Statim post tribulationem dierum illorum sol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum, et stellae cadent de caelo, et virtutes caelorum movebuntur. et tunc parebit signumfilii hominis in caelo, et tunc plangent se omnes tribus terrae (24, 29 — 30a).
Π 277, 6 An: ὅπου γὰρ τὸ κατὰ τὴν οἰκονομίαν τοῦ πάθους πτῶμο πεσόντος τοῦ Ἰησοῦ, ἵνο τοὺς πεσόντας οτήσῃ, ουναχθήσονται οὐχ οἱ τυχόντες, ἀλλ᾿ οἱ πτεροφυοῦντες μαθηταὶ καὶ xατὰ τὸν Σολομῶνα κατασκευάσαντες πτέρυγας ὡς ἀετοὶ μεγαλοφυῶς καὶ βασιλικῶς, πρὸς τὸ πάθος Χριστοῦ πεπιστευκότες· διὸ οὐ γῦπες, οὐ κόρακες, ἀλλὰ τὸ μὴ νεκροβόρον ζῷον.
CoiLsiderantes maiores propositiones incurrere quam est sensus honiinum, etiam eorum qui plurimum in apientia profecerunt prae aliis, age discutiamus sermonem, primum quidem quaerentes quae facile recipi possunt ad expositionem evangelici textus quasi domino
in ipso prophetante; deinde requiremus quae sit veritas horum verborum secundum eos qui altius et subtilius esse aliquid arbitrantur in verbis, servantes consequentiam moralium traditionum etiam in his quemadmodum supra.
in ipso prophetante; deinde requiremus quae sit veritas horum verborum secundum eos qui altius et subtilius esse aliquid arbitrantur in verbis, servantes consequentiam moralium traditionum etiam in his quemadmodum supra.
dicet ergo abquis: quemadmo-
dum in magnis ignibus succendi incipientibus tenebrae ex fumo plurimo videntur extolb, sic in consummatione mundi ab igne qui accendendus est, obscurabun-
tur etiani »luminaria «, C v Nr. 23 (vgl. Β [Matthaei] II, 55, 20) Or.: οἶς λεκτέον κατὰ τὸ ῥητόν, ὅτι ὡς ἀπὸ τοῦ πολλοῦ τῆς ἐκπυρώσεως καπνοῦ ἢ ἀπὸ τοῦ μη- κέτι τρέφεσθαι τοῖς ἀναθυμιάμασιν οἱ μεγάλοι φωστῆρες σκοτίζονται καὶ οὐ διδόασι τὸ φῶς, ut, sole obscurato, consequenter obscurationi solis etiam luna inpedita a sole percipere lumen nec proprium lumen dare sinatur. et sic necesse est conprehendant mundi naturam primum tenebrae magnae. sic autem permarcescente stella-
rum lumine, reliquum earum cor- pus crassius factum, > non valeat exaltari sicut primum cum a himine ipso portatum extollebatur, cadet de caelo. his accidentibus
consequens est caelorum rationabiles virtutes, patientes stuporem, commotionem aliquam pati et conturbari, remotas vide- licet a primis functionibus suis. οὕτω μαραινομένου τοῦ ἐν τοῖς ἄστροις φωτὸς τὸ λεῖπον γεῶδες οὐ δυνάμενον μετεωρίζεσθαι ἔξεδρον ἀπὸ τῶν οὐρανῶν ἔσται, αἵ τε λογικαὶ τῶν οὐρανῶν δυνάμεις ξένον σάλον παθοῦσαι καὶ τοῦ διελη- 866 λυθότος αὐτοὺς πόλιν κατιόντος σα- λευθήσονται, τάχα ἐπὶ τὸ βέλτιον,
ita qui haec sic intellegit esse, adiciet quia 2 signum filii hominis, in quo cae- τό τε σημεῖον, ᾧ εἰρηνοποιήθη τὰ lestia facta sunt wquae in caelis ἐν οὐρανῷ κοὶ ἐπὶ γῆς φανεῖται, erant et quae in terris«, apparebit,
utputa virtus quam operatus est filius hominis suspensus in ligno; et in caelo maxime fulgebit signum ipsius. et homines ex omnihus tribubus, qui prius non crediderunt Chri- stianitati adnuntiatae adhuc au-
tem male de ea dixerunt, tunc recognoscentes per signum illud manifestatum plangent se ὡς τοὺς ἀπίστους εἰς συναίσθησιν ἐλθόντας θρηνὴσαι ἐπὶ τῷ κακῶς εἰρηκέναι Χριστιανισμόν. et lamentabunt propter ignorantiam suam atque peccata, quia verbum domini non receperunt.
