Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →

ΙΓ΄ XIII (Duebn. XIX vulg. 3 B 16)

Εἰ μαντικῆς οὔσης, ἔστίν τι ἐφʼ ἡμῖν.

Ὅτε οἱ Μῆδοι ἐπὶ τὴν Ἑλλάδα ἐστρατεύοντο, ἐχρῶντο οἱ Ἀθηναῖοι τῷ θεῷ, τί χρῆ δρᾶν ἐπιόντος αὐτοῖς βαρβαρικοῦ
στόλου, ἵππου Μηδικῆς, ἀρμάτων Περσικῶν, ἀσπίδων Αἰγυπτίων· εἵποντο δὲ καὶ σφενδονῆται Κᾶρες, καὶ ἀκοντισταὶ Παφλαγόνες, καὶ πελτασταὶ Θρᾷκες, καὶ ὁπλῖται Μακεδόνες, καὶ Θετταλικὸν ἱππικόν·

ἐχρῶντο οὖν τῷ θεῷ οἱ Ἀθηναῖοι, τί χρὴ δρᾶν, ἐπιόντος ταῖς
Ἀθήναις τοσούτου | κακοῦ.

Ὁ δὲ αὐτοῖς χρᾷ φράττεσθαι ² τὸ ἄστυ ξυλίνῳ τείχει.

Θεμιστοκλῆς λέγει ὅτι οἱ δοκεῖ τὸ ξύλινον τεῖχος αἱ τριήρεις εἶναι. Συνεδόκει ταῦτα τοῖς Ἀθηναίοις, καὶ ἀναστάντες ἐκ τοῦ ἄστεος ἐς τὸ τεῖχος τοῦ θεοῦ μετῳκίσθησαν.

Κἰ οὖν οἱ Ἀθηναῖοι
τότε τῷ μὲν θεῷ συμβουλεύεσθαι περὶ τούτωνλογίζεσθαι καὶ τὴν παροῦσαν δύναμιν, καὶ τὴν ἐπιοῦσαν ³⁴⁵⁶ παρασκευήν, καὶ τὸν μέλλοντα κίνδυνον, καὶ τὴν ὑποφαινομένην ἀσφάλειαν· τί εἰκὸς συμβουλεῦσαι ἂν τὸν ἄνδρα τοῦτον καταδεέστερον τῆς χρησμῳδίας τοῦ

θεοῦ; Ἐγὼ μὲν οἶμαι, οὐδὲ αἰνίγματος ἂν ἐδεήθη
πρὸς αὐτούς, οὐδὲ τείχους ἀμφισβητησίμου·

ἀλλʼ εἶπεν || ἄν, ὧδέ πως ‘Ὦ Ἀθηναῖοι, τῶν μὲν λίθων καὶ ⁷ τῶν οἰκοδομημάτων ἐξίστασθαι τῷ βαρβάρῳ· αὐτοὶ δὲ πανοικησίᾳ, αὐτοῖς παισίν, καὶ ἐλευθερίᾳ, καὶ νόμοις, ἴτε ἐπὶ τὴν θάλατταν· ὑποδέξονται δὲ ὑμᾶς τριήρεις
ἱκαναί, καὶ σώζειν φέρουσαι, καὶ νικᾶν μαχόμεναι.’

Τί δήποτʼ οὖν οἱ ἄνθρωποι ἐπὶ τὰ μαντεῖα παραγίγνονται, ἀμελήσαντες τῆς παρὰ τοῦ ὁμοίου συμβουλῆς; ἢ διότι γνώμη μὲν ἀνθρώπου ἐπισφαλὲς καὶ ἄπιστον καὶ ἐπίφθονον καὶ κίβδηλον καὶ οὐκ ἀεὶ ὅμοιον,
καὶ οὐκ ἐν παντὶ εὔστοχον·

ὸ δὲ θεῖον κατὰ μὲν τὴν ὑπεροχὴν πιστόν· κατὰ δὲ τὴν ἀλήθειαν δόκιμον, κατὰ δὲ τὴν πεῖραν εὔστοχον, κατὰ δὲ τὴν τιμὴν ἀνεπίφθονον;

Θεοῦ δὲ μαντεῖα καὶ ἀνθρώπου νοῦς (τολμηρὸν μὲν εἰπεῖν, φράσω δὲ ὅμως) χρῆμα συγγενές,
καὶ εἴπέρ τι ἄλλο ἄλλῳ ὅμοιον, οὐδὲν ἂν εἴη ἐμφερέστερον ἀρετῆς ἀνθρωπίνης γνώμῃ θεοῦ. Μὴ τοίνυν ⁸⁹¹⁰ ἀπόρει, μήθ᾿ ὅντινα τρόπον τὸ αὐτεξούσιον τῆς ἀνθρωπίνης γνώμης χρῆται μαντι|κῇ, μήθ᾿ ὅπως, ἀληθευούσης ¹¹ τῆς μαντικῆς, δύναταί τι καὶ ἀνθρώπου γνώμη· περὶ γὰρ ὁμοίου πράγματος σκοπεῖς· τὸ γὰρ αὐτὸ ἐρωτᾷς, καὶ ἀπορεῖς, καὶ ἀναστρέφεις, ἐξὸν τὸ
πᾶν διελέσθαι ὡς δεῖ.

Οὔτε τὸ θεῖον πάντων εὔστοχον, οὔτε τὸ ἀνθρώπινον πάντων ἄστοχον.

Καὶ περὶ μὲν τοῦ ἀνθρωπίνου νόμου καὶ αὖθις ῥητέον·

τὸ δὲ θεῖον δοκεῖ σοι γινώσκειν πάντα ἑξῆς, καὶ τὰ καλὰ καὶ τὰ αἰσχρά, καὶ τὰ τίμια καὶ τὰ ἄτιμα;
φείδομαι τῶν ῥημάτων, καὶ αἰδώς με τοῦ θεοῦ ἔχει· σεμνὸν γάρ τι τὸ πάντα εἰδέναι, καὶ ἀριθμὸν ψάμμων, καὶ θαλάττης μέτρα, καὶ ξυνιέναι ἀτόπου λέβητος ἑψομένου ἐν Λυδοῖς. Καὶ δηλαδὴ πᾶσι τοῖς δεομένοις θεσπίζει ὁ θεὸς τὸ ἀληθὲς μαθεῖν, καὶ συμφέρει, κἂν
μέλλῃ ὁ μαθών, ἄδικος ὤν, πλεονεκτήσειν.

