Search the Perseus Catalog for:

View: By Commline

← Previous Next →

470-cont12

Μαρτύρια testimonies and τεκμήρια proofs are also later the chief means of proof, and these are called here according to the manuscripts ὁρκώματα oaths (after 786, 379 ( Ddf. Lex. p. 58 ). πιστὰ καλεῖται is called a pledge. For otherwise not), in that they take the place of the old oaths of the parties and are better and more reliable than these; cf. Ch. 901 τὰ πυθόχρηστα πιστὰ δ᾽ εὐορκώματα the Pythian pledges, the well-sworn oaths (scil. ἡγοῦ lead). The scholiast also read thus ( ὑμεῖς δὲ ὅρκους αὐτοὺς αἰτήσατε but you, demand oaths from them, admittedly quite wrongly), and we need not change with Pauw to ὀρθώματα upright things (an unattested word). Nor is the τε and after δίκης of justice (Wellauer) necessary, cf. on ἀρωγὰ τῆς δίκης helpers of justice Ag. 1156

γάμοι ὀλέθριοι φίλων

marriages destructive to loved ones

, Eum. 578 φόνου καθάρσιος purifier from bloodshed etc., Kühner-Gerth 1, 371.

Καλεῖσθε you are called middle voice as at Ch. 201 . 216. Pers. 688

καλεῖσθε τεκμήρια

you are called proofs

is a zeugma.

V. 487 βέλτατα best things Hik. 1055 ; so also elsewhere Aeschylus βέλτερος better - τατος most, except βέλτιστον best Ag. For the neuter Wecklein compares Pers. 1

τάδε ἥξω

I will come to these things

is ἄξω I will lead an easy change by Auratus (for which Heimsoeth compares the scholium on 556 ἡ Ἀθηνᾶ ἄγει δικάσοντας Athena leads those who will judge); τάξω I will arrange Schneidewin, which is also not difficult; but one can also attach the infinitive to κρί judgevada.

Eumenides. Aeschylus. ed. Friedrich Blass. Berlin. 1907.

Current edition Experimental

Kommentar zu den Eumeniden (OCR draft) (German) (German commentary on Aeschylus' Eumenides by Friedrich Blass, 1907.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (12)

Εὐμενίδες First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 490-565 focus

str. 1

Χορός

νῦν καταστροφαὶ νέων
490

θεσμίων, εἰ κρατή-

σει δίκα <τε¹> καὶ βλάβα

τοῦδε ματροκτόνου.

πάντας ἤδη τόδ᾽ ἔργον εὐχερεί-

ᾳ² συναρμόσει βροτούς.
495

πολλὰ δ᾽ ἔτυμα παιδότρωτα

πάθεα προσμένει τοκεῦ-

σιν μεταῦθις ἐν χρόνῳ.

499

ant. 1

Χορός

οὐδὲ³ γὰρ⁴ βροτοσκόπων

μαινάδων τῶνδ᾽ ἐφέρ-
500

ψει κότος τιν᾽⁵ ἐργμάτων:

πάντ᾽ ἐφήσω μόρον.

πεύσεται δ᾽ ἄλλος ἄλλοθεν, προφω-

νῶν τὰ τῶν πέλας κακά,

λῆξιν ὑπόδοσίν τε μόχθων,
505

ἄκεά τ᾽⁶ οὐ βέβαια τλά-

μων [δέ τις⁷] μάταν παρηγορεῖ.

508

str. 2

Χορός

μηδέ τις κικλησκέτω

ξυμφορᾷ τετυμμένος,

τοῦτ᾽ ἔπος θροούμενος,
510

ὦ δίκα,

ὦ⁸ θρόνοι τ᾽ Ἐρινύων.

ταῦτά τις τάχ᾽ ἂν πατὴρ

ἢ τεκοῦσα νεοπαθὴς

οἶκτον οἰκτίσαιτ᾽, ἐπει-
515

δὴ πίτνει δόμος δίκας.

517

ant. 2

Χορός

ἔσθ᾽ ὅπου τὸ δεινὸν εὖ,

καὶ φρενῶν ἐπίσκοπον

δεῖ μένειν⁹ καθήμενον:

ξυμφέρει
520

σωφρονεῖν ὑπὸ στένει.

τίς δὲ μηδὲν ἐν δέει¹⁰

καρδίαν <ἂν¹¹> ἀνατρέφων

ἢ πόλις βροτός θ᾽ ὁμοί-

ως ἔτ᾽ ἂν σέβοι δίκαν;
525
526

str. 3

Χορός

μήτ᾽ ἀνάρχετον¹² βίον

μήτε δεσποτούμενον

αἰνέσῃς.

παντὶ¹³ μέσῳ τὸ κράτος

θεὸς ὤπασεν, ἄλλ᾽¹⁴
530

ἄλλᾳ¹⁵ δ᾽ ἐφορεύει.

ξύμμετρον δ᾽ ἔπος λέγω,

δυσσεβίας¹⁶ μὲν ὕβρις

τέκος ὡς ἐτύμως:

ἐκ δ᾽ ὑγιεί-
535

ας φρενῶν ὁ πάμφιλος¹⁷

καὶ πολύευκτος ὄλβος.

538

ant. 3

Χορός

ἐς τὸ πᾶν δέ σοι λέγω,

βωμὸν αἴδεσαι δίκας:

μηδέ νιν
540

κέρδος ἰδὼν ἀθέῳ

ποδὶ λὰξ ἀτίσῃς:

ποινὰ γὰρ ἐπέσται.

κύριον μένει τέλος.

πρὸς τάδε τις τοκέων
545

σέβας εὖ προτίων

καὶ ξενοτί-

μους δόμων¹⁸ ἐπιστροφὰς

αἰδόμενός τις ἔστω.

550

str. 4

Χορός

ἑκὼν δ᾽¹⁹ ἀνάγκας ἄτερ δίκαιος ὢν
550

οὐκ ἄνολβος ἔσται:

πανώλεθρος <δ᾽²⁰> οὔποτ᾽ ἂν γένοιτο.

τὸν ἀντίτολμον δέ φαμι παρβάταν²¹

ἄγοντα πολλὰ παντόφυρτ᾽ ἄνευ δίκας²²

βιαίως ξὺν χρόνῳ καθήσειν
555

λαῖφος, ὅταν λάβῃ πόνος

θραυομένας κεραίας.

558

ant. 4

Χορός

καλεῖ δ᾽ ἀκούοντας οὐδὲν <ἐν²³> μέσᾳ

δυσπαλεῖ τε²⁴ δίνᾳ:

γελᾷ δὲ δαίμων ἐπ᾽ ἀνδρὶ θερμῷ,²⁵
560

τὸν οὔποτ᾽ αὐχοῦντ᾽ ἰδὼν ἀμαχάνοις

δύαις λαπαδνὸν²⁶ οὐδ᾽ ὑπερθέοντ᾽ ἄκραν:

δι᾽ αἰῶνος δὲ τὸν πρὶν ὄλβον

ἕρματι προσβαλὼν δίκας

ὤλετ᾽ ἄκλαυτος, ᾆστος.²⁷
565
566

Ἀθηνᾶ

κήρυσσε, κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργαθοῦ,

ἥ τ᾽²⁸ οὖν διάτορος²⁹ <αἰθέρος³⁰> Τυρσηνικὴ

σάλπιγξ βροτείου πνεύματος πληρουμένη,

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ.

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου
570

σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς

πόλιν τε πᾶσαν ἐς τὸν αἰανῆ χρόνον

καὶ τούσδ᾽,³¹ ὅπως ἂν εὖ διαγνωσθῇ³² δίκη.³³

Χορός

ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.
575

Ἀπόλλων

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον—ἔστι γὰρ νόμῳ³⁴³⁵

ἱκέτης ὅδ᾽ ἁνὴρ³⁶ καὶ δόμων ἐφέστιος³⁷

ἐμῶν, φόνου δὲ τοῦδ᾽ ἐγὼ καθάρσιοσ—

καὶ ξυνδικήσων αὐτός: αἰτίαν δ᾽ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ³⁸ φόνου. σὺ δ᾽ εἴσαγε
580

ὅπως <τ᾽³⁹> ἐπίστᾳ τήνδε κύρωσον δίκην.

Ἀθηνᾶ

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην.⁴⁰

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ᾽ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορος

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
585

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης

ἔκτεινα: τούτου δ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός

ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

Χορός

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾽ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης

λέγω: ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός

πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασι;

Ὀρέστης

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι: μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;
595

Ὀρέστης

καὶ δεῦρό γ᾽ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός

ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης

πέποιθ᾽, ἀρωγὰς δ᾽ ἐκ τάφου πέμψει⁴¹ πατήρ.

Χορός

νεκροῖσί νυν πέπισθι⁴² μητέρα κτανών.

Ὀρέστης

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.⁴³
600

Χορός

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανε.

Χορός

τοιγὰρ⁴⁴ σὺ μὲν ζῇς, ἡ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ.⁴⁵

Ὀρέστης

τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορός

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

Ὀρέστης

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

607

Χορός

πῶς γάρ σ᾽ ἔθρεψεν ἐντός, ὦ μιαιφόνε,

ζώνης; ἀπεύχι μητρὸς αἷμα φίλτατον;

Ὀρέστης

ἤδη σὺ μαρτύρησον. ἐξηγοῦ δέ μοι,

Ἄπολλον, εἴ σφε σὺν δίκῃ κατέκτανον.
610

δρᾶσαι γὰρ ὥσπερ ἐστὶν οὐκ ἀρνούμεθα:

ἀλλ᾽ εἰ δικαίως εἴτε μὴ τῇ σῇ φρενὶ

δοκεῖ τόδ᾽ αἷμα, κρῖνον, ὡς τούτοις φράσω.

Ἀπόλλων

λέξω πρὸς ὑμᾶς τόνδ᾽ Ἀθηναίας μέγαν

θεσμὸν δικαίως, μάντις ὢν δ᾽⁴⁶ οὐ ψεύσομαι.
615

οὐπώποτ᾽ εἶπον μαντικοῖσιν ἐν θρόνοις,

οὐκ ἀνδρός, οὐ γυναικός, οὐ πόλεως πέρι,

ὃ μὴ κελεύσαι⁴⁷ Ζεὺς Ὀλυμπίων πατήρ.

τὸ μὲν δίκαιον τοῦθ᾽ ὅσον σθένει μαθεῖν,

βουλῇ⁴⁸ πιφαύσκω δ᾽ ὔμμ᾽⁴⁹ ἐπισπέσθαι πατρός.
620

ὅρκος γὰρ οὔτι Ζηνὸς ἰσχύει πλέον.

Χορός

Ζεύς, ὡς λέγεις σύ, τόνδε χρησμὸν ὤπασε,

φράζειν Ὀρέστῃ τῷδε, τὸν⁵⁰ πατρὸς φόνον

πράξαντα μητρὸς μηδαμοῦ τιμὰς νέμειν;

Ἀπόλλων

οὐ γάρ τι ταὐτὸν ἄνδρα γενναῖον θανεῖν
625

διοσδότοις σκήπτροισι τιμαλφούμενον,

καὶ ταῦτα πρὸς γυναικός, οὔ τι θουρίοις

τόξοις ἑκηβόλοισιν, ὥστ᾽ Ἀμαζόνος,

ἀλλ᾽ ὡς ἀκούσει, Παλλὰς οἵ τ᾽ ἐφήμενοι

ψήφῳ διαιρεῖν τοῦδε πράγματος πέρι.
630

ἀπὸ στρατείας⁵¹ γάρ νιν⁵² ἠμποληκότα

†τὰ πλεῖστ᾽ ἄμεινον⁵³ εὔφροσιν δεδεγμένη,

δροίτῃ⁵⁴ περῶντι λουτρὰ κἀπὶ τέρματι

φᾶρος παρεσκήνωσεν†,⁵⁵⁵⁶⁵⁷ ἐν δ᾽ ἀτέρμονι

κόπτει πεδήσασ᾽ ἄνδρα δαιδάλῳ πέπλῳ.
635

ἀνδρὸς μὲν ὑμῖν οὗτος εἴρηται μόρος

τοῦ παντοσέμνου, τοῦ στρατηλάτου νεῶν.

ταύτην τοιαύτην εἶπον, ὡς δηχθῇ⁵⁸ λεώς,

ὅσπερ τέτακται τήνδε κυρῶσαι δίκην.

640

Χορός

πατρὸς προτιμᾷ Ζεὺς μόρον τῷ σῷ λόγῳ:
640

αὐτὸς δ᾽ ἔδησε⁵⁹ πατέρα πρεσβύτην Κρόνον.

πῶς ταῦτα τούτοις οὐκ ἐναντίως λέγεις;

ὑμᾶς δ᾽ ἀκούειν ταῦτ᾽ ἐγὼ μαρτύρομαι.

Ἀπόλλων

ὦ παντομισῆ κνώδαλα, στύγη θεῶν,

πέδαι μὲν ἂν λυθεῖεν,⁶⁰ ἔστι τοῦδ᾽ ἄκος,⁶¹
645

καὶ κάρτα πολλὴ μηχανὴ λυτήριος:

ἀνδρὸς δ᾽ ἐπειδὰν αἷμ᾽ ἀνασπάσῃ κόνις

ἅπαξ θανόντος, οὔτις ἔστ᾽ ἀνάστασις.

τούτων ἐπῳδὰς οὐκ ἐποίησεν⁶² πατὴρ

οὑμός, τὰ δ᾽ ἄλλα πάντ᾽ ἄνω τε⁶³ καὶ κάτω
650

στρέφων τίθησιν οὐδὲν ἀσθμαίνων⁶⁴ μένει.

Χορός

πῶς γὰρ τὸ φεύγειν τοῦδ᾽ ὑπερδικεῖς ὅρα:

τὸ μητρὸς αἷμ᾽ ὅμαιμον ἐκχέας πέδοι⁶⁵

ἔπειτ᾽ ἐν Ἄργει δώματ᾽ οἰκήσει πατρός;

ποίοισι βωμοῖς χρώμενος τοῖς δημίοις;
655

ποία δὲ χέρνιψ φρατέρων προσδέξεται;⁶⁶

Ἀπόλλων

καὶ τοῦτο λέξω, καὶ μάθ᾽ ὡς ὀρθῶς ἐρῶ.

οὔκ ἔστι μήτηρ ἡ κεκλημένου⁶⁷ τέκνου

τοκεύς, τροφὸς δὲ κύματος νεοσπόρου.

τίκτει δ᾽ ὁ θρῴσκων, ἡ δ᾽ ἅπερ ξένῳ ξένη
660

ἔσωσεν ἔρνος, οἷσι μὴ βλάψῃ θεός.

τεκμήριον δὲ τοῦδέ σοι δείξω λόγου:

πατὴρ μὲν ἂν γένοιτ᾽ ἄνευ μητρός: πέλας

μάρτυς πάρεστι παῖς Ὀλυμπίου Διός,

οὐδ᾽ ἐν σκότοισι νηδύος τεθραμμένη,
665

ἀλλ᾽ οἷον ἔρνος οὔτις ἂν τέκοι θεός.

ἐγὼ δέ, Παλλάς, τἄλλα θ᾽ ὡς ἐπίσταμαι,

τὸ σὸν πόλισμα καὶ στρατὸν τεύξω μέγαν,

καὶ τόνδ᾽ ἔπεμψα σῶν δόμων ἐφέστιον,

ὅπως γένοιτο πιστὸς ἐς τὸ πᾶν χρόνου
670

καὶ τόνδ᾽ ἐπικτήσαιο σύμμαχον, θεά,

καὶ τοὺς ἔπειτα, καὶ τάδ᾽ αἰανῶς μένοι

στέργειν τὰ πιστὰ⁶⁸ τῶνδε τοὺς ἐπισπόρους.

674

Ἀθηνᾶ

ἤδη κελεύω τούσδ᾽ ἀπὸ γνώμης φέρειν

ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων;
675

Χορός

ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος.

μένω δ᾽ ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Ἀθηνᾶ

τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσ᾽ ἄμομφος ὦ;

Ἀπόλλων⁶⁹

ἠκούσαθ᾽ ὧν ἠκούσατ᾽, ἐν δὲ καρδίᾳ

ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε,⁷⁰ ξένοι.
680

Ἀθηνᾶ

κλύοιτ᾽ ἂν ἤδη θεσμόν, Ἀττικὸς λεώς,

πρώτας δίκας κρίνοντες αἵματος χυτοῦ.

ἔσται δὲ καὶ τὸ λοιπὸν Αἰγέως στρατῷ

αἰεὶ δικαστῶν⁷¹ τοῦτο βουλευτήριον.

πάγον δ᾽ Ἄρειον⁷² τόνδ᾽, Ἀμαζόνων ἕδραν
685

σκηνάς θ᾽, ὅτ᾽ ἦλθον Θησέως κατὰ φθόνον

στρατηλατοῦσαι, καὶ πόλιν νεόπτολιν

τήνδ᾽ ὑψίπυργον ἀντεπύργωσαν τότε,

Ἄρει δ᾽ ἔθυον, ἔνθεν ἔστ᾽ ἐπώνυμος

πέτρα, πάγος τ᾽ Ἄρειος: ἐν δὲ τῷ σέβας
690

ἀστῶν φόβος τε ξυγγενὴς τὸ μὴ ʼδικεῖν

σχήσει τό τ᾽ ἦμαρ καὶ κατ᾽ εὐφρόνην ὁμῶς,⁷³

αὐτῶν πολιτῶν μὴ ᾽πικαινούντων⁷⁴ νόμους.

κακαῖς <δ᾽⁷⁵> ἐπιρροαῖσι βορβόρῳ θ᾽ ὕδωρ

λαμπρὸν μιαίνων οὔποθ᾽ εὑρήσεις ποτόν.
695

τὸ μήτ᾽ ἄναρχον μήτε⁷⁶ δεσποτούμενον

ἀστοῖς περιστέλλουσι βουλεύω σέβειν,⁷⁷

καὶ μὴ τὸ δεινὸν πᾶν πόλεως ἔξω βαλεῖν.

τίς γὰρ δεδοικὼς μηδὲν ἔνδικος βροτῶν;

τοιόνδε τοι ταρβοῦντες ἐνδίκως σέβας
700

ἔρυμά τε χώρας καὶ πόλεως σωτήριον

ἔχοιτ᾽ ἄν, οἷον οὔτις ἀνθρώπων ἔχει,

οὔτ᾽ ἐν Σκύθαισιν⁷⁸ οὔτε Πέλοπος ἐν τόποις.

κερδῶν ἄθικτον τοῦτο βουλευτήριον,

αἰδοῖον, ὀξύθυμον, εὑδόντων ὕπερ
705

ἐγρηγορὸς φρούρημα γῆς καθίσταμαι.

ταύτην μὲν ἐξέτειν᾽ ἐμοῖς παραίνεσιν

ἀστοῖσιν ἐς τὸ λοιπόν: ὀρθοῦσθαι δὲ χρὴ

καὶ ψῆφον αἴρειν καὶ διαγνῶναι δίκην

αἰδουμένους⁷⁹ τὸν ὅρκον. εἴρηται λόγος.
710
711

Χορός

καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδ᾽ ὁμιλίαν χθονὸς

ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

Ἀπόλλων

κἄγωγε⁸⁰ χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς

ταρβεῖν κελεύω μηδ᾽ ἀκαρπώτους κτίσαι.

Χορός

ἀλλ᾽ αἱματηρὰ πράγματ᾽ οὐ λαχὼν σέβεις,
715

μαντεῖα δ᾽ οὐκέθ᾽ ἁγνὰ μαντεύσει νέμων.⁸¹

Ἀπόλλων

ἦ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων

πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ἰξίονος;

Χορός

λέγεις: ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης

βαρεῖα χώρᾳ τῇδ᾽ ὁμιλήσω πάλιν.
720

Ἀπόλλων

ἀλλ᾽ ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις

θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ: νικήσω δ᾽ ἐγώ.

Χορός

τοιαῦτ᾽ ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις:

Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

Ἀπόλλων

οὔκουν⁸² δίκαιον τὸν σέβοντ᾽ εὐεργετεῖν,
725

ἄλλως τε πάντως χὤτε⁸³ δεόμενος τύχοι;

Χορός

σύ τοι παλαιὰς διανομὰς⁸⁴ καταφθίσας

οἴνῳ παρηπάτησας ἀρχαίας θεάς.

Ἀπόλλων

σύ τοι τάχ᾽ οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος

ἐμῇ τὸν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσιν⁸⁵ βαρύν.
730

Χορός

ἐπεὶ καθιππάζει με πρεσβῦτιν νέος,

δίκης γενέσθαι τῆσδ᾽ ἐπήκοος μένω,

ὡς ἀμφίβουλος⁸⁶ οὖσα θυμοῦσθαι πόλει.

Ἀθηνᾶ

ἐμὸν τόδ᾽ ἔργον, λοισθίαν κρῖναι δίκην:

ψῆφον δ᾽ Ὀρέστῃ τήνδ᾽ ἐγὼ προσθήσομαι.
735

μήτηρ γὰρ οὔτις ἐστὶν ἥ μ᾽ ἐγείνατο,

τὸ δ᾽ ἄρσεν αἰνῶ πάντα, πλὴν γάμου τυχεῖν,

ἅπαντι θυμῷ, κάρτα δ᾽ εἰμὶ τοῦ πατρός.

οὕτω γυναικὸς οὐ προτιμήσω μόρον

ἄνδρα κτανούσης δωμάτων ἐπίσκοπον.
740

νικᾷ δ᾽ Ὀρέστης, κἂν ἰσόψηφος κριθῇ.

ἐκβάλλεθ᾽ ὡς τάχιστα τευχέων πάλους,

ὅσοις δικαστῶν τοῦτ᾽ ἐπέσταλται τέλος.

744

Ὀρέστης

ὦ Φοῖβ᾽ Ἄπολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται;

Χορός

ὦ Νὺξ μέλαινα μῆτερ, ἆρ᾽ ὁρᾷς τάδε;
745

Ὀρέστης⁸⁷

νῦν ἀγχόνης μοι τέρματ᾽, ἢ φάος βλέπειν.

Χορός

ἡμῖν γὰρ ἔρρειν, ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν.⁸⁸⁸⁹

Ἀπόλλων⁹⁰

πεμπάζετ᾽ ὀρθῶς ἐκβολὰς ψήφων, ξένοι,

τὸ μὴ ᾽δικεῖν σέβοντες ἐν διαιρέσει.

γνώμης δ᾽ ἀπούσης πῆμα γίγνεται⁹¹ μέγα,
750

βαλοῦσά τ᾽ οἶκον ψῆφος ὤρθωσεν μία.

Ἀθηνᾶ

ἀνὴρ ὅδ᾽⁹² ἐκπέφευγεν αἵματος δίκην:

ἴσον γάρ ἐστι τἀρίθμημα τῶν πάλων.

Ὀρέστης

ὦ Παλλάς, ὦ σώσασα⁹³ τοὺς ἐμοὺς δόμους,
755

γαίας⁹⁴ πατρῴας ἐστερημένον σύ τοι

κατῴκισάς με: καί τις Ἑλλήνων ἐρεῖ,

“Ἀργεῖος ἁνὴρ⁹⁵ αὖθις ἔν τε χρήμασιν

οἰκεῖ πατρῴοις, Παλλάδος καὶ Λοξίου

ἕκατι, καὶ τοῦ πάντα κραίνοντος τρίτου
760

σωτῆρος, ὃς πατρῷον αἰδεσθεὶς μόρον

σῴζει με, μητρὸς τάσδε συνδίκους ὁρῶν.”

ἐγὼ δὲ χώρᾳ τῇδε καὶ τῷ σῷ στρατῷ

τὸ λοιπὸν εἰς ἅπαντα πλειστήρη χρόνον

ὁρκωμοτήσας νῦν ἄπειμι πρὸς δόμους,

μήτοι τιν᾽ ἄνδρα δεῦρο πρυμνήτην χθονὸς
765

ἐλθόντ᾽ ἐποίσειν εὖ κεκασμένον δόρυ.

αὐτοὶ γὰρ ἡμεῖς ὄντες ἐν τάφοις τότε

τοῖς τἀμὰ παρβαίνουσι νῦν ὁρκώματα

ἀμηχάνοισι⁹⁶ †πράξομεν⁹⁷ δυσπραξίαις,

ὁδοὺς ἀθύμους καὶ παρόρνιθας πόρους
770

τιθέντες, ὡς αὐτοῖσι μεταμέλῃ πόνος:

ὀρθουμένων δέ, καὶ πόλιν τὴν Παλλάδος

τιμῶσιν αἰεὶ⁹⁸ τήνδε συμμάχῳ δορί,

αὐτοῖσιν ἡμεῖς⁹⁹ ἐσμεν εὐμενέστεροι.

