Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →

C. PLINI SECUNDI

NATURALIS HISTORIAE

LIBER XX

1 1 Maximum hine opus naturae ordiemur et cibos suos homini narrabimus faterique cogemus ignota esse per quae vivat. nemo¹ id parvum ac² modicum existimaverit , nominum vilitate³ deceptus. pax secum⁴ in his aut bellum naturae dicetur⁵ , odia amicitiaeque⁶ rerum surdarum ac sensu carentium et, quo magis miremur, omnia ea hominum causa. quod Graeci sympathiam et antipathiam⁷ appellavere, quibus cuncta constant, ignes aquis restinguentibus ⁸ , aquas⁹ sole devorante, luna pariente, altero alterius iniuria deficiente sidere atque, 2? ¹⁰ ut a sublimioribus recedamus, ferrum ad se trahente magnete lapide et alio rursus abigente¹¹ a sese, adamanta, rarum¹² opum gaudium, Infragil em¹³ omni cetera vi et invictum, sanguine hircino rumpente, quaeque alia in suis locis dicemus paria vel maiora miracu la.¹⁴ tantum venia sit a minimis, sed a salutaribus ordienti primumque ab hortensiis¹⁵.

3 ¹⁶ 2 Cucumin silvestrem esse diximus, multo¹⁷ infra ¹⁸ magnitudinem sativi¹⁹. ex eo fit medicamentum, quod vocatur § quib; Q. § elaterium²⁰, suco expresso²¹ semini²², cuius causa nisi maturius ²³ incidatur²⁴, semen exilit oculorum etiam periculo. servatur autem decerptus una nocte, postero die inciditur harundine, semenque²⁵ cinere conditur²⁶ ad coercendam²⁷ suci abundantiam, qui expressus suscipitur aqua caelesti atque subsidit, deinde sole cogitur in pastillos ad magnos mortalium usus, obscuritates et vitia oculorum²⁸, genarum ulcera. 4 ²⁹tradunt hoc suco tactis radicibus vitium non attingi uvas ab avibus. radix autem ex aceto cocta podagris³⁰ inlinitur sucoque dentium dolori medetur, arida cum resina inpetiginem et scabiem quaeque³¹ psoram et lichenas vocant, parotidas, panos sanat et cicatricibus colorem reddit, et foliorum sucus auribus surdis cum aceto instillatur.

5 ³² 3 Elaterio tempestivus³³ est autumno, nec ullum ex medicamentis longiore³⁴ aevo³⁵ durat. incipit a trimatu. si quis recentiore uti velit, pastillos in novo fictili igni lento in aceto domet. melius quo vetustius, fuitque iam³⁶ cc annis servatum, ut³⁷ auctor est Theophrastus, et usque³⁸ ad quinquagesimum³⁹ lucernarum lumina⁴⁰ extinguit. hoc enim veri experimentum est, si admotum, priusquam extinguat, scintillare sursum ac deorsum cogat. 6 pallidum ac leve herbaceo ac scabro melius ac leniter amarum.

Putant conceptus adiuvari adalligato semine, si terram non adtigerit, partus vero, si in arietis lana alligatum inscientis lumbis fuerit, ita ut protinus ab enixu⁴¹ rapiatur extra domum. 7 ipsum cucumin⁴² qui magnificant, nasci praecipuum ⁴³ in Arabia, mox in Arcadia; Cyrenis⁴⁴ alii tradunt similem heliotropio cu cu min⁴⁵ inter folia et ramos provenire magnitudine nucis iuglandis, semen autem esse⁴⁶ ad speciem scorpionum⁴⁷ caudae reflexu m⁴⁸, sed candidum⁴⁹. 8 ⁵⁰ aliqui etiam ab⁵¹ scorpione⁵² cucumim vocant, efficacissimo⁵³ contra scorpionum⁵⁴⁵⁵ ictus⁵⁶ et semine et elaterio. est⁵⁷ ad purgandam⁵⁸ utrimque⁵⁹ alvum⁶⁰ modus pro portione virium ab dimidio obolo ad solidum; copiosius necat. sic et contra phthiriasim bibitur et hydropicis. inlitum anginas et arterias cum melle aut⁶¹ oleo vetere sanat.

9 ⁶² 4 Multi hunc esse aput nos, qui anguinus vocetur , ab aliis erraticus, arbitrantur, quo decocto sparsa mures⁶³ non adtingunt. iidem podagris eum et⁶⁴ articulariis⁶⁵ morbis decoctum in aceto⁶⁶ inlinunt⁶⁷ praesentaneo remedio, lumborum vero dolores⁶⁸ seine sole siccato, dein trito, X??? XX⁶⁹⁷⁰ pondere in hemina aquae dato⁷¹ sanant⁷², tumores⁷³ subitos inlito cum lacte mulierum. purgat eas elaterium, sed⁷⁴ gravidis abortum facit. suspiriosis prodest, morbo vero regio in nares coniectum. lentigines ac maculas e facie tollit in sole inlitum.

10 ⁷⁵ 5 Multi eadem omnia sativis⁷⁶ adtribuunt, magni⁷⁷ etiam sine is momenti⁷⁸. namque⁷⁹ et eorum semen quantum tres digiti adprehenderint⁸⁰ cum⁸¹ cumino tritum potumque in vino tussientibus auxiliatur, et phreneticis in lacte mulieris , et dysintericis acetabuli mensura, purulenta autem⁸² expuentibus cum cumino pari pondere, et iocineris vitiis in aqua mulsa. urinam movet ex vino dulci, et in renium ⁸³ dolore clysteribus simul cum cumino⁸⁴ infunditur.

11 ⁸⁵ 6 Ei, qui⁸⁶ pepones vocantur, refrigerant maxime in cibo et emolliunt⁸⁷ alvum. caro eorum epiphoris oculorum aut⁸⁸ doloribus inponitur. radix sanat ulcera concreta in modum⁸⁹ favi, quae ceria⁹⁰ vocant. eadem concitat⁹¹ vomitiones ; siccatur, in farina m⁹² tunsa datur⁹³ quattuor obolis in aqua mulsa, ita ut qui biberit quingentos⁹⁴ passus postea ambulet. 12 haec farina et in smegmata adicitur. cortex quoque vomitionem movet, faciem purgat. hoc et folia⁹⁵ cuiuscumque sativi inlita. eadem cum melle et epinyctidas sanant, cum vino canis morsus, item multipedae⁹⁶; sepa⁹⁷ Graeci vocant, oblongam, pilosis pedibus, pecori praecipue nocivam; morsum tumor insequitur et putrescit locus. ipse⁹⁸ cucumis odore defectum animi refovet⁹⁹.—(Coctos deraso cortice ex oleo et aceto ac melle¹⁰⁰ iucundiores esse certum est.)—

13 ¹⁰¹ 7 Cucurbita quoque silvestris invenitur, σομφὸς¹⁰² a Graecis appellata, intus¹⁰³ inanis, unde et nomen, digitali crassitudine, non nisi in saxosis nascens. huius conmanducatae sucus stomacho admodum prodest.

14 ¹⁰⁴ 8 Colocynthis¹⁰⁵ vocatur alia, ipsa plena semine¹⁰⁶, sed minor quam sativa. utilior pallida quam herbacea¹⁰⁷. arefacta per se inanit alvum. infusa quoque clysteribus intestinorum omnibus vitiis medetur et renium¹⁰⁸ et lumborum et paralysi. eiecto semine aqua mulsa in ea¹⁰⁹ decoquitur ad dimidias; sic¹¹⁰ tutissimo¹¹¹ infunduntur oboli quattuor. 15 prodest stomacho e t¹¹² farinae aridae¹¹³ pilulis cum decocto melle sumptis. in morbo regio semina eius VII¹¹⁴ sumuntur et protinus aqua mulsa. carnes eius cum absinthio ac sale¹¹⁵ dentium dolorem tollunt, sucus vero cum aceto calefactus mobiles sistit. item spinae et lumborum ac coxendicum dolores, cum oleo si infricetur. praeterea, mirum dictu, semina eius, si fuerint pari numero, in linteo¹¹⁶ adalligata febribus libera re¹¹⁷ dicuntur, quas Graeci periodicas vocant. 16 ¹¹⁸ sativae quoque derasae¹¹⁹ sucus tepefactus auribus medetur; caro eius interior sine semine clavis pedum et suppurationibus, quae¹²⁰ Graeci vocant ἀποστήματα. decoctae ¹²¹ autem universae sucus dentium motus¹²² stabilit et dolores inhibet; vinum cum ea fervefactum oculorum etiam impetus. folia eius cum recentibus cupressi contusa et inposita, ipsa¹²³ quoque tosta in argilla ac trita cum adipe anseris vulneribus medetur. 17 nec non ramentis¹²⁴ corticis recen tis podagras refrigerat et ardores capitis, infantium maxime, et ignes sacros vel iisdem strigmentis¹²⁵ inpositis vel seminibus. sucus ex strigmentis¹²⁶ inlitus cum rosaceo et aceto febrium ardores refrigerat. aridae cinis inpositus mire combusta sanat. Chrysippus medicus damnabat eas in cibis, sed omnium consensu stomacho utilissimae iudicantur et interaneorum vesicarumque exulcerationibus.

18 ¹²⁷ 9 Est et rapo vis medica. perniones¹²⁸ fervens¹²⁹ inpositum sanat, item frigus pellit e piedibus. aqua decocti eius fervens podagris etiam frigidis medetur, et crudum tusum cum sale cuicumque vitio pedum. semen inlitum et potum¹³⁰ in vino contra serpentes et toxica salutare esse proditur, a multis vero antid oti¹³¹ v im habere in vino et oleo. 19 Democritus in totum ea¹³² abdicavit in¹³³ cibis propter inflationes , Diocles magnis laudibus tulit, etiam venerem stimulari ab iis professus, item Dionysius, magisque si eruca condirentur; tosta quoque articulorum dolori¹³⁴ cum adipe prodes se¹³⁵.

20 ¹³⁶ 10 Silvestre rapum in arvis maxime nascitur, fruticosum , semine candido¹³⁷ , duplo maiore quam papaver¹³⁸. hoc ad levigandam cutem in facie totoque corpore utuntur mixta¹³⁹ farina¹⁴⁰ pari mensura¹⁴¹ ervi¹⁴², hordei et tritici et lupini. radix ad omnia inutilis.

21 ¹⁴³ 11 Naporum duas differentias et in medicina Graeci servant. angulosis foliorum caulibus, flore anet i¹⁴⁴, quod bunion vocant, purgationibus ferminarum et vesicae et urinae utile decoctum, potum ex aqua mulsa vel suci drachma; semen dysintericis tostum tritumque in aqua e calidae¹⁴⁵ cyathis quattuor. sed urinam inhibet, si non lini semen una bibatur. alterum genus buniada¹⁴⁶ appellant, et raphano et rapo simile, seminis praeclari contra venena. ob id et in antidotis utuntur illo.

22 ¹⁴⁷ 12 Raphanum et silvestrem esse diximus. laudatissimus¹⁴⁸¹⁴⁹ in Arcadia, quamquam¹⁵⁰ et alibi nascitur, utilior urinae dumtaxat ciendae, cetero aestuosus¹⁵¹. in Italia et armoraciam¹⁵² vocant.

23 ¹⁵³ 13 Et sativi vero praeter ea, quae circa eos dicta sunt, stomachum purgant, pituitam extenuant,¹⁵⁴ urinam¹⁵⁵ concitant¹⁵⁶, bilem detrahunt. praeterea cortices in vino¹⁵⁷ decocti mane poti ad ternos cyathos conminuunt et eiciunt calculos. iidem in posca decocti contra serpentium morsus inlinuntur. 24 ad tussim etiam mane ieiunis raphanos¹⁵⁸ prodest esse¹⁵⁹ cum melle, semen eorum tostum ipsumque conmanducatum, adliga to raphano¹⁶⁰ aquam foliis eius decoctis bibere vel sucum ipsius cyathis binis contra phthiriases, phlegmoni¹⁶¹ ipsos inlinere tusos, livori vero recenti corticem cum melle, veternosis autem quam acerrimos mandere, semenque tostum, dein contritum cum melle suspiriosis. 25 iidem et contra venena prosunt, cerastis¹⁶² et¹⁶³ scorpionibus adversantur¹⁶⁴—vel ipso vel semine¹⁶⁵ infectis manibus inpune tractaveris¹⁶⁶, inpositoque raphano scorpiones moriuntur—, salutares et¹⁶⁷ contra fungorum aut hyoscyami venena atque¹⁶⁸, ut Nicander¹⁶⁹ tradit, et contra sanguinem tauri¹⁷⁰. contra¹⁷¹ viscum quoque dari Apollodori duo iubent, sed Ci tieus¹⁷² semen ex aqua tritum, Tarentinus¹⁷³ sucum. lienem item¹⁷⁴ extenuant, iocineri prosunt et lumborum doloribus, hydropicis quoque ex aceto aut sinapi sumpti¹⁷⁵ et lethargicis et comitialibus et melancholicis ¹⁷⁶. 26 Praxagoras¹⁷⁷ et iliosis dandos censet, Plistonicus et coeliacis. intestinorum etiam ulcera sanant ac purulenta praecordiorum, si cum melle edantur. quidam ad haec coquere eos luto¹⁷⁸ inlitos¹⁷⁹ malunt; sic et feminas purgari. ex aceto et¹⁸⁰ melle sumpti intestinorum animalia detrahunt, iidem¹⁸¹ ad tertias decocto¹⁸² eorum poto¹⁸³ cum vino enterocelicis¹⁸⁴ prosunt; sanguinem quoque inutilem sic extrahunt . 27 ¹⁸⁵ Medius ad haec et sanguinem excreantibus¹⁸⁶ coctos dari iubet, et puerperis ad lactis copiam augendam, Hippocrates capitis mulierum defluvia perfricari¹⁸⁷ raphanis , et super umbilicum inponi contra tormenta volvae. reducunt et cicatrices¹⁸⁸ ad colorem. semen quoque ex aqua inpositum sistit ulcera, quae phagedaenas¹⁸⁹ vocant. 28 Democritus venerem hoc cibo stimulari putat, ob id fortassis¹⁹⁰ voci nocere aliqui tradiderunt¹⁹¹. folia, quae in oblongis¹⁹² dumtaxat nascuntur, excitare oculorum aciem dicuntur. ubi vero acrior raphani medicina admota sit, hysopum dari protinus¹⁹³ imperant¹⁹⁴; haec antipathia est. et aurium gravitati ¹⁹⁵ sucum raphani instillant¹⁹⁶. nam vomituris summo cibo esse eos utilissimum est.

29 ¹⁹⁷ 14 Pastinacae simile hibiscum, quod molochen agrian vocant et aliqui πλειστολοχείαν,¹⁹⁸ ulceribus¹⁹⁹, cartilagini et²⁰⁰ ossibus²⁰¹ fractis medetur. folia eius ex aqua pota alvum solvunt; serpentes abigunt²⁰², apium²⁰³, vesparum, crabronum ictibus inlita medentur. radicem eius ante solis ortum erutam involvunt lana coloris, quem nativum vocant, praeterea ovis, quae feminam peperit, strumisque vel suppuratis alligant. quidam ad hunc usum auro²⁰⁴ effodiendam censent cavendumque, ne terram adtingat. Celsus et podagris , quae sine tumore sint, radicem eius in vino decoctam inponi iubet²⁰⁵.

30 ²⁰⁶

15 Alterum genus est staphylinus²⁰⁷, quod pastinacam erraticam²⁰⁸ vocant. eius²⁰⁹ semen contritum et in²¹⁰ vino potum tumentem alvum et suffocationes mulierum doloresque lenit in tantum, ut vulvas corrigat. inlitum quoque e passo ventri earum prosit²¹¹; et viris vero prosit²¹² cum panis portione aequa tritum ex vino potum contra ventris dolores. pellit et urinam, et phagedaenas ulcerum sistit recens cum melle inpositum vel arida²¹³ farina²¹⁴ inspersa²¹⁵. 31 radicem eius Dieuc hes²¹⁶ contra iocineris aut²¹⁷ lienis ac lumborum²¹⁸ et renium vitia ex aqua mulsa dari iubet, Cleophantus²¹⁹ et dysintericis veteribus. Philistio in lacte coquit et ad stranguriam dat radicis uncias quattuor, ex aqua hydropicis, similiter et opisthotonicis et pleuriticis et comitialibus. habentes ear feriri a serpentibus negantur aut, qui ante gustaverint, non laedi; percussis inponitur cum axungia. folia contra cruditates manduntur. 32 Orpheus amatorium inesse staphylino dixit, fortassis²²⁰ quoniam venerem stimulari hoc cibo certum est. ideo conceptus²²¹ adiuvari aliqui prodiderunt. ad reliqua et sativa pollet, efficacior tamen silvestris magisque in petrosis nata. semen sativae quoque contra scorpionum ictus²²² ex vino aut posca salutare est. radice eius circumscalpti²²³ dentes dolore liberantur.

33 ²²⁴ 16 Syria, in hortis operosissima—u tique²²⁵ in²²⁶ proVerbi o²²⁷ Graecis multa Syrorum olera—, simillimam staphylino herbam serit, quam alii²²⁸ gingidion²²⁹ vocant, tenuius tantum et amarius eiusdemque effectus. estur²³⁰ coctum crudumque stomachi magna utilitate; siccat enim ex alto omnes eius umores.

34 ²³¹ 17 Siser erraticum sativo simile²³² est et effectu²³³: stomachum excitat, fastidium absterget ex aceto laserpiciato sumptum aut ex pipere et mulso vel ex garo. urinam ciet, ut Ophion²³⁴ credit, et venerem. in eadem sententia est et Diocles; praeterea cordi convenire convalescentium aut post multas vomitiones perquam²³⁵ utile. 35 ²³⁶ Heraclides contra argentum vivum dedit et vener em²³⁷ subinde offensantem ²³⁸ aegrisque se recolligentibus. Hicesius ideo stomacho inutile²³⁹ videri dixit, quoniam nemo tres siseres edendo continuaret, esse tamen utile convalescentibus ad vinum transeuntibus. sativi privatim sucus cum lacte caprino potus sistit alvum.

36 ²⁴⁰ 18 Et quoniam plerosque similitudo nominum Graecorum ²⁴¹ confundit²⁴², conteximus et de sili [sed²⁴³ hoc est vulgatae ²⁴⁴ notitiae]. optimum Massiliense²⁴⁵, lato enim grano et fulvo est, secundum Aethiopicum nigrius, Creticum odoratissimum *omnium. radix iucundi odoris²⁴⁶ est. semen esse et vultures dicuntur. prodest homini ad tussim veterem, rupta, convulsa in vino albo potum, item opisthotonicis et iocinerum vitiis et torminibus et stranguriae duarum aut trium lingularum²⁴⁷ mensura. 37 sunt et folia utilia, ut quae partus adiuvent etiam quadripedum; hoc²⁴⁸ maxime pasci dicuntur cervae pariturae. inlinuntur²⁴⁹ et igni²⁵⁰ sacro. multumque in summo cibo concoctionibus confert vel folio vel semine. quadripedum quoque alvum sistit sive tritum potui infusum sive mandendo comm endatum²⁵¹ sale²⁵². boum morbis sic²⁵³ tritum infunditur.

38 ²⁵⁴ 19 Inula quoque a ieiunis commanducata dentes confirmat.²⁵⁵ si, ut²⁵⁶ eruta est²⁵⁷, terram non adtingat²⁵⁸, condita tussim emendat; radicis vero decoctae sucus²⁵⁹ t aenias²⁶⁰ pellit, siccatae autem²⁶¹ in umbra farina tussi et convulsis et inflationibus et arteriis medetur. venenatorum morsus abigit. folia ex vino lumborum dolori inlinuntur.

39 ²⁶² 20 Cepae silvestres non sunt. sativae olfactu ipso et delacrimatione caligini medentur, magis vero suci inunctione. somnum²⁶³ etiam facere traduntur et ulcera oris sanare commanducatae cum pane, et canis morsus virides ex aceto inlitae aut siccae cum melle²⁶⁴..... et vino, ita ut post diem tertium solvantur. sic et attrita²⁶⁵ sanant. coctam ²⁶⁶ in cinere et²⁶⁷ epiphoris multi inposuere²⁶⁸ cum farina hordeacia et genitalium ulceribus. 40 suco et cicatrices oculorum et albugines et argema inunxere et serpentium morsus et omnia vulnera²⁶⁹ cum melle; item auricularum²⁷⁰.... cum lacte mulierum et in iisdem sonitum aut²⁷¹ gravitatem emendantes cum adipe anserino aut cum melle stillavere²⁷². et ex aqua bibendum dederunt²⁷³ repente obmutescentibus. 41 in dolore quoque ad dentes conluendos²⁷⁴ instillavere et plagis bestiarum²⁷⁵ omnium, privatim scorpionum. alopecias fricuere et psoras tusis cepis²⁷⁶. coctas dysintericis vescendas dedere et contra lumborum dolores, purgamenta quoque earum cremata²⁷⁷ in cinerem²⁷⁸ inlinentes ex aceto serpentium morsibus, ipsasque²⁷⁹ multipedae ex aceto. 42 reliqua²⁸⁰ inter medicos mira diversitas. proximi inutiles²⁸¹ esse praecordiis et concoctioni inflationemque et sitim facere dixerunt . Asclepiadis schola ad colorem quoque validum profici hoc cibo et, si ieiuni²⁸² cotidie edant, firmitatem valetudinis custodiri, 43? stomacho utile s²⁸³ esse, spiritus agitatione ²⁸⁴ ventrem mollire, haemorrhoidas ape rire²⁸⁵ subditas pro balanis; sucum cum suco feniculi contra incipientes hy dropis es²⁸⁶ mire proficere, item contra anginas cum²⁸⁷ rutae²⁸⁸ et melle²⁸⁹; excitari eodem²⁹⁰ lethargicos.—(Varro quae sale et²⁹¹ aceto pis ta²⁹² est arefactaque²⁹³, vermiculis non infestari auctor est).—

44 ²⁹⁴

21 Porrum sectivum profluvia sanguinis sistit²⁹⁵ naribus²⁹⁶ contrito eo obturatis vel gallae mixto aut mentae, item²⁹⁷ ex abortu profluvia poto suco. cum lacte mulieris²⁹⁸ tussi etiam veteri et pectoris ac pulmonis vitiis²⁹⁹ medetur. inlitis foliis sanantur vari³⁰⁰ et ambusta et epinyctides— ita vocatur ulcus, qua e et s yce³⁰¹, in angulo oculi perpetuo umore manans; quidam eodem nomine appellant pusulas 45 liventes ac noctibus inquietantes—et alia ulcera cum melle trit is³⁰², vel bestiarum morsus ex aceto, item serpentium aliorumque venenatorum, aurium³⁰³ vero³⁰⁴ vitia cum felle caprino vel pari mensura mulsi, stridores cum lacte mulieris, capitis dolores, si in nares³⁰⁵ fundatur dormituris³⁰⁶ ve l in aures³⁰⁷ duobus suci coclearibus, uno mellis. 46 sucus et ad serpentium scorpionumque ictus³⁰⁸ bibitur cum mero et ad lumborum³⁰⁹ dolores cum vini hemina potus. sanguinem vero excreantibus et³¹⁰ phthisicis³¹¹ et³¹² destillationibus³¹³ longis vel sucus vel ex ipso cibus prodest, item morbo regio vel hydropicis et ad renum dolores, cum tisanae suco acetabuli mensura. idem modus cum melle vulvas purgat. estur³¹⁴ vero et contra fungorum venena, 47 inponitur et vulneribus , venerem³¹⁵ stimulat, sitim sedat, ebrietates³¹⁶ discutit, sed oculorum aciem hebetare traditur, inflationes³¹⁷ quoque facere, quae tamen stomacho non noceant³¹⁸ ventremque molliant. voci³¹⁹ splendorem adfert³²⁰.

48 ³²¹ 22 Capitato³²² maiores ad³²³ eadem effectus³²⁴. sanguinem³²⁵ reicientibus sucus eius cum galla³²⁶ aut turis farina vel acacia datur. Hippocrates et sine alia mixtura dari iubet vulvasque contractas aperire se³²⁷ putat, fecunditatem etiam feminarum hoc cibo augeri³²⁸. contritum ex melle ulcera purgat³²⁹. 49 tussim et destillationes³³⁰ thoracis, pulmonis et arteriae³³¹ vitia sanat, datum in sorbitione tisanae³³² vel crudum praeter capita sine pane, ita ut alternis diebus sumatur, vel si pura excreentur³³³. sic et voci et veneri³³⁴ somnoque multum confert. capita bis aqua mutata cocta alvum³³⁵³³⁶ emolliunt³³⁷.... sistit³³⁸ fluctiones³³⁹ veteres; cortex decoctus inlitusque inficit canos.

50 ³⁴⁰ 23 Alio magna vis, magnae utilitates³⁴¹ contra aquarum et locorum mutationes. serpentes abigit et scorpiones odore³⁴² atque, ut³⁴³ aliqui tradidere, bestias omn es³⁴⁴. ict ibus³⁴⁵ medetur³⁴⁶ potu³⁴⁷ vel cibo vel inlitu³⁴⁸, privatim contra haemorrhoidas cum³⁴⁹ vino redditum vomitu³⁵⁰. ac, ne contra araneos³⁵¹ mures venenati³⁵² morsus³⁵³ valere miremur, aconitum, quod alio nomine pardalianches³⁵⁴ vocatur, debellat, item hyoscyamum , canum morsu s, in quae vulnera cum melle inponitur . 51 ³⁵⁵ ad serpentium quidem ictus tostum³⁵⁶ cum restibus suis³⁵⁷ efficacissime ex oleo inlinitur, adtritisque corporum partibus, vel si in vesicas intumuerint. quin et suffito³⁵⁸ eo³⁵⁹ evocari³⁶⁰ secundas partus existimat³⁶¹ Hippocrates, cinere eius cum oleo capitis ulcera manantia sanitati restituens. suspiriosis coctum, aliqui crudum id dedere; 52 Diocles hydropicis cum centaurio aut in fico duplici ad evacuandam alvum, quod efficacius praestat viride cum coriandro in mero potum; suspiriosis aliqui³⁶² et tritum in lacte dederunt . Praxagoras et contra morbum regium vino miscuit et contra ileum³⁶³ in oleo et pulte, sic inlinens strumis quoque. antiqui et insanientibus dabant crudum, Diodes phreneticis elixum. contra anginas³⁶⁴ tritum in posca³⁶⁵ gargarizari³⁶⁶ prodest. 53 ³⁶⁷ dentium dolorem³⁶⁸ tribus capitibus in aceto tritis inminuit, vel si decocti aqua conluantur addaturque ipsum³⁶⁹ in cava dentium. auribus etiam instillatur ³⁷⁰ sucus cum adipe anserino. phthiriases et porrigines³⁷¹ potum, item infusum³⁷² cum aceto et nitro conpescit³⁷³, destillationes cum lacte coctum vel tritum permixtumve caseo molli, quo genere et raucitatem extenuat vel³⁷⁴ in pisi aut³⁷⁵ fabae sorbitione. 54 in totum autem coctum utilius est crudo elixumque tosto³⁷⁶; sic et voci plus³⁷⁷ confert. t aenias³⁷⁸ et reliqua animalia interaneorum pellit in aceto mulso coctum; tenesmo in pulte medetur; temporum doloribus inlinitur³⁷⁹ elixum et pusulis coctum, dein³⁸⁰ cum melle tritum; tussi cum adipe vetusto decoctum vel cum lacte aut³⁸¹, si sanguis etiam excreetur³⁸² vel³⁸³ pura, sub pruna³⁸⁴ to stum³⁸⁵ et cum mellis pari modo sumptum; convulsis, ruptis cum sale et oleo. item³⁸⁶ cum adipe tumores suspectos sanat. 55 ³⁸⁷ extrahit fistulis vitia cum sulpure et resina, etiam harundines cum pice; lepras, lichenas³⁸⁸, lentigines exulcerat sanatque cum origano, vel cinis eius ex oleo et garo inlitus; sic et sacros ignes; suggillata³⁸⁹ aut³⁹⁰ liventia ad colorem reducit conbustum³⁹¹ ex melle. 56 ³⁹² credunt et comitialem morbum sanari, si quis eo in cibis³⁹³ utatur ac potione; quartanas quoque excutere potum caput unum cum³⁹⁴ laserpici obolo in vino austero, —(tussim et alio modo ac pectorum³⁹⁵ suppurationes³⁹⁶??? quantaslibet sanat fractae incoctum fabae atque ita in cibo³⁹⁷ sumptum, donec sanitatem restituat. facit et somnos, atque 57? ³⁹⁸in totum rubicundiora corpora)—venerem quoque stimulare ³⁹⁹ cum coriandro viridi⁴⁰⁰ tritum potumque e mero. vitia eius sunt quod oculos hebetat, inflationes facit, stomachum laedit copiosius sumptum, sitim gignit. cetero contra pituitam et gallinaceis⁴⁰¹ prodest⁴⁰² mixtum farre in cibo. iumenta⁴⁰³ urinam reddere atque non torqueri tradunt, si trito natura tangatur.

58 ⁴⁰⁴

24 Lactucae sponte nascentis primum genus⁴⁰⁵ est eius⁴⁰⁶, quam caprinam vocant, qua pisces in mare deiecta protinus necantur, qui sunt in proximo. huius lac⁴⁰⁷ spissatum ⁴⁰⁸ mox in aceto pondere obolorum duum adiecto aquae uno cyatho hydropicis datur. caule⁴⁰⁹ et foliis contusis, asperso⁴¹⁰ sale, nervi incisi sanantur. eadem trita ex aceto conluta⁴¹¹ matutinis bis mense⁴¹² dentium⁴¹³ dolorem prohibent⁴¹⁴. 59 ⁴¹⁵ 25 alterumn est genus quod Graeci caesapon⁴¹⁶ vocant. huius folia trita et cum polenta inlita ulceribus medentur. haec in arvis nascuntur⁴¹⁷; tertium genus in silvis nascens⁴¹⁸ ἰσάτιν⁴¹⁹ vocant. huius folia trita cum polenta vulneribus prosunt. quarto infectores lanarum utuntur⁴²⁰. simile id⁴²¹ erat lapatho silvestri foliis, nisi plura⁴²² haberet et nigriora. sanguinem sistit, phagedaenas et putrescentia ulcera aut quae⁴²³ serpunt sanat, item tumores ante suppurationem, ignem⁴²⁴⁴²⁵ sacrum radice vel foliis. prodest vel ad lienes pot u.⁴²⁶ haec propria singulis.

