Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →

Β΄ II (Duebn. VIII vulg. 38 Β 5 Κ 2)

Εἰ θεοῖς ἀγάλματα ἱδρυτέον.

Ἀρωγοὶ ἀνθρώποις θεοί, πάντες μὲν πᾶσιν, ἄλλοι δὲ ἄλλοις ἐνομίσθησαν κατὰ τὴν φήμην τῶν ὀνομάτων, καὶ διένειμαν αὐτοῖς οἷ ἄνθρωποι τιμὰς καὶ ἀγάλματα, οἱ ἐς τὰ ἴδια ἕκαστοι ὠφεληθέντες.

Οὕτω
μὲν ναῦται ἐπὶ ἀκλύστου πέτρας ἀνέθηκαν οἴακας θαλαττίοις·

οὕτω δέ τις ποιμένων τὸν Πᾶνα τιμᾶ ἐλάτην αὐτῷ ὑψηλὴν ἐξελόμενος, ἢ ἄντρον βαθύ·

καὶ γεωργοὶ Διόνυσον τιμῶσιν, πήξαντες ἐν ὀρχάτῳ αὐτοφυὲς πρέμνον, ἀγροικικὸν ἄγαλμα·

ἱερὰ δὲ Ἀρτέμιδος, πηγαὶ
ναμάτων, καὶ κοῖλαι νάπαι, καὶ εὔθηροι λειμιῶνες·

ἐπεφήμισαν δὲ καὶ Διὶ ἀγάλματα οἱ πρῶτοι ἄνθρωποι, κορυφὰς ὀρῶν, Ὄλυμπον, καὶ Ἴδην, καὶ εἴ τι ἄλλο ²³⁴⁵ ὄρος πλησιάζει τῷ οὐρανῷ·

ἔστίν που καὶ ποταμῶν τιμή, ἢ κατʼ ὠφέλειαν, ὥσπερ Αἰγυπτίοις πρὸς τὸν Νεῖλον· ἢ κατὰ κάλλος, ὡς Θετταλοῖς πρὸς τὸν Πηνειόν· ἢ κατὰ μέγεθος, ὡς Σκύθαις πρὸς τὸν Ἴστρον·
ἢ κατὰ μῦθον, ὡς Αἰτωλοῖς πρὸς Ἀχελῶον· ἢ κατὰ ⁶νόμον, ὡς Σπαρτιάταις |πρὸς τὸν Εὐρώταν· ἢ κατὰ τελετήν, ὡς Ἀθηναίοις πρὸς λισσόν.

Εἶτα ποταμοὶ μὲν διέλαχον τὰς τιμὰς κατὰ τὴν χρείαν τῶν ὠφελουμένων, καὶ αἱ τέχναι τιμῆς θεῶν ἑκάστη εὔπορος, ἄλλο
ἄλλη προστησαμένη ἄγαλμα· εἰ δέ που τὶ γένος ἀνθρώπων ἐστὶν οὐ θαλάττιον οὐδὲ γεωργικὸν, ἀλλʼ ἀστυπολοῦν καὶ ἀνακεκραμένον κοινωνίᾳ πολιτικ νόμου καὶ λόγου, ἆρα τούτοις ἀγέραστον ἔσται τὸ θεῖον καὶ ἀτίμητον; ἢ τιμήσουσιν μέν, τῇ δὲ φήμῃ μόνῃ·
ἀγαλμάτων δὲ καὶ ἱδρυμάτων οὐκ οἰήσονται δεῖν τοῖς θεοῖς; οὐδὲ γὰρ δεῖ τοῖς θεοῖς ἀγαλμάτων οὐδὲ ἱδρυμάτων μᾶλλον, ἢ εἰκόνων ἀγαθοῖς ἀνδράσιν.

Ὥσπερ δέ, οἶμαι, τῷ κατὰ τὰς φωνὰς λόγῳ οὐδὲν δεῖ πρὸς σύστασιν χαρακτήρων Φοινικίων τινῶν, ἢ Ἰωνικῶν.
ἢ Ἀττικῶν, ἢ Ἀσσυρίων, ἢ Ἀἰγυπτίων, ἀλλʼ ἡ ἀνθρωπίνη ⁷⁸ ἀσθένεια ἐξεῦρεν σημεῖα ταῦτα, ἐν οἶς ἀποτιθεμένη τὴν αὐτῆς ἀμβλύτητα ἐξ αὐτῶν ἀναμάττεται τὴν ⁹αὖθις μνήμην·

οὕτως ἀμέλει καὶ τῇ τοῦ || θείου φύσει δεῖ μὲν οὐδὲν ἀγαλμάτων οὐδὲ ἱδρυμάτων, ἀλλὰ ἀσθενὲς ὄν κομιδῇ τὸ ἀνθρώπειον, καὶ διεστὸς τοῦ
θείου ὅσον οὐρανὸς γῆςʼ, σημεῖα ταῦτα ἐμηχανήσατο, ἐν οἷς ἀποθήσεται τὰ τῶν θεῶν ὀνόμιατα καὶ τὰς φήμας αὐτῶν.

Οἷς μὲν οὖν ἡ μνήμη ἔρρωται, καὶ δύνανται εὐθὺ τοῦ οὐρανοῦ ἀνατεινόμενοι τῇ ψυχῇ τῷ θείῳ ἐντυγχάνειν, οὐδὲν ἴσως δεῖ τούτοις ἀγαλμάτων·

σπάνιον δὲ ἐν ἀνθρώποις τὸ τοιοῦτο γένος, καὶ οὐκ ἂν ἐντύχοις δήμῳ ἀθρόῳ τοῦ θείου μνήμονι, καὶ μὴ δεομένῳ τοιαύτης ἐπικουρίας·

οἶον καὶ τοῖς παισὶν οἱ γραμματισταὶ μηχανῶνται ὑποχαράττοντες αὐτοῖς σημεῖα ἀμυδρά, οἷς ἐπάγοντες τὴν χειρουργίαν, ἐθίζονται
τῇ μνήμῃ πρὸς τὴν τέχνην.