καὶ χαῖρε, καὶ σὺ καὶ πολισσοῦχος λεώς:
775

πάλαισμ᾽ ἄφυκτον τοῖς ἐναντίοις ἔχοις,

σωτήριόν τε καὶ δορὸς νικηφόρον.

778

Εὐμενίδες Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 490-565 focus

Χορός

νῦν καταστροφαὶ νέων
490

θεσμίων, εἰ κρατή-

σει δίκα τε καὶ βλάβα

τοῦδε ματροκτόνου.

πάντας ἤδη τόδʼ ἔργον εὐχερεί-

ᾳ συναρμόσει βροτούς·
495

πολλὰ δʼ ἔτυμα παιδότρωτα

πάθεα προσμένει τοκεῦ-

σιν μεταῦθις ἐν χρόνῳ.

499

Χορός

οὐδὲ γὰρ βροτοσκόπων

μαινάδων τῶνδʼ ἐφέρ-
500

ψει κότος τις ἐργμάτων—

πάντʼ ἐφήσω μόρον.

πεύσεται δʼ ἄλλος ἄλλοθεν, προφω-

νῶν τὰ τῶν πέλας κακά,

λῆξιν ὑπόδοσίν τε μόχθων·
505

ἄκεά τʼ οὐ βέβαια τλά-

μων δέ τις μάταν παρηγορεῖ.

508

Χορός

μηδέ τις κικλῃσκέτω

ξυμφορᾷ τετυμμένος,

τοῦτʼ ἔπος θροούμενος,
510

ὦ δίκα,

ὦ θρόνοι τʼ Ἐρινύων.

ταῦτά τις τάχʼ ἂν πατὴρ

ἢ τεκοῦσα νεοπαθὴς

οἶκτον οἰκτίσαιτʼ, ἐπει-
515

δὴ πίτνει δόμος δίκας.

517

Χορός

ἔσθʼ ὅπου τὸ δεινὸν εὖ,

καὶ φρενῶν ἐπίσκοπον

δεῖ μένειν καθήμενον.

ξυμφέρει
520

σωφρονεῖν ὑπὸ στένει.

τίς δὲ μηδὲν ἐν δέει

καρδίαν ἂν ἀνατρέφων

ἢ πόλις βροτός θʼ ὁμοί-

ως ἔτʼ ἂν σέβοι δίκαν;
525

526

Χορός

μήτʼ ἀνάρχετον βίον

μήτε δεσποτούμενον

αἰνέσῃς.

παντὶ μέσῳ τὸ κράτος

θεὸς ὤπασεν, ἄλλʼ
530

ἄλλᾳ δʼ ἐφορεύει.

ξύμμετρον δʼ ἔπος λέγω,

δυσσεβίας μὲν ὕβρις

τέκος ὡς ἐτύμως·

ἐκ δʼ ὑγιεί-
535

ας φρενῶν ὁ πάμφιλος

καὶ πολύευκτος ὄλβος.

538

Χορός

ἐς τὸ πᾶν δέ σοι λέγω,

βωμὸν αἴδεσαι Δίκας·

μηδέ νιν
540

κέρδος ἰδὼν ἀθέῳ

ποδὶ λὰξ ἀτίσῃς·

ποινὰ γὰρ ἐπέσται.

κύριον μένει τέλος.

πρὸς τάδε τις τοκέων
545

σέβας εὖ προτίων

καὶ ξενοτί-

μους δόμων ἐπιστροφὰς

αἰδόμενός τις ἔστω.

550

Χορός

ἑκὼν δʼ ἀνάγκας ἄτερ δίκαιος ὢν
550

οὐκ ἄνολβος ἔσται·

πανώλεθρος δʼ οὔποτʼ ἂν γένοιτο.

τὸν ἀντίτολμον δέ φαμι παρβάταν

ἄγοντα πολλὰ παντόφυρτʼ ἄνευ δίκας

βιαίως ξὺν χρόνῳ καθήσειν
555

λαῖφος, ὅταν λάβῃ πόνος

θραυομένας κεραίας.

558

Χορός

καλεῖ δʼ ἀκούοντας οὐδὲν ἐν μέσᾳ

δυσπαλεῖ τε δίνᾳ·

γελᾷ δὲ δαίμων ἐπʼ ἀνδρὶ θερμῷ,
560

τὸν οὔποτʼ αὐχοῦντʼ ἰδὼν ἀμαχάνοις

δύαις λαπαδνὸν οὐδʼ ὑπερθέοντʼ ἄκραν·

διʼ αἰῶνος δὲ τὸν πρὶν ὄλβον

ἕρματι προσβαλὼν δίκας

ὤλετʼ ἄκλαυτος, αἶστος.
565

Ἀθηνᾶ

κήρυσσε, κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργαθοῦ,

ἥ τʼ οὖν διάτορος Τυρσηνικὴ

σάλπιγξ, βροτείου πνεύματος πληρουμένη,

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ.

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου
570

σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς

πόλιν τε πᾶσαν εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον

καὶ τούσδʼ ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῇ δίκη.

Χορός

ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.
575

Ἀπόλλων

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον—ἔστι γὰρ νόμῳ

ἱκέτης ὅδʼ ἁνὴρ καὶ δόμων ἐφέστιος

ἐμῶν, φόνου δὲ τοῦδʼ ἐγὼ καθάρσιος—

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν δʼ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου. σὺ δʼ εἴσαγε
580

ὅπως τʼ ἐπίστᾳ τήνδε κύρωσον δίκην.

Ἀθηνᾶ

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην·

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτʼ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορός

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
585

ἔπος δʼ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς

τὴν μητέρʼ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης

ἔκτεινα· τούτου δʼ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός

ἓν μὲν τόδʼ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

Χορός

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σʼ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης

λέγω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός

πρὸς τοῦ δʼ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

Ὀρέστης

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;
595

Ὀρέστης

καὶ δεῦρό γʼ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός

ἀλλʼ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλʼ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης

πέποιθʼ. ἀρωγὰς δʼ ἐκ τάφου πέμψει πατήρ.

Χορός

νεκροῖσί νυν πέπισθι μητέρα κτανών.

Ὀρέστης

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.
600

Χορός

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης

ἀνδροκτονοῦσα πατέρʼ ἐμὸν κατέκτανεν.

Χορός

τοιγὰρ σὺ μὲν ζῇς, ἡ δʼ ἐλευθέρα φόνῳ.

Ὀρέστης

τί δʼ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορός

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

Ὀρέστης

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

607

Χορός

πῶς γάρ σʼ ἔθρεψʼ ἂν ἐντός, ὦ μιαιφόνε,

ζώνης; ἀπεύχῃ μητρὸς αἷμα φίλτατον;

Ὀρέστης

ἤδη σὺ μαρτύρησον· ἐξηγοῦ δέ μοι,

Ἄπολλον, εἴ σφε σὺν δίκῃ κατέκτανον.
610

δρᾶσαι γὰρ ὥσπερ ἐστὶν οὐκ ἀρνούμεθα.

ἀλλʼ εἰ δίκαιον εἴτε μὴ τῇ σῇ φρενὶ

δοκεῖ τόδʼ αἷμα, κρῖνον, ὡς τούτοις φράσω.

Ἀπόλλων

λέξω πρὸς ὑμᾶς τόνδʼ Ἀθηναίας μέγαν

θεσμὸν δικαίως,—μάντις ὢν δʼ οὐ ψεύσομαι.
615

οὐπώποτʼ εἶπον μαντικοῖσιν ἐν θρόνοις,

οὐκ ἀνδρός, οὐ γυναικός, οὐ πόλεως πέρι,

ὃ μὴ κελεύσαι Ζεὺς Ὀλυμπίων πατήρ.

τὸ μὲν δίκαιον τοῦθʼ ὅσον σθένει μαθεῖν,

βουλῇ πιφαύσκω δʼ ὔμμʼ ἐπισπέσθαι πατρός·
620

ὅρκος γὰρ οὔτι Ζηνὸς ἰσχύει πλέον.

Χορός

Ζεύς, ὡς λέγεις σύ, τόνδε χρησμὸν ὤπασε,

φράζειν Ὀρέστῃ τῷδε, τὸν πατρὸς φόνον

πράξαντα μητρὸς μηδαμοῦ τιμὰς νέμειν;

Ἀπόλλων

οὐ γάρ τι ταὐτὸν ἄνδρα γενναῖον θανεῖν
625

διοσδότοις σκήπτροισι τιμαλφούμενον,

καὶ ταῦτα πρὸς γυναικός, οὔ τι θουρίοις

τόξοις ἑκηβόλοισιν, ὥστʼ Ἀμαζόνος,

ἀλλʼ ὡς ἀκούσῃ, Παλλὰς οἵ τʼ ἐφήμενοι

ψήφῳ διαιρεῖν τοῦδε πράγματος πέρι.
630

ἀπὸ στρατείας γάρ νιν ἠμποληκότα

τὰ πλεῖστʼ ἄμεινον εὔφροσιν δεδεγμένη,

δροίτῃ περῶντι λουτρὰ κἀπὶ τέρματι

φᾶρος περεσκήνωσεν, ἐν δʼ ἀτέρμονι

κόπτει πεδήσασʼ ἄνδρα δαιδάλῳ πέπλῳ.
635

ἀνδρὸς μὲν ὑμῖν οὗτος εἴρηται μόρος

τοῦ παντοσέμνου, τοῦ στρατηλάτου νεῶν.

ταύτην τοιαύτην εἶπον, ὡς δηχθῇ λεώς,

ὅσπερ τέτακται τήνδε κυρῶσαι δίκην.

640

Χορός

πατρὸς προτιμᾷ Ζεὺς μόρον τῷ σῷ λόγῳ·
640

αὐτὸς δʼ ἔδησε πατέρα πρεσβύτην Κρόνον.

πῶς ταῦτα τούτοις οὐκ ἐναντίως λέγεις;

ὑμᾶς δʼ ἀκούειν ταῦτʼ ἐγὼ μαρτύρομαι.

Ἀπόλλων

ὦ παντομισῆ κνώδαλα, στύγη θεῶν,

πέδας μὲν ἂν λύσειεν, ἔστι τοῦδʼ ἄκος
645

καὶ κάρτα πολλὴ μηχανὴ λυτήριος·

ἀνδρὸς δʼ ἐπειδὰν αἷμʼ ἀνασπάσῃ κόνις

ἅπαξ θανόντος, οὔτις ἔστʼ ἀνάστασις.

τούτων ἐπῳδὰς οὐκ ἐποίησεν πατὴρ

οὑμός, τὰ δʼ ἄλλα πάντʼ ἄνω τε καὶ κάτω
650

στρέφων τίθησιν οὐδὲν ἀσθμαίνων μένει.

Χορός

πῶς γὰρ τὸ φεύγειν τοῦδʼ ὑπερδικεῖς ὅρα·

τὸ μητρὸς αἷμʼ ὅμαιμον ἐκχέας πέδοι

ἔπειτʼ ἐν Ἄργει δώματʼ οἰκήσει πατρός;

ποίοισι βωμοῖς χρώμενος τοῖς δημίοις;
655

ποία δὲ χέρνιψ φρατέρων προσδέξεται;

Ἀπόλλων

καὶ τοῦτο λέξω, καὶ μάθʼ ὡς ὀρθῶς ἐρῶ.

οὔκ ἔστι μήτηρ ἡ κεκλημένου τέκνου

τοκεύς, τροφὸς δὲ κύματος νεοσπόρου.

τίκτει δʼ ὁ θρῴσκων, ἡ δʼ ἅπερ ξένῳ ξένη
660

ἔσωσεν ἔρνος, οἷσι μὴ βλάψῃ θεός.

τεκμήριον δὲ τοῦδέ σοι δείξω λόγου.

πατὴρ μὲν ἂν γένοιτʼ ἄνευ μητρός· πέλας

μάρτυς πάρεστι παῖς Ὀλυμπίου Διός,

οὐδʼ ἐν σκότοισι νηδύος τεθραμμένη,
665

ἀλλʼ οἷον ἔρνος οὔτις ἂν τέκοι θεός.

ἐγὼ δέ, Παλλάς, τἄλλα θʼ ὡς ἐπίσταμαι,

τὸ σὸν πόλισμα καὶ στρατὸν τεύξω μέγαν,

καὶ τόνδʼ ἔπεμψα σῶν δόμων ἐφέστιον,

ὅπως γένοιτο πιστὸς εἰς τὸ πᾶν χρόνου
670

καὶ τόνδʼ ἐπικτήσαιο σύμμαχον, θεά,

καὶ τοὺς ἔπειτα, καὶ τάδʼ αἰανῶς μένοι

στέργειν τὰ πιστὰ τῶνδε τοὺς ἐπισπόρους.

674

Ἀθηνᾶ

ἤδη κελεύω τούσδʼ ἀπὸ γνώμης φέρειν

ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων;
675

Χορός

ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος.

μένω δʼ ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Ἀθηνᾶ

τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσʼ, ἄμομφος ὦ;

Ἀπόλλων

ἠκούσαθʼ ὧν ἠκούσατʼ, ἐν δὲ καρδίᾳ

ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε, ξένοι.
680

Ἀθηνᾶ

κλύοιτʼ ἂν ἤδη θεσμόν, Ἀττικὸς λεώς,

πρώτας δίκας κρίνοντες αἵματος χυτοῦ.

ἔσται δὲ καὶ τὸ λοιπὸν Αἰγέως στρατῷ

αἰεὶ δικαστῶν τοῦτο βουλευτήριον.

πάγον δʼ Ἄρειον τόνδʼ, Ἀμαζόνων ἕδραν
685

σκηνάς θʼ, ὅτʼ ἦλθον Θησέως κατὰ φθόνον

στρατηλατοῦσαι, καὶ πόλιν νεόπτολιν

τήνδʼ ὑψίπυργον ἀντεπύργωσαν τότε,

Ἄρει δʼ ἔθυον, ἔνθεν ἔστʼ ἐπώνυμος

πέτρα, πάγος τʼ Ἄρειος· ἐν δὲ τῷ σέβας
690

ἀστῶν φόβος τε ξυγγενὴς τὸ μὴ ἀδικεῖν

σχήσει τό τʼ ἦμαρ καὶ κατʼ εὐφρόνην ὁμῶς,

αὐτῶν πολιτῶν μὴ ʼπιχραινόντων νόμους

κακαῖς ἐπιρροαῖσι· βορβόρῳ δʼ ὕδωρ

λαμπρὸν μιαίνων οὔποθʼ εὑρήσεις ποτόν.
695

τὸ μήτʼ ἄναρχον μήτε δεσποτούμενον

ἀστοῖς περιστέλλουσι βουλεύω σέβειν,

καὶ μὴ τὸ δεινὸν πᾶν πόλεως ἔξω βαλεῖν.

τίς γὰρ δεδοικὼς μηδὲν ἔνδικος βροτῶν;

τοιόνδε τοι ταρβοῦντες ἐνδίκως σέβας
700

ἔρυμά τε χώρας καὶ πόλεως σωτήριον

ἔχοιτʼ ἄν, οἷον οὔτις ἀνθρώπων ἔχει,

οὔτʼ ἐν Σκύθῃσιν οὔτε Πέλοπος ἐν τόποις.

κερδῶν ἄθικτον τοῦτο βουλευτήριον,

αἰδοῖον, ὀξύθυμον, εὑδόντων ὕπερ
705

ἐγρηγορὸς φρούρημα γῆς καθίσταμαι.

ταύτην μὲν ἐξέτεινʼ ἐμοῖς παραίνεσιν

ἀστοῖσιν εἰς τὸ λοιπόν· ὀρθοῦσθαι δὲ χρὴ

καὶ ψῆφον αἴρειν καὶ διαγνῶναι δίκην

αἰδουμένους τὸν ὅρκον. εἴρηται λόγος.
710

711

Χορός

καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδʼ ὁμιλίαν χθονὸς

ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

Ἀπόλλων

κἄγωγε χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς

ταρβεῖν κελεύω μηδʼ ἀκαρπώτους κτίσαι.

Χορός

ἀλλʼ αἱματηρὰ πράγματʼ οὐ λαχὼν σέβεις,
715

μαντεῖα δʼ οὐκέθʼ ἁγνὰ μαντεύσῃ νέμων.

Ἀπόλλων

ἦ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων

πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ἰξίονος;

Χορός

λέγεις· ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης

βαρεῖα χώρᾳ τῇδʼ ὁμιλήσω πάλιν.
720

Ἀπόλλων

ἀλλʼ ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις

θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ· νικήσω δʼ ἐγώ.

Χορός

τοιαῦτʼ ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις·

Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

Ἀπόλλων

οὔκουν δίκαιον τὸν σέβοντʼ εὐεργετεῖν,
725

ἄλλως τε πάντως χὤτε δεόμενος τύχοι;

Χορός

σύ τοι παλαιὰς διανομὰς καταφθίσας

οἴνῳ παρηπάτησας ἀρχαίας θεάς.

Ἀπόλλων

σύ τοι τάχʼ οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος

ἐμῇ τὸν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσιν βαρύν.
730

Χορός

ἐπεὶ καθιππάζῃ με πρεσβῦτιν νέος,

δίκης γενέσθαι τῆσδʼ ἐπήκοος μένω,

ὡς ἀμφίβουλος οὖσα θυμοῦσθαι πόλει.

Ἀθηνᾶ

ἐμὸν τόδʼ ἔργον, λοισθίαν κρῖναι δίκην.

ψῆφον δʼ Ὀρέστῃ τήνδʼ ἐγὼ προσθήσομαι.
735

μήτηρ γὰρ οὔτις ἐστὶν ἥ μʼ ἐγείνατο,

τὸ δʼ ἄρσεν αἰνῶ πάντα, πλὴν γάμου τυχεῖν,

ἅπαντι θυμῷ, κάρτα δʼ εἰμὶ τοῦ πατρός.

οὕτω γυναικὸς οὐ προτιμήσω μόρον

ἄνδρα κτανούσης δωμάτων ἐπίσκοπον.
740

νικᾷ δʼ Ὀρέστης, κἂν ἰσόψηφος κριθῇ.

ἐκβάλλεθʼ ὡς τάχιστα τευχέων πάλους,

ὅσοις δικαστῶν τοῦτʼ ἐπέσταλται τέλος.

744

Ὀρέστης

ὦ Φοῖβʼ Ἄπολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται;

Χορός

ὦ Νὺξ μέλαινα μῆτερ, ἆρʼ ὁρᾷς τάδε;
745

Ὀρέστης

νῦν ἀγχόνης μοι τέρματʼ, ἢ φάος βλέπειν.

Χορός

ἡμῖν γὰρ ἔρρειν, ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν.

Ἀπόλλων

πεμπάζετʼ ὀρθῶς ἐκβολὰς ψήφων, ξένοι,

τὸ μὴ ʼδικεῖν σέβοντες ἐν διαιρέσει.

γνώμης δʼ ἀπούσης πῆμα γίγνεται μέγα,
750

βαλοῦσά τʼ οἶκον ψῆφος ὤρθωσεν μία.

Ἀθηνᾶ

ἀνὴρ ὅδʼ ἐκπέφευγεν αἵματος δίκην·

ἴσον γάρ ἐστι τἀρίθμημα τῶν πάλων.

Ὀρέστης

ὦ Παλλάς, ὦ σώσασα τοὺς ἐμοὺς δόμους.

γαίας πατρῴας ἐστερημένον σύ τοι
755

κατῴκισάς με· καί τις Ἑλλήνων ἐρεῖ,

Ἀργεῖος ἁνὴρ αὖθις ἔν τε χρήμασιν

οἰκεῖ πατρῴοις, Παλλάδος καὶ Λοξίου

ἕκατι, καὶ τοῦ πάντα κραίνοντος τρίτου

σωτῆρος, ὃς πατρῷον αἰδεσθεὶς μόρον
760

σῴζει με, μητρὸς τάσδε συνδίκους ὁρῶν.

ἐγὼ δὲ χώρᾳ τῇδε καὶ τῷ σῷ στρατῷ

τὸ λοιπὸν εἰς ἅπαντα πλειστήρη χρόνον

ὁρκωμοτήσας νῦν ἄπειμι πρὸς δόμους,

μήτοι τινʼ ἄνδρα δεῦρο πρυμνήτην χθονὸς
765

ἐλθόντʼ ἐποίσειν εὖ κεκασμένον δόρυ.

αὐτοὶ γὰρ ἡμεῖς ὄντες ἐν τάφοις τότε

τοῖς τἀμὰ παρβαίνουσι νῦν ὁρκώματα

ἀμηχάνοισι πράξομεν δυσπραξίαις,

ὁδοὺς ἀθύμους καὶ παρόρνιθας πόρους
770

τιθέντες, ὡς αὐτοῖσι μεταμέλῃ πόνος·

ὀρθουμένων δέ, καὶ πόλιν τὴν Παλλάδος

τιμῶσιν αἰεὶ τήνδε συμμάχῳ δορί,

αὐτοῖσιν ἡμεῖς ἐσμεν εὐμενέστεροι.

καὶ χαῖρε, καὶ σὺ καὶ πολισσοῦχος λεώς·
775

πάλαισμʼ ἄφυκτον τοῖς ἐναντίοις ἔχοις,

σωτήριόν τε καὶ δορὸς νικηφόρον.

Εὐμενίδες (1518 edition; OCR draft) Experimental (Aeschylus, Eumenides, 1518 edition. VLM-assisted OCR with native lineation and automated correspondence to the Smyth edition.) — 490 focus

Χορὸς Εὐμενίδων

νῦν καταστροφαὶ νέων θεσμίων, ἐγκρατή-

σει δίκα καὶ βλάβα τοῦδε μιξοκτόνος.

πάντας ἤδη τόδ' ἔργον αἰχμίᾳ σωφρονήσει βροτούς,
455

πολλὰ δ' ἔτυμα παιδότρωτα πάθεα προσμένει τοκεῦ-

σιν· μετὰ δ' αὖθις ἐν χρόνῳ. οὔτε γὰρ βροτοσκόπων

Χορὸς Εὐμενίδων

μαινάδων τῶν δ' ἐφέρψει κόρος τίς ἐργμάτων,

πάντ' ἐφήσω μόρον. πεύσεται δ' ἄλλος ἄλλοθεν.

προφωνῶν τὰ τῶν πέλας κακὰ
460

λῆξιν ὑπόδοσίν τε μόχθων· ἄκετ' οὐ βεβαία, τλά-

μων δέ τις μάταν παρηγορεῖ. μηδέ τις κικλησκέτω

Χορὸς Εὐμενίδων

ξυμφορᾷ τετυμμένος. τό τ' ἔπος θροούμενος.

ἰὼ δίκα. ἰὼ θρόνοι τ' ἐριννύων.

ταῦτά τις τάχ' ἂν πατὴρ ἤτε κῦσα νεοπαθὴς,
465

οἶκτον οἰκτίσαιτ' ἐπεὶ δὴ πιτνεῖ δόμος δίκας,

Χορὸς Εὐμενίδων

ἔσθ' ὅπου τὸ δεινὸν εὖ καὶ φρενῶν ἐπίσκοπον

δειμαίνει καθήμενον. ξυμφέρει

σωφρονεῖν ὑπὸ στένει. τίς δὲ μηδὲν ἐν φάει

καρδίαν ἀνατρέφων. ἢ πόλις βροτός θ' ὁμοί-
470

ως ἔτ' ἂν σέβοι δίκας μήτ' ἀνάρχατον βίον,

Χορὸς Εὐμενίδων

μήτε δεσποτούμενον. αἰνέσης,

ἅπαντι μέτρῳ τὸ κράτος. θεὸς ὤπασεν, ἄλλα

δ' ἄλλα διεφορεύει. ξύμμετρον δ' ἔπος λέγω.

δυσσεβείας μὲν ὕβρις τέκος ὡς ἐτύμως,
475

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ. 90

Χορὸς Εὐμενίδων

ἐκ δ᾽ ὑγιείας φρενῶν. ὁ πᾶσι φίλος, καὶ

πολύευκτος ὄλβος. ἐς τὸ πᾶν δέ τοι λέγω.

Χορὸς Εὐμενίδων

βωμὸν αἴδεσαι δίκας. μὴ δέ νιν

κέρδος ἰδὼν ἀθέῳ ποδὶ λὰξ ἀτίσῃς.

ποινὰ γὰρ ἐπέσται. κύριον μένει τέλος.
480

πρὸς τάδε τις τοκέων. σέβας εὖ προτίων.

καὶ ξενοτίμους δωμάτ᾽ ἀνεπιστροφάς. αἰ-

δόμενός τις ἔστω. ἐκ τῶν δ᾽ ἀνάγκας ἄτερ.

Χορὸς Εὐμενίδων

δίκαιος ὢν, οὐκ ἄνολβος ἔσται.