Δεινῶς τινα πολυπράγμονα ἡγεῖ τὸν θεόν, καὶ περίεργον, καὶ εὐήθη, καὶ μηδὲν τῶν ἐν τοῖς κύκλοις ἀγειρόντων διαφέροντα, οἳ δυοῖν ὀβολοῖν τῷ προστυχόντι ἀποθεσπίζουσιν·

ἐγὼ δὲ μὴ ὅτι θεόν, ἀλλ᾿ οὐδὲ ἄνδρα ἀγαθόν, ἀξίως ἐπιπηδᾶν τῷ ἀληθεῖ· οὐδὲν γὰρ σεμνὸν ¹²¹³¹⁴ τὸ τἀληθῆ λέγειν, εἰ μὴ γίγνοιτο ἐπʼ ἀγαθῷ τοῦ μαθόντος. Οὕτω καὶ ἰατρὸς νοσοῦντα ἐξαπατᾶ, καὶ στρατηγὸς στρατόπεδον, καὶ κυβερνήτης ναύτας, καὶ δεινὸν οὐδέν· ἀλλὰ ἤδη καὶ ψεῦδος ὤνησεν ἀνθρώπους, καὶ
τἀληθὲς ἔβλαψεν.

Εἰ μὲν οὖν ἄλλό τι ἡγεῖ εἶναι τὴν μαντικήν, ἢ νοῦν θεῖον, διαφέροντα τοῦ ἀνθρωπίνου ἀκριβείᾳ καὶ βεβαιότητι, νόμιζε πολεμεῖν λόγον λόγῳ·

εἰ δέ ἐστιν οὐδὲν ἀλλοιότερον, ἢ ὅσον τὸ ἐξ ἡλίου φῶς τοῦ ἐκ πυρός, φῶς δὲ ἑκάτερον, ἀγάπα μὲν τὸ
λαμπρότερον, μὴ ἀτίμαζε δὲ τῇ διαιρέσει τὸ ἀμαυρότερον.

¹⁵

Ἀλλʼ ἡγοῦ τὸ πᾶν τοῦτο ἁρμο|νίαν τινὰ εἶναι ὀργάνου μουσικοῦ, καὶ τεχνίτην μὲν τὸν θεόν, τὴν δὲ ἁρμονίαν αὐτὴν ἀρξαμένην παῤ αὐτοῦ, διʼ ἀέρος ἰοῦσαν, καὶ γῆς καὶ θαλάττης, καὶ ζῴων, καὶ φυτῶν, ἐμπεσοῦσαν
μετὰ τοῦτο εἰς πολλὰς καὶ ἀνομοίους φύσεις, συντάττειν τὸν ἐν αὐταῖς πόλεμον· ὡς κορυφαία ἁρμονία, ἐμπεσοῦσα εἰς πολυφωνίαν χοροῦ, συντάττει τὸν ἐν αὐτῇ θόρυβον. ||

¹⁶¹⁷

¹⁸

Τίς δὲ ὁ τρόπος τῆς θείας τέχνης, ὀνόματι μὲν εἰπεῖν οὐκ ἔχω, εἴσῃ δὲ αὐτῆς τὴν δύναμιν ἐξ εἰκόνος ἣ οἵα δήποτε·

ἐθεάσω νεῶν ἐρύσεις ἐκ θαλάττης ἄνω, καὶ λίθων ἀγωγὰς ὑπερφυῶν κατὰ μέγεθος, παντοδαποῖς ἑλιγμοῖς καὶ ἀναστροφαῖς ὀργάνων· ὧν ἕκαστον
πρὸς τὸ πλησίον τὴν ῥώμην νειμάμενον, ἕτερον ἐξ ἑτέρου διαδεχόμενον τὴν ἀγωγήν, κινεῖ τὸ πᾶν· καὶ τὸ μὲν ὅλον ἔχει τὴν αἰτίαν τοῦ ἔργου· συνεπιλαμιβάνει δέ τι αὐτῷ καὶ τὰ μερικά.

Κάλει τοίνυν τεχνίτην μὲν τὸν θεόν, ὄργανα δὲ τοὺς λογισμοὺς τοὺς
ἀνθρωπίνους, τέχνην δὲ τὴν ἀνθρωπίνην σπῶσαν ἡμᾶς ἐπὶ τὴν ἀγωγὴν τῆς εἱμαρμένης.

Εἰ δέ σοι καὶ σαφεστέρας εἰκόνος δεῖ, νόει μοι στρατηγὸν μὲν τὸν θεόν, στρατείαν δὲ τὴν ζωήν, ὁπλίτην δὲ τὸν ἄνθρωπον, σύνθεμα δὲ τὴν εἱμαρμένην, ὅπλα δὲ τὰς εὐπορίας,
πολεμίους δὲ τὰς συμφοράς, σύμμαχον δὲ τὸν λογισμόν, ἀριστείαν δὲ τὴν ἀρετήν, ἧτταν δὲ τὴν μοχθηρίαν, μαντικὴν δὲ τὴν τέχνην αὐτὴν τὴν ἐκ τῆς παρασκευῆς ἐπισταμένην τὸ μέλλον.

Καὶ γὰρ κυβερνήτης ναῦν ¹⁹²⁰ ἔχων, καὶ εἰδὼς τὰ ὄργανα, καὶ τὴν θάλατταν ὁρῶν, καὶ αἰσθανόμενος τῶν πνευμάτων, οἶδεν τὸ ἀποβησόμενον.

