mvp-comment-312-1
Wecklein 1888, p. 292
mvp-comment-312-2
viertes Epeisodion: Vor dem neu eingesetzten Gerichtshof, dem Athena als
ἡγεμών und
εἰσαγωγεύς vorsteht (583), bringen die Erinyen ihre Anklage vor, Apollon legt Zeugnis ab und tritt den Erinyen als Vertreter der Sache des Orestes, die zugleich seine eigene ist, entgegen. Darauf fällen die Areopagiten das Urteil. Athena tritt rechts auf. Ein Herold und ein Trompetenbläser schreiten voraus, Bürger von Athen folgen ihr.
κήρυσσε scil.
σίγα (
Eur. Phoen. 1224
σίγα κηρύξαι στρατῷ
). Der
Schol.
:
ὅρα πῶς τὰ νέων ἔθη ἀναχρονίζει. ἃ γὰρ νῦν γίνε ται, ταῦτα τὴν ᾿Αθηνῶν εἰσήγαγε λέγουσαν. ἐχρῶντο γὰρ τῇ σάλ πιγγι ἀνείργειν τὸ πλῆθος θέλοντες
.
στρατόν: natürlich ist das Volk nur gedacht.
mvp-comment-352-1
Wecklein 1888, p. 296
mvp-comment-352-2
Schol.
:
οὐ τὸν Δία προέθετο κακῶς εἰπεῖν, ἀλλὰ τὸν Ἀπόλλωνα ὡς ψευσάμενον βούλεται ἐλέγξαι
.
mvp-comment-353-1
Wecklein 1888, p. 296
mvp-comment-353-2
,,Euch rufe ich zu Zeugen an dies zu hören" d.
i.,,habt acht auf diesen Widerspruch, damit ihr ihn bezeugen könnt." Damit will sie die besondere Aufmerksamkeit der Richter darauf lenken.
mvp-comment-353-3
1
mvp-comment-354-1
Wecklein 1888, p. 296
mvp-comment-354-2
Vg1.
Cho. 1026
.
mvp-comment-355-1
2
mvp-comment-355-2
Wecklein 1888, p. 296
mvp-comment-355-3
Zu
Ag. 990
f. Im
Προμη θεὺς λυόμενος traten die Titanen als Chor auf: Zeus hat ihre Fesseln gelöst und sich mit Kronos ausgesöhnt. Kronos wohnt dann auf den Inseln der Seligen (
Pind.
Ol. II 78
).
mvp-comment-356-1
Wecklein 1888, p. 297
mvp-comment-356-2
μηχανὴ λυτήριος, vgl.
Sept. 1032
θάρσει, παρέσται μηχανὴ δραστήριος
.
mvp-comment-357-1
Wecklein 1888, p. 297
mvp-comment-357-2
Für vergossenes Blut giebt es keine Sühne, während in allem andern Vater Zeus die Sache nicht so genau nimmt und sich nicht sonderlich ereifert. Cetera vero omnia Iupiter constituit, sursum deorsum volvens, h. e. modo sic, modo aliter dirigens (Schütz). Vgl. auch zu 532 f. Wie dort
ἄλλο ἄλλα ἐφορεύει, steht hier
ἄνω τε καὶ κάτω στρέφων τίθησιν.
οὐδὲν.. μένει, keineswegs infolge von Zornmut schnaubend d. i. nicht über die Mafsen aufgebracht und unversöhnlich.
mvp-comment-358-1
Wecklein 1888, p. 297
mvp-comment-358-2
Ganz einverstanden: denn sieh zu, wie du dann für diesen eintrittst, dafs er freigesprochen werde; wenn es für vergossenes Blut keine Sühne giebt, so kann auch Orestes als Mörder nicht gesühnt sein und darf als unrein nicht in seine Heimat kommen.
Ζυ τὸ φεύγειν ὑπερδικεῖς τοῦδε vgl.
Soph. Ai. 1346
où tavt', 'Odvoσεῦ, τοῦτ᾽ ὑπερμαχεῖς ἐμοί;
mvp-comment-359-1
Wecklein 1888, p. 297
mvp-comment-359-2
Der Mörder mufs den Schauplatz seiner Missethat meiden. Vgl.
Hom. Π 573
,
Ψ 86
,
Ω 481
.
mvp-comment-360-1
Wecklein 1888, p. 297
mvp-comment-360-2
Einem Mörder war der Besuch der Heiligtümer wie der öffentlichen Plätze und Versammlungen untersagt. Dies wurde gleich durch die
πρόρρησις bei der Bestattung des Ermordeten erklärt, vgl. Schömann Antiqu. iur. publ. Graec. p. 289.
