View:
By Section
[1] In omni genere quadrupedum species maris diligenter eligitur, quoniam frequentius 1 patri similior est progenies, quam matri. Quare etiam in suillo pecore verres probandi sunt totius quidem corporis amplitudine 2 eximii,3 sed qui quadrati potius quam longi aut rotundi sint, ventre promisso, clunibus vastis, nec proinde cruribus aut ungulis proceris, amplae et glandulosae cervicis, rostri4 brevis 5 et resupini.6 Maximeque ad rem pertinet, quam salacissimos esse ineuntes.
1
Ab annicula aetate commode progenerant, dum quadrimatum agant:
[2] possunt tamen etiam semestres implere feminam. Scrofae probantur longissimi
2
status, et ut sint reliquis membris similes descriptis verribus. Si regio frigida et pruinosa est, quam durissimae densaeque et nigrae setae
3
grex eligendus est; si temperata atque aprica, glabrum pecus vel etiam pistrinale album potest pasci.
[3] Femina sus
4
habetur ad partus edendos idonea
5
fere usque in annos septem, quae quanto fecundior est, celerius senescit. Annicula non improbe concipit, sed iniri
6
debet mense Februario. Quattuor quoque mensibus feta, quinto parere, cum iam herbae solidiores sunt, ut et firma lactis maturitas porcis contingat, et cum desie-
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
rint uberibus ali,
19
stipula pascantur, ceterisque leguminum caducis frugibus.
[4] Hoc autem fit longinquis regionibus, ubi nihil nisi submittere expedit. Nam suburbanis lactens
20
porcus aere
21
mutandus est: sic enim mater non educando labori subtrahitur, celeriusque iterum conceptum partum edet. Idque bis
22
anno faciet. Mares, vel cum primum ineunt semestres, aut cum saepius progeneraverunt, trimi
23
aut quadrimi castrantur, ut possint pinguescere.
[5] Feminis quoque vulvae ferro exulcerantur, et cicatricibus clauduntur, ne sint genitales. Quod facere non intelligo quae ratio compellat,
24
nisi penuria cibi. Nam ubi est ubertas pabuli, submittere prolem semper expedit.
[6] Omnem porro situm ruris pecus hoc usurpat. Nam et montibus et campis commode pascitur, melius tamen palustribus agris, quam sitientibus. Nemora sunt convenientissima, quae vcstiuntur
25
quercu, subere, fago, cerris, ilicibus, oleastris, termitibus, corylis, pomiferisque silvestribus, ut sunt albae spinae, Graecae siliquae, iuniperus, lotus, pampinus, cornus, arbutus, prunus, et paliurus, atque achrades pyri. Haec enim diversis temporibus mitescunt, ac paene toto anno gregem saturant.
[7] At ubi penuria est arborum, terrenum pabulum consectabimur-, et
26
27
28
29
30
31
32
sicco limosum praeferemus, ut paludem rimentur, effodiantque
33
lumbricos, atque in luto volutentur, quod est huic pecudi gratissimum; quin etiam aquis abuti possint: namque id fecisse maxime per aestatem profuit, et dulces eruisse radiculas aquatilis silvae, tanquam scirpi
34
iuncique et degeneris arundinis,
[8] quam vulgus cannam vocat. Nam cultus quidem ager opimas reddit sues, cum est graminosus, et pluribus generibus
35
pomorum consitus, ut per anni diversa tempora mala, pruna, pyrum, multi-formes nuces ac ficum praebeat. Nec tamen propter haec parcetur horreis. Nam saepe de manu dandum est, cum foris deficit pabulum. Proper quod plurima glans vel cisternis in aquam vel fumo tabulatis recondenda
36
[9] est. Fabae quoque et similium leguminum, cum vilitas permittit, facienda est potestas, et utique vere, dum adhuc lactent
37
viridia pabula, quae suibus plerumque nocent.
38
Itaque mane priusquam procedant in pascua, conditivis cibis sustinenda
39
sunt, ne immaturis herbis citetur alvus, eoque vitio pecus emacietur. Nec ut ceteri greges universi claudi debent, sed per
40
porticus harae
41
faciendae sunt, quibus aut a partu
42
aut etiam praegnates includantur. Nam praecipue sues cater-
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
vatim atque incondite cum sunt pariter inclusae,
[10] super alias aliae cubant et fetus elidunt. Quare, ut dixi, iunctae parietibus harae construendae sunt in altitudinem pedum quattuor, ne sus transilire septa queat. Nam contegi non debet, ut a superiore parte custos numerum porcorum recenseat, et si quem decumbens mater oppresserit, cubanti subtrahat. Sit autem vigilax, impiger, industrius, navus. Omnium, quas pascit, et matricum et iuniorum meminisse debet, ut uniuscuiusque partum consideret. Semper observet enitentem, claudatque ut in
53
hara fetum edat.
[12] Itaque porculatoris maximum officium est, ut unamquamque
57
cum sua prole claudat. Qui si memoria deficitur, quo minus agnoscat cuiusque progeniem, pice liquida eandem
58
notam scrofae et porcis imponat, et sive per literas sive per alias formas unumquemque fetum cum matre distinguat. Nam in maiore numero diversis notis opus est, ne confundatur memoria custodis.
[13] Attamen quia id facere gregibus amplis videtur
59
60
61
62
63
64
65
operosum, commodissimum est haras ita fabricare, ut limen earum
66
in tantam altitudinem consurgat, quantam
67
possit nutrix evadere; lactens autem supergredi
68
non possit. Sic nec alienus irrepit, et in cubili suam quisque matrem nidus
69
expectat, qui tamen non debet octo capitum numerum excedere: non quia ignorem fecunditatem scrofarum maioris esse numeri, sed quia celerrime fatiscit, quae plures educat. Atque eae quibus partus submittitur, cocto sunt hordeo sustinendae, ne ad maciem summam perducantur,
70
et ex ea ad aliquam perniciem.
[14] Diligens autem porculator frequenter suile converrit, et saepius haras. Nam quamvis praedictum animal in pabulatione spurce versetur, mundissimum tamen cubile desiderat. Hic fere cultus est pecoris suilli recte valentis. Sequitur ut dicamus, quae sit cura vitiosi.
Res Rustica. Columella. ed. Harrison Boyd Ash, ed. E. S. Forster, ed. Edward H. Heffner. London. 1941-1955.
Sponsored by Perseus Project, Tufts University.
Funding provided by The Mellon Foundation.