Aeschylus Eumenides 490-565

ed. Arthur Sidgwick

Table of Contents

Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →

Eumenides. Aeschylus. ed. Arthur Sidgwick. Oxford. 1902.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Tufts University.

Current edition First1KGreek

Εὐμενίδες (Greek) (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.)

Editions (11)
Εὐμενίδες Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 490-565 focus
Εὐμενίδες (1518 edition; OCR draft) Experimental (Aeschylus, Eumenides, 1518 edition. VLM-assisted OCR with native lineation and automated correspondence to the Smyth edition.) — 490 focus
Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 490 focus
οὐδὲ γὰρ βροτοσκόπων
μαινάδων τῶνδ᾽ ἐφέρψει κότος τις ἐργμάτων·
500
πάντ' ἐφήσω μόρον.
πεύσεται δ᾽ ἄλλος ἄλλοθεν προφωνῶν τὰ τῶν
πέλας κακὰ
λῆξιν ὑπόδοσίν τε μόχθων,
505
ἄκεά τ᾽ οὐ βέβαια τλάμων μάταν παρηγορεῖ.
μηδέ τις κικλησκέτω
ξυμφορᾷ τετυμμένος,
τοῦτ᾽ ἔπος θροούμενος,
510
ὦ δίκα, ὦ θρόνοι τ' Ἐρινύων.
ταῦτά τις τάχ᾽ ἂν πατὴρ
ἢ τεκοῦσα νεοπαθής
οἶκτον οἰκτίσαιτ', ἐπειδὴ πίτνει δόμος δίκας.
515
ἐσθ᾽ ὅπου τὸ δεινὸν εὖ
καὶ φρενῶν ἐπίσκοπον
δεῖ μένειν καθήμενον.
ξυμφέρει σωφρονεῖν ὑπὸ στένει.
520
τίς δὲ μηδὲν ἐν φάει
καρδίαν ἀνατρέφων
ἢ πόλις βροτός θ᾽ ὁμοίως ἔτ᾽ ἂν σέβοι δίκαν;
515
μήτ᾽ ἀνάρχετον βίον
μήτε δεσποτούμενον
αἰνέσῃς. παντὶ μέσῳ τὸ κράτος θεὸς ὤπασεν,
ἄλλ᾽ ἄλλᾳ δ᾽ ἐφορεύει.
530
ξύμμετρον δ᾽ ἔπος λέγω,
δυσσεβίας μὲν ὕβρις τέκος ὡς ἐτύμως·
ἐκ δ᾽ ὑγιείας
535
φρενῶν ὁ πᾶσιν φίλος
καὶ πολύευκτος ὄλβος.
ἐς τὸ πᾶν δέ σοι λέγω,
βωμὸν αἴδεσαι δίκας·
μηδέ νιν κέρδος ἰδὼν ἀθέῳ ποδὶ λὰξ ἀτίσῃς·
540
ποινὰ γὰρ ἐπέσται.
κύριον μένει τέλος.
πρὸς τάδε τις τοκέων σέβας εὖ προτίων
545
καὶ ξενοτίμους
ἐπιστροφὰς δωμάτων
αἰδόμενός τις ἔστω.
ἑκὼν δ᾽ ἀνάγκας ἄτερ δίκαιος ὢν οὐκ ἄνολβος
550
ἔσται,
πανώλεθρος δ' οὔποτ᾽ ἂν γένοιτο.
τὸν ἀντίτολμου δέ φαμι παρβάταν
τὰ πολλὰ παντόφυρτ᾽ ἄγοντ᾽ ἄνευ δίκας
βιαίως ξὺν χρόνῳ καθήσειν
555
λαῖφος, ὅταν λάβῃ πόνος θραυομένας κεραίας.
καλεῖ δ᾽ ἀκούοντας οὐδὲν ἐν μέσᾳ δυσπαλεῖ τε
δίνᾳ·
γελᾷ δὲ δαίμων ἐπ᾿ ἀνδρὶ θερμῷ,
560
τὸν οὔποτ᾽ αὐχοῦντ᾿ ἰδὼν ἀμαχάνοις
δύαις λαπαδνὸν οὐδ᾽ ὑπερθέοντ᾽ ἄκραν·
δι' αἰῶνος δὲ τὸν πρὶν ὄλβον
ἕρματι προσβαλὼν δίκας ὤλετ᾽ ἄκλαυτος, ἀ-
στος.
565
Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Gottfried Hermann, 1852.) — 490 focus
οὐδὲ γὰρ βροτοσκόπων
μαινάδων τῶνδ᾽ ἐφέρ-
ψει κότος τις ἐργμάτων·
πάντ᾽ ἐφήσω μόρον.
495
πεύσεται δ᾽ ἄλλος ἄλλοθεν, προφω-
νῶν τὰ τῶν πέλας κακά,
λῆξιν ὑπόδυσίν τε μόχθων
ἄκεα δ᾽ οὐ βέβαια πλά-
μων μάταν παρηγορεῖ.
500
3
μηδέ τις κικλησκέτω
ξυμφορᾷ τετυμμένος,
τοῦτ᾽ ἔπος θροούμενος,
ὦ δίκα,
ὦ θρόνοι τ' Ἐρινύων.
505
ταῦτά τις τάχ᾽ ἂν πατὴρ
ἢ τεκοῦσα νεοπαθὴς
οἶκτον οἰκτίσαιτ', ἐπει-
δὴ πίτνει δόμος δίκας.
4
ἔσθ' ὅπου τὸ δεινὸν εὖ
510
τις φρενῶν ἐπίσκοπον
δειμανεῖ καθήμενον.
ξυμφέρει
σωφρονεῖν ὑπὸ στένει.
τίς δὲ μηδὲν ἐν δέει
515
καρδίαν ἔτ᾽ ἀνατρέφων,
ἢ πόλις βροτός θ' ὁμοί-
ως, ἔτ᾽ ἂν σέβοι δίκαν;
5
μήτ' ἀνάρχετον βίον
μήτε δεσποτούμενον
520
αἰνέσῃς.
παντὶ μέσῳ τὸ κράτος θεὸς ὤπασεν, ἀλλ᾽
ἄλλα δ᾽ ἐφορεύει.
ξύμμετρον δ᾽ ἔπος λέγω,
δυςσεβίας μὲν ὕβρις τέκος ὡς ἐτύμως·
525
ἐκ δ᾽ ὑγιείας
αὖ φρενῶν ὁ πάμφιλος
καὶ πολύευκτος ὄλβος.
ἑκὼν δ᾽ ἀνάγκας ἄτερ
δίκαιος ὢν οὐκ ἄνολβος ἔσται,
540
πανώλεθρος δ᾽ οὐ ποτ᾽ ἂν γένοιτο.
τὸν ἀντίτολμον δέ φαμι καὶ παραβάταν
τὰ πολλὰ παντόφυρτ᾽ ἄνευ δίκας
βιαίως ξὺν χρόνῳ καθήσειν
λαῖφος, ὅταν λάβῃ πόνος
545
θραυομένας κεραίας.
7
καλεῖ δ᾽ ἀκούοντας οὐ
δὲν ἐν μέσᾳ δυςπαλεῖ τε δίνᾳ·
γελᾷ δὲ δαίμων ἐπ᾽ ἀνδρὶ θερμῷ,
τὸν οὔποτ᾽ αὐχοῦντ' ἰδὼν ἀμαχάνοις δύαις
550
λαπαδνόν, οὐδ᾽ ὑπερθέοντ᾽ ἄκραν
δι' αἰῶνος δὲ τὸν πρὶν ὄλβον
ἕρματι προςβαλὼν δίκας
ὤλετ' άκλαυστος, αἴστος.
ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ (OCR draft) Experimental (ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 490 focus
Νῦν καταστροφαὶ νέων
490
θεσμίων, εἰ κρατή-
σει δίκα (τε) καὶ βλάβα
τοῦδε μητροκτόνου·
πάντας ἤδη τόδ' ἔργον εὐχερείᾳ εὐχερίαι εὐχαρίᾳ
συναρμόσει βροτούς,
495
πολλὰ δ' ἔτυμα παιδότρωτα
πάθεα προσμένει τοκεῦ-
σιν μεταῦθις ἐν χρόνῳ.
Οὐδὲ οὔτε γὰρ βροτοσκόπων
μαινάδων τῶνδ' ἐφέρ-
500
ψει κότος τις ἐργμάτων·
πάντ' ἐφήσω μόρον·
πεύσεται δ' ἄλλος ἄλλοθεν προφω-
νῶν τὰ τῶν πέλας κακὰ
λῆξιν ὑπόδοσιν -δησίν -δυσίν τε μόχθων,
505
ἄκεά τ' οὐ βέβαια ἄκετ᾽ οὐ βέβαια ἄκεστ᾽ ἀβέβαια ἄκεστ᾽ οὐ βέβαια ἄκεστα | οὐ βέβαια· τλάμων τλάμων δέ τις
μάταν παρηγορεῖ.
Μηδέ τις κικλησκέτω
ξυμφορᾷ τετυμμένος,
τοῦτ' ἔπος θροούμενος,
510
« Ὦ Δίκα,
ὦ ἰὼ θρόνοι τ' Ἐρινύων »·
Ἔσθ' ὅπου τὸ δεινὸν εὖ,
καὶ φρενῶν ἐπίσκοπον
δεῖ μένειν δειμαίνει καθήμενον·
ξυμφέρει
520
σωφρονεῖν ὑπὸ στένει·
τίς δὲ μηδὲν ἐν φάει
καρδίαν ἄνα τρέων ἀνατρέφων τρέων
ἢ πόλις βροτός θ' ὁμοί-
ως ἔτ᾽ ἂν σέβοι δίκαν ;
525
Μήτ' ἀνάρχετον ἄναρκτον ἀνάρκητον ἀνάρκετον βίον
μήτε δεσποτούμενον -μενόν γ'
αἰνέσῃς·
παντὶ ἅπαντι μέσῳ τὸ κράτος θεὸς
ὤπασεν, ἄλλ᾽ ἄλλᾳ δ' ἄλλα | ἄλλαι δ' (ἄλλα δι' forsan M1) ἄλλα δ' ἄλλα δ' ἐφορεύει.
530
Ξύμμετρον δ' ἔπος λέγω·
δυσσεβίας -βείας μὲν ὕβρις τέκος
ὡς ἐτύμως, ἐκ δ' ὑγιεί-
ας φρενῶν ὁ πάμφιλος πᾶσι φίλος
καὶ πολύευκτος ὄλβος.
535
Ἐς τὸ πᾶν δέ σοι λέγω,
βωμὸν αἴδεσαι Δίκας
μηδέ νιν
κέρδος ἰδὼν ἀθέῳ ποδὶ
Ἑκὼν δ' ἐκ τῶνδ' ἀνάγκας ἄτερ δίκαιος ὢν
οὐκ ἄνολβος ἔσται,
πανώλεθρος (δ') οὔποτ᾽ ἂν γένοιτο·
τὸν ἀντίτολμον δέ φαμι παρβάδαν περαιβάδαν περβάδαν
τὰ πολλ' (ἄγοντ)α παντόφυρτ᾽ ἄνευ ἄνευ τινὸς δίκας
550
βιαίως ξὺν χρόνῳ καθήσειν
λαῖφος 1 , ὅταν λάβῃ πόνος
θραυομένας κεραίας.
Καλεῖ δ' ἀκούοντας οὐδὲν (ἐν) οὐδέν· μέσᾳ
δυσπαλεῖ τε δυσπαλεῖται δίνᾳ·
555
γελᾷ δὲ δαίμων ἐπ' ἀνδρὶ θερμῷ θερμουργῷ θερμοεργῷ,
τὸν οὔποτ᾽ αὐχοῦντ' ἰδὼν ἀμηχάνοις
δύαις λαπαδνὸν λέπαδνον οὐδ᾽ ὑπερθέοντ᾽ ἄκραν·
δι' αἰῶνος δὲ τὸν πρὶν ὄλβον
ἕρματι προσβαλὼν Δίκας
560
ὤλετ᾽ ἄκλαυτος ἄκλαυστος, ᾆστος ἄιστος.
Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Arthur Sidgwick, 1887.) — 490 focus
Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. N. Wecklein, 1885.) — 490 focus
νῦν καταστροφαὶ νέων
θεσμίων, εἰ κρατή-
σει δίκα τε καὶ βλάβα
495
τοῦδε μητροκτόνου.
πάντας ἤδη τόδ᾽ ἔργον εὐχερεί-
ᾳ συναρμόσει βροτούς,
πολλὰ δ᾽ ἔτυμα παιδότρωτα
πάθεα προσμένει τοκεῦ-
500
σιν μεταὖθις ἐν χρόνῳ.
1
οὔτε γὰρ βροτοσκόπους
μαινάδας τῶνδ᾽ ἐφέρ-
ψει κότος τις ἐργμάτων·
πάντ᾽ ἐφήσω μόρον.
505
πεύσεται δ᾽ ἄλλος ἄλλοθεν, προφω-
νῶν τὰ τῶν πέλας κακά,
λῆξιν ὑπόδοσιν τε μόχθων
ἄκεά τ᾽ οὐ βέβαια τλά-
μηδέ τις κικλησκέτω
ξυμφορᾷ τετυμμένος,
τοῦτ᾽ ἔπος θροούμενος·
ὦ δίκα,
ὦ θρόνοι τ᾽ Ἐρινύων.
515
ταῦτά τις τάχ᾽ ἂν πατὴρ
ἢ τεκοῦσα νεοπαθὴς
οἶκτον οἰκτίσαιτ', ἐπει-
δὴ πίτνει δόμος δίκας.
2
ἔσθ' ὅπου τὸ δεινὸν εὖ,
520
καὶ φρενῶν ἐπίσκοπον
δεῖ μένειν καθήμενον.
ξυμφέρει
σωφρονεῖν ὑπὸ στένει.
τίς δὲ μηδὲν ἐν φάει
525
καρδίαν ἀνατρέφων
ἢ πόλις βροτός θ' ὁμοί-
μήτ' ἄναρκτον βίον
μήτε δεσποτούμενον
530
αἰνέσης.
παντὶ μέσῳ τὸ κράτος
θεὸς ὤπασεν, ἄλλ᾽
ἄλλα δ᾽ ἐφορεύει.
ξύμμετρον δ᾽ ἔπος λέγω·
535
δυσσεβίας μὲν ὕβρις