60 ⁴²⁷ 26 Communia autem sponte nascentibus candor⁴²⁸, caulis interdum cubitali longitudine, in t hyrso⁴²⁹ et foliis scabritia. ex iis rotunda folia et brevia habentem sunt qui hieracion⁴³⁰ vocent, quoniam accipitres scalpendo eam sucoque⁴³¹ oculos tinguendo obscuritatem, cum sensere, discutiant ⁴³². 61 sucus omnibus candidus, viribus quoque papaveri⁴³³ similis; carpitur per messes inciso caule, conditur fictili novo, ad multa praeclarus. sanat omnia oculorum vitia cum lacte mulierum, argema, nubiculas⁴³⁴, cicatrices adustionesque omnes, praecipue caligines. inponitur etiam oculis in lana contra epiphoras. 62 idem sucus alvum purgat in posca potus ad duos obolos. serpentium ictibus medetur in vino potus. et folia th yrsique⁴³⁵ triti⁴³⁶ ex aceto bibuntur⁴³⁷, vulneri inlinuntur, maxime contra scorpionum ictus, contra vero⁴³⁸ phalangia⁴³⁹ commixto⁴⁴⁰ vino et aceto. 63 aliis quoque venenis resistunt, exceptis quae strangulando necant aut his quae vesicae nocent, item psimithio excepto. inponuntur et ventri ex⁴⁴¹ melle atque aceto ad detrahenda vitia alvi⁴⁴². urinae difficultates sucus emendat. Crateuas eum et hydropicis obolis duobus in aceto et⁴⁴³ cyatho⁴⁴⁴ vini⁴⁴⁵ dari iubet. 64 ⁴⁴⁶ quidam et e sativis colligunt⁴⁴⁷ sucum minus efficacem ⁴⁴⁸. peculiares earum effectus⁴⁴⁹—pra eter i am⁴⁵⁰ dictos⁴⁵¹ somnum faciendi veneremque inhibendi, aestum refrigerandi , stomachum purgandi, sanguinem augendi—non pauci⁴⁵² restant, quoniam et inflationes discutiunt ructusque lenes faciunt, concoctiones⁴⁵³⁴⁵⁴ adiuvant, cruditates⁴⁵⁵ ipsae numquam faciunt. nec ulla res in cibis magis⁴⁵⁶ aviditatem incitat inhibetque eadem. in causa alterutraque modus est: sic et alvum copiosiores solvunt, modicae sistunt. 65 lentitiam pituitae digerunt atque, ut aliqui tradiderunt, sensus purgant ⁴⁵⁷, stomachis dissolutis utilissim ae⁴⁵⁸. adiuvantur in eos⁴⁵⁹ usus⁴⁶⁰ et oxypori⁴⁶¹ obolis, asperitatem⁴⁶² addito⁴⁶³ dulci ad intinctum aceti temperantes, si crassior pituita sit, scillite⁴⁶⁴ aut vino abs int hite⁴⁶⁵, si et tussis sentiatur, hysopite admixto . dantur coeliacis cum intubo erratico et ad duritiam praecordiorum. 66 ⁴⁶⁶ dantur et melancholicis candidae copiosiores et ad vesicae vitia. Praxagoras et dysintericis dedit. ambustis quoque prosunt recentibus, priusquam pusulae fiant, cum sale inlitae. ulcera etiam, quae serpunt, coercent, i nitio⁴⁶⁷ cum a phronitro⁴⁶⁸, mox in vino. tritae igni sacro inlinuntur. convulsa et luxata caulibus tritis cum polenta ex aqua frigida leniunt, eruptiones papularum ex vino et polenta. 67 ⁴⁶⁹ in cholera quoque coctas patinis dederunt , ad quod utilissimae quam maximi caulis et amarae. quidam et lacte⁴⁷⁰ infundunt. defervefacti hi caules et stomacho utilissimi traduntur, sicut⁴⁷¹ somno aestiva maxime lactuca et amara lactensque⁴⁷², quam meconidem vocavimus⁴⁷³.⁴⁷⁴ hoc lacte⁴⁷⁵ et⁴⁷⁶ oculorum claritati⁴⁷⁷ cum muliebri lacte utilissimum esse praecipitur, dum tempestivo⁴⁷⁸ capite⁴⁷⁹ inunguantur ⁴⁸⁰ oculi, et ad⁴⁸¹ vitia, quae frigore in his facta sint. miras et alias invenio laudes: 68 ⁴⁸² thoracis vitiis⁴⁸³ prodesse non secus quam habrotonum cum⁴⁸⁴ melle Attico; purgari⁴⁸⁵ et feminas hoc cibo; semen sativarum contra scorpiones dari; semine⁴⁸⁶ trito ex vino poto⁴⁸⁷ et libidinum imaginationes⁴⁸⁸ in somno conpesci⁴⁸⁹; temptantes⁴⁹⁰ aquas⁴⁹¹ non nocere lactucam edentibus. quidam tamen frequentiores in cibo officere claritati⁴⁹² oculorum tradiderunt.

69 ⁴⁹³ 27 Nec beta sine remediis⁴⁹⁴ est utraque: sive candidae⁴⁹⁵ sive nigrae⁴⁹⁶ radix recens et madefacta suspensa funiculo contra serpentium morsus efficax esse dicitur; candida beta cocta et cum alio crudo sumpta⁴⁹⁷ contra t aen ias⁴⁹⁸; nigrae radices in aqua⁴⁹⁹ coctae porriginem tollunt, atque in totum efficacior esse traditur nigra. sucus eius capitis dolores⁵⁰⁰ veteres⁵⁰¹ et vertigines, item sonitum aurium sedat infusus iis⁵⁰². 70 ⁵⁰³ ciet urinam, medetur dysintericis iniecta et⁵⁰⁴ morbo regio, dolores quoque dentium sedat. inlitus⁵⁰⁵ sucus et contra serpentium ictus valet, sed h oc⁵⁰⁶ radici dumtaxat expressus. ipsa vero decocta pernionibus occurrit. alba⁵⁰⁷ epiphoras sedat fronti⁵⁰⁸ inlita, aluminis parvo admixto ignem⁵⁰⁹ sacrum sine oleo trita. 71 sic et⁵¹⁰ adustis medetur. et contra eruptiones papularum, coctaque eadem contra ulcera⁵¹¹, quae serpunt, inlinitur, et alopeciis cruda et ulceribus, quae in capite manant. sucus eius cum melle naribus inditus⁵¹² caput purgat. coquitur⁵¹³ et cum lenticula addito aceto, ut ventrem molliat. validius cocta fluctiones stomachi et ventris sistit.

72 ⁵¹⁴ 28 Est et beta silvestris quam limonium vocant, alii neuroidem⁵¹⁵, multum minoribus foliis⁵¹⁶ tenuioribusque ac densioribus⁵¹⁷; undecim⁵¹⁸ saepe cauli u ni⁵¹⁹. huius folia ambustis utilia gustantium os adstringunt⁵²⁰. semen acetabuli mensura dysintericis prodest. aqua⁵²¹ betae⁵²² radice decocta⁵²³ maculas vestium elui dicunt⁵²⁴, item⁵²⁵ membranarum.

73 ⁵²⁶ 29 Intubi quoque non extra remedia sunt. sucus eorum cum rosaceo et aceto capitis dolores lenit idemque cum vino potus iocineris et vesicae; et epiphoris inponitur. erraticum apud nos quidam ambub aiam⁵²⁷ appellavere. in Aegypto cichorium vocant quod silvestre est⁵²⁸, sativum autem serim, quod est minus et venosius⁵²⁹.

74 ⁵³⁰ 30 Cichorium refrigerat⁵³¹ in cib o⁵³² sumptum vel⁵³³ inlitum collectiones; sucus decocti ventrem solvit, iocineri et renibus et stomacho prodest. item, si in aceto decoquatur, urinae tormina discutit, item morbum regium e⁵³⁴ mulso, si sine febri⁵³⁵ sit. vesicam adiuvat⁵³⁶. mulierum quidem purgationibus decoctum in aqua adeo prodest, ut emortuos⁵³⁷ partus trahat. adiciunt Magi⁵³⁸ suco totius cum oleo perunctos favorabiliores⁵³⁹ fieri et quae velint facilius impetrar e⁵⁴⁰. quamqu am idem⁵⁴¹ propter singularem salubritatem aliqui chreston⁵⁴² appellant, alii pancration.

75 ⁵⁴³ 31 Est⁵⁴⁴ et silvestre genus alterum⁵⁴⁵—hedypnoida vocant—, latioris folii. stomachum dissolutum adstringit cocta, crudaque sistit alvum. et dysintericis prodest, magis cum lente. rupta⁵⁴⁶ et convulsa utroque genere iuvantur, item genitura quibus valetudinis morbo⁵⁴⁷ effluat.

32 Seris et ipsa, 76 ⁵⁴⁸ lactucae simillima, duorum generum ⁵⁴⁹ est silvestris⁵⁵⁰: melior nigra et aestiva⁵⁵¹, deterior hiberna et candidior. utraque amara, stomacho utilissima⁵⁵²; praecipue ⁵⁵³ quem umor⁵⁵⁴ vexet⁵⁵⁵ cum aceto in cibo refrigerant vel inlitae, discutiuntque et alios quam stomachi. 77 cum polenta silvestrium radices stomachi causa sorbentur, et cardiacis inlinuntur super sinistram mammam et ex⁵⁵⁶ aceto. omnes hae et⁵⁵⁷ podagricis utiles et sanguinem reicientibus, item quibus genitura ef fluat⁵⁵⁸, alterno dierum potu. Petronius Diodotus, qui ἀνθολογούμενα⁵⁵⁹ scripsit, in totum damnavit serim⁵⁶⁰ multis modis arguens, sed aliorum omnium opinio resistit.

78 ⁵⁶¹ 33 Brassicae laudes longum est exsequi, cum et Chrysippus medicus privatim volumen ei dicaverit per singula membra⁵⁶² hominis digestum et Dieuches⁵⁶³, ante omnes autem Pythagoras, et Cato non parcius celebraverit ⁵⁶⁴, cius sententiam vel eo diligentius persequi par est, ut noscatur⁵⁶⁵, qua medicina usus sit annis DC populus Romanus⁵⁶⁶. 79 ⁵⁶⁷ in tres species divisere eam Graeci antiquissimi: crispam, quam selinada⁵⁶⁸ vocaverunt a similitudine apii foliorum, stomacho utilem, alvum modice mollientem; alteram heliam⁵⁶⁹, latis foliis e caule exeuntibus, unde caulodem quidam vocavere, nullius in medicina momenti. tertia est proprie appellata crambe⁵⁷⁰, tenuioribus foliis et simplicibus densissimisque, amarior, sed efficacissima. 80 ⁵⁷¹ Cato crispam maxime probat, dein levem grandibus foliis, caule magno. prodesse tradit capitis doloribus, oculorum caligini scintillationique ⁵⁷², stomacho, praecordiis crudam ex aceto ac melle, coriandro, ruta, menta, laseris radicula sumptam acetabulis duobus matutino, tantamque esse vim, ut qui terat⁵⁷³ haec, validiorem fieri se⁵⁷⁴ sentiat. 81 ⁵⁷⁵ ergo vel cum his⁵⁷⁶ tritam sorbendam vel ex hoc intinctu sumendam, podagrae autem morbisque articulariis⁵⁷⁷ inlini cum⁵⁷⁸ ruta et⁵⁷⁹ coriandro⁵⁸⁰ et salis mica e t⁵⁸¹ hordei farina; aqua quoque eius decocta⁵⁸² nervos⁵⁸³ articulosque mire iuvari, si foveantur. vulnera et recentia et vetera, etiam carcinomata, quae nullis aliis medicamentis sanari possint, foveri prius calida aqua iubet ac bis die⁵⁸⁴ tritam inponi. 82 ⁵⁸⁵ sic etiam⁵⁸⁶ fistulas e t luxata⁵⁸⁷ et tumores⁵⁸⁸, quos⁵⁸⁹ evocari quosque⁵⁹⁰ discuti opus sit. insomnia etiam vigiliasque tollere decoctam, si ieiuni ed int⁵⁹¹ quam plurimam ex oleo et sale; tormina, si decocta iterum decoquatur addito oleo, sale, cumino, polenta. si ita sumatur sine pane, magis profuturam. inter reliqua bilem detrahi⁵⁹² per vinum nigrum pota. 83 ⁵⁹³ quin et urinam eius, qui brassicam esitaverit⁵⁹⁴, adservari⁵⁹⁵ iubet⁵⁹⁶, calefactamque nervis remedio esse. verba ipsius subiciam ad exprimendam sententiam : pueros pusillos, si laves ea urina, numquam debiles fieri. auribus quoque ex vino sucum brassicae tepidum instillari suadet idque etiam tarditati audientium prodesse adseverat, et inpetigines eadem sanari sine ulcere.

84 ⁵⁹⁷ 34 Graecorum quoque opiniones iam et Catonis causa poni convenit⁵⁹⁸, in his dumtaxat, quae ille praetermiserit . biles trahere⁵⁹⁹ non percoctam putant, item alvum solvere eandemque bis coctam sistere. vino adversari ut inimicam vitibus, antecedente in cibis caveri ebrietatem, postea sumpta crapulam discuti. 85 hunc cibum et oculorum claritati conferre multum, sucum⁶⁰⁰ vero crudae vel angulis tantum tactis cum Attico⁶⁰¹ melle plurimum. facillime concoqui , ciboque eo sensus⁶⁰² purgari⁶⁰³. Erasistrati schola clamat nihil esse utilius stomacho nervisque, ideo paralyticis et tremulis dari iubet et sanguinem excreantibus⁶⁰⁴. 86 Hippocrates coeliacis et dysintericis bis coctam cum sale, item ad tenesmum et renium causa⁶⁰⁵, lactis quoque ubertatem puerperis hoc cibo fieri iudicans et purgationem feminis. crudus quidem⁶⁰⁶ caulis⁶⁰⁷ si mandatur⁶⁰⁸, partus quoque emortuos pelli⁶⁰⁹. Apollodorus adversus fungorum venena semen⁶¹⁰ aut sucum bibendum censet, Philistion opisthotonicis sucum ex lacte caprino cum sale et melle. 87 ⁶¹¹invenio et podagra liberates edendo eam decoctaeque ius bibendo, hoc et cardiacis datum et comitialibus morbis addito sale, item splenicis in vino albo per dies XL et ictericis⁶¹²⁶¹³ nec non et phreneticis. raucis⁶¹⁴ crudae sucum gargarizandum bibendumque demonstrat⁶¹⁵, contra vero singultus cum coriandro et aneto et melle⁶¹⁶ ac pipere ex aceto. 88 inlitam quoque prodesse inflationibus stomachi, item serpentium ictibus et sordidis ulceribus ac vetustis, vel aqua ipsa cum⁶¹⁷ hordeacia farina, sucum ex aceto⁶¹⁸ vel cum feno Graeco. sic aliqui et articulis⁶¹⁹ podagrisque inponunt. epinyctidas et, quidquid aliud serpit in corpore, inposita levat, item repentinas caligines, has et si mand atur⁶²⁰ ex aceto; suggillata vero et alios livores pura inlita, lepras et psoras cum alumine rotundo ex aceto. 89 sic e t fluentes⁶²¹ capillos retinet. Epicharmus testium et genitalium malis hanc utilissime inponi⁶²², efficacius eandem cum faba trita, item⁶²³ convolsis, cum ruta contra ardores⁶²⁴ febrium et stomachi⁶²⁵ vitia, cum rutae⁶²⁶ semine⁶²⁷ ad secundas et muris aranei morsus .⁶²⁸ foliorum aridorum farina alterutra parte exinanit.

90 ⁶²⁹ 35 Ex omnibus brassicae generibus suavissima est c yma, at⁶³⁰ inutilis habetur, difficilis in coquendo⁶³¹ et renibus contraria. illud quoque non est omittendum, aquam decoctae ad tot usus laudatam faetere humi⁶³² effusam. stirpium brassicae aridorum cinis inter caustica intellegitur ad coxendicum dolores cum adipe vetusto, ac⁶³³ cum lasere et aceto inter⁶³⁴ psilotr a⁶³⁵: evulsis inlitus pilis nasci alios prohibet . 91 bibitur et cum oleo subfervefactus vel per se elixus ad convolsa et rupta⁶³⁶ intus lapsoque⁶³⁷ ex alto. nulla ergo sunt crimina brassicae? immo vero apud eosdem animae gravitatem facere, dentibus et gingivis nocere. et in Aegypto propter amaritudinem non est ur⁶³⁸.

92 ⁶³⁹ 36 Silvestris sive erraticae inmenso plus effectus laudat Cato, adeo ut aridae quoque farinae⁶⁴⁰ in olfactorio⁶⁴¹ collectae⁶⁴² vel odore tantum naribus rapto⁶⁴³ vitia earum graveolentiamque sanari⁶⁴⁴ adfirmet⁶⁴⁵. hanc alii petraeam⁶⁴⁶ vocant, inimicissimam vino, quam⁶⁴⁷ praecipue vitis fugiat aut, si non possit fugere, moriatur. 93 ⁶⁴⁸ folia habet⁶⁴⁹ tenuia⁶⁵⁰, rotunda, parva, levia, plantis oleris similior, candidior sativa et hirsutior. hanc inflationibus mederi, melancholicis quoque ac vulneribus recentibus cum melle, ita ne solvatur⁶⁵¹ ante diem septimum, strumis, fistulis in aqua⁶⁵² contritam Chrysippus ⁶⁵³ auctor est⁶⁵⁴. alii vero⁶⁵⁵ conpescere mala corporis, quae serpant—nomas vocant—, item excrescentia absumere , 94 ⁶⁵⁶ cicatrices ad planum redigere, oris ulcera et tonsillas manducatam et coctam⁶⁵⁷ suco gargarizato cum melle tollere, item⁶⁵⁸ psoras et lepras veteres, ipsius tribus partibus cum⁶⁵⁹ duabus aluminis in aceto acri inlitis. Epicharmus satis esse eam contra canis rabiosi morsum inponi; melius, si cum lasere et aceto acri; necari quoque canes ea, si detur ex⁶⁶⁰ carne. semen eius tostum auxiliatur contra serpentes,fungos, tauri sanguinem⁶⁶¹. 95 ⁶⁶² folia cocta splenicis in cibo data et cruda inlita cum sulpure et nitro prosunt, item mammarum duritiae. radicum cinis uvae in faucibus tumenti tactu medetur et parotidas cum melle inlitus reprimit , serpentium morsus sanat. virium brassicae unum et magnum argumentum addemus a c mirabile⁶⁶³: crustae occupent⁶⁶⁴ intus vasa omnia, in quis aquae fervent, i ta⁶⁶⁵ ut non sit avellere eas⁶⁶⁶; si brassica in his decoquatur, abscedunt .

96 ⁶⁶⁷ 37 Inter silvestres brassicas et lapsana est, pedalis altitudine, hirsutis foliis, sinapi⁶⁶⁸ similis, nisi candidior esset flore. coquitur in cibo, alvum lenite r mollit⁶⁶⁹.

38 Marina brassica vehementissime ex omnibus alvum ciet. coquitur propter acrimoniam cum pingui carne, stomacho inimicissima.

97 ⁶⁷⁰ 39 Scillarum in medicina albae et⁶⁷¹ feminae nigrae; quae candidissima fuerit, utilissima erit. huic aridis tunicis direptis⁶⁷² quod relicum e vivo⁶⁷³ est, consectum⁶⁷⁴ suspenditur lino modicis intervallis. postea arida frusta in cadum aceti quam asperrimi pendentia inmerguntur, ita ne ulla parte vas contingant⁶⁷⁵. 98 ⁶⁷⁶ *gypso deinde oblitus cadus ponitur sub tegulis totius diei solem accipientibus. *hoc fit⁶⁷⁷ ante solstitium, diebus XLVIII⁶⁷⁸*. post eum numerum dierum tollitur vas, scilla eximitur, acetum transfunditur. hoc clariorem oculorum aciem facit, salutare est stomachi, laterum ⁶⁷⁹ doloribus iei unis⁶⁸⁰ sumptum. sed tanta vis est, ut avidius haustum exstinctae⁶⁸¹ animae momento aliquo⁶⁸² speciem praebeat. 99 prodest et gingivis et dentibus vel per se commanducata. taenias et reliqua ventris animalia pellit ex aceto et melle sumpta. linguae quoque recens subiecta praestat, ne hydropici sitiant. coquitur pluribus modis : in olla, quae coiciatur in clibanum aut furnum, vel adipe aut luto inlita, v el⁶⁸³ frustatim in patinis. 100 ⁶⁸⁴ et cruda siccatur, deinde conciditur coquiturque in aceto, cum⁶⁸⁵ serpentium ictibus inponitur. tosta quoque purgatur et medium eius iterum⁶⁸⁶ in aqua coquitur. usus sic⁶⁸⁷ coctae ad hydropicos, ad urinam⁶⁸⁸ ciendam tribus obolis cum melle et aceto potae, item splenicos et stomachicos, si non sentiant ulcus, quibus innatet cibus, ad tormina, regios morbos , tussim veterem cum suspirio. 101 discutit et foliis strumas quadrinis diebus soluta, furfures capitis et ulcera manantia inlita ex oleo cocta. coquitur et in melle cibi gratia, maxime uti concoctionem⁶⁸⁹ faciat⁶⁹⁰. sic et interiora purgat. rimas⁶⁹¹ pedum sanat in oleo cocta et mixta resinae. semen eius lumborum dolori ex melle inponitur. Pythagoras scillam in limine⁶⁹² quoque ianuae suspensam contra⁶⁹³ malorum medicamentorum introitum p ollere⁶⁹⁴ tradit.

102 ⁶⁹⁵ 40 Ceteri⁶⁹⁶ bulbi ex aceto et sulpure ulceribus⁶⁹⁷ in facie medentur, per se vero triti nervorum contraction i⁶⁹⁸ et ex vino porrigini⁶⁹⁹, cum⁷⁰⁰ melle canum morsibus; Erasistrato placet cum pice. idem sanguinem⁷⁰¹ sistere eos⁷⁰² tradit inlitos cum melle. alii, si e naribus fluat, coriandrum et farinam adiciunt. 103 ⁷⁰³ Theodorus et lichenas ex aceto bulbis⁷⁰⁴ curat, erumpentia in capite cum vino austero aut ovo. et bulbos epiphoris idem inlinit et sicc ae⁷⁰⁵ lippitudini media eorum⁷⁰⁶. vitia, quae sunt in facie, rubentes maxime in sole inliti cum melle et nitro emendant, lentiginem cum vino aut cum ac eto⁷⁰⁷. vulneribus quoque mire prosunt per se aut, ut⁷⁰⁸ Damion, ex mulso⁷⁰⁹, si quinto die solvantur. 104 iisdem et auriculas fractas curat et testium pituitas; in articulorum doloribus misce t et⁷¹⁰ farinam. in vino cocti⁷¹¹ inliti⁷¹² ventri duritiam praecordiorum emolliunt. dysintericis in vino e x⁷¹³ aqua caelesti temperate dantur, ad convulsa intus cum silphio pilulis fabae magnitudine. ad sudorem tusi inlinuntur. nervis utiles, ideo et paralyticis dantur. 105 ⁷¹⁴ lux ata⁷¹⁵ in pedibus, qui sunt rufi ex iis, citissime sanant cum melle et sale. venerem⁷¹⁶ maxime Megarici stimulant, hortensii partum cum sapa aut passo sumpti, silvestres interaneorum plagas et vitia cum silphio pilulis devoratis sedant. illorum⁷¹⁷ semen contra phalangia bibitur in vino. 106 ipsi ex aceto inlinuntur contra serpentium ictus. semen antiqui bibendum insanientibus dabant. flos bulborum tritus crurum maculas varietatesque igni⁷¹⁸ factas emendat . Diocles hebetari oculos ab his putat. elixos assis minus utiles esse adicit et difficile concoqui ex vi⁷¹⁹ uniuscuiusque naturae.

107 ⁷²⁰ 41 B olbine n⁷²¹ Graeci vocant herbam porraceis foliis, rubicundo bulbo. haec traditur vulneribus mire utilis, dumtaxat recentibus. bulbus, quem vomitorium vocant ab effectu, folia habet nigra, ceteris longiora.

108 ⁷²²

42 Inter⁷²³ utilissimos⁷²⁴ stomacho⁷²⁵ cibos⁷²⁶ asparagi traduntur. cumino quidem addito inflationes stomachi colique discutiunt, iidem oculis claritatem adferunt, ventrem leniter molliunt, pectoris et spinae doloribus intestinorumque vitiis prosunt, vino, cum coquuntur⁷²⁷, addito⁷²⁸. ad lumborum et renium dolores semen obolorum trium pondere, pari⁷²⁹ cumini⁷³⁰ bibitur. venerem stimulant, urinam cient utilissime , 109 praeterquam⁷³¹ vesica⁷³² exulcerata⁷³³, radice⁷³⁴ quoque plurimorum ⁷³⁵ praedicatione. trita et in vino albo pota calculos quoque⁷³⁶ exturbat, lumborum et renium dolores sedat. quidam et ad vulvae dolorem radicem cum vino dulci propinant . eadem in aceto decocta⁷³⁷ contra elephantiasim proficit . asparago trito ex oleo perunctum pungi ab apibus negant.

110 ⁷³⁸ 43 Silvestrem asparagum⁷³⁹ aliqui Libycum vocant, Attici orminum⁷⁴⁰. huius ad supra dicta omnia efficacior vis, et candidiori maior. morbum regium extenuant⁷⁴¹. veneris causa aquam eorum decoctam bibi iubent ad heminam. idem et semen valet cum aneto ternis utriusque obolis. datur et ad serpentium ictus sucus decoctus; radix miscetur⁷⁴² radici marathri inter efficacissima auxilia. 111 ⁷⁴³ si sanguis per urinam reddatur, semen et asparagi et apii et cumini ternis obolis in vini cyathis⁷⁴⁴ duobus⁷⁴⁵ Chrysippus dari iubet. set i d⁷⁴⁶ hydropicis contrarium esse, quamvis urinam moveat, docet, item veneri, vesicae quoque nisi decoctum; quae aqua si canibus detur, occidi eos. in vino decoctae radicis sucum, si ore contineatur, dentibus mederi.

112 ⁷⁴⁷ 44 Apio gratia in volgo est. namque rami lactis ⁷⁴⁸ potionibus⁷⁴⁹ per rura⁷⁵⁰ innatant et in condimentis peculiarem gratiam habent. praeterea oculis inlitum cum melle, ita ut subinde foveantur ferventi suco decocti, aliisque membrorum epiphoris per se tritum aut cum pane vel polenta inpositum mire auxiliatur. pisces quoque, si aegrotent in piscinis, apio viridi recreantur. 113 ⁷⁵¹ verum apud eruditos non aliud erutum terra in maiore sententiarum varietate est⁷⁵². distinguitur sexu. Chrysippus feminam esse dicit crispioribus foliis et duris, crasso caule, sapore acri et fervido; Dionysius... nigriorem⁷⁵³, brevem, radicis ⁷⁵⁴..., vermiculos gignentem⁷⁵⁵; ambo neutrum ad cibos admittendum, immo omnino nefas, namque⁷⁵⁶ id defunctorum epulis feralibus dicatum esse⁷⁵⁷—visus quoque claritati inimicum ⁷⁵⁸—[caule feminae vermiculos gigni] ideoque eos, 114 ⁷⁵⁹ qui ederint, sterilescere⁷⁶⁰, mares⁷⁶¹ feminasve; in puerperiis⁷⁶² vero ab eo cibo comitiales fieri qui ubera hauri ant⁷⁶³; innocentiorem tamen esse marem. eaque causa est, ne inter nefastos frutex damnetur. mammarum duritiam inpositis foliis emollit. 115 ⁷⁶⁴ suaviores aquas potui incoctum praestat. suco maxime radicis cum vino lumborum dolores mitigat, eodem iure instillato gravitatem⁷⁶⁵ aurium⁷⁶⁶. semine urinam ciet, menstrua ac secundas partus⁷⁶⁷ et si foveantur semine decocto.⁷⁶⁸ suggillata reddit colori cum ovi albo inlitum. at⁷⁶⁹ ex aqua coctum potumque renibus medetur, in frigida tritum oris ulceribus. semen cum vino vel radix cum veter e⁷⁷⁰ vino vesicae calculos frangunt. semen datur et arquatis ex vino albo.

116 ⁷⁷¹ 45 Apiastrum Hyginus quidem melissop hyl lum⁷⁷² appellat , sed in confessa damnatione est venenatum in Sardinia. contexenda enim sunt omnia ex eodem nomine apud Graecos pendentia.

117 ⁷⁷³ 46 Olusatrum⁷⁷⁴, quod hipposelinum vocant, adversatur scorpionibus. poto semine torminibus et interaneis medetur ; i tem⁷⁷⁵ difficultatibus urinae semen eius decoctum ex mulso potum. radix⁷⁷⁶ in vino decocta calculos pellit et lumborum ac lateris dolores. canis rabiosi morsibus potum et inlitum medetur. sucus eius⁷⁷⁷ algentes calefacit potus. quartum genus ex eodem aliqui faciunt oreoselinum⁷⁷⁸, pal- mum al to⁷⁷⁹ frutice recto⁷⁸⁰, semine cumino simili, urinae et menstruis efficax. heleoselino vis privata contra araneos; e o et⁷⁸¹ oreoselino feminae purgantur e vino.

118 ⁷⁸² 47 Alio genere petroselinum quidam appellant in saxis natum, praecipuum ad vomicas, coclearibus binis suci additis in cyathum marrubii suc i⁷⁸³ atque ita calidae aquae tribus cyathis. adiecere⁷⁸⁴ quidam buselinum⁷⁸⁵, differens brevitate caulis a⁷⁸⁶ sativo et radicis colore rufo, eiusdem effectus, praevalere contra serpentes potu et inlitu⁷⁸⁷.

119 ⁷⁸⁸ 48 Ocimum quoque Chrysippus graviter increpuit inutile stomacho, urinae, oculorum quoque claritati, praeterea insaniam facere et lethargos et iocineris vitia, ideoque capras id aspernari, hominibus quoque fugiendum censens ⁷⁸⁹. addunt quidam tritum, si operiatur lapide, scorpionem gignere⁷⁹⁰, commanducatum et in sole positum vermes; 120 Afri⁷⁹¹ vero, si eo die feriatur quispiam a⁷⁹² scorpione, quo ederit ocimum, non posse servari. quin immo tradunt⁷⁹³ aliqui, manipulo ocimi cum cancris x marinis vel fluviatilibus trito convenire ad id scorpiones ex proximo⁷⁹⁴ omnes. Diodorus ⁷⁹⁵ in empiricis⁷⁹⁶ etiam pediculos facere ocimi cibum. 121 ⁷⁹⁷secuta aetas acriter⁷⁹⁸ defendit, nam id esse capras, nec cuiquam mentem motam⁷⁹⁹, et scorpionum terrestrium ictibus marinorumque⁸⁰⁰ veneis mederi ex vino addito aceti⁸⁰¹ exiguo. usu quoque conpertum deficientibus ex aceto odoratu salutare esse, item lethargicis et inflammatis refrigeration e⁸⁰², inlitum capitis doloribus cum rosaceo aut myrteo et⁸⁰³ aceto, item oculorum epiphoris inpositum ex vino. 122 ⁸⁰⁴ stomacho quoque utile, inflationes ructu dissolvere ex aceto⁸⁰⁵ sumptum, alvum sistere inpositum, urinam ciere; sic et morbo⁸⁰⁶ regio et hydropicis prodesse, etiam in⁸⁰⁷ choleris⁸⁰⁸ destillationes ⁸⁰⁹ stomachi inhiberi. ergo etiam coeliacis Philistio ⁸¹⁰ dedit et coctum dysintericis, et contra⁸¹¹.... Plistonicu s⁸¹², aliqui et in tenesmo et sanguinem excreantibus in vino, duritia quoque praecordiorum. inlinitur mammis exin anitque⁸¹³ lactis proventum. 123 ⁸¹⁴ auribus utilissimum infantium , praecipue cum adipe anserino. semen tritum et hau stum⁸¹⁵ naribus sternumenta⁸¹⁶ com pe scit⁸¹⁷ et destillationes quoque capitis⁸¹⁸ inlitum, vulvas purgat in cibo ex aceto. verrucas mixto atramento⁸¹⁹ sutorio tollit. venerem stimulat, ideo etiam equis asinisque admissurae tempore ingeritur.

124 ⁸²⁰Silvestri ocimo vis efficacior ad eadem omnia, peculiaris ad vitia, quae vomitionibus crebris contrahuntur ⁸²¹, vomicasque⁸²² volvae, contra⁸²³ bestiarum morsus e vino radice efficacissima.

125 ⁸²⁴ 49 Erucae semen scorpionum venenis et muris aranei medetur, bestiolas omnes innascentes corpori⁸²⁵ arcet, vitia cutis in facie cum melle inlitum, lentigines ex aceto, cicatrices nigras reducit ad candorem cum felle bubulo. aiunt verbera subituris potum ex vino duritiam quandam contra ea⁸²⁶ sensus⁸²⁷ induere⁸²⁸. 126 in condiendis opsoniis tanta est suavitas, ut Graeci euzomon appellaverint⁸²⁹. putant, subtrita eruca si foveantur oculi, claritatem⁸³⁰ restitui⁸³¹,... tussim infantium sedari. radix eius in aqua decocta fracta ossa extrahit⁸³²...—nam de venere⁸³³ stimulanda diximus—⁸³⁴ tria folia silvestris erucae sinistra manu decerpta et trita in aqua mulsa si bibantur.