Καὶ στρατηγὸς στρατόπεδον ἔχων, καὶ τὰ ὅπλα ²¹ εἰδώς, καὶ τῆς παρασκευ|ῆς μεμνημένος, καὶ τῶν πολεμίων
αἰσθανόμενος, οἶδεν τὸ ἀποβησόμενον.

Καὶ ἰατρὸς τὸν κάμνοντα ἰδών, καὶ τῆς νόσου ξυνείς, καὶ τῆς τέχνης αἰσθανόμενος, οἶδεν τὸ ἀποβησόμενον.

Ὁρᾷς τὸ πλῆθος τῶν μάντεων, ὡς σαφές, ὡς τεχνικόν, ὡς

εὔστοχον; Εἰ μὲν οὖν τὸ ἐφʼ ἡμῖν αὐτὸ ἦν καθʼ αὑτό,
ἀπήλλακτο δὲ εἱμαρμένης, οὐδὲν ἔδει μαντικῆς·

εἰ δὲ ἀνακέκραται τὸ ἐφʼ ἡμῖν τοῖς ὅλοις, μέρος ὅσον καὶ τοῦτο τῆς εἱμαρμένης, κατὰ μὲν τὸ ἀναγκαῖον ἡ μαντικὴ στήσεται· κατὰ δὲ τὸ δῆλον ἢ μή, βουλεύσεται.

Ἤδη δὲ καὶ τοῦ ἀναγκαίου ἡ γνώμη μαντικῇ
δηλωτική.

Πῶς καὶ τίνα τρόπον ἐκατέρα; Αὐχμοὺς μέν, καὶ ἀνομβρίας, καὶ σεισμοὺς γῆς, καὶ πυρὸς ἐκβολάς, καὶ πνευμάτων ἐμβολάς, καὶ ἀέρων μεταβολὰς οὐ θεὸς οἶδεν μόνος, ἀλλὰ καὶ ἀνθρώπων ὅσοι δαιμόνιοι.

Οὕτω καὶ Φερεκύδης σεισμὸν Σαμίοις προεμήνυσεν, ²²²³ καὶ Ἱπποκράτης Θετταλοῖς προσιόντα λοιμόν, καὶ Τιμήσιος Κλαζομενίοις ἐκλείποντα ἥλιον, καὶ ἄλλος ἄλλό τι.

Πῶς δὲ δὴ καὶ θεὸς τῶν ὅσα ἐφʼ ἡμῖν καταμαντεύεται; (Eur. Phoen. 18) Μὴ σπεῖρε τέκνων ἄλοκα δαιμόνων ἄτερ,
ὁ θεὸς λέγει· (Eur. Phoen. 19) ἢν γὰρ φυτεύσῃς παῖδα, ἀποκτενεῖ σε ὁ φῦς· ταῦτα λέγει μέν, ἀλλὰ οἶδεν ἀνδρὶ συμβουλεύων ἀκολάστῳ καὶ ἀκρατεῖ μέθης, καὶ διὰ τοῦτο προλέγει τὴν
συμφοράν, ἧς παρέσχεν μὲν τὴν ἀρχὴν ὁ Λάϊος, ἐγνώρισεν δὲ τὴν αἰτίαν ὁ θεός.

²⁴

Κροῖσος Ἅλυν διαβὰς μεγάλην ἀρχὴν

καταλύσει·

ὅτι μὲν διαβήσεται οὐ λέγει, τί δὲ πείσεται διαβὰς
λέγει.

Εἰ δὲ ἀπαλλάξεις τῆς συμπλοκῆς καὶ διοικίσεις ²⁵²⁶²⁷²⁸ μαντικὴν θεοῦ καὶ ἀνθρώπου νοῦν, καὶ διέλυσας ²⁹ ἁρμονιῶν τὴν μουσικωτάτην.

Οἶκος οὗτος εἷς θεῶν καὶ ἀνθρώπων, οὐρανὸς καὶ ³⁰ γῆ, δυοῖν ἑστία ἢ ὀχήματα, τὰ | ἀθάνατα.

Ὧν τὸν
μὲν νέμονται θεοὶ καὶ θεῶν παῖδες, τὴν δὲ ὑποφῆται θεῶν, ἄνθρωποι, οὐ ‘χαμαιεῦναι’, καθʼ Ὅμηρον, (Π 235) οὐδὲ ‘ἀνιπτόποδες’, ἀλλὰ ἄνω εἰς τὸν οὐρανὸν ὁρῶντες ὀρθῇ τῇ ψυχῇ, καὶ ἀνηρτημένοι τῇ γνώμῃ πρὸς τὸν Δία. Διέλαχον δὲ αὐτῶν τοὺς βίους ἐπιστάται θεοί·

γῆν τε γὰρ θεοὶ ἐπιβόσκονται, σώζοντες τὰ τῆς γῆς ἔγγονα, οὐχ ὁρώμενοι, οὐδὲ τοξεύοντες, ἢ τιτρωσκόμενοι, ³¹ οὐ γὰρ σῖτον ἔδουσ᾿, οὐ πίνουσʼ αἴθοπα οἶνον.

Ἄνθρωποι δὲ εἰς τὸν οὐρανὸν ἀφορῶντες, θέμις ³²³³ ὁρᾶν τὸν τοῦ Διὸς περιλαμπῆ οἶκον, οὐ χρυσοῖς, καθʼ Ὅμηρον, κόσμοις καὶ κόραις δᾷδας μετὰ χεῖρας φέρουσιν λαμπόμενον, ἀλλὰ ἡλίῳ καὶ σελήνῃ καὶ τῶν τούτοις συντεταγμένων ἀκμαίῳ πυρὶ καταφεγγόμενον.

Στρατὸν ὁρᾷς ἡγεμόνων ἀγαθῶν καὶ θεραπόντων ἀναγκαίων·
τοῦτό μοι φύλαττε τὸ σύνθημα, καὶ ὄψει μὲν τὴν μαντικήν, συνήσεις δὲ τὴν ἀρετήν, γνωριεῖς δὲ τὴν ἑκατέρου ἐπιμέλειαν καὶ κοινωνίαν.