πανώλεθρος δ᾽ οὔποτ᾽ ἂν γένοιτο,
485

τὸν ἀντίτολμον δέ φαμι παραιβάταν.

τὰ πολλὰ παντόφυρτον ἄνευ δίκας.

βιαίως ξὺν χρόνῳ καθήσειν.

λαῖφος ὅτ᾽ ἂν λάβῃ πόνος θραυομένας κεραίας.

Χορὸς Εὐμενίδων

καλεῖ δ᾽ ἀκούοντας οὐδὲν μέσᾳ δυσπαλεῖ τε δίνᾳ.
490

γελᾷ δὲ δαίμων ἐπ᾽ ἀνδρὶ θερμοργῷ

τὸν οὔποτ᾽ αὐχοῦντ᾽ ἰδὼν ἀμηχάνοις.

δύαις λέπαδνον οὐδ᾽ ὑπέρθεον τ᾽ ἄκραν.

δι᾽ αἰῶνος δὲ τὸν πρὶν ὄλβον. ἕρματι πρὸς βαλὼν

ὤλετ᾽ ἄκλαυστος ἄϊστος (δίκας
495

Ἀθηνᾶ

κήρυσσε κήρυξ, καὶ στρατὸν κατεργάθου.

ἥ τ᾽ οὖν διάτορος τυρσηνικὴ.

σάλπιγξ βροτείου πνεύματος πληρουμένη.

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ.

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου.
500

σιγᾶν ἀρήγει, καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς,

πόλιν τε πᾶσαν εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον.

καὶ τόνδ᾽ ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῇ δίκη.

Χορὸς Εὐμενίδων

ἄναξ ἄπολλον ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τῷδε σοι μέτεστι πράγματος λέγε.
505

m ii

Ἀπόλλων

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον, ἔστι γὰρ δόμων

ἱκέτης ὅδ' ἀνήρ, καὶ δόμων ἐφέστιος

ἐμῶν, φόνου δὲ τῷδ' ἐγὼ καθάρσιος

καὶ ξυνδικήσων αὐτὸς αἰτίαν ἔχω

τῆς τοῦδε μητρός, τοῦδε φόνου. σὺ δ' εἴσαγε
510

ὅπως ἐπίστᾳ τήνδε κύρωσον δίκην.

Ἀθηνᾶ

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων,

γένοιτ' ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορὸς Εὐμενίδων

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
515

ἔπος δ' ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς,

τὴν μητέρ' εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης

ἔκτεινα· τούτου δ' οὔτις ἄρνησις πέλει,

Χορὸς Εὐμενίδων

ἓν μὲν τόδ' ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης

ἐπευχομένῳ, τόνδε κομπάζεις λόγον.
520

Χορὸς Εὐμενίδων

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ' ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης

λέξω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών,

Χορὸς Εὐμενίδων

πρὸς τοῦ δ' ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

Ὀρέστης

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορὸς Εὐμενίδων

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;
525

Ὀρέστης

καὶ δεῦρό γ' ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορὸς Εὐμενίδων

ἀλλ' εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἀλλ' ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης

πέποιθ', ἀρωγὰς δ' ἐκ τάφου πέμπει πατήρ,

Χορὸς Εὐμενίδων

νεκροῖσι νῦν πέπεισθι μητέρα κτανών;

Ὀρέστης

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτων.
530

Χορὸς Εὐμενίδων

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε,

Ὀρέστης

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ' ἐμὸν κατέκτανεν.

Χορὸς Εὐμενίδων

τοιγὰρ σὺ μὲν ζῇς, ἡ δ' ἐλευθέρα φόνῳ,

Ὀρέστης

τί δ' οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορὸς Εὐμενίδων

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
535

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ. 91

Ὀρέστης

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι.

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 490 focus

ΧΟ.

νῦν καταστροφαὶ νέων
490

θεσμίων, εἰ κρατήσει δίκα τε καὶ βλάβα

τοῦδε ματροκτόνου.

πάντας ἤδη τόδ᾽ ἔργον εὐχερείᾳ συναρμόσει

βροτούς.
495

πολλὰ δ᾽ ἔτυμα παιδότρωτα

πάθεα προσμένει τοκεῦσιν μεταῦθις ἐν χρόνῳ.

οὐδὲ γὰρ βροτοσκόπων

μαινάδων τῶνδ᾽ ἐφέρψει κότος τις ἐργμάτων·
500

πάντ' ἐφήσω μόρον.

πεύσεται δ᾽ ἄλλος ἄλλοθεν προφωνῶν τὰ τῶν

πέλας κακὰ

λῆξιν ὑπόδοσίν τε μόχθων,
505

ἄκεά τ᾽ οὐ βέβαια τλάμων μάταν παρηγορεῖ.

μηδέ τις κικλησκέτω

ξυμφορᾷ τετυμμένος,

τοῦτ᾽ ἔπος θροούμενος,
510

ὦ δίκα, ὦ θρόνοι τ' Ἐρινύων.

ταῦτά τις τάχ᾽ ἂν πατὴρ

ἢ τεκοῦσα νεοπαθής

οἶκτον οἰκτίσαιτ', ἐπειδὴ πίτνει δόμος δίκας.
515

ἐσθ᾽ ὅπου τὸ δεινὸν εὖ

καὶ φρενῶν ἐπίσκοπον

δεῖ μένειν καθήμενον.

ξυμφέρει σωφρονεῖν ὑπὸ στένει.
520

τίς δὲ μηδὲν ἐν φάει

καρδίαν ἀνατρέφων

ἢ πόλις βροτός θ᾽ ὁμοίως ἔτ᾽ ἂν σέβοι δίκαν;
515

μήτ᾽ ἀνάρχετον βίον

μήτε δεσποτούμενον

αἰνέσῃς. παντὶ μέσῳ τὸ κράτος θεὸς ὤπασεν,

ἄλλ᾽ ἄλλᾳ δ᾽ ἐφορεύει.
530

ξύμμετρον δ᾽ ἔπος λέγω,

δυσσεβίας μὲν ὕβρις τέκος ὡς ἐτύμως·

ἐκ δ᾽ ὑγιείας
535

φρενῶν ὁ πᾶσιν φίλος

καὶ πολύευκτος ὄλβος.

ἐς τὸ πᾶν δέ σοι λέγω,

βωμὸν αἴδεσαι δίκας·

μηδέ νιν κέρδος ἰδὼν ἀθέῳ ποδὶ λὰξ ἀτίσῃς·
540

ποινὰ γὰρ ἐπέσται.

κύριον μένει τέλος.

πρὸς τάδε τις τοκέων σέβας εὖ προτίων
545

καὶ ξενοτίμους

ἐπιστροφὰς δωμάτων

αἰδόμενός τις ἔστω.

ἑκὼν δ᾽ ἀνάγκας ἄτερ δίκαιος ὢν οὐκ ἄνολβος
550

ἔσται,

πανώλεθρος δ' οὔποτ᾽ ἂν γένοιτο.

τὸν ἀντίτολμου δέ φαμι παρβάταν

τὰ πολλὰ παντόφυρτ᾽ ἄγοντ᾽ ἄνευ δίκας

βιαίως ξὺν χρόνῳ καθήσειν
555

λαῖφος, ὅταν λάβῃ πόνος θραυομένας κεραίας.

καλεῖ δ᾽ ἀκούοντας οὐδὲν ἐν μέσᾳ δυσπαλεῖ τε

δίνᾳ·

γελᾷ δὲ δαίμων ἐπ᾿ ἀνδρὶ θερμῷ,
560

τὸν οὔποτ᾽ αὐχοῦντ᾿ ἰδὼν ἀμαχάνοις

δύαις λαπαδνὸν οὐδ᾽ ὑπερθέοντ᾽ ἄκραν·

δι' αἰῶνος δὲ τὸν πρὶν ὄλβον

ἕρματι προσβαλὼν δίκας ὤλετ᾽ ἄκλαυτος, ἀ-

στος.
565

Αθ.

κήρυσσε, κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργαθοῦ,

εἴτ᾽ οὖν διάτορος Τυρσηνικὴ

σάλπιγξ βροτείου πνεύματος πληρουμένη

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ.

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου
570

σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς

πόλιν τε πᾶσαν ἐς τὸν αἰανῆ χρόνον

καὶ τόνδ᾽, ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῇ δίκη.

ΧΟ.

ἄναξ῎Απολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.
575

ΑΠ.

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον· ἔστι γὰρ νόμῳ

ἱκέτης ὅδ᾽ ἁνὴρ καὶ δόμων ἐφέστιος

ἐμῶν, φόνου δὲ τοῦδ᾽ ἐγὼ καθάρσιος,

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν δ᾽ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου. σὺ δ᾽ εἴσαγε
580

ὅπως τ' ἐπίστα τήνδε κύρωσον δίκην.

Αθ.

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην.

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ' ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

ΧΟ.

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
585

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

ΟΡ.

ἔκτεινα· τούτου δ' οὔτις ἄρνησις πέλει.

ΧΟ.

ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

ΟΡ.

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

ΧΟ.

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾽ ὅπως κατέκτανες.

ΟΡ.

λέξω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

ΧΟ.

πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασι?

ΟΡ.

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

ΧΟ.

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν?
595

ΟΡ.

καὶ δεῦρό γ᾽ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

ΧΟ.

ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

ΟΡ.

πέποιθ᾽, ἀρωγὰς δ᾽ ἐκ τάφου πέμπει πατήρ.

ΧΟ.

νεκροῖσί νυν πέπεισθι μητέρα κτανών.

ΟΡ.

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.
600

ΧΟ.

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

ΟΡ.

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανε.

ΧΟ.

τοιγὰρ σὺ μὲν ζῆς, ἡ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ.

ΟΡ.

τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

ΧΟ.

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

ΟΡ.

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Gottfried Hermann, 1852.) — 490 focus

Χορός
¹

νῦν καταστροφαὶ νέων

θεσμίων, εἰ κρατή-

σει δίκα τε καὶ βλάβα
485

τοῦδε μητροκτόνου.

πάντας ἤδη τόδ᾽ ἔργον εὐχερεί-

ᾳ συναρμόσει βροτούς.

πολλὰ δ᾽ ἔτυμα παιδότρωτα

πάθεα προςμένει τοκεῦ-
490

σιν μεταὖθις ἐν χρόνῳ.

²

οὐδὲ γὰρ βροτοσκόπων

μαινάδων τῶνδ᾽ ἐφέρ-

ψει κότος τις ἐργμάτων·

πάντ᾽ ἐφήσω μόρον.
495

πεύσεται δ᾽ ἄλλος ἄλλοθεν, προφω-

νῶν τὰ τῶν πέλας κακά,

λῆξιν ὑπόδυσίν τε μόχθων

ἄκεα δ᾽ οὐ βέβαια πλά-

μων μάταν παρηγορεῖ.
500
³

μηδέ τις κικλησκέτω

ξυμφορᾷ τετυμμένος,

τοῦτ᾽ ἔπος θροούμενος,

ὦ δίκα,

ὦ θρόνοι τ' Ἐρινύων.
505

ταῦτά τις τάχ᾽ ἂν πατὴρ

ἢ τεκοῦσα νεοπαθὴς

οἶκτον οἰκτίσαιτ', ἐπει-

δὴ πίτνει δόμος δίκας.

⁴

ἔσθ' ὅπου τὸ δεινὸν εὖ
510

τις φρενῶν ἐπίσκοπον

δειμανεῖ καθήμενον.

ξυμφέρει

σωφρονεῖν ὑπὸ στένει.

τίς δὲ μηδὲν ἐν δέει
515

καρδίαν ἔτ᾽ ἀνατρέφων,

ἢ πόλις βροτός θ' ὁμοί-

ως, ἔτ᾽ ἂν σέβοι δίκαν;

⁵

μήτ' ἀνάρχετον βίον

μήτε δεσποτούμενον
520

αἰνέσῃς.

παντὶ μέσῳ τὸ κράτος θεὸς ὤπασεν, ἀλλ᾽

ἄλλα δ᾽ ἐφορεύει.

ξύμμετρον δ᾽ ἔπος λέγω,

δυςσεβίας μὲν ὕβρις τέκος ὡς ἐτύμως·
525

ἐκ δ᾽ ὑγιείας

αὖ φρενῶν ὁ πάμφιλος

καὶ πολύευκτος ὄλβος.

Χορός
⁶

ἐς τὸ πᾶν δέ σοι λέγω,

βωμὸν αἴδεσαι δίκας,
530

μηδέ νιν,

κέρδος ἰδών, ἀθέῳ ποδὶ λὰξ ἀτίσῃς·

ποινὰ γὰρ ἐπέσται,

κύριον μένει τέλος.

πρὸς τάδε τις τοκέων σέβας εὖ προτίων
535

καὶ ξενοτίμους

δωμάτων ἐπιστροφὰς

αἰδόμενός τις ἔστω.

ἑκὼν δ᾽ ἀνάγκας ἄτερ

δίκαιος ὢν οὐκ ἄνολβος ἔσται,
540

πανώλεθρος δ᾽ οὐ ποτ᾽ ἂν γένοιτο.

τὸν ἀντίτολμον δέ φαμι καὶ παραβάταν

τὰ πολλὰ παντόφυρτ᾽ ἄνευ δίκας

βιαίως ξὺν χρόνῳ καθήσειν

λαῖφος, ὅταν λάβῃ πόνος
545

θραυομένας κεραίας.

⁷

καλεῖ δ᾽ ἀκούοντας οὐ

δὲν ἐν μέσᾳ δυςπαλεῖ τε δίνᾳ·

γελᾷ δὲ δαίμων ἐπ᾽ ἀνδρὶ θερμῷ,

τὸν οὔποτ᾽ αὐχοῦντ' ἰδὼν ἀμαχάνοις δύαις
550

λαπαδνόν, οὐδ᾽ ὑπερθέοντ᾽ ἄκραν

δι' αἰῶνος δὲ τὸν πρὶν ὄλβον

ἕρματι προςβαλὼν δίκας

ὤλετ' άκλαυστος, αἴστος.

Ἀθηνᾶ

κήρυσσε, κήρυξ, καὶ στρατὸν κατειργάθου,
555

εἴτ᾽ οὖν διάτορος Τυρσηνικὴ

σάλπιγξ, βροτείου πνεύματος πληρουμένη,

⁸

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ.

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου

σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς
560

πόλιν τε πᾶσαν, εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον

ἐκ τῶνδ᾽ ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῇ δίκη.

Χορός

ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος, λέγε.
565

Ἀπόλλων

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον· ἔστι γὰρ νόμῳ

ἱκέτης ὅδ᾽ ἀνὴρ καὶ δόμων ἐφέστιος

ἐμῶν· φόνου δὲ τοῦδ᾽ ἐγὼ καθάρσιος·

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν δ᾽ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου. σὺ δ᾽ εἴςαγε,
570

ὅπως τ᾽ ἐπίστα τήνδε κύρωσον δίκην.

Ἀθηνᾶ

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰςάγω δὲ τὴν δίκην.

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ' ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορός

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
575

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης

ἔκτεινα· τούτου δ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός

ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
580

Χορός

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾽ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης

λέγω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός

πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

Ὀρέστης

τοῖς τοῖδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν ;
585

Ὀρέστης

καὶ δεῦρό γ' ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός

ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἀλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης

καμοίγ᾽ ἀρωγοὺς ἐκ τάφου πέμψει πατήρ.

Χορός

νεκροῖσι νῦν πέπεισθι μητέρα κτανών.

Ὀρέστης

δυοῖν γὰρ εἶχε προςβολὰς μιασμάτοιν.
590

Χορός

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανεν.

Χορός

τί γάρ; σὺ μὲν ζῇς, ἣ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ.

Ὀρέστης

τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορός

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
595

Ὀρέστης

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ (OCR draft) Experimental (ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 490 focus

Νῦν καταστροφαὶ νέων

490

θεσμίων, εἰ κρατή-

σει δίκα (τε) καὶ βλάβα

τοῦδε μητροκτόνου·

πάντας ἤδη τόδ' ἔργον εὐχερείᾳ εὐχερίαι εὐχαρίᾳ

συναρμόσει βροτούς,

495

πολλὰ δ' ἔτυμα παιδότρωτα

πάθεα προσμένει τοκεῦ-

σιν μεταῦθις ἐν χρόνῳ.

Οὐδὲ οὔτε γὰρ βροτοσκόπων

μαινάδων τῶνδ' ἐφέρ-

500

ψει κότος τις ἐργμάτων·

πάντ' ἐφήσω μόρον·

πεύσεται δ' ἄλλος ἄλλοθεν προφω-

νῶν τὰ τῶν πέλας κακὰ

λῆξιν ὑπόδοσιν -δησίν -δυσίν τε μόχθων,

505

ἄκεά τ' οὐ βέβαια ἄκετ᾽ οὐ βέβαια ἄκεστ᾽ ἀβέβαια ἄκεστ᾽ οὐ βέβαια ἄκεστα | οὐ βέβαια· τλάμων τλάμων δέ τις

μάταν παρηγορεῖ.

Μηδέ τις κικλησκέτω

ξυμφορᾷ τετυμμένος,

τοῦτ' ἔπος θροούμενος,

510

« Ὦ Δίκα,

ὦ ἰὼ θρόνοι τ' Ἐρινύων »·

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ

[ΧΟ.]

ταῦτά τις τάχ' ἂν πατὴρ

ἢ τεκοῦσα νεοπαθής

οἶκτον οἰκτίσαιτ', ἐπει-
515

δὴ πίτνει δόμος Δίκας.

Ἔσθ' ὅπου τὸ δεινὸν εὖ,

καὶ φρενῶν ἐπίσκοπον

δεῖ μένειν δειμαίνει καθήμενον·

ξυμφέρει

520

σωφρονεῖν ὑπὸ στένει·

τίς δὲ μηδὲν ἐν φάει

καρδίαν ἄνα τρέων ἀνατρέφων τρέων

ἢ πόλις βροτός θ' ὁμοί-

ως ἔτ᾽ ἂν σέβοι δίκαν ;

525

Μήτ' ἀνάρχετον ἄναρκτον ἀνάρκητον ἀνάρκετον βίον

μήτε δεσποτούμενον -μενόν γ'

αἰνέσῃς·

παντὶ ἅπαντι μέσῳ τὸ κράτος θεὸς

ὤπασεν, ἄλλ᾽ ἄλλᾳ δ' ἄλλα | ἄλλαι δ' (ἄλλα δι' forsan M1) ἄλλα δ' ἄλλα δ' ἐφορεύει.

530

Ξύμμετρον δ' ἔπος λέγω·

δυσσεβίας -βείας μὲν ὕβρις τέκος

ὡς ἐτύμως, ἐκ δ' ὑγιεί-

ας φρενῶν ὁ πάμφιλος πᾶσι φίλος

καὶ πολύευκτος ὄλβος.

535

Ἐς τὸ πᾶν δέ σοι λέγω,

βωμὸν αἴδεσαι Δίκας

μηδέ νιν

κέρδος ἰδὼν ἀθέῳ ποδὶ

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ

[ΧΟ.]

λὰξ ἀτίσῃς· ποινὰ γὰρ ἐπέσται·
540

κύριον μένει τέλος·

πρὸς τάδε τις τοκέων σέβας

εὖ προτίων καὶ ξενοτί-

μους δόμων δωμάτων ἐπιστροφὰς

αἰδόμενός τις ἔστω.
545

Ἑκὼν δ' ἐκ τῶνδ' ἀνάγκας ἄτερ δίκαιος ὢν

οὐκ ἄνολβος ἔσται,

πανώλεθρος (δ') οὔποτ᾽ ἂν γένοιτο·

τὸν ἀντίτολμον δέ φαμι παρβάδαν περαιβάδαν περβάδαν

τὰ πολλ' (ἄγοντ)α παντόφυρτ᾽ ἄνευ ἄνευ τινὸς δίκας

550

βιαίως ξὺν χρόνῳ καθήσειν

λαῖφος ¹, ὅταν λάβῃ πόνος

θραυομένας κεραίας.

Καλεῖ δ' ἀκούοντας οὐδὲν (ἐν) οὐδέν· μέσᾳ

δυσπαλεῖ τε δυσπαλεῖται δίνᾳ·

555

γελᾷ δὲ δαίμων ἐπ' ἀνδρὶ θερμῷ θερμουργῷ θερμοεργῷ,

τὸν οὔποτ᾽ αὐχοῦντ' ἰδὼν ἀμηχάνοις

δύαις λαπαδνὸν λέπαδνον οὐδ᾽ ὑπερθέοντ᾽ ἄκραν·

δι' αἰῶνος δὲ τὸν πρὶν ὄλβον

ἕρματι προσβαλὼν Δίκας

560

ὤλετ᾽ ἄκλαυτος ἄκλαυστος, ᾆστος ἄιστος.

Αθ.

Κήρυσσε κή-, κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργαθοῦ κατεργάθου·

εἶτ᾽ οὐρανό)νδε δ)ιάτορος ειτ' (ἥ supra εἶ Μ2) οὖν | διάτορος διάκτορος (dein spat. vac. FV ; πέλει in m. recta, λείπει in sin. F) διάκτορος πέλει Τυρσηνικὴ

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ

[Αθ.]

σάλπιγξ βροτείου πνεύματος πληρουμένη

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ·
565

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου

σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμούς

πόλιν τε πᾶσαν ἐς εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον

καὶ τῶνδ' τὸν δ' ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῇ δίκη δίκηι.

ΧΟ.

Ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει·
570

τί τοῦδε σοὶ τοῦδέ σοι μέτεστι πράγματος λέγε.

ΑΠ.

Καὶ μαρτυρήσων ἦλθον — ἔστι γὰρ νόμῳ δόμων

ἱκέτης ὅδ᾽ ἁνὴρ ἀνὴρ καὶ δόμων ἐφέστιος -τίως -τίων

ἐμῶν, φόνου δὲ τοῦδ' ἐγὼ καθάρσιος —

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν δ' ἔχω
575

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου τοῦδε φόνου. Σὺ δ' εἴσαγε

ὅπως (τ') ἐπίστα τήνδε κύρωσον δίκην.

Αθ.

Ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην·

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ' ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.
580

ΧΟ.

Πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως·

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

Τὴν μητέρ' εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

ΟΡ.

Ἔκτεινα, τούτου δ' οὔτις ἄρνησις πέλει.

ΧΟ.

Ἓν μὲν τόδ' ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.
585

ΟΡ.

Οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.

ΧΟ.

Εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ' ὅπως κατέκτανες.

ΟΡ.

Λέγω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

ΧΟ.

Πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν ;

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ

ΟΡ.

Τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.
590

ΧΟ.

Ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν ;

ΟΡ.

Καὶ δεῦρό γ' αἰεὶ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

ΧΟ.

Ἀλλ' Ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ' ἀλλ' ἐρεῖς τάχα.

ΟΡ.

Πέποιθ', ἀρωγὰς δ' ἐκ τάφου πέμπει πατήρ.

ΧΟ.

Νεκροῖσί νυν νῦν πέπεισθι μητέρα κτανών.
595

ΟΡ.

Δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτων.

ΧΟ.

Πῶς δή ; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

ΟΡ.

Ἀνδροκτονοῦσα πατέρ' ἐμὸν κατέκτανεν.

ΧΟ.

Τοιγὰρ σὺ μὲν ζῇς, ἣ δ' ἐλευθέρα φόνου.

ΟΡ.

Τί δ' οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ ;
600

ΧΟ.

Οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.

ΟΡ.

Ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι ;

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Arthur Sidgwick, 1887.) — 490 focus

ΧΟ.

νῦν καταστροφαὶ νέων

στρ. α'

490

θεσμίων, εἰ κρατή-

σει δίκα τε καὶ βλάβα

τοῦδε μητροκτόνου.

¹

πάντας ἤδη τόδ᾽ ἔργον εὐχερεί-

ᾳ ξυναρμόσει βροτούς.
495

πολλὰ δ᾽ ἔτυμα παιδότρωτα

πάθεα προσμένει τοκεῦ-

σιν μεταῦθις ἐν χρόνῳ.

ΧΟ.

οὐδὲ γὰρ βροτοσκόπων

ἀντ. α'.

μαινάδων τῶνδ᾽ ἐφέρ-
500

ψει κότος τιν' ἐργμάτων,

πάντ᾽ ἐφήσω μόρον,

πεύσεται δ᾽ ἄλλος ἄλλοθεν, προφω-

νῶν τὰ τῶν πέλας κακά,

λῆξιν ὑπόδοσίν τε μόχθων·
505

ἄκεά τ᾽ οὐ βέβαια τλά-

μων μάταν παρηγορεῖ.

ΧΟ.

μηδέ τις κικλησκέτω

στρ. β'.