Δοκοῦσιν δή μοι καὶ οἱ νομοθέται, καθάπερ | τινι παίδων ἀγέλῃ, ἐξευρεῖν τοῖς ¹⁰ ἀνθρώποις ταυτὶ τὰ ἀγάλματα, σημεῖα τῆς πρὸς τὸ θεῖον τιμῆς, καὶ ὥσπερ χειραγωηγίαν τινὰ καὶ ὁδὸν πρὸς ἀνάμνησιν.

Ἀγαλμάτων δὲ οὐχ εἶς νόμος, οὐδὲ εἶς τρόπος, ¹¹¹²¹³ οὐδὲ τέχνη μία, οὐδὲ ὕλη μία· ἀλλὰ τὸ μὲν Ἑλληνικόν, ¹⁴ τιμᾶν τούς θεοὺς ἐνόμισαν τῶν ἐν γῇ τοῖς καλλίστοις, ὕλῃ μὲν καθαρᾷ, μορφῇ δὲ ἀνθρωπίνῃ, τέχνῃ δὲ ἀκριβεῖ.

Καὶ οὐκ ἄλογος ἡ ἀξίωσις τῶν τὰ
ἀγάλματα εἰς ἀνθρωπίνην ὁμοιότητα καταστησαμένων·

εἰ γὰρ ἀνθρώπου ψυχὴ ἐγγύτατον θεῷ καὶ ἐμφερέστατον, οὐ δήπου εἰκὸς τὸ ὁμοιότατον αὐτῷ περιβαλεῖν, τὸν θεόν, σκήνει ἀτοπωτάτῳ, ἀλλʼ ὅπερ ἔμελλεν ψυχῆς ἀθανάτοις εὔφορόν τε ἔσεσθαι καὶ κοῦφον καὶ
εὐκίνητον μόνον, τοῦτο τῶν ἐν γῇ σωμάτων ἀνατεῖνον τὴν κορυφὴν ὑψοῦ, σοβαρὸν, καὶ γαῦρον, καὶ σύμμετρον, οὔτε διὰ μέγεθος ἐκπληκτικόν, οὔτε διὰ χαίτην φοβερόν, οὔτε διὰ βάρος δυσκίνητον, οὔτε διὰ λειότητα ὀλισθηρόν, οὔτε διὰ τραχύτητα ἀντίτυπον,
οὔτε διὰ ψυχρότητα ἑρπηστικόν, οὔτε ἰταμὸν διὰ θερμότητα, οὔτε νηκτὸν διὰ μανότητα, οὐκ ὠμοφάγον διʼ ἀγριότητα, οὐ ποιηφάγον διʼ ἀσθένειαν, ἀλλὰ κεκραμένον μουσικῶς πρὸς τὰ αὐτοῦ ἔργα·

φοβερὸν μὲν δειλοῖς, ἥμερον δὲ ἀγαθοῖς, βαδιστικὸν μὲν τῇ φύσει,
πτηνὸν δὲ τῷ λόγῳ, νηκτὸν δὲ τέχνῃ, σιτοφάγον καὶ ¹⁵¹⁶ γεωπόνον καὶ καρποφάγον καὶ εὔχρουν καὶ εὐσταλὲς καὶ εὐωπὸν καὶ εὐγένειον, διὰ τοιούτου σώματος τύπων τοὺς θεοὺς τιμᾶν ἐνόμισαν οἱ Ἕλληνες.

Τὸ δὲ βαρβαρικόν, ὁμοίως μὲν ἅπαντες ξυνετοὶ τοῦ ¹⁷θεοῦ, κατεστήσαντο δὲ αὐτοῖς σημεῖα ἄλλοι ἄλλα.

Πέρσαι
μὲν πῦρ, ἄγαλμα ἐφήμερον, ἀκόρεστον καὶ ἀδηφάγον· καὶ θύουσιν | Πέρσαι πυρί, ἐπιφοροῦντες αὐτῷ τὴν ¹⁸ πυρὸς τροφήν, ἐπιλέγοντες·

¹⁹

πῦρ δέσποτα, ἔσθιε.

Ἄξιον δὲ πρὸς τοὺς Πέρσας εἰπεῖν, Ὦ πάντων γενῶν
ἀνοητότατον, οἱ τοσούτων καὶ τηλικούτων ἀγαλμάτων ἀμελήσαντες, γῆς ἡμέρου, καὶ ἡλίου λαμπροῦ, καὶ θαλάττης πλοΐμου, καὶ ποταμῶν γονίμων, καὶ ἀέρος τροφίμου, καὶ αὐτοῦ οὐρανοῦ, περὶ ἓν μάλιστα ἀσχολεῖσθε τὸ ἀγριώτατον καὶ ὀξύτατον, οὐ ξύλων
αὐτῷ τροφὴν χορηγοῦντες μόνον, οὐδὲ ἱερείων, οὐδὲ θυμιαμάτων· ἀλλὰ τούτῳ τῷ ἀγάλματι καὶ τούτῳ τῷ θεῷ καὶ τὴν Ἐρετρίαν ἀναλῶσαι δεδώκατε, καὶ τὰς ²⁰Ἀθή ||νας αὐτάς, καὶ τὰ Ἰώνων ἱερά, καὶ τὰ Ἑλλή- νων ἀγάλματα.

²¹

Μέμφομαι καὶ τὸν Αἰγυπτίων νόμον. Βοῦν ἐκεῖνοι ²²²³²⁴ τιμῶσιν καὶ ὄρνιν καὶ τράγον καὶ τοῦ ποταμοῦ τοῦ Νείλου τὰ θρέμματα·

ὧν θνητὰ μὲν τὰ σώματα, δειλοὶ δὲ οἱ βίοι, ταπεινὴ δὲ ἡ ὄψις, ἀγεννὴς δὲ ἡ θεραπεία, αἰσχρὰ δὲ ἡ τιμή.