127 ⁸³⁵ 50 E contrario nasturtium venerem inhibet, animum exacuit, ut diximus. duo eius genera. alvum⁸³⁶ purgat,⁸³⁷ detrahit bilem potum X???⁸³⁸ pondere⁸³⁹ in aquae⁸⁴⁰ VII, strumis cum lomento⁸⁴¹ inlitum opertumque brassica praeclare medetur. alterum est nigrius, quod capitis vitia purgat [visum compurgat⁸⁴²], commotas mentes sedat ex aceto sumptum ⁸⁴³, lienem ex vino potum vel cum fico sumptum, tussim , ex melle si cotidie ieiuni sumant. 128 ⁸⁴⁴ semen⁸⁴⁵ ex vino omnia intestinorum animalia pellit, efficacius addito mentastro . prodest et contra suspiria et tussim cum origano et vino dulci, pectoris doloribus decoctum in lacte caprino. panos discutit cum pice extrahitque corpori aculeos et maculas inlitum ex aceto; contra carcinomata adicitur ovorum album. 129 ⁸⁴⁶ et lienibus⁸⁴⁷ inlinitur ex aceto, infantibus vero e melle utilissime. Sextius adicit⁸⁴⁸ ustum serpentes fugare, scorpionibus resistere, capitis dolores⁸⁴⁹ contrit o⁸⁵⁰, alopecias emendari⁸⁵¹ addito⁸⁵² sinapi, gravitatem aurium trito inposito auribus cum fico, dentium dolores infuso in aures suco, porriginem et ulcera capitis cum adipe anserino. furunculos concoquit cum fermento. 130 ⁸⁵³ carbunculos ad suppurationem perducit et rumpit, phagedaenas ulcerum expurgat cum melle. coxendicibus et lumbis cum polenta ex aceto inlinitur, item licheni, unguibus scabris, quippe natura eius caustica est. optimum autem Babylonium; silvestr i⁸⁵⁴ ad omnia ea effectus maior.

131 ⁸⁵⁵ 51 In praecipuis autem medicaminibus ruta est. latiora⁸⁵⁶ sativae folia, rami fruticosiores; silvestris horrida ad effectum⁸⁵⁷ est et ad omnia acrior. sucus exprimitur tunsae ⁸⁵⁸ aspersa modice aqua et in pyxide Cypria adservatur. hic copiosior datus veneni noxiam⁸⁵⁹ obtinet, in⁸⁶⁰ Macedonia⁸⁶¹ maxime iuxta flumen A liacm onem⁸⁶²; mirumque, cicutae suco extinguitur: adeo etiam venenorum venena sunt. 132 cicutae⁸⁶³ sucus prodest et manibus⁸⁶⁴ colligentium rutam. cetero inter prima miscetur antidotis, praecipueque Galatica⁸⁶⁵; quaecumque autem ruta et⁸⁶⁶ per se pro⁸⁶⁷ antidoto valet foliis tritis ex⁸⁶⁸ vino sumptis, contra aconitum maxime et viscum, item fungos sive in potu detur sive in cibo; simili⁸⁶⁹ modo contra serpentium ictus, utpote cum mustelae dimicaturae cum his rutam prius edendo muniant se⁸⁷⁰. 133 ⁸⁷¹ valent et contra scorpionum et contra araneorum, apium, crabronum, vesparum aculeos et cantharidas ac salamandras canisve rabiosi morsus. acetabuli mensura sucus e vino bibitur, et folia trita vel commanducata inponuntur cum melle ac sale⁸⁷² vel cum aceto et pice decocta⁸⁷³. suco perunctos, etiam⁸⁷⁴ habentes negant feriri⁸⁷⁵ ab his maleficis, serpentesque, si uratur ruta, nidorem fugere⁸⁷⁶. 134 ⁸⁷⁷ efficacissima tamen est silvestris radix cum vino sumpta; eandem adiciunt⁸⁷⁸ efficaciorem esse sub diu⁸⁷⁹ potam⁸⁸⁰.

Pythagoras et in hac marem minoribus herbaceique coloris foliis a femina discrevit, et eam⁸⁸¹ laetioribus⁸⁸² foliis et⁸⁸³ colore⁸⁸⁴. idem oculis noxiam putavit; falsum, quoniam scalptores et pictores hoc cibo utuntur⁸⁸⁵ oculorum causa cum pane vel nasturtio, caprae quoque⁸⁸⁶ silvestres⁸⁸⁷ propter visum, ut aiunt. 135 ⁸⁸⁸ multi suco eius cum melle Attico inuncti discusserunt caligines vel cum lacte mulieris puerum enixae vel puro suco angulis oculorum tactis. epiphoras cum polenta inposita lenit; item capitis dolores pota cum vino aut cum aceto et rosaceo inlita, si vero sit cephalaea ⁸⁸⁹, cum farina hordeacia et⁸⁹⁰ aceto. eadem cruditates discutit⁸⁹¹, mox et inflationes, dolores stomachi veteres. 136 ⁸⁹² vulvas aperit corrigitque conversas inlita⁸⁹³ in melle toto ventre et pectore; hydropicis cum fico et decocta⁸⁹⁴ ad dimidias partes potaque ex vino. sic bibitur et ad pectoris dolores laterumque et lumborum⁸⁹⁵, tusses, suspiria, pulmonum, iocinerum, renium vitia, horrores frigidos, crapulae⁸⁹⁶ gravedines . decocuntur⁸⁹⁷ folia poturis⁸⁹⁸; et in cibo vel cruda vel decocta⁸⁹⁹ aut condita⁹⁰⁰ prodest; item torminibus in hysopo decocta et cum vino pota⁹⁰¹. 137 sic et sanguinem sistit interiorem et narium indita iis⁹⁰²; sic et conlutis dentibus prodest . auribus quoque in dolore⁹⁰³ sucus infunditur, custodito ut diximus, modo in⁹⁰⁴ silvestri, contra tarditatem vero sonitusque⁹⁰⁵ cum rosaceo vel cum laureo oleo aut cum vino⁹⁰⁶ et melle. 138 ⁹⁰⁷ sucus et phreneticis ex aceto tritae instillatur in tempora et⁹⁰⁸ cerebrum. adiecerunt aliqui et⁹⁰⁹ serpyllum et laurum, inlinentes capita et colla. dederunt et lethargicis ex aceto olfaciendum e t⁹¹⁰ comitialibus bibendum decoctae sucum in cyathis IIII; ante accessiones⁹¹¹, quarum frigus⁹¹² intolerabile est, alsiosisque⁹¹³ et crudam in cibo. 139 ⁹¹⁴ urinam quoque vel cruentam pellit, feminarum etiam⁹¹⁵ purgationes secundasque et iam⁹¹⁶ emortuos partus, ut Hippocrati videtur, ex vino dulci nigro pota. itaque inlitam⁹¹⁷ et vulvarum causa⁹¹⁸ et suffire⁹¹⁹ iubet. Diodes et cardiacis inponit ex aceto et melle cum farina hordeacia et contra ileum⁹²⁰ decocta farina in oleo velleribus⁹²¹ collecta. multi vero et contra purulentas excreationes siccae drachmas duas, sulpuris unam et dimidiam sumi censent, et contra cruentas ramos III decoctos in vino. 140 ⁹²² datur et dysintericis cum caseo in vino contrita. dederunt et cum bitumine infriatam potioni propter anhelitum, ex alto lapsis seminis III uncias olei libra vinique sextario. inlinitur cum oleo coctis⁹²³ foliis partibus, quas⁹²⁴ frigus adusserit. si urinam movet, ut⁹²⁵ Hippocrati videtur, mirum est, quosdam dare vel ut⁹²⁶ inhibentem potui contra incontinentiam urinae. 141 ⁹²⁷ psoras et lepras cum melle et alumine inlita emendat, item vitiligines, verrucas, strumas et similia cum try chno⁹²⁸ et adipe suillo ac taurino sebo, ignem sacrum ex aceto et oleo⁹²⁹ vel psimithio, carbunculum ex aceto; nonnulli laserpicium una inlini iubent, sine quo epinyctidas pusulas curant. inponunt et mammis turgentibus decoctam et pituitae eruptionibus cum cera, testium vero⁹³⁰ epiphoris cum ramis lauri⁹³¹ teneris, 142 ⁹³² adeo peculiari in visceribus his effectu, ut silvestri ruta cum axungia vetere⁹³³ inlitos ramices sanari prodant, fracta quoque membra semine trito cum cera inposito. radix rutae sanguinem oculis suffusum et toto corpore cicatrices aut maculas inlita emendat. ex reliquis, quae traduntur, mirum est, cum ferventem rutae naturam esse conveniat, fasciculum eius in rosaceo⁹³⁴ decoctum ⁹³⁵ addita aloes uncia⁹³⁶ perunctis sudorem reprimere, itemque generationem inpediri⁹³⁷ hoc cibo. 143 ideo in profluvio genitali datur et venerem crebro per somnia imaginantibus . praecavendum est gravidis abstineant⁹³⁸ hoc cibo, necari enim partus invenio. eadem ex omnibus satis quadripedum quoque morbis in maximo usu est, sive difficile spirantibus sive contra maleficorum animalium ictus, infusa per nares ex vino aut, si sanguisugam hauserint⁹³⁹, ex aceto et quocumque in simili morborum genere, ut in homine, temperat a⁹⁴⁰.

144 ⁹⁴¹ 52 Mentastrum silvestris menta est, differens specie foliorum, quae stunt⁹⁴² figura ocimi, pulei o dore⁹⁴³, propter quod quidam silvestre puleium vocant. his commanducatis et inpositis⁹⁴⁴ sanari elephantiasin Magni Pompei aetate fortuito cuiusdam experimento, propter pudorem⁹⁴⁵ facie inlita, conpertum est. 145 ⁹⁴⁶ eadem inlinuntur bibunturque adversus serpentium⁹⁴⁷ ictus drachmis⁹⁴⁸ duabus in⁹⁴⁹ vini cyathis⁹⁵⁰ duobus, adversus scorpionum⁹⁵¹ cum sale, oleo, aceto, item adversus scolopendras⁹⁵² ius decocti. adversus omnia venena servantur folia arida ad farinae modum. substratum vel accensum fugat etiam scorpiones. 146 potum feminas purgat, sed partus⁹⁵³ necat. ruptis, convulsis⁹⁵⁴, orthopnoicis, torminibus , choleris efficacissimum, item lumbis, podagris inpositum . sucus auribus verminosis⁹⁵⁵ instillatur. in regio morbo bibitur, strumis inlinitur, somnia⁹⁵⁶ veneris inhibet, t aen ias⁹⁵⁷ pellit ex aceto potum, contra porriginem ex aceto infunditur capiti in sole.

147 ⁹⁵⁸ 53 Mentae ipsius odor animum excitat et sapor aviditatem in cibis, ideo embammatum⁹⁵⁹ mixturae familiaris. ipsa⁹⁶⁰ acescere⁹⁶¹ aut coire dens arique⁹⁶² lac non patitur; quare lactis⁹⁶³ potionibus additur, et his, qui⁹⁶⁴ coagulati potu strangulentur ⁹⁶⁵, data in aqua aut mulso⁹⁶⁶. eadem vi resistere⁹⁶⁷ et generationi creditur cohibendo genitalia densari⁹⁶⁸. 148 ⁹⁶⁹ aeque maribus ac feminis sistit sanguinem et purgationes feminarum inhibet, cum amylo ex aqua pota coeliacorum impetus ⁹⁷⁰. exulcerationem⁹⁷¹ et vomicas vulvae cura nt ill ita⁹⁷², iocinerum vitia ternis obolis ex mulso⁹⁷³ datis, item sanguinem excreantibus in sorbitione⁹⁷⁴. ulcera in capite infantium mire sanat, 149? ⁹⁷⁵ arterias umidas siccat, siccas adstringit, pituitas corruptas⁹⁷⁶ purgat in mulso et aqua. voci suco utilis⁹⁷⁷, sub certamine⁹⁷⁸ dumtaxat, qui et gargarizatur uva tumente adiecta ruta et coriandro ex lacte; utilis et contra tonsillas cum alumine, linguae asperae cum melle et convulsis⁹⁷⁹ intus per se vitiisque pulmonis. singultus et⁹⁸⁰ vomitiones sistit cum suco granati, ut Democritus monstrat. 150 recentis sucus narium vitia spiritu⁹⁸¹ subductus emendat; ipsa trita choleras, in aceto quidem pota, sanguinis fluctiones intus, ileum⁹⁸² etiam inposita cum polenta et si mammae tendantur. inlinitur et temporibus in capitis dolore⁹⁸³, sumitur et contra scolopendras et scorpiones marinos et ad serpentes. epiphoris inlinitur et omnibus in capite eruptionibus , item sedis vitiis. 151 ⁹⁸⁴ intertrigines quoque, vel si teneatur tantum, prohibet. auribus instillatur cum mulso. aiunt et lieni⁹⁸⁵ mederi eam in⁹⁸⁶ horto gustatam ita, ne vellatur ⁹⁸⁷, si is, qui mordeat, dicat se lieni mederi, per dies VIII; aridae quoque farinam⁹⁸⁸ tribus digitis adprehensam et stomachi dolorem sedare⁹⁸⁹ in aqua⁹⁹⁰ et similiter aspersa⁹⁹¹ potione⁹⁹² ventris animalia expellere.

152 ⁹⁹³ 54 Magna societas cum hac ad recreandos defectos⁹⁹⁴ animo puleio, cum surculis suis in ampullas vitreas aceti utrisque deiectis. qua de causa dignior e puleio corona⁹⁹⁵ Varroni quam e rosa cubiculis nostris pronuntiata est; nam et capitis dolores inposita dicitur levare, quin et olfactu capita tueri contra frigorum aestusque⁹⁹⁶ iniuriam et ab siti traditur⁹⁹⁷, neque aestuare eos, qui duos e puleio surculos inpositos auribus in sole habeant. 153 ⁹⁹⁸ inlinitur etiam⁹⁹⁹ in doloribus cum polenta et aceto, femina¹⁰⁰⁰ efficacius¹⁰⁰¹. est autem haec¹⁰⁰² flore purpureo, mas candidum habet. i tem¹⁰⁰³ nausias cum sale et polenta in frigida aqua pota inhibet; sic et¹⁰⁰⁴ pectoris¹⁰⁰⁵ dolorem, stomachi autem ex aqua. item rosiones¹⁰⁰⁶ sistit et vomitiones cum aceto et polenta, alvum solvit ¹⁰⁰⁷ ex sale et aceto et polenta. intestinorum vitia melle decocta¹⁰⁰⁸ et nitro sanat, urinam pellit ex vino et, si Ammineum ¹⁰⁰⁹ sit, et calculos et interiores omnes dolores. 154 ¹⁰¹⁰ ex melle et aceto sedat menstrua et secundas, vulvas conversas ¹⁰¹¹ corrigit, defunctos¹⁰¹² partus eicit. semen obmutescentibus ¹⁰¹³ olfactu¹⁰¹⁴ admovetur. comitialibus in aceto cyathi mensura datur. si aquae insalubres bibendae sint, tritum aspergitur. lassitudines¹⁰¹⁵ corporis, si omnino¹⁰¹⁶ tractetur¹⁰¹⁷, minuit , nervorum causa et in¹⁰¹⁸ contractione cum sale et aceto, e melle¹⁰¹⁹ infricatur¹⁰²⁰ in opisthotono. 155 ¹⁰²¹ bibitur ad serpentium ictus¹⁰²² decoctum, ad scorpionum¹⁰²³ in vino tritum, maxime quod in siccis nascitur. ad oris exulcerationes¹⁰²⁴, ad tussim efficax habetur¹⁰²⁵. flos recentis incensus pulices necat odore. Xenocrates pulei ramum lana involutum¹⁰²⁶ in tertianis ante accessionem olfactandum dari aut stragulis subici et ita collocari aegrum inter remedia tradit.

156 ¹⁰²⁷ 55 Silvestri ad eadem vis efficacior. simile est origano , minoribus foliis quam sativum, et a quibusdam dictamnos ¹⁰²⁸ vocatur. gustatum a pecore caprisque balatum concitat, unde quidam Graeci ittera mutata blechonem¹⁰²⁹ vocaverunt. natura tam fervens est, ut inlitas partes exulceret . tuso¹⁰³⁰ in perfrictione¹⁰³¹ fricari ante balinea convenit et¹⁰³² ante accessionum¹⁰³³ horrorem¹⁰³⁴. 157 convolsis et torminibus, podagris mire prodest, spasticis¹⁰³⁵ cum melle¹⁰³⁶ et sale bibendum datur, pulmonum vitia excreabilia facit. ad lienem cum sale utile est¹⁰³⁷ et vesicae et suspiriis et inflationibus; decoctum suco aequaliter et vulvas corrigit et contra scolopendram terrestrem vel marinam, item scorpiones valet privatim que¹⁰³⁸ contra hominis morsum. radix contra increscentia ¹⁰³⁹ ulcera recens¹⁰⁴⁰ potentissima, arida vero cicatricibus decorem adfert.

158 ¹⁰⁴¹ 56 Item¹⁰⁴² puleio est nepetaeque societas. decocta in aqua ad tertias discutiunt frigora [mulierumque menstruis prodest] et aestate sedant¹⁰⁴³ calores. nepeta quoque vires contra serpentes habet; fumum ex ea nidoremque fugiunt, quin¹⁰⁴⁴ et¹⁰⁴⁵ substernere¹⁰⁴⁶ in metu eo dormituris¹⁰⁴⁷ utile est. tusa aegilopis¹⁰⁴⁸ inponitur et capitis doloribus recens cum tertia parte panis temperata aceto inlinitur. sucus eius instillatus naribus supinis profluvium sanguinis sistit; item radix , quae cum myrti semine in passo tepido gargarizata anginis medetur.

159 ¹⁰⁴⁹ 57 Cuminum est¹⁰⁵⁰ et silvestre, praetenue, quaternis aut quinis foliis veluti serratis, sed ut¹⁰⁵¹ sativo magnus usus¹⁰⁵², in stomachi praecipue remediis. discutit pituitas, inflationes tritum et cum pane sumptum vel potum ex aqua vinoque, tormina quoque et intestinorum dolores. verumtamen omne pallorem gignit bibentibus. 160 ita certe ferunt Porci Latronis, clari inter magistros dicendi, adsectatores similitudinem coloris studiis contracti¹⁰⁵³ imitatos, et paulo ante Iulium Vindicem, adsertorem illum a Nerone libertatis , captation i¹⁰⁵⁴ testamenti¹⁰⁵⁵ sic lenocinatum. narium sanguinem pastillis inditum vel ex¹⁰⁵⁶ aceto recens sistit¹⁰⁵⁷ , et oculorum epiphoris per se inpositum, tumentibus¹⁰⁵⁸ cum melle prodest. 161 ¹⁰⁵⁹ infantibus inponi in ventre satis est. morbo regio ¹⁰⁶⁰ in vino albo a balineis datur;

... is Aethiopicum maxime in posca et in ecligmate¹⁰⁶¹ cum melle. Africano privatim urinae incontinentiam cohiberi¹⁰⁶² putant. sativum datur ad¹⁰⁶³ iocineris vitia tostum tritum in aceto, item ad vertiginem¹⁰⁶⁴, iis vero, quos acrior urina mordeat, in dulci tritum¹⁰⁶⁵, ad vulvarum vitia in vino praeterque inpositis vellere foliis, testium tumoribus tostum tritumque cum melle aut cum rosaceo et cera¹⁰⁶⁶. 162 ¹⁰⁶⁷ silvestre ad omnia eadem efficacius, praeterea ad serpentes cum oleo, ad scorpiones, scolopendras. sistit et vomitionem nausiasque ex vino quantum adprehenderint tres digiti. propter colum¹⁰⁶⁸ qu oque¹⁰⁶⁹ bibitur inliniturque in¹⁰⁷⁰ penicillo¹⁰⁷¹ fervens, adprimitur fasciis¹⁰⁷². strangulationes vulvae potum in vino aperit tribus drachmis in tribus cyathis vini. auribus instillatur ad¹⁰⁷³ sonitus atque tinnitus cum sebo vitulino vel melle. suggillatis inlinitur cum melle et uva passa et aceto, lentigini nigrae ex aceto.

163 ¹⁰⁷⁴ 58 Est cumino simillimum quod Graeci vocant ami¹⁰⁷⁵. quidam¹⁰⁷⁶ vero Aethiopicum cuminum id esse¹⁰⁷⁷ existimant. Hippocrates regium appellavit¹⁰⁷⁸, videlicet quia¹⁰⁷⁹ efficacius Aegyptio¹⁰⁸⁰ iudicavit¹⁰⁸¹. plerique alterius naturae in totum putant, quoniam sit exilius et candidius. similis autem et huic usus. namque et panibus Alexandrinis subditur¹⁰⁸² et condimentis interponitur. 164 ¹⁰⁸³ inflationes et tormina discutit, urinas¹⁰⁸⁴ et menstrua ciet¹⁰⁸⁵, suggillata oculorum, epiphoras mitigat, cum lini semine scorpionum ictus in¹⁰⁸⁶ vino potum drachmis duabus privatimque cerastarum cum pari portione myrrae. colorem quoque bibentium similiter mutat in pallorem. suffitum cum uva passa aut resina vulvam purgat. tradunt facilius concipere eas, quae odorentur¹⁰⁸⁷ id per coitum.

165 ¹⁰⁸⁸ 59 De cappari satis diximus inter peregrinos frutices.¹⁰⁸⁹ non utendum transmarino, innocentius est Italicum. ferunt eos, qui cotidie id ed int¹⁰⁹⁰, paralysi non periclitari nec lienis doloribus. radix eius vitiligines albas tollit, si trita¹⁰⁹¹ in sole¹⁰⁹² fricentur. 166 ¹⁰⁹³ splenicis prodes t¹⁰⁹⁴ in vino potus¹⁰⁹⁵ radicis cortex duabus drachmis, dempto balinearum usu¹⁰⁹⁶, feruntque¹⁰⁹⁷ xxxv¹⁰⁹⁸ diebus per urinam et alvum totum lienem emitti¹⁰⁹⁹. bibitur in lumborum doloribus ac paralysi. dentium dolores sedat tritum ex a ceto vel semen¹¹⁰⁰ decoctum vel manducata radix. 167 infunditur et aurium dolori decoctum oleo. ulcera, quae phagedaenas vocant, folia et radix recens cum melle sanant. sic et strumas discutit radix, parotidas vermiculosque cocta in aqua. iocineris doloribus¹¹⁰¹¹¹⁰² tusa cum farina hordeacia inponitur. vesicae quoque malis medetur. dant et ad taenias¹¹⁰³ in aceto et melle. oris exulcerationes in aceto decocta tollit. stomacho inutile¹¹⁰⁴ esse inter auctores convenit.

168 ¹¹⁰⁵ 60 Ligusticum—aliqui panaces¹¹⁰⁶ vocant—stomacho utile¹¹⁰⁷ est, item convolsionibus, inflationibus. sunt qui et¹¹⁰⁸ cunilam bubulam appellaverint, uti diximus, falso.

¹¹⁰⁹

169 ¹¹¹⁰ 61 Cunilae praeter sativam plura sunt in medicina genera. quae bubula appellatur, semen pulei habet, utile ad vulnera commanducatum inpositum¹¹¹¹, ut quinto post die solvatur. et contra serpentes in vino bibitur ac tritum plagae inponitur. vulnera ab his facta perfricant¹¹¹², item¹¹¹³ testudines cum serpentibus pugnaturae¹¹¹⁴; quidamque¹¹¹⁵ in hoc usu panaceam¹¹¹⁶ vocant. sedat et tumores et virilium mala sicca vel foliis tritis, in omni usu mire congruens vino¹¹¹⁷.

170 ¹¹¹⁸ 62 Est alia cunila, gallinacea appellata nostris, Graecis origanum Heracleoticum. prodest oculis trita addito sale; tussim quoque emendat et iocinerum vitia, laterum dolores cum farina¹¹¹⁹, oleo et aceto sorbitione¹¹²⁰ temperata, praecipue vero serpentium morsus.

171 ¹¹²¹ 63 Tertium genus est¹¹²² eius, quae a Graecis mascula, a nostris cunilago¹¹²³ vocatur, odoris foedi, radicis lignosae¹¹²⁴, folio aspero¹¹²⁵. vires eius vehementissimas in omnibus generibus ¹¹²⁶ earum¹¹²⁷ tradunt; manipulo quoque eius abiecto¹¹²⁸ omnes e tota¹¹²⁹ domo blattas convenire ad earn, privatim adversus scorpiones ex posca pollere¹¹³⁰, foliis tribus ex oleo peruncto homine fugari serpentes.

172 ¹¹³¹ 64 E contrario quae mollis vocatur, pilosioribus ramis ¹¹³² et aculeatis, trita mellis odorem habet¹¹³³, digitis tactu eius cohaerescentibus¹¹³⁴, altera turis, quam libanotida¹¹³⁵ appellavimus¹¹³⁶.¹¹³⁷ medetur utraque contra serpentes ex vino vel aceto, pulices etiam contritae cum aqua sparsae¹¹³⁸ necant.

173 ¹¹³⁹ 65 Sativa quoque suos usus habet¹¹⁴⁰. sucus eius cum rosaceo auriculas iuvat, ipsa ad ictus bibitur. fit ex ea montana, serpyllo similis, efficax contra serpentes. urinam movet, purgat a partu mulieres. concoctionem mire adiuvat et aviditatem ad cibos utraque¹¹⁴¹ vel in cruditate ieiunis in potione aspersa; luxatis quoque utilis¹¹⁴², contra vesparum et similes ictus ex farina hordeacia et posca utilissima. libanotidis¹¹⁴³ alia genera suis locis dicentur.

174 66 Piperitis¹¹⁴⁴, quam et siliquastrum appellavimus,¹¹⁴⁵ contra morbos comitiales bibitur. Castor et aliter¹¹⁴⁶ demonstrabat ¹¹⁴⁷: caule rubro et longo, densis geniculis, foliis lauri, semine albo, tenui, gustu piperis, utilem gingivis, dentibus, oris suavitati et ructibus.

175 ¹¹⁴⁸ 67 Origanum, quod vi sapore m¹¹⁴⁹ cunilae¹¹⁵⁰ aemulatur, ut diximus, plura genera in medicina habet. onitin¹¹⁵¹ ali i¹¹⁵² prasion¹¹⁵³ appellant, non dissimile hysopo. privatim¹¹⁵⁴ eius usus contra rosiones stomachi in tepida aqua et contra cruditates¹¹⁵⁵, aran eos¹¹⁵⁶ scorpionesque in vino albo, luxata¹¹⁵⁷ et incussa in aceto et oleo et lana.

176 ¹¹⁵⁸ 68 Tragoriganum similius est serpyllo silvestri. urinam ciet, tumores discutit, contra viscum potum viperaeque ictum efficacissimum, stomacho¹¹⁵⁹ acida ru ctanti¹¹⁶⁰ et praecordiis . tussientibus quoque cum melle datur et¹¹⁶¹ pleuriticis et perip neumonicis¹¹⁶².

177 ¹¹⁶³ 69 Heraclium quoque tria genera habet: nigrius latioribus foliis, glutinosum, alterum exilioribus, mollius, sampsucho¹¹⁶⁴ non dissimile, quod aliqui prasion¹¹⁶⁵ vocare malunt . tertium est¹¹⁶⁶ inter¹¹⁶⁷ haec medium, set¹¹⁶⁸ minus quam cetera efficax. optimum autem¹¹⁶⁹ Creticum, nam et iucunde olet, proximum Zmyrnaeum d urius¹¹⁷⁰, Heracleoticum ad potum utilius, quod¹¹⁷¹ onitin¹¹⁷² vocant. 178 ¹¹⁷³ communis autem usus serpentes fugare, percussis esui¹¹⁷⁴ dar i¹¹⁷⁵ et¹¹⁷⁶ decoctum potui¹¹⁷⁷, urinam ciere¹¹⁷⁸, ruptis, convolsis mederi¹¹⁷⁹ cum panacis radice, hydropicis cum fico aut cum hysopo acetabuli mensuris decoctum ad¹¹⁸⁰ sextam; item ad scabiem, pruriginem, psoras in descensione¹¹⁸¹ balinearum. sucus auribus infunditur cum lacte mulieris¹¹⁸². tonsillis¹¹⁸³ quoque et uvis¹¹⁸⁴ medetur, capitis ulceribus. venena opii et gypsi extinguit decoctum, si cum¹¹⁸⁵ cinere e¹¹⁸⁶ vino bibatur. 179 alvum mollit acetabuli mensura, suggillatis inlinitur, item dentium dolori, quibus et¹¹⁸⁷ candorem facit, cum melle et nitro. sanguinem¹¹⁸⁸ narium sistit. ad parotidas decoquitur cum hordeacia farina, ad arterias asperas cum galla et melle teritur, ad lienem folia cum melle et sale. 180 crassiores pituitas et nigras extenuat coctum cum aceto et sale sumptum paulatim¹¹⁸⁹. regio morbo tritum cum oleo in nares infunditur¹¹⁹⁰. lassi perunguuntur ex eo ita¹¹⁹¹, ne¹¹⁹² venter¹¹⁹³ attingatur. epinyctidas cum pice sanat , furunculos aperit cum fico tosta¹¹⁹⁴, strumas cum oleo et aceto et farina hordeacia, lateris dolores cum fico inlitum , fluctiones sanguinis in genitalibus tusum¹¹⁹⁵ ex aceto inlitum, reliquias purgationum a partu.

181 ¹¹⁹⁶ 70 Lepidium¹¹⁹⁷ inter urentia intellegitur. sic et in facie cutem emendat exulcerando, ut tamen cera et rosaceo facile sanetur. sic et lepras et psoras tollit semper facile et cicatricum¹¹⁹⁸ ulcera. tradunt in dolore dentium adalligatum bracchio, qua doleat, convertere¹¹⁹⁹ dolorem.

182 ¹²⁰⁰ 71 Git¹²⁰¹ ex Graecis alii melanthium, alii melaspermon vocant. optimum¹²⁰² quam excitatissimi odoris et quam nigerrimum . medetur serpentium plagis et scorpionum; inlini ex aceto ac melle reperio incensoque serpentes fugari. bibitur drachma una et contra araneos. 183 destillationem narium discutit tusum in linteolo olefactum¹²⁰³, capitis dolores ¹²⁰⁴ inlitum ex aceto, et infusum¹²⁰⁵ naribus cum irino¹²⁰⁶ oculorum epiphoras et tumores, dentium dolores coctum cum aceto, ulcera oris tritum aut commanducatum; item lepras et lentigines ex aceto, difficultates spirandi addito nitro potum, duritias¹²⁰⁷ tumoresque veteres et suppurationes inlitum . lacte¹²⁰⁸ mulierum auget aliquot¹²⁰⁹ continuis diebus sumptur . 184 colligitur sucus eius ut hyoscyami similiterque largior venenum est, quod miremur, cum semen gratissime panes etiam condiat¹²¹⁰. oculos quoque purgat, urinam et menses ciet. quin immo linteolo deligatis¹²¹¹ tantum granis xxx secundas trahi reperio. aiunt et clavis in pedibus mederi tritum in urina, culices suffitu necare, item muscas.

