Simo
Mélius anno hóc mihi nón fuit domi,
690
néc quod una ésca me iúverit magis.
prándium uxór mihi pérbonum dedit,
núnc dormitúm iubet me íre: minime.
nón mihi fórte visum ílico fuit,
mélius quom prándium quám solet dedit:
695
vóluit in cúbiculum abdúcere me anus.
nón bonust sómnus de prándio. apage.
clánculum ex aédibus me édidi foras.
tóta turgét mihi uxór, scio, domi.
Tranio
Rés parata ést mala in vésperum huic seni.
700
nam ét cenandum ét cubandúmst ei male.
Simo
Quóm magis cógito cúm meo animo:
sí quis dotátam uxorem átque anum habet,
néminem sóllicitat sópor: ibi omnibus
íre dormítum odio est véluti nunc mihi
705
éxsequi cérta res ést, ut abeam
pótius hinc ád forum quám domi cubem.
átque pol néscio, ut móribus sient
vóstrae: haec sát scio quám me habeat male.
péius posthác fore quám fuit mihi.
710
Tranio
Ábitus tuos tíbi, senex, fécerit male:
níhil erit, quód deorum úllum accusites;
te ípse iure óptimo mérito incusés licet.
témpus nunc ést senem hunc ádloqui mihi.
hóc habet. répperi quí senem dúcerem,
715
quó dolo a mé dolorém procul péllerem.
áccedam. dí te ament plúrimum, Simo.
Simo
Sálvos sis, Tránio.
Tranio
Út vales?
Simo
Nón male.
quíd agis?
Tranio
Hominem óptumum téneo.
Simo
Amicé facis,
quóm me laudás.
720
Tranio
Decet.
Simo
Cérte. quin m
utuomst:
hércle ted haú bonum téneo servóm
manu.
Theopropides
Heía, mastígia, ad mé redi.
Tranio
Iam ísti ero.
Simo
quíd nunc? quam móx?
Tranio
Quid est?
Simo
Quód solet fíeri hic
íntus.
Tranio
Quid id est?
Simo
Scis iam quíd loquar. síc decet.
morem geras.
víta quam sít brevis,
simul cógita.
725
Tranio
quid
ehem,
víx tandem percépi super his rébus nostris té loqui.
Simo
músice hercle ágitis aetátem, ita ut vós decet,
vino et victu probo, piscatu electili
729730
vitam colitis. †
Tranio
Immo vita antehac erat:
nunc nobis omnia haec exciderunt
simul.
Simo
Quidum?
Tranio
Ita óppido occidimus omnes, Simo.
Simo
Non taces? prospere vobis cuncta usque adhuc
processerunt.
735
Tranio
Ita ut dicis facta hau nego.
nos profecto probe ut voluimus viximus.
séd, Simo, ita nunc ventus navem
nostram deseruit.
Simo
Quid est?
quó modo?
Tranio
Péssimo.
Simo
Quaéne subdúcta erat
túto in terra?
Tranio
Eí.
Simo
Quid est?
Tranio
Mé miserum, occidi.
Simo
Quí?
740
Tranio
Quia venit navis, nostrae navi quae frangat † ratem.
Simo
Vellem út tu velles, Tranio. sed quid est negoti?
Tranio
Eloquar.
erus péregre venit.
Simo
Tunc
tibi
portenditur,
inde férriterium, postea crux.
Tranio
Per tua te genua obsecro,
ne indícium ero facias meo.
744745
Simo
É me, ne quid metuas, nil sciet.
Tranio
Patrone, salve.
Simo
Nil moror mi istius modi clientis.
Tranio
Nunc hoc quod ad te noster me misit senex—
Simo
Hoc mihi responde primum, quod ego te rogo:
iam de istis rebus voster quid sensit senex?
Tranio
Nil quicquam.
750
Simo
Numquid increpavit filium?
Tranio
Tam liquidust quam liquida esse tempestas solet
nunc te hoc orare iussit opere maximo,
ut sibi liceret inspicere hasce aedis tuas.