Ἀποθνήσκει θεὸς
Αἰγυπτίοις, καὶ πενθεῖται θεός· καὶ δείκνυται παρʼ αὐτοῖς ἱερὸν θεοῦ, καὶ τάφος θεοῦ.

Καὶ Ἕλληνες μὲν θύουσιν καὶ ἀνθρώποις ἀγαθοῖς, καὶ τιμῶνται μὲν αὐτῶν αἱ ἀρεταί, ἀμνημονοῦνται δὲ αἱ συμφοραί·

παρὰ δὲ Αἰγυπτίοις ἰσοτιμίαν ἔχει τὸ θεῖον τιμῆς καὶ δακρύων.

Γυναικὶ Αἰγυπτίᾳ θρέμμα ἦν κροκόδειλος σκύλαξ· ἐμακάριζον οἱ Αἰγύπτιοι τὴν γυναῖκα, ὡς τιθηνουμένην θεόν τινα ἑαυτῶν, καὶ προσετρέποντο καὶ αὐτὴν καὶ τὸν τρόφιμον·

ἦν αὐτῇ παῖς ἄρτι ἡβάσκων, ἡλικιώτης τοῦ θεοῦ, συναθύρων αὐτῷ καὶ συντρεφόμενος·

ὁ δὲ τέως μὲν ὑπὸ ἀσθενείας ἦν τιθασός, προελθὼν δὲ εἰς μέγεθος ἤλεγξεν τὴν φύσιν, καὶ διέφθειρεν τὸν παῖδα·

ἡ δὲ δύστηνος Αἰγυπτία ἐμακάριζεν τὸν ²⁵υἱὸν τοῦ θανάτου, ὡς γε | νόμενον δῶρον ἐφεστίῳ θεῷ.

²⁶²⁷²⁸

²⁹

Τὰ μὲν Αἰγυπτίων τοιαῦτα. Ἀλέξανδρος δὲ ἐκεῖνος, Πέρσας ἑλών, καὶ Βαβυλῶνος κρατήσας, καὶ Δαρεῖον χειρωσάμενος, ἦλθεν εἰς τὴν Ἰνδῶν γῆν ἄβατον οὖσαν τέως στρατιὰ ξένῃ, ὡς Ἰνδοὶ ἔλεγον, πλήν γε Διονύσου καὶ Ἀλεξάνδρου.

Ἐστασίαζον Ἰνδοὶ βασιλεῖς Πῶρος
καὶ Ταξίλης. Πῶρον μὲν λαμβάνει ὁ Ἀλέξανδρος, Ταξίλην δὲ κατὰ φιλίαν παρεστήσατο.

Ἐπεδείκνυεν Ἀλεξάνδρῳ Ταξίλης τὰ θαυμαστὰ τῆς Ἰνοῶν γῆς, ποταμοὺς μεγίστους, καὶ ὄρνιθας ποικίλους, καὶ εὐώδη φυτά, καὶ εἴ τι ἄλλο ξένον ὀφθαλμοῖς Ἑλληνικοῖς·

ἐν
δὲ τοῖς ἔδειξε καὶ ζῷον ὑπερφυές, Διονύσου ἄγαλμα, ᾧ Ἰνδοὶ ἔθυον·

δράκων ἦν μῆκος πεντάπλεθρον, ἐτρέφετο δὲ ἐν χωρίῳ κοίλῳ, ἐν κρημνῷ βαθεῖ, τείχει ὑψηλῷ ὑπὲρ τῶν ἄκρων περιβεβλημένος· καὶ ἀνήλισκεν τὰς Ἰνδῶν ἀγέλας, χορηγούντων αὐτῷ τροφὴν βοῦς
καὶ ὄϊς, καθάπερ τυράννῳ μᾶλλον ἢ θεῷ.

³⁰

Οἱ ἑσπέριοι Αίβυες οἰκοῦσι γῆν, αὐχένα στενὸν καὶ ἐπιμήκη καὶ ἀμφιθάλασσον· σχιζομένη γὰρ κατὰ κορυφὴν τοῦ αὐχένος ἡ ἔξω θάλασσα περιλαμβάνει τὴν γῆν κύματι πολλῷ καὶ πελαγίῳ.

Τοῖς ἀνθρώποις τούτοις ἱερόν
³¹³²³³ ἐστιν καὶ ἄγαλμα ὁ Ἄτλας·

ἔστιν δὲ ὁ Ἄτλας ὄρος κοῖλον, ἐπιεικῶς ὑψηλόν, ἀνεῳγὸς πρὸς τὸ πέλαγος, ὥσπερ τὰ θέατρα πρὸς τὸν ἀέρα· τὸ δὲ ἐν μέσῳ τοῦ ὄρους χωρίον, αὐλὼν βραχύς, εὔγαιος καὶ εὔδενδρος·
καὶ ἴδοις ἂν καὶ καρποὺς ἐπὶ τῶν δένδρων, καὶ ὀπτεύσαις ἐκ τῆς κορυφῆς, ὥσπερ εἰς φρεατείας ἔδαφος· κατελθεῖν δὲ οὔτε δυνατόν, κρημνῶδες γάρ, οὔτε ἄλλως θέμις.

Τὸ δὲ ἐν τῷ χωρίῳ θαῦμα, ὁ ὠκεανὸς πλημμύρων ἐμπίπτει τῇ ἠϊόνι, καὶ τῇ μὲν ἄλλῃ ἀναχεῖται ³⁴ἐπὶ τὰ πεδία, κατὰ δὲ τὸν Ἄτλαντα | αὐτὸν κορυφοῦται
τὸ κῦμα· καὶ ἴδοις ἂν τὸ ὕδωρ ἀνεστηκὸς ἐφ᾿ ἑαυτοῦ, ὥσπερ τειχίον, οὔτε εἰσρέον ἐπὶ τὰ κοῖλα, || οὔτε ὑπὸ γῆς ἐρειδόμενον, ἀλλ᾿ ἐκ μέσου τοῦ ὄρους ³⁵ καὶ τοῦ ὕδατος ἀὴρ πολύς, κοῖλον ἄλσος. Τοῦτο Λιβύων
καὶ ἱερόν, καὶ θεός, καὶ ὅρκος, καὶ ἄγαλμα.