185 ¹²¹² 72 Et anesum adversus¹²¹³ scorpiones ex vino habetur¹²¹⁴, Pythagorae inter pauca laudatum sive crudum sive decoctum ¹²¹⁵; item viride aridumve omnibus, quae condiuntur quaeque intinguntur¹²¹⁶ , desideratum, panis¹²¹⁷ etiam crustis¹²¹⁸ inferioribus subditum. saccis¹²¹⁹ quoque additum¹²²⁰ cum amaris¹²²¹ nucibus vina commendat. 186 quin ipsum oris halitum iucundiorem facit faetoremque tollit manducatum matutinis cum zmyrnio et melle exiguo, mox vino collutum. vultum iuniorem¹²²² praestat. insomnia levat suspensum¹²²³ in pulvino¹²²⁴, ut dormientes olefaciant¹²²⁵. adpetentiam ciborum praestat, quando id quoque inter artificia deliciae fecere, ex quo labor desiit¹²²⁶ cibos poscere. ob has causas quidam anicetum id vocavere.

187 ¹²²⁷ 73 Laudatissimum est Creticum, proximum Aegyptium. hoc ligustici vicem praestat in condimentis. dolores capitis ¹²²⁸ levat suffitum naribus. epiphoris oculorum Euenor¹²²⁹ radicem eius tusam inponit, Iollas¹²³⁰ ipsum cum croco pari modo et vino, et per¹²³¹ se¹²³² cum polenta ad magnas fluctiones extrahendisque si qua in oculos inciderint. narium quoque carcinodes¹²³³ consumit inlitum¹²³⁴ ex aqua. 188 sedat anginas cum hysopo ac melle¹²³⁵ ex aceto gargarizatum, auribus infunditur cum rosaceo, thoracis pituitas purgat tostum cum¹²³⁶ melle sumptum. melius cum acetabulo anesi¹²³⁷ nuces amaras L purgatas terere¹²³⁸ in melle ad tussim; facillime vero anesi¹²³⁹ drachmae¹²⁴⁰ tres, papaveris duae miscentur melle ad fabae magnitudinem et ternae¹²⁴¹ diebus¹²⁴² sumuntur. 189 praecipuum autem est ad ructus; ideo stomachi inflationibus¹²⁴³ et intestinorum torminibus et coeliacis medetur. singultus et olfactum potumque decoctum inhibet. foliis decoctis digerit cruditates. sucus decocti¹²⁴⁴ cum apio olfactus sternumenta inhibet. potum somnos¹²⁴⁵ conci liat¹²⁴⁶, calculos pellit, vomitiones cohibet et¹²⁴⁷ praecordiorum tumores, et pectorum vitiis, nervis quoque, quibus succinctum est corpus, utilissimum . 190 ¹²⁴⁸ prodest et capitis doloribus instillari sucum cum oleo decocti. non aliud utilius ventri et intestinis putant; ideo dysintericis et in tenesmo¹²⁴⁹ datur tostum. aliqui addunt et opium, pilulis in die ternis lupini magnitudine in vini cyatho dilutis. 191 ¹²⁵⁰ Dieuches et ad lumborum dolores suco usus est, semen hydropicis et coeliacis dedit tritum cum menta, Euenor¹²⁵¹ radicem et¹²⁵² ad renes. Dalion¹²⁵³ herbarius parturientibus ex eo cataplasma inposuit cum apio, item vulvarum dolori deditque¹²⁵⁴ bibendum cum aneto parturientibus . phreneticis quoque inlinunt¹²⁵⁵ vel recens cum polenta; sic et infantibus comitiale vitium aut contractiones ¹²⁵⁶ sentientibus. 192 ¹²⁵⁷ Pythagoras quidem negat¹²⁵⁸ corripi¹²⁵⁹ vitio comitiali in manu habentes, ideo quam plurimum domi serendum; parere quoque facilius olfactantes, et statim a partu dandum potui polenta aspersa. Sosimenescontra omnes duritias ex aceto usus est eo et contra lassitudines in oleo decoquens addito nitro. semine eius poto lassitudinis auxilium viatoribus spopondit. 193 Heraclides ad inflationes stomachi semen tribus digitis cum castorei obolis duobus ex mulso dedit, similiter ad ventris aut intestinorum inflationes et orthopnoicis quod ternis digitis prender et¹²⁶⁰ seminis, tantundem hyoscyami cum lacte asinino. multi vomituris acetabula eius et folia lauri decem trita in aqua bibenda inter cenam suadent. 194 ¹²⁶¹ strangulatus vulvae , si manducetur et linatur calidum vel si bibatur cum castoreo in aceto et melle, sedat; vertigines a partu cum semine¹²⁶² cucumeris et lini pari mensura ternum digitorum, vini albi tribus cyathis discutit. Tlepolemus ad quartanas ternis digitis seminis anesi et feniculi¹²⁶³ usus est in aceto et mellis cyatho uno. 195 ¹²⁶⁴ lenit articulari os¹²⁶⁵ morbos cum amaris nucibus inlitum. sunt qui et aspidum venenis adversari naturam eius putent. urinam ciet, sitim cohibet, venerem stimulat, cum vino sudorem leniter praestat , vestes quoque a tineis defendit. efficacius semper recens et quo nigrius, stomacho tamen inutile est¹²⁶⁶ praeterquam inflato.

196 ¹²⁶⁷ 74 Anetum quoque ructus movet¹²⁶⁸ et tormina sedat, alvum sistit. epiphoris radices inlinuntur ex aqua vel vino. singultus cohibet¹²⁶⁹ semen fervens olfactu¹²⁷⁰; sumptum ex aqua sedat cruditates. cinis eius uvam in faucibus levat, oculos et genituram hebetat.

197 ¹²⁷¹ 75 Sacopenium, quod apud nos gignitur, in totum¹²⁷² transmarino alienatur. illud¹²⁷³ enim hammoniaci lacrimae simile sagapenon¹²⁷⁴ vocatur. prodest laterum et pectoris doloribus , convolsis, tussibus vetustis excreationibusque, praecordiorum tumoribus. sanat et vertigines, tremulos, opisthotonicos , lienes¹²⁷⁵, lumbos, perfrictiones. datur olfactandum ex aceto in strangulatu vulvae; ceteris et potui datur et cum oleo infricatur. prodest et contra mala medicamenta.

198 ¹²⁷⁶ 76 Papaveris sativi tria¹²⁷⁷ diximus genera, et sponte¹²⁷⁸ nascentis alia promisimus¹²⁷⁹. e sativis albi calix¹²⁸⁰ ipse teritur et e vino bibitur somni causa. semen elephantiasi medetur .¹²⁸¹ e nigro papavere sopor¹²⁸² gignitur scapo inciso, ut Diagoras suadet, cum turgescit, ut lollas¹²⁸³, cum deflorescit ¹²⁸⁴, hora sereni¹²⁸⁵ diei tertia¹²⁸⁶, hoc est cum ros in eo exaruerit . incidi iubent sub capite et calice, nec in alio genere ipsum inciditur caput. 199 ¹²⁸⁷ sucus et hic et herbae cuiuscumque lana excipitur aut, si exiguus s it¹²⁸⁸, ungue pollicis , ut lactucis, et postero die magis, quod inaruit, [papaveris ¹²⁸⁹ vero largus] densatus¹²⁹⁰ et in pastillos tritus in umbra siccatur¹²⁹¹, non vi¹²⁹² soporifera modo, verum, si copiosior hauriatur , etiam mortifera per somnos¹²⁹³. opium¹²⁹⁴ vocant. sic scimus interemptum P¹²⁹⁵. Licini Caecinae praetorii viri patrem in Hispania Bavili¹²⁹⁶, cum valetudo inpetibilis¹²⁹⁷ odium vitae fecisset; item plerosque alios. 200 qua de causa magna concertatio¹²⁹⁸ extitit. Diagoras¹²⁹⁹, Erasistratus¹³⁰⁰ in totum damnavere ut mortiferum, infundi vetantes praeterea, quoniam visui noceret. addidit¹³⁰¹ Andreas, ideo non protinus excaecari eo, quoniam adulteraretur Alexandriae. sed postea usus eius non inprobatus¹³⁰² est medicamento nobili , quod διὰ κωδυῶν¹³⁰³ vocant. 201 ¹³⁰⁴ semine quoque eius trito in pastillos¹³⁰⁵ e lacte¹³⁰⁶ utuntur¹³⁰⁷ ad somnum¹³⁰⁸, item ad capitis dolores cum rosaceo; cum h oc et¹³⁰⁹ aurium dolori instillatur¹³¹⁰. podagris inlinitur cum lacte mulierum—sic et foliis ipsis utuntur—, item ad ignes sacros et vulnera ex aceto. ego tamen damnaverim collyriis addi, multoque magis quas vocant¹³¹¹ ληξιπυρέτους quasque pe pticas¹³¹² et coeliacas¹³¹³. 202 ¹³¹⁴ nigrum tamen coeliacis¹³¹⁵ in vino datur¹³¹⁶. sativum omne maius. rotunda e i¹³¹⁷ capita, at¹³¹⁸ silvestri longa ac¹³¹⁹ pusilla, sed¹³²⁰ ad omnes effectus valentiora. decoquitur et bibitur contra vigilias, eademque aqua fovent ora. optimum in siccis et ubi raro pluat. cum capita ipsa et folia decocuntur, sucus meconium ¹³²¹ vocatur, multum opio¹³²² ignavior¹³²³. 203 ¹³²⁴ experimentum opii est primum in odore—sincerum enim perpeti non est—, mox¹³²⁵ in lucernis, ut pura luceat flamma et ut extinct um¹³²⁶ demum oleat, quae in fucato non eveniunt. accenditur quoque difficilius et crebro extinguitur. est sinceri¹³²⁷ experimentum et in aqua, quoniam ut nubecula¹³²⁸ innatat, fictum in pusulas¹³²⁹ coit. sed maxime mirum est aestivo sole deprehendi; sincerum enim sudat et se diluit, done suco recenti¹³³⁰ simile fiat. Mnesides optime servari putat hyoscyami semine adiecto, alii in faba.

204 ¹³³¹ 77 Inter sativa et¹³³² silvestria medium genus, quoniam in arvis¹³³³, sed sponte¹³³⁴ nasceretur, rh oeam¹³³⁵ vocavimus et e rraticum¹³³⁶. quidam id¹³³⁷ decerptum protinus cum¹³³⁸ toto calice mandunt. alvum exinanit. capita quinque decocta in vini tribus heminis pota et¹³³⁹ somnum faciunt.

205 ¹³⁴⁰ 78 Silvestrium unum genus ceratitim¹³⁴¹ vocant, nigrum, cubitali altitudine, radice crassa et corticosa, calyculo inflexo ut cornicul o¹³⁴². folia minora et tenuiora¹³⁴³ quam ceteris silvestribus. semen exile tempestivum est messibus; alvum purgat dimidio acetabulo in¹³⁴⁴ mulso. 206 folia trita cum oleo argema iumentorum sanant. radix acetabuli mensura cocta in duobus sextariis ad dimidias datur ad lumborum vitia et iocineris. carbunculis medentur ex melle folia. quidam hoc genus glaucion vocant, alii paralium¹³⁴⁵. nascitur enim in adflatu maris aut nitroso loco¹³⁴⁶.

207 ¹³⁴⁷ 79 Alterum e¹³⁴⁸ silvestribus¹³⁴⁹ genus heraclium vocatur¹³⁵⁰, ab aliis aphro des¹³⁵¹, foliis, si procul intuearis¹³⁵², speciem passerum praebentibus¹³⁵³, radice in summa terrae cute, semine spumeo.¹³⁵⁴ ex hoc lina splendorem trahunt. aestate tunditur¹³⁵⁵ in pila. comitialibus morbis acetabul o semin is¹³⁵⁶ in vino albo —vomitionem enim facit—, item¹³⁵⁷ medicamento¹³⁵⁸, quod διὰ κωδυῶν¹³⁵⁹ et arteriace¹³⁶⁰ vocatur, utilissimum. 208 ¹³⁶¹ fit autem huius papaveris aut cuiuscumque silvestris capitibus cxx in aquae¹³⁶² caelestis¹³⁶³ sextariis tribus biduo maceratis in eademque discoctis¹³⁶⁴, deinde suco siccato¹³⁶⁵ iterumque¹³⁶⁶ cum melle decocto¹³⁶⁷ ad dimidias partes vapore tenui. addidere postea drac hm as¹³⁶⁸ senas croci, hypocisthidis, turis, acaciae et passi Cretici sextarium¹³⁶⁹. haec¹³⁷⁰ ostentatione, simplex quidem¹³⁷¹ et antiqua illa salubritas papavere et melle constat.

209 ¹³⁷²Tertium genus est¹³⁷³ tithymalon¹³⁷⁴—mecona¹³⁷⁵ vocant, lii paralion¹³⁷⁶—folio lini¹³⁷⁷, flo re¹³⁷⁸ albo, capite magnitudinis fabae. colligitur uva florente, siccatur in umbra. semen potum purgat alvum dimidio acetabulo in mulso. cuiuscumque autem papaveris caput viride vel siccum inlitum epiphoras oculorum¹³⁷⁹ lenit. opium ex vino meraculo si protinus detur, scorpionum ictibus resistit¹³⁸⁰. aliqui hoc tantum nigro tribuunt, si capita eius vel folia terantur.

210 ¹³⁸¹ 81 Est et porcillaca¹³⁸², quam peplin¹³⁸³ vocant, non multum sativa efficacior, cuius memorabiles usus traduntur : sagittarum venena et serpentium haemorrhoidum et prest erum¹³⁸⁴ restingui¹³⁸⁵ pro cibo sumpta et plagis inposita extrahi, item hyoscyami pota e¹³⁸⁶ passo expresso suco. cum ipsa non est, semen¹³⁸⁷ eius simili effectu prodest. resistit et aquarum vitiis, capitis dolori ulceribusque in vino tusa et inposita, reliqua ulcera commanducata cum melle sanat. 211 ¹³⁸⁸sic et infantium cerebro inponitur umbilicoque prociduo¹³⁸⁹, in epiphoris vero omnium fronti temporibusque cum polenta , sed ipsis oculis e lacte et melle; eadem, si pro ci- dant¹³⁹⁰ oculi¹³⁹¹, foliis tritis cum corticibus fabae, pusulis¹³⁹² cum polenta et sale et aceto. ulcera¹³⁹³ oris tumoremque gingivarum commanducata cruda sedat, item dentium dolores, tonsillarum ulcera sucus decoctae; 212 ¹³⁹⁴ quidam adiecere paulum murrae. nam¹³⁹⁵ mobiles dentes stabilit conmanducata¹³⁹⁶ [cruda sedat¹³⁹⁷] vocemque firmat et sitim arcet. cervicis dolores cum galla et lini semine et melle pari mensura sedat, mammarum vitia cum melle aut Cimolia crela, salutaris et¹³⁹⁸ suspiriosis semine cum melle hausto. 213 ¹³⁹⁹ stomachum in acetariis sumpta corroborat. ardenti febribus inponitur cum polenta, et alias manducata refrigerat etiam intestina. vomitiones sistit. dysinteriae et vomicis estur¹⁴⁰⁰ ex aceto vel bibitur cum cumino, tenesmis autem cocta. comitialibus cibo vel potu prodest, purgationibus mulierum acetabuli mensura in sapa, podagris calidis cum sale inlita et sacro igni. 214 sucus eius potus renes iuvat ac vesicas, ventris animalia pellit. ad vulnerum dolores ex oleo cum polenta inponitur. nervorum duritias emollit¹⁴⁰¹. Metrodorus , qui ἐπιτομὴν ῥιζοτομουμένων¹⁴⁰² scripsit, purgationibus a partu dandam censuit. venerem inhibet venerisque somnia. 215 praetorii¹⁴⁰³ viri pater est, Hispaniae princeps¹⁴⁰⁴, quem scio propter inpetibiles¹⁴⁰⁵ uvae morbos radicem eius filo¹⁴⁰⁶ suspensam e collo gerere praeterquam in balineis, ita¹⁴⁰⁷ liberatum incommodo omni¹⁴⁰⁸. quin etiam inveni¹⁴⁰⁹ apud auctores caput inlitum ea destillationem anno toto non sentire¹⁴¹⁰. oculos tamen hebetare putatur¹⁴¹¹.

216 ¹⁴¹² 82 Coriandrum inter silvestria non invenitur. praecipuum ¹⁴¹³ esse constat¹⁴¹⁴ Aegyptium. valet contra serpentium genus unum, quod am phis baenas¹⁴¹⁵ vocant, potum inpositumque . sanat et alia vulnera, epinyctidas pusulas tritum¹⁴¹⁶; sic et omnes tumores collectionesque cum melle aut uva passa, panos vero ex aceto tritum. seminis grana tria in tertianis devorari iubent aliqui ante¹⁴¹⁷ accessionem vel plura inlini fronti. 217 ¹⁴¹⁸ sunt qui et ante solis ortum cervicalibus subici efficaciter putent. vis magna ad¹⁴¹⁹ refrigerandos¹⁴²⁰ ardores viridi. ulcera quoque, quae serpunt, sanat cum melle vel uva passa, item testes, ambusta, carbunculos, aures, cum lacte mulieris epiphoras oculorum, ventris et¹⁴²¹ intestinorum fluctiones semen ex aqua potum. bibitur¹⁴²² et¹⁴²³ in choleris cum ruta. 218 ¹⁴²⁴ pellit animalia interaneorum cum mali punici suco et oleo semen potum. Xenocrates tradit rem miram, si vera est, menstrua contineri uno die, si unum granum biberint feminae, biduo, si duo¹⁴²⁵, et totidem¹⁴²⁶ diebus quot¹⁴²⁷ grana sumpserint¹⁴²⁸, M.¹⁴²⁹ Varro¹⁴³⁰ coriandro subtrito et cumino¹⁴³¹ acetoque carnem omnem¹⁴³² incorruptam aestate servari putat.

219 ¹⁴³³ 83 Atriplex et silvestre est¹⁴³⁴, accusatum¹⁴³⁵ Pythagorae¹⁴³⁶, tamquam faceret hydropicos morbosque regios¹⁴³⁷ et pallorem, con coqueretur¹⁴³⁸ difficillime; ac ne in hortis quidem iu xt a¹⁴³⁹ id nasci quicquam nisi languidum culpavit. addidere Dionysius et Diodes plurimos gigni ex eo morbos, nec¹⁴⁴⁰ nisi mutata¹⁴⁴¹ saepe aqua coquendum, stomacho contrarium esse, lentigines et papulas gignere. 220 miror quare difficulter in Italia nasci tradiderit id Solo¹⁴⁴² Smyrn aeus¹⁴⁴³. Hippocrates vulvarum vitiis infundit¹⁴⁴⁴ id cum beta. Lycus Neapolitanus contra cantharidas bibendum dedit, panos, furunculos incipientes,duritias omnes vel cocto vel crudo utiliter inlini putavit,item ignem sacrum cum melle, aceto, nitro¹⁴⁴⁵, similiter podagras¹⁴⁴⁶. ungues scabros detrahere dicitur sine ulcere. 221 sunt qui et morbo regio dent semen eius cum melle, arterias et tonsillas nitro addito perfricent , alvum moveant cocto vel per se vel cum¹⁴⁴⁷ malva aut lenticula.¹⁴⁴⁸ concitant¹⁴⁴⁹ e t vomitiones. silvestri capillos tingunt et ad¹⁴⁵⁰ supra scripta¹⁴⁵¹ utuntur.

222 ¹⁴⁵²

84 E contrario in magnis laudibus malva est utraque et sativa et silvestris. duo genera earum amplitudine folii discernuntur¹⁴⁵³. maiorem Graeci malopen¹⁴⁵⁴ vocant in sativis, alteram ab emolliendo¹⁴⁵⁵ ventre¹⁴⁵⁶ dictam putant malac hen¹⁴⁵⁷. at e¹⁴⁵⁸ silvestribus, cui¹⁴⁵⁹ grande folium et radices albae, althaea vocatur, ab excellentia effectus a¹⁴⁶⁰ quibusdam plistoloc hia¹⁴⁶¹. 223 ¹⁴⁶² omne solum¹⁴⁶³, in quo seruntur¹⁴⁶⁴, pinguius¹⁴⁶⁵ faciunt. contra¹⁴⁶⁶ omnes aculeatos ictus efficaces¹⁴⁶⁷, praecipue scorpionum, vesparum similiumque et muris aranei. quin et trita cum oleo qualibet earum peruncti ante vel habentes eas non feriuntur. folium inpositum scorpionibus torporem adfert. valent et contra psimithi¹⁴⁶⁸ venena. aculeos omnes extrahunt inlitae crudae cum a phronitro¹⁴⁶⁹, potae vero decoctae cum radice sua¹⁴⁷⁰ leporis marini venenum¹⁴⁷¹ restingunt, ut¹⁴⁷² quidam dicunt, si vomatur. 224 ¹⁴⁷³ de iisdem mira et alia traduntur, sed maxime, si quis cotidie¹⁴⁷⁴ suci ex qualibet earum sorbeat cyathum dimidium, omnibus morbis cariturum. ulcera manantia in capite sanant in urina putrefactae, lichenas et ulcera oris cum melle; radix decocta furfures capitis¹⁴⁷⁵ et dentium mobilitates¹⁴⁷⁶. eius¹⁴⁷⁷, quae unum caulem habet, radice circa dentem, qui doleat, pungunt¹⁴⁷⁸, donec desinat dolor¹⁴⁷⁹; 225 ¹⁴⁸⁰ eadem strumas et parotidas, panos addita hominis saliva purgat¹⁴⁸¹ citra vulnus. semen in vino nigro potum pituita et¹⁴⁸² nauseis liberat. radix mammarum vitiis occurrit adalligata in lana nigra, tussim in lacte cocta et sorbitionis¹⁴⁸³ modo sumpta quinis diebus emendat. 226 stomacho inutiles Sextius Niger dicit, Olympias Thebana abortivas esse cum adipe anseris, aliqui purgari feminas foliis earum manus plenae mensura in oleo et vino sumptis. utique¹⁴⁸⁴ constat parturientes¹⁴⁸⁵ foliis substratis celerius solvi¹⁴⁸⁶; protinus a¹⁴⁸⁷ partu revocanda¹⁴⁸⁸, ne vulva sequatur. 227 ¹⁴⁸⁹ dant et sucum bibendum parturientibus ieiunis in vino decoctae¹⁴⁹⁰ hemina. quin et semen adalligant racchio genitale non continentium, adeoque¹⁴⁹¹ veneri¹⁴⁹² nascuntur , ut¹⁴⁹³ semen unicaulis adspersum curationi¹⁴⁹⁴ feminarum aviditates augere ad¹⁴⁹⁵ infinitum Xenocrates tradat¹⁴⁹⁶ itemque tres¹⁴⁹⁷ radices iuxta adalligatas¹⁴⁹⁸. tenesmo¹⁴⁹⁹, dysintericis utilissime infundi, item sedis vitiis, vel si foveantur. melancholicis quoque sucus datur cyathis¹⁵⁰⁰ ternis tepidus et insanientibus quaternis¹⁵⁰¹, decoctae comitialibus heminae¹⁵⁰² suci. 228 ¹⁵⁰³ hic¹⁵⁰⁴ et calculosis et inflatione et torminibus aut opisthotonico¹⁵⁰⁵ laborantibus tepidus inlinitur. et sacris ignibus et ambustis¹⁵⁰⁶ decocta in ole o¹⁵⁰⁷ folia inponuntur, et ad vulnerum¹⁵⁰⁸ impetus cruda cum pane. sucus decoctae nervis prodest et vesicae et intestinorum rosionibus, vulvas et cibo¹⁵⁰⁹ et infusione¹⁵¹⁰ emollit. alvo¹⁵¹¹ sucus decoctae permeatus¹⁵¹² suaves¹⁵¹³ facit.

229 ¹⁵¹⁴ Althaeae in omnibus supra dictis efficacior radix, praecipue convulsis ruptisque. cocta in aqua alvum sistit, ex vino albo strumas et parotidas et mammarum inflammationes ¹⁵¹⁵;¹⁵¹⁶ et panos¹⁵¹⁷ in vino folia decocta et inlita tollunt; eadem arida in lacte decocta quamlibet perniciosae tus si citissime¹⁵¹⁸ medentur¹⁵¹⁹. 230 ¹⁵²⁰ Hippocrates vulneratis sitientibusque defectu sanguinis radicis decoctae sucum bibendum dedit et ipsam vulneribus cum melle et resina, item contusis , luxatis, tumentibus; et musculis, nervis, articulis inposuit ut supra; spasticis¹⁵²¹, dysintericis in vino bibendam¹⁵²² dedit. mirum aquam radice ea addita addensari¹⁵²³ sub diu¹⁵²⁴ atque¹⁵²⁵ glaciescere¹⁵²⁶. efficacior autem quo recentior.

231 ¹⁵²⁷ 85 Nec lapathum dissimiles effectus habet. est autem et¹⁵²⁸¹⁵²⁹ silvestre. quod alii¹⁵³⁰ oxalida¹⁵³¹ appellant, *nostri¹⁵³² vero rumicem , alii lapathum canterinum*, sapore sativo¹⁵³³ proximum, foliis acutis, colore betae candidae, radice minima, * ad strumas¹⁵³⁴¹⁵³⁵ cum axungia efficacissimum est¹⁵³⁶; et alterum genus fere¹⁵³⁷ oxylapathum¹⁵³⁸ vocant, sativo¹⁵³⁹ [item] similius¹⁵⁴⁰ et¹⁵⁴¹ acutior e¹⁵⁴² foli o¹⁵⁴³ ac rubriore¹⁵⁴⁴, non nisi in palustribus nascens. sunt qui¹⁵⁴⁵ et¹⁵⁴⁶ hydrolapathum¹⁵⁴⁷ tradant¹⁵⁴⁸, in aqua natum, et¹⁵⁴⁹ aliud¹⁵⁵⁰ hippolapathum, maius sativo candidiusque ac spissius¹⁵⁵¹. 232 ¹⁵⁵²silvestria¹⁵⁵³ scorpionum ictibus medentur et feriri¹⁵⁵⁴ prohibent habentes. radix aceto decocta, si colluatur¹⁵⁵⁵ sucus¹⁵⁵⁶, dentibus auxiliatur, si vero bibatur, morbo regio. semen stomachi inextricabilia vitia sanat. hippolapathi radi x e t¹⁵⁵⁷ privatim ungues scabros¹⁵⁵⁸ detrahit¹⁵⁵⁹; 233 dysintericos semen duabus drachmis in vino potum¹⁵⁶⁰ liberat. oxylapathi semen lotum in aqua caelesti sanguinem reicientibus adiecta¹⁵⁶¹ acacia¹⁵⁶² lentis magnitudine prodest¹⁵⁶³. praestantissimos pastillos faciunt ex foliis et radice addito nitro et ture¹⁵⁶⁴ exiguo¹⁵⁶⁵. in usu aceto diluunt.

234 ¹⁵⁶⁶ 86 Sed sativum in epiphoris oculorum inlinunt frontibus. radice¹⁵⁶⁷ lichenas¹⁵⁶⁸ et lepras¹⁵⁶⁹ curant, in vino vero decocta strumas et parotidas, set¹⁵⁷⁰ calculos pota e¹⁵⁷¹ vino et lienes inlita¹⁵⁷², coeliacos aeque et dysintericos et tenesmos; ex¹⁵⁷³ eademque ad omnia¹⁵⁷⁴ efficacious ius lapathi et ructus facit et urinam ciet et¹⁵⁷⁵ caliginem oculorum discutit, item pruritum corporis in solia balinearum additum aut prius ipsum inlitum sine oleo. 235 firmat et commanducata radix dentes; eadem decocta cum vino sistit alvum, folia solvunt . adiecit Solo, ne quid¹⁵⁷⁶ omittamus, bulapathum, radicis tantum altitudine differens et egr egio a d¹⁵⁷⁷ dysintericos effectu¹⁵⁷⁸ pota e¹⁵⁷⁹ ex vino.

236 ¹⁵⁸⁰ 87 Sinapi, cuius in sativis tria genera diximus, Pythagoras principatum habere ex his, quorum in¹⁵⁸¹ sublime¹⁵⁸² vis feratur, iudicavit, quoniam non aliud magis in nares et cerebrum penetret. ad serpentium ictus et scorpionum tritum cum aceto inlinitur; fungorum venena discutit. contra pituitam tenetur in ore, donec liquescat, aut gargarizatur cum aqua mulsa. 237 ¹⁵⁸³ ad dentium dolores manditur , ad uvam gargarizatur cum aceto et melle, stomacho utilissimum contra omnia vitia, pulmonibus excreationes faciles facit in cibo sumptum; et suspiriosis datur¹⁵⁸⁴, item comitialibus te r di e¹⁵⁸⁵ cum suco cucumerum. sensus¹⁵⁸⁶ atque sternutamentis caput purgat, alvum mollit¹⁵⁸⁷, menstrua et urinam ciet. et hydropicis¹⁵⁸⁸ inponitur cum fico et cumino tusum ternis partibus. 238 ¹⁵⁸⁹ comitiali morbo aut vulvarum conversione suffocatas¹⁵⁹⁰ excitat odore¹⁵⁹¹ aceto mixto; item lethargicos : adicitur tordylon¹⁵⁹²—est autem hoc¹⁵⁹³ semen ex seseli¹⁵⁹⁴ —et, si¹⁵⁹⁵ vehementior lethargus¹⁵⁹⁶ premat, cruribus aut etiam capiti inlinitur cum fico¹⁵⁹⁷ ex aceto¹⁵⁹⁸. veteres dolores thoracis, lumborum, coxendicum, umerorum¹⁵⁹⁹ et in quacumque parte ex alto corporis vitia extrahenda s int¹⁶⁰⁰ inlitum caustica vi emendat pusulas faciendo, at in¹⁶⁰¹ magna duritia sine fico inpositum aut¹⁶⁰², si vehementior ustio timeatur¹⁶⁰³, per duplices pannos. 239 ¹⁶⁰⁴ utuntur eo¹⁶⁰⁵ ad alopecias cum rubrica¹⁶⁰⁶, psoras¹⁶⁰⁷, lepras, phthiriases, tetanicos¹⁶⁰⁸, opisthotonicos. inungunt quoque scabras genas aut caliga ntes¹⁶⁰⁹ oculos suco¹⁶¹⁰ cum melle, sucusque¹⁶¹¹ tribus modis exprimitur in fictili calescitque in eo sole modice. exit et e¹⁶¹² cauliculo sucus lacteus¹⁶¹³; eius gu tta¹⁶¹⁴, cum induruit¹⁶¹⁵, dentium dolori medetur. 240 ¹⁶¹⁶ semen ac radix, cum inmaduere¹⁶¹⁷ musto, conteruntur manusque¹⁶¹⁸ plenae mensura sorbentur ad confirmandas¹⁶¹⁹ fauces, stomachum , oculos, caput sensusque omnes, mulierum etiam lassitudines, saluberrimo¹⁶²⁰ genere medicinae. calculos quoque discutit potum in aceto. inlinitu r¹⁶²¹ et livoribus¹⁶²² suggillatisque ¹⁶²³ cum melle et adipe anserino aut cera Cypria. fit et oleum ex eo¹⁶²⁴ semine madefacto in oleo¹⁶²⁵ expressoque, quo¹⁶²⁶ utuntur ad nervorum rigores lumborumque et coxendicum et perfrictiones.

241 ¹⁶²⁷ 88 Sinapis naturae¹⁶²⁸ esse¹⁶²⁹ effectusque eosdem habere traditur¹⁶³⁰ adarca¹⁶³¹ inter silvestria dicta¹⁶³², in¹⁶³³ cortice calamorum¹⁶³⁴ sub ipsa coma nascens.

