Simo
Si de damnosis aut si dé amatoribus
415
dictator fiat nunc Athenis Atticis,
nemo anteveniat filio, credo, meo:
ita nunc per urbem solus sermoni omnibust,
eum velle amicam liberare et quaerere
argentum ad eam rem. hoc alii mihi renuntiant;
420
atque id iam pridem sensi et subolebat mihi,
sed dissimulabam.
Psevdolvs
Iám illi fetet filius.
occisa est haec res, haeret hoc negotium.
quo in commeatum volui árgentarium
proficisci, ibi nunc oppido opsaeptast via.
425
praesensit: nihil est praedae praedatoribus.
Callipho
Homines qui gestant quique auscultant crimina,
si meo arbitratu liceat, omnes pendeant,
gestores linguis, auditores auribus.
nam istaec quae tibi renuntiantur, filium
430
te velle amantem argento circumducere,
fors fuat an istaec dicta sint mendacia;
sed si sint ea vera, ut nunc mos est, maxume,
quid mirum fecit? quid novom, adulescens homo
si amat, si amicam liberat?
435
Psevdolvs
Lepidum senem.
Simo
Vetus nólo faciat.
Callipho
At enim nequiquam nevis;
vel tu ne faceres tale in adulescentia.
probum patrem esse oportet qui gnatum suom
essé probiorem quam ipsus fuerit postulet.
nam tu quod damni et quod fecisti flagiti
440
populo viritim potuit dispertirier.
idne tú mirare, si patrissat filius?
Psevdolvs
ὦ Ζεῦ, quam pauci éstis homines commodi. em,
illic ést pater patrem esse ut aequom est filio.
Simo
Quis hic lóquitur? meus est hic quidem sérvos Pseudolus.
445
hic mihi corrumpit filium, scelerum caput;
hic dux, hic illi est paedagogus, hunc ego
cupio excruciari.
Callipho
Iam istaec insipientiast,
iram in promptu gerere. quanto satius est
adire blandis verbis atque exquaerere,
450
sintne illa necne sint quae tibi renuntiant.
bonus animus in mala re dimidiumst mali.
Simo
Tibi auscultabo.
Psevdolvs
Itur ad te, Pseudole.
orationem tibi para advorsum senem.
erum saluto primum, ut aequomst; postea,
455
si quid superfit, vicinos impertio.
Simo
Salve. quid agitur?
Psevdolvs
Statur hic ad hunc modum.
Simo
Statum vide hominis, Callipho, quam basilicum.
Callipho
Bene confidenterque adstitisse intellego.
Psevdolvs
Decet innocentem qui sit atque innoxium
460
servom superbum esse, apud erum potissimum.
Callipho
Sunt quae te volumus percontari, quae quasi
per nebulam nosmet scimus atque audivimus.
Simo
Conficiet iam te hic verbis, ut tu censeas
non Pseudolum, sed Socratem tecum loqui.
465
Psevdolvs
Itast, iam pridem tu me spernis, sentio.
parvam esse apud te mihi fidem ipse intellego.
cupis me ésse nequam: tamen ero frugi bonae.
Simo
Fac sis vocivas, Pseudole, aedis aurium,
mea ut migrare dicta possint quo volo.
470
Psevdolvs
Age loquere quidvis, tametsi tibi suscenseo.
Simo
Mihin dómino servos tu suscenses?
Psevdolvs
Tam tibi
mirum id videtur?
Simo
Hercle qui, ut tu praedicas,
cavendum est mi aps te irato; atque alio tu modo
me verberare atque ego te soleo cogitas.
475
quid censes?
Callipho
Edepol merito esse iratum arbitror,
quom apud te parvast ei fides.
Simo
Iam sic sino;
iratus sit: ego, ne quid noceat, cavero.
sed quid ais? quid hoc, quod te rogo?
Psevdolvs
Sí quid vis, roga.
quod scibo, Delphis tibi responsum dicito.
480
Simo
Advorte ergo animum et fac sis promissi memor.
quid ais? ecquam scis filium tibicinam
meum amare?
Psevdolvs
ναὶ γάρ.
Simo
Liberare quam velit?
Psevdolvs
καὶ τοῦτο ναὶ γάρ.
Simo
Ecquas viginti minas
per sycophantiam atque per doctos dolos
485
paritas ut auferas a me?
Psevdolvs
Abs te ego auferam?
Simo
Ita, quas meo gnato des, qui amicam liberet?
fatere, dic.
Psevdolvs
καὶ τοῦτο ναί, καὶ τοῦτο ναί.
Callipho
Fatetur.
Simo
Dixin, Callipho, dudum tibi?
Callipho
Memini.
490
Simo
Quor haec, tu ubi rescivisti ilico,
celata me sunt? quor non rescivi?
Psevdolvs
Eloquar.
quia nolebam ex me morem progigni malum,
erum ut servos criminaret apud erum.
Simo
Iuberes hunc praecipitem in pistrinum trahi.
Callipho
Numquid peccatum est, Simo?
495
Simo
Immo maxime.
Psevdolvs
Desiste, recte ego meam rem sapio, Callipho;
peccata mea sunt. animum advorte nunciam.
quapropter te expertem amoris nati habuerim? †
pistrinum in mundo scibam, si dixem, mihi.