Κελτοὶ σέβουσιν μὲν Δία, ἄγαλμα δὲ Διὸς Κελτικὸν ³⁶ ὑψηλὴ δρῦς.

Παίονες σέβουσιν μὲν Ἥλιον, ἄγαλμα ³⁷ δὲ Ἡλίου Παιονικὸν δίσκος βραχὺς ὑπὲρ μακροῦ ξύλου.

Ἀράβιοι σέβουσι μέν, ὅντινα δέ, οὐκ οἶδα· τὸ δὲ ἄγαλμα ³⁸³⁹⁴⁰⁴¹⁴²εἶδον, λίθος ἦν τετράγωνος.

Παφίοις ἡ μὲν Ἀφροδίτη τὰς τιμὰς ἔχει· τὸ δὲ ἄγαλμα οὐκ ἂν εἰκάσαις ἄλλῳ ⁴³τῳ ἢ πυραμίδι λευκῇ, ἡ δὲ ὕλη ἀγνοεῖται.

Λυκίοις ὁ Ὄλυμπος πῦρ ἐκδιδοῖ, οὐχ ὅμοιον τῷ Αἰτναίῳ, ἀλλʼ εἰρηνικὸν καὶ σύμμετρον· καὶ ἐστὶν αὐτοῖς τὸ πῦρ
⁴⁴ τοῦτο καὶ ἱερὸν καὶ ἄγαλμα.

Φρύγες οἱ περὶ Κελαινὰς νεμόμενοι τιμῶσιν ποταμοὺς δύο, Μαρσύαν καὶ Μαίανδρον·

εἶδον τοὺς ποταμούς· ἀφίησιν αὐτοὺς πηγὴ μία, ἣ προελθοῦσα ἐπὶ τὸ ὄρος ἀφανίζεται κατὰ νώτου τῆς πόλεως, καὖθις ἐκδιδοῖ ἐκ τοῦ ἄστεος, διελοῦσα
τοῖς ποταμοῖς καὶ τὸ ὕδωρ καὶ τὰ ὀνόματα· ὁ μὲν ἐπὶ Λυδίας ῥεῖ, ὁ Μαίανδρος· ὁ δὲ αὐτοῦ περὶ τὰ πεδία ἀναλίσκεται.

Θύουσιν Φρύγες τοῖς ποταμοῖς, οἱ μὲν ἀμφοτέροις, οἱ δὲ τῷ Μαιάνδρῳ, οἱ δὲ τῷ Μαρσύᾳ· καὶ ἐμβάλλουσιν τὰ μηρία εἰς τὰς πηγάς, ἐπιφημίσαντες
τοὔνομα τοῦ ποταμοῦ, ὁποτέρῳ ἔθυσαν· ἀπενεχθέντα δὲ ἐπὶ τὸ ὄρος, καὶ ὑποδύντα ὄρος σὺν τῷ ὕδατι, οὔτʼ ἄν ἐπὶ τὸν Μαρσύαν ἐκδοθείη τὰ τοῦ Μαιάνδρου, οὔτʼ ἐπὶ τὸν Μαίανδρον τὰ τοῦ Μαρσύου· εἰ δὲ ἀμφοῖν ⁴⁵εἴη, διαιροῦνται τὸ δῶρον.

Ὄρος Καππαδόκαις
⁴⁶⁴⁷ καὶ θεὸς καὶ ὅρκος καὶ ἄγαλμα, Μαιώταις λίμνη, Τάνοϊς ⁴⁸ Μασσαγέταις.

⁴⁹

Ὤ πολλῶν καὶ παντοδαπῶν ἀ|γαλμάτων· ὧν τὰ μὲν ὑπὸ τέχνης ἐγένετο, τὰ δὲ διὰ χρείαν ἠγαπήθη,
τὰ δὲ διʼ ὠφέλειαν ἐτιμήθη, τὰ δὲ διʼ ἔκπληξιν ἐθαυμάσθη, τὰ δὲ διὰ μέγεθος ἐθειάσθη, τὰ δὲ διὰ κάλλος ἐπῃνέθη.

Πλὴν οὐδὲν γένος, οὐ βάρβαρον, οὐχ Ἑλληνικόν, οὐ θαλάττιον, οὐκ ἠπειρωτικόν, οὐ νομαδικόν, οὐκ ἀστυπολοῦν, ἀνέχεται τὸ μὴ καταστήσασθαι σύμβολα
ἄττα τῆς τῶν θεῶν τιμῆς.

Πῶς ἂν οὖν τις διαιτήσαι τὸν λόγον, εἴτε χρὴ ποιεῖσθαι ἀγάλματα θεῶν, εἴτε μή;

Εἰ μὲν γὰρ ἄλλοις τισὶν νομοθετοῦμεν ὑπερορίοις ἀνθρώποις ἔξω τοῦ καθʼ ἡμᾶς αἰθέρος, ἄρτι ἐκ γῆς ἀναφυομένοις, ἢ ὑπό τινος προμηθείας πλαττομένοις,
ἀπείροις βίου καὶ νόμου καὶ λόγου, δέοι ἂν ἴσως τοῦ σκέμματος· πότερα ἐατέον τουτὶ τὸ γένος, ἐπεὶ τῶν αὐτοφυῶν τούτων ἀγαλμάτων προσκυν εῖν αἱροῦνται, οὐκ ἐλέφαντα, οὐδὲ χρυσόν, οὐδὲ δρῦν, οὐδὲ κέδρον, οὐδὲ ποταμόν, οὐδὲ ὄρνιθα, ἀλλὰ τὸν ⁵⁰⁵¹⁵² ἥλιον ἀνίσχοντα, καὶ τὴν σελήνην λάμπουσαν, καὶ τὸν οὐρανὸν πεποικιλμένον, καὶ γῆν αὐτήν, καὶ ἀέρα αὐτόν, καὶ πῦρ πᾶν, καὶ ὕδωρ πᾶν· ἢ καὶ τούτους καθείρξομεν εἰς ἀνάγκην τιμῆς ξύλων ἢ λίθων ἢ τύπων;

εἰ δέ ἐστιν οὗτος ἱκανὸς ὁ πάντων νόμος, τὰ κείμενα
ἐῶμεν, τὰς φήμας τῶν θεῶν ἀποδεχόμενοι, καὶ φυλάττοντες αὐτῶν τὰ σύμβολα, ὥσπερ καὶ τὰ ὀνόματα.