ξυμφορᾷ τετυμμένος,

τοῦτ᾽ ἔπος θροούμενος,
510

ὦ δίκα,

ὦ θρόνοι τ' Ἐρινύων.

ταῦτά τις τάχ᾽ ἂν πατὴρ

ἢ τεκοῦσα νεοπαθὴς

οἶκτον οἰκτίσαιτ', ἐπει-
515

δὴ πίτνει δόμος δίκας.

ΧΟ.

ἔσθ' ὅπου τὸ δεινὸν εὖ

ἀντ. β'.

καὶ φρενῶν ἐπίσκοπον

δεῖ μένειν καθήμενον

ξυμφέρει
520

σωφρονεῖν ὑπὸ στένει·

²

τίς δὲ μηδὲν ἐν δέει

καρδίαν ἂν ἀνατρέφων,

ἢ πόλις βροτός θ', ὁμοί-

ως ἔτ᾽ ἂν σέβοι δίκαν;
525

ΧΟ.

μήτ' ἀνάρχετον βίον

στρ. γ'.

μήτε δεσποτούμενον

αἰνέσης.

παντὶ μέσῳ τὸ κράτος θεὸς ὤπασεν·
530

ἄλλ᾽ ἄλλᾳ δ᾽ ἐφορεύει.

ξύμμετρον δ᾽ ἔπος λέγω,

δυσσεβίας μὲν ὕβρις

τέκος ὡς ἐτύμως

ἐκ δ᾽ ὑγιεί-
535

ας φρενῶν ὁ πάμφιλος

καὶ πολύευκτος ὄλβος.

ΧΟ.

ἐς τὸ πᾶν δέ σοι λέγω,

ἀντ. γ'.

βωμὸν αἴδεσαι δίκας

μηδέ νιν
540

κέρδος ἰδὼν ἀθέῳ ποδὶ λὰξ ἀτί-

σῃς ποινὰ γὰρ ἐπέσται·

κύριον μένει τέλος.

πρὸς τάδε τις τοκέων

σέβας εὖ προτίων,
545

καὶ ξενοτί-

μους δόμων ἐπιστροφὰς

αἰδόμενός τις ἔστω.

ΧΟ.

ἑκὼν δ᾽ ἀνάγκας ἄτερ δίκαιος ὢν

στρ. δ'.

³

οὐκ ἄνολβος ἔσται·
550

πανώλεθρος δ᾽ οὔποτ᾽ ἂν γένοιτο·

τὸν ἀντίτολμον δὲ φαμὶ καὶ παραιβάταν

τὰ πολλὰ παντόφυρτ᾽ ἄνευ δίκας

βιαίως ξὺν χρόνῳ καθήσειν,
555

λαῖφος ὅταν λάβῃ πόνος,

θραυομένας κεραίας.

ΧΟ.

καλεῖ δ᾽ ἀκούοντας οὐδέν, ἐν μέσᾳ

ἀντ. δ'.

δυσπαλεῖ τε δίνᾳ·

γελᾷ δὲ δαίμων ἐπ᾽ ἀνδρὶ θερμῷ,
560

τὸν οὔποτ᾽ αὐχοῦντ᾽ ἰδὼν ἀμαχάνοις δύαις

λαπαδνόν, οὐδ᾽ ὑπερθέοντ᾽ ἄκραν

δι' αἰῶνος δέ, τὸν πρὶν ὄλβον

ἕρματι προσβαλὼν δίκας,

ὤλετ᾽ ἄκλαυστος, αἴστος.
565

Αθ.

κήρυσσε, κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργάθου·

ἥ τ᾽ οὖν διάτορος αἰθέρος Τυρσηνικὴ

σάλπιγξ, βροτείου πνεύματος πληρουμένη,

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ·

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου
570

σιγᾶν ἀρήγει, καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς

πόλιν τε πᾶσαν εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον,

καὶ τούσδ᾽, ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῇ δίκη.

ΧΟ.

ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος, λέγε.
575

ΑΠ.

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον —ἔστι γὰρ νόμῳ

⁴

ἱκέτης ὅδ᾽ ἁνήρ, καὶ δόμων ἐφέστιος

ἐμῶν· φόνου δὲ τοῦδ᾽ ἐγὼ καθάρσιος -

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν δ᾽ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου. σὺ δ᾽ εἴσαγε
580

ὅπως τ᾽ ἐπίστᾳ τήνδε κυρώσων δίκην.

Αθ.

ὑμῶν ὁ μῦθος· εἰσάγω δὲ τὴν δίκην.

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ' ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

ΧΟ.

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως·
585

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

ΟΡ.

ἔκτεινα· τούτου δ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει.

ΧΟ.

ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

ΟΡ.

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

ΧΟ.

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾿ ὅπως κατέκτανες.

ΟΡ.

λέγω ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

ΧΟ.

πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης, καὶ τίνος βουλεύμασι;

ΟΡ.

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

ΧΟ.

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν ;
595

ΟΡ.

καὶ δεῦρό γ᾽ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

ΧΟ.

ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

ΟΡ.

πέποιθ'· ἀρωγὰς δ᾽ ἐκ τάφου πέμψει πατήρ.

ΧΟ.

νεκροῖσί νυν πέπεισθι μητέρα κτανών.

ΟΡ.

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.
600

ΧΟ.

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

ΟΡ.

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ' ἐμὸν κατέκτανεν.

ΧΟ.

τοιγὰρ σὺ μὲν ζῇς, ἡ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ.

⁵

ΟΡ.

τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ ;

ΧΟ.

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

ΟΡ.

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. N. Wecklein, 1885.) — 490 focus

νῦν καταστροφαὶ νέων

θεσμίων, εἰ κρατή-

σει δίκα τε καὶ βλάβα
495

τοῦδε μητροκτόνου.

πάντας ἤδη τόδ᾽ ἔργον εὐχερεί-

ᾳ συναρμόσει βροτούς,

πολλὰ δ᾽ ἔτυμα παιδότρωτα

πάθεα προσμένει τοκεῦ-
500

σιν μεταὖθις ἐν χρόνῳ.

1

οὔτε γὰρ βροτοσκόπους

μαινάδας τῶνδ᾽ ἐφέρ-

ψει κότος τις ἐργμάτων·

πάντ᾽ ἐφήσω μόρον.
505

πεύσεται δ᾽ ἄλλος ἄλλοθεν, προφω-

νῶν τὰ τῶν πέλας κακά,

λῆξιν ὑπόδοσιν τε μόχθων

ἄκεά τ᾽ οὐ βέβαια τλά-

¹²³⁴⁵⁶⁷

καταστροφαὶ μεταστροφαὶ τε καὶ τε καὶ καὶ εὐχερείᾳ εὐχερείᾳ εὐχερίαι⁸ προσμένει προσνεμεῖ οὔτε οὔτι οὐδὲ βροτοσκόπους μαινάδας βροτοσκόπους μαινάδας βροτοσκόπων μαινάδων τις τίσ προφωνῶν προφω-⁹ ¹⁰ ἄκεά τ' ἄκεά τ' ἄκετ et in marg. ζτ

32 AESCHYLI

ΧΟ.

μων μάταν παρηγορεῖ.
510

2

μηδέ τις κικλησκέτω

ξυμφορᾷ τετυμμένος,

τοῦτ᾽ ἔπος θροούμενος·

ὦ δίκα,

ὦ θρόνοι τ᾽ Ἐρινύων.
515

ταῦτά τις τάχ᾽ ἂν πατὴρ

ἢ τεκοῦσα νεοπαθὴς

οἶκτον οἰκτίσαιτ', ἐπει-

δὴ πίτνει δόμος δίκας.

2

ἔσθ' ὅπου τὸ δεινὸν εὖ,
520

καὶ φρενῶν ἐπίσκοπον

δεῖ μένειν καθήμενον.

ξυμφέρει

σωφρονεῖν ὑπὸ στένει.

τίς δὲ μηδὲν ἐν φάει
525

καρδίαν ἀνατρέφων

ἢ πόλις βροτός θ' ὁμοί-

¹¹¹²¹³¹⁴¹⁵¹⁶¹⁷¹⁸

τλήμων τλήμων τλήμων τλάμων δέ τισ ὦ . . ὦ ὦ . . ὦ ἰ . ἰὼ Ἐρινύων ἐρικνύων (ν erasum) δεινὸν εὖ, καὶ φρενῶν δεινὸν ἐγγὺς φρενῶν δεῖ μένειν δεῖ μένειν δειμαίνει ἐν φάει ἐν δέει¹⁹

EVMENIDES. 33

ΧΟ.

ως ἔτ᾽ ἂν σέβοι δίκαν;

3

μήτ' ἄναρκτον βίον

μήτε δεσποτούμενον
530

αἰνέσης.

παντὶ μέσῳ τὸ κράτος

θεὸς ὤπασεν, ἄλλ᾽

ἄλλα δ᾽ ἐφορεύει.

ξύμμετρον δ᾽ ἔπος λέγω·
535

δυσσεβίας μὲν ὕβρις

τέκος ὡς ἐτύμως,

ἐκ δ᾽ ὑγιείας

φρενῶν ὁ πᾶσι φίλος καὶ

πολύευκτος ὄλβος.
540

3

ἐς τὸ πᾶν δέ σοι λέγω·

βωμὸν αἴδεσαι δίκας,

μηδέ νιν

κέρδος ἰδὼν ἀθέῳ

ποδὶ λὰξ ἀτίσῃς·
545

²⁰²¹²²²³²⁴²⁵²⁶

σέβοι σέβει²⁷ ἄναρκτον ἀνάρχετον παντὶ παντὶ ἅπαντι ἄλλ᾽ ἄλλα ἀλλ᾽ ἄλλα ἄλλα | αλλά δ᾽ δ' δι' ἐφορεύει ἐφορεύει ἐφορέει, u inseruit δυσσεβίας δυσσεβίας δυσσεβείασ πᾶσι πᾶσιν²⁸

34 AESCHYLI

ΧΟ.

ποινὰ γὰρ ἐπέσται.

κύριον μένει τέλος.

πρὸς τάδε τις τοκέων

σέβας εὖ προτίων

καὶ ξενοτίμους
550

δωμάτων ἐπιστροφὰς αἰ-

δόμενός τις ἔστω.

4

ἑκὼν δ᾽ ἀνάγκας ἄτερ

δίκαιος ὢν οὐκ ἄνολβος ἔσται

πανώλεθρος δ᾽ οὔποτ᾽ ἂν γένοιτο.
555

τὸν ἀντίτολμον δὲ φαμὶ περαιβάδαν

τὰ πολλὰ παντόφυρτ᾽ ἄνευ δίκας

βιαίως ξὺν χρόνῳ καθήσειν

λαῖφος ὅταν λάβῃ πόνος

θραυομένας κεραίας.
560

4

καλεῖ δ᾽ ἀκούοντας οὐ-

δὲν ἐν μέσῳ δυσπαλεῖ τε δίνᾳ·

γελᾷ δὲ δαίμων ἐπ᾽ ἀνδρὶ θερμῷ,

τὸν οὔποτ᾽ αὐχοῦντ᾿ ἰδὼν ἀμηχάνοις

²⁹³⁰³¹³²³³³⁴³⁵

τις τίσ προτίων προκτίων (fuerat πρατίων) ἐπιστροφὰς δωμάτων ἐπιστροφὰς δωμάτων ἑκὼν δ' ἑκὼν δ' ἐκ τῶνδ᾽ δ' δ'³⁶ περαιβάδαν βαρίβαν³⁷ τὰ πολλὰ ἄγοντα πολλὰ δίκας δίκας δίκησ ἐν ἐν³⁸ δυσπαλεῖ τε δίνᾳ δυσπαλεῖ τε δίνα δυσπαλεῖται δίναι θερμῷ θερμῷ θερμοεργῶι

EVMENIDES. 35

ΧΟ.

δύαις λαπαδνὸν οὐδ᾽ ὑπερθέοντ᾽ ἄκραν·
565

δι' αἰῶνος δὲ τὸν πρὶν ὄλβον

ἅρματι προσβαλὼν δίκας

ὤλετ᾽ ἄκλαυστος, ἄϊστος.

Αθ.

κήρυσσε, κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργαθοῦ,

εἶτ᾽ οὖν διάτορος Τυρσηνικὴ
570

σάλπιγξ, βροτείου πνεύματος πληρουμένη,

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ.

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου

σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς

πόλιν τε πᾶσαν εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον
575

καὶ τόνδ᾽, ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῇ δίκη.

³⁹⁴⁰⁴¹⁴²⁴³

λαπαδνὸν λαπαδνὸν λέπαδνον ἄκλαυστος ἄκλαυστος ἄϊστος αἴστος ἄϊστοσ κατειργαθοῦ κατειργαθοῦ κατειργαθοῦ κατεργάδου εἶτ᾽ ἐιτ' (η superscr. m ut videtur) οὖν⁴⁴ Τυρσηνικὴ τυρωσηνική πληρουμένη πληρουμένη (η finali ex ου ut vid. corr.) φαινέτω φαίνεται ante corr. πληρουμένου κληρουμένου τόνδ᾽ τούσδ' τῶν δ' καταγνωσθῇ διαγνωσθῇ δίκη δίκη δίκης ⁴⁵

36 AESCHYLI

ΧΟ.

ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.

ΑΠ.

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον· ἔστι γὰρ δόμων

ἱκέτης ὅδ᾽ ἀνὴρ καὶ δόμων ἐφέστιος
580

ἐμῶν, φόνου δὲ τοῦδ᾽ ἐγὼ καθάρσιος·

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν δ᾽ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου. σὺ δ᾽ εἴσαγε

ὅπως τ᾽ ἐπίστᾳ τήνδε κύρωσον δίκην.

Αθ.

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην·
585

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ᾽ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

ΧΟ.

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.
590

ΟΡ.

ἔκτεινα· τούτου δ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει.

⁴⁶⁴⁷⁴⁸⁴⁹⁵⁰⁵¹⁵²

τοῦδε σοὶ τοῦ δέ σοι δόμων δημων corr. in δόμων νόμῳ olim ἀνὴρ ἁνὴρ ἀνὴρ δόμων δόμων fecit ex δόμοσ ἐφέστιος ἐφέστιωσ τοῦ φόνου του φόνου τοῦδε φόνου τ' τ'⁵³ ⁵⁴ ⁵⁵ ⁵⁶ ⁵⁷

EVMENIDES. 37

ΧΟ.

ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

ΟΡ.

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.

ΧΟ.

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾿ ὅπως κατέκτανες.

ΟΡ.

λέγω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.
595

ΧΟ.

πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

ΟΡ.

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

ΧΟ.

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;

ΟΡ.

καὶ δεῦρό γ᾽ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

ΧΟ.

ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.
600

ΟΡ.

πέποιθ', ἀρωγὰς δ' ἐκ τάφου πέμπει πατήρ.

ΧΟ.

νεκροῖσί νυν πέπεισθι μητέρα κτανών.

ΟΡ.

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.

ΧΟ.

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

ΟΡ.

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανεν.
605

ΧΟ.

τοιγὰρ σὺ μὲν ζῇς, ἣ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ.

⁵⁸⁵⁹⁶⁰⁶¹⁶²⁶³⁶⁴⁶⁵⁶⁶

ἀεὶ αἰεὶ πέμπει πέμψει⁶⁷ ⁶⁸ νῦν πέπεισθι πέπισθι (vel πέποισθι)⁶⁹ δυοῖν δοιοῖν corr. in δυοῖν⁷⁰ μιασμάτοιν μιασμάτοιν μιασμάτων τοιγὰρ τί γάρ; φόνῳ φόνῳ φόνου

38 AESCHYLI

ΟΡ.

τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

ΧΟ.

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.

ΟΡ.

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

ΧΟ.

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Martin L. West, 1990.) — 490 focus

ΧΟ.

νῦν καταστροφαὶ νέων
490

θεσμίων, εἰ κρατή-

σει δίκα, δίκας βλάβα,

τοῦδε μητροκτόνου.

πάντας ἤδη τόδ᾽ ἔργον εὐχερεί-

αι ξυναρμόσει βροτούς,
495

πολλὰ δ᾽ ἔτυμα παιδότρωτα

πάθεα προσμένει τοκεῦ-

σιν μεταῦθις ἐν χρόνωι.

οὔτε γὰρ βροτοσκόπων

μαινάδων τῶνδ’ ἐφέρ-
500

ψει κότος τις ἐργμάτων·

πάντ᾽ ἐφήσω μόρον·

¹²³⁴⁵⁶⁷⁸⁹

⟨σ⟩πεύσεται δ᾽ ἄλλος ἄλλοθεν, προφω-

νῶν τὰ τῶν πέλας κακά,

λῆξιν ὑπόδυσίν τε μόχθων,
505

ἄκεά τ᾽ οὐ βέβαια τέμ-

νων {δέ τις} μάταν παρηγορεῖ⟨ν⟩.

μηδέ τις κιχληισκέτω

ξυμφορᾶι τετυμμένος

τοῦτ᾽ ἔπος θροούμενος,
510

“ὦ Δίκα”,

“ὦ θρόνοι τ’ Ἐρινύων”.

ταῦτά τις τάχ᾽ ἂν πατὴρ

ἢ τεκοῦσα νεοπαθὴς

οἶκτον οἰκτίσαιτ᾽, ἐπει-
515

δὴ πίτνει δόμος Δίκας.

ἔσθ᾽ ὅπου τὸ δεινὸν εὖ,

καὶ φρενῶν ἐπίσκοπον

δεῖμ᾽ ἄνω καθήμενον·

ξυμφέρει
520

σωφρονεῖν ὑπὸ στένει.

¹⁰¹¹¹²¹³¹⁴¹⁵¹⁶¹⁷¹⁸

τίς δὲ μηδὲν ἐν φάει

καρδίας δέος τρέφων —

ἢ πόλις, βροτός θ᾽ ὁμοί-

ως — ἔτ᾽ ἂν σέβοι Δίκαν;
525

μήτ᾽ ἄναρκτον βίον

μήτε δεσποτούμενον

αἰνέσηις·

παντὶ μέσωι τὸ κράτος θεὸς ὥπασεν,

ἄλλ᾽ ἄλλαι δ᾽ ἐφορεύει.
530

ξύμμετρον δ᾽ ἔπος λέγω·

δυσσεβίας μὲν ὕβρις τέκος ὡς ἐτύμως,

ἐκ δ᾽ ὑγιείας

φρενῶν ὁ πᾶσιν φίλος

καὶ πολύευκτος ὄλβος.
535

εἰς τὸ πᾶν {δέ} σοι λέγω·

βωμὸν αἴδεσαι Δίκας,

μηδέ νιν

κέρδος ἰδὼν ἀθέωι ποδὶ λάξ ἀτί-

σηις, ποινὰ γὰρ ἐπέσται·
540

κύριον μένει τέλος.

¹⁹²⁰²¹²²²³²⁴²⁵²⁶²⁷²⁸²⁹³⁰³¹

πρὸς τάδε τις τοκέων σέβας εὖ προτίων
545

καὶ ξενοτίμους

ἐπιστροφὰς δωμάτων

αἰδόμενός τις ἔστω.

ἑκὼν δ᾽ ἀνάγκας ἄτερ δίκαιος ὤν
550

οὐκ ἄνολβος ἔσται·

πανώλεθρος ⟨δ’⟩ οὔποτ᾽ ἂν γένοιτο.

τὸν ἀντίτολμον δέ φαμι, παρβάδαν

τὰ πόλλ᾽ ⟨ἄγοντ⟩α παντόφυρτ᾽ ἄνευ δίκας

βιαίως, ξὺν χρόνωι καθήσειν
555

λαῖφος, ὅταν λάβηι πόνος,

θραυομένας χεραίας.

καλεῖ δ᾽ ἀκούοντας οὐδὲν ⟨ἐν⟩ μέσαι

δυσπαλεῖ τε δίναι·

γελᾶι δὲ δαίμων ἐπ᾽ ἀνδρὶ θερμῶι,
560

τὸν οὔποτ᾽ αὐχοῦντ᾽ ἰδὼν ἀμηχάνοις

δύαις λαπαδνὸν οὐδ᾽ ὑπερθέοντ᾽ ἄκραν·

δι᾽ αἰῶνος δὲ τὸν πρὶν ὄλβον

ἕρματι προσβαλὼν Δίκας

ὤλετ᾽ ἄκλαυτος αἴστος.
565

³²³³³⁴³⁵³⁶³⁷³⁸³⁹⁴⁰⁴¹⁴²⁴³⁴⁴⁴⁵

Αθ.

κήρυσσε κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργάθου,

ἥ τ᾽ οὑν† διάτορος Τυρσηνικὴ

σάλπιγξ, βροτείου πνεύματος πληρουμένη

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῶι·

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου
570

σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμούς

πόλιν τε πᾶσαν εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον

καὶ τῶνδ᾽ ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῆι δίκη.

ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει·

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.
575

ΑΠ.

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον — ἔστι γὰρ νόμωι

ἱκέτης ὅδ᾽ ἁνὴρ καὶ δόμων ἐφέστιος

ἐμῶν, φόνου δὲ τῶιδ᾽ ἐγὼ καθάρσιος —

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν δ᾽ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου. σὺ δ᾽ εἴσαγε
580

ὅπως ⟨τ’⟩ ἐπίστᾶι τήνδε κύρωσον δίκην.

Αθ.

ὑμῶν ὁ μῦθος — εἰσάγω δὲ τὴν δίκην —

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ’ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.
585

⁴⁶⁴⁷⁴⁸⁴⁹⁵⁰⁵¹⁵²⁵³⁵⁴⁵⁵⁵⁶⁵⁷⁵⁸⁵⁹

ΧΟ.

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
585

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

ΟΡ.

ἔκτεινα· τούτου γ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει.

ΧΟ.

ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

ΟΡ.

οὐ κειμένωι πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

ΧΟ.

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ’ ὅπως κατέκτανες.

ΟΡ.

λέγω· ξιφουλκῶι χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

ΧΟ.

πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

ΟΡ.

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

ΧΟ.

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;
595

ΟΡ.

καὶ δεῦρό γ᾽ αἰεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

ΧΟ.

ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

ΟΡ.

πέποιθ’· ἀρωγὰς δ᾽ ἐκ τάφου πέμπει πατήρ.

ΧΟ.

νεκροῖσί νυν πέπισθι μητέρα κτανών.

ΟΡ.

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.
600

ΧΟ.

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

ΟΡ.

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανεν.

ΧΟ.

τοιγὰρ σὺ μὲν ζῆις, ἣ δ᾽ ἐλευθέρα φόνοι;

ΟΡ.

τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῆι;

ΧΟ.

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

ΟΡ.

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

Aeschyli Eumenides (OCR draft) Experimental (Aeschyli Eumenides. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 490 focus

ΧΟΡΟΣ

νῦν καταστροφαὶ νέων
490

θεσμίων, εἰ κρατή-

σει δίκα καὶ βλάβα

τοῦδε μητροκτόνου.

πάντας ἤδη τόδ᾽ ἔργον εὐχερεί-

αι συναρμόσει βροτούς.
495

πολλὰ δ᾽ ἔτυμα παιδότρωτα

πάθεα προσμένει τοκεύσιν μεταῦθις ἐν χρόνωι. –

οὐδὲ γὰρ βροτοσκόπων

μαινάδων τῶνδ᾽ ἐφέρ-

ψει κότος τις ἐργμάτων·

500

πάντ᾽ ἐφήσω μόρον.

πεύσεται δ᾽ ἄλλος ἄλλοθεν, προφω-

νῶν τὰ τῶν πέλας κακά,

λῆξιν ὑπόδοσίν τε μόχθων·

ἄκεά τ᾽ οὐ βέβαια τλάμων [δέ τις] μάταν παρηγορεῖ.

505

μηδέ τις κικλησκέτω

ξυμφορᾶι τετυμμένος,

τοῦτ᾽ ἔπος θροούμενος·

„ὦ δίκα,

ὦ θρόνοι τ᾽ Ἐρινύων“.

510

Actio:

exit Minerva. dum chorus saltat, in fronte scaenae sellae ponuntur, ceteraque quibus in iudicio opus est apparantur.

Numeri:

490-98=499-506, 508-15=516-24 trochaei faciles; neglecta responsio 492 = 501.

Apparatus Criticus

¹ εὐχερείαι εὐχερίᾳ εὐχαρίαι οὐδὲ οὔτε ὑπόδοσίν ὑπόδυσιν -δησιν² ἄκεά τ᾽ οὐ βέβαια ἄκετ᾿ οὐ β. ἄκεστα οὐ β. ἄκεστ᾿ ἀβ. corr. Schütz ³ ὦ δίκα, ὦ θρόνοι ἰὼ δ. ἰὼ θρ.

ΧΟ.