Πολιτείαν ὁρᾷς τὸν ἀνθρώπινον βίον, οὐχ ἑδραῖον οὐδὲ ἠπειρωτικόν, ἀλλὰ νεὼς ὁλκάδος, ἐν πελάγει πλατεῖ
περαιούμενος· σώζει δὲ αὐτὴν οὐ μόνον κυβερνήτου τέχνη, ἀλλὰ καὶ πνευμάτων καιροί, καὶ ὑπηρεσία ναυτῶν, καὶ εὐκολία ὀργάνων, καὶ θαλάττης φύσις.

Τάττε δέ μοι κατὰ μὲν τὰ ὄργανα καὶ τὰς ὑπηρεσίας τοὺς λογισμοὺς τῆς ψυχῆς, κατὰ δὲ θάλατταν καὶ τὰ
πνεύματα τὸ ἄδηλον τῶν ἀνθρωπίνων, κατὰ δὲ τὸ προορατικὸν τῆς κυβερνητικῆς τέχνης τὸ εὔστοχον τῆς ³⁴³⁵ μαντικῆς.

Εἰ δέ σου ἀντε τίθει τύχη τῷ λογισμιῷ τῆς πολιτείας κράσεις, ἀκούσῃ Πλάτωνος ὡδὶ λέγοντος,

(Leg. 709 B) ὡς θεὸς μὲν πάντα, καὶ μετὰ θεοῦ ³⁶ τύχη καὶ καιρὸς τὰ ἀνθρώπινα κυ|βερνῶσιν τὰ ξύμπαντα·

ἡμερώτερόν γε μὴν τρίτον ἐπὶ τούτοις προσθεῖναι δεῖν ἕπεσθαι, τὴν τέχνην.

Καιρῷ γὰρ χειμῶνι συλλαβέσθαι κυβερνητικήν

Ταῦτά μου τὰ μαντεύματα τὴν ψυχὴν ταράττει,
καὶ οὔτε καθαρῶς εἰς ὑπεροψίαν ἄγει τῆς μαντικῆς, οὔτε· καθαρῶς τοῖς λογισμοῖς διαπιστεύει·

ἀλλʼ ὥσπερ τῶν ἀμφιβίων ζῴων οἱ ὄρνιθες κοινωνοῦσιν τοῦ ἐν ἀέρι δρόμου τοῖς μεταρσίοις, τοιαύτην ὁρῷ καὶ τῷ ἀνθρώπῳ τὴν διαγωγὴν τοῦ βίου, ἀμφίβιον καὶ κεκραμένην
ὁμοῦ ἐξουσίᾳ καὶ ἀνάγκῃ· οἵα γένοιτʼ ἂν καὶ ³⁷³⁸³⁹ δεσμώτῃ ἀνδρὶ ἐξουσία ἑπομένῳ αὐθαιρέτως τοῖς ἄγουσιν·

ὥστε ἐγὼ ὑποπτεύω μὲν τὴν ἀνάγκην, ὀνομάσαι δὲ αὐτὴν εὐπόρως οὐκ ἔχω. Κἂν γὰρ πεπρωμένην φῶ, ὄνομα λέγω πλανώμενον ἐν ἀνθρώπων δόξαις· τίς γὰρ ἡ πεπρωμένη; ποίας φύσεως; τίνος οὐσίας;

(ζ 150) Εί μέν τοι θεός ἐσσι, τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν, οὐδὲν τῶν δεινῶν σὸν ἔργον, οὐδὲ καθʼ εἱμαρμένην αἰ ἀνθρώπιναι συμφοραί· οὐ γὰρ θέμις ἀνάπτειν θεῶν αἰτίαν κακοῦ·

⁴⁰

(ζ 153) εἰ δέ τις ἐστὶ βροτῶν, τοὶ ἐπὶ χθονὶ

ναιετάουσιν,

ψεύδεται μὲν ὁ Ἐλπήνωρ λέγων,

(λ 61) ἆσέ με δαίμονος αἶσα κακή·

ψεύδεται δὲ ὁ Ἀγαμέμνων λέγων,

(Τ 86/7) ἐγὼ δʼ οὐκ αἴτισς εἰμι,

ἀλλὰ Ζεύς, καὶ Μοῖρα, καὶ ἠεροφοῖτις Ἐρινύς.

Ἔοικεν δὲ καὶ ταυτὶ τὰ ὀνόματα εἶναι μοχθηρίας ἀνθρωπίνης εὔφημοι ἀποστροφαί, ἀναθέντων αὐτῆς τὴν αἰτίαν τῷ δαιμονίῳ, καὶ ταῖς Μοίραις, καὶ ταῖς Ἐρινύσιν·

οἱ δὲ ἐν μὲν ταῖς τραγῳδίαις ἐχέτωσαν χώραν,
οὐ νεμεσῶ τοῖς ποιηταῖς τῶν ὀνομάτων· ἐν δὲ ⁴¹⁴² τῷ βίου ὁράματι μήποτε ταῦτα κενά. Ἡ δὲ Ἐρινὺς καὶ ἡ Αἶσα καὶ οἷ δαίμονες καὶ ὅσα ἄλλα διανοίας ⁴³ εἱμαρμένης ὀνόματα, ἔνδον ἐν τῇ ψυχῇ καθειργμένα, καὶ τὸν Ἀγαμέμνονα ἐνοχλεῖ,

(Α 412) ὅτ᾿ ἄριστον Ἀχαιῶν οὐδὲν ἔτισεν·

ταῦτα καὶ τὸν Ἐλπήνορα εἰς μέθην ἄγει, ταῦτα καὶ τὸν Θυέστην ὠθεῖ ἐπὶ τὸν τοῦ ἀδελφοῦ γάμον, ταῦτα καὶ τὸν Οἰδίποδα ἐπὶ τὸν τοῦ πατρὸς φόνον, ταῦτα καὶ τὸν συκοφάντην ἐπὶ τὰ δικαστήρια, καὶ τὸν λῃστὴν
ἐπὶ τὴν θάλατταν, καὶ τὸν ἀνδροφόνον ἐπὶ τὸ ξίφος, καὶ τὸν ἀκόλαστον ἐφʼ ἡδονάς.