⁵³

Ὁ μὲν γὰρ θεός, ὁ τῶν ὄντων πατὴρ καὶ δη||μιουργός, ὁ πρεσβύτερος μὲν ἡλίου, πρεσβύτερος δὲ οὐρανοῦ, κρείττων δὲ χρόνου καὶ αἰῶνος καὶ πάσης ῥεούσης
φύσεως, ἀνώνυμος νομοθέτῃ, καὶ ἄρρητος φωνῇ, καὶ ἀόρατος ὀφθαλμοῖς· οὐκ ἔχοντες δὲ αὐτοῦ λαβεῖν τὴν οὐσίαν, ἐπερειδόμεθα φωναῖς, καὶ ὀνόμασιν, καὶ ζῴοις, καὶ τύποις χρυσοῦ καὶ ἐλέφαντος καὶ ἀρ|γύρου, καὶ ⁵⁴ φυτοῖς, καὶ ποταμοῖς, καὶ κορυφαῖς, καὶ νάμασιν· ἐπιθυμοῦντες
⁵⁵⁵⁶⁵⁷ μὲν αὐτοῦ τῆς νοήσεως, ὑπὸ δὲ ἀσθενείας τὰ παῤ ἡμῶν καλὰ τῇ ἐκείνου φύσει ἐπονομάζοντες·

αὐτὸ ἐκεῖνο τὸ τῶν ἐρώντων πάθος, οἷς ἥδιστον εἰς μὲν θέαμα οἱ τῶν παιδικῶν τύποι, ἡδὺ δὲ εἰς ἀνάμνησιν
καὶ λύρα, καὶ ἀκόντιον, καὶ θῶκος που, καὶ δρόμος, καὶ πᾶν ἁπλῶς τὸ ἐπεγεῖρον τὴν μνήμην τοῦ ἐρωμένου.

Τί μοι τὸ λοιπὸν ἐξετάζειν καὶ νομοθετεῖν ὑπὲρ ἀγαλμάτων; Θεῖον ἴστω πᾶν γένος, ἴστω μόνον.

Εἰ δὲ Ἕλληνας μὲν ἐπεγείρει πρὸς τὴν μνήμην
τοῦ θεοῦ ἡ Φειδίου τέχνη, Αἰγυπτίους δὲ ἡ πρὸς τὰ ζῷα τιμή, καὶ ποταμὸς ἄλλους, καὶ πῦρ ἄλλους, οὐ νεμεσῶ τῆς διαφωνίας· ἴστωσαν μόνον, ἐράτωσαν μόνον, μνημονευέτωσαν.

⁵⁸⁵⁹

Dialexeis. Maximus of Tyre. ed. Hermann Hobein. United States. 2017.

Funding provided by Harvard Library Arcadia Fund.

Current edition First1KGreek

Dialexeis (Greek) (Maximus of Tyre. Maximi Tyrii philosophumena. Hobein, Hermann, editor. Leipzig: Teubner, 1910.)

Notes on the current edition

Dialexeis

1. Ϛ΄

2. 9 διένειμαν sq. vi. or. 39. 5 a cf. Seneca ep. 41 || 10 ὠφε- ληθέντες sq. cf Cicer nat deor I 15. 38; 42. 18 II 23. 62 || 18 κο- ρυφὰς ὀρῶν cf. Lucian sacr. 10 (533); alludit Δία ἐπάκριον de uo cf Etym. magn

3. 1 ζητῶν μὲν R (pr. man.) MN

4. Codices RBMNα (═ Stephanus) φ (═ Paccius); H (teste Davisio)

5. 4 B R! || 6 in mge Ϛʹ R! | εἰ —ἱδρυτέον FBM additis λόγος ληʹ αφ τοῦ αὐτοῦ εἰ sq. N || 10 οἱ δὲ τὰ ἴδια MN οἱ μὲν τὰ κοινὰ, οἱ δὲ τὰ ἴδία φα(δ) οἷον ἐς τὰ ἴδια Reiske || 11 ἀκλύ- στου (λυ in ras .) R! |〈τοῖς (vel θεοῖς)〉 θαλαττίοις Reiske (Wi- lamowitz Griech Leseb 12 339) || 12 ποιμαίνων BN || 14 τιμῶσιν B cum R! || 16 εὔθηροι R φ ἄθηροι MNα(δ) corr Heins. ἀν- θηροὶ Dav 1Merkl.(Wilam .) 18 Ὀλύμπου καὶ Ἴδης Steph.(Markl.)

