mvp-comment-142-1
Wecklein 1888, p. 270
mvp-comment-142-2
Epiparodos (vgl. zu 1). Der Chor tritt zerstreut auf (
τινὲς
δέ
φασιν ἐν τῇ ἐπιδείξει τῶν Εὐμενίδων σποράδην εἰσαγαγόντα τὸν χορὸν τοσοῦτον ἐκπλῆξαι τὸν δῆμον
κτέ. im
βίος Αἰσχύλου); zuerst erscheint wie
Soph. Ai. 866
der eine Halbchor, dem der Koryphaios als Führer vorausgeht; den Worten der Führerin (1) erwidert der Halbchor (2). Dann kommen nach einander die sechs Mitglieder des anderen Halbchors (3-8). Erst bei 307 (
χορὸν ἅψωμεν) ordnen sie sich in Reihe und Glied.
τόδε auf den
Boden deutend, wo sie Blutspuren zu sehen glaubt, vgl.
αἵματι στάζοντα χείρας 41 f., wiewohl Orestes jetzt von Apollon gereinigt ist. Zu 281.
mvp-comment-150-1
Wecklein 1888, p. 270
mvp-comment-150-2
Asyndeton bei der Erklärung (
ὀσμὴ γὰρ
κτέ).
προσγελάwie
τῶνδε προσσαίνει σέ τι;
Prom. 861
,
παιδός με σαίνει φθόγγος
Soph. Ant. 1214
, blickt mich bekannt und traut an, erweckt in mir eine willkommene Erinnerung, ein angenehmes Gefühl.
mvp-comment-150-3
1
mvp-comment-151-1
2
mvp-comment-151-2
Wecklein 1888, p. 271
mvp-comment-151-3
ὅρα ruft der Halbchor der spähenden Führerin zu.
Soph. Oed. K. 118
ὅρα. τίς ἄρ᾽ ἦν; ποῦ ναίει; .. προσδέρκου, λευσσέ νιν, προσπεύθου πανταχῇ.
μάλ᾽ αὖ
(,,gar abermal" d. h. ich wiederhole es) wie
μάλ' αὖθις
Cho. 650
.
mvp-comment-151-4
3
mvp-comment-152-1
4
mvp-comment-152-2
Wecklein 1888, p. 271
mvp-comment-152-3
Mit
ὅδε weist die Führerin des zweiten Halbchors auf Orestes Wenn die Lesart
γουνόν
hin. richtig ist (vgl. Anhang), so scheint
Aschylos das Homerische
γουνὸν Αθηνάων ἱεράων
(λ 323) von der Akropolis verstanden
zu haben. In dem delphischen Orakel bei
Plut. Thes. c. 3
, Schol. zu
Eur. Med. 679
,
Apollod. III 15, 6
wechseln die Lesarten
πρὶν δημὸν ᾿Αθηνέων εἰσαφικέσθαι,
πρὶν γουνὸν ᾿Αθηναίων ἀφικέσθαι,
πρὶν ἐς ἄκρον Αθηναίων ἀφίκηαι.
ζάθεον ist willkürliche Ergänzung zur Herstellung eines Trimeters, wie er die fünf folgenden Teile beginnt;
ὡς scheint dem Sinne zu
entsprechen:,,hier wieder eine hochheilige Höhe als Schutz, wie er sich einbildet, innehabend".
mvp-comment-152-4
5
mvp-comment-153-1
Wecklein 1888, p. 271
mvp-comment-153-2
ὑπόδικος:
ὑπεύθυνος,
χρε ώστης, ἔνοχος δίκης Hesych. Er will sich vor Gericht rechtfertigen wegen Gewaltthat. Mit
χερῶν vgl.
αυτόχειρ.
mvp-comment-154-1
Wecklein 1888, p. 271
mvp-comment-154-2
αἷμα μητρῷον τὸ (
ὃ)
χαμαὶ διερὸν
οἴχεται
πέδοι χύμενον
δυσ αγκόμιστον (
δυσανακομιστόν
ἐστι, das Mutterblut, welches auf den Boden geflossen ist, zur Erde vergossen, ist nicht wieder zurückzubringen. Mit
δυσαγκόμιστον vgl.
τίς ἂν πάλιν ἀγκαλέσαιτο
Ag. 1005 f.