Die
mvp-comment-361-1
Wecklein 1888, p. 297
mvp-comment-361-2
ποία δὲ χέρνιψ: zu
Ag. 1020
. Geschlechtsgenossenschaften (
φρῆτραι,
φρᾶτραι,
φρατρίαι) hatten gemeinsame Kulte und feierten gemeinsame Opfer und Feste, unter denen das bedeutendste die
Ἀπατούρια waren.
mvp-comment-361-3
3
mvp-comment-362-1
Wecklein 1888, p. 297
mvp-comment-362-2
Die Mutter von dem was
τέκνον heifst ist nicht
τοκεύς. Mit
κεκλημένον wird so die Bezeichnung
τέκνον im Verhältnis
zur Mutter als ungenau erklärt.
κύματος,
κυήματος wie
Cho. 128
. Den Gedanken hat auch
Eur. Or. 552
zur Widerlegung der gleichen Anklage benützt:
πατὴρ μὲν
ἐφύ τευσέν
με,
σὴ (Orestes spricht zu Tyndareos)
δ᾽ ἔτικτε παῖς,
τὸ
σπέρμ'
ἄρουρα παραλαβοῦσ᾽ ἄλλου πάρα.
ἄνευ δὲ πατρὸς τέκνον οὐκ εἴη
ποτ᾽
ἄν.
ἐλογισάμην οὖν τῷ γένους ἀρχηγέτῃ κάλλιον ἀμυνεῖν τῆς ὑποστάσης τροφάς. Euripides unterscheidet also zwischen
φυτεύειν und
τίκτειν, welches letztere er von der Mutter gelten läfst, während Aschylos das
τίκτειν nur dem Vater zuerkennt. Vgl. auch
Eur. frg. 1048
ἀλλ᾽ ἴσθ᾽, ἐμοὶ μὲν οὗτος οὐκ ἔσται νόμος, τὸ μὴ οὐ σέ, μῆτερ, προσ
-
φιλῆ νέμειν ἀεὶ καὶ τοῦ δικαίου καὶ τόκων τῶν σῶν χάριν.
στέργω δὲ τὸν φύσαντα τῶν πάντων
βρο τῶν μάλισθ'·
ὁρίζω τοῦτο καὶ σὺ μὴ φθόνει·
κείνου γὰρ ἐξέβλαστον·
οὐδ᾽ ἂν
εἰς
ἀνὴρ γυναικὸς αὐδήσειεν,
ἀλλὰ τοῦ πατρός.
mvp-comment-362-3
4
mvp-comment-363-1
Wecklein 1888, p. 298
mvp-comment-363-2
ὁ θρώσκων,
ὁ σπερμαίνων Schol. Hesych.
θρώσκων κνώδαλα:
ἐκθορίζων καὶ σπερματίζων,
γεννῶν.
Αἰσχύλος
Ἀμυμώνη.
αἷσι . .
θεός, eae saltem, quibus foetum non extinxerit deus (Musgrave). Über den Plural
αἷσι
Krüger I § 58, 3, 5
und über den Konjunktiv ohne
άv zu 211.
mvp-comment-364-1
Wecklein 1888, p. 298
mvp-comment-364-2
Der bei
μὲν vorschwebende Gedanke
ἄνευ δὲ πατρὸς τέκνον οὐκ εἴη
ποτ᾽
ἄν ergänzt sich, wie 628
καὶ
γυναῖκα, von selbst.
mvp-comment-365-1
Wecklein 1888, p. 298
mvp-comment-365-2
Nach diesem Verse fehlt, wie das folgende
ovde zeigt, ein Vers etwa
οὐκ ἐκλοχευθεῖσ᾽ ἀγρίοις μόλις πόνοις oder
πατρὸς λοχευθεῖσ᾽ ἐξ ἄκρου κρατός ποτε (in diesem Falle würde
οὐδ᾽ für
καὶ οὐ stehen).
mvp-comment-366-1
Wecklein 1888, p. 298
mvp-comment-366-2
Zur Argumentation wird noch (
ἔξω τοῦ πράγματος) eine auf das Gemüt wirkende Bemerkung hinzugefügt. Doch s. Anhang.
mvp-comment-367-1
Wecklein 1888, p. 298
mvp-comment-367-2
αἰανῶς (575)
μένοι wie
Suppl. 956
μένειν ἀραρότως
,
Ag. 845
ἐμπέδως μένοι
.
—
τοὺς ἐπισπόρους τῶνδε,
τῶν ἔπειτα, also die fernen Enkel.