ταῦτά τις τάχ᾽ ἂν πατὴρ

ἢ τεκοῦσα νεοπαθής

οἶκτον οἰκτίσαιτ᾽, ἐπειδὴ πίτνει δόμος δίκας. –
515

ἔσθ᾽ ὅπου τὸ δεινὸν εὖ,

καὶ φρενῶν ἐπίσκοπον

δεῖ μένειν καθήμενον.

ξυμφέρει

σωφρονεῖν ὑπὸ στένει.

520

τίς δὲ μηδὲν ἐν φάει

† καρδίαν ἀνατρέφων

ἢ πόλις βροτός θ᾽ ὁμοίως ἔτ᾽ ἂν σέβοι δίκαν; =

μήτ᾽ ἄναρκτον βίον

μήτε δεσποτούμενον

525

αἰνέσηις.

παντὶ μέσωι τὸ κράτος θεὸς ὤπασεν, ἄλλ᾽ ἄλ-

λαι δ᾽ ἐφορεύει.

Σύμμετρον $\delta^{\circ}$ ἔπος λέγω,

δυσσεβίας μὲν ὕβρις τέκος ὡς ἐτύμως·

530

ἐκ δ᾽ ὑγιείας

φρενῶν ὁ πᾶσιν φίλος καὶ πολύευκτος ὄλβος. –

ἐς τὸ πᾶν δέ σοι λέγω,

βωμὸν αἴδεσαι δίκας·

μηδέ νιν

535

κέρδος ἰδὼν ἀθέωι ποδὶ λὰξ ἀτίσηις· ποι-

νὰ γὰρ ἐπέσται.

κύριον μένει τέλος.

πρὸς τάδε τις τοκέων σέβας εὖ προτίων

καὶ ξενοτίμους

540

ἐπιστροφὰς δωμάτων αἰδόμενός τις ἔστω. =

Numeri:

525-36 = 537-49 trochaei (2. 2. 1. responsio neglegitur 525 = 538) duo pentametri dactylici (alter in syllabam alter in bisyllabum catalectibus) uterque cum dimetro coniuncti interiecto dimetro trochaico. postremo tetrameter iambicus transitum facit ad stropham ultimam.

Apparatus Criticus

δειnὸn δειμαίνει ⁴ ἄναρκτον ἀνάρκετον -κητον παντὶ ἅπαντι ἄλλ᾽ ἄλλαι ἄλλα ἄλλαι δ᾽ δ' δι' δυσσεβίας δυσσεβείας ἀτίσηις ἀντίσης ἀντήσης ἐπέσται ἕπεται ξενοτίμους ξεν. γε ἐπιστροφὰς δωμάτων δωμ. ἐπιστρ. trai. αἰδόμενός αἰδούμενος

ΧΟ.

ἐκ τῶνδ᾽ ἀνάγκας ἄτερ δίκαιος ὢν
550

οὐκ ἄνολβος ἔσται·

πανώλεθρος $\langle\delta^{\prime}\rangle$ οὔποτ᾽ ἂν γένοιτο.

τὸν ἀντίτολμον δὲ φαμὶ παρβάδαν

(ἄγον)τα πολλὰ παντόφυρτ᾽ ἄνευ δίκας

βιαίως ξὺν χρόνωι καθήσειν
555

λαῖφος, ὅταν λάβηι πόνος θραυομένας κεραίας.

καλεῖ $\delta^{7}$ ἀκούοντας οὐδὲν (ἐν) μέσαι

δυσπαλεῖ τε δίναι·

γελᾶι δὲ δαίμων $\hat{\epsilon}\pi^{2}$ ἀνδρὶ θερμῶι,

τὸν οὔποτ᾽ αὐχοῦντ᾿ ἰδὼν ἀμηχάνοις

560

δύαις λαπαδνὸν οὐδ᾽ ὑπερθέοντ᾽ ἄκραν·

$\delta\iota^{2}$ αἰῶνος δὲ τὸν πρὶν ὄλβον

ἕρματι προσβαλὼν δίκας ὤλετ᾽ ἄκλαυτος ἄιστος. =

ΑΘΗΝΑ

κήρυσσε, κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργαθοῦ,

ἥ $\tau^{2}$ †οὖν διάτορος Τυρσηνική

σάλπιγξ, βροτείου πνεύματος πληρουμένη,

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῶι.

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου
570

σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμούς

πόλιν τε πᾶσαν εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον,

Numeri:

550-57 = 558-65 iambi faciles; exeunt in tetrametrum choriambicum.

Actio:

566 intrat Minerva, secuntur Areopagitae praeco aliique ministri, denique haud exigua civium corona. iussu deae tubae signum datur, iudices sellas suas occupant. Orestes ad sedem reorum transit.

Apparatus Criticus

⁵ ὢν om $\langle\delta^{\prime}\rangle$ suppl. παρβάδαν περαιβάδαν περβάδαν παρβάταν⁶ (ἄγον)τα suppl. ἄνευ δίκας ἄνευ τινός δ. δίκης (ἐν) suppl. μέσσα δυσπαλεῖ τε δυσπαλεῖται θερμῶι c. gl. ἤγουν θερμουργῶι θερμοεργῶι λαπαδnὸn λέπαδνον⁷ ἄιστος⁸ κατειργαθοῦ κατεργάθου ἥ $\tau^{2}$ †οὖn διάτορος .ἥ. supra εἴτ' εἴτ' διάκτορος πέλει add πληρουμένη πληρουμένου ⁹

ΑΘ.

καὶ τῶνδ᾽ ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῆι δίκη.

ἄναξ ῎Απολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει,

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.
575

ΑΠΟΛΛΩΝ

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον· ἔστι γὰρ νόμωι

ἱκέτης ὅδ᾽ ἁνὴρ καὶ δόμων ἐφέστιος

ἐμῶν, φόνου δὲ τοῦδ᾽ ἐγὼ καθάρσιος·

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν $\delta^{\circ}$ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου. σὺ $\delta^{3}$ εἴσαγε
580

ὅπως $\langle\tau^{2}\rangle$ ἐπίσται τήνδε κύρωσον δίκην.

ΑΘ.

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην·

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ᾽ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

ΧΟ.

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
585

ἔπος $\delta^{3}$ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

ΧΟ.

τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

ΟΡ.

ἔκτεινα· τούτου $\delta^{3}$ οὔτις ἄρνησις πέλει.

ΧΟ.

ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

ΟΡ.

οὐ κειμένωι πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

ΧΟ.

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ $\sigma^{\prime}$ ὅπως κατέκτανες.

ΟΡ.

λέγω· ξιφουλκῶι χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Actio:

574 subito iuxta Orestam apparet Apollo.

Testim.:

577 Nonius 505, 8 Ennius Eum. id ego aecum [Accius] fecisse expedito et eloquar. nomen, quod paullo ante praecessit, sustulit Ribbeck. videtur Ennius Apollini orationem iudicialem tribuisse, ad quam referendi versus a Cicerone de orat. I 199 laudati, 141 Vahl. ex incerto huius scaenae loco sumptus est versus corruptus, Varro 1. 1. VII 19 (150 V.) Areopagitae quid dedere quam pudam.

Apparatus Criticus

τῶνδ᾽ τόνδ'¹⁰ δίκη δίκηι καταγνωσθῆι¹¹ ¹² δόμων δήμων corr. Erfurdt alii ἐφέστιος ἐφέστιως et -ος ἐφεστίων¹³ δόμων δόμος τοῦ φόνου τοῦδε φ. $\langle\tau^{2}\rangle$ suppl. ¹⁴ $\delta^{3}$ $\gamma^{\prime}$¹⁵

ΧΟ.

πρὸς τοῦ $\delta^{3}$ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

ΟΡ.

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

ΧΟ.

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;
595

ΟΡ.

καὶ δεῦρό γ᾽ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

ΧΟ.

ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

ΟΡ.

πέποιθ᾽, ἀρωγὰς [$\delta^{3}$] ἐκ τάφου πέμπει πατήρ.

ΧΟ.

νεκροῖσί νυν πέπισθι μητέρα κτανών.

ΟΡ.

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.
600

ΧΟ.

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

ΟΡ.

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανεν.

ΧΟ.

τοιγὰρ σὺ μὲν ζῆις, ἢ $\delta^{3}$ ἐλευθέρα φόνωι.

ΟΡ.

τί $\delta^{3}$ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῆι;

ΧΟ.

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

ΟΡ.

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Greek text of Aeschylus' Eumenides, edited by F. A. Paley, 1885.) — 490 focus

νῦν καταστροφαὶ νέων

θεσμίων, εἰ κρατήσει δίκα τε καὶ βλάβα

τοῦδε μητροκτόνου.
470

πάντας ἤδη τόδ᾽ ἔργον εὐχερείᾳ ξυναρμόσει βροτούς.

πολλὰ δ᾽ ἔτυμα παιδότρωτα

πάθεα προσμένει τοκεῦσιν μεταῦθις ἐν χρόνῳ.
475

οὔτε γὰρ βροτοσκόπων

μαινάδων τῶνδ᾽ ἐφέρψει κότος τις ἐργμάτων,

πάντ᾽ ἐφήσω μόρον,

πεύσεται δ᾽ ἄλλος ἄλλοθεν, προφωνῶν τὰ τῶν πέλας κακὰ,
480

λῆξιν ὑπόδοσίν τε μόχθων·

ἄκεά τ᾽ οὐ βέβαια τλάμων [δέ τις] μάταν παρηγορεῖ.

μηδέ τις κικλησκέτω

ξυμφορᾷ τετυμμένος,
485

τοῦτ᾽ ἔπος θροούμενος,

ὦ δίκα, ὦ θρόνοι τ᾽ Ερινύων.

ταῦτά τις τάχ᾽ ἂν πατὴρ

ἢ τεκοῦσα νεοπαθής

οἶκτον οἰκτίσαιτ᾽, ἐπειδὴ πίτνει δόμος δίκας.
490

ἔσθ᾽ ὅπου τὸ δεινὸν εὐ

καὶ φρενῶν ἐπίσκοπον

δεῖ μένειν καθήμενον·

ξυμφέρει σωφρονεῖν ὑπὸ στένει·
495

τίς δὲ μηδὲν ἐν φάει

καρδίας * ἂν ἀνατρέφων,

ἢ πόλις βροτός θ᾽, ὁμοίως ἔτ᾽ ἂν σέβοι δίκαν;

μήτ᾿ ἀνάρχετον βίον

μήτε δεσποτούμενον

αἰνέσῃς.

παντὶ μέσῳ τὸ κράτος θεὸς ὤπασεν·

ἄλλ᾽ ἄλλᾳ δ᾽ ἐφορεύει.

ξύμμετρον δ᾽ ἔπος λέγω,
505

δυσσεβίας μὲν ὕβρις τέκος ὡς ἐτύμως·

ἐκ δ᾽ ὑγιείας

φρενῶν ὁ πᾶσιν φίλος

καὶ πολύευκτος ὄλβος.

ἐς τὸ πᾶν δέ σοι λέγω,
510

βωμὸν αἴδεσαι δίκας·

μηδέ νιν,

κέρδος ἰδὼν, ἀθέῳ ποδὶ λὰξ ἀτί-

σῃς· ποινὰ γὰρ ἐπέσται·

κύριον μένει τέλος.
515

πρὸς τάδε τις τοκέων σέβας εὖ προτίων,

καὶ ξενοτίμους

ἐπιστροφὰς δωμάτων

αἰδόμενός τις ἔστω.

ἑκὼν δ᾽ ἀνάγκας ἄτερ δίκαιος ὢν
520

οὐκ ἄνολβος ἔσται·

πανώλεθρος δ᾽ οὔποτ᾽ ἂν γένοιτο·

τὸν ἀντίτολμον δὲ φαμὶ * καὶ παραιβάταν

τὰ πολλὰ παντόφυρτ᾽ ἄνευ δίκας

βιαίως ξὺν χρόνῳ καθήσειν
525

λαῖφος, ὅταν λάβῃ πόνος,

θραυομένας κεραίας.

καλεῖ δ᾽ ἀκούοντας οὐδὲν, ἐν μέσᾳ ἀντ. δ΄.

δυσπαλεῖ τε δίνᾳ·

γελᾷ δὲ δαίμων ἐπ᾿ ἀνδρὶ θερμῷ,
530

τὸν οὔποτ᾽ αὐχοῦντ᾿ ἰδὼν ἀμαχάνοις δύαις

λαπαδνὸν, οὐδ᾽ ὑπερθέοντ᾽ ἄκραν·

δι᾽ αἰῶνος δὲ, τὸν πρὶν ὄλβον

ἕρματι προσβαλὼν δίκας,

ὤλετ᾿ ἄκλαυστος, αἴστος.
535

Ἀθηνᾶ

κήρυσσε, κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργάθου·

εἶθ᾿ ἡ διάτορος † οὐρανοῦ Τυρσηνικὴ

σάλπιγξ, βροτείου πνεύματος πληρουμένη,

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ·

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου
540

σιγᾶν ἀρήγει, καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς

πόλιν τε πᾶσαν εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον

καὶ τόνδ᾽, ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῇ δίκη.

Χορός

ἄναξ ῎Απολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος, λέγε.
545

Ἀπόλλων

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον· ἔστι γὰρ †δόμων

ἱκέτης ὅδ᾽ ἀνὴρ, καὶ δόμων ἐφέστιος

ἐμῶν· φόνου δὲ τοῦδ᾽ ἐγὼ καθάρσιος· —

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν δ᾽ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου. σὺ δ᾽ εἴσαγε
550

ὅπως ἐπίστᾳ τήνδ᾽ ὁ κυρώσων δίκην.

Ἀθηνᾶ

ὑμῶν ὁ μῦθος· εἰσάγω δὲ τὴν δίκην.

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ᾽ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορός

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως·
555

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης

ἔκτεινα· τούτου δ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός

ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
560

Χορός

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾽ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης

λέγω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός

πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης, καὶ τίνος βουλεύμασι;

Ὀρέστης

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν ;
565

Ὀρέστης

καὶ δεῦρό γ᾽ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός

ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης

πέποιθ᾽· ἀρωγὰς δ᾽ ἐκ τάφου πέμψει πατήρ.

Χορός

νεκροῖσί νυν πέπεισθι μητέρα κτανών.

Ὀρέστης

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.
570

Χορός

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾿ ἐμὸν κατέκτανεν.

Χορός

τοιγὰρ σὺ μὲν ζῇς, ἡ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ.

Ὀρέστης

τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορός

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
575

Ὀρέστης

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

Χορός

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Greek text of Aeschylus' Eumenides, edited by Friedrich Blass, 1907.) — 490 focus

νῦν μεταστροφαὶ νέων
490

θεσμίων, ἢ κρατήσει δίκα (τε) καὶ βλάβα

τοῦδε ματροκτόνου.

πάντας ἤδη τόδ᾽ ἔργον εὐχερείᾶι συναρμόσει

στρ. α

βροτούς.

495

πολλὰ δ᾽ ἔτυμα παιδότρωτα

πάθεα προσμένει τοκεῦσιν μεταῦθις ἐν χρόνωι.

οὐδὲ γὰρ βροτοσκόπων

ἀντ. α

πάντ᾽ ἐφήσω μόρον.

μαινάδων τῶνδ᾽ ἐφέρψει κότος τις ἐργμάτων·

πεύσεται δ᾽ ἄλλος ἄλλοθεν προφωνῶν ἃ τῶν

πέλας κακά,

λῆξιν ὑπόδυσίν τε μόχθων

505

ἄκεά τ᾽ οὐ βέβαι᾽, ἃ τλάμων μάταν παρηγορεῖ.

μηδέ τις κικληισκέτω

ξυμφορᾶι τετυμμένος,

τοῦτ᾽ ἔπος θροούμενος,
510

ὦ Δίκα,

ὦ θρόνοι τ᾽ Ερινύων.

ταῦτά τις τάχ᾽ ἂν πατὴρ

ἢ τεκοῦσα νεοπαθής

στρ. β

οἰκτρὸν οἰκτίσαιτ᾽, ἐπειδὴ πίτνει δόμος Δίκας.

ἔσθ᾽ ὅπου τὸ δεινὸν εὐ

ἀντ. β

καὶ φρενῶν ἐπίσκοπον

δεῖ μένειν καθήμενον.

ξυμφέρει

520

σωφρονεῖν ὑπὸ στένει.

τίς δὲ μηδὲν ἐν φάει

καρδίαν ἄν᾿ ἔτι) τρέων

ἢ πόλις βροτός θ᾽ ὁμοίως ἔτ᾽ ἂν σέβοι δίκαν;

μήτ᾿ ἀνάρχετον βίον

μήτε δεσποτούμενον

στρ. γ

αἰνέσῃς.

παντὶ μέσωι τὸ κράτος θεὸς ὤπασεν, ἄλλ᾽ ἄλλᾶι

530

δ᾽ ἐφορεύει.

ξύμμετρον δ᾽ ἔπος λέγω,

δυσσεβίας μὲν ὕβρις τέκος ὡς ἐτύμως·

ἐκ δ᾽ ὑγιείας

535

φρενῶν ὁ πᾶσιν φίλος

καὶ πολύευκτος ὄλβος.

ἐς τὸ πᾶν δέ σοι λέγω,

ἀντ. γ

βωμὸν αἴδεσαι Δίκας·

μηδέ νιν

540

κέρδος ἰδὼν ἀθέωι ποδὶ λὰξ ἀτίσηις· ποινὰ

γὰρ ἐπέσται,

κύριον μένει τέλος.

πρὸς τάδε τις τοκέων σέβας εὖ προτίων

545

καὶ ξενοτίμους

ἐπιστροφὰς δωμάτων

αἰδόμενός τις ἔστω.

ἑκὼν δ᾽ ἀνάγκας ἄτερ
550

στρ. δ 550

δίκαιος ὢν οὐκ ἄνολβος ἔσται,

πανώλεθρος δ᾽ οὔποτ᾽ ἂν γένοιτο.

τὸν ἀντίτολμον δέ φαμι παρβάταν,

(ἄγον〉τα πολλὰ παντόφυρτ᾽ ἄνευ δίκας

βιαίως, ξὺν χρόνωι καθήσειν

555

λαῖφος, ὅταν λάβηι πόνος θραυομένας κεραίας.

καλεῖ δ᾽ ἀκούοντας οὐ-
δὲν (ἐν) μέσᾶι δυσπαλεῖ τε δίνᾶι·

ἀντ. δ

γελᾶι δὲ δαίμων ἐπ᾿ ἀνδρὶ θερμῶι,

560

τὸν οὔποτ᾽ αὐχοῦντ᾿ ἰδὼν ἀμαχάνοις

δύαις λαπαδνὸν οὐδ᾽ ὑπερθέοντ᾽ ἄκραν·

δι᾽ αἰῶνος δὲ τὸν πρὶν ὄλβον

έρματι προσβαλὼν δίκας ὤλετ᾿ ἄκλαυτος, αἶστος.

Ἀθηνᾶ

κήρυσσε, κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργάθου

-ῦ, ἡ τ᾽ οὖν διάτορος Τυρσηνική

σάλπιγξ βροτείου πνεύματος πληρουμένη

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῶι.

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου
570

σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς

πόλιν τε πᾶσαν ἐς τὸν αἰανῆ χρόνον

καὶ τῶνδ᾽ ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῆι δίκη.

Χορός

ἄναξ Απολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.
575

Ἀπόλλων

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον· ἔστι γὰρ δόμων

ἱκέτης ὅδ᾽ ἁνὴρ καὶ μυχῶν ἐφεστίων

ἐμῶν· φόνου δὲ τοῦδ᾽ ἐγὼ καθάρσιος·

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν δ᾽ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου. σὺ δ᾽ εἴσαγε
580

ὅπως (τ᾽ ἐπίστᾶι τῆνδε κύρωσον δίκην.

Ἀθηνᾶ

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην.

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ᾽ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορός

ἡ α΄ πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
585

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

ἡ β΄ τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης

ἔκτεινα· τούτου γ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός

ἡ γ΄ ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης

οὐ κειμένωι πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

Χορός

ἡ δ΄ εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾽ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης

λέγω· ξιφουλκῶι χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός

ἡ ε΄ πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

Ὀρέστης

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός

ἡ ς΄ ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;
595

Ὀρέστης

καὶ δεῦρό γ᾽ αἰεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός

ἡ ζ΄ ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης

πέποιθ᾽, ἀρωγὰς δ᾽ ἐκ τάφου πέμπει πατήρ.

Χορός

ἡ η΄ νεκροῖσί νυν πέπισθι μητέρα κτανών.

Ὀρέστης

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.
600

Χορός

ἡ θ΄ πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανεν.

Χορός

ἡ ι΄ τοιγὰρ σὺ μὲν ζῆις, ἡ δ᾽ ἐλευθέρα φόνωι.

Ὀρέστης

τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῆι;

Χορός

ἡ ια΄ οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

Ὀρέστης

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

Χορός

Translations (10)

Eumenides Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926. (Modernized by Perseus.)) — 490-565 focus

Chorus

Here is the overturning of new laws, if the wrongful cause of this matricide is to triumph. Now his deed will accustom all men
490

to recklessness; many sorrowful wounds, given in truth by children, wait for parents in the future time.
495

499

Chorus

For the wrath of us, the Furies who keep watch on mortals,

will not come stealthily upon such deeds—I will let loose death in every form. And as he anticipates his neighbor’s evils, one man
500

will ask of another when hardship is to end or to decrease; and the poor wretch offers the vain consolation of uncertain remedies.
505

508

Chorus

Do not let anyone who is struck by misfortune make an appeal

and cry aloud this word, Justice! Thrones of the Furies! Perhaps some father, or mother, in new sorrow,
510

may cry out these words piteously, now that the house of Justice is falling.
515

517

Chorus

There is a time when fear is good and ought to remain seated as a guardian of the heart.

It is profitable to learn wisdom under strain. But who, if he did not train his heart in fear, either city or mortal,
520

would still revere justice in the same way?
525

526

Chorus

Do not approve of a lawless life or one subject to a tyrant.

The god grants power to moderation in every form, but he oversees other matters in different ways. I have a timely word of advice: arrogance is truly the child of impiety,
530

but from health of soul comes happiness, dear to all, much prayed for.
535

538

Chorus

And as for the whole matter, I say to you: respect the altar of Justice

and do not, looking to profit, dishonor it by spurning with godless foot; for punishment will come upon you. The appointed fulfilment remains.
540

Therefore, let a man rightly put first in honor the reverence owed to his parents, and have regard for attentions paid to guests welcomed in his house.
545

550

Chorus

Whoever is just willingly and without compulsion will not lack happiness; he will never be utterly destroyed. But I say that the man who boldly transgresses, amassing a great heap unjustly—by force,
550

in time, he will strike his sail, when trouble seizes him as the yardarm is splintered.
555

558

Chorus

He calls on those who hear nothing and he struggles in the midst of the whirling waters.

The god laughs at the hot-headed man, seeing him, who boasted that this would never happen, exhausted by distress without remedy and unable to surmount the cresting wave. He wrecks the happiness of his earlier life on the reef of Justice,
560

and he perishes unwept, unseen.
565

Enter, in procession, Athena, a herald, the jury of the Areopagus, a crowd of citizens. Orestes removes to the place appointed for the accused. Apollo appears after Athena’s first speech.

Athena

Herald, give the signal and restrain the crowd; and let the piercing Tyrrhenian¹ trumpet, filled with human breath, send forth its shrill blare to the people!

For while this council-hall is filling, it is good to be silent, and for my ordinances to be learned, by the whole city for everlasting time, and by these appellants, so that their case may be decided well.
570

Enter Apollo.

Chorus

Lord Apollo, be master of what is yours.

Say what part you have in this matter.
575

Apollo

I have come both to bear witness—for this man was a lawful suppliant and a guest of my sanctuary, and I am his purifier from bloodshed—and to be his advocate myself. I am

responsible for the murder of his mother. To Athena. Bring in the case, and, in accordance with your wisdom, decide it.
580

Athena

To the Furies. It is for you to speak—I am only bringing in the case; for the prosecutor at the beginning, speaking first, shall rightly inform us of the matter.

Chorus

We are many, but we will speak briefly. To Orestes. Answer our questions, one by one. Say first if you killed your mother.
585

Orestes

I killed her. There is no denial of this.

Chorus

Of the three falls that win the wrestling match, this one is already ours.

Orestes

You make this boast over a man who is not down yet.
590

Chorus

You must, however, say how you killed her.

Orestes

I will say it: with drawn sword in hand, I stabbed her in the throat.

Chorus

By whom were you persuaded and on whose advice?

Orestes

By the oracles of this god here; he is my witness.

Chorus

The prophet directed you to kill your mother?
595

Orestes

Yes, and to this very hour, I do not blame my fortune.