dum in magnis ignibus succendi incipientibus tenebrae ex fumo plurimo videntur extolb, sic in consummatione mundi ab igne qui accendendus est, obscurabun-
tur etiani »luminaria «, C v Nr. 23 (vgl. Β [Matthaei] II, 55, 20) Or.: οἶς λεκτέον κατὰ τὸ ῥητόν, ὅτι ὡς ἀπὸ τοῦ πολλοῦ τῆς ἐκπυρώσεως καπνοῦ ἢ ἀπὸ τοῦ μη- κέτι τρέφεσθαι τοῖς ἀναθυμιάμασιν οἱ μεγάλοι φωστῆρες σκοτίζονται καὶ οὐ διδόασι τὸ φῶς, ut, sole obscurato, consequenter obscurationi solis etiam luna inpedita a sole percipere lumen nec proprium lumen dare sinatur. et sic necesse est conprehendant mundi naturam primum tenebrae magnae. sic autem permarcescente stella-
rum lumine, reliquum earum cor- pus crassius factum, > non valeat exaltari sicut primum cum a himine ipso portatum extollebatur, cadet de caelo. his accidentibus
consequens est caelorum rationabiles virtutes, patientes stuporem, commotionem aliquam pati et conturbari, remotas vide- licet a primis functionibus suis. οὕτω μαραινομένου τοῦ ἐν τοῖς ἄστροις φωτὸς τὸ λεῖπον γεῶδες οὐ δυνάμενον μετεωρίζεσθαι ἔξεδρον ἀπὸ τῶν οὐρανῶν ἔσται, αἵ τε λογικαὶ τῶν οὐρανῶν δυνάμεις ξένον σάλον παθοῦσαι καὶ τοῦ διελη- 866 λυθότος αὐτοὺς πόλιν κατιόντος σα- λευθήσονται, τάχα ἐπὶ τὸ βέλτιον,
ita qui haec sic intellegit esse, adiciet quia 2 signum filii hominis, in quo cae- τό τε σημεῖον, ᾧ εἰρηνοποιήθη τὰ lestia facta sunt wquae in caelis ἐν οὐρανῷ κοὶ ἐπὶ γῆς φανεῖται, erant et quae in terris«, apparebit,
utputa virtus quam operatus est filius hominis suspensus in ligno; et in caelo maxime fulgebit signum ipsius. et homines ex omnihus tribubus, qui prius non crediderunt Chri- stianitati adnuntiatae adhuc au-
tem male de ea dixerunt, tunc recognoscentes per signum illud manifestatum plangent se ὡς τοὺς ἀπίστους εἰς συναίσθησιν ἐλθόντας θρηνὴσαι ἐπὶ τῷ κακῶς εἰρηκέναι Χριστιανισμόν. et lamentabunt propter ignorantiam suam atque peccata, quia verbum domini non receperunt.
Alius vero aliter arbitrabitur de his verbis, quoniam (sicut haec verba demonstrant) nec per ignem fiet mundi corruptio, sed per defectionem ipsius. et tali utetur exemplo, quoniam sicut deficiente lumine lucernae paulatim minuitur lumen, sic caelestium luminum deficiente nutrimine, sol obscura-
bitur, iam non habens super se venientia spiramenta(vgl. S. 99, 12: . . . ἢ ἀπὸ τοῦ μηκέτι τρέφεσθαι τοῖς ἀναθυμιάμασιν . . .) ab eis. maiore autem kiminari haec patiente, multo magis et luna nec ipsum poterit exhibere splendorem igneum illum et secundum defectiones suas apparentem. his ergo contingentibus super solem,
lumen etiam stellarum deficiet, ut quod remanserit in eis quasi terrenum (vgl. S. 99, 20: /. . . τὸ λεῖπον γεῶδες) cadat de caelo, et omnes caelorum virtutes his accidentibus movebuntur. sicut enim in dispensatione crucis »sole deficiente tenebrae factae
sunt super onmem terrama, sic et signof ilii hominis apparente in caelo deficiet solis lumen et lunae, adhuc et stellarum, quasi consumptum 3 a raulta virtute signi illius, quo apparente, quae tunc in terris remanserint trihus plangent se. utetur ad haec exemplo Esaiae prophetae dicente hoc modo: »ecce χρηστέον εἰς ταῦτα τοῖς ἐν Ἡσαίᾳ περὶ τῆς ἡμέρας κυρίου
enim dies domini insanabilis venit irae et furoris, ponere orbem terrae desertum et peccatores perdere ex ea. stellae enim caeli et Orion et omnia ornamenta caeli non dabunt lumen suum, et obscurabitur in oriente sol, et luna non dabit claritatem suam. et praecipiam orbi terrae mala,
et impiis peccata eorum.« item et de loel talia: »ante faciem confundetur terra et movebitur caelum, sol et luna contenebricabunt, et stellae non dabunt himen. et dominus dabit vocem suam ante facieni virtutis suae, quia valida sunt castra eius nimis, quoniam fortia sunt opera verborum eius.« item: «et dabo prodigia in
sursum, et in terra sanguinem et ignem et vaporem; sol convertetur in tenebras et hina in sanguinem, priusquam veniat dies domini magnus et praec larus.«