τέκος ὡς ἐτύμως,
ἐκ δ᾽ ὑγιείας
φρενῶν ὁ πᾶσι φίλος καὶ
πολύευκτος ὄλβος.
540
3
ἐς τὸ πᾶν δέ σοι λέγω·
βωμὸν αἴδεσαι δίκας,
μηδέ νιν
κέρδος ἰδὼν ἀθέῳ
ποδὶ λὰξ ἀτίσῃς·
545
ἑκὼν δ᾽ ἀνάγκας ἄτερ
δίκαιος ὢν οὐκ ἄνολβος ἔσται
πανώλεθρος δ᾽ οὔποτ᾽ ἂν γένοιτο.
555
τὸν ἀντίτολμον δὲ φαμὶ περαιβάδαν
τὰ πολλὰ παντόφυρτ᾽ ἄνευ δίκας
βιαίως ξὺν χρόνῳ καθήσειν
λαῖφος ὅταν λάβῃ πόνος
θραυομένας κεραίας.
560
4
καλεῖ δ᾽ ἀκούοντας οὐ-
δὲν ἐν μέσῳ δυσπαλεῖ τε δίνᾳ·
γελᾷ δὲ δαίμων ἐπ᾽ ἀνδρὶ θερμῷ,
τὸν οὔποτ᾽ αὐχοῦντ᾿ ἰδὼν ἀμηχάνοις
Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Martin L. West, 1990.) — 490 focus
οὔτε γὰρ βροτοσκόπων
μαινάδων τῶνδ’ ἐφέρ-
500
ψει κότος τις ἐργμάτων·
πάντ᾽ ἐφήσω μόρον·
μηδέ τις κιχληισκέτω
ξυμφορᾶι τετυμμένος
τοῦτ᾽ ἔπος θροούμενος,
510
“ὦ Δίκα”,
“ὦ θρόνοι τ’ Ἐρινύων”.
ταῦτά τις τάχ᾽ ἂν πατὴρ
ἢ τεκοῦσα νεοπαθὴς
οἶκτον οἰκτίσαιτ᾽, ἐπει-
515
δὴ πίτνει δόμος Δίκας.
ἔσθ᾽ ὅπου τὸ δεινὸν εὖ,
καὶ φρενῶν ἐπίσκοπον
δεῖμ᾽ ἄνω καθήμενον·
ξυμφέρει
520
σωφρονεῖν ὑπὸ στένει.
μήτ᾽ ἄναρκτον βίον
μήτε δεσποτούμενον
αἰνέσηις·
παντὶ μέσωι τὸ κράτος θεὸς ὥπασεν,
ἄλλ᾽ ἄλλαι δ᾽ ἐφορεύει.
530
ξύμμετρον δ᾽ ἔπος λέγω·
δυσσεβίας μὲν ὕβρις τέκος ὡς ἐτύμως,
ἐκ δ᾽ ὑγιείας
φρενῶν ὁ πᾶσιν φίλος
καὶ πολύευκτος ὄλβος.
535
εἰς τὸ πᾶν {δέ} σοι λέγω·
βωμὸν αἴδεσαι Δίκας,
μηδέ νιν
κέρδος ἰδὼν ἀθέωι ποδὶ λάξ ἀτί-
σηις, ποινὰ γὰρ ἐπέσται·
540
κύριον μένει τέλος.
ἑκὼν δ᾽ ἀνάγκας ἄτερ δίκαιος ὤν
550
οὐκ ἄνολβος ἔσται·
πανώλεθρος ⟨δ’⟩ οὔποτ᾽ ἂν γένοιτο.
τὸν ἀντίτολμον δέ φαμι, παρβάδαν
τὰ πόλλ᾽ ⟨ἄγοντ⟩α παντόφυρτ᾽ ἄνευ δίκας
βιαίως, ξὺν χρόνωι καθήσειν
555
λαῖφος, ὅταν λάβηι πόνος,
θραυομένας χεραίας.
καλεῖ δ᾽ ἀκούοντας οὐδὲν ⟨ἐν⟩ μέσαι
δυσπαλεῖ τε δίναι·
γελᾶι δὲ δαίμων ἐπ᾽ ἀνδρὶ θερμῶι,
560
τὸν οὔποτ᾽ αὐχοῦντ᾽ ἰδὼν ἀμηχάνοις
δύαις λαπαδνὸν οὐδ᾽ ὑπερθέοντ᾽ ἄκραν·
δι᾽ αἰῶνος δὲ τὸν πρὶν ὄλβον
ἕρματι προσβαλὼν Δίκας
ὤλετ᾽ ἄκλαυτος αἴστος.
565
Aeschyli Eumenides (OCR draft) Experimental (Aeschyli Eumenides. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 490 focus
οὐδὲ γὰρ βροτοσκόπων
μαινάδων τῶνδ᾽ ἐφέρ-
ψει κότος τις ἐργμάτων·
500
πάντ᾽ ἐφήσω μόρον.
πεύσεται δ᾽ ἄλλος ἄλλοθεν, προφω-
νῶν τὰ τῶν πέλας κακά,
λῆξιν ὑπόδοσίν τε μόχθων·
ἄκεά τ᾽ οὐ βέβαια τλάμων [δέ τις] μάταν παρηγορεῖ.
505
μηδέ τις κικλησκέτω
ξυμφορᾶι τετυμμένος,
τοῦτ᾽ ἔπος θροούμενος·
„ὦ δίκα,
ὦ θρόνοι τ᾽ Ἐρινύων“.
510
ἔσθ᾽ ὅπου τὸ δεινὸν εὖ,
καὶ φρενῶν ἐπίσκοπον
δεῖ μένειν καθήμενον.
ξυμφέρει
σωφρονεῖν ὑπὸ στένει.
520
τίς δὲ μηδὲν ἐν φάει
† καρδίαν ἀνατρέφων
ἢ πόλις βροτός θ᾽ ὁμοίως ἔτ᾽ ἂν σέβοι δίκαν; =
μήτ᾽ ἄναρκτον βίον
μήτε δεσποτούμενον
525
αἰνέσηις.
παντὶ μέσωι τὸ κράτος θεὸς ὤπασεν, ἄλλ᾽ ἄλ-
λαι δ᾽ ἐφορεύει.
Σύμμετρον $\delta^{\circ}$ ἔπος λέγω,
δυσσεβίας μὲν ὕβρις τέκος ὡς ἐτύμως·
530
ἐκ δ᾽ ὑγιείας
φρενῶν ὁ πᾶσιν φίλος καὶ πολύευκτος ὄλβος. –
ἐς τὸ πᾶν δέ σοι λέγω,
βωμὸν αἴδεσαι δίκας·
μηδέ νιν
535
κέρδος ἰδὼν ἀθέωι ποδὶ λὰξ ἀτίσηις· ποι-
νὰ γὰρ ἐπέσται.
κύριον μένει τέλος.
πρὸς τάδε τις τοκέων σέβας εὖ προτίων
καὶ ξενοτίμους
540
ἐπιστροφὰς δωμάτων αἰδόμενός τις ἔστω. =
καλεῖ $\delta^{7}$ ἀκούοντας οὐδὲν (ἐν) μέσαι
δυσπαλεῖ τε δίναι·
γελᾶι δὲ δαίμων $\hat{\epsilon}\pi^{2}$ ἀνδρὶ θερμῶι,
τὸν οὔποτ᾽ αὐχοῦντ᾿ ἰδὼν ἀμηχάνοις
560
δύαις λαπαδνὸν οὐδ᾽ ὑπερθέοντ᾽ ἄκραν·
$\delta\iota^{2}$ αἰῶνος δὲ τὸν πρὶν ὄλβον
ἕρματι προσβαλὼν δίκας ὤλετ᾽ ἄκλαυτος ἄιστος. =
Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Greek text of Aeschylus' Eumenides, edited by F. A. Paley, 1885.) — 490 focus
νῦν καταστροφαὶ νέων
θεσμίων, εἰ κρατήσει δίκα τε καὶ βλάβα
τοῦδε μητροκτόνου.
470
πάντας ἤδη τόδ᾽ ἔργον εὐχερείᾳ ξυναρμόσει βροτούς.
πολλὰ δ᾽ ἔτυμα παιδότρωτα
πάθεα προσμένει τοκεῦσιν μεταῦθις ἐν χρόνῳ.
475
οὔτε γὰρ βροτοσκόπων
μαινάδων τῶνδ᾽ ἐφέρψει κότος τις ἐργμάτων,
πάντ᾽ ἐφήσω μόρον,
πεύσεται δ᾽ ἄλλος ἄλλοθεν, προφωνῶν τὰ τῶν πέλας κακὰ,
480
λῆξιν ὑπόδοσίν τε μόχθων·
ἄκεά τ᾽ οὐ βέβαια τλάμων [δέ τις] μάταν παρηγορεῖ.
μηδέ τις κικλησκέτω
ξυμφορᾷ τετυμμένος,
485
τοῦτ᾽ ἔπος θροούμενος,
ὦ δίκα, ὦ θρόνοι τ᾽ Ερινύων.
ταῦτά τις τάχ᾽ ἂν πατὴρ
ἢ τεκοῦσα νεοπαθής
οἶκτον οἰκτίσαιτ᾽, ἐπειδὴ πίτνει δόμος δίκας.
490
ἔσθ᾽ ὅπου τὸ δεινὸν εὐ
καὶ φρενῶν ἐπίσκοπον
δεῖ μένειν καθήμενον·
ξυμφέρει σωφρονεῖν ὑπὸ στένει·
495
τίς δὲ μηδὲν ἐν φάει
καρδίας * ἂν ἀνατρέφων,
ἢ πόλις βροτός θ᾽, ὁμοίως ἔτ᾽ ἂν σέβοι δίκαν;
μήτ᾿ ἀνάρχετον βίον
μήτε δεσποτούμενον
αἰνέσῃς.
παντὶ μέσῳ τὸ κράτος θεὸς ὤπασεν·
ἄλλ᾽ ἄλλᾳ δ᾽ ἐφορεύει.
ξύμμετρον δ᾽ ἔπος λέγω,
505
δυσσεβίας μὲν ὕβρις τέκος ὡς ἐτύμως·
ἐκ δ᾽ ὑγιείας
φρενῶν ὁ πᾶσιν φίλος
καὶ πολύευκτος ὄλβος.
ἐς τὸ πᾶν δέ σοι λέγω,
510
βωμὸν αἴδεσαι δίκας·
μηδέ νιν,
κέρδος ἰδὼν, ἀθέῳ ποδὶ λὰξ ἀτί-
σῃς· ποινὰ γὰρ ἐπέσται·
κύριον μένει τέλος.
515
πρὸς τάδε τις τοκέων σέβας εὖ προτίων,
καὶ ξενοτίμους
ἐπιστροφὰς δωμάτων
αἰδόμενός τις ἔστω.
ἑκὼν δ᾽ ἀνάγκας ἄτερ δίκαιος ὢν
520
οὐκ ἄνολβος ἔσται·
πανώλεθρος δ᾽ οὔποτ᾽ ἂν γένοιτο·
τὸν ἀντίτολμον δὲ φαμὶ * καὶ παραιβάταν
τὰ πολλὰ παντόφυρτ᾽ ἄνευ δίκας
βιαίως ξὺν χρόνῳ καθήσειν
525
λαῖφος, ὅταν λάβῃ πόνος,
θραυομένας κεραίας.
καλεῖ δ᾽ ἀκούοντας οὐδὲν, ἐν μέσᾳ ἀντ. δ΄.
δυσπαλεῖ τε δίνᾳ·
γελᾷ δὲ δαίμων ἐπ᾿ ἀνδρὶ θερμῷ,
530
τὸν οὔποτ᾽ αὐχοῦντ᾿ ἰδὼν ἀμαχάνοις δύαις
λαπαδνὸν, οὐδ᾽ ὑπερθέοντ᾽ ἄκραν·
δι᾽ αἰῶνος δὲ, τὸν πρὶν ὄλβον
ἕρματι προσβαλὼν δίκας,
ὤλετ᾿ ἄκλαυστος, αἴστος.
535
Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Greek text of Aeschylus' Eumenides, edited by Friedrich Blass, 1907.) — 490 focus
νῦν μεταστροφαὶ νέων
490
θεσμίων, ἢ κρατήσει δίκα (τε) καὶ βλάβα
τοῦδε ματροκτόνου.
πάντας ἤδη τόδ᾽ ἔργον εὐχερείᾶι συναρμόσει
στρ. α
βροτούς.
495
πολλὰ δ᾽ ἔτυμα παιδότρωτα
πάθεα προσμένει τοκεῦσιν μεταῦθις ἐν χρόνωι.
οὐδὲ γὰρ βροτοσκόπων
ἀντ. α
πάντ᾽ ἐφήσω μόρον.
μαινάδων τῶνδ᾽ ἐφέρψει κότος τις ἐργμάτων·
πεύσεται δ᾽ ἄλλος ἄλλοθεν προφωνῶν ἃ τῶν
πέλας κακά,
λῆξιν ὑπόδυσίν τε μόχθων
505
ἄκεά τ᾽ οὐ βέβαι᾽, ἃ τλάμων μάταν παρηγορεῖ.
μηδέ τις κικληισκέτω
ξυμφορᾶι τετυμμένος,
τοῦτ᾽ ἔπος θροούμενος,
510
ὦ Δίκα,
ὦ θρόνοι τ᾽ Ερινύων.
ταῦτά τις τάχ᾽ ἂν πατὴρ
ἢ τεκοῦσα νεοπαθής
στρ. β
οἰκτρὸν οἰκτίσαιτ᾽, ἐπειδὴ πίτνει δόμος Δίκας.
ἔσθ᾽ ὅπου τὸ δεινὸν εὐ
ἀντ. β
καὶ φρενῶν ἐπίσκοπον
δεῖ μένειν καθήμενον.
ξυμφέρει
520
σωφρονεῖν ὑπὸ στένει.
τίς δὲ μηδὲν ἐν φάει
καρδίαν ἄν᾿ ἔτι) τρέων
ἢ πόλις βροτός θ᾽ ὁμοίως ἔτ᾽ ἂν σέβοι δίκαν;
μήτ᾿ ἀνάρχετον βίον
μήτε δεσποτούμενον
στρ. γ
αἰνέσῃς.
παντὶ μέσωι τὸ κράτος θεὸς ὤπασεν, ἄλλ᾽ ἄλλᾶι
530
δ᾽ ἐφορεύει.
ξύμμετρον δ᾽ ἔπος λέγω,
δυσσεβίας μὲν ὕβρις τέκος ὡς ἐτύμως·
ἐκ δ᾽ ὑγιείας
535
φρενῶν ὁ πᾶσιν φίλος
καὶ πολύευκτος ὄλβος.
ἐς τὸ πᾶν δέ σοι λέγω,
ἀντ. γ
βωμὸν αἴδεσαι Δίκας·
μηδέ νιν
540
κέρδος ἰδὼν ἀθέωι ποδὶ λὰξ ἀτίσηις· ποινὰ
γὰρ ἐπέσται,
κύριον μένει τέλος.
πρὸς τάδε τις τοκέων σέβας εὖ προτίων
545
καὶ ξενοτίμους
ἐπιστροφὰς δωμάτων
αἰδόμενός τις ἔστω.
ἑκὼν δ᾽ ἀνάγκας ἄτερ
550
στρ. δ 550
δίκαιος ὢν οὐκ ἄνολβος ἔσται,
πανώλεθρος δ᾽ οὔποτ᾽ ἂν γένοιτο.
τὸν ἀντίτολμον δέ φαμι παρβάταν,