89 Marrubium plerique inter primas herbas commendavere , quod Graeci prasion¹⁶³⁵ vocant, alii linostrophon, nonnulli philopaeda¹⁶³⁶ aut philochares¹⁶³⁷, notius quam ut indicandum sit. huius folia semenque contrita prosunt contra serpentes, pectorum et lateris dolores, tussim veterem. et iis, qui sanguinem reiecerint, eximie utile, scopis eius cum panico aqua decoctis, ut asperitas suci mitigetur. inponitur strumis cum adipe. 242 ¹⁶³⁸ sunt qui viride¹⁶³⁹ semen, quantum duobus digitis capiant¹⁶⁴⁰, cum farris pugillo decoctum addito exiguo olei et salis sorberi¹⁶⁴¹ ieiunis¹⁶⁴² ad tussim iubeant. alii nihil conparant in eadem causa marrubii et feniculi sucis ad sextarios ternos expressis decoctisque ad sextarios duos, tum addito mellis sextario, rursus decocto ad sextarios duos, si coclearii¹⁶⁴³ mensura in die sorbeatur in aquae¹⁶⁴⁴ cyatho¹⁶⁴⁵. 243 ¹⁶⁴⁶ virilium¹⁶⁴⁷ vitiis tusum cum melle mire prodest. lichenas purgat ex aceto, ruptis, convulsis , spasticis¹⁶⁴⁸, nervis salutare. potum alvum solvit cum sale et aceto, item menstrua¹⁶⁴⁹ et secundas mulierum. arida farina cum melle ad tussim siccam efficacissima est, item ad gan gra enas¹⁶⁵⁰ et pterygia¹⁶⁵¹. sucus vero auriculis, e x¹⁶⁵² naribus et morbo regio minuendaeque bili¹⁶⁵³ cum melle prodest, item contra venena inter pauca potens. 244 ipsa herba stomachum et excreationes pectoris purgat cum iride et melle, urinam ciet, cavenda¹⁶⁵⁴ tamen exulceratae vesicae et renium vitiis. dicitur sucus et claritatem oculorum adiuvare . Castor marrubii duo genera tradit, nigrum et, quod magis probat, candidum. in ovum inane¹⁶⁵⁵ sucum addit is ipsumque ovum infundit cum¹⁶⁵⁶ melle¹⁶⁵⁷ aequis portionibus, tepefactum vomicas rumpere, purgare, persanare promittens . inli nit¹⁶⁵⁸ etiam vulneribus a cane factis tusum¹⁶⁵⁹ cum axungia vetere¹⁶⁶⁰.

245 ¹⁶⁶¹ 90 Serpyllum¹⁶⁶² a serpendo putant dictum, quod in silvestri evenit, in petris maxime; nam¹⁶⁶³ sativum non serpit, sed ad palmum¹⁶⁶⁴ altitudine¹⁶⁶⁵ increscit. pinguius voluntarium et candidioribus foliis ramisque. adversus serpentes efficax , maxime cenchrim¹⁶⁶⁶ et scolopendras terrestres ac marinas et scorpiones, decotis ex vino ramis foliisque. fugat et odore¹⁶⁶⁷ omnes¹⁶⁶⁸, si uratur¹⁶⁶⁹, et contra marinorum venena praecipue valet. 246 capitis doloribus decoctum in aceto inlinitur temporibus ac fronti cum rosaceo, item phreneticis, lethargicis. contra tormina et urinae difficultates, anginas, vomitiones drachmis quattuor ex aqua bibitur; ad iocinerum ¹⁶⁷⁰ desideria¹⁶⁷¹ folia obolis quattuor dantur, ad lienem ex aceto. ad cruentas excreationes teritur in cyathis duobus aceti et mellis.

247 ¹⁶⁷² 91 Sisymbrium silvestre, quibusdam thymbraeum appellatum, pedali non amplius¹⁶⁷³ altitudine. quod in riguis nascitur, simile nasturtio¹⁶⁷⁴ est, tr itumque¹⁶⁷⁵ efficax adversus aculeata animalia, ut crabrones et similia; quod in sicco, odoratum est et inseritur coronis, angustiore folio. sedant utraque¹⁶⁷⁶ capitis dolorem, item epiphoras, ut P hilinus¹⁶⁷⁷ tradit . 248 ¹⁶⁷⁸ alii panem addunt, alii per se decocunt in vino. sanat et epinyctidas cutisque vitia in facie mulierum intra quartum diem noctibus inpositum diebusque detractum¹⁶⁷⁹. vomitiones , singultus, tormina, stomachi dissolutiones cohibet, sive in cibo¹⁶⁸⁰ sumptum sive suco pot o¹⁶⁸¹. non edendum gravidis ¹⁶⁸² nisi mortuo conceptu, quippe etiam inpositum eicit. movet urinas¹⁶⁸³ cum vino potum, silvestre vero¹⁶⁸⁴ et calculos¹⁶⁸⁵. quos vigilare opus sit, excitat infusum capiti cum aceto.

249 ¹⁶⁸⁶ 92 Lini semen cum aliis quidem in usu est, sed¹⁶⁸⁷ et per se mulierum¹⁶⁸⁸ cutis vitia emendat in facie, oculorum aciem suco adiuvat. epiphoras cum ture et aqua aut cum murra¹⁶⁸⁹ ac vino sedat, parotidas¹⁶⁹⁰ cum melle aut adipe aut cera¹⁶⁹¹, stomachi solutiones¹⁶⁹² inspersum polentae¹⁶⁹³ modo, angina s¹⁶⁹⁴ in aqua et oleo decoctum et cum aneso¹⁶⁹⁵ inlitum¹⁶⁹⁶¹⁶⁹⁷. 250 ¹⁶⁹⁸ torretur ¹⁶⁹⁹, ut alvum sistat. coeliacis et dysintericis inponitur ex aceto. ad iocineris dolores estur cum uva passa; ad phthisim utilissime e¹⁷⁰⁰ semine¹⁷⁰¹ fiunt ecligmata¹⁷⁰². musculorum, nervorum, articulorum, cervicium¹⁷⁰³ duritias, cerebri membranas mitigat farina seminis nitro aut sale aut cinere additis . eadem¹⁷⁰⁴ cum fico... etidem concoquit ac maturat; cum radice vero cucumeris silvestris extrahit quaecumque corpori inhaereant; sic et fracta¹⁷⁰⁵ ossa. 251 ¹⁷⁰⁶ serpere ulcus in vino decocta prohibet, eruptiones¹⁷⁰⁷ pituitae cum melle. emendat¹⁷⁰⁸ ungues scabros cum pari modo¹⁷⁰⁹ nasturtii¹⁷¹⁰, testium vitia et ramices cum resina et murra et gangraenas¹⁷¹¹ ex aqua, stomachi dolores cum feno¹⁷¹² Graeco sextariis utriusque ¹⁷¹³ decoctis in aqua mulsa, intestinorum, thoracis perniciosa vitia clystere in oleo aut melle.

252 ¹⁷¹⁴ 93 Blitum iners videtur ac¹⁷¹⁵ sine sapore aut acrimonia ulla, unde convicium feminis apud Menandrum faciunt mariti. stomacho inutile est.¹⁷¹⁶ ventrem adeo turbat, ut choleram¹⁷¹⁷ faciat aliquis. dicitur¹⁷¹⁸ tamen adversus scorpiones potum e vino prodesse, clavis pedum inlini, item lienibus et temporum dolori¹⁷¹⁹ ex oleo. Hippocrates menstrua sisti eo cibo putat.

253 ¹⁷²⁰ 94 Meum¹⁷²¹ in Italia non nisi a medicis seritur et his¹⁷²² admodum paucis. duo genera eius: nobilius A thamanticum ¹⁷²³ vel At hamanicum¹⁷²⁴ vocant, illi tamquam ab Athamante inventum, hi quoniam laudatissimum in Athaman ia¹⁷²⁵ reperiatur¹⁷²⁶, foliis aneto¹⁷²⁷ simile et caule, aliquando bipedale¹⁷²⁸, radicibus multis obliquis¹⁷²⁹ nigris¹⁷³⁰, quibusdam et¹⁷³¹ altis¹⁷³², minus rufum quam illud¹⁷³³ alterum. urinam¹⁷³⁴ ciet in aqua¹⁷³⁵ pota¹⁷³⁶ radice trita vel decocta, inflationes stomachi mire discutit, item¹⁷³⁷ tormina et vesicae vitia vulvarumque. articulis cum melle¹⁷³⁸..... infantibus cum apio inlitum imo ventri urinas movet.

254 ¹⁷³⁹ 95 Feniculum nobilitavere serpentes gustatu, ut diximus, senectam exuendo¹⁷⁴⁰ oculorumque¹⁷⁴¹ aciem suco eius¹⁷⁴²¹⁷⁴³ reficiendo, unde intellectum¹⁷⁴⁴, hominum¹⁷⁴⁵ quoque caliginem praecipue eo levari. colligitur hic caule turgescente et in sole¹⁷⁴⁶ siccatur inunguiturque ex melle. [ubique hoc est] laudatissimus¹⁷⁴⁷ in Hiberia lacrimis fit. et e¹⁷⁴⁸ semine recenti¹⁷⁴⁹ fit¹⁷⁵⁰ et e¹⁷⁵¹ radicibus prima germinatione incisis.

255 ¹⁷⁵² 96 Est in hoc genere et silvestre, quod hippomarathum ¹⁷⁵³, alii myrsineum¹⁷⁵⁴ vocant, foliis maioribus, gustu acriore, procerius, baculi¹⁷⁵⁵ crassitudine, radice candida. nascitur in calidis et saxosis. Diocles et¹⁷⁵⁶ aliud hippomarathi genus tradidit, longo et angusto folio, semine coriandri.

256 ¹⁷⁵⁷Medicinae in sativo¹⁷⁵⁸ ad scorpionum ictus et serpentium semine in vino poto. sucus et auribus instillatur vermiculosque in his necat¹⁷⁵⁹. ipsum condimentis prope omnibus inseritur, oxyporis etiam aptissime. quin et panis crustis subditur. semen stomachum dissolutum adstringit vel in febribus¹⁷⁶⁰ sumptum, nausiam ex¹⁷⁶¹ aqua tritum sedat, pulmonibus et iocineribus laudatissimum. ventrem sistit, cum modice¹⁷⁶² sumitur, urinam ciet¹⁷⁶³ et ad¹⁷⁶⁴ tormina potu¹⁷⁶⁵. decoctum in¹⁷⁶⁶ lactis¹⁷⁶⁷ defectu potum mammas replet¹⁷⁶⁸. 257 radix cum tisana sumpta¹⁷⁶⁹ renes purgat sive decoct ae¹⁷⁷⁰ suco ex vino¹⁷⁷¹ sumpto. prodest et hydropicis radix ex vino¹⁷⁷² pota¹⁷⁷³, item convulsis. inlinuntur folia tumoribus ardent ibus¹⁷⁷⁴ ex aceto, calculos vesicae pellunt, venerem stimulant¹⁷⁷⁵. geniturae abundantiam quoquo¹⁷⁷⁶ modo haustum facit, verendis amicissimum sive ad fovendum radice¹⁷⁷⁷ cum¹⁷⁷⁸ vino decocta¹⁷⁷⁹ sive contrit a¹⁷⁸⁰ in oleo inlit a¹⁷⁸¹. multi¹⁷⁸² et suggillatis¹⁷⁸³ cum cera inlinunt¹⁷⁸⁴¹⁷⁸⁵ [et] radicem¹⁷⁸⁶. semin is suco¹⁷⁸⁷ vel radice¹⁷⁸⁸ cum melle contra canis morsum utuntur et contra multipedam¹⁷⁸⁹ ex vino.

258 ¹⁷⁹⁰Hippomarathum¹⁷⁹¹ ad omnia vehementius calculos praecipue pellit¹⁷⁹², prodest vesicae cum vino leni et feminarum menstruis haerentibus¹⁷⁹³. efficacius¹⁷⁹⁴ in eo semen quam radix. modus¹⁷⁹⁵ in¹⁷⁹⁶ utroque¹⁷⁹⁷ quod duobus digitis trit um¹⁷⁹⁸ addatur¹⁷⁹⁹ in potionem¹⁸⁰⁰. Petrichus, qui ophiaca scripsit, et Mic ion¹⁸⁰¹, qui rhizotomumena, adversus serpentes nihil efficacius hippomaratho¹⁸⁰² putavere; sane et Nicander non in novissimis posuit.

259 ¹⁸⁰³ 97 Cannabis¹⁸⁰⁴ in silvis primum nata est, nigrior¹⁸⁰⁵ foliis et asperior. semen eius extinguere genituram virorum dicitur. sucus ex eo vermiculos aurium et quodcumque animal intraverit eicit, sed cum dolore capitis, tantaque vis ei est, ut aquae infusus¹⁸⁰⁶ coagulare eam dicatur; et ideo iumentorum¹⁸⁰⁷ alvo succurrit potus¹⁸⁰⁸ in aqua. radix articulos contractos emollit in aqua cocta, item podagras et similes impetus. ambustis cruda inlinitur, sed¹⁸⁰⁹ saepius mutatur , priusquam arescat.

260 ¹⁸¹⁰ 98 Ferula semen aneto simile habet. quae ab uno caule dividitur in cacumine¹⁸¹¹, femina putatur. caules eduntur decocti commendanturque muria¹⁸¹² ac melle, stomacho util es¹⁸¹³. sin¹⁸¹⁴ plures sumpti, capitis dolorem faciunt. radix denarii pondere in vini cyathis duobus bibitur adversus serpentes, et ipsa radix inponitur. sic et torminibus medetur , ex oleo autem et aceto contra sudores inmodicos vel in febribus proficit. 261 ¹⁸¹⁵ sucus ferulae alvum¹⁸¹⁶ solvit fabae magnitudine devoratus. e viridi¹⁸¹⁷ medulla¹⁸¹⁸ vulvis¹⁸¹⁹ utilis¹⁸²⁰ et¹⁸²¹¹⁸²² ad. omnia ea vitia. ad sanguinem sistendum decem grana seminis bibuntur in vino trita vel medulla¹⁸²³. sunt qui comitialibus ¹⁸²⁴ dandum putent luna IIII usque VII¹⁸²⁵ lingulae mensura . natura ferularum murenis infestissima est, tactae siquidem ea moriuntur. Castor radicis sucum et oculorum claritati conferre multum putavit.

262 ¹⁸²⁶ 99 Et de carduorum satu inter hortensia diximus,¹⁸²⁷ quapropter et medicinam ex his non differamus. silvestrium genera sunt duo, unum fruticosius a terra statim, alterum unicaule crassius. utrique folia pauca, spinosa, muricatis cacuminibus, sed alter florem purpureum emittit¹⁸²⁸ inter medios aculeos celeriter canescentem et abeuntem cum aura; σκόλυμον Graeci vocant. 263 ¹⁸²⁹ hic, antequam floreat, contusus atque expressus inlito suco alopecias replet. radix cuiuscumque ex aqua decocta potoribus¹⁸³⁰ sitim facere narratur. stomachum¹⁸³¹ corroborat¹⁸³² et vulvis.... si credimus, etiam conferre aliquid traditur, ut mares gignantur. ita cer te¹⁸³³ Glaucias¹⁸³⁴ scripsit¹⁸³⁵, qui¹⁸³⁶ circa carduos diligentissimus videtur . mastiche¹⁸³⁷ e carduis odorem¹⁸³⁸ commendat¹⁸³⁹ oris.

264 ¹⁸⁴⁰ 100 Et¹⁸⁴¹ discessu ri¹⁸⁴² ab hortensiis unam conpositionem ex his clarissimam subteximus adversus venenata animalia incisam¹⁸⁴³ in¹⁸⁴⁴ lapide versibus Coi in aede¹⁸⁴⁵ Aesculapi: serpylli duum¹⁸⁴⁶ denariorum pondus, opopanacis¹⁸⁴⁷ et m ei¹⁸⁴⁸ tantundem singulorum, trifolii seminis¹⁸⁴⁹ pondus denarii¹⁸⁵⁰, anesi¹⁸⁵¹ et feniculi seminis et ammi et apii denarium senum¹⁸⁵² e¹⁸⁵³ singulis generibus, ervi farinae denarium¹⁸⁵⁴ XII. haec tusa¹⁸⁵⁵ cribrataque vino quam possit¹⁸⁵⁶ excellenti digeruntur in pastillos victoriati ponderum¹⁸⁵⁷. ex his singuli¹⁸⁵⁸ dantur ex vini¹⁸⁵⁹. mixti cyathis ternis. hac¹⁸⁶⁰ theriace¹⁸⁶¹ Magnus¹⁸⁶² Antiochus rex adversus omnia venenata usus traditur aspide excepta¹⁸⁶³.

Naturalis Historia. Pliny the Elder. ed. Karl Friedrich Theodor Mayhoff. Lipsiae. 1906.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Google Digital Humanities Awards Program.

Current edition Perseus

Naturalis Historia, C. Plini Secundi naturalis historiae libri XXXVII (Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor)

Notes on the current edition

Naturalis Historia

1. nemo E v. ne r T. an recte?

2. ac GFE v. et d.

3. uilitate E v. utilitate r.

4. secum ll. v. simul C.

5. dicetur G d v. diceretur r.

6. amicitiaeque v. -tiaque ll. Brot.

7. et antipathiam P coll. XXXVII 59. omr. ll. v. a. S.

8. restringuentibus E.

9. aquas TS H. aqua r. aquam v.

10. cfr. Plin. XXXVI 130. Geop. XV 1, 28.

11. ambiente d.

12. adamanta rarum U 422 D. adamantarum T. -matarum ll. -manta S. -mantem v. ( an adamanta, regiarum opum gaudium ? cfr. XXXVII 55).

13. infragilem v. -ili ll.

14. miracula coni. Dal. miratu d cum ras. T S. -ratus r. mira v. an potius introitus tantum uenia sit ?

15. hortensibus d v. a. H.

16. Diosc. IV 152. 155. Th. H. IX 9, 4.

17. non multo Q.

18. 19, 74

19. satiui scimus Q.

20. flaterium d 1. elacterium d 2.

21. exseso Q.

22. semine d. e sem- v. a. S.

23. maturius dE Q v. -rus r.

24. indatur Q.

25. semenque ego. semen quoque ll. v.

26. conditur J. conciditur ll. conspergitur v.

27. coerendam GF.

28. oculorum sanat genarumque v. a. S.

29. Diosc. IV 152. Celsus IV 24. Th. H. IX 9, 4. Pl. iun. p. 71, 10.

30. podagricis S D.

31. quaeque ll. J. quae G. quam v.

32. Th. H. IX 9, 4. 14, 1. Diosc. IV 155.

33. elaterium tempestiuum v. a. H.

34. longiore d v. -ori S. -or ex r.

35. euo GF.

36. fuit quod iam dT.

37. ut dE G. est r T. esse v.

38. et usque E v. eiusque r. sed usque Q.

39. quinquagesimum annum Q D.

40. lumine GF.

41. enixu dTS H. exinu GF. ex mura (muu E 2) E. exitu G.

42. hunc cucumi Q.

43. praecipue Q.

44. dein cyrenis ( om. alii) Q S. (mox Cyrenis, alii in Arcadia v. a. H.).

45. cucumin ego. cui dT. cuius rv.

46. semen, esse autem v. a. H. semina J.

47. scorpionis v. a. H.

48. caudae reflexum S. gaudere flexus Q. cauda replexa ll. H. cauda reflexa v. caudae reflexa J.

49. candidum S. -ditum Q. -dida rv.

50. Diosc. IV 155.

51. ab GFE. ob d. ab eo v. del. S.

52. scorpione ego. -onem GFd D. -onum E v. -onium Dal.

53. efficacissimum dv.a. S. -imum est Q.

54. scorpionum E v. -nem r. -nis Q S.

55. dist. S.

56. ictum Q S.

57. est ego. et ll. v. om. Q S.

58. purgandam Q S. -dum dTE v. -de r.

59. utrimque Q U 423. utrumque GF. utroque dT J. utrique S. uterum E v.

60. aluum dTQ 1. aluom Q 2 S. aluos GF. aluosque E v. [pro por- tione U 423. proporcionem Q. portione ll. v. a. D.

61. aut Q S. et ll. v.

62. extr.: Diosc. IV 155 extr.

63. mures (murus E) de eius medicina non E v.a.H.

64. eum et Q S. cum et dT. cum rv.

65. articulariis ego. -cularibus Q S. -culis GF 2 d. -culus F 1. -culi ETf H. -culorum v.

66. aceto Q v. -tum ll.J.

67. inlinunt FQ S(v). linunt G. illi-niunt r Brot.

68. dolores Q S. -ore GFE. -ori d v.

69. X???XX D. DXX Q. X.XX F. XXX r. XX.X Brot. triginta denariorum v.

70. dist.S.

71. aquae dato D. aqua dato Q. dato aquae (aque G) ll.v.

72. sanant GFE D. sanat dQ S. sanat et v.

73. tumores G. umores (hu- d v) ll. v.

74. post suspiriosis videtur deesse potum vel fancibus inlitum ( cfr. Diosc.) vel tale quid.

75. Gargil. p. 149, 6. 8. 5.

76. satiuis cucumeribus Q S.

77. magnum GF v. a. S.

78. in eis momentum v.a. S.

79. nam Q.

80. adprehenderunt Q.

81. cum Q v. cum in ll.

82. autem ll. v. aliqua Q.

83. renum d v.a.S.

84. cum cumino v. cumino GFE. cum uini d.

85. Diosc. II 163. 162. Athenaeus II 77 p. 68 c. Pl. iun. p. 21, 6. 75, 19. Gargil. p. 148, 6–8. 10–13. 14. 26. 149, 4. 3. 148, 9.

86. ei qui dT. ei r. qui J. (Pepones qui v).

87. molliunt Q.

88. an trita radix ? cfr. Gargil. et Pln. iun.

89. an quae Graeci ? cfr. Gargil.

90. ceria Q G. cerea ll. cerion B.

91. concitat D. -itae S. contra Fd v. contrahit E( ?) H cum B.

92. farinam Dal. -ina ll. v. an uomitiones siccata et in farinam tunsa. datur ? cfr. Diosc.

93. thus addatur E.

94. MD dT. quingentos rv.

95. et folia dv. et in folia r.

96. millepedae G. -dem v.

97. sepa dT B. sepe f. saepe r. spea Dal.

98. uncos ego posui; verba ad § 11 ( post emolliunt aluum) videntur pertinere; cfr. Gargil.

99. refouet Q S.om.ll v.

100. oleo et aceto ac melle Q S. oleo aceto et melle ll.v.

101. cfr. Diosc. II 158.

102. σομφος Q v.cfr.index l. spongos ll. S H.

103. intus Q S.om.ll.v.

104. Diosc. IV 175.

105. colicintis E.

106. semine Q S.om.ll.v.

107. quam herbacea FdT S. quam de eius (quando eius sunt v) medicinae herbacea E v.

108. renum d v.a.S.

109. in eo S. ( desideraveris in ea luto inlita, ut § 26. an in aqua mulsa ea ?)

110. sic del.H.

111. tutissimo FT H. -mi dE. -me S. tussienti v.

112. stomacho et ego. et stomacho ex dTS. et stomacho rv.

113. farina arida S.

114. VII S. uti E. uitii r. an VIIII ? cfr. XXII 135. utiliter v.

115. et sale d v.a.S.

116. in linteo S ex Q (cuius semen pari numero in linteo ad- alligatum febribus perhiodicis liberat). om. ll. v. lacunan in- die. J.

117. liberare S ex Q. mederi d 2 TS. om. r. sanare v.

118. Diosc. II 161. Gargil. p. 141, 1. Pl. iun. p. 26, 12. Gargil. p. 141, 20. 21. 10. 3. 5. 18.

119. derasae S. -se Q. rasae ll. v.

120. quas dT.

121. ait.oc- tii Mata Q.

122. motus v. modus Q. motū d. montis F. men- tis E.

123. ipsa v. ipsae ll.

124. recentis ego. cfr. Gargil. recens ll. J. om. Q. recentes v( S).

125. uel iisdem strigmentis S. uel isdem stricmentis Q. uelis (uel his T) destrigmentis dT. uelis destrigentis (destring- E) r. de strigmentis uel his (is) v.

126. strigmentus Q. trigmentes F.

127. Diosc. II 134. Gargil. p. 173, 8. 5. 1–7.

128. perniones Fd v. preniones Q. ptern- S. pulmones E.

129. feruens Q v. fer- uiens F. feruiens r.

130. an inlitum uel potum ?

131. antidoti uim v. anti (ante F) dantium ll.

132. ea FE G. om. dT. eum v.

133. in E v. a F. ea a T. ab ea d.

134. dolori d v. -ore r.

135. prodesse G. prodest ll. v. prosunt S.

136. Diosc. II 135.

137. an se- mine intus candido ? cfr. Diosc.

138. papaueris v. a. J.

139. dist. H.

140. farina H. urina ll. v.

141. mensura d G. marm (nam E) supra r. mensura. Nam ut supra diximus v.

142. erui v. herui F. herbi d. heui E. an erui uel ?

143. Diosc. IV 122. II 136. Gargil. p. 172, 4–14.

144. flore aneti S coll. Diosc. et Gargil. floreant et ll.florentis B.

145. aquae calidae S e Gargil. aqua calida e FE v. aqua calida d.

146. buniada v. butinada Fd. put- E.

147. Diosc. II 138. Gargil. p. 172, 12. 13.

148. laudatissimus H. -mum ll. v.

149. 19,80

150. in arca- dia quamquam d v. om. r.

151. aestuosus S. estu- T. aestiuosus Fd v. a. B. D. esti- E. est et satiui usus B.

152. armoraciam v ( cfr. XIX 82). marmo- dT. marmorician r.

153. Diosc. II 137. Geop. XII 22, 8. 2. 3. 5. (XIII 9, 1. 8, 7). 6. 7. 9. Gargil. p. 134, 21. 1. Pl. iun. p. 110, 9. 101, 17. Gargil. p. 133, 8. 134, 22. 2. Nicander alex. 330. 430. 527. Gar- gil. p. 134, 3. (23). Pl. iun. p. 54, 19. (Marc. Emp. 28, 27).

154. 19, 80. 85.86.

155. extenuant urinam dT v. -antur. Nam r.

156. 4 in E v. a. H. verba ita perturbata sunt, ut post cetero legantr 309, 3 bilem—4 in uino, deinde 1 praeter ea quae—3 concitant, postremo 23 estiuosus—1 et satiui uero.

157. uino dQ v. huno F. humo E. om. T.

158. raphanos ego. -nus ll. v.

159. esse ego. et dT. om. rv. (rafani tussientibus prosunt cybo ieiunis Q).

160. adligato ra- phano J. ad ( om. E) illagarapona FE. alligaraphano d. ad lagonoponon B. de loco videtur desperandum esse.

161. phleg- moni v. flegmini F 2. flemini F 1 d. flagmini E.

162. cerastis v ( add. caeterum). ceratis Q. ceteraseis ll caetero G.

163. dist. S.

164. aduersantur Q S. -satur ll. v.

165. an uel suco nel se- mine ? cfr. Geop. XIII 8, 7.

166. tractaueris Q S. -tanis F. -tabis rG. -tabilibus v.

167. salutares est Q. an sunt ?

168. adque Q. aeque E v. a. S.

169. menander dT.

170. sanguineni tauri Q S. om. ll. v.

171. contra D. et contra S. om. ll. v.

172. Ci- tieus Bas. cilleus ll. Scyllaeus v.

173. Tarentinus v. -num d. terrentinum r.

174. an iidem ?

175. sumpti Q v. exsumpti ll.

176. et comitialibus et melancho- licis Q S. om. ll. v.

177. prexagoras E.

178. luto ego. in luto ll. v.

179. inlitos (ill- dE v) ll. v. del. S. cfr. § 99.

180. et ll. v. autem Q. autem et U 423. aut e D. aut S.

181. iidem S. idem Q D. item rv.

182. decoctum Q.

183. poto FE v. potu d. puto Q.

184. enterocelicis (-coel- Q) Q S. -celis ll. v.

185. Diosc. II 137. Hippocr. de m. mul. II 67. 78. Geop. XII 22, 4. 12. 4. 8. Gargil. p. 134, 4. 133, 5. 19. 7. Pl. iun. p. 75, 21. Hippocr. de diaeta II 25. 26. Celsus I 3.

186. excruciantibus FE.

187. perfricari Q S. fricari (-asi F) ll.v.

188. cicatrices (cec- Q) Q S. -icem ll v.

189. phagadaenas E. phanad- d. pa- gadenas Q.

190. et ideo fortasse Q.

191. tradunt Q.

192. oblon- gins F.

193. dari potius E 1.

194. iubent T.

195. ad aurium quoque grauitatem Q S.

196. instillari Q.

197. Th. H. IX 15, 5. (Athenaeus II 52 p. 58 d. e). Diosc. III 153. Gargil. p. 140, 1. Celsus IV 24. (31). PI. iun. p. 68, 18.

198. πλειστολοχειαμ Q S. plistolochiam v. a. Dal. plistiolo- tiam FE. pistolaciam d.

199. uberibus E.

200. cartilagini et ego. -gint F. -gini d 2( cum ras.) TE v. -ginibus Q. -ginis et G.

201. ossi- bus om. Q.

202. an serpentes abigunt ex oleo et aceto inuncta ? cfr. Diosc.

203. apium S. appium Q. apum ll. v.

204. aurora dT.

205. inbent FE.

206. Gargil. p. 171, 20. Diosc. III 52. Pl. iun. p. 57, 10. Gargil. p. 171, 9. 10–13. Diphilus ap. Athen. IX 12 p. 371 b. Gargil. p. 171, 16. 18. 17. (172, 16–20).

207. appilinus Q.

208. erraticam Fd v. erbat- Q. om. E H.

209. cuius Q.

210. in om. Q.

211. prodest v.a. C.

212. prodest v. a. S.

213. arida ego. -dae ll. T v. -dum G. an arida eius ? cfr §15 init.

214. farina dE G. -ne F. -nae T v.

215. inspersa ego. -sam dT v. -sum Ef G. insupersam F.

216. Dieuches Bas. dieuces FE v. diduces d.

217. aut ll. S. ac v.

218. ac lumbo- rum dS D. aelum (elum E) lumborum r. ilium lumborum v.

219. theophrastus dT.

220. fortasse Q.

221. contemptus FE.

222. ictibus E.

223. cir- scalpiet Q.

224. Diosc. II 166. Galen. alim. fac. II 55.

225. utique ego. undique ll. unde quoque S D. unde uenit S. uenitque J. indeque G. inde quoque v.

226. in ll.S. est v.

227. prouerbio ego. -biū ll. v.

228. an excidit alii lepidion ? cfr. Diosc.

229. gigidion FE.

230. est ut d. est v. a. G.

231. Diosc. II 139. Galen. 1. 1.

232. simile d v. -lis r.

233. effectu d v. -tus r.

234. Ophion S D. cfr. Brunn. p. 36. opion d C. opinion rv.

235. perquam d v. praeterquam r.

236. extr.: Pl. iun. p. 47, 14.

237. uenerē ego. ueneri ll. v.

238. offen- santi G.

239. inutile anon. ap.H. utile ll. v. a. J. an nō utile ?

240. Diosc. III 53. 54. cfr. Plin. VIII 112.

241. uncos ego posui.

242. contundit FE.

243. sed om. dT.

244. uul- garis v. a.H.

245. Massiliense v. cfr. Diosc. asiliense ll.

246. iucundi odoris E v. iucundioris r.

247. lingularum d J. ligu- larum E v. linguarum FTS S.

248. an ob hoc ?

249. inlinitur v. a. H.

250. igni TE v. igne r.

251. commendatum ego. comman- ducatum ll. v. ( cfr. § 260).

252. saleque S. e sale v.

253. sic dT. sit r. sil J. del. G. medetur uel si S v( D).

254. Pl. iun. p. 26, 14. 54, 20. 57, 8.

255. dist. J.

256. ut del. D.

257. est v. est et ll. est ut D.

258. attingit d.

259. suco F.

260. taenias S. tenias Fd. tineas E v.

261. autem E v. aut r.

262. Diosc. II 180. Geop. XII 31, 9. Gargil. p. 161, 12. 14. 15. 162, 6. Geop. 1. 1. 5. Gargil. p. 161, 21. 22. 162, 1. 11. 161, 3. 11. 7. 9. 12. Geop. 1. 1. § 9. Celsus III 20. (Varro?—cfr. Col. XII 10, 1. 3).

263. somnum v. cfr. Gargil. somnium ll. D.