ὗται πηγαὶ συμφορῶν ἀνθρωπίνων· ἐντεῦθεν ῥεῖ τὸ τῶν κακῶν πλῆθος, ὡς ἀπὸ τῆς Αἴτνης τὸ πῦρ ῥεῖ, ὡς ἐξ Αἰθιοπίας ὁ λοιμὸς ῥεῖ; καὶ τὸ μὲν πῦρ ἐπὶ γῆν ῥεῖ, καὶ ὁ
λοιμὸς μέχρι τῶν Ἀθηνῶν προελθὼν ἔστη· οἱ δὲ ὀχετοὶ τῆς μοχθηρίας πολλοὶ καὶ ἀέναοι, καὶ δεόμενοι μαντείων πολλῶν καὶ χρησμῶν μυρίων.

Τίς ἂν οὖν ἀμάρτοι ⁴⁴⁴⁵ μαντευόμενος τί τέλος μοχθηρίας; τί τέλος ἀπιστίας; τί τέλος ἀκολασίας; Ταῦτα καὶ Σωκράτης προὔλεγεν, οὐχ ὁ Ἀπόλλων μόνον· διὰ τοῦτο ὁ Ἀπόλλων ἐπῄνει Σωκράτην, ὅτι ἦν ὁμότεχνος αὐτῷ.

Dialexeis. Maximus of Tyre. ed. Hermann Hobein. United States. 2017.

Funding provided by Harvard Library Arcadia Fund.

Current edition First1KGreek

Dialexeis (Greek) (Maximus of Tyre. Maximi Tyrii philosophumena. Hobein, Hermann, editor. Leipzig: Teubner, 1910.)

Notes on the current edition

Dialexeis

1. ιϚʹ

2. 65 b

3. 4 ἐχρῶντο sq. vi. or. 11. 6 d || 5. 6 βαρβαρικοῦ στόλου vi. or. 12. 6 c et or. 23. 3 c cf. Plat. republ. III 692 c || 12 ξυλίνῳ τείχει vi. or. 29. 7 a || 15 οἱ Ἀθηναῖοι . . οὐκ ἤθελον sq. eadem sententia qua or. 11. 6 d

4. Codices RBMN φ (═ Paccius) α (═ Stephanus); H (teste Davisio)

5. 4 ἐχρῶντο] in mge χρᾶ ὁ θεὸς καὶ τῷ θεῷ χρῶνται οἱ ἄν- θρωποι (rubr. col.) M

6. 1 ΙΓ΄ R! || 3 in mge ιϛ΄ R! | εἰ μαντικῆς — ἐφʼ ἡμῖν (φ in ras.) H add. λόγος γ΄ φα praemisso πίνακος numero ιθ΄ Ζ (teste Schenkl) περὶ τοῦ εἰ — ἡμῖν N τοῦ αὐτοῦ περὶ τοῦ εἰ — ἡμῖν M om. (spat. rubric. relicto) B || 7 σφενδονηταὶ R! || 14 ἀναστάντες (να in ras.) R! || 15 οἱ om. BM || 17 νοῦν| νῦν MN

7. Ed. Duebn. p.75

8. 13 γνώμη ἀνθρώπου sq. vi. or. 1. 2 b vers. finem || 18. 19 τολμηρὸν . . εἰπεῖν cf. Plat. soph. 267 d κἂν τολμηρότερον εἰ- ρῆσθαι || 19 χρῆμα συγγενές vi. or. 6. 1 d

9. 5 ἀμφισβητησίμου] in mge ἀμφισβητήσιμον τὸ ξύλινον (rubr. col.) M || 10 σώζειν φέρουσαι] in mge ἐφʼ ὧν σώζονται οἱ φερόμενοι καὶ νικῶσιν οἱ μαχόμενοι M

10. 1 κατασκευήν (in mge corr.) B || 7 ἐξιστάσθαι RMN ἐξίσ- τασθε cett. (δ Δ) sed cf. Dürr l. l. p. 43 || 8 καὶ (ante ἐλευθερίᾳ) om. MN φα(δ) || 18 μαντεῖα Rφ (,,oracula deorum“ σ2) μαντεία cett. (δ Δ) | ἀνθρώπων MNφα(θ)

11. 66 a

12. 12 ἀριθμὸν ψάμμων sq. vi. or. 11. 6 c || 13 ἀτόπου λέβητος vi. or. 11. 6 c || 20. 21 μὴ ὅτι θεόν, ἀλλʼ οὐδὲ ἄνδρα ἀγαθόν ═ or 5.3 a

13. 21 οὐδὲν — p. 161. 4 ὤνησεν n

14. 4 γὰρ (post τὸ) om. φ? || 6 ὡς δεῖ] ὡδὶ φ? („rem totam ita dis- tinguere“ σ2) et ita Hahn || 8 νόμου] νοῦ Heins. μοι Dav.2 μόνου Duk. del. Markl. || 10 καὶ τὰ τίμια om. in mge ead. man. add. R! || 11 θείου ΒΜΝ α! || 14 δηλαδὴ] εἰ δὲ δὴ (del. καὶ) Duk. || 15 〈καὶ〉 τὸ ἀληθὲς Dav.2 || 15 μαθεῖν κἂν οὐ συμφέρῃ Markl. μαθεῖν δὲ καὶ συμφέρει Reiske [μαθεῖν] κἂν συμφέρῃ 〈μαθεῖν〉 Heins. lac. ind. Duebn. || 17 (et p. 161. 5) ἡγῇ Ϛ(δΔ⁰) || 18 ἐγειρόντων B (supr. α) Nα corr. Steph. || 20 ἐγὼ scil. ἡγοῦμαι (an scriben- dum λέγω?) || 21 ἀξιῶ α(δ Δ)