(ἄγον〉τα πολλὰ παντόφυρτ᾽ ἄνευ δίκας
βιαίως, ξὺν χρόνωι καθήσειν
555
λαῖφος, ὅταν λάβηι πόνος θραυομένας κεραίας.
καλεῖ δ᾽ ἀκούοντας οὐ-
δὲν (ἐν) μέσᾶι δυσπαλεῖ τε δίνᾶι·
ἀντ. δ
γελᾶι δὲ δαίμων ἐπ᾿ ἀνδρὶ θερμῶι,
560
τὸν οὔποτ᾽ αὐχοῦντ᾿ ἰδὼν ἀμαχάνοις
δύαις λαπαδνὸν οὐδ᾽ ὑπερθέοντ᾽ ἄκραν·
δι᾽ αἰῶνος δὲ τὸν πρὶν ὄλβον
έρματι προσβαλὼν δίκας ὤλετ᾿ ἄκλαυτος, αἶστος.
Translations (10)
Eumenides Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926. (Modernized by Perseus.)) — 490-565 focus
The Eumenides (OCR draft) Experimental (The Eumenides. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 490 focus
Now [will] there be a revolution of 6
new laws, if the cause and guilt of this matricide shall prevail. This deed now by its facility 7
will prompt all mortals to [the same] and many certain sufferings from wounds inflicted by children, await parents in time hereafter.
For neither will any wrath of us men-regarding Maenads creep on because of evil deeds: I will leave 1
all death unpunished, and one will ask from another, declaring the evil deeds of his kindred a cessation, and remission from ills no longer certain 2
: but the wretch in vain will console himself.
Nor let any one struck by misfor­ tune invoke us, pouring forth these words, O Justice, and O thrones of the Furies! With such expressions some father perhaps, or mother newly afflicted, may wail a wailing: since the house of Justice falls.
Some times fear, sitting in the right place, and controlling the soul, will terrify it. It is good to grow wise under sorrow. But who keeping no fear in his blithesome heart, either city or mortal alike, would any longer reverence justice?
Praise neither a life free from rule, nor lorded over; to every mean the god affords power, but other things he differently regards. But I speak a fitting word; insolence is the child of impiety, most assuredly; but from sanity of mind tomes prosperity dear to all and much sought.
But altogether I say to you, revere the altar of Justice, nor, looking to gain, dishonour it by trampling on it with godless foot. For punishment will follow: a deci­ sive end awaits. Therefore let every one honour duly the sanctity of parents, and reverence the intercourse of hos­ pitable abodes.
He who is willingly just without neces­ sity shall not be unhappy; utterly destroyed, at least, he can never be. But I declare that the transgressor who dares things contrary, will throw all things into confusion without justice, land shall perish] by violence in time, when trouble has seized his sails, the sail-yard being broken.
And he invokes those who listen not, in the midst of an uncon- qucrable whirlpool; but the deity laughs at the bold man, beholding him, no longer boasting, bound in calamity from which is no escape, nor surmounting the summit: but having dashed his former prosperity on the rock of Justice, unwept, unknown, he is for ever lost.
LES EUMÉNIDES (OCR draft) Experimental (LES EUMÉNIDES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 490 focus
Ce jour verra donc l'avènement de lois nouvelles, si la cause — le crime de ce parricide doit ici triompher! A tous les mortels un si bel exploit va donner
désormais le ton des licences permises. Mille bonnes blessures, taillées dans leur chair par leurs propres fils, voilà le lot réservé aux parents dans l'avenir qui vient!
Et cela,
parce que les Furies qui surveillaient les mortels
auront cessé, elles aussi, de mettre aucun courroux en marche contre de tels crimes. Au meurtre sous toutes ses formes, de ce jour, je lâche la bride. Les hommes iront alors se deman- der l'un à l'autre — chacun ayant à la bouche le récit des
maux d'autrui — où donc trouver une fin, une trêve à telles misères, et ne pourront, les malheureux, que se conseiller vainement des remèdes
bien peu sûrs.
Que personne n'appelle à l'aide, quand le sort le frappera,
et ne clame : « O Justice! ô trônes des Érinyes! » Cette
inouï : la Justice en ce jour voit crouler sa demeure!
Il est des cas où l'Effroi est utile et, vigilant gardien des cœurs, y doit siéger en permanence 1 . Il est bon d'apprendre à
être sage à l'école de la douleur. Qui donc, homme ou cité, s'il n'est rien sous le ciel dont la crainte habite en son âme, garderait le respect qu'il doit à la Justice?
dans l'anarchie que sous le despotisme 2 . Partout triomphe la mesure: c'est le privilège que lui ont octroyé les dieux, le seul qui restreigne leur
pouvoir capricieux 3 . Et n'est-il pas à propos de le répéter ici? s'il est avéré que la démesure est fille de l'impiété 4 ,
la saine raison au contraire a pour fils le bonheur aimé qu'appellent tous les vœux humains.
Je le répète aussi, et c'est la loi suprême : vénère l'autel
de la Justice 5 ; ne va pas outrageusement, séduit par quelque gain, le renverser d'un pied impie 6 . Le châtiment viendra :
dû aux parents, et honore bien les hôtes qui entrent dans ta demeure 7 .
en dépit de la Justice, un beau
jour, j'en réponds, se verra forcé d'amener sa voile, quand l'angoisse le saisira devant l'antenne qui se brise. Il appelle — sans qu'on l'écoute dans l'étreinte du
tourbillon irrésistible. Et le Ciel rit
The Furies (OCR draft) Experimental (The Furies. Robert Potter, 1779.) — 490 focus
Confuſion on theſe upſtart laws!
Havoc with haughty ſtride
Shall march, and wave her banner wide,
550
If venial be this bloody caitiff's cauſe.
Impunity ſhall mortals lead
To ev'ry ſavage deed,
And prompt the ſon with rage unbleſt
To plant the dagger in the parents' breaſt.
555
I ſmile at all this lawleſs force;
Nor ſhall our dreaded pow'r
In vengeance viſit impious mortals more:
No: let deſtruction take her deſtin'd courſe,
ANTISTROPHE I.
Whiſlt his own anguiſh one ſhall moan,
560
He hears his neighbour tell,
Appall'd, of deeds as fierce, as fell;
Tear falls to tear, and groan ſucceeds to groan.
Nor ſhall the rolling ſtorm of woe
One gleam of comfort know.
565
When anguiſh rends the tortur'd breaſt,
Be not to us the mournful call addreſt.
"Where is your throne, ye Furies, where
Juſtice," the father cries,
Or the pale mother, as in blood ſhe lies:
570
But juſtice from her throne is exil'd far.
STROРНЕ 2.
Yet are there hours, when conſcious fear
And the ſtern eye, that darts
Severely thro' their ſecret hearts,
With ſober counſels check their mad career.
575
For when no ray of heavenly light
Breaks thro' the fullen night,
Dark deeds enſue, and virtue's pow'r
By man, by ſtate is reverenc'd no more.
Shall he, the wretch that ſcorns controul,
580
And ſpurns each ſacred law,
Or he that drags his chain with ſervile awe,
Feel the ſweet peace that calms the virtuous ſoul?
ANTISTROPHE 2.
Placed in the midſt does ſtrength reſide.
With an indignant frown
585
On each extreme the Gods look down;