Chorus

But if the jury’s vote catches hold of you, you’ll soon speak differently.

Orestes

I have good confidence. My father will send protection from his grave.

Chorus

Put your confidence in the dead now, after you have killed your mother!

Orestes

I do, for she was twice afflicted with pollution.
600

Chorus

How so? Teach the judges this.

Orestes

By murdering her husband, she killed my father.

Chorus

And so, although you are alive, she is free of pollution by her death.²

Orestes

But why did you not drive her into exile, while she lived?

Chorus

She was not related by blood to the man she killed.
605

Orestes

Then am I my mother’s kin by blood?

607

Chorus

How else could she have nurtured you, murderer, beneath her belt? Do you reject the nearest kinship, that of a mother?

Orestes

Apollo, give your testimony now. Explain, on my behalf,

whether I was justified in killing her. For I do not deny that I did it, as it is done. But decide whether this bloodshed was, to your mind, just or not, so that I may inform the court.
610

Apollo

I will speak justly before you, Athena’s great tribunal,—

since I am a prophet, I cannot lie. I have never yet, on my oracular throne, said anything about a man or woman or city that Zeus, the father of the Olympians, did not command me to say.
Learn how strong this plea of justice is;
615

and I tell you to obey the will of my father; for an oath is not more powerful than Zeus.³
620

Chorus

Zeus, as you say, gave you this oracular command, to tell Orestes here to avenge his father’s murder but to take no account at all of the honor due his mother?

Apollo

Yes, for it is not the same thing—the murder of a noble man, honored by a god-given scepter, and his murder indeed by a woman, not by rushing arrows sped from afar, as if by an Amazon, but as you will hear, Pallas, and those
625

who are sitting to decide by vote in this matter.
She received him from the expedition, where he had for the most part won success beyond expectation,⁴ in the judgment of those favorable to him; then, as he was stepping from the bath, on its very edge, she threw a cloak like a tent over it,
630

fettered her husband in an embroidered robe, and cut him down. This was his death, as I have told it to you—the death of a man wholly majestic, commander of the fleet. As for that woman, I have described her in such a way as to whet the indignation of the people who have been appointed to decide this case.
635

640

Chorus

Zeus gives greater honor to a father’s death, according to what you say; yet he himself bound his aged father, Cronus. How does this not contradict what you say? I call on you as witnesses turning to the judges to hear these things.
640

Apollo

Oh, monsters utterly loathed and detested by the gods!

Zeus could undo fetters, there is a remedy for that, and many means of release. But when the dust has drawn up the blood of a man, once he is dead, there is no return to life. For this, my father has made no magic spells,
645

although he arranges all other things, turning them up and down; nor does his exercise of force cost him a breath.
650

Chorus

See how you advocate acquittal for this man! After he has poured out his mother’s blood on the ground, shall he then live in his father’s house in Argos ?

Which of the public altars shall he use? What purification rite of the brotherhoods⁵ will receive him?
655

Apollo

I will explain this, too, and see how correctly I will speak. The mother of what is called her child is not the parent, but the nurse of the newly-sown embryo.⁶

The one who mounts is the parent, whereas she, as a stranger for a stranger, preserves the young plant, if the god does not harm it. And I will show you proof of what I say: a father might exist without a mother. A witness is here at hand, the child of Olympian Zeus,
660

who was not nursed in the darkness of a womb, and she is such a child as no goddess could give birth to.
For my part, Pallas, as in all other matters, as I know how, I will make your city and people great; and I have sent this man as a suppliant to your sanctuary
665

so that he may be faithful for all time, and that you, goddess, might win him and those to come after him as a new ally and so that these pledges of faith might remain always, for the later generations of these people to cherish.
670

674

Athena

Am I to assume that enough has been said,

and shall I now command these jurors to cast an honest vote according to their judgment?
675

Chorus

For our part, every bolt is already shot. But I am waiting to hear how the trial will be decided.

Athena

Why not? As for you, To Apollo and Orestes. how shall I arrange matters so that I will not be blamed by you?

Apollo

You have heard what you have heard;

and as you cast your ballots, keep the oath sacred in your hearts, friends.
680

Athena

Hear now my ordinance, people of Attica , as you judge the first trial for bloodshed. In the future, even as now, this court of judges will always exist for the people of Aegeus.

And this Hill of Ares, the seat and camp of the Amazons, when they came with an army in resentment against Theseus, and in those days built up this new citadel with lofty towers to rival his, and sacrificed to Ares, from which this rock takes its name,
685

the Hill of Ares:⁷ on this hill, the reverence of the citizens, and fear, its kinsman, will hold them back from doing wrong by day and night alike, so long as they themselves do not pollute the laws with evil streams; if you stain clear water
690

with filth, you will never find a drink.
Neither anarchy nor tyranny—this I counsel my citizens to support and respect, and not to drive fear wholly out of the city. For who among mortals, if he fears nothing, is righteous?
695

Stand in just awe of such majesty, and you will have a defense for your land and salvation of your city, such as no man has, either among the Scythians or in Pelops’ realm. I establish this tribunal, untouched by greed,
700

worthy of reverence, quick to anger, awake on behalf of those who sleep, a guardian of the land.
I have prolonged this advice to my citizens for the future; but now you must rise and take a ballot, and decide the case
705

under the sacred obligation of your oath. My word has been spoken. The judges rise from their seats and cast their ballots one by one during the following altercation.
710

711

Chorus

And I counsel you not to dishonor us in any way, since our company can be a burden to your land.

Apollo

And I, for my part, command you to stand in fear of the oracles, both mine and Zeus’, and not cause them to be unfulfilled.

Chorus

Although it is not your office, you have respect for deeds of bloodshed. You will prophesy, dispensing prophecies that are no longer pure.
715

Apollo

Then was my father mistaken in any way in his purposes when Ixion, who first shed blood, was a suppliant?

Chorus

You do argue! But if I fail to win the case,

I will once more inflict my company on this land as a burden.
720

Apollo

But you have no honor, among both the younger and the older gods. I will win.

Chorus

You did such things also in the house of Pheres, when you persuaded the Fates to make mortals free from death.⁸

Apollo

Is it not right, then, to do good for a worshipper, especially when he is in need?
725

Chorus

It was you who destroyed the old dispensations when you beguiled the ancient goddesses with wine.

Apollo

Soon, when you have lost the case,

you will spit out your venom—no great burden to your enemies. The balloting is now ended.
730

Chorus

Since you, a youth, would ride me down, an old woman, I am waiting to hear the verdict in the case, since I have not decided whether to be angry at the city.

Athena

It is my duty to give the final judgment

and I shall cast my vote for Orestes. For there was no mother who gave me birth; and in all things, except for marriage, whole-heartedly I am for the male and entirely on the father’s side. Therefore, I will not award greater honor to the death of a woman
735

who killed her husband, the master of the house. Orestes wins, even if the vote comes out equal.
Cast the ballots out of the urns, as quickly as possible, you jurors who have been assigned this task. The ballots are turned out and separated.
740

744

Orestes

O Phoebus Apollo! How will the trial be decided?

Chorus

O Night, our dark Mother, do you see this?
745

Orestes

Now I will meet my end by hanging, or I will live.

Chorus

Yes, and we will be ruined, or maintain our honors further.

Apollo

Correctly count the ballots cast forth, friends, and be in awe of doing wrong in the division of the votes.

Error of judgment is the source of much distress, and the cast of a single ballot has set upright a house. The ballots are shown to Athena.
750

Athena

This man is acquitted on the charge of murder, for the numbers of the casts are equal. Apollo disappears.

Orestes

Pallas, savior of my house!

I was deprived of a fatherland, and it is you who have given me a home there again. The Hellenes will say, The man is an Argive once again, and lives in his father’s heritage, by the grace of Pallas and of Loxias and of that third god, the one who accomplishes everything,
755

the savior—the one who, having respect for my father’s death, saves me, seeing those advocates of my mother.
I will return to my home now, after I swear an oath to this land and to your people⁹ for the future and for all time to come,
760

that no captain of my land will ever come here and bring a well-equipped spear against them. For I myself, then in my grave, will accomplish it by failure without remedy,
765

making their marches spiritless and their journeys ill-omened, so that those who violate my present oath will repent their enterprise. But while the straight course is preserved, and they hold in everlasting honor this city of Pallas with their allied spears, I will be the more well-disposed to them.
770

And so farewell—you and the people who guard your city. May your struggle with your enemies let none escape, bringing you safety and victory with the spear! Exit.
775

The Eumenides (OCR draft) Experimental (The Eumenides. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 490 focus

Now [will] there be a revolution of new laws, if the cause and guilt of this matricide shall prevail. This deed now by its facility will prompt all mortals to [the same] and many certain sufferings from wounds inflicted by children, await parents in time hereafter.

For neither will any wrath of us men-regarding Maenads creep on because of evil deeds: I will leave all death unpunished, and one will ask from another, declaring the evil deeds of his kindred a cessation, and remission from ills no longer certain : but the wretch in vain will console himself.

Nor let any one struck by misfor tune invoke us, pouring forth these words, O Justice, and O thrones of the Furies! With such expressions some father perhaps, or mother newly afflicted, may wail a wailing: since the house of Justice falls.

Some times fear, sitting in the right place, and controlling the soul, will terrify it. It is good to grow wise under sorrow. But who keeping no fear in his blithesome heart, either city or mortal alike, would any longer reverence justice?

Praise neither a life free from rule, nor lorded over; to every mean the god affords power, but other things he differently regards. But I speak a fitting word; insolence is the child of impiety, most assuredly; but from sanity of mind tomes prosperity dear to all and much sought.

But altogether I say to you, revere the altar of Justice, nor, looking to gain, dishonour it by trampling on it with godless foot. For punishment will follow: a deci sive end awaits. Therefore let every one honour duly the sanctity of parents, and reverence the intercourse of hos pitable abodes.

He who is willingly just without neces sity shall not be unhappy; utterly destroyed, at least, he can never be. But I declare that the transgressor who dares things contrary, will throw all things into confusion without justice, land shall perish] by violence in time, when trouble has seized his sails, the sail-yard being broken.

And he invokes those who listen not, in the midst of an uncon- qucrable whirlpool; but the deity laughs at the bold man, beholding him, no longer boasting, bound in calamity from which is no escape, nor surmounting the summit: but having dashed his former prosperity on the rock of Justice, unwept, unknown, he is for ever lost.

MINERVA

Proclaim, herald , and keep back the people: and let the piercing Tuscan trumpet, filled with mortal breath, pour forth its thrilling voice to the multitude. For this assembly being filled, it is fitting to be silent, and that even all the city for ever learn my laws, and this man, that the cause may be duly determined .

CHORUS

King Apollo, rule the things that belong to you. What have you to do with this matter, say.

APOLLO

Both to give evidence have I come (for this man is a suppliant of my dwelling 3

and a guest of my abodes; and I am the cleanser of this murder) and [I have come] myself to plead the cause 4

with him; but I bear the blame of the slaughter of this man's mother. But do thou [Minerva]. open, as you know how, this cause, with a view to deciding it.

MINERVA

It is with you to speak, but I open the cause 1

: for the accuser, speaking first from the beginning, should be rightly the explainer of the matter.

CHORUS

We are many, indeed, but we will speak briefly: and do you answer word for word, giving it in your turn: say first if you slew your mother.

ORESTES

I slew her: of this there is no denial.

CHORUS

This now, indeed, is one of the three wrestlings 2

.

ORESTES

You speak these boasting words on me not yet prostrate.

CHORUS

Nevertheless it behoves you to declare how you slew her.

ORESTES

I will tell; with sword-drawing hand having cut her on the neck

CHORUS

But by whom were you persuaded, and by whose counsels?

ORESTES

By the oracles of this god; and he bears witness to me.

CHORUS

Did the prophet advise you to slay your mother?

ORESTES

And so far ever I blame not Fortune.

CHORUS

But if the condemning vote shall seize you, perhaps you will say other things.

ORESTES

I am confident, and my father will send aid from the tomb 3

.

CHORUS

Put trust now in the dead, having slain your mother!

ORESTES

For she had the concurrence of two pollutions.

CHORUS

How so? inform the judges of these things.

ORESTES

Having slain her husband she murdered my father.

CHORUS

Therefore you, indeed, live, but she is free [from the punishment] of slaughter.

ORESTES

But why did you not drive her out by exile when alive 1

?

CHORUS

She was not the kindred of the man whom she slew.

ORESTES

But am I allied by blood to my mother?

CHORUS

LES EUMÉNIDES (OCR draft) Experimental (LES EUMÉNIDES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 490 focus

Ce jour verra donc l'avènement de lois nouvelles, si la cause — le crime de ce parricide doit ici triompher! A tous les mortels un si bel exploit va donner
désormais le ton des licences permises. Mille bonnes blessures, taillées dans leur chair par leurs propres fils, voilà le lot réservé aux parents dans l'avenir qui vient!

Et cela,

parce que les Furies qui surveillaient les mortels
auront cessé, elles aussi, de mettre aucun courroux en marche contre de tels crimes. Au meurtre sous toutes ses formes, de ce jour, je lâche la bride. Les hommes iront alors se deman- der l'un à l'autre — chacun ayant à la bouche le récit des
maux d'autrui — où donc trouver une fin, une trêve à telles misères, et ne pourront, les malheureux, que se conseiller vainement des remèdes

bien peu sûrs.

Que personne n'appelle à l'aide, quand le sort le frappera,
et ne clame : « O Justice! ô trônes des Érinyes! » Cette

LES EUMÉNIDES

[LE CHOEUR]

plainte gémissante, ceux qui la gémiront peut-être, ce seront un père, une mère, victimes d'un sort

inouï : la Justice en ce jour voit crouler sa demeure!

Il est des cas où l'Effroi est utile et, vigilant gardien des cœurs, y doit siéger en permanence ¹. Il est bon d'apprendre à
être sage à l'école de la douleur. Qui donc, homme ou cité, s'il n'est rien sous le ciel dont la crainte habite en son âme, garderait le respect qu'il doit à la Justice?

Plus soutenu.

[LE CHOEUR]

Ne consens pas plus à vivre

dans l'anarchie que sous le despotisme ². Partout triomphe la mesure: c'est le privilège que lui ont octroyé les dieux, le seul qui restreigne leur
pouvoir capricieux ³. Et n'est-il pas à propos de le répéter ici? s'il est avéré que la démesure est fille de l'impiété ⁴,

la saine raison au contraire a pour fils le bonheur aimé qu'appellent tous les vœux humains.

Je le répète aussi, et c'est la loi suprême : vénère l'autel
de la Justice ⁵; ne va pas outrageusement, séduit par quelque gain, le renverser d'un pied impie ⁶. Le châtiment viendra :

LES EUMÉNIDES

[LE CHOEUR]

inéluctable reste le dénoûment. Ainsi donc observe avant tout
le respect

dû aux parents, et honore bien les hôtes qui entrent dans ta demeure ⁷.

Plus animé.

[LE CHOEUR]

Qui, de soi-même, sans contrainte, sait être juste, n'igno- rera pas le bonheur et jamais ne périra tout entier. Mais le rebelle audacieux, dont la cargaison criminelle est faite de trésors pêle-mêle amassés

en dépit de la Justice, un beau
jour, j'en réponds, se verra forcé d'amener sa voile, quand l'angoisse le saisira devant l'antenne qui se brise. Il appelle — sans qu'on l'écoute dans l'étreinte du
tourbillon irrésistible. Et le Ciel rit

en voyant l'insolent, qui ne prévoyait pas cette heure, en proie à des maux sans remède et impuissant à surmonter le flot. Son long bonheur d'antan, il l'a précipité contre l'écueil de la Justice ⁸, et, sans que nul
le pleure, le voilà mort, anéanti.

Athéna rentre par la droite. Derrière elle un héraut introduit les juges. Ceux-ci s'asseyent face au public. Le Chœur se groupe d'un côté de l'Orchestre; Oreste se place en face de lui.

ATHÉNA.

Héraut, fais ton office, en contenant la foule. Et que, jusqu'au ciel la trompette perçante d'Étrurie ⁹ fasse

LES EUMÉNIDES

[ATHÉNA]

aux oreilles du peuple éclater sa voix aiguë. A l'heure où ce Conseil s'assemble, il convient de faire silence et de laisser la cité tout entière entendre les lois qu'ici j'établis, pour durer à jamais, et, dès aujourd'hui, pour permettre à ces hommes de prononcer un juste arrêt.

Paraît Apollon.

LE CORYPHÉE.

Sire Apollon, reste sur tes terres. Qu'as-tu à voir, toi, dans cette cause?

APOLLON.

Je viens en témoin, d'abord : cet homme est, suivant la loi, mon suppliant et l'hôte de mon foyer; je l'ai moi-même purifié du sang dont il s'agit. Je viens en défendeur aussi : je suis responsable du meurtre de sa
mère. (A Athéna.) Ouvre le débat, et, suivant ta sagesse, règle cette affaire.

Athéna se tourne vers les Érinyes.

ATHÉNA.

La parole est à vous; je déclare le débat ouvert : à l'accusateur, parlant le premier, de nous instruire d'abord exactement des faits.

LE CORYPHÉE.

Si nous sommes nombreuses, nous saurons parler bref. A chaque question donne réponse nette. Et, d'abord, dis-moi, n'as-tu pas tué ta mère ?

ORESTE.

Je l'ai tuée; cela, je ne le nierai pas.

LE CORYPHÉE.

Sur trois manches, en voilà une déjà gagnée ¹⁰.

ORESTE.

Je ne suis pas à terre : ne te vante donc pas.

LE CORYPHÉE.

Il te faut pourtant dire comment tu l'as tuée.

ORESTE.

Mon bras, tirant le fer, lui a tranché la gorge.

LE CORYPHÉE.

Mais qui t'avait poussé ? quels conseils suivais-tu ?

ORESTE.

Les oracles du dieu, aujourd'hui mon témoin.

LES EUMÉNIDES

LE CORYPHEE.

C'est le devin qui te dictait le parricide?

ORESTE.

Et je ne me plains pas jusqu'ici de mon sort.

LE CORYPHÉE.

Quand l'arrêt t'atteindra, tu changeras d'avis.

ORESTE.

Mon père — en lui j'ai foi! — m'enverra son secours.

LE CORYPHÉE.

Mets ta foi dans les morts, toi qui tuas ta mère !

ORESTE.

Elle s'était souillée de deux crimes ensemble

LE CORYPHÉE.

Et comment? instruis ceux qui te doivent juger.

ORESTE.

En tuant son époux, elle a tué mon père ¹¹.

LE CORYPHÉE.

Mais tu vis,

The Furies (OCR draft) Experimental (The Furies. Robert Potter, 1779.) — 490 focus

Confuſion on theſe upſtart laws!

Havoc with haughty ſtride

Shall march, and wave her banner wide,

550

If venial be this bloody caitiff's cauſe.

Impunity ſhall mortals lead

To ev'ry ſavage deed,

And prompt the ſon with rage unbleſt

To plant the dagger in the parents' breaſt.
555

I ſmile at all this lawleſs force;

Nor ſhall our dreaded pow'r

In vengeance viſit impious mortals more:

No: let deſtruction take her deſtin'd courſe,

ANTISTROPHE I.

Whiſlt his own anguiſh one ſhall moan,

560

He hears his neighbour tell,

Appall'd, of deeds as fierce, as fell;

Tear falls to tear, and groan ſucceeds to groan.

Nor ſhall the rolling ſtorm of woe

One gleam of comfort know.

565

When anguiſh rends the tortur'd breaſt,

Be not to us the mournful call addreſt.

"Where is your throne, ye Furies, where

Juſtice," the father cries,

Or the pale mother, as in blood ſhe lies:
570

But juſtice from her throne is exil'd far.

STROРНЕ 2.

Yet are there hours, when conſcious fear

And the ſtern eye, that darts

Severely thro' their ſecret hearts,

With ſober counſels check their mad career.

575

For when no ray of heavenly light

Breaks thro' the fullen night,

Dark deeds enſue, and virtue's pow'r

By man, by ſtate is reverenc'd no more.

Shall he, the wretch that ſcorns controul,

580

And ſpurns each ſacred law,

Or he that drags his chain with ſervile awe,

Feel the ſweet peace that calms the virtuous ſoul?

ANTISTROPHE 2.

Placed in the midſt does ſtrength reſide.

With an indignant frown
585

On each extreme the Gods look down;

Injuſtice is the child of impious pride.

But all the joys, that life can know,

From temper'd wiſdom flow.

To juſtice chief thy ſoul incline,
590

And bow with reverence at her hallow'd ſhrine.

Nor dare, allur'd by curſed gold,

With foot profane and bold

To ſpurn her altars: vengeance waits the crime,

"And arm'd with terrors knows her deſtin'd time.

595

EPODE.

Let each with awe profound

A parent's honour'd name obey:

Each to thy milder voice, humanity,

Attentive homage pay,

When for the ſtranger thou art found

600

Pleading thy ſtrains of pious potency.

He, that to virtue's heav'nly pow'r

Unforc'd his willing ſoul ſhall bow,

Nor ruin's tyrant rage ſhall know,

Nor keen affliction's tort'ring hour.

605

But he, that dares her ſacred laws deſpiſe,

Trampling on juſtice to amaſs his prey,

Appall'd ſhall hear the ruſhing whirlwinds riſe,

And tremble at the ſtorms that ſwell the ſea.

Wild with deſpair

610

He pours his pray'r,

Whirl'd in the giddy tempeſt round;

His blaſted pride

The Gods deride,

And all his daring hopes confound;

615

Smile, as they view him rack'd with pain

Bound in misfortune's iron chain;

As on the pointed rock they ſee him thrown,

To periſh there unpitied and alone.

MINERVA.
MINERVA, APOLLO, ORESTES, CHORUS. The JUDGES ſeated.

Now, herald, let thy voice to all my people

620

Proclaim attention: ſound the Tuſcan trumpet,

That its ear-piercing notes may fill the city,

Commanding ſilence, and impreſſing awe

Due to this great aſſembly; that the ſtate

May learn my everlaſting laws, and hear

625

The righteous judgment that decides this cauſe.

CHORUS.

Royal Apollo, where thy rule extends,

There lord it: but what right canſt thou claim

here?

APOLLO.

To give my evidence I come. This man
630

Is at my ſhrine a ſuppliant, at my ſhrine

He ſojourns; with ablutions x

pure I cleanſ'd

APOLLO.

His ſtains of blood; and now ſhall plead his

cauſe,

Our common cauſe, ſince for his mother's death
635

Your accuſations reach e'en me: but thou

Urge, as thou canſt, thy plea: open the charge.

MINERVA.

This is incumbent on you; open then

The charge: th' accuſer's voice muſt firſt explain

Clearly thro' ev'ry circumſtance the cauſe.
640

CHORUS.

Tho' we are many, brief ſhall be our words,

Now anſwer me in order, word for word.

My firſt demand is, Didſt thou kill thy mother?

ORESTES.

I did; and never ſhall deny the deed.

CHORUS.

Firſt of the three this is one ſignal foil y

.
645
:

ORESTES.

ORESTES.

Unmov'd I ſtand, and thy proud vaunts are vain.

CHORUS.

Declare it then at once, How didſt thou kill her?

ORESTES.

I drew my ſword, and plung'd it in her breaſt.

CHORUS.

At whoſe perſuaſion? Or by whoſe advice?

ORESTES.

By His oracular voice: he will atteſt it.
650

CHORUS.

The Prophet urge thee to this bloody deed!

ORESTES.

Nor thus far have I to accuſe my fate.

CHORUS.

Far other language the condemning vote

Will teach thy tongue.

ORESTES.

My confidence is firm;
655

My father from the tomb will ſend me aid.

CHORUS.

Confiding in the dead, he flew his mother.

ORESTES.

Her breaſt was ſpotted with a double ſtain.

CHORUS.

What may this mean? Speak, and inform thy

Judges.
660

ORESTES.

She ſlew my father when ſhe ſlew her husband *

.

CHORUS.

And yet thou liveſt: from that ſtain ſhe's free.

ORESTES.

Why, whilſt ſhe liv'd, didſt thou not drive her

out?

1
665

CHORUS.

She had no kindred blood with him ſhe flew.

ORESTES.

Is mine allied then to my mother's blood?

CHORUS.

Eschilo, Le Eumenidi: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Eumenidi: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 490 focus

Leggi novelle sconvolgeranno

535

la terra tutta, se questo scempio, se questa causa

del matricida trionferà.

Per tal sentenza, la man degli uomini

ad ogni eccesso trascorre immune.

Di vere piaghe dai figli aperte

540

la doglia incombe già sui parenti.

CORO

La furia nostra, Mènadi vigili

sovra i mortali, nessun delitto piú colpirà.

Ogni destino volga a sua posta!

Narrando i mali dei lor vicini,

545

si chiederanno l'un l'altro un fàrmaco,

una difesa dai mali, ahi, miseri!,

dove consigli non son che vani!