Simo
Non sunt venales.
Tranio
Scio equidem istuc. sed senex
gynaeceum aedificare volt hic in suis
755
et balineas et ambulacrum et porticum.
Simo
Quid ergo somniavit?
Tranio
Ego dicam tibi.
dare volt uxorem filio quantum potest,
ad eam rem facere volt novom gynaeceum.
nam sibi laudavisse hasce ait architectonem
760
nescio quem exaedificatas insanum bene;
nunc hinc exemplum capere volt, nisi tu nevis.
nam ille eo maiore hinc opere ex te exemplum petit,
quia isti úmbram aestate tíbi esse audivit perbonam
sub sicco lumine usque perpetuom diem.
765
Simo
Immo edepol vero, quom usquequaque umbra est, tamen
sol semper hic est usque a mani ad vesperum:
quasi flagitator astat usque ad ostium,
nec mi umbra hic usquamst, nisi si in puteo quaepiamst.
Tranio
Quid, Sarsinatis ecqua est, si Vmbram non habes?
770
Simo
Molestus ne sis. haec sunt sicut praedico.
Tranio
At tamen inspicere volt.
Simo
Inspiciat, si lubet;
si quid erit quod illi placeat, de exemplo meo
ipse aedificato.
Tranio
Eon, voco huc hominem?
Simo
I, voca.
Tranio
Alexándrum magnum atque Agathoclem aiunt maximas
775
duo rés gessisse: quid mihi fiet tertio,
qui solus facio facinora immortalia?
vehit hic clitellas, vehit hic autem alter senex.
novicium mihi quaestum institui non malum:
nam muliones mulos clitellarios
780
habent, at égo habeo homines clitellarios.
magni sunt oneris: quidquid imponas vehunt.
nunc húnc hau scio án conloquár. congrediar.
heus Théopropides.
Theopropides
Hém quis hic nóminat me?
Tranio
Eró servos múltis modís fidus.
785
Theopropides
Únde is?
Tranio
Quod me miseras, adfero omne impetratum.
Theopropides
Quid illíc, opsecro, tam diu destitisti?
Tranio
Seni non erat otium, id sum opperitus.
Theopropides
Antiquom optines hoc tuom, tardus ut sis.
Tranio
Heus tu, si voles verbum hóc cogitare,
790
simul flare sorbereque haud factu facilest.
ego híc esse et íllic simitu hau pótui.
Theopropides
Quid nunc?
Tranio
Vise, specta tuo usque arbitratu.
Theopropides
Age
i, duce me.
Tranio
Num moror?
Theopropides
Supsequor te.
Tranio
Senex ipsus te ante ostium eccum opperitur.
795
sed ut maestus est se hasce
aedis vendidisse.
Theopropides
Quid tandem?
Tranio
Orat ut suadeam Philolacheti,
ut istas remittat sibi.
Theopropides
Haud opinor.
sibi quisque ruri metit. si male emptae
forent, nobis istas redhibere haud liceret.
800
lucri quidquid est, id domum trahere oportet.
misericordias
hominem oportet.
Tranio
Morare hercle
facis. subsequere.
Theopropides
Fiat.
dó tibi ego operám.
Tranio
Senex illíc est. em, tibi ádduxi hominem.
Simo
Sálvom te advenisse peregre gaudeo, Theopropides.
805
Theopropides
Dei te ament.
Simo
Inspicere te aedis has velle aiebat mihi.
Theopropides
Nisi tibi est incommodum.
Simo
Immo commodum. i intro atque inspice.
Theopropides
At enim mulieres—
Simo
Cave tu ullam flocci faxis mulierem.
qua libet perambula aedis oppido tamquam tuas.
Theopropides
Tamquam?
810
Tranio
Ah, cave tu ílli obiectes nunc in aegritudine,
te has emisse. non tu vides hunc, voltu uti tristi est senex?
Theopropides
Video.
