Origenes Commentariorum Series In Evangelium Matthaei (Mt. 22.34-27.63) 61

Quis enim fidelis servus et prudens, quem constituit dominus eius super domum suam, ut det cibos in teinpore (24, 45)?

Quoniam ad apostolos cete- Π 283, 11 An.: ὅρα δὲ εἰ μὴ
rosque episcopos et doctores pa- καὶ τοὺς τὰ τοιαῦτα ἐγχειρισθέντας rabola ista pertineat, manifestum ἐπισκόπους καὶ διδασκάλους δυσωπεῖ est, ὁ λόγος. maxime ex eo quod apud Lucam Petrus interrogat dicens: «ad nos parabolam istam dicis, an et ad omnes « tamen cum sint multi dis-
pensatores, difficile est invenire et fidelem et prudentem. propter quod ait apostolus: »ita nos existimet homo ut ministros Christi et dispensatores mysteriorum dei. hic iam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatur« . peccat autem in deum, quicumque episcopus non quasi conservis servus ministrat sed quasi dominus, fre-
quenter autem et quasi amarus dominus dominans per vim. similis constitutus Aegyptiis qui adfligebant vitam filiorum Israel cum vi. ergo memores esse debent verborum Christi dicentis: »vos vocatis me magistrum et dominum. et bene dicitis; sum enim. si ergo ego lavi pedes vestros. et vos debetis alterutrum lavare pedes; exemplum
enim dedi vobis ut, sicut ego feci, sic faciatis« , et illud: »principes gentium dominantur earum et maiores eorum potestatem exercent in eis. inter vos autem non sic erit; sed qui vult inter vos esse primus, ^{1 2} erit nonissimus; siciit et filius hominis non venit niinistrari, sed ministrare. et dare animam suam redemptionem pro multis« . audire autem oportet et Paulum dicentem: »cum possimus oneri esse ut Christi apostoli. facti sumus parvuli in medio vestrum, quemadmodum
si nutrix foveat natos suos; sic desiderantes cupimus participari vobiscum non solum evangelium, sed etiam animas nostras« . et non oportet percutere conservos. sed »corripere inquietos. consolari pusillanimes, sustinere infirmos, et patientes esse ad omnes« , quoniam »servum dei non oportet litigare sed mansuetum esse ad omnes, cum modestia
docentem eos qui resistunt« . quasi recedens autem ipse a mala inductione conservorum Paulus culpat eos, qui non erant tales, qui superbis quidem erant subiecti contemnebant autem mansuetos, hoc modo dicens: »sustinetis si quis vos in servitutem redigit, si quis devorat, si quis accipit. si quis extollitur, si quis in faciem vos caedit,
quasi nos infirmi fuerimus« .

Considera autem in istis quomodo eos, qui in servitutem redigunt et in faciem caedunt, propter quod amarius principentur, reprehenderit ipse dicens se abstinere ab eis; non quia infirmus erat quominus faceret ea, sed ut faciat ipsa quae docet. docet autem »cum modestia«
docere «eos qui resistunt« . propter quod et definiens, quales debeant esse episcopi, sic dicit: »non litigiosi, non percussores, sed mansueti, ornati« , et quaecumque inter fideles et sapientes servos inveniuntur ³ et dispensatores, quos »constituit dominus super familiam suam« , sicut dicit Lucas. ex his autem cognoscere est, quoniam non solum
qui fideles sunt et sapientes, illos constituit dominus super domuin suam, sed etiam malos servos dicentes in cordibus suis semper: »moram facit dominus meus venire«; propterea percutiunt conservos, manducant et bibunt cum ebriis vel ebriosis et inebriantur. si quando ergo arbitrantur se esse in magno fastigio, qui praesunt ecclesiis
Christi, propter quod constituit eos »dominus super familiam suam« , cognoscant quoniam non hoc eos salvat quod constituti sunt a domino ^{4 5} super familiam eius, sed illud ut dent in tempore cibos. et ut abstineant se a percussionibus et a comessationibus et potationibus cum ehriosis. si autem non se abstinuerint ab huiusmodi, et magnum sapuerint propter quod constituit eos dominus super familiam suxim, sciant
quoniam veniet dominus eorum in die qua non putant et hora qua nesciunt, et dividet eos, et partem eorum cum hypocritis et infidelibus ponet; et cum fuerint inter hypocritas et infideles positi, nihil eis proderit quod constituti a domino sunt super familiam eius. ut autem timeamus illud quod Cluc Nr. 54 Or.: τὸ παρὰ τοῦ Δανιὴν
ait, dividet eum, convenit recor- εἰρημένον πρὸς θάτερον τῶν κατει- dari ea quae a Daniele sunt dicta πόντων τῆς ἁγίας Σωσάννης πρεσ- contra presbyteros malos, quo- βυτέρων »ἤδη γὰρ ὁἄγγελος τοῦθεοῦ niam wangekis dei habens gla- λαβὼν φόσιν παρὰ τοῦ θεοῦ σχίσει σε dium scindet te «, scin- μέσον« ἑρμηνεύων Ὠριγένης λέγει]
dens autem dividet. γενήσεσθαι πάντως αὐτῷ τοῦτο ἐν τῇ κρίσει κατὰ τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ κυρίου, ὅτι »καὶ διχοτομήσει αὐτόν«. ausi sumus uti in hoc loco Danielis exemplo, non ignorantes quoniam in Hebraeo positum non est, sed quoniam in ecclesiis tenetur; alterius
autem temporis est requirere de huiusmodi. Adtende autem etiam illud quod ait fidelis servus et prudens, benevolenter audiens verbum et adquiescens voluntati Christi ea dicentis et conscribentis Matthaei. diligenter ergo est audiendum de fideli servo atque prudenti: qui in fide proficit aut (si nondum in ea
perfectus est) qui communiter et ipse fidelis vocatur, et qui naturalem habet mentis velocitatem et dicitur prudens. et villicus ergo iniquitatis »prudenter fecit« , non quidem faciens secundum prudentiam ; virtutibus, sed quia velox erat ingenio. et »filii saeculi huius prudentiores sunt quam filii lucis in generatione sua« , non quia secundum
prudentiam unam ex virtutibus sunt prudentes, aut quia filii hicis secundum aliud aliquid sunt eis minores in sapientia. nisi in ^{6 7} sapientia aut in acumine naturali mentis sunt inferiores; scit enim et prudentiam unam esse ex virtutibus sermo divinus, sicut in Proverbiis docet dicens: »dic sapientiam sororem tuam esse, notam autem fac tibi prudentiam, ut custodiat te a muliere aliena«.