Die epische Form
χύμενον auch
Cho. 400
,
Eur. Herakl. 76
.
mvp-comment-155-1
Wecklein 1888, p. 271
mvp-comment-155-2
In
δεῖ
σ᾿
ἀντιδοῦναι ἐρυθρὸν πέλανον ῥοφεῖν ἀπὸ ζῶντος ἐκ μελέων steht der Infin.
ῥοφεῖν wie in
δοῦναι οἶνόν τινι πιεῖν.
ἐρυθρὸν πέλανον:
Pers. 818
πέλανος αἱματοσφαγής
,
Etym. M. p. 695, 15
Ἀττικοὶ λέγουσι πέλανον πᾶν τὸ πεπηγός
.
mvp-comment-156-1
6
mvp-comment-156-2
Wecklein 1888, p. 271
mvp-comment-156-3
ἀντίποινα ματροφόνου δύας,
Bufse für den muttermordenden Schmerz d. i. für den von Schmerzen begleiteten Muttermord. Vgl. zu
Ag. 735
.
mvp-comment-157-1
Wecklein 1888, p. 272
mvp-comment-157-2
ἤλιτεν θεὸν
. . τοκῆας wie
ἀθανάτους ἀλιτέσθαι
Hom.
δ 378
,
ἐκ γὰρ δή
μ'
ἀπάτησε καὶ ἤλιτεν 1 375,
ὅ
τις σφ᾽
ἀλίτηται Τ 265 u. a.
mvp-comment-158-1
7
mvp-comment-158-2
Wecklein 1888, p. 272
mvp-comment-158-3
Der Ahndung der Erinyen fallen diejenigen anheim, welche sich gegen die drei Hauptgebote der griechischen Sittenlehre verfehlen. Vgl. zu 548. So sagt
Horaz carm. II 13, 5
von dem, welcher der schlimmsten Verbrechen fähig ist, illum et parentis crediderim sui fregisse cervicem et penetralia sparsisse nocturno cruore hospitis.
- Wegen des Plur.
ἀσεβοῦντες nach dem kollektiven
τὶς ἄλλος
Krüger I § 58, 3, 5
. Die epische Form
τοκῆας wie
Eur. Phoen. 829
βασιλῆας
.
mvp-comment-159-1
Wecklein 1888, p. 272
mvp-comment-159-2
εὔθυνος:
δικαστής Schol.
Pers. 830
Ζεύς τοι κολαστὴς τῶν ὑπερκόμπων ἄγαν φρονημάτων ἔπεστιν, εὔθυνος βαρύς
.
mvp-comment-160-1
Wecklein 1888, p. 272
mvp-comment-160-2
δελτογράφῳ:
Soph. frg. 535
θὲς δ᾽ ἐν φρενὸς δέλτοισι τοὺς ἐμοὺς λόγους
,
Cic. Acad. II 1
ut nos
litteris consignamus quae monumentis mandare volumus, sic ille (Lucullus) in animo res insculptas habebat
und zu
Cho. 448
.
Cho. 1
.
ἐπωπα: 20
mvp-comment-161-1
Wecklein 1888, p. 272
mvp-comment-161-2
zweites Epeisodion. Orestes ruft Athena zu Hilfe. Die Chorführerin weist jeden Beistand zurück.
mvp-comment-162-1
8
mvp-comment-162-2
Wecklein 1888, p. 272
mvp-comment-162-3
καιρούς d. i. die rechte Zeit für das Reden wie für das Schweigen, vgl.
Plat. Staat p. 374
Cov
παριεὶς τοὺς καιρούς und zu
Cho. 580
. Diese Stelle scheint die Vorlage für frg. I der Eumen. des Ennius gewesen zu sein: Ita sapere opino esse optumum, ut pro viribus Tacere ac fabulari tute noveris.
mvp-comment-163-1
Wecklein 1888, p. 272
mvp-comment-163-2
μητροκτόνον μίασμα: Vgl.
κηλὶς μητροκτόνος
Eur. Iph. T. 1200
und zu
Ag. 735
. Wenn die Erinyen 247 u. a. immer noch Blut sehen, so wollen sie jede Möglichkeit der Reinigung eines Muttermörders in Abrede stellen.