CORO

Bene è spesso che tra gli uomini

trovi luogo, e che degli animi

550

a custodia il timor segga:

non disdicono

a saggezza angusti freni.

Qual città, quale uomo credi

che potrà, se in cuore dramma

555

di timore non alberghi,

venerare la giustizia ?

CORO

Niuno ormai, se la sciagura

lo percuota, osi levare

piú le supplici parole:

560

O Giustizia,

e voi, troni dell'Erinni!

Leverà presto tal gemito

qualche padre, qualche madre

tormentata, poi che il tempio

565

di Giustizia crolla già.

CORO

Non lodar vita servile,

né che sciolto abbia ogni freno.

Ogni possanza nel mezzo locar volle il Nume, che vigile

or qui l'occhio volge, ora altrove.

570

lo dico in verità,

ch'è Tracotanza figliuola d'Empiezza;

ma dal pensier prudente

nasce Beatitudine,

diletta ad ogni gente.

575

CORO

Sempre a te ripeto: « Próstrati

all'altare di Giustizia.

Né calpestarlo, per lucro che vegga, con piede sacrilego:

ché pronta la pena t'aspetta,

il destinato giorno.

580

Dunque, rispetta chi luce ti diede;

e se giunge al tuo tetto

a rifugiarsi un ospite,

abbi di lui rispetto.

CORO

Chi, non costretto, la giustizia pratica,

585

mai non vivrà d'ogni fortuna privo,

mai non cadrà nell'ultima rovina.

Ma chi veleggia con opposti sensi,

molte recando, e mal raccolte prede,

dovrà col tempo, a forza,

590

raccogliere le vele,

allor che la procella

piomberà sopra la spezzata antenna.

CORO

Soccorso invoca allor, nell'invincibile

vortice chiuso, ma nessun l'ascolta;
595

ché ride il Nume, allorché vede un empio

senza piú millantar, senza piú forza,

tra le iatture senza uscita, al culmine

piú non regger del flutto.

E l'antica fortuna,
600

di giustizia allo scoglio,

non pianta e non veduta, urta, e si fiacca.

QUARTO EPISODIO

ATENA
¹

Lancia l'appello, e frena, o araldo, il popolo.

E la squillante búccina tirrena,

sino al cielo, di vivo alito gonfia,
605

l'acutissima voce alzi alla turba.

²

Poi che già piena è l'assemblea, conviene

che silenzio vi regni, e Atene e i giudici

queste mie leggi, ch'io sancisco eterne,

Aeschylus, Eumenides: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Eumenides: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 490 focus

Nunc euerſiones nouarum legum, ſi

Tenuerit iuſticia, uel detrimentum huius parricidæ

Omnes iam opus opportunitate conſociabit mortales.

Multæ uerò peſses adhærebunt uerè puerorum leſiones

475

Parentibus, poſtea in tempore rurſum ſpeculatorum

Menadum horum aſserpet ira mortalium.

Omne fatum dixiſti. intelliget uerò alius aliunde,

Aduocans mala propinquorum,

Quies, ſolutioq; laborum non amplius firma,

480

Miſeros aliquis fruſtra conſolabitur

Neq; quis uocet

Calamitate paratus,

Hoc uerbum dicens,

Heu iuſticia,

485

Heu ſedesq; furiarum.

Fortaſsis hæc, pater,

Aut mater recenter perpeſsa,

Miſericordia afficietur,

Poſtquam cadit domus iuſtè.

490

Sic erit grauitatem & mentis ſpeculantem

Timet ſedentem. conducit

Sapere præ luctu.

Quis uerò nihil in luce

Cor alens,

495

Aut urbs mortalis?

Similiter amplius colet iuſticiam.

Neq; liberam uitam,

Neq; ſubditam laudabis.

Omni quidem tali robur
500

Deus præbet, alia

Alia præbent, temperatum uerò uerbum dico.

Imprietatis uerò contumelia natus tanquam uerè,

Ex ſanitate mentis omnibus uerò amica eſt

Multum optata felicitas, omnino ſanè dico

505

Reuereri iuſticiæ aram, neq; ipſum

Videns lucrum impio

Pede calcando uilipendas.

Pœna ſequitur,

Proprius manet finis.
510

Ad hæc quilibet parentum

Cultum bene primariorum

Et hoſpitales domuum curas

Reuereatur.

Ex quibus ſine necesſitate,

515

Iuſtus exiſtens non infelix erit.

Pernicioſus nunquam erit.

Audacem uiciſsim dico tranſgreſsionem.

Sæpè omnino conſuſum ſine iuſticia,

Cum uiolento tempore conſtitueret,
520

Integumentum cum acceperit labor

Laceratas antennas.

Cho.

Vocat nihil audientes

Mediæ malæ ſorte.

Ridet dæmon hominem inconſideratum.

525

Hunc nunquam iactantem uidens impotentibus

Pœnis uinculum,

Neq; ſuper exiſtentem faſtigium

In uita priore felicitate anchoræ iuſticiæ proijciens.

Perijt imploratus perditus.

530

Mi.

Clamita præco, & exercitum conuoca.

Siue igitur penetrans Tyrrhenica

Tuba mortalis ſpiritus plena,

Altus clamor appareat exercitui,

Impleto hoc conciliabulo

535

Tacere iube, & intelligere mea iura,

omnem urbem in tempus.

Et horum commodo bene cognoscetur iuſticia.

Cho.

Rex Apollo impera illis quos habes.

Quid huius negotij es particeps? dic.
540

Ap.

Testificaturus ueni & enim domorum

Supplex is uir, & ædis contubernalis

Meæ, cædis uerò huius expiator ego ſum,

Et patrocinaturus, ipſe cauſam habeo,

Matris huius cædis. tu introduc
545

Quemadmodum ſcis, hanc absoluens cauſam.

Mi.

Vestrum sermo, introduco cauſam,

Actor prior à principio dicens,

Sit rectè negocii præceptor.

Cho.

Multæ quidem ſumus, dicemus uerò compendioſe.
550

Verbum uerò ad uerbum reſponde uiciſsim ponens.

Matrem dic primò ſi interfeceris?

Ore.

Interfeci. nullæ ſunt huius rei inficiæ.

Cho.

Vnum quidem iam trium certaminum.

Ore.

Non dispoſito iactas hunc ſermonem.
555

Cho.

Dicere quidem oportet quomodo interfeciſti.

Ore.

Dico, enſi tracta manu ceruicem ſecans.

Cho.

Ab hoc perſuaſus, conſilijq; huius.

Ore.

Huius oraculis testimonium præbetur mihi.

Cho.

Vates iuſsit te matrem interficere?
560

Ore.

Et hunc ſemper fortunam non accuſo.

Cho.

Sed ſi te corripiat enſis dices fortè.

Ore.

Conſisus ſum, auxilium ex ſepulchro miſit pater.

Cho.

Mortuis nunc conſiſus es matrem interficiens.

Ore.

Duorum enim habuit impetus ſcelerum.
565

Cho.

Quomodo doce iudices hæc.

Ore.

Interficiens patrem meum occubuit.

Cho.

Tu quidem uiuis. hæc libera eſt à cæde.

Ore.

Quid non illam uiuentem impulisti fuga?

Cho.

Non erat conſanguinea uiri quem interfecit.
570

Ore.

Ego uerò matris meæ in ſanguine.

Cho.

Aeschylus, Die Eumeniden: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Die Eumeniden: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 490 focus

Neues Recht bricht herein,

wenn die Sache, wenn die Sünde

dieses Muttermörders siegt.

Kommt's dazu, mögen alle Menschen

495 sonder Scheu losen Leichtsinn üben.

Und den Eltern bringt die Zukunft

manchen Schlag des schwersten Schmerzes:

denn ihn schlägt des Sohnes Hand.

500

Folgt dem Streich doch von uns

keine Rache, die wir rasend

ahndeten der Menschen Thun.

Merken wird

jeder allerorten,

wenn er zählt

rings der andern Leiden:

505 unsere Arbeit ruht und feiert,

und vergebens hofft er Hilfe,

sein Vertrau'n auf Rettung trügt.

Wen hinfort Unbill trifft,

510 hebe nicht den Klageruf:

'Hilf mir, Recht, Rache hilf, Urgewalt!"

Freilich, solchen Jammerschrei

heben bald von Missethat

frischverletzt

Mutter hier und Vater dort,

515 denn es stürzt das Recht.

Schauder thut manchmal wohl,

hält in Zucht das trotz'ge Herz.

520 Gut bekommt Mäfsigung, auch aus Angst.

Wer von nichts mehr in der Brust

sich das Herz erschüttern läfst,

der verlernt

bald auch Ehrfurcht vor dem Recht,

Einzelmensch und Staat.

525

Weder unumschränkter Freiheit

noch dem Joch der Herrscherwillkür

gieb den Preis.

Alles hat bei Gott den Vorzug, was die rechte Mitte

hält.

530 Wie verschieden er uns führe, dieser Spruch trifft

immer zu.

Wo die Scheu vor dem Heiligen schwand, kommt

Frevel und Umsturz

535 unfehlbar. Schlichte Redlichkeit

bringt den ersehnten, allwillkomm'nen Segen.

Das beherz'ge für und für:

scheu' dich vor dem Thron des Rechts.

540 Wag' es nie

frevlen Fuſses ihn zu treten, weil Gewinnesgier dich

lockt.

Denn du muſst die Strafe zahlen; nimmermehr ver-

fällt die Schuld.

545 Darum übe der Ehrfurcht Pflicht, zuerst an den

gehorsam ihnen unterthan,

Eltern,

und auch am Fremdling unter deinem Dache.

550

Wer also lebt, so weit nicht Zwang

den Willen hemmt, dem Rechte treu,

wird Segen nicht entbehren,

und ganz unselig kann er niemals werden.

Doch wer des Rechtes Schranken bricht,

nichts schonend, alles wagend,

die Ordnung unterwühlend,

dem sag' ich es voraus, er wird's erfahren:

555 sein Segel muſs er reffen,

wenn ihm der Sturm die Rae zerbricht.

Mühselig wird die Fahrt.

Die Flut der Brandung ihn erfafst

und reiſst ihn fort. Da ruft er laut.

Doch taub sind ihm die Götter.

560 Die Hölle lacht des heiſsen Menschentrotzes,

der solches nimmer sich versah.

Er müht und plagt sich mürbe:

das Riff umschifft er nicht.

Ein langes Leben stand sein Glück erhaben:

jetzt an des Rechtes Felsen

zerschellt es; er versinkt ins Nichts.

565 Kein Auge weint ihm nach.

Mittlerweile ist die Bühne für die Verhandlung hergerichtet. Bänke für die Richter, ein Tisch mit zwei Urnen für die Abstimmung sind hereingebracht; Orestes nimmt auf der einen Seite den Platz des Verklagten ein, der Chor auf der andern den des Klägers. Athena zieht an der Spitze der zum Richteramte berufenen Männer und Greise ein, ihr zur Seite ein Herold; Bürger drängen sich als Zuhörer heran. Die Richter setzen sich; Athena nimmt den Platz des Vorsitzenden ein.

Athena.

Jetzt gieb das Zeichen, Herold, weise jedermann

an seinen Platz, und der Drommete Tuskererz,

beseelt von Menschenodem, schmettre das Signal

allübertönend, Ruh' gebietend allem Volk.

570 So sollen auch in Zukunft meine Richter, soll

mein ganzes Volk, wenn dies Gericht zusammentritt,

schweigen und horchen, daſs in ungestörtem Gang

zu sich'rer Urteilsfindung die Verhandlung führt.

Apollon erscheint auf dem Platze des Verklagten neben Orestes.

Apollon, wo du Herr bist, schalte, wie du willst,

575 doch hier, sag' an, was geht dich dieser Handel an?

Apollon.

Ich kam als Zeuge (denn auf meinen Beistand hat

Anspruch der Angeklagte, weil er nach der That

an meinem Herde Schutz gesucht, um Reinigung

mich angefleht und sie bei mir gefunden hat)

und auch als Mitverklagter: seinen Muttermord

580 hab' ich veranlaſst. Leite die Verhandlung ein,

Athena, find' in deiner Weisheit den Entscheid.

Athena.

Ihr habt das Wort. So leit' ich die Verhandlung ein.

Denn in die Sache führt der Kläger grades Wegs

die Richter ein, wenn er zuerst zu Worte kommt.

Chorführerin.

585 Unser sind viel, doch wenig Worte machen wir.

Gieb du auf unsre Fragen Antwort Schlag auf Schlag.

Zuerst denn: hast du deine Mutter umgebracht?

Orestes.

Ihr Mörder bin ich, ich bestreit' es keineswegs.

Chorführerin.

Drei Gänge hat das Ringen; einmal warf ich dich.

Orestes.

590 Noch lieg' ich nicht am Boden, und du jubelst schon?

Chorführerin.

Nun muſst du aber sagen, wie du sie erschlugst.

Orestes.

Ich sag' es. In die Kehle stieſs ich ihr das Schwert.

Chorführerin.

Wer hat dich angestachelt? Wessen war der Rat?

Orestes.

Apollons Spruch. Hier steht er und bezeugt es mir.

Chorführerin.

595 Zum Muttermord geraten hat der Sehergott?

Orestes.

Er that es, und bis heute hab' ich's nicht bereut.

Chorführerin.

Du wirst schon anders reden, wenn dein Urteil fällt.

Orestes.

Ich hoffe, Beistand schickt der Vater aus dem Grab.

Chorführerin.

Auf Tote hoffst du? Wohl; die Mutter starb durch dich.

Orestes.

600 Sie war belastet mit zwiefacher Sündenschuld.

Chorführerin.

Belehre deine Richter, wie du das verstehst.

Orestes.

Sie schlug den Gatten, und sie schlug den Vater mir.

Chorführerin.

Nun aber lebst du; sie ist frei durch deinen Mord.

Orestes.

Weswegen habt ihr sie im Leben nicht verfolgt?

Chorführerin.

605 Es war kein blutsverwandter Mann, den sie erschlug.

Orestes.

Ich aber bin mit meiner Mutter blutsverwandt?

Chorführerin.

English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, The Furies — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 490 focus

Now are they all undone, the ancient laws,

If here the slayer's cause

Prevail; new wrong for ancient right shall be,

If matricide go free.

Henceforth a deed like his by all shall stand,
580

Too ready to the hand:

Too oft shall parents in the aftertime

Rue and lament this crime,—

Taught, not in false imagining, to feel

Their children's thrusting steel:
585

No more the wrath, that erst on murder fell

From us, the Queens of Hell,

Shall fall, no more our watching gaze impend—

Death shall smite unrestrained.

Henceforth shall one unto another cry
590

Lo, they are stricken, lo, they fall and die

Around me! and that other answers him,

O thou that lookest that thy woes should cease,

Behold, with dark increase

They throng and press upon thee; yea, and dim
595

Is all the cure, and every comfort vain!

Let none henceforth cry out, when falls the blow

Of sudden-smiting woe,

Cry out in sad reiterated strain

O Justice, aid! aid, O ye thrones of Hell!
600

So though a father or a mother wail

New-smitten by a son, it shall no more avail,

Since, overthrown by wrong, the fane of Justice fell!

Know, that a throne there is that may not pass away,

And one that sitteth on it—even Fear,
605

Searching with steadfast eyes man's inner soul:

Wisdom is child of pain, and born with many a tear;

But who henceforth,

What man of mortal men, what nation upon earth,

That holdeth nought in awe nor in the light
610

Of inner reverence, shall worship Right

As in the older day?

Praise not, O man, the life beyond control,

Nor that which bows unto a tyrant's sway.

Know that the middle way
615

Is dearest unto God, and they, thereon who wend,

They shall achieve the end;

But they who wander or to left or right

Are sinners in his sight.

Take to thy heart this one, this soothfast word—
620

Of wantonness impiety is sire;

Only from calm control and sanity unstirred

Cometh true weal, the goal of every man's desire.

Yea, whatsoe'er befal, hold thou this word of mine:

Bow down at Justice' shrine,
625

Turn thou thine eyes away from earthly lure,

Nor with a godless foot that altar spurn.

For as thou dost shall Fate do in return,

And the great doom is sure.

Therefore let each adore a parent's trust,
630

And each with loyalty revere the guest

That in his halls doth rest.

For whoso uncompelled doth follow what is just,

He ne'er shall be unblest;

Yea, never to the gulf of doom
635

That man shall come.

But he whose will is set against the gods,

Who treads beyond the law with foot impure,

Till, o'er the wreck of right, confusion broods,—

Know that for him, though now he sail secure,
640

The day of storm shall be; then shall he strive and fail

Down from the shivered yard to furl the sail,

And call on Powers, that heed him nought, to save,

And vainly wrestle with the whirling wave.

Hot was his heart with pride—
645

I shall not fall, he cried.

But him with watching scorn

The god beholds, forlorn,

Tangled in toils of Fate beyond escape,

Hopeless of haven safe beyond the cape—
650

Till all his wealth and bliss of bygone day

Upon the reef of Rightful Doom is hurled,

And he is rapt away

Unwept, for ever, to the dead forgotten world.

[ Re-enter Athena, with twelve Athenian citizens.

Athena.

O herald, make proclaim, bid all men come.
655

Then let the shrill blast of the Tyrrhene trump,

Fulfilled with mortal breath, thro' the wide air

Peal a loud summons, bidding all men heed.

For, till my judges fill this judgment-seat,

Silence behoves,—that this whole city learn,
660

What for all time mine ordinance commands,

And this man, that his cause be judged aright.

[ Apollo approaches.

Chorus.

O king Apollo, rule what is thine own,

But in this thing what right hast thou to claim?

Apollo.

First, as a witness come I, for this man
665

Is suppliant of mine by sacred right,

Guest of my holy hearth and cleansed by me

Of blood-guilt: then, to set me at his side

And in his cause bear part, as part I bore

Erst in his deed, whereby his mother fell.
670

Let whoso knoweth now announce the cause.

Athena (to the Chorus).

'Tis I announce the cause—first speech be yours;

For rightfully shall they whose plaint is tried

Tell the tale first and set the matter clear.

Chorus.

Though we be many, brief shall be our tale.
675

( To Orestes) Answer thou, setting word to match with word;

And first avow—hast thou thy mother slain?

Orestes.

I slew her. I deny no word hereof.

Chorus.

Three falls decide the wrestle—this is one.

Orestes.

Thou vauntest thee—but o'er no final fall.
680

Chorus.

Yet must thou tell the manner of thy deed.

Orestes.

Drawn sword in hand, I gashed her neck. 'Tis told.

Chorus.

But by whose word, whose craft, wert thou impelled?

Orestes.

By oracles of him who here attests me.

Chorus.

The prophet-god bade thee thy mother slay?
685

Orestes.

Yea, and thro' him not ill I fared, till now.

Chorus.

If the vote grip thee, thou shalt change that word.

Orestes.

Strong is my hope; my buried sire shall aid.

Chorus.

Go to now, trust the dead, a matricide!

Orestes.

Yea, for in her combined two stains of sin.
690

Chorus.

How? speak this clearly to the judges' mind.

Orestes.

Slaying her husband, she did slay my sire.

Chorus.

Therefore thou livest; death assoils her deed.

Orestes.

Then while she lived why didst thou hunt her not?

Chorus.

She was not kin by blood to him she slew.
695

Orestes.

And I, am I by blood my mother's kin?

Chorus.

German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 490 focus

Neues bricht herein und stürzt

Altes um, wenn die Schuld,

Wenn des Muttermordes Gräul

Im Gericht siegen soll.

Solch ein Sieg lockt die Menschen überall
470

Leicht heraus zu gleicher That!

Blutig droht von Kindeshänden

Mancher Stoß der Aelternbrust

Einst im langen Lauf der Zeit.

Erste Gegenstrophe.

Denn dem Frevler schleicht hinfort
475

Unser Groll, Menschenschuld

Spähend, nicht mehr grimmig nach;

Jeden Mord lass ich frei.

Mancher dann, dem ein Andrer übelthat,

Jammert hier und dort und forscht
480

Nach des Leides Ziel und Heilung;

Hülfe beut sich nirgendwo;

Trösten kann der Arme nicht.

Zweite Strophe.

Nun erhebe Keiner mehr,

Wann ihn schlug das Mißgeschick,
485

Solchen Ruf in schwerer Angst:

„Ha, Gericht! Heil'ge Macht, Erinnyen!"

Solch ein jammervolles Ach

Stöhnt ein Aelternpaar vielleicht,

Heimgesucht von neuem Leid,
490

Weil des Rechtes Tempel stürzt.

Zweite Gegenstrophe.

Oft ja dient die Furcht zum Heil;

Und im Herzen wohne sie

Unverrückt als treue Hut!

Frommt es doch, wenn man weinend Zucht gelernt.
495

Aber wer, der fromme Scheu

Nicht im Busen reifen ließ,

Welcher Mensch und welche Stadt

Chrte fürder noch das Recht?

Dritte Strophe.

Nicht ein Leben schrankenlos,
500

Noch gedrückt von Zwanges Joch,

Lobe dir!

Immer die Mitte ja krönen die Himmlischen;

Andres ordnen sie anders.

Hört von mir ein treffend Wort:
505

Götterverachtung erzeugt sich den frevelnden Muth;

Aus der Gesundheit

Der Seele keimt allgeliebt,

Sehnlich erfleht, der Segen.

Dritte Gegenstrophe.

Und für immer gilt mein Spruch:
510

Ehre fromm des Rechts Altar!

Tritt ihn nicht,

Lüstern nach schnödem Gewinne, mit frevelndem

Fuß; denn Strafe verfolgt dich,

Deiner harrt ein würdig Ziel!
515

Darum verehre der Aeltern geheiligtes Haupt

Jeder, und achte,

Wenn seinem Haus Fremde nah'n,

Heilig das Recht des Gastes!

Vierte Strophe.

Wer, so gesinnt, ohne Zwang unsträflich lebt,
520

Bleibt nicht ungesegnet,

Und nimmermehr stürzt er ganz in Unheil.

Doch wer in tollkühnem Troy die Schranken sprengt,

Und Alles wild umrüttelt ohne Fug und Recht,

Er muß wohl einst die Segel einzieh'n,
525

Wann sie des Sturms Gewalt erfaßt,

Dröhnend die Rahen splittern.

Vierte Gegenstrophe.

Er ruft (kein Ohr hört ihn) aus dem Wirbelstrom,

Der ihn wild umflutet.

Es lacht ein Gott ob des Mannes Unmuth,
530

Sieht ihn in Müh'n ungeahnten schweren Kampfs

Ermatten, daß er nimmermehr die Höh'n gewinnt.

Da bricht sein altes Glück in Trümmer

Endlich am Fels des Rechts, er sinkt;

Keiner beklagt, vermißt ihn!
535
(Die Scene hat sich verwandelt, und zeigt den Areopagos. Eine Anzahl athenischer Edler, von Athene geführt, nimmt auf den Sitzen Platz, die längs der Scenenwand in einer Reihe stehen: vor ihnen steht auf der einen Seite ein Altar, auf der andern ein Tisch mit Stimmgefässen. In der Nähe des Altares steht Orestes. Athene tritt von der Mitte aus nach vorn.)

Athene.

Verkünde, Herold, schaffe Ruh' im Volk umher!

Hellauf zum Himmel schmettre nun tyrrhenische

Drommete, tiefgeschöpfter Menschenhauche voll,

Und brause mächt'gen Schalles an der Männer Ohr!

Denn weil in vollen Reihen hier der Rath erschien,
540

So ziemt zu schweigen, daß die ganze Stadt und ihr

Vernehmet, was ich festgestellt für alle Zeit,

Damit der Handel tadellos geschlichtet wird.

(Heroldsruf und Trompetenstoß. Apollon erscheint und tritt an die Seite des Orestes.)

Die Chorführerin.

O Fürst Apollon, schalte, wo du Meister bist!

Doch welchen Antheil hast du, sprich, an diesem Streit?
545

Apollon.

Ich kam zu zeugen, (denn vor meinem Thron erschien

Der Mann als Schüßling, und an meinem Herde saß

Er flehend, ich entsühnte seines Mordes ihn,)

Dann selbst für ihn zu rechten. Denn ich habe Schuld

Am Morde seiner Mutter. Du eröffne nun
550
(Zu Athene.)

Und ordne, wie du's kundig bist, des Handels Gang.

Athene.
(Zu den Erinnyen.)

Ihr habt zu reden — ich eröffne das Gericht -;

Denn durch den Kläger, der zuerst anhebt das Wort,

Wird uns die Sache nach Gebühr in's Licht geseßt.

Die Chorführerin.

Zwar Viele sind wir; dennoch sei die Rede kurz.
555
(Zu Orestes.)

Antworte du nun wechselnd Wort um Wort mit uns.