Nunc autem communiter audire debemus quod ait: quis est servus fidelis et prudens, quasi quidam quidem secundum communiter intellectam fidem sint fideles, non autem sint prudentes neque veloces ingenio; et iterum alii quidem sint veloces et, secundum quod hic significatur, prudentes, non autem omnino et fideles. si quis
autem considerat multitudinem volentium esse se Christianos, inveniet quidem fideles multos et studium fidei exercentes, non autem et prudentes, ut sint »filii huius saeculi prudentiores eis in generatione sua«, scientes quoniam »quae stulta sunt numdi elegit deus, ut confundat sapientes« . et iterum videbit alios, qui credidisse putantur,
veloces quidem esse et sapientes, modicae autem fidei et, si non infideles, tamen minus fideles quam »stulta mundi« quae »deus elegit« . convenire autem in unum fidelem atque prudentem, ut secundum utrumque. det conservis suis cibum in tempore, valde rarissimum est. ut enim in tempore det cibum , necessariam habet quis
prudentiam; ut autem non adimat cibos in tempore indigentium, opus est fides.

Non autem est inportunum monere propter peccata. quae in hominibus qui videntur credere Christo et in dispensatoribus ecclesiarum plerumque fieri solent, quoniam et secundum simplicem intellectum
multi opus habemus, ut fideles simus pariter et prudentes ad dispensandos ecclesiae reditus: fideles quidem, ut non devoremus quae sunt viduarum et »ut memores simus pauperum« , et occasionem accipientes ex eo quod scriptum est: »dominus constituit his. qui evangelium praedicant, de evangelio vivere«, amplius ne quaeramus
cibo simplici et necessariis vestimentis, ut ne amplius teneamus nobis quam demus esurientibus fratribus et sitientibus atque nudis ^{8 9} et eis, qui necessitatem patiuntur in saecularibns curis; prudentes autem. ut unicuique secundum dignitatem uniuscuiusque subministremus, recordantes quod dictum est: »beatus qui intellegit super egenum et pauperem« . non enim simpliciter de rebus ecclesiasticis dare
oportet, ut unum hoc observemus, ut ne quae pauperum sunt deveremus aut furtum faciamus de eis, sed ut prudenter intellegamus indigentium causas propter quas sunt indigentes et uniuscuiusque dignitatem quomodo educatus est, quantum necessarium habet vel propter quam causam indiget. non ergo similiter est agendum in eis. qui ab
infantia duriter sunt educati et stricte, et in eis, qui large et deliciose nutriti sunt et postea ceciderunt. nec eadem sunt ministranda viris et mulieribus, aut multum senibus et iuvenibus, aut iuvenibus quidem et debilibus (propter quod non possunt sibi adquirere escas), et eis qui vel ex parte possunt sibi succurrere. requirendum est autem et
si multos habeant natos, non neglegentes sed omnia facien ;s et non sibi sufficienter occurrentes. et ne plura dicamus, multa sapientia ¹⁰ opus est, qui vult bene dispensare ecclesiasticos reditus, ut etiam in istis fidelis et prudens dispensator inventus beatus efficiatur. Forsitan autem et propter multitudinem Christianorum. qui non
satis circa requisitionem verbi habentur et tales sunt ad principatum sublevati, magis necessarium habemus audire: quis est fidelis servus et prudens quem constituit dominus super familiam suam, ut det illis cibum in tempore? ut non effundant rationabilem et spiritalem cibum conservis qualibuscumque simpliciter et quibus non oportet,
volentes se ostendere esse prudentes, et magis necessarium habentibus verbum quod mores eorum aedificet et vitam conponat, quam quod producit ad sapientiam et inhiminat scientiae luce eos, quorum mens potest sufferre huiusmodi lucis splendorem; aut ut ne eis, qui possunt acutius audire, pigeat exponere altiora, ut ne exponentes vilia
ab ingeniosioribus contemnantur, qui naturaliter sunt ingeniosi aut per exercitationem forsitan saecularis sapientiae habentur acuti. diffi- ^{11 12} cile est ergo utrumque in uno, ut et prudens sit et fidelis, non autem et inpossibile; nec enim beatificat eum qui non potest esse, dicens: bealus servus ille, quem dominus reniens invenerit facientem sic. amen dico vobis, quod super omnia bona sua constituet eum.