Injuſtice is the child of impious pride.
But all the joys, that life can know,
From temper'd wiſdom flow.
To juſtice chief thy ſoul incline,
590
And bow with reverence at her hallow'd ſhrine.
Nor dare, allur'd by curſed gold,
With foot profane and bold
To ſpurn her altars: vengeance waits the crime,
"And arm'd with terrors knows her deſtin'd time.
595
EPODE.
Let each with awe profound
A parent's honour'd name obey:
Each to thy milder voice, humanity,
Attentive homage pay,
When for the ſtranger thou art found
600
Pleading thy ſtrains of pious potency.
He, that to virtue's heav'nly pow'r
Unforc'd his willing ſoul ſhall bow,
Nor ruin's tyrant rage ſhall know,
Nor keen affliction's tort'ring hour.
605
But he, that dares her ſacred laws deſpiſe,
Trampling on juſtice to amaſs his prey,
Appall'd ſhall hear the ruſhing whirlwinds riſe,
And tremble at the ſtorms that ſwell the ſea.
Wild with deſpair
610
He pours his pray'r,
Whirl'd in the giddy tempeſt round;
His blaſted pride
The Gods deride,
And all his daring hopes confound;
615
Smile, as they view him rack'd with pain
Bound in misfortune's iron chain;
As on the pointed rock they ſee him thrown,
To periſh there unpitied and alone.
Eschilo, Le Eumenidi: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Eumenidi: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 490 focus
Leggi novelle sconvolgeranno
535
la terra tutta, se questo scempio, se questa causa
del matricida trionferà.
Per tal sentenza, la man degli uomini
ad ogni eccesso trascorre immune.
Di vere piaghe dai figli aperte
540
la doglia incombe già sui parenti.
Ogni destino volga a sua posta!
Narrando i mali dei lor vicini,
545
si chiederanno l'un l'altro un fàrmaco,
una difesa dai mali, ahi, miseri!,
dove consigli non son che vani!
Bene è spesso che tra gli uomini
trovi luogo, e che degli animi
550
a custodia il timor segga:
non disdicono
a saggezza angusti freni.
Qual città, quale uomo credi
che potrà, se in cuore dramma
555
di timore non alberghi,
venerare la giustizia ?
Niuno ormai, se la sciagura
lo percuota, osi levare
piú le supplici parole:
560
O Giustizia,
e voi, troni dell'Erinni!
Leverà presto tal gemito
qualche padre, qualche madre
tormentata, poi che il tempio
565
di Giustizia crolla già.
Non lodar vita servile,
né che sciolto abbia ogni freno.
Ogni possanza nel mezzo locar volle il Nume, che vigile
or qui l'occhio volge, ora altrove.
570
lo dico in verità,
ch'è Tracotanza figliuola d'Empiezza;
ma dal pensier prudente
nasce Beatitudine,
diletta ad ogni gente.
575
Sempre a te ripeto: « Próstrati
all'altare di Giustizia.
Né calpestarlo, per lucro che vegga, con piede sacrilego:
ché pronta la pena t'aspetta,
il destinato giorno.
580
Dunque, rispetta chi luce ti diede;
e se giunge al tuo tetto
a rifugiarsi un ospite,
abbi di lui rispetto.
Aeschylus, Eumenides: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Eumenides: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 490 focus
Nunc euerſiones nouarum legum, ſi
Tenuerit iuſticia, uel detrimentum huius parricidæ
Omnes iam opus opportunitate conſociabit mortales.
Multæ uerò peſses adhærebunt uerè puerorum leſiones
475
Parentibus, poſtea in tempore rurſum ſpeculatorum
Menadum horum aſserpet ira mortalium.
Omne fatum dixiſti. intelliget uerò alius aliunde,
Aduocans mala propinquorum,
Quies, ſolutioq; laborum non amplius firma,
480
Miſeros aliquis fruſtra conſolabitur
Neq; quis uocet
Calamitate paratus,
Hoc uerbum dicens,
Heu iuſticia,
485
Heu ſedesq; furiarum.
Fortaſsis hæc, pater,
Aut mater recenter perpeſsa,
Miſericordia afficietur,
Poſtquam cadit domus iuſtè.
490
Sic erit grauitatem & mentis ſpeculantem
Timet ſedentem. conducit
Sapere præ luctu.
Quis uerò nihil in luce
Cor alens,
495
Aut urbs mortalis?
Similiter amplius colet iuſticiam.
Neq; liberam uitam,
Neq; ſubditam laudabis.
Omni quidem tali robur
500
Deus præbet, alia
Alia præbent, temperatum uerò uerbum dico.
Imprietatis uerò contumelia natus tanquam uerè,
Ex ſanitate mentis omnibus uerò amica eſt
Multum optata felicitas, omnino ſanè dico
505
Reuereri iuſticiæ aram, neq; ipſum
Videns lucrum impio
Pede calcando uilipendas.
Pœna ſequitur,
Proprius manet finis.
510
Ad hæc quilibet parentum
Cultum bene primariorum
Et hoſpitales domuum curas
Reuereatur.
Ex quibus ſine necesſitate,
515
Iuſtus exiſtens non infelix erit.
Pernicioſus nunquam erit.
Audacem uiciſsim dico tranſgreſsionem.
Sæpè omnino conſuſum ſine iuſticia,
Cum uiolento tempore conſtitueret,
520
Integumentum cum acceperit labor
Laceratas antennas.
Vocat nihil audientes
Mediæ malæ ſorte.
Ridet dæmon hominem inconſideratum.
525
Hunc nunquam iactantem uidens impotentibus
Pœnis uinculum,
Neq; ſuper exiſtentem faſtigium
In uita priore felicitate anchoræ iuſticiæ proijciens.
Perijt imploratus perditus.
530
Aeschylus, Die Eumeniden: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Die Eumeniden: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 490 focus
Neues Recht bricht herein,
wenn die Sache, wenn die Sünde
dieses Muttermörders siegt.
Kommt's dazu, mögen alle Menschen
495 sonder Scheu losen Leichtsinn üben.
Und den Eltern bringt die Zukunft
manchen Schlag des schwersten Schmerzes:
denn ihn schlägt des Sohnes Hand.
Folgt dem Streich doch von uns
keine Rache, die wir rasend
ahndeten der Menschen Thun.
Merken wird
jeder allerorten,
wenn er zählt
rings der andern Leiden:
505 unsere Arbeit ruht und feiert,
und vergebens hofft er Hilfe,
sein Vertrau'n auf Rettung trügt.
Wen hinfort Unbill trifft,
510 hebe nicht den Klageruf:
'Hilf mir, Recht, Rache hilf, Urgewalt!"
Freilich, solchen Jammerschrei
heben bald von Missethat
frischverletzt
Mutter hier und Vater dort,
515 denn es stürzt das Recht.
Schauder thut manchmal wohl,
hält in Zucht das trotz'ge Herz.
520 Gut bekommt Mäfsigung, auch aus Angst.
Wer von nichts mehr in der Brust
sich das Herz erschüttern läfst,
der verlernt
bald auch Ehrfurcht vor dem Recht,
Einzelmensch und Staat.
525
Weder unumschränkter Freiheit
noch dem Joch der Herrscherwillkür
gieb den Preis.
Alles hat bei Gott den Vorzug, was die rechte Mitte
hält.
530 Wie verschieden er uns führe, dieser Spruch trifft
immer zu.
Das beherz'ge für und für:
scheu' dich vor dem Thron des Rechts.
540 Wag' es nie
frevlen Fuſses ihn zu treten, weil Gewinnesgier dich
lockt.
Denn du muſst die Strafe zahlen; nimmermehr ver-
fällt die Schuld.
545 Darum übe der Ehrfurcht Pflicht, zuerst an den
gehorsam ihnen unterthan,
Eltern,
und auch am Fremdling unter deinem Dache.
550
Wer also lebt, so weit nicht Zwang
den Willen hemmt, dem Rechte treu,
wird Segen nicht entbehren,
und ganz unselig kann er niemals werden.
Doch wer des Rechtes Schranken bricht,
nichts schonend, alles wagend,
die Ordnung unterwühlend,
dem sag' ich es voraus, er wird's erfahren:
555 sein Segel muſs er reffen,
wenn ihm der Sturm die Rae zerbricht.
Mühselig wird die Fahrt.
Die Flut der Brandung ihn erfafst
und reiſst ihn fort. Da ruft er laut.
Doch taub sind ihm die Götter.
560 Die Hölle lacht des heiſsen Menschentrotzes,
der solches nimmer sich versah.
English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, The Furies — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 490 focus
Now are they all undone, the ancient laws,
If here the slayer's cause
Prevail; new wrong for ancient right shall be,
If matricide go free.
Henceforth a deed like his by all shall stand,
580
Too ready to the hand:
Too oft shall parents in the aftertime
Rue and lament this crime,—
Taught, not in false imagining, to feel
Their children's thrusting steel:
585
No more the wrath, that erst on murder fell
From us, the Queens of Hell,
Shall fall, no more our watching gaze impend—
Death shall smite unrestrained.
Henceforth shall one unto another cry
590
Lo, they are stricken, lo, they fall and die
Around me! and that other answers him,
O thou that lookest that thy woes should cease,
Behold, with dark increase
They throng and press upon thee; yea, and dim
595
Is all the cure, and every comfort vain!
Let none henceforth cry out, when falls the blow
Of sudden-smiting woe,
Cry out in sad reiterated strain
O Justice, aid! aid, O ye thrones of Hell!
600
So though a father or a mother wail
New-smitten by a son, it shall no more avail,
Since, overthrown by wrong, the fane of Justice fell!
Know, that a throne there is that may not pass away,
And one that sitteth on it—even Fear,
605
Searching with steadfast eyes man's inner soul:
Wisdom is child of pain, and born with many a tear;
But who henceforth,
What man of mortal men, what nation upon earth,
That holdeth nought in awe nor in the light
610
Of inner reverence, shall worship Right
As in the older day?
Praise not, O man, the life beyond control,
Nor that which bows unto a tyrant's sway.
Know that the middle way
615
Is dearest unto God, and they, thereon who wend,
They shall achieve the end;
But they who wander or to left or right
Are sinners in his sight.
Take to thy heart this one, this soothfast word—
620
Of wantonness impiety is sire;
Only from calm control and sanity unstirred
Cometh true weal, the goal of every man's desire.
Yea, whatsoe'er befal, hold thou this word of mine:
Bow down at Justice' shrine,
625
Turn thou thine eyes away from earthly lure,
Nor with a godless foot that altar spurn.
For as thou dost shall Fate do in return,
And the great doom is sure.
Therefore let each adore a parent's trust,
630
And each with loyalty revere the guest
That in his halls doth rest.
For whoso uncompelled doth follow what is just,
He ne'er shall be unblest;
Yea, never to the gulf of doom
635
That man shall come.
But he whose will is set against the gods,
Who treads beyond the law with foot impure,
Till, o'er the wreck of right, confusion broods,—
Know that for him, though now he sail secure,
640
The day of storm shall be; then shall he strive and fail
Down from the shivered yard to furl the sail,
And call on Powers, that heed him nought, to save,
And vainly wrestle with the whirling wave.
Hot was his heart with pride—
645
I shall not fall, he cried.
But him with watching scorn
The god beholds, forlorn,
Tangled in toils of Fate beyond escape,
Hopeless of haven safe beyond the cape—
650
Till all his wealth and bliss of bygone day
Upon the reef of Rightful Doom is hurled,
And he is rapt away
Unwept, for ever, to the dead forgotten world.
[ Re-enter Athena, with twelve Athenian citizens.
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 490 focus
Neues bricht herein und stürzt
Altes um, wenn die Schuld,
Wenn des Muttermordes Gräul
Im Gericht siegen soll.
Solch ein Sieg lockt die Menschen überall
470
Leicht heraus zu gleicher That!
Blutig droht von Kindeshänden
Mancher Stoß der Aelternbrust
Einst im langen Lauf der Zeit.
Erste Gegenstrophe.
Denn dem Frevler schleicht hinfort
475
Unser Groll, Menschenschuld
Spähend, nicht mehr grimmig nach;
Jeden Mord lass ich frei.
Mancher dann, dem ein Andrer übelthat,
Jammert hier und dort und forscht
480
Nach des Leides Ziel und Heilung;
Hülfe beut sich nirgendwo;
Trösten kann der Arme nicht.
Zweite Strophe.
Nun erhebe Keiner mehr,
Wann ihn schlug das Mißgeschick,
485
Solchen Ruf in schwerer Angst:
„Ha, Gericht! Heil'ge Macht, Erinnyen!"
Solch ein jammervolles Ach
Stöhnt ein Aelternpaar vielleicht,
Heimgesucht von neuem Leid,
490
Weil des Rechtes Tempel stürzt.
Zweite Gegenstrophe.
Oft ja dient die Furcht zum Heil;
Und im Herzen wohne sie
Unverrückt als treue Hut!
Frommt es doch, wenn man weinend Zucht gelernt.
495
Aber wer, der fromme Scheu
Nicht im Busen reifen ließ,
Welcher Mensch und welche Stadt
Chrte fürder noch das Recht?
Dritte Strophe.
Nicht ein Leben schrankenlos,
500
Noch gedrückt von Zwanges Joch,
Lobe dir!
Immer die Mitte ja krönen die Himmlischen;
Andres ordnen sie anders.
Hört von mir ein treffend Wort:
505
Götterverachtung erzeugt sich den frevelnden Muth;
Aus der Gesundheit
Der Seele keimt allgeliebt,
Sehnlich erfleht, der Segen.
Dritte Gegenstrophe.
Und für immer gilt mein Spruch:
510
Ehre fromm des Rechts Altar!
Tritt ihn nicht,
Lüstern nach schnödem Gewinne, mit frevelndem
Fuß; denn Strafe verfolgt dich,
Deiner harrt ein würdig Ziel!
515
Darum verehre der Aeltern geheiligtes Haupt
Jeder, und achte,
Wenn seinem Haus Fremde nah'n,
Heilig das Recht des Gastes!
Vierte Strophe.
Wer, so gesinnt, ohne Zwang unsträflich lebt,
520
Bleibt nicht ungesegnet,
Und nimmermehr stürzt er ganz in Unheil.
Doch wer in tollkühnem Troy die Schranken sprengt,
Und Alles wild umrüttelt ohne Fug und Recht,
Er muß wohl einst die Segel einzieh'n,
525
Wann sie des Sturms Gewalt erfaßt,
Dröhnend die Rahen splittern.
Vierte Gegenstrophe.
Er ruft (kein Ohr hört ihn) aus dem Wirbelstrom,
Der ihn wild umflutet.
Es lacht ein Gott ob des Mannes Unmuth,
530
Sieht ihn in Müh'n ungeahnten schweren Kampfs
Ermatten, daß er nimmermehr die Höh'n gewinnt.
Da bricht sein altes Glück in Trümmer
Endlich am Fels des Rechts, er sinkt;
Keiner beklagt, vermißt ihn!
535
(Die Scene hat sich verwandelt, und zeigt den Areopagos. Eine Anzahl athenischer Edler, von Athene geführt, nimmt auf den Sitzen Platz, die längs der Scenenwand in einer Reihe stehen: vor ihnen steht auf der einen Seite ein Altar, auf der andern ein Tisch mit Stimmgefässen. In der Nähe des Altares steht Orestes. Athene tritt von der Mitte aus nach vorn.)
English (Smyth; revised Bannon and Nagy, CHS) (OCR draft) Experimental (CHS Primary Sources revision of Herbert Weir Smyth’s translation by Cynthia Bannon and Gregory Nagy, with transliterated Greek terms tagged and aligned to the Smyth edition.)