6. 25a

7. 3 Νεῖλον vi. etiam or. 25. 7 f et or. 34. 4 c || 7 ποταμοὶ sq. cf. schol. in Hes. theog. 347 || 19 φοινικίων sq. cf. Plat Phaedr. 274 d

8. 2 τιμὴ κατʼ (fuit τιμὴνκατʼ) R τιμὴ, κατʼ cett. corr. Heins. | ὠφελίαν R || 7 Ἰλισσόν (ιλ in ras.) R! || 9 τιμαῖς θεῶν Dav. τιμῶσι θεὸν Markl. μεσταὶ τιμῆς θεῶν Reiske | ἑκάστη εὔπορος Bob. (Wilam) ἑκάστης ὑπʼ ὄρος codd. ἑκάστης ἐπʼ ὄρει Heins. ἑκάστης ἐφόρῳ Petitus (miscell. libr. IV cap. 3) ἑκάστης ἐφορῶν Dav. ἑκάστης ἔφορον Markl. (Duebn.) ἑκάστη(ς) εὐπο- ροῦσιν Dürr (Hahn) ἑκάστη ὕποχος Fr. Schoell || 9.10 ἄλλο ἄλλης α(θ) ἄλλῳ ἄλλης Heins. Petitus ἄλλο, ἄλλοις Reiske || 14 προστη- σαμένης α(θ) corr Dav (Markl .) || 12 ἀστροπολοῦν MNα(δ) corr. Heins. |16 οὐδὲν Nα(δ Δ) | οὐδὲ (alt .] ἢ Bφ || 19 Φοινι- κείων Wilam. |ἢ om. α(δ) add. Markl.

9. Ed. Duebn. p. 28

10. 25b

11. 3.4 τῇ τοῦ θείου φύσει sq. cf. Dio Chrys. 31. 15 Cicer. nat. deor. II 17 Orig. c. Gels.8 389 || 5 ἀσθενὲς ὂν vi. or. 4. 5 a; 11. 3c etiam infra p 29.1 | διεστὸς cf. Dio Chrys. 12. 60 || 5. 6 ὅσον οὐρανὸς γῆς vi or. 12 1 d vers. finem || 13. 14 οἱ γραμματισταὶ sq cf Quint inst. or. 1. 126 || 17 νομοθέται cf Dio Chrys.12. 40 Cicer. na t. deor. l 27. 77 42. 118 || 21 ἀγαλμάτων sq. cf. Dio Chrys. 72.5 Lucian lup. trag. 42 (690)

12. 8 οἷς — 20 ἀνάμινησιν n

13. 1 σημεῖα ἐξεῦρε MNα(δ) || 2 ἀναμάξεται Markl. || 4 οὐδὲ ἱδρυμάτων (ὲἱ in ras.) R! || 5 διεστὼς MNα(δ) || 6 οὐρανοῦ γῆ HB(Δ) sed cf. Homer. 6 16 || 7 ἀποθήσεται (ο in ras.) R || 11 τοι- οῦτον BMN τοῦτο τὸ Markl. ||12 〈ἐν〉 δήμῳ Heins. 13 οἵαν Merkl. || 15 χειραγωγίαν Dav.

14. Α΄

15. 4 ἡ ἀξίωσις aq. scil. Epicureorum cf. Cicer nat. deor. l 18. 46 Dio Chrys. XII 60 || 6 ἐγγύτατον θεῷ sq. cf. Cicer. nat. deor. l 18. 47 || 8 σκήνει cf. Plat. Axioch. 336 a Theages ap. Stob. ecl. l 8 || 11 σύμμετρον vi or. 36. 1 c τὸ δὲ σῶμα sq. || 19 βαδιστικὸν τῇ φύσει ═ or. 10. 9 a

16. 1 in mge Α΄ (vet. schol. u) R! σημείωσαι N || 2 ἐνόμισε nescio unde δ Δ || 6 ἡ γὰρ α(δ) || 7 αὐτῷ 〈τῶ ἀνομοιοτάτῳ〉 Reiske || 8 τὸν (ante θεὸν) om. B || 9 ψυχαῖς HB(Δ) | ἀθανάτου MN Nφα(δ) | εὔμορφόν Markl || 10 τοῦτο μόνον α(δ) τοῦτο τὸ μόνον Heins. || 11 κορυφὴν] κεφαλὴν MNα(δ) ,,ex glossa“ Dav ,,e prima editione“ Markl. || 12 χαίτην] ἀλκὴν Markl. || 15 ἐρπι- στικόν R ἑρπυστικόν cett (δ Δ0) || 18 αὐτὰ BMN || 19 δειλοῖς] τοῖς φαύλοις Markl. || 20 τῇ τέχνῃ HBMN(Δ) | σιτοφάγον sq.] καὶ γεωπόνον, σιτοφάγον καὶ καρποφάγον Heina.

17. Β΄

18. 26a

19. CH

20. Ed. Duebn. p. 29

21. Γ΄

22. 5 ἄλλοι ἄλλα cf. Xenoph. Anab. l 4. 9 de Syriis | Πέρσαι sq. cf. Lucian lup. trag. 42 (690) Strabo XV 732 Clem. Alex. protr. 32 || 18 Ἐρετρίαν sq. vi. or. 23.6 e || 19 ἱερὰ sq. cf. Cicer. nat. deor l 41. 115 || 21 Αἰγυπτίων sq. cf Lucian. deor. conc. 10 (533) Dio Chrys. 12. 59 | βοῦν cf Cicer nat. deor. l 29. 82

23. 7 καὶ θύουσιν — 8 τροφὴν ν (: ἐπιφοροῦντες)

24. 1 εὔχνουν R | εὐσταλὲς Hob. cum φ (‘decenti praeditum staturaʼ σ2) R (εὐσταθὲς) B (εὐσταλῆ) εὐσταθὲς cett. (δ Δ) εὔστη- θες Reiske || 2 εὔοπτον B εὔωπον Wilam. || 4 ἅπαντες μὲν MNα(θ) 5 et 21 in mge Βʹ et Γ΄ (vet schol. u) R! | αὐτοῖς α (Heins. Wilam .) || 6 ἀδηφάγον MB ἀδηφάγον α(δΔ) || 7 τὴν om. Bv (Ed. pr .) || 9 in mge CH(MEIWCAI) (vet. schol. u) R! || 10 γενῶν (εν in ras .) R! || 13 πλωΐμου MNα(θ)