Tranio
Ergo inridere ne videare et gestire admodum;
noli facere mentionem te
has emisse.
Theopropides
Intellego,
et bene monitum duco, atque esse existumo humani ingeni.
quid nunc?
815
Simo
Quin tu is intro, atque otiose perspecta ut lubet.
Theopropides
Bene benigneque arbitror te facere.
Simo
Factum edepol volo.
vin qui perductet?
Theopropides
Apage istum perductorem, non placet.
quidquid est, errabo potius quam perductet quispiam.
Tranio
Viden vestibulum ante aedis hoc et ambulacrum cuius modi?
Theopropides
Luculentum edepol profecto.
Tranio
Age specta postes cuius modi,
quanta firmitate facti et quanta crassitudine.
Theopropides
Non videor vidisse postis pulchriores.
820
Simo
Pol mihi
eo pretio empti fuerant olim.
Tranio
Audin
fuerant dicere?
vix videtur continere lacrimas.
Theopropides
Quanti hosce emeras?
Simo
Tris minas pro istis duobus praeter vecturam dedi.
Theopropides
Hercle qui multo improbiores sunt quam a primo credidi.
Tranio
Quapropter?
825
Theopropides
Quia edepol ambo ab infimo tarmes secat.
Tranio
Intempestivos excisos credo, id eis vitium nocet.
atque etiam nunc satis boni sunt, si sunt inducti pice;
non enim haec pultiphagus opifex opera fecit barbarus.
viden coagménta in foribus?
Theopropides
Video.
Tranio
Specta, quam arte dormiunt.
Theopropides
Dormiunt?
830
Tranio
Illud quidem, ut conivent, volui dicere.
satin habes?
Theopropides
Vt quidquid magis contemplo, tanto magis placet.
Tranio
Viden pictum, ubi ludificat cornix una volturios duos?
Theopropides
Non edepol video.
Tranio
At ego video. nam inter volturios duos
cornix astat, ea volturios duo vicissim vellicat.
quaeso huc ad me specta, cornicem ut conspicere possies.
835
iam vides?
Theopropides
Profecto nullam equidem illic cornicem intuor.
Tranio
At tu isto ad vos optuere, quoniam cornicem nequis
conspicari, si volturios forte possis contui.
Theopropides
Omnino, ut te absolvam, nullam pictam conspicio hic avem.
Tranio
Age, iam mitto, ignosco: aetate non quis optuerier.
840
Theopropides
Haec, quae possum, ea mihi profecto cuncta vehementer placent.
Simo
Latius démum est operae pretium ivisse.
Theopropides
Recte edepol mones.
Simo
Eho istum, puere, circumduce hasce aedis et conclavia.
nam egomet ductarem, nisi mi esset apud forum negotium.
Theopropides
Apage istum a me perductorem, nil moror ductarier.
845
quidquid est, errabo potius quam perductet quispiam.
Simo
Aedis dico.
Theopropides
Ergo intro eo igitur sine perductore.
Simo
Ilicet.
Theopropides
Ibo intro igitur.
Tranio
Mane sis videam, ne canis—
Theopropides
Agedum vide.
Tranio
Est! abi, canis. est! abin diérecta? abin hinc in malam crucem?
849850
at etiam restas? est! ábi istinc.
Simo
Nil pericli est, age
modo.
tam placidast, quam feta. quam vis ire intro audacter licet.
eo ego hinc ad forum.—
Theopropides
Fecisti commode, bene ambula.
Tranio, age, canem istam a foribus
aliquis abducat face,
etsi non metuenda est.
855
Tranio
Quin tu illam aspice ut placide accubat;
nisi molestum vis videri te atque ignavom.
Theopropides
Iam ut lubet.
sequere hac me igitur.—
Tranio
Equidem haud usquam a pedibus apscedam tuis.—
Mostellaria. T. Maccius Plautus. ed. Friedrich Leo. Berlin. 1896.
Sponsored by Perseus Project, Tufts University.
Funding provided by The National Endowment for the Humanities.