No corresponding passage available

Notes on the current edition

Eumenides

1. τε add. Heath
2. εὐχερείᾳ Turnebus: εὐχερίαι M
3. οὐδὲ Elmsley: οὔτε codd.
4. γὰρ] fort. πὰρ
5. τιν᾽ Weil: τίς M
6. ἄκεά τ᾽ Schütz: ἄκετ᾽ M
7. δέ seclusit Schwenk, τις Pauw
8. ὦ ... ὦ Pauw: ἰὼ ... ἰὼ codd.
9. δεῖ μένειν anonymus (in margine exemplaris Aldini apud bibliothec. Cantabrig.): δειμαίνει codd.
10. δέει Auratus: φάει codd.
11. ἂν add. Lachmann
12. ἀνάρχετον Wieseler: ἄναρκτον M
13. παντὶ Pauw: ἅπαντι codd.
14. ἄλλ᾽ Wellauer: ἄλλα codd.
15. ἄλλα G: ἄλλα ( ι supra α scr.) M
16. δυσσεβίας Fa: δυσσεβείας codd. cett.
17. πάμφιλος Hermann: πᾶσι φίλος codd.
18. δόμων Hartung: δωμάτων codd.
19. ἑκὼν δ᾽ Wieseler: ἐκ τῶνδ᾽ codd.
20. δ᾽ add. Pauw
21. παρβάταν Hermann (olim): περαιβάδαν M: παρβάδαν Fl
22. ἄγοντα O. Müller: τὰ codd. δίκας Fl V: δίκης M
23. ἐν add. Abresch
24. δυσπαλεῖ τε Turnebus: δυσπαλεῖ ται codd.
25. θερμῷ Fa: θερμοέργωι M G P Fl
26. λαπαδνὸν Musgrave: λέπαδνον codd.
27. ᾆστος] αἴστος Porson: ἄιστος codd.

Commentary

Commentary on Aeschylus: Eumenides (Aeschylus. Eumenides. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1887.)

491. δίκα τε καὶ βλάβα , the cause and the wrong: the strong contradiction in terms (oxymoron), which comes out in the Greek more than in the English, is intentional and effective: Orestes' δίκα was ἄδικος and βλαβερά in the eyes of the Eumenides.

496. παιδότρωτα πάθεα , woful wounds dealt by a child, woes from the murderous hands of children.

524. ἢ ... τε is irregular :

524. whether city or man we must say in English.

526. ἀνάρχετον . (read for metre's sake), like ἀπεύχετον Cho. 625.

529. παντὶ μέσῳ , ever to the mean god gives success: a common Greek maxim: so Ag. 378 ἔστω δ᾽ ἀπήμαντον ὥστ᾽ ἀπαρκεῖν, ib. 466 τὸ δ᾽ ὑπερκόπως εὖ κλύειν βαρὺ κρίνω δ᾽ ἄφθονον ὄλβον, etc., the idea being that excess was dangerous: so Eur. Fr. 80 τὰ μείζω τῶν μέσων τίκτει νόσους.

530. ἐφορεύει , directs.

531. ξύμμετρον . seems best taken as timely, fitting: a rather fanciful way of saying wise. [Others take it in accord with this, i.e. with the doctrine of moderation: which is a possible meaning and may be defended: only the main point of all this chorus is the need of repressing crime and licence, and the doctrine of moderation is rather a digression.]

538. ἐς τὸ πᾶν , for whate'er befall; i. e. as the first and greatest rule of life.

541. κύριον μένει τέλος , the appointed end abideth: only an impressive way of saying that good and evil alike shall meet their deserts.

546. ξενοτίμους δόμων ἐπιστροφάς , κ.τ.λ., literally, [ let him revere] guest-honouring visits of the house: a characteristically elaborated expression for hospitable welcome.

551. οὐκ ἄνολβος ἔσται , understatement such as is natural and common in Greek, shall not fail to prosper. 11. 553, 4. If the reading is right, the acc. τὰ πολλὰ παντόφυρτ᾽ is governed by the verbal idea in παραιβάταν: The man who dares to resist and commits all manner of transgressions, swerving from Right: such accusatives after verbals are rather in the manner of Aeschylus : θυμοβόρου φρένα Ag. 103, πολλὰ συνίστορα ib. 1090, ἄπορα πόριμος Prom. 904, χοὰς προπομπός Cho. 23, ἀπότροπον ἄγος ib. 155. (So Schol.) Of the corrections proposed Pauw's is the best ... παντόφυρτ᾽ ἄγοντ᾽ ἄνευ (reading παρβάταν for καὶ παραιβάταν), bringing much confusion : but though the grammar is smoother, the sense is weaker.

555. βιαίως , perforce, i. e. the storm shall compel him. καθήσειν, shall lower sail, i. e. shall be made humble and submissive; so ὑφέσθαι is used Ar. Ran. 1220 ὑφέσθαι μοι δοκεῖ, Soph. Εl. 335 πλεῖν ὑφειμένῃ δοκεῖ. [It is far better to make καθήσειν absolute, and make λαῖφος governed by λάβῃ, than with H. to write καθήσειν λαῖφος, ὅταν λάβῃ, κ.τ.λ. The metaphor is then more gradually and naturally introduced: the rhythm is more effective: and also the Schol. clearly takes καθήσειν by itself, for he explains it ταπεινωθήσεται. Such curtailments are common in technical expressions, e. g. in English, luff , put about, lower away.]