264. lacunam ego indicavi curm Val. Rose; excidit tusae aut decoctae ex melle. cfr. Gargil. probabilius est et serpentium morsus et omnia uulnera cum melle ex v. 6. 7 hue inseri cum Gargilio.

265. attrita H cum vet. Dal. trita ll. D. tritae v.

266. coctam E G. cocta r. tostam v.

267. cinere et E G. -rem r v. a. C.

268. inposuere v. posuere ll.

269. uulnera ll. H. cfr. Geop. XII 31, 5. ulcera Q v( S).

270. lacunam ego indicavi coll. Gargil.; excidit dolori sucum. de structure cfr. § 28. 201.

271. aut ll. S. ac v.

272. instillauere coni. Dal.

273. dedere d G.

274. coluendos D ( semper).

275. bestiarum E v. uesti- carant F. uesicarum d.

276. cepas d.

277. cremata E v. cre- menta F. cremantes dT.

278. cinerem TE v. -ere r.

279. ipsasque G. in ipsas quae F. in ipsaque dT. in ipsas (ipsa S) quoque ES v. an item ( vel ut) ipsas quoque ?

280. an de ui reliqua ? cfr. Gargil.

281. inutiles d vet. Dal. D. utiles F(?) E H. inutilia v.

282. si ieiuni d G. siciunt r. si sucum ieiuni v.

283. utiles H. utile dE. ut ille F. utilem S D. -lia v.

284. agitatione d G. -oni v. ac cogitatione E. a cogitationem F.

285. aperire ego coll. Diosc. appellere ll. pellere v.

286. hydropises v. hyppocrisis (hypo- d) ll.

287. cum G. om. ll. v.

288. rutae F ( sc. suco). -te d 1 E. -ta d 2 v.

289. uncos ego posui.

290. eodem ego. ead- ll.S. eisd- v.

291. an sit ?

292. pista G. pisa ll. v. sparsa J. perfusa D. malim condita.

293. arte fallian- tur F.

294. Diosc. If 178. Pl. iun. p. 23, 6. Gargil. p. 154, 8. 12. 17. Pl. iun. p. 100, 21. Geop. XII 29, 9. 6. 9. 10. 8. 7. Pl. iun. p. 10, 1. 57, 12. Gargil. p. 154, 19. 20. 13. 155, 2. 3. 5–8. 156, 1. 155, 9. Aristot. probl. 39.

295. sisti F v. a. G.

296. naribus Q G. in naribus (aur- F 1) ll. v.

297. dist. Val. Bose Hermae VIII 26.

298. mulieris Q S. -rum ll. v.

299. uitiis Q v. uitia d. uitiam r.

300. uari S. Varia Q. fani ll. del. v.

301. quae et syce G. quia sic ē (em E. est d) ll. Om. Q.

302. tritis ego. trito ll. v.

303. aliorumque uenena- torum aurium Q S. aliorum ll. v. aurium Verc.

304. uero om. E.

305. nare d.

306. dormituris nel Val. Bose l. l. -turisue ll. v.

307. aures Q D. aure Fd. aurem E v.

308. ictus v. ictu Q. potus f. potum ll. ictum S.

309. dolorem Q S.

310. et QF 2 v. e r.

311. phthisicis dE Gargil. v. physicis F. phiciis Q.

312. et Q S. om. ll. v.

313. distillationibus d v. a. S.

314. editur dT v.a.G.

315. uenerem autem Q.

316. ebrietates ll. Gargil. v. -atem Q S.

317. inflationem C.

318. noceant dTS S. noceat rv.

319. uocis FdQ.

320. afferant dT.

321. Diosc. II 178. Pl. iun. p. 38, 14. Gargil. p. 153, 13.15. 154, 1–4. PI. iun. p. 76, 1. 24, 7. Gargil. p. 154, 4–6.

322. capitato porro Q S. cap- uero S.

323. maiores ad ll. maior est ad v. a. D. maiora de Q. maior ad U 424.

324. effectus d v.a. D. -ctu r. uis est Q U.

325. nam sanguinem Q.

326. galla Val. Rose e Gargil. gallae ll. G. caule v.

327. se del. d 2 v.a. S. (aperiri v.a. G).

328. augeri dQ v. -gere r.

329. purgat d G. -ga F. -gare E v. curat Q.

330. destillationis F D. -onibus E.

331. arteriae Q v. -ria ll. -ria- rum T.

332. tisanae om. dT.

333. excriantur E.

334. et ueneri Q S. uel ueneri (-ris F) ll. v.

335. alui S.

336. lacunam ego indicavi; inserenda sunt e Gar- gilio eadem aqua pota cum uino.

337. emolliunt Q. molliunt Gargil. om. iZ. v.

338. sistit T. si sit FE. sistunt dS v.

339. fluctiones ego. e fluct- FE. effluct- dT. efflux- S. et fluct- G. et inflationes v.

340. Diosc. II 181. - § 50: Gargil. p. 150, 7. 19. 9–12. Geop. XII 30, 4. 1. Celsus V 27, 6. Pl. iun. p. 86, 5.

341. utilitatis F D.

342. dist.ego.

343. ut om. E.

344. bestias omnis ll. contra omnis Q. bestias, contra omnis J. contra bestiarum omnis S. et bestiarum om- nium v.

345. ictibus v.cfr.Gargil. ictus ll.S.J.

346. medicatur Q.

347. potum Q S. in potione Gargil.

348. illitu d v. inlitus Q. -tum S. inliri FE. uulneri inlitum Gargil.

349. cum ll.S. prodest cum v.

350. uomitu E B. -itum rv. -it Q.

351. araneos mures ego. araneos et (aut F) mures (muros F 1) ll. araneorum murium B.

352. uenenati ego. ueneratim FE. uenenatum d v.

353. morsus ego. morsum (=== morsuus) ll.v.

354. pardalianches v. -chis ll. paralianche Q.

355. Gargil. p. 150, 14–18. Pl. iun. p. 13, 17. 110, 10. Gargil. p. 151, 1. 150,17. 151, 2. 3. 6. 3. 5. 4. Pl. iun. p. 95, 9. 97, 2. 91, 23. 31, 7. 30, 4.

356. tostum Val.Rose. potum ll.v. cfr. §54.

357. suir F 1. sui E.

358. suffito Q Gargil. suffitu FE v. suffictu d.

359. eo om. Q.

360. uocari E.

361. existimauit E v.a.S.

362. aliqui E v. aliique r.

363. ileum v. aleum Fd. alueum E.

364. anguinas autem Q.

365. in posca dQ S. inponat r. imponi et v.

366. gargarizari Q D.cfr.Plin.iun. -zare dT v. carcarissare r.

367. Pl. iun. p. 26, 15. Geop. XII 30, 3. Gargil. p. 151, 9. 10. Pl. iun. p. 12, 14. Gargil. p. 151, 11–13. Pl. iun. p. 55, 3. Geop. 1. 1. § 1. Gargil. p. 151, 13. 14. 8. 9. 14. Pl. iun. p. 11, 5. (Celsus IV 4). 37, 1.

368. dolori d.

369. ipsam E.

370. instillatus Fd.

371. porrigenes T. por- rigens d. prurigines v.a.H.

372. infusum dT S. in usum r. tusum v.an inlitum ? (infricatur Plin.iun.)

373. conspicit FE.

374. uel om. Q S.

375. pisi aut Q S.cfr.Gargil. pthisi aut (aui F) Fd. thysia in E. phthisin in v.

376. toto Q.

377. plus dTQ B. om. E v.a.B.G.

378. taenias S. tineas ll.v.

379. inlinitur Q S. inline- tum FE. illitum d v.

380. dein T J. dehinc Q. deinde FE v. om. d.

381. aut E v. ut r.

382. exscreetur d v. excretur F 2. excretum r.

383. uel purulenta G. uel purulenta sint et pituitae v.

384. an super prunam ( cfr. XIX 115) vel subdita pruna ( cfr. XXXV 175)? possit etiam conici uel pura subsint, pruna ( cfr. XXXV 38).

385. tostum ego. potum ll. coctum G. coctum potum et v.(cfr.§51).

386. item ego. nam ll.v.

387. Pl. iun. p. 76, 2. 87, 19. 98, 2. 101, 18.

388. lienas Q.

389. (sugillat) autem aut Q S.

390. aut colorem Q.

391. conbustum EQ v. combustus F. -stos d.

392. Pl. iun. p. 93, 15. (Geop. XII 30, 2). 89, 3. 36, 18. Gargil. p. 151, 7. (cfr. Plin. XXII 140).

393. cibis FT S. ciuis Q. cibo rv.

394. cum om. Q.

395. ac pectorum E G.cfr.Gargil. accepto- runt F 1. -torum F 2 d 2. om. d 1. acceptum v.

396. parenthesin statuit D, uncos ego posui; verba sua sede amota pertinent ad finem §54 post sale et oleo, ut coniuncta legantur atque in totum rubicundiora corpora, item cum adipe tumores suspectos sanat.

397. cibo d v. cibos r.

398. cfr. Gargil. p. 156, 1. 2. (151, 19. 22).

399. stimulare FEQ D. -ulat d v.

400. uiride Q.

401. et gallina (-nae v. -nis G) et gallinaceis E v.a.D.

402. prodest om. d.

403. iumentis d v.a.G.

404. cfr. Celsus II 12, 1. III 21.

405. est genus F v.a.S.

406. eius om. Q D.

407. lac dE v. lactis sucus F. lact—is sucus— D. ( an i.e. sucus ?)

408. exspissatum v.a.G. fortasse spissa- tur, mox,., ut simul scribi possit lacteus sucus.

409. caule uero et T.

410. asparso Q S.

411. colluta dE v. conlota T. conlutas F. collatas Q. an conlutum ? cfr. XXIV 41. sed maxime mihi probatur conlutos... dentes dolere. cfr. § 53. 137.

412. mane Q.

413. dentis Q. dentes F.

414. prohibent dE Hack. -bet FQ v.

415. Diosc. II 215. 216. Geop. XII 13, 5.

416. cesapum Q. sepason dT. esopon v.a.H.

417. nascitur Fd v.a.S.

418. nascens om. F ( an recte?). in siluis nascens om. T.

419. ις σατιν Q. ysatim d. statim r. isatin v.

420. utuntur quod glastum uocant v.a.H cum B.

421. si- mile id erat ego. id... simile est Q. similiter erat F. -lis erat d. -liter E. -le erat v.

422. plura dTf v. plures r.

423. aut quae d. atque F. quae E v. et quae D cum vet. Dal.

424. contra ignem v.a.D.

425. dist.ego.

426. potu vet.Dal. pota ll.v.

427. Diosc. II 215. (III 65. 66).—Th. H. IX 8, 2. cfr. Geop. XII 13, 11. Diosc. II 165.

428. candor v. -dore ll.

429. in thyrso ego. thyrso v. et ipso (ipse d) ll.G. et ipsi Brot.an thyrsi et folii ?

430. hieracion S (-ios Q). heracliam Fd. eracleam E. hieraciam v.

431. eamque suco Q.

432. discutiunt Q S.

433. pa- pauer F.

434. arcet manubiculas dT. arcet nubeculas v.a.H.

435. thyrsique C. tursique T. thorsique (to- d) dE. thorsi- quae F. thyrsusque v.

436. tritici E.

437. dist. ego. an uel uulneri ? cfr. Diosc. II 165 et III 65.

438. uero (uerum v) contra E v.a.D.

439. phalangia d Verc. -iam E. longiam F v.

440. commisto E. cum mixto d.

441. ex d v. et r.

442. alii d.

443. aceto et Verc. aceto ll.v.an aceto adiecto ? cfr. § 58.

444. cyatho v. -thi dE. Quiatho in F 1. Quiato F 2.

445. uni d.

446. Geop. XII 13, 4. 11. Gargil. p. 144, 13.

447. colligunt d v. -untur r.

448. dist. ego.

449. effectus dT D.om.r. uires v.

450. praeter iam dictos D. praterimi (pater mi E) dictus ll. T. partim iam dictae sunt v.

451. 19,126 sqq.

452. paucae E(?) v.a.D.

453. concoctiones—13 faciunt om. E H.

454. con- coctiones dT v. -nem F(Q) S.

455. cruditates T. -atem Fd v.

456. magis dT S. om.rG. maiorem v.

457. dist.ego.

458. utilissimae U 426. -me ll.v.

459. eos dT. eo rC.

460. usus FdT. usu E G. esu C.

461. oxypor F v.a.B.

462. asperitate Fd.

463. addita d.

464. scil- lite d v. -ites r.

465. absinthite v. absentite d. -ites r.

466. Gargil. p. 145, 3. 4.

467. coercent initio v. coercenti (-ndi E) uitio ll.

468. aphronitro Bas. afonitro ll.

469. Pl. iun. p. 49, 7. Geop. XII 13, 4. Gargil. p. 145, 4. 6. Diosc. II 165.

470. lacti Tf Brot. laeti Q.

471. satiua G. et satiua v.

472. lactiensque d.

473. uocamus d.

474. 19,126

475. lac v.a.S.

476. et FE v. ad d ( cum ras.) T.

477. claritate F. -tatem dT.

478. tem- pestiuo FT. -tiue rv.

479. capiti v. cum capite J.

480. in- ungantur dT. -guntur E v.a.S.

481. ad om. E v.a.S.

482. Geop. XII 13, 6. Diosc. II 164. 165. Pl. iun. p. 92, 8. Geop. XII 13, 14. 11.

483. ui- tiis d v. ut his r.

484. cum E v.om.r.

485. purgari v. conpurgari Fd S. cum purgari E.

486. semini F.

487. poto Q v. potum ll.

488. imitationes Q.

489. compesci T Bas. compescit (conp- F) ll.v. -scuntur Q.

490. tentantis dE. tentantis dE.

491. aquas d v. aquis r.

492. claritate E.

493. (cfr. Geop. XII 15, 2–4). Pl. iun. p. 55, 4. 10, 4. 5. (Diosc. II 149).

494. remediis om. E. -dio v.a.Brot.

495. candida dT.

496. nigra dT.

497. sumpta d v. -pto r.

498. taenias S. tineas ll.v.

499. in aqua dF D. ita in aqua E v.

500. dolorem Q.

501. ueteres om. Q D.

502. is d. his rD.

503. Diosc. II 149. Celsus III 24. Gargil. p. 144, 6. 2. 4. Pl. iun. p. 21, 7. Scribon. Larg. 7. Celsus II 30.

504. dist.ego.

505. inlitus FE v. illius d.

506. hoc Müller emend. IV 4. huic ll.v. huius C. hic coni.S.

507. alba d S. albae E. albe F. albae sucus v.

508. fronti ( F?) D. et fronti Q S. fronte rv.

509. dist. Val. Rose Hermae VIII p.26 n.

510. fic et Q S. licet ll.v.

511. uiscera d.

512. inlitus Q D. sed cfr. Diosc.

513. post co- quitur et ex Q modice inseruit D; malim post aceto.

514. Diosc. IV 16.

515. neu- roidem Verc. in euro. Idem Q. ineuloidem (meu- d) ll. neu- roides B.

516. foliis del. v. a. S.

517. densioribus dQ S. densioribus foliis rv.

518. fere undecim ( om. saepe) Q. om. E. ferunt decem Müller emend. IV 5.

519. cauli uni Müller l.l. caulium ll. Q v. caule lilii H cum Cornario.

520. os adstringunt TE H. osati (usati F 2) stringant r. astringunt v.

521. aquae F v. a. G. aque T. aqua autem Q S.

522. betae Q S. et e F 1 E v. et a F 2 d. eius et e J.

523. decocta J. -tae dT S. -te Q. coctae rv.

524. eluere dicuntur v. a. G.

525. item FQ S. itemque rv.

526. Gargil. p. 145, 15. 16. 11. Pl. iun. p. 10, 6. 7. Celsus II 30. Diosc. II 159. Col. VIII 14, 2. (Varro III 10, 5).

527. ambubaiam D cum Rigaltio. -beiam B. ambubulam FdT. ambulam Ef H. ambugiam v. a. B. G.

528. est ego. sit ll. v.

529. uenenosius d.

530. (Celsus II 27).

531. dist. ego. an pro uentrem soluit scri- bendum est uentrem emollit, ut hoc verbum ad collectiones quoque pertineat ( cfr. XXIII 127. XXII 138) et refrigerat ab- solute positum recte intellegatur?

532. in cibo C. inde cibum ll.v. ideo cibo Müller l.l.7.

533. uel ego. et ll.v. cfr. § 76.

534. e E v. et r. ex D.

535. febre d v. a. S.

536. adiuuant Fd.

537. demor- tuos F.

538. magis d.

539. fauorabiliores v. faborauiliores d. fabora utiliores (ut liores F 1) r.

540. impetrare v. -ari ll.

541. quamquam idem ego. qn quidem F. qm (quam T) quidem dT. q uo quidam E. quandoquidem D cum P. quod quidem v.

542. chreston E v. chresion d. chreteston F.

543. Gargil. p. 145, 10.

544. Est et dT. et rv.

545. alterum dT. aliorum F. alii E v.

546. rupta dE v. riis F.

547. morbo ll.v. an iniuria ( vel malo vel tale quid) ?

548. Diosc. II 159. Gargil. p. 145, 9. 12. 13. 12. 146, 1. Geop. XII 28, 2. 1.

549. dist. ego.

550. siluestris aut post et ipsa transponere aut in siluestrium mutare malim. cfr. index libri: seris genera III.

551. et aestiua ego. itaest aestiua ll. ista et aestiua v.

552. utilissime Tf.

553. dist. ego.

554. uror F 2. oror F 1. an feruor vel ardor ? cfr. Diosc. et XXVII 114. XXIII 12. ( vel tumor ?)

555. uexat v. a. S.

556. ex ( om. et) v. a. S.

557. hae et v. haec et FE. haec d.

558. genitura effluat D. -rae fluat (fluant d) Fd. -ra fluat E S. -ra fluit v.

559. anthologoumena f H. -go- mena d. -longomena r. antilegomena v.

560. serim S. serin B. serian FE. seriam d v.

561. Gargil. p. 167, 16. Cato 156. 157. Gargil. p. 166, 4.

562. sin ( om. gula membra) E.

563. diocles dT.

564. celebrarint v. a. S.

565. cognoscatur dT.

566. populus Romanus Gargil. om. ll. v. Romanus populus G.

567. Athenaeus IX 9 p. 369 f. Cato 157, 2.

568. selinada v. -dam ll. -noidea H e coni. Dal. ( an -dem ? cfr. § 72). -nusiam Athenaeus.

569. leam B. eleam v. an λείαν?

570. crambe v. carambe ll.

571. Cato 157, 2. 1. 6. 10. 7. Gargil. p. 166, 14–18.

572. scintillationique ego. -onique uel F 2 dT. -oneque uel F 1. -onibusque uel E v. -onique lieni H e coni. Dal. ( in marg.). sed cfr. Gargil.

573. qui terat E G. (-ant v). qui terad F 2. querad F 1. quantum ad d.

574. se om. E.

575. Cato 156, 1. 157, 7. 3. 4. Geop. XII 17, 5. 4. Gargil. p. 167, 4–6. 10. 1–3. Pl. iun. p. 76, 3.

576. cum his d G. cuminis E. cum F. cum uino v.

577. articularibus dT.

578. inlini cum dE v. in linteum F.

579. ruta et ego. cfr. Gargil. rutae FE v. ruta d.

580. coriandro Fd. -dri E v.

581. mica et ego. micae Fd. mica E v.

582. an decoctae ? sic H. cfr. § 87. 90 et Gargil.

583. dist. Val. Rose Hermae VIII p. 26 n.

584. die dE v. de F.

585. Gargil. p. 167, 6–9. Pl. iun. p. 76, 7. Geop. XII 17, 4. 15. Cato 157, 8. 156, 5. 157, 9. 7. Pl. iun. p. 49, 21.

586. etiam in d.

587. et luxata anonymi ap. B. eluxatas v. a. H.

588. umores H.

589. quos ego e Plin. iun. om. ll. v.

590. quosque FdT. quoque E. quosue Plin. iun. quaeque v.

591. edint coni. S. edent ll. S. edant v.

592. detrahi E G. -ahit dT v. -ait F.

593. Gargil. p. 167, 11–14. 3. Cato 157, 16. Geop. XII 17, 12. 10.

594. esitauerit ( erat essi-) F 2 B. om. F 1. hesit- d. aestimauerit (exti- v) E v.

595. asseruari dT v. adiuuari F 2 E. om. F 1.

596. iubet del. G.

597. Diosc. II 146. Gargil. p. 167, 21. Geop. XII 17, 2. 18. 19. (Th. IV 16, 6. Plin. XVII 240. XIX 87). 21. V 11, 3. Cato 156, 1. —Gargil. p. 167, 19. 20. Geop. XII 17, 6. Pl. iun. p. 104, 19.—ib. p. 51, 14. 6. Gargil. p. 167, 20. 21. 168, 1. Geop. XII 17, 8. Diosc. II 137. Nicander alex. 527.

598. conuenit om. E.

599. detrahere v. a. S.

600. suco d v. a. G.

601. attico F 2 d v. atiico F 1. addito E.

602. sensus E G. sensu F. sensum d v.

603. purgare F.

604. excruciantibus FE.

605. causa E Dal. -sas rv.

606. crudi quidem dT. qui- dem crudus E.

607. caules dT.

608. mandantur dT.

609. pelli v. pellit ll. G.

610. an semen ex aceto vel e melle vel tale quid?

611. Diosc. II 146. Pl. iun. p. 92, 13. 55, 17. Geop. XII 17, 9. 10. Gargil. p. 167, 22. Diosc. de fac. par. I 91.— Pl. iun. p. 76, 8. Gargil. p. 168, 9. Pl. iun. p. 101, 19. Gargil. p. 168, 3. 5–7. 1–3. Pl. iun. p. 63, 13. Geop. XII 17, 11. 14.

612. et ictericis ego. cfr. Geop. ict- ll. v.

613. dist. ego.

614. raucis ll. radicis v. del. Verc.

615. demonstrant coni. S. sed videtur nomen medici Graeci excidisse, fortasse Diagoras; cfr. index l. et Brunn p. 34.

616. melle ( om. et) E H.

617. ipsam aquam C.

618. cum aceto dT.

619. articulis F 2 v. -losis d. arti- lis F 1. conticulis E.

620. mandatur ego. manditur ll. v.

621. et fluentes v. (etiam fl- Gargil.). effluentes ll.

622. imponi asserit v. a. J.

623. trita ait, item J e coni. S.

624. ardores d. -rem rv.

625. et stomachi E v. cum stomacho r.

626. uitia cum rutae E(?) v. uiraeuenor F. iure uenora d. an cum rutae uero ?

627. semina F.

628. dist. Ven.

629. Diosc. II 146. Geop. XII 17, 11. Gargil. p. 168, 22. 169, 1–3.

630. cyma at ego. cyma etsi B. quima et Fd. quimet E. quin et v.

631. quoquendo F 2. quendo F 1. concoquendo D cum U 430. sed cfr. Diosc. εὐστομαχῳτερον μὲν— ταριχευθὲν δὲ κακοστόμαχον.

632. faetere humi v. humi foetere d. facere (faecere F 2 ) humi r.

633. ac Fd. at E v.

634. inter ll. in uicem v. instar D cum U 431.

635. psilotra euulsis ego. psilotre (psiltre F 1 ) uulsis ll. -otri euulsis v.

636. ruta d.

637. lapsumque v. a. S.

638. non estur v. non est dE. ·II· in ē F. non edi vet. Dal.

639. Cato 157, 15. Geop. V 11, 3. XI 17, 20.

640. farinae F. -nam rv.

641. olfactoriae Fd.

642. collectae d. -tam rv.

643. rapto E B. rato F. nato d. ad hibito v.

644. sanare v.

645. adfirmet v. -ment Fd. -mant E. an adfir- marit ?

646. peteream d. -rean F.

647. quam Fd v. quia E.

648. Diosc. II 147.

649. habent T.

650. tenuia ego. uina F. una E H. bina dT v. ima J. del. B.

651. soluatur d. -antur rv.

652. aqua v. aquam ll.

653. chrysippo E v. a. Bas.

654. auctor est ego. auctor est et Fd Bas. auctore et E v.

655. uero om. T v. a. G.

656. Geop. XII 17, 14. Diosc. II 146. Diosc. de venen. 25.

657. an uel coctam ?

658. item om. d

659. cum dE v. cumi F 1. cuminis F 2.

660. ex E v. et F. in dT.

661. sanguine d ( add. in v. a. G.).

662. Gargil. p. 169, 6. 7. Geop. XII 17, 12. Pl. iun. p. 29, 3. 20, 2.

663. ac mirabile S. admir- FE J. ammir- dT. et mir- v. del. U 433.

664. si occupent v. a. D.

665. feruent ita ego. feruentim Fd. -entum E. -ent D. -ent in tantum v.

666. eas v. ea ll.

667. Diosc. II 142. 148.

668. napi B.

669. leniter mollit ego. cfr. § 108. lenit et mollit ll. H. leniter emollit v.

670. Diosc. II 202. Col. XII 33. Pallad. VIII 6. 8. Diosc. V 25.

671. albae et ego. alba est ll. D. alba est quae masculus v. alba est et nigra. masculae dicuntur albae coni. J. mihi magis probetur praeferenda alba est vel alba praestat.

672. an dereptis ? cfr. XIX 122.

673. e uiuo ll. v. e medio P coll. Diosc. an et uiuum (uiuō) ?

674. consecutum T. consequutum F.

675. continguat F. -gat d.

676. Diosc. II 202. V 25. Pallad. VIII 6. 8. Pl. iun. p. 55, 7. 95, 10. Celsus III 21.

677. hoc fit—5 XLVIII f. in FdE v leguntur post contingant ( v. 3). transposui cum U 434.

678. an XL. tum ? cfr. Colum. et Pallad.

679. laterum Fd. laterumque E v.

680. ieiunis ego coll. Diosc. binis Fd. pinis E. diebus binis S ex v (parum sumptum binis diebus). an cyathis singulis uel binis ?

681. exstinctae E v. -cto r T. tinctae Dal.

682. alique F. -uae d.

683. inlita uel ego. inlita aut ll. v.

684. Diosc. II 202. Pl. iun. p. 95, 11. Celsus IV 16. Diosc. V 26. Celsus IV 10. Diosc. II 200. Th. H. VII 13, 4.

685. cum F. tum rv. ( pro tum ponendum erat sic).

686. iterum ll. v. an item ?

687. sic E v. si F 2 d. in F 1.

688. urinam ( om. ad) d v. a. C.

689. concoctionem D. coct- ll. v.

690. faciat coni. S. facias ll. v. a.D.

691. purgas primas Fd.

692. quoque in limine dT.

693. contra om. E v. a. D.

694. pollere P. pellere ll. v. a.D.

695. Pl. iun. p. 34, 15. 12, 12. Diosc. II 200.

696. ceteri dT. -re F. -rum E v.

697. ulceribus dT Plin. iun. uulneribus rv.

698. contractioni G. -ione d. -ionem F v. -ionum E

699. por- rigini d G. -ginis F. -gis E. -gines v.

700. cum FE v. mixtum dT.

701. sanguinem idem E v. a. D.

702. eo E.

703. Pl. iun. p. 21, 8. 74, 1. (Diosc. II 200). 17, 22. 63, 14. 43, 23. 51, 15.

704. bulbis Fd.

705. siccae J coll. XXVIII 169. sice F. sic rv.

706. media eorum ll. J. medetur aeque v.

707. cum aceto U 435 coll. Diosc. cucumi (cum cucumi F. cumino d. cum cumino T) cocto ll. G. cum cumino coctis v.

708. ut om. E.

709. ex musco Val. Rose Hermae VIII p. 26 ex Plin. iun. p. 74, 1. at cfr. p. 63, 14.

710. miscet et ego. miscent ll. v.

711. cocti E v. cocta F. coctam d.

712. illitu d.

713. ex v. et FE. om. d.

714. Diosc. II 200.

715. luxata G. iuxta ll. v.

716. uentrem Fd.

717. sedant. illorum ego. sed animorum Fd. sedant. horum J. sedant sed animorum E. sedant et sa- tiuorum v.

718. igne E v. a. D.

719. ex ui E v. et r.

720. Diosc. II 201.

721. bol- binen ego. coll. XIX 95. bulbinem ll. v.

722. Diosc. II 151. Diocles ap. Athen. III 91 p. 120 d. Gargil. p. 170, 1. 3. 10. 4–8. Pl. iun. p. 57, 14. 58, 8. 24. 34, 12.

723. inter om. E v. a. D.

724. utilissimos dTf D. -mo F. -mus E v.

725. stomachi F 1 dTf.

726. cibos dTf D. cibo F. cibus E v.

727. coquuntur d Verc. co- quantur rS. -atur v.

728. adiecto f.

729. pari E G. parte rv.

730. an cumini cum uino ?

731. praeterquam quod v. a. H.

732. uesica J. -icam ll. v.

733. exulcerata J. -atam F. exhulceratam r. -rant v. cfr. XXVI 86.

734. radice J. -icem ll. radix v.

735. dist. ego coll. Gargil.; aliter Val. Rose Hermae VIII p. 26 n.

736. quo- que deleri voluit Val. Rose l. l.

737. an decocta et inposita ? cfr. Gargil.

738. (cfr. XIX 151). Diosc. II 151.

739. asparagum ll. H. asparagum aliqui corrudam v. sed cfr. XIX 151. non aliqui, sed nostri vel rustici dicendum erat.

740. orminum Salm. ormini FE. ormim d. -minium C. horminium v. -menum H.

741. extenuat Verc. an cauliculi morbum regium extenuant ?

742. an sucus decoctus radicis; miscetur ?

743. Diosc. II 151. Pl. iun. p. 26, 17.

744. cyathis v. quinis ( pro quiatis) ll.

745. duobus Fd D. diebus E. duobus qui- nis diebus v.

746. set id ego. sic et ll. v.

747. Pl. iun. p. 21, 9. Diosc. III 67.

748. actis T. largis v. a. S.

749. potionibus FT S. port- rv.

750. per iura v. a. S.

751. (cfr. XIX 124).

752. uarietate est G. -etas est F. -etas d. auctoritas est E. -itate est v. an maiore... uarietate distinguitur ?

753. lacunas ego indicavi; fortasse semine nigriorem, breuem, radicis odore suauiter graui. (Dionysius marem nigriorem v. a. G.).

754. bre- uioris v.

755. uermiculo gignentem uermiculos Fd. ne iungas radicis uermiculo, prohibere videntur verba caule—gigni ( v. 6). an ( his deletis) cauliculo gignentem uermiculos ?

756. namque FdT D. nam E v.

757. esse d G. ipse r. ipsius v.

758. dist. ego; uncos posui cum U 437.

759. Diosc. III 67.

760. steriles E.

761. mares—8 cibo om. E.

762. puerperis F D.

763. hauriant ego. -iunt ll. v.

764. Pl. iun. p. 57, 16. Diosc. III 67. Geop. XII 23, 5. Pl. iun. p. 101, 19.

765. grauitatem E v. -tate F. -tati d.

766. aurium F 2 d v. auria F 1. auri E.

767. par- tus eicit si coni. Val. Rose l. l.

768. dist. ego cum Val. Rose Hermae VIII p. 26 n.

769. at d. ad F. aut E v. del. Val. Rose.

770. uetere ego. -ri ll. v.

771. cfr. Varro III 16, 10. Col. IX 8, 13.

772. melissophyllum J. -phyllon v. -pylum FE. -pilum d.

773. Diosc. III 71. (72). Gargil. p. 160, 9. 11. Th. H. VII 6, 3. Gargil. p. 160, 13. 14. (Pl.iun. p. 57, 18). 9. 15. Diosc. III 69. 68. Th. H. VII 6, 4.

774. olusatrum v. holisatrum ll.

775. item S. idem ll. D. itemque v.

776. radix dT Gargil. radis F 1. radicis F 2. radix eius E v.

777. eius om. dT Gargil.

778. oreoselinon v. horto selinum Fd. hortos helinum E.