15. 66 b

16. 2. 3 ἰατρὸς νοσοῦντα ἐξαπατᾷ, καὶ στρατηγὸς στρατόπεδον cf. Xenoph. mem. lV 2. 17 (═ Stob. fl. 9. 59) || 4 ψεῦδος ὤνησεν ἀν- θρώπους cf. Xenoph. mem. IV 2. 17 Plat. republ. II 382 c III 389b (ap. Stob. fl. 49. 95) Orig. c. Cels. IV 171 Philo (Wendland neu entd. fragm. p. 88. 90) Herodoto lsocrate aliis auctoribus allatis Eustath. Odyss. 1455. 20 || 7 πολεμεῖν λόγον λόγῳ ut or. 11. 1 a || 8 ὅσον τὸ ἐξ ἡλίου φῶς sq. similitudine eiusdem acuminis com- probatur eadem res or. 6. 1 e || 11 τὸ πᾶν τοῦτο ἁρμονίαν τινὰ sq. spectat τὴν ἁρμονίαν τοῦ ὅλου quam similitudinem suppe- dit. Ps. Arist. π. κόσμου (cf. Zeller Sitzungsber. d. Berl. Acad 1885 l 401) cf. Diog. ep. 39. 3 Plut. defect. orac. 436 sq. 12 τεχ- νίτην sq. vi. infra § lV c || 16 ὡς κορυφαία ἁρμονία vi. or. 9. 1 e cf. Lucian. lcarom.17

17. 6 τοῦ ἀνθρώπου MNα νοῦ ἀνθρωπίνου nescio unde δ τοῦ ἀν- θρωπίνου ἢ Hahn || 7 λόγῳ λόγον Mα(δ) || 10 διερέσει (suprascr αι) N || 13 αὐτὴν] ταύτην Markl. || 16 συνταράττειν MN | κορυ- φαιαρμονία (add. α man. post.) R! || 17 χορῶν B

18. Ed. Duebn. p. 76

19. 9. 10 τεχνίτην sq. (ut supra § lllg) simil. vi. or. 41. 4 d || 10 ὄρ- γανα sq. vi. or. 13. 7 b simil. ψυχὴν ὄργανον θεοῦ appellat Plu- tarch. de Pyth. orac. 21. 404c || 17 ἀριστείαν δὲ sq. vi. or. 8. 7 b cf. etiam Muson. ep. (Hense p. 142 7 sq.) || 19 sq. κυβερνήτης . . στρα- τηγὸς . . ἰατρὸς scil. τῆς ἀνθρωπίνης γνώμης exempla cf. Xenoph. mem l 1. 7 Cicer de div. l 14. 24 Orig. c. Cels. 4 227 Philo de prov. 31

20. 3 ἣ] ἢ M ἡ BH om. Nα(θ) καὶ Schenkl | οἴας δήποτε Heins. et ita (nisi quod οἱασδήποτε) Schenkl ἢ οὐ δήποτε Dav. 2 οἶμαι· ἤδη ποτὲ Reiske τοιᾶσδε ἤδη ποτὲ Duebn. || 5 ἐλογισμοῖς in mge ἑλκυσμοῖς B || 6 ῥύμην Markl. || 9 μέρη· κάλει Markl. || 10 θυμόν in mge θεόν B || 11 ante τὴν ἀνθρωπίνην lac. indic Steph. quem temere secutus 〈τὴν γνώμην〉 τὴν ἀνθρωπίνην quando Hob. τὴν θείαν πρόνοιαν Dav.2 τὴν μαντικὴν Markl. (Duebn.) || 15 σύνθεμα (cf. Crönert l. l p. 284 adn. 2) R σύνθημα cett. (δ Δ) | δὲ (prius) in ras. ex δὴ R! || 17 ἀριστεῖον φ? („fortitudinis praemium“ σ2) Heins. | τὴν ante μοχθηρίαν nescio unde om. θ

21. 67a

22. 8 τὸ πλῆθος τῶν μάντεων scil. divinationis artificiosae coniectura hominum nitente de qua cf. Cicer. de div. l 6.11 Ps. Plut. vit. Hom. 212 al. || 11 τὸ ἐφʼ ἡμῖν . . μέρος . . τῆς εἱ- μαρμένης vel τοῦ ὅλου cuius saluti subiectum est vi. or. 41. 4 g etiam or. 38. 5 e || 15 αὐχμοὺς sq. scil. exempla τῶν ὕλης παθῶν vi. or. 5. 4g etiam or 41. 4h || 19 Φερεκύδης . . Ἱπποκράτης . . Τι-

23. 6 ξυνείς] αἰσθανόμενος Hahn || 7 αἰσθανόμενος] ξυνείς Hahn || 11 τοῖς (ις in ras.) R! | ὅσον] ὂν α(θ) || 13 στήσεται (αι in ras.) R! | ἢ μὴ] ἡμῖν Schenkl sed vi. or. 17. 2h etiam infra § VII f | βουλεύσεται] βουλὴ ἔσεται α(θ) 〈ἡ γνώμη〉 βουλεύσεται Duebn. || 14 ἀναγκαίου] ἀνθρώπου Duk. | ἡ (ante γνώμη) nescio unde om. θ | μαντικὴ B et ita Schenkl 〈καὶ ἡ〉 μαντικὴ φα (Δ) 〈ᾗ καὶ ἡ〉 μαντικὴ Reiske sed nil mutandum esse docet p. 160. 1 sq. || 15 ἑκάτερα Schenkl || 16 ἐπομβρίας HB(Δ) ὑπερομβρίας Schenkl om. σ2 || 17 ἐκβολάς N συμβολάς B || 18 ἀνθρώπων (ρωπων in ras.) R!