556. πόνος , trouble, a word suggestive from its mildness: he means the hurricane.

559. δυσπαλεῖ , taken by some as a verb (Pal. Verrall): but the adj. δυσπαλής is used by Pindar, while the verb is unknown. The sense is equally good, if we take it adj., and the run of the sentence more easy.

560. θερμῷ , headstrong, rash, as often in Greek.

561. τὸν οὔποτ᾽ αὐχοῦντ᾽ , who boasted he ne'er [should suffer], boasted it ne'er should be, the negative used just as in οὔ φημι, οὐκ ἂν ᾤετο, οὐκ ἀξιῶ, etc. So οὔποτ᾽ ἐλπίσαντες, Agam. 1044.

Critical apparatus to Eumenides (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Eumenides.) focus

mvp-comment-346-1 νέων:

νεων
G. Ald. Hoc dicit, nunc commutationes funt in novas leges, si vincet caussa et noxa huius parricidae.

mvp-comment-347-1 δίκα τε καὶ βλάβα:

δίκα τε καὶ βλάβα
Heathius.
δίκα καὶ βλάβα
M. G. Ald. Rob. Turn.
δίκα καὶ βλάβα
Ven. Flor.

mvp-comment-348-1 εὐχερείᾳ:

εὐχερείᾳ
Turn.
ευχερείαι
M. teste Franzio.
εὐχερία
G.
εὐχερία
Ald. Rob.
εὐχαρία
Flor. Farn. et Bekkero teste Ven.

mvp-comment-349-1 ἔτυμα: Sept. adv. Theb. v. 894.

ἐτύμως δακρυχέων ἐκ φρενός
. V. ad Eum. v. 55.

mvp-comment-350-1 τοκεῦσιν:

τοκεῦσι
Turn. Sed ceteri libri
τοκεῦσιν
.

mvp-comment-351-1 μεταὖθις:

μεταὖθις
Par. Rob.
μετ' αὖθις
Μ. G. (sic G.) Ven. Flor. Farn.
μετὰ τ' αὖθις
Ald. Turn.

mvp-comment-352-1 οὐδὲ:

οὐδὲ
Fritzschius. Libri
οὔτε
.

mvp-comment-353-1 μαινάδων:

μαινάδων γε
Farn.

mvp-comment-354-1 ἄλλοθεν:

ἄλλοθε
Turn.

mvp-comment-355-1 λῆξιν ὑπόδυσίν τε μόχθων ἄκεα δ᾽ οὐ βέβαια πλάμων μάταν παρηγορεῖ:

λῆξιν ὑπόδοσιν τε μόχθων
M. G. Ald. Rob.
λῆξις ὑπόδοσίς τε μόχθων
Turn.
λῆξιν ὑπόδησίν τε μόχθων
Flor.
λήξιν ὑπόδυσίν τε μόχθων
Ven. ut Heathius scribendum coniecit. Videtur etiam scholiastes
ὑπόδυσιν
legisse, quod non recte interpretatur διαδοχήν. Efugium laborum dicit poeta. Deinde proximo versu
ἄκεα δ' οὐ βέβαια
Fritzschius.
ἄκεά τ' οὐ βέβαια
a Schutzio scriptum erat.
ἄκετ᾽ οὐ βέβαια
M. Rob.
ἄκετ᾽ οὐ βεβαία
G. Ald.
ἀκέτ᾽ οὐ βέβαια
ex Par. affertur.
ἄκες' οὐ βέβαια
Ven.
ἄκες ἀβέβαια
Flor.
ἄκεστα. οὐ βέβαια
Farn.
οὐκ ἔτ᾽ οὐ βεβαία
Turn.
οὐκέτ᾽ οὐ βέβαια
Vict. Deinde
τλάμων μάταν παρηγορεῖ
Fritzschius. Libri
τλάμων δέ τις μάταν παρηγορεί
. Itaque haec ita scripsi, aliter quam in Opusc. VI. 2. p. 82.
πεύσεται δ᾽ ἄλλος ἄλλοθεν, προφωνῶν τὰ τῶν πέλας κακά, λῆξιν ὑπόδυσίν τε μόχθων ἄκεα δ᾽ οὐ βέβαια τλάμων μάταν παρηγορεῖ.
Sed dubitari potest an sic potius Aeschylus scripserit,
πεύσεται δ᾽ ἄλλος ἄλλοθεν προφωνῶν τὰ τῶν πέλας κακά, λῆξιν ὑπόδυσίν τε μόχθων ἄκεα τ᾽ οὐ βέβαια πλάμων μάταν παρηγορῶν.
Audiet alius aliunde commemorans propinquorum mala, finem effugiumque laborum atque infirma remedia frustra pro solatio adhibens. Apollonius Rhodius II. 622.
Τίφυ, τί δή μοι ταῦτα παρηγορέεις ἀχέοντε
ς

mvp-comment-356-1 ὦ δίκα:

ὦ δίκα, ὦ
Pauwius. Libri
ἰὼ δίκα ἰώ
.

mvp-comment-357-1 Ἐρινύων:

ἐρινύων
Μ. G. Rob.
ἐριννύων
Ven. Flor. Ald. Turn.

mvp-comment-358-1 οἰκτίσαιτ':

οἰκτίσετ
Rob.

mvp-comment-359-1 πίτνει: Libri

πιτνεῖ
.

mvp-comment-360-1 ἔσθ' ὅπου τὸ δεινὸν εὖ τις φρενῶν ἐπίσκοπον δειμανεῖ καθήμενον: Libri

ἔσθ' ὅπου τὸ δεινὸν εὖ τις φρενῶν ἐπίσκοπον δειμαίνει καθήμενον
, nisi quod haec ultima verba,
δειμαίνει καθήμεvov
omissa sunt in Rob. Schutzius, qui olim
δειματοῖ
scribendum coniecerat, in quod etiam Franzius incidit, postea ut Wakefieldius et ego anno 1799.
δειμανεῖ
dedit. Sic etiam Abreschius, sed ille post hoc verbum ponens signum interrogandi. Sed
δειμαίνειν
nusquam est terrere. Perperam intellecti sunt Aeschylus Pers. v. 601.
φίλοι, κακῶν μὲν ὅςτις ἔμπειρος κυρεῖ, ἐπίσταται βροτοῖσιν ὡς ὅταν κλύδων κακῶν ἐπέλθῃ, πάντα δειμαίνειν φιλεῖ
, et Plato Leg. IX. p. 865. D.
λέγεται δὲ ὡς ὁ θανατωθεὶς ἄρα βιαίως, ἐν ἐλευθέρῳ φρονήματι βεβιωκώς, θυμοῦταί τε τῷ δράσαντι νεοθνὴς ὤν, καὶ φόβου καὶ δείματος ἅμα διὰ τὴν βίαιον πάθην αὐτὸς πεπληρωμένος, ὁρῶν τε τὸν ἑαυτοῦ φονέα ἐν τοῖς ἤθεσι τοῖς τῆς ἑαυτοῦ συνηθείας ἀναστρεφόμενον δειμαίνει, καὶ ταραττόμενος αὐτὸς ταράττει κατὰ δύναμιν πᾶσαν τὸν δράσαντα, μνήμην ξύμμαχον ἔχων, αὐτόν τε καὶ τὰς πράξεις αὐτοῦ
. Apud Quintum Smyrnaeum II. 499.
δειμαίνοντο
medium est, timore se corripi passi sunt. Itaque quum neque
δειμανεῖ
in illa horum versuum conformatione ferri posset, et
εὖ καί
plane supervacaneum esset, in Opusc. VI. 2. p. 83. seq. ita scribendum putavi,
ἔσθ' ὅπου τὸ δεινὸν εὐ, καὶ φρενῶν ἐπίσκοπον δεῖ μένειν καθήμεvov
, nonnumquam bonum est timere, et oportet animi custodem constitutum manere. Ita legisse videtur scholiastes, cuius haec est adnotatio,
οὐ πανταχῆ τὸ δεινὸν ἀπεῖναι φρενῶν δεῖ
. Eandem coniecturam,
δεῖ μένειν
, in margine exemplaris Aldini bibliothecae Cantabrigiensis adscriptam commemorat Dobraeus Adv. II. p. 29. Nunc probabilius mihi visum est Aeschylum sic scripsisse,
ἔσθ' ὅπου τὸ δεινὸν αὖ τις φρενῶν ἐπίσκοπον δειμανεῖ καθήμενον
.

mvp-comment-361-1 ξυμφέρει: omissum in Rob.

mvp-comment-362-1 ὑπὸ στένει:

ὑπὸ στένει
M. Flor. Rob. Τurn.
ὑποστένει
G. Ven. Farn. Ald. Fuerunt qui
ὑπὸ δέει
vel
ὑπὸ σθένει
scribendum putarent. Male. Hoc dicitur, conducit rebus angustis coactum sapere.

mvp-comment-363-1 τίς δὲ μηδὲν ἐν δέει καρδίαν ἔτ᾽ ἀνατρέφων, ἢ πόλις βροτός θ' ὁμοίως, ἔτ᾽ ἂν σέβοι δίκαν;: Libri