25. 26b

26. 4 ἀποθνήσκει θεὸς scil. Osiris cf. Xenophan. ap. Plut. amat. 18. 12 (736 d) Aristot. rhet. II 26 (1400b) Diels Vorsocr. 40.13 || 7 ἀνθρώποις sq. cf. Cicer. nat. deor. l 42.119 || 10 γυ- ναικὶ scil. ex Ombitarum genere cf. Aelian. nat. anim. X 21

27. 10 γυναικὶ — 18 ἐφεστίῳ θεῷ Apostol. X 17

28. 2 θρέματα MN || ὧν (in ras. ex ως?) R! || 3 ταπειναὶ δὲ αἱ ὄψεις Bφ || 4 τιμή (τι in ras. ex τμ) R! || 7 θύουσιν] πενθοῦσι Markl. | ἀνθρώπους ἀγαθοὺς Markl. ἀνθρώποις, ἀγαθοῖς δὲ Reiske || 9 ἰσομοιρίαν Wilam. | μὲν ἔχει MNα(δ) || 10 in mge ἰστέον (vet. schol. b) R! | κροκοδείλου φα(δ Δ) || 11 ἐπιτιθηνου- μένην Apost. || 12 θεόν τινα ἑαυτῶν Hob. θεόν τινας αὐτῶν RM θεόν τίνες αὐτῶν BN φ Apost. (Wilam .) θεόν τινὲς δὲ αὐτῶν α(δ Δ) προσετρέποντο lacobs (Anim. in Eurip. p. 125) προσετρίπτοντο RMN (recte ?) προσέρριπτον HB Apost. προσε- θρύπτοντο α (θ) προσέπτυσσοντο Dav. || 13 ἄρτι om. Apost. 15 τιθασὸς α(θ) || 19 δῶρον ] δόρπον Reiske

29. Δ΄

30. Ε΄

31. 12 δράκων cf. Aelian. nat. anim. XV 21 Strabo 15. 698

32. 17 οἱ ἑσπερίσι — p. 25 13 ἐρειδόμενον p (omissis verbis p. 25. 5 καὶ ὀπτεύσαις — p 25 8 θέμις)

33. 1 (et 17) in mge Δʹ et Eʹ (schol. vet. u) R! || 5 ἐστασίαζον (α in ras.) R! || 6 Ταξί-λης R! Ταξίλῃ Markl. || 8 9 ποταμοῦ μεγίστου (pr. man. corr.) || 9 ὄρνιθας (νι in ras.) R! || 13 κοίλῳ (λῶ in ras.) R! || 14 ὑψηλῷ (ψ in ras. ex π) R! || 16 ὄεις RB || 17 ἑσπέριοι (οι in ras.) R! | οἰκοῦσι (οι in ras .) R! | γῆς Heins. (δΔ) || 18 ἀμφιθάλαττον MNα(θ) || 19 ἡ (ante ἔξω) om. α(δ) add. Markl.

34. 27a

35. Ed. Duebn. p. 30

36. Ϛ΄

37. Ζ΄

38. Η΄

39. 12 ὥσπερ τειχίον cf. similem descriptionem ap. Philon. vit. Mos. lI 253 || 17 δρῦς cf. Dio Chrys. 7. 52 Claudian. pr cons. Stil. I 229 Plin. nat. hist. 16. 90

40. 1 ἔστιν δὲ — 2 ὑψηλόν v (: ἐπιεικῶς)

41. 1 ἄγαλμασ pr. man. corr. R! ἄγαλμα (om. ὁ) p || 3. 4 τοῦ ὄρους del. Markl. || 4 βραχύς] βαθύς Markl | εὔγαιος MN (su- prascr. ε) εὔγεος R! εὔγεως cett. (Δ) || 5 ἐπὶ (ι in ras.) R! | ὀπτεύ- σαις Hob. ὀπτεύσας R ὀπτεύσειας cett. (Δ) sed cf. Dürr l. l. 13 || 6 ὡσπερισφρεατίας R | ἔλαφος codd. corr. Pacc. Leopardus (Emen- dat. XVIII 28) Canterus || 7 κρημῶδες (suprascr. ν) R! | ἄλλως] ἀληθῶς B || 8 ὡς ὠκεανὸς α(δ) ||9 ἐμπίπτων MNα(δ) |τῇ ἰόνι R || 14 〈καὶ〉 κοῖλον Markl. τὸ κοῖλον Orelli | Λιβύων τοῦτο MNα(δ) || 16 (et 17 et 19) in mge Ϛ΄ et Ζ΄ et Η΄ (vet schol. u) R! | Κελτικὸν] μαντικὸν B || 17 σέβουσίμμεν (pr man.) R! || 18 παιονικὸν] παλαιὸν B || 19 ἄγαλμα ὃ εἶδον α(δ)

42. Θ΄

43. Ι΄

44. ΙΑ΄

45. ΙΒ΄

46. 1 λίθος cf. Clem Alex protr. 40 (22 D) Arnob adv. gentes VI 192 Suidas (Θεὸς Ἄρης) | Ἀφροδίτη cf. Serv. ad Aeneid. I 724 Tacit. hist lI 3 || 9 ἀφανίζεται sq similiter de Eurota et Alpheo Siciliae fluminibus Strabo VI 275 || 20 ὄρος cf. Dio Chrys. 12 61 Strabo VII 457

47. 1 (et 3, 6, 20 p. 27. 1) in mge Θ΄ ceterique numeri (schol. vet. u) R! || 3 λευκῇ (λ in ras.) R! || 4 ἐκδιδοῖ (οι in ras.) R! || 7 νε- μόμενοι] μιμούμενοι M | μαρσύην B || 9 προελθοῦσα R! προσελ- θοῦσα cett (δ∠) || 10 ἄστεος (ος in ras.) R! || 12 ὁ δὲ αὐτοῦ — 14 Μαιάνδρῳ om B || 14 Μαιάνδρῳ (αι in ras.) R! || 15 ἐκβάλ- λουσι B | ἐπιφημίσαντες (πι in ras. ex πεῖ?) R! || 17 ὄρος σὺν Hob οὖν R ὦν H σὺν Pacc. (Duebn.) ἐν Dav.2 om MNα(θ) || 20 διαιροῦντα -το R! | Καππαδόκαις (αις in ras. ex ας) R!

