Origenes Commentariorum Series In Evangelium Matthaei (Mt. 22.34-27.63) 55

De die autem illa et hora nemo scit, neque angeli caelorum neque filius, nisi pater solus (24, 36).

Videntur haec arguere eos, qui promittunt de consummatione et corruptione mundi se conprehendere et pronuntiant »quasi instet dies «, quales dicuntur fuisse quidam Thessalonicae in tempore apostoli, de quibus scribit: »rogamus autem vos, fratres, per adventum domini nostri lesu Christi et nostram congregationem in ipso, ut non
cito moveamini a sensu vestro neque conturbemini, neque per spiritum neque per verbum neque per epistolam quasi per nos, quasi instet dies « forte quoniam apud ludaeos erant quidam sive per scripturas profitentes de temporibus consummationis se scire sive de secretis, ideo haec scribit docens discipulos suos, ut nemini credant
talia profitenti. et seipsum salvator, secundum hunc locum, coniungit ignorantibus diem illum et horam. et rationabiliter est quaerendum quomodo, qui confidit se cognoscere patrem dicens: »nemo novit patrem nisi filius et cui vohierit filius «, patrem quidem novit, diem autem et horam consummationis non novit, et quare hoc abscondit
pater a fiho. omnino enim ratio esse debet, quod etiam a salvatore tempus consummationis absconditum sit et ignoret de eo.

Audebit autem aliquis dicere quoniam homo, qui secundum salvatorem intellegitur proficiens »sapientia et aetate et coram deo et hominibus«, qui proficiens proficiebat quidem
omnes scientia et sapientia, non tamen ut veniret ei iam quod erat ^{1 2} perfectuni, priusquam propriam dispensationem inpleret. nihil ergo mirum cst, si hoc soluni nescivit ex omnibus, id est diem consummationis et horam.

forsitan autem et quod ait, Β (Matthaei) II, 63, 6 An.: ὁ δὲ
nescire se diera consummationis λέξει, πρὸ μὲν τῆς οἰκονομίας τὸν et horam, ante dispensationem Χριστὸν τοῦτο λέγειν, suam dixit, quia nemo scit, neque angeli nequefilius, nisi solus pater; post dispensationem autem inpletam
nequaquam hoc dixit, postquam »deus illum superexal- μετὰ δέ τὴν οἰκονομίαν οὐκέτι, ὅτε tavit et donavit ei nomen quod »ὁ θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσε κοὶ ἐχαρί- est super omne «. σατο αὐτῷ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα«. nam postea et filius cognovit, scientiam a patre suscipiens etiam de
die consummationis et hora, ut iam non solum pater sciret de ea sed etiam filius. et in Actibus quidem apostolorum »convenientes« apostoli »interrogaverunt eum dicentes: domine, si in tempore hoc restitues regnuni Israel ? ille autem dixit ad eos: non est vestrum nosse tempora vel momenta quae pater posuit in sua potestate«. et
»in sua potestate tempora et momenta« consummationis mundi restitutionis regni Israel »posuit«, ideo quod nondum fuerat praedefinitum a deo, nemo poterat scire. unumquodque autem eorum quae praefinit, non ab inexperibili praefinit (inpossibile st enim hoc); quod autem praefinit, praefinit principium praefiniendi faciens. si
autem ita est, praefinivit quidem consumniationem facere mundi, non autem et »tempora et momenta« praefinivit »quae posuit in potestat«, ut si voluerit ea augere sic iudicans augeat ea, si adbreviare adbreviet, nemine cognoscente. et ideo de temporibus et momentis consummationis mundi in sua posuit potestate, ut consequenter
humano generi (in suo arbitrio constituto) talia vel talia agenti definiat iudicium debitum. multa et in prophetis est invenire ad utilitatem audientium scripta, in praeceptis et denuntiationibus quasi ^{3 4} deo non praefiniente quidquam de eis, sed puniente quidem si peccaverint, salvante autem si praecepta servaverint. et sicut in illis non introduxit scriptura deum praefinientem, sed secundum utilitatem audien- C1 Nr. 266 Or.: ἁπέκρυψεν ὁ υἱὸς
tiumproloquentem, sic intellegen- εἰπὼν μὴ γινώσκειν εἰς τὸ συμφέρον dum est et de die consummationis τῶν μαθητῶν. et hora.

Alia expositio (quae famosior est eis, quae iam tradita sunt) aliud dicit de eo quod scriptum est neque filius, nisi solus pater,
dicit, inquit, alicubi de salvatore Β (Matthaei) II, 63, 10 An.: ἕτερος apostolus et de rebus in fine δέ φησιν, ὅτι ὥσπερ ὁ Παῦλός φησι saeculi ordinandis hoc modo: »τότε καὶ ὁ υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ »cum autem subiecta illi fuerint πατρὶ« omnia, tunc et ipse filius subiectus
erit ei qui sibi subdidit omnia, ut sit deus omnia in omnibus.« his verbis videtur ostendere quoniam, priusquam subiceret ei omnia, non erat subiectus »ei qui sibi subdidit omnia«: quod ex hoc quoniam, nisi subiectus fuisset filius patri, qui sibi subdidit
omnia, numquam ei pater omnia subiecisset. et videtur per haec dicere sub- οὐχ ὡς ἀνυποτάκτου (1. ἂν ὑποτάκ- iectionem filii fieri subiectionem του ? Diehl, vgl. Ζ. 18) ποτέ ὄντος, omnium, qui ei erant subiciendi, ἀλλ᾿ ὡς μηδέπω τῶν μελῶν αὐτοῦ et adventum eorum per fiiium ad πάντων (vgl. S. 127, 1) τελειωθέν-
deum et perfectionem. των,