Sprich erstens, ob du mordend trafft der Mutter Haupt.

Orestes.

Wohl, ich erschlug sie; läugnen mag ich dieses nicht.

Die Chorführerin.

Im ersten Ringkampf hätt' ich denn bereits gesiegt.

Orestes.

Noch lieg' ich nicht am Boden, und schon prahlst du dies!
560

Die Chorführerin.

Doch mußt du weiter sagen, wie du sie erschlugst.

Orestes.

Vernimm: mit blankem Schwerte traf ich ihren Hals.

Die Chorführerin.

Von wem beredet thatest du's, auf wessen Rath?

Orestes.

Nach Phöbos' Schicksalsworten: er bezeugt es mir.

Die Chorführerin.

Des Sehers Worte trieben dich zum Muttermord?
565

Orestes.

Und bis zu dieser Stunde lob' ich mein Geschick.

Die Chorführerin.

Bald wirst du anders reden, wenn der Spruch dich faßt.

Orestes.

Ich hoffe, Beistand sendet mir des Vaters Grab.

Die Chorführerin.

Hoff auf die Todten, der die Mutter mordete!

Orestes.

Zwiefacher Unthat Gräuelschuld befleckte sie.
570

Die Chorführerin.

Wie das? Erweise dieses doch den Richtern hier.

Orestes.

Den Mann erschlug sie, und erschlug den Vater mir.

Die Chorführerin.

Doch lebst du noch, sie sühnte durch den Tod die Schuld.

Orestes.

Warum denn ward sie lebend nicht verfolgt von dir?

Die Chorführerin.

Kein Blutsverwandter war es, den sie tödtete.
575

Orestes.

Ich aber bin mit meiner Mutter blutsverwandt?

Die Chorführerin.

English (Smyth; revised Bannon and Nagy, CHS) (OCR draft) Experimental (CHS Primary Sources revision of Herbert Weir Smyth’s translation by Cynthia Bannon and Gregory Nagy, with transliterated Greek terms tagged and aligned to the Smyth edition.)

No corresponding passage available

Commentary

Commentary on Aeschylus: Eumenides (Aeschylus. Eumenides. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1887.)

486. ἀρωγὰ ὁρκώματα , apposition to μαρτύρια: Summon evidence and proof, sworn testimony in aid of justice. The Scholiast says ὅρκους αὐτοὺς αἰτήσατε, misunderstanding apparently ὁρκώματα to refer to the judges' oath, whereas it is best to refer it to the oath of witnesses. There is no need to insert θ' before ὁρκώματα, as H. Weil.

487. τὰ βέλτατα , abstract collective for τοὺς βελτίστους. So τάδε μὲν Περσῶν Pers. 1, τὰ πρῶτα τῆς μοχθηρίας Ar. Ran. 421.

488. διαιρεῖν . is epexegetic or consec. inf., that they should decide, the subject being carried on in sense from τὰ βέλτατα, becoming (naturally) masc. in the participle, next line.

Critical apparatus to Eumenides (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Eumenides.) focus

mvp-comment-343-1 καλεῖσθ', ἀρωγὰ τῆς δίκης θ' ὁρκώματα: καλεῖθ᾽ ἀρωγὰ Rob. Deinde libri τῆς δίκης ὁρκώματα. Pauwio ὀρθώματα scribendum esse videbatur. Ορκώματα agnoscit etiam scholiastes, qui ad v. 477. haec adscripsit, ὑμεῖς δὲ ὅρκους αὐττοὺς (sic M. G. αὐτὸν Rob.) αἰτήσατε. Recte Wellauerus τῆς δίκης θὁρκώματα.

mvp-comment-344-1 ἥξω ... ἐτητύμως: Libri ἥξω. Auratus ἄξω, Schneidewinus τάξω, H. L. Ahrens ζω. Nihil omnino mutandum est. Ad litigantes se venturam dicit Minerva, i. e. in Areopagum. ἑτητύμως Farn.

mvp-comment-345-1 ὅρκον πορόντας μηδὲν ἔκδικον φράσειν: Hic versus omissus est in Farn. In Ven. Flor. post v. 478. collocatus est. ὅρκον περώντας μηδὲν (μηδέν Turn.) ἔκδικον φρεσὶν M. G. Ald. Rob. Τurn. ὅρκον περῶντας μηδὲν ἔνδικον φρενὶ Ven. et Linwoodio teste Flor. ex quo Franzius ἔκδικον φρενὶ affert. Scribendum erat ὅρκον πορόντας μηδὲν ἔκδικον φράσειν. Et φράσειν quidem scribendum esse viderunt Marklandus ad Eur. Suppl. v. 112. et Wakefieldius: πορόντας scholiastes legit, cuius haec adnotatio in M. adscripta est, ὅρκον διδόντας.

mvp-comment-345-2 Haec locuta Minerva in interiora templi se recipit.

Commentary on the Eumenides (OCR draft) (Brief English notes on Aeschylus' Eumenides by F. A. Paley, 1885.) focus

mvp-comment-154-1 ὑμεῖς] Do you, the Furies, call on the evidences and the proofs. The Schol. took this to mean, Do you swear the judges when they arrive, ὑμεῖς δὲ ὅρκους αὐτοὺς αἰτήσατε.

mvp-comment-155-1 τὰ βέλτατα] See on Pers. 1 . The aristocratic constitution of the Areopagus is here alluded to. -ἥξω, ‘I will return.' Pallas leaves the stage to bring back with her the members of her newly-founded court. Meanwhile the chorus sing an ode on the necessity of some control on human passions through the influence of Fear.

mvp-comment-156-1 φράσειν] that they will deliver no unjust verdict. The MS. has περῶντας-φρεσὶν, but the Schol. gives ὅρκον διδόντας.

Selected scholia accompanying Blass's Eumenides (OCR draft) (The mixed Greek, Latin, and German scholia register printed with Friedrich Blass's 1907 edition, aligned to O. L. Smith's later recensional editions.) focus

mvp-comment-188-1 ὑμεῖς δὲ ὅρκους αὐτοὺς αἰτήσατε.

mvp-comment-189-1 βέλτιστα (τὰ μέγιστα f).

mvp-comment-190-1 ὅρκον διδόντας.

Wecklein’s commentary on Eumenides (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 251–322; HW42J8 and HXJHA8 OCR collated, with missing comparison pages 294–295 explicitly marked. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

mvp-comment-216-1 Wecklein 1888, p. 280

mvp-comment-216-2 drittes Epeisodion. Athena erscheint und nachdem sie sich von der Chorführerin und Orestes den Sachverhalt hat darlegen lassen (gleichsam die ανάκρισις oder προδικασία), entschliefst sie sich den Fall durch einen neuen Gerichtshof entscheiden zu lassen. Nach 407 könnte man glauben, dafs Athena wie im Aias des Sophokles auf dem θεολογεῖον auftrete. Da sie aber am Schlusse dieser Scene abgeht, um sich in die Stadt zu begeben, und später (569) auf der gewöhnlichen Bühne auftritt (vgl. 738), so mufs man annehmen, dafs sie auch hier auf dem λογεῖον, nicht in der Höhe erscheint. Sie kommt von der linken Seite.

mvp-comment-216-3 ¹

mvp-comment-274-1 Wecklein 1888, p. 287

mvp-comment-274-2 μαρτύρια: der Tribrachys des dritten Fufses besteht manchmal aus den letzten Silben eines mehrsilbigen Wortes, nie aus einem einzigen dreisilbigen Worte.

mvp-comment-275-1 ²

mvp-comment-275-2 Wecklein 1888, p. 287

mvp-comment-275-3 καλεῖσθε (wie Pers. 690

ψυχαγωγοῖς ὀρθιάζοντες γόοις οἰκτρῶς καλεῖσθέ με

), weil μαρτύρια s. V. a. μάρτυρας. Dieses hat vornehmlich Bezug auf Apollon. ἀρωγὰ ὁρκώματα, eidlichen Beistand für die Sache, was besonders von den μαρτύρια, den eidlichen Zeugenaussagen, gilt. ὅρκωμα kommt noch 771, sonst nirgends vor und bedeutet ungefähr s. v. a. πίστωμα (vgl. 214), da ὁρκοῦν und πιστοῦν sich nahe stehen. --xxx πε-

mvp-comment-276-1 Wecklein 1888, p. 287

mvp-comment-276-2 βέλτατα: dieselbe Form Suppl. 1065 . Ζυ ἀστῶν τὰ βέλτατα vgl. Pers. 1

τάδε

, Kallim. Hymn. I 70 είλεο δ᾽ αἰζηῶν ὅ τι φέρτατον. μηδὲν ὅρκων περῶντας (übertreten, verletzen), wie frg. 283 τῷ περῶντι τὴν θέμιν. ρῶντας, als ob τοὺς βελτάτους vorherginge. ἄξω διαιρεῖν wie 633 ἐφήμενοι διαιρείν, Eur. Ion 1559

ἡμᾶς δὲ πέμπει τοὺς λόγους ὑμῖν φράσαι

. Krüger I $ 55, 3, 20 . Damit tritt Athena rechts ab, um in die Stadt zu gehen. Schol. :

ἡ μὲν ᾿Αθηνᾶ ἀπῆλθεν εὐτρεπίσαι δικα στάς, ὁ δὲ Ὀρέστης ἱκετεύων μένει, αἱ δὲ Ἐρινύες φρουροῦσιν αὐτόν. μέλος δὲ οἰκεῖον ᾄδουσι τῇ ἑαυτῶν προαιρέσει

mvp-comment-276-3 ³

Commentary (Arthur Sidgwick, 1887) (OCR draft) (Arthur Sidgwick's commentary on the Eumenides, aligned to the canonical Greek text.) focus

ἀρωγὰ ὁρκώματα , apposition to μαρτύρια: Summon evidence and proof, sworn testimony in aid of justice. The Scholiast says ὅρκους αὐτοὺς αἰτήσατε, misunderstanding apparently ὁρκώματα to refer to the judges' oath, whereas it is best to refer it to the oath of witnesses. There is no need to insert θ' before ὁρκώματα, as H. Weil.

τὰ βέλτατα , abstract collective for τοὺς βελτίστους. So

τάδε μὲν Περσῶν

Pers. 1 , τὰ πρῶτα τῆς μοχθηρίας Ar. Ran. 421.

διαιρεῖν . is epexegetic or consec. inf., that they should decide, the subject being carried on in sense from τὰ βέλτατα, becoming (naturally) masc. in the participle, next line.

mvp-sidgwick-237-1-1 The MSS. ὅρκον περῶντας μηδὲν ἔκδικον φρεσίν is obviously corrupt: and I take the easiest correction which gives any natural sense, πορόντας (Herm.) and φράσειν (Markland)- Swearing an oath to utter naught unjust. πορόντας will then be poetic equivalent for the ordinary διδόντας (or rather δόντας) by which the Schol. interprets it.

mvp-sidgwick-237-2-1 Both errors are of the kind due to the text being dictated and misheard.

mvp-sidgwick-237-3-1 [The line is misplaced by V. Fl. after l. 484

, and omitted by Fa., and hence some have thought it spurious. But its very corruption is in favour of its genuineness.]

mvp-sidgwick-237-4-1 [Athena retires into the temple.]

Search the Perseus Catalog for:

Search the Perseus Catalog for:

Current edition Experimental

Χορός ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει. τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε. 575

Ἀθηνᾶ ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην. 40 ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων γένοιτ᾽ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορος πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως. 585 ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς. τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης ἔκτεινα: τούτου δ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον. 590

Χορός εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾽ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης λέγω: ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασι;

Ὀρέστης τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι: μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν; 595

Ὀρέστης καὶ δεῦρό γ᾽ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης πέποιθ᾽, ἀρωγὰς δ᾽ ἐκ τάφου πέμψει 41 πατήρ.

Χορός νεκροῖσί νυν πέπισθι 42 μητέρα κτανών.

Ὀρέστης δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν. 43 600

Χορός πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανε.

Χορός τοιγὰρ 44 σὺ μὲν ζῇς, ἡ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ. 45

Ὀρέστης τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορός οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν. 605

Ὀρέστης ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι; 607

Χορός πῶς γάρ σ᾽ ἔθρεψεν ἐντός, ὦ μιαιφόνε, ζώνης; ἀπεύχι μητρὸς αἷμα φίλτατον;

Χορός Ζεύς, ὡς λέγεις σύ, τόνδε χρησμὸν ὤπασε, φράζειν Ὀρέστῃ τῷδε, τὸν 50 πατρὸς φόνον πράξαντα μητρὸς μηδαμοῦ τιμὰς νέμειν;

Ἀθηνᾶ ἤδη κελεύω τούσδ᾽ ἀπὸ γνώμης φέρειν ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων; 675

Χορός ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος. μένω δ᾽ ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Ἀθηνᾶ τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσ᾽ ἄμομφος ὦ;

Ἀπόλλων 69 ἠκούσαθ᾽ ὧν ἠκούσατ᾽, ἐν δὲ καρδίᾳ ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε, 70 ξένοι. 680

Χορός καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδ᾽ ὁμιλίαν χθονὸς ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

Ἀπόλλων κἄγωγε 80 χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς ταρβεῖν κελεύω μηδ᾽ ἀκαρπώτους κτίσαι.

Χορός ἀλλ᾽ αἱματηρὰ πράγματ᾽ οὐ λαχὼν σέβεις, 715 μαντεῖα δ᾽ οὐκέθ᾽ ἁγνὰ μαντεύσει νέμων. 81

Ἀπόλλων ἦ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ἰξίονος;

Χορός λέγεις: ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης βαρεῖα χώρᾳ τῇδ᾽ ὁμιλήσω πάλιν. 720

Ἀπόλλων ἀλλ᾽ ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ: νικήσω δ᾽ ἐγώ.

Χορός τοιαῦτ᾽ ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις: Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

Ἀπόλλων οὔκουν 82 δίκαιον τὸν σέβοντ᾽ εὐεργετεῖν, 725 ἄλλως τε πάντως χὤτε 83 δεόμενος τύχοι;

Χορός σύ τοι παλαιὰς διανομὰς 84 καταφθίσας οἴνῳ παρηπάτησας ἀρχαίας θεάς.

Ἀπόλλων σύ τοι τάχ᾽ οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος ἐμῇ τὸν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσιν 85 βαρύν. 730

Χορός ἐπεὶ καθιππάζει με πρεσβῦτιν νέος, δίκης γενέσθαι τῆσδ᾽ ἐπήκοος μένω, ὡς ἀμφίβουλος 86 οὖσα θυμοῦσθαι πόλει.

Ὀρέστης ὦ Φοῖβ᾽ Ἄπολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται;

Χορός ὦ Νὺξ μέλαινα μῆτερ, ἆρ᾽ ὁρᾷς τάδε; 745

Ὀρέστης 87 νῦν ἀγχόνης μοι τέρματ᾽, ἢ φάος βλέπειν.

Χορός ἡμῖν γὰρ ἔρρειν, ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν. 88 89

Ἀθηνᾶ ἀνὴρ ὅδ᾽ 92 ἐκπέφευγεν αἵματος δίκην: ἴσον γάρ ἐστι τἀρίθμημα τῶν πάλων.

Χορός ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει. τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε. 575

Ἀθηνᾶ ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην· ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων γένοιτʼ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορός πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως. 585 ἔπος δʼ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς τὴν μητέρʼ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης ἔκτεινα· τούτου δʼ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός ἓν μὲν τόδʼ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον. 590

Χορός εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σʼ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης λέγω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός πρὸς τοῦ δʼ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

Ὀρέστης τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν; 595

Ὀρέστης καὶ δεῦρό γʼ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός ἀλλʼ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλʼ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης πέποιθʼ. ἀρωγὰς δʼ ἐκ τάφου πέμψει πατήρ.

Χορός νεκροῖσί νυν πέπισθι μητέρα κτανών.

Ὀρέστης δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν. 600

Χορός πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης ἀνδροκτονοῦσα πατέρʼ ἐμὸν κατέκτανεν.

Χορός τοιγὰρ σὺ μὲν ζῇς, ἡ δʼ ἐλευθέρα φόνῳ.

Ὀρέστης τί δʼ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορός οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν. 605

Ὀρέστης ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

Χορός πῶς γάρ σʼ ἔθρεψʼ ἂν ἐντός, ὦ μιαιφόνε, ζώνης; ἀπεύχῃ μητρὸς αἷμα φίλτατον;

Χορός Ζεύς, ὡς λέγεις σύ, τόνδε χρησμὸν ὤπασε, φράζειν Ὀρέστῃ τῷδε, τὸν πατρὸς φόνον πράξαντα μητρὸς μηδαμοῦ τιμὰς νέμειν;

Ἀθηνᾶ ἤδη κελεύω τούσδʼ ἀπὸ γνώμης φέρειν ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων; 675

Χορός ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος. μένω δʼ ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Ἀθηνᾶ τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσʼ, ἄμομφος ὦ;

Ἀπόλλων ἠκούσαθʼ ὧν ἠκούσατʼ, ἐν δὲ καρδίᾳ ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε, ξένοι. 680

Χορός καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδʼ ὁμιλίαν χθονὸς ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

Ἀπόλλων κἄγωγε χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς ταρβεῖν κελεύω μηδʼ ἀκαρπώτους κτίσαι.

Χορός ἀλλʼ αἱματηρὰ πράγματʼ οὐ λαχὼν σέβεις, 715 μαντεῖα δʼ οὐκέθʼ ἁγνὰ μαντεύσῃ νέμων.

Ἀπόλλων ἦ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ἰξίονος;

Χορός λέγεις· ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης βαρεῖα χώρᾳ τῇδʼ ὁμιλήσω πάλιν. 720

Χορός

ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.
575

Ἀθηνᾶ

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην.⁴⁰

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ᾽ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορος

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
585

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης

ἔκτεινα: τούτου δ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός

ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

Χορός

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾽ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης

λέγω: ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός

πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασι;

Ὀρέστης

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι: μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;
595

Ὀρέστης

καὶ δεῦρό γ᾽ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός

ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης

πέποιθ᾽, ἀρωγὰς δ᾽ ἐκ τάφου πέμψει⁴¹ πατήρ.

Χορός

νεκροῖσί νυν πέπισθι⁴² μητέρα κτανών.

Ὀρέστης

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.⁴³
600

Χορός

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανε.

Χορός

τοιγὰρ⁴⁴ σὺ μὲν ζῇς, ἡ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ.⁴⁵

Ὀρέστης

τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορός

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

Ὀρέστης

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

607

Χορός

πῶς γάρ σ᾽ ἔθρεψεν ἐντός, ὦ μιαιφόνε,

ζώνης; ἀπεύχι μητρὸς αἷμα φίλτατον;

Χορός

Ζεύς, ὡς λέγεις σύ, τόνδε χρησμὸν ὤπασε,

φράζειν Ὀρέστῃ τῷδε, τὸν⁵⁰ πατρὸς φόνον

πράξαντα μητρὸς μηδαμοῦ τιμὰς νέμειν;

Ἀθηνᾶ

ἤδη κελεύω τούσδ᾽ ἀπὸ γνώμης φέρειν

ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων;
675

Χορός

ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος.

μένω δ᾽ ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Ἀθηνᾶ

τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσ᾽ ἄμομφος ὦ;

Ἀπόλλων⁶⁹

ἠκούσαθ᾽ ὧν ἠκούσατ᾽, ἐν δὲ καρδίᾳ

ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε,⁷⁰ ξένοι.
680

Χορός

καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδ᾽ ὁμιλίαν χθονὸς

ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

Ἀπόλλων

κἄγωγε⁸⁰ χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς

ταρβεῖν κελεύω μηδ᾽ ἀκαρπώτους κτίσαι.

Χορός

ἀλλ᾽ αἱματηρὰ πράγματ᾽ οὐ λαχὼν σέβεις,
715

μαντεῖα δ᾽ οὐκέθ᾽ ἁγνὰ μαντεύσει νέμων.⁸¹

Ἀπόλλων

ἦ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων

πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ἰξίονος;

Χορός

λέγεις: ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης

βαρεῖα χώρᾳ τῇδ᾽ ὁμιλήσω πάλιν.
720

Ἀπόλλων

ἀλλ᾽ ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις

θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ: νικήσω δ᾽ ἐγώ.

Χορός

τοιαῦτ᾽ ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις:

Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

Ἀπόλλων

οὔκουν⁸² δίκαιον τὸν σέβοντ᾽ εὐεργετεῖν,
725

ἄλλως τε πάντως χὤτε⁸³ δεόμενος τύχοι;

Χορός

σύ τοι παλαιὰς διανομὰς⁸⁴ καταφθίσας

οἴνῳ παρηπάτησας ἀρχαίας θεάς.

Ἀπόλλων

σύ τοι τάχ᾽ οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος

ἐμῇ τὸν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσιν⁸⁵ βαρύν.
730

Χορός

ἐπεὶ καθιππάζει με πρεσβῦτιν νέος,

δίκης γενέσθαι τῆσδ᾽ ἐπήκοος μένω,

ὡς ἀμφίβουλος⁸⁶ οὖσα θυμοῦσθαι πόλει.

Ὀρέστης

ὦ Φοῖβ᾽ Ἄπολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται;

Χορός

ὦ Νὺξ μέλαινα μῆτερ, ἆρ᾽ ὁρᾷς τάδε;
745

Ὀρέστης⁸⁷

νῦν ἀγχόνης μοι τέρματ᾽, ἢ φάος βλέπειν.

Χορός

ἡμῖν γὰρ ἔρρειν, ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν.⁸⁸⁸⁹

Ἀθηνᾶ

ἀνὴρ ὅδ᾽⁹² ἐκπέφευγεν αἵματος δίκην:

ἴσον γάρ ἐστι τἀρίθμημα τῶν πάλων.

Χορός

ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.
575

Ἀθηνᾶ

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην·

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτʼ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορός

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
585

ἔπος δʼ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς

τὴν μητέρʼ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης

ἔκτεινα· τούτου δʼ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός

ἓν μὲν τόδʼ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

Χορός

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σʼ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης

λέγω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός

πρὸς τοῦ δʼ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

Ὀρέστης

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;
595

Ὀρέστης

καὶ δεῦρό γʼ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός

ἀλλʼ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλʼ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης

πέποιθʼ. ἀρωγὰς δʼ ἐκ τάφου πέμψει πατήρ.

Χορός

νεκροῖσί νυν πέπισθι μητέρα κτανών.

Ὀρέστης

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.
600

Χορός

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης

ἀνδροκτονοῦσα πατέρʼ ἐμὸν κατέκτανεν.

Χορός

τοιγὰρ σὺ μὲν ζῇς, ἡ δʼ ἐλευθέρα φόνῳ.

Ὀρέστης

τί δʼ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορός

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

Ὀρέστης

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

Χορός

πῶς γάρ σʼ ἔθρεψʼ ἂν ἐντός, ὦ μιαιφόνε,

ζώνης; ἀπεύχῃ μητρὸς αἷμα φίλτατον;

Χορός

Ζεύς, ὡς λέγεις σύ, τόνδε χρησμὸν ὤπασε,

φράζειν Ὀρέστῃ τῷδε, τὸν πατρὸς φόνον

πράξαντα μητρὸς μηδαμοῦ τιμὰς νέμειν;

Ἀθηνᾶ

ἤδη κελεύω τούσδʼ ἀπὸ γνώμης φέρειν

ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων;
675

Χορός

ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος.

μένω δʼ ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Ἀθηνᾶ

τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσʼ, ἄμομφος ὦ;

Ἀπόλλων

ἠκούσαθʼ ὧν ἠκούσατʼ, ἐν δὲ καρδίᾳ

ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε, ξένοι.
680

Χορός

καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδʼ ὁμιλίαν χθονὸς

ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

Ἀπόλλων

κἄγωγε χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς

ταρβεῖν κελεύω μηδʼ ἀκαρπώτους κτίσαι.

Χορός

ἀλλʼ αἱματηρὰ πράγματʼ οὐ λαχὼν σέβεις,
715

μαντεῖα δʼ οὐκέθʼ ἁγνὰ μαντεύσῃ νέμων.

Ἀπόλλων

ἦ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων

πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ἰξίονος;

Χορός

λέγεις· ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης

βαρεῖα χώρᾳ τῇδʼ ὁμιλήσω πάλιν.
720

Ἀπόλλων

ἀλλʼ ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις

θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ· νικήσω δʼ ἐγώ.

Χορός

τοιαῦτʼ ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις·

Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

Ἀπόλλων

οὔκουν δίκαιον τὸν σέβοντʼ εὐεργετεῖν,
725

ἄλλως τε πάντως χὤτε δεόμενος τύχοι;