779. palmum alto B e Diosc. alio ll. v. alto D.

780. dist. D. ac recto B.

781. eo et ego. sed et dE G. de F. sed de v.

782. Diosc. III 70.

783. suci v. sucum F. succum r.

784. adiecere dT. adicere F. addidere E v.

785. buselinon v. boselinum F. -inon E. fus- d.

786. a d v. om. r.

787. inlitu ego. linitu ll. G. litum v. cfr. § 50. XXVI 151. 153. XXVII 35.

788. Geop. XI 28, 1. 2. 3. Diosc. II 170. Gargil. p. 156, 6 sqq. 10 sqq.

789. censens F D. censet r(?) v. malim hominibusque ... censuit.

790. gigni d Gargil.

791. afri ll. Brot. affirmant T. afferre. Afri G. afferre. alii v.

792. a E v. om. r.

793. tradunt d v. -untur r.

794. et proximo E. a prox- v. a. H.

795. diodorus ll. v. a. C. D. Diodotus B ex indice.

796. empiricis B. emptiricis F. empiriticis d. emitericis E v. a. C.

797. Diosc. II 170. (Gargil.) p. 157, 19. 21. Pl. iun. p. 10, 8. 21, 10.

798. grauiter dT. alacriter v. a. G.

799. mutam F. emotam T.

800. malinorumque F. malign- d.

801. aceti FT S. -eto rv.

802. refrigeratione ego. -oni ll. v.

803. et ego. aut ll. v. cfr. § 142, praeterea § 17. 73. 135. 246. XXIII 4. 144. 166.

804. Gargil. p. 156, 17. (157, 17). Diosc. II 170. Gargil. p. 157, 1. (157, 17. 18). Pl. iun. p. 47, 15. 51, 16. 44, 1.

805. dissoluere ex aceto dT Gargil. ex aceto dissoluere rv.

806. dist. U 438.

807. etiam in ego. etiam ll. v. cfr. § 217. XXIII 12.

808. choleri- cis Ven. choleras eo et B.

809. distillatio- nes dTf v. a. S.

810. lacunam ego in- dicavi.

811. contra ll. v. colicis C.

812. Plistonicus C. -icum ll.v.

813. exinanitque ego coll. Diosc. ( γάλακτος προκλητικόν). de dictione cfr. VIII 134. XVIII 189. extinguitque ll.v. aliter se habet XXV 154: (cicuta) lac.. mammis inposita extinguit (= Diosc. IV 79 γάλα σβέννυσι).

814. Diosc. II 170. Gargil. p. 157, 2. (19). 3. Pl. iun. p. 101, 11.

815. haustum v. cfr. Gargil. auctum F 2 dE. actum F 1.

816. ster- nutamenta d Gargil. v. a. S.

817. compescit ego e Gargil. ( Diosc. παύει, et simul pertinet ad destillationes capitis). om. Fd v. mo- uet E (?) C. de dictione cfr. § 53. conici potuerit etiam emendat ( cfr. XXVIII 57)

818. capiti d C.

819. atramento C. cfr. Gar- gil. et Plin. iun. caeram- F. ceram- E v. eram- d.

820. cfr. Diosc. II 170.

821. contra utuntur d.

822. uomicasque Fd D. -cisque TE v.

823. contra FT S. om. dE. contraque v.

824. Gargil. p. 147, 15. 16. 13. 14. 17. 11. Geop. XII 26, 1. 2. Pl. iun. p. 87, 1. Diosc. II 169. Gargil. p. 147, 18. 13. 14. 15. 7. Pl. iun. p. (110, 5). 97, 3. Geop. XII 26, 3.

825. corpore f.

826. contra ea ego. contra ll. v.

827. sensus ego. sensum ll. v. ( corruptum ex fenfuuf). cfr. Gargil. duritiam sensus contra verbera.

828. inducere G.

829. appellauerunt d.

830. claritate F. -ati dT.

831. la- cunam ego indicavi. excidisse videntur perunctos non feriri a serpentibus, item data esui ( cfr. § 178) vel in cibo sumpta. cfr. Plin. iun. et Gargil.

832. lacunam indicavit H ( sed post diximus). excidisse videntur denique et morbum regium extenuat vel medetur et arquatis: cfr. Plin. iun. et Geopon.

833. uenere dE v. ferenda F.

834. 19, 154

835. Gargil. p. 146, 6. 19. 15. 147, 4. Geop. XII 27, 3. 2. 1. 3. Celsus II 29. Pl. iun. p. 80, 12. Diosc. II 184. (Celsus IV 16).

836. aluum ll. v. a. C. Gargil. album B. alte- rum aluum S. album aluum U 439. sed nihil deesse in priore membro videtur: cfr. XIX 136 et Müller de stilo p. 91.

837. 19,55

838. X??? D. x FT Brot. de dE parum costat. in aqua x G. in aqua x denariorum v.

839. pondo v. a. G.

840. in aquae VII F( dE?) S. in aqua VII T. in aqua Brot. om. v. ex aquae cyathis quattuor Gargil.

841. strumis cum lomento strumis E. cum lomento stru- mis v. a. S.

842. uncos ego posui. uisum clarificat v. a. G. ui- sum purgat U 439. fortasse capitis uitia uisusque purgat. an capitis uitia purgat tusum ?

843. sumptum om. v. a. S.

844. Diosc. II 184. Geop. XII 27, 2. Gargil. p. 146, 12. 13. 147, 3. Pl. iun. p. 79, 1. 88, 1.

845. se- mine T.

846. Col. X 231. Geop. XII 27, 2. 4. 5. Pl. iun. p. 15, 1. Diosc. II 184. Gargil. p. 146, 14. 10. (Marc. Emp. 9, 117). 11. 18. 19.

847. an lienosis ? cfr. Scribon. 131. 132.

848. adicit ustum E G. -citur ut F. -cit ut d. -cit hoc v.

849. dolores v. -re FE. -ri dT S.

850. contrito (-to et G) U 439. contrite FE. contra ire dT S. contritum v.

851. emendare dT v. a. G.

852. ad- dito om. E v. a. B.

853. Pl. iun. p. 82, 11. Diosc. II 184. Gargil. p. 146, 8. 9. 16–18. 5. Pl. iun. p. 58, 11.

854. siluestri v. -stre Fd. silure E.

855. Diosc. III 45. Col. XI 3, 38. (Plin. XIX 157). Diosc. III 46. 45. Scribon. 188. 198. Gargil. p. 137, 3. (Plin. VIII 98).

856. latiora Fd v. ratio E.

857. ad effectus dT. an ad edendum ? cfr. Diosc.

858. tunsae D. tonsae F. tunsa et d Dal. tonsa et E. tusa ea et v.

859. noxam T.

860. in om. E v. a. C.

861. Macedonia v. -niam dE. machedoniam F.

862. Aliacmonem Dal. cfr. Diosc. anacimum dfE v. a. C. anacmum F. Haliacmum B.

863. cicutae FdT. quando cicutae E(?) v.

864. et manibus ego coll. XIX 157. manibus et ll. manibus v. manibus et faciei coni. S e Diosc.

865. galatia E. -tiae v. a. Bas.

866. et Bas. aut ll. v.

867. aut pro v. a. Bas.

868. ex F D. et d. et pro E. et ex v.

869. similis Fd.

870. muniant se D. -iant sed Fd. se muniant sed E v.

871. Geop. XII 25, 7. Pl. iun. p. 84, 22. 23.

872. a sale E. et sale v. a. S.

873. decoctae F.

874. etiam ll. cfr. XXII 60. aut etiam T v. aut eam G. et eum D. malim et eam; cfr. § 31.

875. fieri E

876. nido refugere d.

877. cfr. § 119. 121. XXVIII 255.

878. adicitur E.

879. diuo d v. dio T Bas.

880. potatam dT.

881. et eam ego. etiam F v. eam r G. ea D.

882. laetioribus F G. lat- rv.

883. foliis et E v. et foliis d. et folii F.

884. colores Fd.

885. utantur E.

886. ca- prae quoque H. atque quoque ll. satiuae atque v.

887. siluestris v. a. H.

888. Geop. XII 25, 5. 4. Pl. iun. p. 21, 11. 10, 9. Gargil. p. 137, 9. Diosc. III 45. (Celsus IV 2).

889. sit cephalaea d v. sa ceph- F 2. so eph- F 1. sacephalici E.

890. et FdT J. om. E v.

891. cruditas discutitur d.

892. Diosc. III 45. Geop. XII 25, 8. (Plin. XIX 157). Pl. iun. p. 50, 1. 38, 18. 23, 8. Gargil. p. 137, 16. 17.

893. illitas d.

894. et decocta FE v. decocta dT.

895. laterum dT.

896. ad crapulae v. dist. ego.

897. ante decocuntur fortasse excidit contra alui fluctiones; cfr. Diosc.

898. potaturis dE.

899. decocti E.

900. aut condita ego. decondita d. ////dec- F. decondit E. conditaue v.

901. pota Müller emend. IV 7. cocta ll. v.

902. indita iis (his Müller l.l.) ego. -tatis FE. -ta tus d. -ta v.

903. dolore E v. -ris F. -ri- bus dT.

904. modo in E H. modo e dT v. modi e F.

905. 131

906. cum uino ego. cumino ll. v. cfr. Geopon.

907. Pl. iun. p. 92, 1. 91, 9. Geop. XII 25, 8. Gargil. p. 137, 15.

908. tempora et F v. tem- pora ad r T.

909. aliqui et E v. -qui F 2 d. -quid F 1.

910. et D. de ll. dederunt et v.

911. ac- cessiones F 2 d Gargil. v. success- E. cess- F 1. deest fortasse fe- brium.

912. dist. ego. cfr. Gargil.

913. algiosisque d.

914. Hippocr. de morb. mul. I 128. Pl. iun. p. 92, 14. (cfr. Scribon. 118 === Marc. Emp. 29, 3).

915. autem ( pro etiam) T.

916. et iam ego. etiam ll. v.

917. inlitam dE v. -ta F J ( cum praecedentibus iungens).

918. causa etiam v. a. S.

919. suffire d v. -icere r. locus adhuc vitiatus videtur; an itemque ( vel atque vel rutaque) incitamenti uuluarum causa et suffire iubet?

920. ilium d. an ileum cum ?

921. et uelleribus v. a. S.

922. Pl. iun. p. 51, 17. 87, 10. Diosc. III 45.

923. dist. ego. cfr. Plin. iun.

924. quas E v. quae d. que F.

925. ut E v. et r.

926. uelut v. uel ll.

927. Diosc. III 45. Gargil. p. 137, 13. Pl. iun. 98, 2. 82, 22.

928. trychno S. trycno FE. tricno d. strychno G. hircino v.

929. et oleo—12 aceto om. E.

930. uero om. dT.

931. ramis lauri d J. lauri ramis T Plin. iun. laureae rv. Cfr. XV 138.

932. Diosc. III 45. Pl. iun. p. 63, 15. 22, 17. 92, 16. Gargil. p. 137, 18. 19. Geop. XII 25, 6.

933. uetere d. -ri rv.

934. an rosaceo et aceto ? cfr. Plin. iun. et not. ad § 121.

935. decocto F 2. decoto F 1.

936. uncia aloes E v. a. D.

937. inpedire Fd.

938. ut abstineant T.

939. hauserint D e marg. Dal. exhauserint ll. H. (sanguisuga) exhauserit v.

940. temperata vet. Dal. -rato ll. v. a. H.

941. Diosc. III 37. Pl. iun. p. 34, 13. Marc. Emp. 19, 21.

942. quae sunt T H. qua sunt Fd. quasi E v.

943. odore Cornarius e Diosc. colore ll. v.

944. an uel inpositis ? cfr. Marc. Emp.

945. putorem S e marg. Dal.

946. Diosc. III 37.

947. aduersus serpentium D. ad- uersus scorpionum (-nem d 2 S) cum sale oleo (oleo et E S) aceto item aduersus scolopendras (scolopen F. -pendras et E S) serpentium ll. S. aduersus scolopendras et serpentium v.

948. dragmis F.

949. in om. d.

950. quiatis F.

951. scorpionum—15 aduersus F v. D. om. dE S. totum igitur versum, alieno loco an- tea positum, suo loco iteravit F, omiserunt dE.

952. scolopendras ius om. d.

953. sed partus FdT D. a partu sed partus E v.

954. ruptis conuulsis T D. ruptis conuulsis sed partus (parcius dE H) ll. H. om. v.

955. uermiosis Fd v. a. c.

956. omnia Fd v. a Verc.

957. taenias S. tineas ll. v.

958. Gargil. p. 158, 6. Diosc. III 36. Geop. XII 24, 2. Scribon. 197. Hippocr. de diaeta II 26.

959. embammatum G. inbamma- E. inbamba- d. inbaba- F.

960. ipsae F. ipse d.

961. acescere G. aciesc- dE. accessere F v.

962. densarique coni. Dal. denserique E Ven. -reque B. deserique F 2 dT v. deseri qua F 1.

963. dist. ego.

964. et his qui ego. cfr. XXII 105. et his ll. ne huius v.

965. datur G. data et S.

966. mulsa d.

967. uires sistere Fd.

968. densari Fd v. denseri E H.

969. Diosc. III 36. Gargil. p. 158, 8. Pl. iun. p. 13, 18.

970. im- petum dT.

971. exulcerationem ego cum J. cfr. XXIII 75. e ra- tione F 1. iratione F 2 E. si rationem d. siriationem T. Syria- tion v. Serapion coni. H. Dalion coni. S. Erasistratus U 439.

972. curant illita ego. curauit illa (illae E. ille F v) ll. H.

973. multo Fd.

974. sorbitione ego. -onem ll. v. cfr. XXII 89.105. 116. ( 128. 136. XXVI 36. XXVII 111).

975. Diosc. III 36. Gargil. p. 158, 9. Scribon. 2.

976. sucus v. a. S.

977. utilis FdT J. om. E v. an suco utili ( ad praecedentia pertinens) ?

978. certamine utilis E v. a. J.

979. et conuulsis D cum U 439. et conuulsa eius ll. et (ad C) conuulsa v. et conuolsae ius J. conici potuerit etiam et conuulsionibus; cfr. § 168. XXIX 55.

980. et E v. ut F 2 d. in F 1.

981. spiritus Fd v. a. G.

982. ileum quoque d.

983. post dolore exciderunt fortasse trita cum melle ad canis morsum: cfr. Plin. iun. p. 86, 6.

984. Diosc. III 36. Gargil. p. 158, 10. 12. 13.

985. lien d.

986. in v. om. ll.

987. euellatur d.

988. farinam d Bas. -ina F. -inae E v.

989. sedari d.

990. in qua Fd.

991. aspersa T v. J.-sam Dal. aspera ll.

992. potioni S. in potionem v.

993. Diosc. III 33. Pl. iun. p. 10, 11. (Scribon. 3).

994. defec- tus animo (-imi d) Fd.

995. corona uarroni FdT H. contra uartini E. corona uertigini v.

996. acytusque Fd.

997. tra- dantur E.

998. Diosc. III 33. Marc. Emp. 20, 20.

999. etiam in ll. v. an et earum vel et aurium ?

1000. femina E v. -nae d. -ne F.

1001. efficacius d. -atius F 2. -aus F 1. -acior E v. dist. ego.

1002. haec om. T.

1003. item ego. in ll. S. del. v.

1004. dist. D.

1005. pectoris d 2 T. pectomaris Fd 1. pecto acris E. pec- toris ac uentris v.

1006. item rosiones FD Bas. item torsiones T. intercisiones E v.

1007. aluum soluit ex (et F) sale et aceto et polenta (pul- F) FT S. om. d(?) E v.

1008. decocta dT v. -cto r S. -ctum Brot.

1009. amineum F(?) v. a. H. sed cfr. cod. M XIV 47.

1010. Diosc. III 33.

1011. uuluam conuersat (-sat ac d) Fd.

1012. de- functis F 2 S. -ti F.

1013. obmutescentes E.

1014. olfactum FE.

1015. laffitudines coni. H. falfit- ll. v.

1016. omnino FdT. cum uino E v. de dictione cfr. CFW Müller p. 14.

1017. tractetur F 2 dT. troctetur F 1. tradetur E S. -datur v.

1018. in del. v. a. H. item in coni. S.

1019. e melle ego. et melle ll. v.

1020. infricatur dT S. -igatur F 2. infiguratur F 1. confringatur E. confricatur v.

1021. Diosc. II 33. Pl. iun. p. 90, 2.

1022. ictus uetus T.

1023. scorpionem d.

1024. exhulcerationem d.

1025. habetur E v. habentis r T. habenti P. an in ore haben- tibus ?

1026. inuolutum d v. lutum r.

1027. Diosc. III 33.

1028. dictannus d. -amnus v. a. S.

1029. blechonem T S. -onen f. bleconem Fd. albeconem E. blechona H. -on v.

1030. tuso dT. tusci F. tussi E v. in tussi B.

1031. in perfrictio- nes dT. inter (infer F) frictiones Ff v. a. B.

1032. dist. ego.

1033. accessio- nem FE.

1034. horrorem d v. horrore r.

1035. spasticis P. past- FdT. hepaticis E v. a. S.

1036. aloe ( pro sale) P e Diosc.

1037. utile est E v. utilē F. -le d.

1038. ualet priuatimque coni. Dal. priuatimue (-que Verc.) ualet ll. v.

1039. increscentis Fd.

1040. recens om. FdT.

1041. Gargil. p. 158, 2. (Diosc. III 37).

1042. iterum T.

1043. prosunt v.uncos ego posui; verba ad nepetam solam pertinentia ( cfr. Gar- gil.) alieno loco inserta sunt.

1044. quin ego. qualia ll. D. quam v. quare folia coni. S.

1045. et om. d.

1046. subtenere E.

1047. et dor- mituris T. obdorm- E v. a. S.

1048. aegilopiis E H.

1049. Diosc. III 62. 61.

1050. est siluestris E. siluestre est v. a. D.

1051. sed ut FE S. sedat d. sed et G. et in v.

1052. an ut satiuom magni usus ?

1053. contra aucti Fd.

1054. captationi coni. S. -one ll. v. a. J.

1055. testamentis F d v. a. C.

1056. ex om. d.

1057. sis E. tit et oculorum

1058. tumentibus om. E.

1059. Pl. iun. p. 97, 20. 63, 16. Diosc. III 61.

1060. lacunam ego indicavi. his T. om. ll. v. an. orthopnoicis ? cfr. Diosc.

1061. ecligmate S cum P vet. Dal. ligmate ll. G.

1062. cohiberi d v. -bere r.

1063. et ad dt v. a. C.

1064. acriorum f. acriore ui v. a. H.

1065. tri- tum uino v. a. S.

1066. cera d v. cetera r.

1067. Diosc. III 62. Scribon. 119. (233.) Marc. Emp. 9, 80. (12).

1068. colum d v. ce- lum E. caelum GF.

1069. quoque v. quemque ll.

1070. in ego. uel ll. v. cfr. XXXI 125. (in spongea XXII 104. XXIII 44. 54. XXVIII 67).

1071. penicillo ego. -llos GF. -llus d. -llis E v.

1072. fas- ciis v. faciis dE. faceis F. fateii G.

1073. ad E v. ut r.

1074. Diosc. III 63. 61.

1075. ammi B.

1076. quidam - 3 Hippo om. E.

1077. esse F 2 d v. est GF 1.

1078. appellauit G D. -llant F. -llat dE v.

1079. qua GF.

1080. aegypto dT. in Aeg- v. a. H.

1081. iudicauit E v. -abit F. -abat rT ( an recte?).

1082. subditur G. cfr. § 185. 256. sub- dicitur GF. subiicitur dTE H. subigitur v.

1083. Diosc. III 63.

1084. dist. ego coll. Diosc. et oculorum v. a. S.

1085. ciet dE v. ce- set r.

1086. in uino GF 2 d v. mino F 1. uino E.

1087. odorantur E S.

1088. cfr. XIX 163. Diosc. II 204.

1089. 13, 127

1090. edint CFW Müller p. 19. edunt ll. v.

1091. trita E G. tritae dTf v. tritritae G 2 F. tritricae G 1.

1092. sale dT.

1093. Diosc. II 204. (Marc. Emp. 23, 71).

1094. prodest v. prodesse ll.

1095. potus d Hack. potis F. poticis G 1. poitis G 2. potu E G. pota v.

1096. usus d.

1097. ferunt quod d.

1098. an XXXX ? cfr. Diosc.

1099. emitti v. emittit GF. mitti r S.

1100. uel semen ego. semen uel GF 2 dT D. semen F 1 E v.

1101. doloribus—5 uesicae om. E v. a. S.

1102. doloribus T S. -ris GF. -res d.

1103. tineas v. a. H.

1104. inutile ll. Brot. -lem vet. Dal. S. -les v.

1105. Diosc. III 51. (cfr. Plin. XIX 165).

1106. panacem v. a. S. cfr. Diosc.

1107. inutile G.

1108. sunt qui et GFT D. sunt et qui rG.

1109. 19, 165

1110. Diosc. III 31. cfr. Th. H. IX 11, 1. Plin. VIII 98.

1111. impositumque E v. a. D.

1112. perfricant T S. -icent d. -igent r. -icantur v.

1113. item GFd v. tem E. cutem Salm. ante item lacunam indicavit S. scribendum fortasse testudines uescuntur cum ( cfr. VIII 98) aut testudines, quotiens cum serpentibus pu- gnauere ( cfr. VIII 97) et simul uulnera - perfricant cum P transponendum ante quidamque.

1114. pugnaturae hac se muniunt v. a. S.

1115. quidam d.

1116. panacem v. a. H. an panaces eam ? cfr. Theophr.

1117. ex uino v. a. J.

1118. Diosc. III 29. (49). 31. cfr. schol. Nicand. ther. 628. Scribon. 124. Plin. XXV 32.

1119. farina E v. farre r D.

1120. sorbitione dT D. -onem r. in sor- bitionem v.

1121. Diosc. III 126. cfr. Th. C. VI 5, 4.

1122. est om. dT.

1123. cuniculago dT.

1124. linosae dT. -ose e F 1. -ose GF 2.

1125. folia aspera GF.

1126. generibus E C. his (iis v) generibus r T v Salm.

1127. ad earum GFd. ad eam rem Salm. an his generibus remediorum ?

1128. obiecto dT.

1129. e (ex d) tota d G. e tuta GF 2. et ut F 1. et a E. etiam a tota v.

1130. tollere GF v. a. B.

1131. Diosc. III 126.

1132. ramis ll. D. foliis ac ra- mis B.

1133. habet a GF. an trita—habet transponendum est ante altera turis ?

1134. cohaerentibus dE v. a. G.

1135. libano- tida S. -dem d v. -dam r.

1136. appellauimus v. -amus d(?) B. -auerimus r.

1137. 19, 187

1138. et sparsae dT.

1139. cfr. XIX 165. (Gargil. p. 153, 5. 7–10 (?). Celsus II 31).

1140. habent GF.

1141. utramque GF.

1142. utiles GF.

1143. libanotides GF.

1144. piperitis v. piperiatis GF 2 E. -ratis d. peperiatis F 1.

1145. 19, 189

1146. castor et aliter ll. G. Castore taliter v. Castor taliter S.

1147. demonstrabant GF. -trante v. a. G.

1148. Diosc. III 30. 29. Gargil. p. 174, 13. 175, 2. 174, 17 sqq. 175, 4. (Marc. Emp. 20, 24).

1149. ui saporem ego. in sapore ll.v.

1150. cunilae dT G. cunelae F. cunaele G. cu- nilam E v.

1151. 19, 165

1152. onitin ali J. conitin (-tim d) phalis Gd. coni- palis F 1. -phalis r. et onitin uel B. (et del. G)

1153. phrasion d. pharasion E.

1154. priuatim E v. -atis GF 1. -atus r ( an recte?).

1155. cruditates, contra v. a. S. sed cfr. Gargil.

1156. araneos v. -neas dT G. -nea r.

1157. laxata E.

1158. Diosc. III 32. Gargil. p. 174, 11.

1159. an item stomacho ?

1160. ruc- tanti v. ruptanti (-ati F 1 ) ll.

1161. datur et dE v. datur r.

1162. peripneumonicis v e Diosc. peripleu- T J. peripleumeticis r.

1163. Gargil. ibid.

1164. sambuco d.

1165. praesion GF. presion d.

1166. tertium est FdE v. tertium G D.

1167. inter d v. in r.

1168. set ego( Plinian. p. 35). est GF D. om. rv.

1169. autem om. E S.

1170. durius ego ( l. l. 34). dorius GF. odorius r T H. deinde v. inodorius U 440.

1171. eo quod vel quam quod coni. H.

1172. onitin B. otinin ll.

1173. Diosc. III 29. cfr. Col. VI 13, 1. Scribon. 182. Marc. Emp. 19, 54.

1174. estu d. aesuis GF.

1175. dari ego. dare ll. v.

1176. et ego. cfr. Diosc. eo GF. om. rv.

1177. potui GF. eo potu rS. potu v. dist. ego.

1178. ciere d v. uere GF. uel e E.

1179. medere GF.

1180. ad G. om. ll. v. an lenit ( pro item) ?

1181. descensione anonymi ap. B. disc- GF 2. -nes F 1. discessi- (desc- v) E v. discenti- d. diste- T.

1182. mulieris F 2 dT v. -eres GF 1. om. E G.

1183. tonsillis T v. toxillis r.

1184. et uuis B. fluuis GFd. fluuiis E v.

1185. si cum dE v. sucum r.

1186. e ego. et GFd v. in E G.

1187. quibus etiam et E v. a. S.

1188. sanguinis E.

1189. paulatium GF.

1190. fun- ditur E v. a. Verc.

1191. ita om. E.

1192. ne ego. ut GFd. et E. ut ne v.

1193. uenter v. neuter ll.

1194. tosta dT S. totas r. trita v.

1195. tusus GF.

1196. Diosc. II 205.

1197. lepidum dE v. a. B.

1198. ad cicatricem GF.

1199. compescere v. a. H.

1200. Diosc. III 83.

1201. gyth d. gith v. a. S.

1202. olumum E.

1203. olofactum GF.

1204. dist. ego coll. Diosc.

1205. infusus GFd.

1206. cum mirino d.

1207. duritia GF.

1208. lacte dTfE H. lactum F 1. lactem r. lac v.

1209. aliquot ego. ( Plinian. p. 36). om. ll. v.

1210. condat d.

1211. deligatis TE H. dilig- r. illig- v. allig- C.

1212. Diosc. III 58. (cfr. 60).

1213. ad- uersum E S.

1214. habetur ll. S. bibitur v. fortasse inter remedia habetur, ut XXII 56. ( an potius eximium, ut XXVII 127, vel efficacissimum, ut XXI 116?).

1215. coctum dT.

1216. tinguntur dT.

1217. panes d.

1218. crusti GF. rustici d.

1219. sagis GFd v. a. B.

1220. additum T S. -tur rv.

1221. maris GF.

1222. iuueniorem dT S.

1223. leua eius pensum F. laeuatur pensum V.

1224. ut puluino dE.

1225. olfaciant E v. a. S.

1226. desit VF.

1227. Diosc. III 58.

1228. capitis om. VF.

1229. Euenor H cum P. euenenor V 1 Tf. eue- neror FdE. et uenena V 2. e uino G. om. v.

1230. lollas d.

1231. et per v. et cum per ll.

1232. se tritum cum v. a. D.

1233. car- dines VF v. a. C. carnes T.

1234. illitum dE v. in litem F. in- lia V 1. illia V 2.

1235. melle et hyssopo E v. a. S.

1236. dist. ego.

1237. anesi Brot. annisi ll. anisi v.

1238. tere E v.

1239. anisi dE v. a. Brot.

1240. drachmas E.

1241. ternis E v. a. S.

1242. an die vel diebus singulis ?

1243. infiationibus stomachi V v. a. D.

1244. decocti ipsum cum V v. a. Verc.

1245. somnos dT S. -nus r. -num v.

1246. conciliat vet. Dal. concitat ll. v. cfr. XIV 117. XXI 142. XXIII 38. XXXII 28. ( alias leguntur adlicere, ut IX 42. XXVI 14. 48, vel facere, rarius gignere, parere, nusquam con- citare).

1247. et ( post cohibet) om. E.

1248. Pl. inn. p. 10, 15.

1249. tenesmo T G ( ut § 122). -mos VFd S. -mus E. -mis v.

1250. Diosc. III 58.

1251. euenor VFE H. et uenor dT. e uino G. uerum et v.

1252. et om. E v. a. S.

1253. dallon dE.

1254. an deditque et ?

1255. inliniuit T H.

1256. confractiones VF.

1257. Pl. iun. p. 93, 16.

1258. negat V G. om. r. non v.

1259. corrigi V.

1260. prenderet U 440. prenderit Fd S. praenderit V. prehenderit E v.

1261. Pl. iun. p. 89, 9.

1262. semine cum dE.

1263. funiculi E.

1264. Diosc. III 58.

1265. articularios ego. -aris ll. S. -ares v.

1266. inutile est E v. -ilem VF. -ile dT S.

1267. Diosc. III 60. Pl. iun. p. 21, 12. 29, 4. Gargil. p. 163, 9–11. 14. 15. 19. Geop. XII 34.

1268. uomet V.

1269. cohibet E v. -bet et r.

1270. olfactus V. -tum E v.a. S.

1271. Diosc. III 85.

1272. toto VF.

1273. aliud E.

1274. sagapenon C. -emon ll. D. -enion v. cfr. index.

1275. lienis VF D.

1276. Diosc. IV 65. Th. H. IX 8, 2.

1277. tria VT H. ita Fd. om. E v.

1278. 19, 168

1279. proximus E.

1280. calix VF ( ut plerumque) v. calyx r(?) C.

1281. capite coni. Dal.

1282. sapor v. a. H.

1283. ut iollas E v. uti olla d. uitiollas F. urtiollas V.

1284. defloruerit T.

1285. serena T.

1286. tertia V 2 S. om. rv.

1287. Diosc. IV 65.

1288. sit ego. est ll. v.

1289. uncos ego posui; glossema pertinet ad verba ut lactucis.

1290. densatus dT. -tur rv.

1291. siccatur om. VF.

1292. ui V v. om. r.

1293. somnum E v. a. H.

1294. sopium E.

1295. P. F H. post r T. del. v. postumii ed. princ.

1296. bauili ll. G. baiuli v. Bilbili coni. Dal. nomina adhuc corrupta viden- tur.

1297. inputibilis V 2. impat- v. a. S.

1298. concertatio E v. con (cum d) centauro r.

1299. diagoras d. -orae VE S. -ore F. -oras et v.

1300. rasistratus F. -tos VE. et Erasistrato S.

1301. andidit F. ra//didit V.

1302. ut probatus VF.

1303. diacodion B. dacy- dion F. ac- rv.

1304. Diosc. IV 65. Pl. iun. p. 92, 8. Gargil. p. 152, 3. (Marc. Emp. 9, 52).

1305. pastillos v. -llo ll.

1306. e lacte dE v. electe V. electo F.

1307. utantur VF.

1308. somnium f.

1309. hoc et G. haec ll. his v.

1310. instillatur E G. -tum rv.

1311. uocant E(?) v. om. r.

1312. pepticas v. peticas ll. cfr. index.

1313. caeliacas V.

1314. Diosc. IV 65. Gargil. p. 152, 6. 1.

1315. caeliacis V.

1316. an detur ?

1317. ei Gronov. et ll. (magis rotundat v. a. H).

1318. at E v. ac VF. et dT.

1319. ac VFdT v. at E.

1320. sed dT S. set VF. et E v.

1321. meconium v. menotium E. De meconio V. De mochonio (moco- F 2) F. in d ras.

1322. opinio VF. opinione dT.

1323. grauior dT.

1324. Diosc. IV 65.

1325. mox est E.

1326. extinctū v. -cto ll. S. extincta coni. J.

1327. sincere VF. -rum d.

1328. ut nubecula (nubic- F) VF S. cfr. XXVIII 68. in nubila rH. nebula v.