bitur, iam non habens super se venientia spiramenta(vgl. S. 99, 12: . . . ἢ ἀπὸ τοῦ μηκέτι τρέφεσθαι τοῖς ἀναθυμιάμασιν . . .) ab eis. maiore autem kiminari haec patiente, multo magis et luna nec ipsum poterit exhibere splendorem igneum illum et secundum defectiones suas apparentem. his ergo contingentibus super solem,
lumen etiam stellarum deficiet, ut quod remanserit in eis quasi terrenum (vgl. S. 99, 20: /. . . τὸ λεῖπον γεῶδες) cadat de caelo, et omnes caelorum virtutes his accidentibus movebuntur. sicut enim in dispensatione crucis »sole deficiente tenebrae factae
sunt super onmem terrama, sic et signof ilii hominis apparente in caelo deficiet solis lumen et lunae, adhuc et stellarum, quasi consumptum 3 a raulta virtute signi illius, quo apparente, quae tunc in terris remanserint trihus plangent se. utetur ad haec exemplo Esaiae prophetae dicente hoc modo: »ecce χρηστέον εἰς ταῦτα τοῖς ἐν Ἡσαίᾳ περὶ τῆς ἡμέρας κυρίου
enim dies domini insanabilis venit irae et furoris, ponere orbem terrae desertum et peccatores perdere ex ea. stellae enim caeli et Orion et omnia ornamenta caeli non dabunt lumen suum, et obscurabitur in oriente sol, et luna non dabit claritatem suam. et praecipiam orbi terrae mala,
et impiis peccata eorum.« item et de loel talia: »ante faciem confundetur terra et movebitur caelum, sol et luna contenebricabunt, et stellae non dabunt himen. et dominus dabit vocem suam ante facieni virtutis suae, quia valida sunt castra eius nimis, quoniam fortia sunt opera verborum eius.« item: «et dabo prodigia in
sursum, et in terra sanguinem et ignem et vaporem; sol convertetur in tenebras et hina in sanguinem, priusquam veniat dies domini magnus et praec larus.«
Et his simiha multa invenies in scripturis, si nihil aUud in locis evangehcis aspicere vohieris praeter simphcia verba. nam
et secundum hoc quod dicit, tunc plangent se omnes tribus terrae, quasi nulla opus habens interpretatione, accipies de propheta Zacharia καὶ τοῖς ἐν Ζαχαρίᾳ περὶ τοῦ κόφε- αθαι τὰς φυλὰς εἰρημένοις.
taha verba: »et erit in illa die quaeram auferre omnes gentes quae venient super Hierusalem, et effundam super domum David et super omnes habitantes in Hierusalem spiritum gratiae et miserationis; et respicient ad me propter quod saltaverunt, et plangent super se planctum sicut super dilectum, et dolebunt dolorem sicut super primo- 4 genitum. in illo die magnificabitur planctus super Hierusalem sicut planctus mali granati in campo excisi, et planget se terra per tribus; tribus domus David seorsum et mulieres eorum seorsum, tribus domus Nathan seorsum et mulieres eorum seorsum, tribus domus Levi seorsum
et mulieres eorum seorsum, tribus domus Semei seorsum et mulieres eorum seorsum, omnes tribus quae subrelictae sunt seorsum et mulieres eorum « videbitur ergo quibusdam usque huc interpretationem debere producere et nihil discutere supra textum.
et secundum hoc quod dicit, tunc plangent se omnes tribus terrae, quasi nulla opus habens interpretatione, accipies de propheta Zacharia καὶ τοῖς ἐν Ζαχαρίᾳ περὶ τοῦ κόφε- αθαι τὰς φυλὰς εἰρημένοις.
taha verba: »et erit in illa die quaeram auferre omnes gentes quae venient super Hierusalem, et effundam super domum David et super omnes habitantes in Hierusalem spiritum gratiae et miserationis; et respicient ad me propter quod saltaverunt, et plangent super se planctum sicut super dilectum, et dolebunt dolorem sicut super primo- 4 genitum. in illo die magnificabitur planctus super Hierusalem sicut planctus mali granati in campo excisi, et planget se terra per tribus; tribus domus David seorsum et mulieres eorum seorsum, tribus domus Nathan seorsum et mulieres eorum seorsum, tribus domus Levi seorsum
et mulieres eorum seorsum, tribus domus Semei seorsum et mulieres eorum seorsum, omnes tribus quae subrelictae sunt seorsum et mulieres eorum « videbitur ergo quibusdam usque huc interpretationem debere producere et nihil discutere supra textum.
Commentariorum Series In Evangelium Matthaei (Mt. 22.34-27.63). Origenes. ed. Erich Klostermann. Germany. 2014.
Sponsored by University of Leipzig.
Funding provided by European Social Fund Saxony.