48. Ι∠΄ΙΓ

49. 27b

50. 1 Μαιώταις sq. cf. Dionys. Per 652 || 7 βάρβαρον Ἑλληνικὸν θαλάττιον ἠπειρωτικὸν vi or. 11. 5b || 9 σύμβολα neque enim „na- turalem deumo“ possunt exprimuere imagines secundum Anti- sthenem (Bernays Lucian und die cynicer 31 et 44) cf. Orig. c. Cels. VIII 389 Dio Chrys. 12. 59 || 14 προμηθείας sq. vi or. 36. 1c

51. 12 εἰ μὲν γὰρ — 15 λόγου p

52. 1 Μαιῶτις MNφα(δ) | λίμνη καὶ Τάναϊς φα(δ) λίμνη· καὶ Τάναϊς Steph || 5 ἐθαυμάσθη RB ἐσεβάσθη cett. (θ) || 7 βαρβα- ρικὸν α(δ) || 11 ἄγαλμα α(δ) || 12 εἰ μὲν] οὐδὲ p | νομοθετοῖμεν B ἐνομοθετοῦμεν α(δ∠) || 13 ἀέρος Markl. || 14 προμηθείας (ut Plat Gorg. 501b Polit IV 441e lulian. 52d al.) R Προμηθέως cett. (δ∠) || 15 λόγου καὶ νόμου α(δ) || 17 ἐπεὶ R! ἐπὶ cett (δ∠) || 17. 18 προσκυν〈εῖν αἱρ〉οῦνται Schenkl προσκυνοῦνται RB προ- σκυνοῦντας cett. (δ∠)

53. Ed. Duebn. p. 31

54. 28a

55. 8 ὁ μὲν γὰρ θεὸς sq. vi. or. 11. 9c; 41 2b καὶ τὸν πατέρα sq. cf. Hermes ap. Stob. ecl. lI 9 | πατὴρ καὶ δημιουργὸς vi. or. 11. 12a cf. Plat. Tim. 41a Politic. 273b || 11 ἀνώνυμος νομοθέτῃ hic enim una cum poeta ac sculptore τὴν ἐπίκτητον θεῶν ἔν- νοιαν praebet (quae excipit κοινὴν illam ac ἔμφυτον) cf. Dio Chrys. 12. 44 et 48 Cicer. nat. deor. l 27. 77 | ἄρρητος φωνῇ, ἀό- ρατος ὀφθαλμοῖς ═ or. 11. 9d τὸ δὲ θεῖον sq. cf. Albin. 10 Apul. dogm. Plat. I 5

56. 8 ὁ μὲν γὰρ θεὸς — p. 29. 7 ἐρωμένου n || 12 οὐκ ἔχοντες — p. 29. 7 ἐρωμένου p

57. 3 ἢ om. RBH; de voce ἢ post πότερον omissa cf. Dürr l. l. p 68 || 4 λίθων ἢ ξύλων MNφα(δ) | τύπων (ων in ras ex ον?) R! || 5 ἱκανὸς Hob. καινὸς RBMN καιρὸς φ κοινὸς α(δ∠) | ἁπάν- των (pro ὁ πάντων) α(δ∠) || 9 ὁ (ante πρεσβύτερος) om. n del. Markl. (Wilam.) || 11 ἄνομος (pro ἀνώνυμος) Markl. prob. Roh- dich. l. l. 26 adn. 2 ἀνεύθυνος (vel ἀνυπεύθυνος) Orelli | νομο- θέτῃ Hob. νομοθέτης codd. (θ) νομοθέταις Reiske (Duebn. Wi- lam.) || 12 δὲ αὐτοῦ om. p || 13 οὐσίαν 〈τοῦ θεοῦ〉 p || 14 ἀργυ- ρίου B || 15 κορυφαῖς 〈ὀρῶν〉 Markl. | νώμασιν α unde κρουνώ- μασιν vel γανώμασιν frustra Steph. νάμασιν Leopardus (Emendat. XVII 2)

58. 1 ἀσθενείας sq vi. or. 4. 5a πραγμάτων sq. or. 11. 3c etiam supra p.20.5; cf Dio Chrys.12.59 Cicer. nat. deor. lI 28. 70 || 5 λύρα sq. vi. or. 10. 7c cf. Plat. Phaed. 73d || 8 ἔστω sq. cf Seneca ep. 95. 47 || 10 Φειδίου sq cf. Dio Chrys. 12. 53 Cicer nat. deor. I 29. 81

59. 1 μὲν om. MNα(δ) || 2 ἡμῖν Dav.2 Markl. (ad Edit. Dav.2 I p. 357 18) Wilam. | ἐκείνων α(δ) cor. Markl. || 3 εἰς in ras. R! omn. α(δ) μὲν εἰς Markl. || 6 μνήμην (νη in ras.) R! || 6. 7 τοῦ ἐρω- μένου om. MNα(δ) || 8 ἴστω πᾶν γένος, ἴστω Hob. ἴστωναν γένος ἴστω R ἴστω γένος ἴστω HB εἰς γνώμην γένος ἔστω Mφ εἰς γνώμην ἔστω Nα(θ) θεῖον εἰς τὸν νοῦν γένος ἔστω Dav.2 ἴστωσαν γένος, ἴστωσαν Reiske prob. Rohdich. 28 adn. 7 (Duebn. Wilam.) || 12 μόνον post ἐράτωσαν om B || 13 μνημονευέτωσαν 〈μόνον〉 φα(δ∠)

Maximus of Tyre Dialexeis 2

ed. Hermann Hobein

Search the Perseus Catalog for:

Β΄ II (Duebn. VIII vulg. 38 Β 5 Κ 2)

Current edition First1KGreek

Notes on the current edition

Stable identifiers