24. (cf. Herodot. l 53)

25. μήσιος exempla divinationis humanae sicut Bacis Epimenides Sibylla cf. Cicer. de div. I 18.34

26. 5 μὴ σπεῖρε sq. cf. Lucian. lup. conf. 13 (636) τὸ μὲν γὰρ τοῦ Λαΐου καὶ γέλοιον τὸ μὴ σπεῖρε sq. Chrysipp. (Gercke Chrys. 117) || 13 Κροῖσος sq. vi. or. 5. 2a cf. Cicer. de div. l 19.37 ‘quae Croeso Pythius Apollo, ut de naturali divinatione dicam, re- sponderit quis ignoret’ Lucian. lup. conf. 14 (636)

27. 5 ἄλοκα] in mge ἄλοξ, ἡ αὔλαξ (vet. schol. a) R

28. 1. 2 λιμόν Nα(δ) || 2 Τιμήσιος RHB Τιμάσιος cett. (δ) Τιμη- σίας Heins. || 3 ἄλλοι Δ⁰ (cum H?) | τὰ ὅσα θ (err. typ. ex Lario- tiana) || 5 σπεῖρε (ε in ras.) R! σπείρη B | ἄτερ] βίᾳ περ B βίᾳ Dav.2 cum Euripide || 7 ἢν] εἰ Nα(δ) cum Euripide | φυ- τεύσεις BNα(δ) φυτεύσῃ Duk. τεκνώσεις Euripides | παῖδα M cum R! παῖδʼ cett. (δΔ) cum Euripide | σε N cum R! σ᾿ cett. (δ Δ) cum Euripide || 8 φῦς R φύς cett. (δ Δ) Euripides || 15 πεί- σεται (αι in ras.) R! || 16 συμπλοκῆς] μαντικῆς B | διοικήσεις R Dav.2 διακίσεις α Heins. διασχίσεις Steph. (δ)

29. Ed. Duebn. p. 77

30. 67b

31. (E 341)

32. 3 οἶκος οὗτος sq. similitudinem suppeditaverunt stoici cf. Zeller III 1. 301 Wendland ad Phil. de prov. 10. 1 Rohdich de Max. Tyr. p. 33 adn. 3 vi. etiam or. 32. 9 d ὡς οἶκον ἕνα || 4 ὀχήματα scil. θεῶν cf. Plat. Phaedr. 247 b || 5 θεῶν παῖδες vi. or. 11. 5 a et 12 a οὐ γὰρ sq. | ὑποφῆται θεῶν cognomen philosophorum vi. or. 11. 6 e || 9 ἐπιστάται θεοί scil. daemones vi. or. 8. 8 b vers. finem cf. Plut. defect. orac. 436 f δαίμονες ἐπιστάται καὶ περίπολοι καὶ φύλακες sq. || 11 οὐχ ὁρώμενοι nam invisibilium genus deo- rum efficiunt daemones vi. or. 11. 12 a τοῦτο μὲν sq. et quae ibi adnotavi | τοξεύοντες τιτρωσκόμενοι spectat θεῶν πάθη vi. or. 4. 4 b cf. Xenophan. ap. Sext. Emp. math. lX 193 (Diels Vorsocr. 53) hyp. l 154 Plut. defect. orac. 417 e Dio Chrys 12. 62 Lucian. lup. conf. 8 (632) necyom. 3 (459) Cicer. nat. deor. l 16. 42

33. 1 καὶ (ante διέλυσας) om. α(θ) add. Dav.2 || 3 4 καὶ γῆ (αι in ras.) R! || 4 ἑστία ἢ (in ras. ex ἑστίαν) R! ἐστὶν ἀεὶ MN (ἑστία καὶ in mge) ἑστίαι καὶ φα(δ Δ) ἑστίαιν Schenkl | οἰκήματα Heins. | τὰ (ante ἀθάνατα) del. Markl. (Duebn.) et ita Schenkl τὸν in ras. R! τὸ MN || 8 ὀρθοὶ MNφα(δ) | ἀνηρτημένη Reiske 9 αὐτῶν (ων in ras. ex ον) R! || 10 τε] μὲν Reiske | σώζοντες (τες in ras. ex ται) R! | τὰ τῆς γῆς in ras. R! || 11 ἔγγονα] ὄρ- γανα B | οὐχ ὁρώμενοι] οὐκ ὀδυρόμενοι Markl. οὐ χολούμενοι Hahn prob. Rohdich. (p. 48 adn. 5)

34. 5 στρατὸν sq. e Plat. Phaedr. 246e vi. or. 4. 4 c || 10 νεὼς ὁλκάδος sq. simil. vi. or. 40. 5 e sq. || 14 τὰ ὄργανα vi. supra § IV c || 16 τὸ ἄδηλον . . τύχη vi. or. 36. 6 e δοῦλον λέγεις sq. cf. Plut. plac. phil. l 29 (Anaxagorae Aristotelis stoicorum)

35. 1 ὁρῶσι φ („homines . . lovis donum intuentur“ σ2) et ita vert. Heins. Grotius | πυριλαμπῆ α(δ Δ) || 2 κόσμοις i. e. ado- lescentibus qui rem domesticam curant | κόροις Dav.2 (Δ) κούροις Heins. collat Homer. η 100 | φερούσαις α(δ) sed vi. p. 180.11 δέος καὶ ἐξουσία δεσποτικόν || 8 ἐπιμέλειαν (πι in ras. ex πει) R! ἐπιμιξίαν Markl. ὁμιλίαν Reiske || 8. 9 κοινω- νίαν 〈καὶ〉 πολιτείαν. Ὁρᾷς Reiske (Duebn.) κοινωνίαν. Ὁρᾷς Schenkl (semoto ‘glossemate’ πολιτείαν) sed vi. p. 167. 2 || 9 ἑδραίαν Dav.2 || 10 ἠπειρωτικήν Dav.2 | 〈διὰ〉 νεὼς α(θ) 〈δίκην〉 νεὼς (vel νὴ Δία〉 νεὼς Reiske | ὁλκάδος 〈δίκην〉 Duebn. sed subaudi ἐστὶν (scil. ὁ βίος) || 11 περαιούμενον B α(δ Δ) περαιουμένης Dav.2 (cum σ2) || 13 ναυτῶν] αὐτῶν Nφα(δ) corr. Steph. | θαλάττης (θα in ras.) R! || 16 δὲ in ras. ex με(ν) R!