Si ergo bene dicitur hoc de filii subiectione ad patrem futura, ut tunc hi, qui futuri sunt Christi et adhaeserint ei, cum ipso Christo patri subiciantur, quare non et de die illa et hora neminem scire, neque filium, similiter exponemus ?
donec enim ecclesia, quae est οὕτως ἐπεὶ τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ corpus Christi, nescit diem illum οὐκ οἶδε τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἢ τὴν et horam, tamdiu nec ipse filius ὥραν, οὐδέ αὐτὸς λέγει εἰδέναι . . . dicitur scire diem illam et horam, ^{5 6} ut tunc intellegatur scire, quando scierint et omnia membra eius. bene autem dicitur scire secundum propriam significationem, sicut est in consuetudine scripturarum. quid est scire ? quoniam cognoscet diem illum et horam, qui occurrerit ad finem et adbreviationem diei
illius et horae.

quoniam autem talis aliqua signi- καὶ κατὰ τὴν τῆς γραφῆς περὶ τοῦ ficatio est scire et cognoscere in εἰδέναι συνήθειαν scripturis, manifestum est ex eo quod dicitur in Ecclesiaste hoc
modo: xqui custodit mandatum, (63, 29) καὶ »ὁ φυλάσσων ἐντολὰς non sciet verbum «, id est οὐ γνώσεται πταῖσμα« ἀντὶ τοῦ οὐ non experietur verbum malum. πείσεται· et in apostolo de ipso salvatore est dictum: »eum, qui nescivit καὶ »τὸν μὴ γνόντα ἁμαρτίαν ἁμαρ-
peccatum, pro nobis peccatum τίαν ὑπὲρ ἡμῶν ἐποίησε«. fecit«.

et nescientem peccatum salvatorem dixit, tamquam si diceret eum, qui non peccavit nec in natura fuit peccati. tale significat (64, 4) τοιοῦτόν τι σημαίνει καὶ τὸ " ⁷
»οὐδὲ ὁ υἱός« et quod dicit: »cognovit Adam (63, 27) καὶ κατὰ τὸ »ἔγνω Ἀδὰμ Evam uxorem «. Εὔαν τὴν γυναῖκα αὐτοῦ« quamdiu enim illa non fuit ei admixta, non cognoscebat eam.

Et diem ergo consummationis huiusmodi et corruptionis saeculi
nemo scit, neque angeli caelorum neque filius dei, de sanctis deo melius providente, ut simul fiant in beatitudine quae futura est post diem et horam consummationis illius. et sicut apud Hebraeos scriptum est de eis qui testimonium habent in fide, quoniam »hi omnes testificati per fidem non receperunt promissionem dei, deo de nobis melius aliquid
providente, ut ne sine nobis consummarentur«, sic sciendum et in hoc, quia deo melius aliquid prospiciente de his. qui erant salvandi, nondum receperunt promissionem, qui non cognoverunt de die illa et hora neque angeli caelorum neque filius.

praeparat enim filius scientiam νῦν μέν προπαρασκευάζει τὴν γνῶσιν diei illius et horae coheredibus τῆς ἡμέρας καὶ ὥρας τοῖς κληρονόμοις promissionis illius, ex quo »seipsum τῆς ἐπαγγελίας τῆς ἀφ' οὗ exinanivit formam servi «, »ἑαυτὸν ἐκέένωσεν«, ἵνα ἅπαντες δι’
operans viam quae ducit οὓς ἀνέλαβε τὴν τοῦ δούλου μορφήν«, ad restitutionem omniuni, propter γνῶσι τὰ τῆς ἡμέρας καὶ ὥρας, »ἃ quos »formam servi« accepit; ut ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε καὶ οὖς omnes simul sciant (id est, re ἤκουσε καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου ipsa experiantur) horam illam et οὐκ ἀνέβη, ἃ ἡτοίμασεν ὁ θεὸς τοῖς
diem, quia »quod oculus non ἀγαπῶσιν αὐτόν«. vidit nec auris audivit et super cor hominis non ascendit, praeparavit deus diligentibus se« in scientia priorum exercens et praeparans omnem. quem vult scire
diem illam et horam cum sanctis angelis et cum ipso domino nostro lesu Christo. et uniuscuiusque autem consummationem in his quibusdam futuram supradictis et de singulis solus scit pater: quoniam filius comitans et praecedens ante sequentes et vocans (ut ita dicam) venturus est, et tardat, ut possint eum sequi, qui certant sequi eum,
et sequentes eum inveniantur cum eo in die illa et kora.