Simo
Non a me scibas pistrinum in mundo tibi,
500
cum ea mussitabas?
Psevdolvs
Scibam.
Simo
Quin dictum est mihi?
Psevdolvs
Quia illúd malum aderat, istuc aberat longius;
illud erat praesens, huic erant dieculae.
Simo
Quid nunc agetis? nam hinc quidem a me non potest
argentum auferri, qui praesertim senserim.
505
ne quisquam credat nummum, iam edicam omnibus.
Psevdolvs
Numquam edepol quoiquam supplicabo, dum quidem
tu vives. tu mihi hercle árgentum dabis,
abs te equidem sumam.
Simo
Tu a me sumes?
Psevdolvs
Strenue.
Simo
Excludito mi hercle oculum, si dedero.
510
Psevdolvs
Dabis.
iam dico ut a me caveas.
Simo
Certe edepol scio,
si apstuleris, mirum et magnum facinus feceris.
Psevdolvs
Faciam.
Simo
Si non apstuleris?
Psevdolvs
Virgis caedito.
sed quid, si apstulero?
Simo
Do Iovem testem tibi,
te aetatem impune habiturum.
515
Psevdolvs
Facito ut memineris.
Simo
Egon ut cavere nequeam, cui praedicitur?
Psevdolvs
Praedico, ut caveas. dico, inquam, ut caveas. cave.
em istis mihi tu hodie manibus argentum dabis.
Callipho
Edepol mortalem graphicum, si servat fidem.
Psevdolvs
Servitum tibi me abducito, ni fecero.
520
Callipho
Bene atque amice dicis. †nam nunc, nam meust.
Psevdolvs
Vin etiam dicam quod vos magis miremini?
Callipho
Studeo hercle audire, nam ted ausculto lubens.
Simo
Agedum, nam satis libenter te ausculto loqui.
Psevdolvs
Prius quam ístam pugnam pugnabo, ego etiam prius
dabo aliam pugnam claram et commemorabilem.
525
Simo
Quam pugnam?
Psevdolvs
Em ab hoc lenone vicino tuo
per sycophantiam atque per doctos dolos
tibicinam illam, tuos quam gnatus deperit,
ea círcumducam lepide lenonem.
Simo
Quid est?
Psevdolvs
Effectum hoc hodie reddam utrumque ad vesperum.
530
Simo
Siquidem ístaec opera, ut praedicas, perfeceris,
virtute regi ágathocli antecesseris.
sed si non faxis, numquid causaest, ilico
quin te in pistrinum condam?
Psevdolvs
Non unum in diem
modo,
verum hercle in omnis, quantumst; sed si effecero,
535
dabin mi argentum, quod dem lenoni, ilico,
tua voluntáte?
Callipho
Ius bonum orat Pseudolus;
dabo inque.
Simo
At enim scin quid mihi in mentem venit?
quid si hisce inter se consenserunt, Callipho,
aut de compecto faciunt consutis dolis,
540
qui me argento intervertant?
Psevdolvs
Quis me audacior
sit, si istuc facinus audeam? immo sic, Simo:
si sumus compecti seu consilium umquam iniimus
de istac re
aut si de ea re umquam inter nos convenimus,
quasi in libro cúm scribuntur calamo litterae
stilis me totum usque ulmeis conscribito.
545
Simo
Indice ludos nunciam, quando lubet.
Psevdolvs
Da in hunc diem operam, Callipho, quaeso mihi,
ne quo te ad aliud occupes negotium.
Callipho
Quin rus ut irem iám heri mecum statueram.
Psevdolvs
At nunc disturba quas statuisti machinas.
550
Callipho
Nunc non abire certum est istac gratia;
lubidost ludos tuos spectare, Pseudole.
et si hunc videbo non dare argentum tibi,
quod dixit, potius quam id non fiat, ego dabo.
Simo
Non demutabo.
555
Psevdolvs
Namque edepol, si non dabis,
clamore magno et multo flagitabere.
agite amolimini hinc vos intro nunciam
ac meis vicissim date locum fallaciis.
Callipho
Fiat, geratur mos tibi.
Psevdolvs
Sed te volo
domi usque adesse.
560
Callipho
Quin tibi hanc operam dico.—
Simo
At ego ad forum ibo. iam hic ero.—
Psevdolvs
Actutum redi.
suspicio est mihi nunc vos suspicarier,
me idcirco haec tanta facinora promittere,
quo vos oblectem, hanc fabulam dum transigam,
neque sim facturus quod facturum dixeram.
565
non demutabo. atque etiam certum, quod sciam,
quo id sim facturus pacto nil etiam scio,
nisi quia futurumst. nam qui in scaenam provenit,
novo módo novom aliquid inventum adferre addecet;
si id facere nequeat, det locum illi qui queat.
570
concedere aliquantisper hinc mi intro lubet,
dum concenturio in corde sycophantias.
sed mox exibo, non ero vobis morae;
tibicen vos interibi hic delectaverit.—
Pseudolus. T. Maccius Plautus. ed. Friedrich Leo. Berlin. 1895.
Sponsored by Perseus Project, Tufts University.
Funding provided by The National Endowment for the Humanities.