36. 68a

37. 3 ὡς θεὸς sq. cf. lulian. ep. ad Themist. 257d Themist. 33. 367c || 12 τῶν ἀμφιβίων sq. cf. Cicer. nat. deor. l 37. 103 ‘bestiae . . quasi ancipites in utraque sede viventes’ vi. etiam or. 40. 4 h || 15 ἐξουσίᾳ καὶ ἀνάγκῃ cf. Ps. Plut. vit. Hom. 120 οὐ πάντα καθʼ εἱμαρμένην παραγίνεσθαι, ἀλλά τι καὶ ἐπὶ τοῖς ἀνθρώποις εἶναι, ὧν ὑπάρχειν μὲν τὸ ἑκούσιον, τούτῳ δέ πως συνάπτειν τὸ κατηναγκασμιένον

38. ἀκούσῃ — 6 τέχνην n

39. 1 ἀντε〈τίθει〉 τύχη Hob. ἀντετύχει RHB ἀντιπίπτει cett. (θ) ἀντιτυπεῖ Dav.2 ἀντερείδει Duebn. ἀντίτυποι (ἀντίτυπος) Schenkl || 2 τῆς] αἱ (vel ἡ) τῆς Schenkl | κράσεις RN (suprascr. ις) κράσις cett. (δ Δ⁰) ἡ κρᾶσις Reiske (Duebn.) || 3 μετὰ θεὸν MN φα(δ) 4 τἀνθρώπινα Plato | διακυβερνῶσι Plato | τὰ (ante ξύμπαντα) om. Plato || 5 γε om. Plato | ἐπὶ τούτοις προσθεῖναι] ξυγχωρῆσαι τούτοις Plato || 6 δεῖν] δεινὸν Reiske | τὴν ante τέχ- νην om. Plato | χειμῶνος Bα(δ Δ) cum Platone || 7 ξυλλαβέσθαι Plato | ἢ μὴ] ᾗ δεῖ Reiske sed vi. supra § IV k; or. 17. 2 h || 11 διαπιστεύσει B διαπιστεύειν ἐᾷ Markl. || 13 μεταρσίοις 〈καὶ τοῖς νηκτοῖς τῆς ἐν ὕδατι διαίτης〉 τοιαύτην Reiske lacun. in- dicat Duebn.

40. Ed. Duebn. p. 78

41. 6 εἰ μέν sq. vi. or 9 1 b || 8 οὐ γὰρ θέμις sq vi or. 5. 1 g οὐδὲν γὰρ sq. or. 41. 3 a || 15 ἐγὼ δʼ οὐκ αἴτιος sq. vi. or. 41. 5 a αὐτοῦ τοῦ ἑλομένου αἰτία, θεὸς ἀναίτιος || 19 Μοίραις vi or. 5. 5 e

42. 2 τὴν (ante ἀνάγκην) om. α(δ) || 4 ἐν (ante ἀνθρώπων) om. MN α(δ) || 6 μέν τις α(θ) cum Homero || 8 αἱ (ante ἀνθρώπιναι) om. MN α(δ) || 9 θεῷ ϛ(δ∠) || 10 ἐπτὶ R!MN ἐσσὶ cett. (δ ∠) cum Homero | τοὶ] o Homerus τοὶ ἐπὶ R! || 16 ἠεροφοῖτις (ηερ in ras.) R! | ἐρινύς ϛ(θ) (ut 20 et p.169. 1) || 17 καὶ (ante ταυτὶ) del. Reiske || 20 αἱ δὲ Duebn. | ταῖς (ante τραγῳδίαις) om. MN α(δ)

43. 68 b

44. 1 Ἐρινὺς vi. or. 35 8 e ταῦτα αἱ Ποιναί sq. 2 Αἶσα cf. Cor- nut. 13 || 3 εἱμαρμένης ὀνόματα cf Chrysipp ap. Stob. ecl I 79 Ps. Aristot π. κόσμου 7. 5 (= Stob. ecl. l 82) Cornut. 13 || 11. 12 συμφορῶν ἀνθρωπίνων ut postea ὀχετοὶ μοχθηρίας vi. or. 41. 4 b 13 ἀπὸ τῆς Αἴτνης τὸ πῦρ et ἐξ Αἰθιοπίας ὁ λοιμὸς exempla malorum ,,physicorum“ vi. or. 5. 4 g; 41. 4 h vi. etiam supra § V b et or 7. 4 b

45. 1 ὁράματι] δράματι HB (∠) ταῦτα τὰ κενὰ Duebn. | ἤ γε Schenkl ἥ τε Reiske (Duebn.) || 2 διʼ ἀνοίας Grotius (Duebn .) δὴ ἀνοίας Reiske διαδίδοται Dav ἀδιανόητα Duk. προνοίας ἢ Markl. sed ‘mentisʼ = mente ficta, excogitata? || 3 〈οὐχ〉 εἰμαρμένης Reiske ἡμαρτημένης Heins. | καθειργμένης Reiske 4 〈ταῦτα〉 καὶ τὸν Heina. Reiske | 5 ἀρχαίων M om. B || 7. 8 ταῦτα δὲ τὸν nescio unde θ || 13 ὡς ἐξ Αἰθιοπίας — 14 λοιμὸς ῥεῖ om. BM (in mge add) ὥσπερ ἐξ M (in mge) N α(δ) || 14 ἐπὶ μίαν γῆν (vel ἐπὶ τὴν Σικελικὴν) Markl ἐπὶ τὴν γῆν (vel ἐπὶ τὴν ἀκτὴν) Reiske ἐπὶ τὴν Κατάνην Toupius (Emendat. II 305) 16 ἀένναοι ϛ(δ) | μαντειῶν MB α(θ)

Maximus of Tyre Dialexeis 13

ed. Hermann Hobein

Search the Perseus Catalog for:

ΙΓ΄ XIII (Duebn. XIX vulg. 3 B 16)

Current edition First1KGreek

Notes on the current edition

Stable identifiers