1329. pulsas E.

1330. recentis VF.

1331. Diosc. IV 64. Th. H. IX 12, 4.

1332. et E G. est r. est et v.

1333. in aruis VFE B. rarius d.

1334. spondia E.

1335. rhoeam C. rhiam ll. v.

1336. erraticum B. emrat- d. emprat- r. empract- v.

1337. id dE v. ad r.

1338. 19,169

1339. et om. d v. a. G.

1340. Diosc. IV 66. Th. H. IX 12, 3.

1341. ceratitin V B. ceraticum E v.

1342. corniculo S. -la ll.v.

1343. an et densiora ? cfr. Diosc.

1344. in dE v. bi F. bi. V.

1345. paralium S (-lion v). pharalium Vd. -alii F. far alium E.

1346. aut nitroso solo dT. an ac petroso loco ? cfr. Theophr. et Diosc.

1347. Diosc. IV 67. Th. H. IX 12, 4. (cfr. Plin. XXVII 119. XIX 21). Gargil. p. 152, 15.

1348. e G. est ll. est in v.

1349. siluestrium d.

1350. uocantur F. uocant V.

1351. aphrodes coni. H coll. XXVII 119. U 441 e Diosc. aphro VFd. aphron E v.

1352. intueare v. a. B.

1353. prae- bentibus E H. praesentibus F. prae senibus V ( erasis septem fere litteris). praesentantibus d v.

1354. dist. U 441, seqq. ego.

1355. fortasse aestate conditur et siccatum tunditur. cfr. Diosc.

1356. acetabulo seminis ego. -buli semine ll. -buli mensura G. -buli mensura seminis (semen C) v.

1357. item ego. om. ll. v. an et vel medicamentoque ?

1358. medicamentum d.

1359. dia- codion B. dacodyon V. dagodion F. dam godion E. decadion dT.

1360. asteriace FE v. a. Verc.

1361. cfr. Marc. Emp. 14, 5.

1362. aqua Fd.

1363. caelesti Vd.

1364. decotis T. -octis v. a. G.

1365. suco siccato ego. cfr. § 199. sic- cato ll. S. -tis v. saccatis G.

1366. iterumque E v. iterum r T.

1367. decocto ll. T J. -ctis v. decoquito S.

1368. postea drach- mas v. postea dracmis V. dragmis postea F 1 dE. dragmis postea dragmis F 2.

1369. sextarium E v. -ario Vd. -erio F.

1370. hac d v. a. G.

1371. quiddam d.

1372. Diosc. IV 162 (sect. 3). Th. H. IX 11, 7. (cfr. Plin. XXVI 68). Pl. iun. p. 21, 13.

1373. est V v. om. r.

1374. tithymalon C. tiethym- V. tiethim- Fd. et him- E.

1375. meconia d.

1376. paralion C. arthalion FdE. arch- T v. asth- V.

1377. leni dT. leui v. a. H.

1378. flore U 442. folio VFdT. om. E v. a. D. an fuco ? cfr. Diosc. ( XXVI 28 femine albo e Theophr.).

1379. oculum VFd.

1380. restit V.

1381. Diosc. IV 166. (cfr. Plin. XXVII 119). Diosc. II 150.

1382. procillaca V. portulaca B.

1383. peplin T H. peplilin VF. pephlin r. peplion v. sed cfr. index.

1384. presterum B. presigrum VdT v. praesi- F. presigarum E.

1385. restringi T v. a. C.

1386. pota e dE G. potae e T. pote e V. pote F. poto e v.

1387. semen v. semine ll.

1388. Diosc. II 150. cfr. [Gargil.] p. 177, 8. Celsus VI 6, 8 extr. IV 11.

1389. prociduo VFd v. procul dubio cibo duo E.

1390. procidant H e Celso. -cedant VFdT. -cedens E. -cident v.

1391. oculi T H. -lis r. prodest oculis v. prodest Verc.

1392. pusulis S. pusullis V. pusillis r. pustulis v.

1393. ulcera d G. ut cera VF. ut ulcera E.

1394. Marc. Emp. 12, 44. Geop. XII 40. Marc. Emp.20, 39.

1395. nam ll.v. an etiam ?

1396. manducata dTf.

1397. uncos posuit Müller emend. IV 8. cruditates sedat v. a. S.

1398. et VFd v. est E H.

1399. Diosc. II 150. Celsus IV 22. [Gargil.] p. 177, 9. Geop. XII 40.

1400. estur VFd G. detur E. datur v.

1401. mollit d.

1402. rhegotomumenon V.

1403. praestori VF.

1404. Hispaniae princeps om. T. ( cfr. XXII 120).

1405. impatibiles VE v. a. S.

1406. filo F(?) E v. filio Vd 1. folio d 2.

1407. ita - 21 omni om. T.

1408. omni E v. omnia VF. om. d.

1409. an inuenio ?

1410. sentiri VF.

1411. putant V.

1412. Diosc. III 64. Gargil. p. 138, 12.

1413. praecipuum tamen v. a. S.

1414. constat G. constat statim ll. v. an constat iam ?

1415. amphisbaenas v. amfis (amfis E) uenas ll.

1416. trita d.

1417. antea VF.

1418. Gargil. p. 138, 14. 1. 8. Diosc. III 64.

1419. ad v. om. ll.

1420. refrige- rando/// d.

1421. et E v. om. r.

1422. bibitur potum d.

1423. et E G. at Fd. at et V. del. v.

1424. Gargil. p. 138, 9. Diosc. III 64. Gargil. p. 138, 16–18.

1425. si duo EQ v. om. r.

1426. toditam Q. an totidem iam, ut ap. Gargil.?

1427. quod VQ D.

1428. sumpserunt Q.

1429. Marcus autem Q S.

1430. uuarro VQ.

1431. et cumino (com- Q) acetoque dTQ S. et cum (cum in V) aceto quae r. cum aceto v.

1432. omnem TQ S. om. rv.

1433. Diosc. II 145. Gargil. p. 142, 5. 8. 7. 8.

1434. est G. et VFE. et satiuum dT. est et satiuum v e codd. dett. et satiuum est H.

1435. acusatom F 1.

1436. Pythagorae U 442. -ora S ( add. a v). -oras H. phytagora d. ypit- E. ipytagina F. pytagma V.

1437. regio sed V. regios sed d.

1438. concoqueretur H. conqueretur VFTE. -ritur d. coqueretur G. coquitur v.

1439. iuxta v. iuste ll.

1440. nec dE v. nunc r.

1441. mutate VF.

1442. solo V S. solon FE v. solu d. cfr. § 235.

1443. Smyrnaeus C. smyrneus dE v. myr- r.

1444. id infundit E G. -di v.

1445. nitro Q S. -roque v. nigro ll.

1446. podagris VF v. a. G.

1447. aut cum T.

1448. dist. ego.

1449. concitant et ego. -tantes ll. v.

1450. ad dE v. om. r.

1451. dicta Q v. a. H.

1452. Gargil. p. 139, 3. Diosc. II 144. III 153. (cfr. Athe- naeus II 52 p. 58 d).

1453. discernentur VF.

1454. malopen v. σττεν Q. lopen Vdf. lopem r. molochen coni. Dal. ex Athen. II 52.

1455. emoliendo F.... liendum Q.

1456. uentre dE v. -trem r. -trē Q. an recte? cfr. Cic. Tusc. III 9, 20.

1457. malachen v. malacen Vd. -lecen r. (alace dicta Q).

1458. at e S. a te Q. ae VF. e rv.

1459. cui dE v. qui VF. quo Q.

1460. a Q v. om. ll. S.

1461. plistolochia S cum P. -locia dT Brot. plisthol- Q. plitolicia r. plistolycia H. aristalthaea v.

1462. Diosc. II 144. Geop. XII 12, 4. Scribon. 184. 186. Pl. iun. p. 108, 15.

1463. omnis olum V.

1464. seruntur dTQ v. serantur. rH.

1465. pinguius E v. -guis VQ. -quis F. -guissimum dT.

1466. contra dTQ S. in contra r. huic contra v. an item contra ?

1467. efficacior uis E v. -cax uis f H.

1468. psimithi P. -miti Q. psitim dT. phsitim V. phystim r. del. v. a.S.

1469. aphronitro S. a fronitro Q. a nitro VFd. nitro E G. aut cum aneto v.

1470. sua dE v. suco r T.

1471. uenena V v. a. S.

1472. restingunt ut S. (-guunt et ut H cum vet. Dal.). -guntur E. -guitur dTf. restringuntur V. -guitur F. -gunt et ut v.

1473. Pl. iun. p. 14, 2. Diosc. II 144. Gargil. p. 139, 9.

1474. quis cottidie Q. cotidie quis T v. a. S.

1475. in capite Q.

1476. mobilitatē Q D.

1477. eius qui d. eiusque uero Q.

1478. pungunt Q H. -git ll. pungito coni. Dal. punge C. perunge v.

1479. dolor E v. dolore VFQ. a dolore dT. dolere S.

1480. Gargil. p. 139, 11. 12. Diosc. II 144.

1481. purgat dE v. pungit V. pungunt FT.

1482. et V v. ex r.

1483. sorbitiones V.

1484. uotique d.

1485. parturientem Q.

1486. solui sed vet. Dal.

1487. ad Q.

1488. reuocanda Verc. -dam VTQ S. -dum r G.

1489. Geop. XII 12, 7. Gargil. p. 139, 10.

1490. decocta v. a. H. an recte? cfr. XXI 26. XXVI 88.

1491. adeo quae V.

1492. ueneri v. uenere ll.

1493. ut d v. et rS.

1494. curationi J. curationis (car- F 1) ll. cubili ed. princ. cubitali v. a. C. genitali anonymi ap. B. cubationi vel subationi coni. S. locus nondum restitutus videtur.

1495. augere ad v. augeri et ll.

1496. tradit VF S.

1497. ut tres d.

1498. iuxta aligata Q. (femori alli- gata Gargil.).

1499. tenesmo D. -mo et v. -mos VFd. -mos sint E. an tenesmo sucum et ?

1500. cyathis VFd v. quartis E.

1501. quaternis om. E.

1502. an hemina ?

1503. Geop. XII 12, 6. Diosc. II 144. Gargil. p. 139, 3. 4.

1504. his E G.

1505. opistonico V. opisthotono S cum vet. Dal.

1506. ambustis v. -sta ll.

1507. oleo vet. Dal. oleum ll. v.

1508. uulneram V. -era d.

1509. dist. ego.

1510. infusium dT.

1511. aluo ego ( an ilium ?) oleum ll. J. in oleum S. in oleo v. cfr. Gargil. et Diosc.

1512. permixtus dT. pori meatus v. a. Brot.

1513. suaues E v. suauius (suuius F 1) r.

1514. (cfr. XX 29). Gargil. p. 139, 19. Th. H. IX 18, 1. Diosc. III 153.

1515. inflationes Tf v. a. B.

1516. dist.ego.

1517. an set panos ?

1518. tussi citissime v. tusa cit- d. tutissime r.

1519. dentur VF.

1520. Th. H. IX 18, 1. Geop. XII 12, 2. Diosc. III 153. (cfr. Marc. Emp. 27, 109).

1521. ut supra spasticis ll. J. et asmaticis (asthm- Dal.) v.

1522. bibendam Q S. -dum ll. v.

1523. an densari ?

1524. diu Q J. diuo ll. v. dio Bas.

1525. atque ll. v. it Q.

1526. glaciescere TQ S. clacte- F. lacte- rG. elacte- v.

1527. Diosc. II 140. 141.

1528. et om. v. a. G.

1529. dist. ego.

1530. an aliqui ?

1531. oxalida S. -dem v. oxallida Q. oxalli id d. osea alli id E. CXVII. id r.

1532. nostri - 8 canterinum cum Q huc transposui; in ll. v leguntur post radice minima. transposita quoque deleri voluit U 443. sed cfr. index.

1533. sapore satiuo D. saporem autem satiuū Q. sapore ll. H. satiuo v. ( J conferri iussit XXII 148. 154. adde XX 259).

1534. dist. ego.

1535. aliud Q.

1536. est om. Q.

1537. uncos ego posui. item VFdT G. om. Q. idem E v. id quidem S e marg. Dal. id est J cum vet. Dal. id D.

1538. oxilapatum Vd.... lapatū Q.

1539. sitiuum Q.

1540. dissimilius U 443 e Diosc.

1541. sed S cum vet. Dal.

1542. acutiore D e coni. S. -ora ll. v. acutio Q.

1543. folio D e coni. S. folia ll. S. habet folia v. deest in Q.

1544. rubriore VF D. -ora rv. rudiore Q. malim duriore ( σκληρά Diosc.).

1545. sunt qui dT v. qui sunt r. om. Q.

1546. et Q S. om. ll. v.

1547. thyrdolapadum Q.

1548. tradunt E v. a. S. om. Q.

1549. et ll. J. ex Q. Est et v.

1550. aliud E(?) v. alium r. om. G. an delendum?

1551. ac spissius om. Q.

1552. Diosc. II 140. Gargil. p. 142, 17. 13. 143, 4. 2. Geop. XII 38, 2. 1.

1553. sed omnia si.... a Q. fortasse recte.

1554. feriri Q S. -ire ll. v.

1555. colluatur Brot. coluatur dT D. cola- tur FE. coletur V C. colletur v.

1556. sucus om. T.

1557. radix et ego. radix D. -ices ll. v.

1558. scabrose VF.

1559. detrahunt v. a. D.

1560. potum EQ v. optimum r T.

1561. adiecta d v. aiecta VF. iecta E.

1562. acacia dE v. acia r.

1563. prodest dE v. om. r.

1564. ture H cum Cornario. iure dE B. iurc F. iur V.

1565. exiguo d B. enguo r.

1566. Diosc. II 140. Geop. XII 38, 2. Gargil. p. 143, 3. 142, 14.

1567. radici VF. radice eius Q.

1568. lichenas T H. licenas Q. licherias r. melicerias B. an fic liche- nas ?

1569. lepnas V. libras Q.

1570. set ego. et ll. v.

1571. pota e ego et dist. e Diosc. et Garg. pota E H. poto rv.

1572. inlita ll. H. om. v. an inlita ex aceto, coeliacos seine et ?

1573. ex VdE v. et F. ad C.

1574. ad omnia ego. omnia ll. v. cfr. sect;258.

1575. ciet et dE v. om. r.

1576. ne quid Bas. e codd. dett. neque ut ll. v.

1577. egregio ad ego. cfr. XXIV 138. erga ll. v.

1578. effectu ll. J. efficaci (-cis v) effectu (-tus v) G.

1579. potae Gronov. pota ll. potu G. -tum v.

1580. Gargil. p. 164,1. 15. 16. 10. Diosc. II 183.

1581. in CFW Müller p. 21. om. ll. v.

1582. 19,171

1583. Gargil. p. 164, 12. (p. 165, 3). 13. 8. 10. 9. 165, 7. Diosc. II 183. Pl. iun. p. 95, 15.

1584. datur et suspiriosis E v. a. S.

1585. ter die ego. tedis ll. taediis Gronov. tepidum v. a. H.

1586. acuit Val. Rose Hermae VIII 27 n. e Gargil.

1587. mollit E v. purgat mollit r.

1588. hydropicis (ytro- Q) dTQ v. -pici r. -pisi S.

1589. Diosc. II 183. (III 56). Gargil. p. 165, 8. 4. 164, 17. 19.

1590. suffocatas G. -tos ll. exanimes Q.

1591. odore v. o dolore Q. odores (-ris F 1) ll.

1592. tordilon F. topaion Q. tordylion B.

1593. hoc om. E. id v. a. S.

1594. ex seseli C e Diosc. III 56. esseli Q. ex esse F 1. ex sese rv. ex sili B.

1595. et si E v. et siue r. si Q.

1596. lethargus S. i et largus Q. lethargicos ll. ( add. somnus) v.

1597. ficu Q.

1598. et aceto dTQ v. a. G.

1599. ume... m Q. humerum v. a. B. deleri voluit B et substitui lienum e Diosc. an iocinerum e Gargil.?

1600. sint ego. sunt ll. v. cfr. Frobeen p. 40

1601. at in dE v. ad in Q. ad r.

1602. aut Q S. ut VF. uel rv.

1603. timetur Q.

1604. Diosc. II 183. Gargil. p. 165, 2. 13. 14.

1605. eo TQ S. om. rv.

1606. lubrica d. luprica V.

1607. psoriis V.

1608. tetanicos G ( cum Cornar. ad Diosc. II 140). litanicos VdE v. latinioos F. lichenas H.

1609. caligantes B e Diosc. cum gallicam ter VF. -ca inter r.

1610. suco Müller emend. IV 9. om. ll. v.

1611. sucusque E v. sucoque r T.

1612. exit et e E v. exit et VF. excitet d.

1613. lactens VFd S.

1614. eius gutta ego e Gargil. eiuce ui ita VF. ei uetui ita d. qui ita E(?) v. lactucae uice. ita Müller l. l. 10.

1615. duruit F. inaruerit Gargil.

1616. Gargil. p. 165, 16. 17. 18. 164, 9. Pl. iun. p. 102, 1. Diosc. II 183. I 47. Gargil. p. 166, 1. 2.

1617. inmaduere E v. -eri F. -erit r. -erint S.

1618. cum teruntur munusque V.

1619. firmandas E v. a. S.

1620. saluberrimo d v. -mae rH.

1621. inlinitur C. -nitum VFE. illi- tum d.

1622. liboribus V. laboribus d.

1623. singillatisque Vd.

1624. eo om. v. a. H. ipso T.

1625. oleo dE v. ulco r T.

1626. expressoque quo FE v. -esso quoque V. -essoque d.

1627. Diosc. III 109. Pl. iun. p. 38, 19. 80, 13. Marc. Emp. 15, 78.

1628. naturae VdE. -re F. -ra J. -am v.

1629. effe coni. J. om. ll. v.

1630. traditur v ex d (traditur habere). auditur r.

1631. adarca v. at- Q. adarcam ll.

1632. siluestria dicta Q S. siluas tacta (intacta v) VFE B. siluas tecta (-tam d) dT.

1633. in om. dT v. a.B.

1634. 16,167

1635. prasion v. parsion FdE. pa.sion V. iippacconium Q. prasion, alii eupatorium coni. S e Diosc.

1636. philopheda VF....padam Q..

1637. philophares B e Diosc.

1638. Marc. Emp. 16, 20. 21.

1639. uiride U 445. -dem Q. -dis ll. v. a. D.

1640. capiat VF.

1641. sorbere v. a. Brot.

1642. ia iunus Q. ieiunos v. a. Brot.

1643. codiarii V.

1644. in aqua d.

1645. quieto V.

1646. Diosc. III 109. Marc. Emp. 17, 33. Pl. iun. 86, 6.

1647. et uirilium dE v. a. S.

1648. sparsicis V.

1649. menstruas d.

1650. gangraenas C. cancrianas (camc- F) ll. cancrenas v.

1651. pterugia d. -gias V.

1652. ex ego coll. Diosc. et ll. v. et e ( deleto altero et) B.

1653. bile V.

1654. cauendo VF.

1655. inanem VF.

1656. cum ego. om. ll. v.

1657. melle E v. mell F. mel rJ.

1658. inlinit vet. Dal. inlitis ll. v.

1659. tusum f. tusam VFd. tuso E G. tusa v.

1660. ueteri dE(?) v. a. D.

1661. Diosc. III: 40. Th. H. VI 7, 5. (cfr. Plin. XIX 172). Gargil. p. 176, 1. 175, 14. Pl. iun. p. 11, 2. Gargil. p. 176, 6. 7. 8.

1662. serpillum VQ v. a. C.

1663. nam Q D. om. ll. v.

1664. pal- mae E H. palmi v.

1665. altitudinine Q. -dinem VE v. a. S.

1666. cen- chrim v. cencharim ll.

1667. odorem VFQ.

1668. omnis ll. G. oc.... Q. cominus v. an recte?

1669. uratur Q v. uretur ll.

1670. dist. ego. coll. Gargil.

1671. desideria d G. -rium r T S. dolores v. cfr. XXII 108. XXIII 61. XXVII 136.

1672. Diosc. II 155. 154. [Gargil.] p. 177, 5. 4.

1673. plus VF.

1674. nasturcio Q( ναστούρκιουμ Diosc. II 184).

1675. tritumque ego coll. Diosc. utrumque ll. v.

1676. sedantur aquae V.

1677. Philinus H cum vet. Dal. cfr. index. plinius ll. ut—tra- dit del. Verc. pilinus v.

1678. Diosc. II 155. 154. [Gargil.] p. 177, 6. 2. Pl. iun. p. 91, 10.

1679. dractum VF.

1680. in suco v. a. G.

1681. poto ego. potum ll. v.

1682. ignauidis V.

1683. urinas Q. cfr. § 253 extr. urinam ll. v.

1684. uero S. ..ro Q. om. ll. v.

1685. calculos Q v. calchos ll.

1686. Diosc. II 125. Pl. iun. p. 21, 15. 20, 9. 31, 7–9. Marc. Emp. 15, 31. (Pl. iun. p. 30, 14. 15).

1687. sed Q S. om. ll. v.

1688. muliebris Q.

1689. murra S. myrrha V v. myrta Fd. mu.. ta Q. misto E.

1690. parotidas d v.paroidas r.

1691. et cera dT.

1692. dissolutiones coni. Dal. sed cfr. XXIII 112. XXVII 88.

1693. polenta VFd.

1694. anginas v. anguinae ll.

1695. aneto coni. Brot. e Marc. Emp. et Plin. iun.

1696. inlinitum E.

1697. post inli- tum excidisse videntur sic et tonsillas ex aceto gargarizatum: cfr. Plin. iun. p. 30, 14.

1698. Marc. Emp. 18,12. Pl. iun. p. 34, 20. 88, 2.

1699. torpetur E. torreretur. aut cum murt... Q. an torretur ac cum murra, ut aluum sistat, coeliacis - aceto ?

1700. utilissime e G. -mae V. -me. rv.

1701. seminae V.

1702. et ligmata V.

1703. ceruitium E. ceruicum d v. a. D. -icis V.

1704. lacunam ego indicavi. et idem ll. idem G. item v. parotidem J. ephelidem S ( dubitanter) e Diosc.

1705. et E v. effracta r T.

1706. Diosc. II 125. Pl. iun. p. 76, 9–11. 63, 18. 44, 2.

1707. eruptiones d v. eruiti- ones VE. ueruitiones F.

1708. emendat E v. -dan r.

1709. paro modi V.

1710. nasturci V.

1711. cancraenas V ( v. a. C).

1712. faeno V.

1713. utrisque E v. a. G.

1714. (Diosc. II 143). Gargil. p. 143, 8. 9. 13. 11. 10.

1715. ac V v. hac Q. aut r.

1716. inutile est v. -ilem ll.

1717. cholera V. ulcera Q.

1718. icitur E v. -cetur r.

1719. tempori- bus doloribus d.

1720. Diosc. I 3.

1721. meu v. a. H. milium Q.

1722. iis E v. a. S.

1723. Athamanticum v. adam- ll. adamant. hic cum Q.

1724. uel Athamanicum U 444. uelata manichum Q. om. ll. v. a. D.

1725. Athamania U l. l. -manta FQ. -mante rv. a. D.

1726. dist. ego.

1727. aneto S cum B e Diosc. aneso ll. Q. aniso v.

1728. bipedale ego coll. Diosc. uipedale Q. bipedali ll. v. bicubitali B.

1729. obliquis VT Brot. oliuis Q. oblis Fd. obolis E. ob- nigris v.

1730. nigris om. v. a. Brot.

1731. et Q S. om. ll. v.

1732. altis VFdT J. albis Q S. altissimis E(?) v. an rectis ? cfr. Diosc.

1733. illud Q v. illum ll.

1734. urinam ciet J. murinam et ll. ciet urinam v.

1735. qua VF.

1736. potum dE(?) v. om. F 1.

1737. dist. U 444.

1738. lacunam ego indicavi. exciderunt fortasse itemque thoracis fluc- tionibus utile cfr. Diosc.

1739. Diosc. III 74. Gargil. p. 159, 5. 6. 10.

1740. exuendo v. -dum Q. -dam VE. execuendam r.

1741. oculorumque Q v. oc.lo.umque V 2. c.lo.umque V 1. colonumque F. colonorumque r.

1742. sucu eius acuend... Q.

1743. 8, 98

1744. intellectum est v. a. S.

1745. hominem V 1 fv. a. Verc.

1746. uncos posuit D cum U 445.

1747. dist. ego coll. Diosc.

1748. e lacrimis FE v.

1749. re- cente E. om. dT.

1750. fit ll. T v. om. Q D.

1751. et e dTEQ Brot. et ex V v. et F.

1752. Diosc. III 75.

1753. hippomara- thum (ippo- Q) S. -thron v. hippomatum E. hyppo- d. ippho- r.

1754. myrsineum dQ C. -seneum rv. smyrneum coni. H.

1755. baculi S. uacculi Q. bracili F 1. bracioli V 1 F 2. brachioli V 2. bracchioli r. -iali v.

1756. et VdT D. set F. sed E v.

1757. Diosc. III 74. Gargil. p. 160, 1. 159, 11.12. 160, 5. 3. 4. Pl. iun. p. 58, 18. Gargil. p. 159, 13. 14. 16. 160, 2. 159, 14. 16. 160, 7.

1758. in satiuo dE v. insitiuo r.

1759. necat dQ v. -atis r.

1760. febris VF.

1761. ex dE v. ea VF 2. in ea F 1.

1762. dist. ego.

1763. ciet et dt Brot. et ciet r. ciet J. exciet et G. excitat et v.

1764. ad om. v. a. S

1765. potu U 445. totu Q. totum ll. potum S. mitigat v.

1766. in S. et in Q D. om. ll. v.

1767. lactisque v. a. S.

1768. inplet Q.

1769. cuncti sanat sumpta eadem ( om. renes - suco) Q.

1770. decoctae (=== -cte) ego coll. Plin. iun. -cti VFdT J. -cto E v.

1771. ex uino sumto Q. siue semine sumpto ll. v. de siue semel posito cfr. XVI 1. XVII 159. XXVI 95. XXXII 53. XXXVII 149.

1772. e uino d. cum uino T.

1773. pota Q D. cocta ll. v.

1774. ardentibus Verc. -tes ll. v ( ad calculos relatum). -te J. sed cfr.Gargil. fortasse exciderunt aliqua: tumoribus et quae ictu uel repentinis suggillationibus ( vel caloribus) ardent.

1775. uenerem stimulant Q S. om. ll. v. cfr. Gargil.

1776. quo EQ.

1777. radice v. -cem ll.

1778. cum F 1 E v. cum in r.

1779. decocta S. cocta v. decoctam Vd. -tum r.

1780. contrita v. cfr. Gargil. -itum ll. S.

1781. inlita ego. -itum ll. v.

1782. multum E.

1783. tumoribus et sugillatis v. a. J.

1784. uncos ego posui.

1785. dist. ego.

1786. radicem VFd. -ice E v.

1787. semi- nis suco ego coll. Diosc. et Gargil. in suco ll. v.

1788. radice ego. -icem VFd. om. E v.

1789. multipedem VFd v. a. G.

1790. Diosc. III 75. Nicand. ther. 596.

1791. hippomarathum V 2 S (-thron v). -tum r. ippo- Q.

1792. tollit dT.

1793. haerentibus (her- Q) EQ G. haerentes (her- F) r. om. v.

1794. sed efficatius Q.

1795. modus Q v. modis VFE. om. d.

1796. in om. E.

1797. utraque EQ.

1798. tritum C. trito ll. v. om. Q.

1799. addatur Q S. ad- ditur ll. v.

1800. potione Q. an recte?

1801. Micion Brunn p. 36. miccon ll. Miccion G. Miction Dal. Micton H. micon v.

1802. hippomaratho S. -thon ll. -thro v. (yppomaradrum Q).

1803. Diosc. III 155. 156.

1804. cannauisiluestris Q.

1805. nigriore VF v. a. H (folio et aspe- riore).

1806. infusus Q S. -sum FdE. -sa V v.

1807. lamentorum V.

1808. poti' d. pota v. a. S.

1809. sed dE(?) v. et r. an recte?

1810. Diosc. III 81. Pl. iun. p. 110, 11. 92, 18.

1811. an cacumina? cfr. XVI 158. XII 42.

1812. muria Verc. cfr. Diosc. murta F 1 dT. musta VF 2. musto v. a. S. amurca E.

1813. utilis ll.

1814. sin E v. in VF. hi dT. facile conicias utilissimi. plures; sed vide ne scribendum sit utiles, ni plures...fa- cerent; cfr. XXIV 17. XXVII 29, alii loci multi.

1815. Diosc. III 81.

1816. aluum sistit v. a. G.

1817. uiride dTf.

1818. medulla VEE ( Verc.) H. merulla f. ferula dT v.

1819. uuluis H cum Gronovio. uultuis VEf. uultui r T. ramusculus v. musculus B. del. Verc. for- tasse recte; an uel illitu.. est ?

1820. utilis V v. utile r.

1821. et f Dal.

1822. et H. est ll. v. est et f Verc.

1823. cum medulla V 2 S.

1824. p. 378,1 comitialibus ego. -alibus bis VF. -alibus morbis dE(?) v. cfr. XXI 156. XXVII 29, al. ( an bis die dandum? cfr. § 237).

1825. IIII us VII F 1. quarta sexta septima dE(?) v. a. S.

1826. Th. H. VI 4, 3. cfr. Plin. XXII 86. XXI 94.

1827. 19, 152

1828. emittit d. mittit r Q v.

1829. Gargil. p. 149, 11. 13. 11. 12. 14. 150, 1. 2. Th. H. VI 4, 9.

1830. potioribus V f. potatoribus T Gargil. v. a. G.

1831. lacunam ego indicavi. excidisse videntur in cibo utilis est. cfr. Gargil.

1832. corroborat ad uenerem confert Q.

1833. certe D cum U 446. et cereae FdT. et cerea E. enim ce- reae V(?). enim S. cherias (Chaereas G) atheniensis scripsit et v. an ita et serio? cfr. XVII 267. XXX 137. XXXVII 41.

1834. glatias E.

1835. scripsit S. adscripsit ll. J. scribit Gargil. del. v.

1836. qui dT v. quid r.

1837. mastiche e S. -tice Q Gargil. -teche V. -tethe FE. -tet haec dT. mastiche H. manducatus v.

1838. carduorum Gargil. cardui H. -duus Verc. -duus hi v.

1839. commendoris VE. (oris odorem commendat Q).

1840. Gargil. p. 176, 10 sqq. Pl. iun. p. 111, 13–24. 112, 1–4.

1841. sed v. a. D.

1842. discessuri G. -ssum ll. ante discessum v. om. f.

1843. incisa dQ.

1844. in dQ S. om. rv.

1845. Coi in aede S cum Q (coiinę de).( cfr. coii Plin. iun.) et linede ll. in limine aedis v.

1846. serpullidium V.

1847. opoponaces VE. -panicis d.

1848. mei coni. Cagnatus et Dal. e Galeni antidot. II 14. mii Q. mili ll. milii v.a.H.

1849. seminis dTQ. om. E v. a. S. seminis—2 feniculi om. VF.

1850. denari unius S ex Plin. iun.

1851. anesi dE H. a.si Q. aneti v. a. H ex Plin. iun.

1852. fenum V.

1853. e Q S. et ll. del. C. ex v.

1854. denarium Q Plin. iun. S. om. ll. v.

1855. hae tusa Q. extusa dT.

1856. possunt dQ S. potest Gargil.

1857. pondere E v. a. S.

1858. singuli Q Plin. iun. Gargil. v. -lis ll.

1859. uino Plin. iun. Gargil. cfr. § 204 extr. 260.

1860. hac Q Gargil. Verc. haec ll. v.

1861. the- riache Q. -reace V. -riaca Gargil. v. a. S.

1862. magus d.

1863. aspide excepta Q S. om. ll. v. praeter aspidem Plin. iun.

Pliny the Elder Naturalis Historia 20