ἐν φάει καρδίαν ἀνατρέφων
. Ιd scholiastes interpretatur λαμπρότητι καὶ ὀρθότητι φρενῶν, ut
καρδίας
legisse videatur, quod Canterus aliique receperunt. Hoc minime probandum est. Rectissime Auratus
ἐν δέει
. Quae deest syllaba, eam non recte in Opusc. VI. 2. p. 83. inserto
ἄν
post
καρδίαν
supplendam esse existimavi. In ultimo huius strophae versu
σέβει
Μ. Ceteri
σέβοι
. Denique
δίκας
G. Ald. Rob. Turn.
δίκαν
Victorius, ex M. ut videtur. Sic etiam Ven. et, ut videtur, Flor. Farn. Scripsi
τίς δὲ μηδὲν ἐν δέει καρδίαν ἔτ᾽ ἀνατρέφων, ἢ πόλις βροτός θ' ὁμοίως, ἔτ᾽ ἂν σέβοι δίκαν;

mvp-comment-364-1 ἀνάρχετον:

μήτ' ἄναρκτον βίον
M. G. Ald. Rob. Τurn.
μήτ' ἀνάρκετον β.
Farn.
μήτ' ἀνάρκητον β.
Ven. (sic Ven.) Flor.
μήτ' ἄναρκτον οὖν βίον
Heathius. Recte videtur Wieselerus scribendum censuisse
μήτ' ἀνάρχετον βίον
, ut
ἀπεύχετον
Aeschylus dixit in Choeph. v. 149. et 615.

mvp-comment-365-1 παντὶ:

παντὶ
Pauwius. Libri
ἅπαντι
.

mvp-comment-366-1 ἀλλ᾽ ἄλλα δ᾽ ἐφορεύει: Deinde error Aldinae,

μέτῳ τὸ κράτος
, fecit ut Turnebus daret
μὲν ὅτῳ τὸ κράτος
. Deinde
ἄλλα ἄλλαι δ' ἐφορεύει
Μ.
ἄλλα ἄλλα δ᾽ ἐφορεύει
Ven. Flor. Farn.
ἄλλα ἄλλα δ᾽ ἐφορεύει
Rob.
ἄλλα ἄλλα διεφορεύει
G. deleto accentu gravi, qui in
άλλα
ad ultimam syllabam adscriptus fuerat.
άλλα ἄλλα διεφορεύει
Ald. Turn. Scribendum esse
ἀλλ᾽ ἄλλα δ᾽ ἐφορεύει
Wellauerus vidit. Hoc dicit poeta, omni medio deus primatum concessit: alia enim aliter gubernat, i. e. alia aliis rebus pro suo arbitrio attribuit. Scholiastes quid in mente habuerit, non ausim dicere. Verba eius haec sunt,
ἄλλα ἄλλως ἐφορᾷ ὁ Θεός· ἔσθ' ὅπη δέους
. Abreschius et Heathius scripsisse eum putaverunt
ἔσθ' ὅπη δέος
, idque ad v. 510. rettulerunt.

mvp-comment-367-1 δυςσεβίας:

δυςσεβίας
Porsonus, et sic Farn. in quo ιωνικόν adscriptum est.
δισσεβείας
Rob. Ceteri
δυσσεβείας
.

mvp-comment-368-1 ὑγιείας:

ὑγείας
Rob.

mvp-comment-369-1 αὖ φρενῶν ὁ πάμφιλος: Libri

φρενῶν ὁ πᾶσι φίλος
. Heathio
πᾶσιν
scribenti olim obtemperavi, ut ceteri editores. Sed displicet hoc metrum hic prae eo quod in antistrophico versu libri habent,
δωμάτων ἐπιστροφάς
. Quare scripsi
* αὖ * φρενῶν ὁ πάμφιλος
.

mvp-comment-370-1 καὶ:

τε καὶ
pro
καὶ
Farn. Habet enim in antistrophicis versibus
καὶ ξενοτίμους γε δωμάτων ἐπιστροφάς
.

mvp-comment-371-1 δέ σοι:

δέ σοι
Μ. G. Par. Ven. Flor. Farn. Rob. Errorem Aldinae,
δέ τοι
, Turnebus et ceteri servarunt.

mvp-comment-372-1 αἴδεσαι δίκας:

αἴδεσται δίκας
error Ald. Hinc
αἰδεῖσθαι δίκας
Turn.

mvp-comment-373-1 νιν: Post

νιν
in Par. additum
τὴν δίκην
, adnotatio scholiastae.

mvp-comment-374-1 ἀτίσῃς:

ἀτίσης
(sic M.) vel
ἀτίσῃς
M. G. Ald. Rob. Turn.
ἀντίσῃς
Ven. (sic Ven.) Flor.
ἀντήσῃς
Farn.
πατήσης. γρ. ἀτίσῃς
Par.

mvp-comment-375-1 ἐπέσται:

ἕπεται
pro
ἐπέσται
Ven. Flor. Farn.

mvp-comment-376-1 τις:

τι
pro
τις
Farn.

mvp-comment-377-1 ξενοτίμους:

γε
post
ξενοτίμους
addit Farn.

mvp-comment-378-1 δωμάτων ἐπιστροφὰς:

δώματαν ἐπιστροφὰς
G.
δώματ' ἀνεπιστροφὰς
Ald. Ceteri
δωμάτων ἐπιστροφάς
, quorum verborum ordinem mutaverat Heathius. V. ad v. 527.

mvp-comment-379-1 αἰδόμενός τις ἔστω:

αιδούμενός τις ἔστω
Ven.

mvp-comment-380-1 ἑκὼν δ᾽ ἀνάγκας ἄτερ: Libri

ἐκ τῶνδ᾽ ἀνάγκας ἄτερ
. Recipienda erat Wieseleri emendatio,
ἑκὼν δ᾽ ἀνάγκας ἄτερ
.

mvp-comment-381-1 ὢν: omittit Farn.

mvp-comment-382-1 πανώλεθρος δ᾽:

πανόλεθρος
Ald. Rob. Post
πανώλεθρος
Pauwius
δ'
inseruit.

mvp-comment-383-1 παραβάταν:

φαμὶ περαιβάδων
M. G. Ald. Rob. In G. tamen prius
παραιβάδαν
scriptum fuerat.
φαμὶ περβάδαν
Ven. Farn.
φαμὶ παρβάδαν
Flor.
φαμὶ παραβάταν
Turn.
φαμε παραιβάδαν
Victorius. Scholiastes adscripsit παραβεβηκότα. Olim
φαμὶ παρβάταν
scripseram. Nunc melius visum est quod in Opusc. VI. 2. p. 84. proposui,
τὸν ἀντίτολμον δέ φαμι καὶ παραιβάταν
.

mvp-comment-384-1 τὰ πολλὰ παντόφυρτ᾽ ἄνευ δίκας:

τὰ πολλὰ παντόφυρτ᾽ ἄνευ δίκης
M. Rob. et sic Ven. Flor. nisi quod
δίκας
habent.
ἄνευ τινος
pro
ἄνευ
Farn.
τὰ πολλὰ παντόφυρτον ἄνευ δίκης
G. Ald. Turn. sed in G. scriptum prius fuerat
δίκας
. Pauwio scribendum videbatur
τὰ πολλὰ παντόφυρτ᾽ ἄγοντ᾽ ἄνευ δίκης
. Hoc si probandum esset, in antistrophico versu 551. scribi posset
λαπαδνόν, οὐδὲ κῦμ᾽ ὑπερθέοντ᾽ ἄκρον
. Sed non opus est ut
άγοντ'
addatur.
Τὸν ἀντίτολμον καὶ παραιβάταν τὰ πολλὰ παντόφυρτ᾽ ἄνευ δίκας
idem est ac si dixisset
τὸν οὕτω πολλὰ τολμήσαντα
.

mvp-comment-385-1 βιαίως:

βιαίῳ
vitium Ald. Turn. Cohaerent
καθήσειν λαίφος
. Male post
καθήσειν
interpungebatur.

mvp-comment-386-1 ὅταν: Libri

ὅτ᾽ ἄν
.

mvp-comment-387-1 οὐ δὲν ἐν μέσᾳ δυςπαλεῖ τε δίνᾳ:

οὐδὲν ἐν μέσῳ
M. G. Ven. Flor. Ald. Rob. Turn., nisi quod
οὐδὲν μέσα
habent Ald. Rob.
οὐδὲν μέσσα
Farn. Ex Par.
οὐδὲν δ᾽ ἐν μέσα
Linwoodius affert.
οὐδὲν ἐν μέσῳ
scribendum vidit Abreschius. Deinde
δυςπαλεῖ τε δίνα
Turnebus. Libri
δυσπαλεῖται δίνα
. Sic etiam Rob. non
δυσπαλεῖ δέ
.

mvp-comment-388-1 γελᾷ δὲ δαίμων:

γέλᾳ δ᾽ ὁ δαίμων
Turn. ex lemmate scholii in ed. Rob. quod non habet M. Recte
γελᾷ δὲ δαίμων
ceteri omnes.

mvp-comment-389-1 θερμῷ:

θερμώ
Pauwius, et sic Farn. in quo
θερμουργῷ
adscriptum est.
θερμοεργῶν
Μ.
θερμοεργῷ
G. Par. Flor. Ald. Rob. Turn.
θυμοεργῷ
Ven.
θερμουργῷ
scripserat Victorius.

mvp-comment-390-1 ἀμαχάνοις: Libri

ἀμηχάνοις
.

mvp-comment-391-1 λαπαδνόν: Libri

λέπαδνον
. Scholiastes
γελά, φησίν, ὁ δαίμων ἐπὶ τῷ ἀδίκως πάσχοντι· τὸν μηδέποτε προςδοκήσαντα τιμωρεῖσθαι ἰδὼν ἐν μέσῃ τῇ δύῃ ὑπεζευγμένον καὶ χαλινωθέντα· τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ λέπαδνον
. Scribendum esse
λαπαδνόν
, i. e.
ἀλαπαδνόν
, dixi in Opusc. VI. 2. p. 85. Idem viderunt Musgravius et Fritzschius.

mvp-comment-392-1 οὐδ᾽ ὑπερθέοντ᾽:

οὐδὲ
plene Turn.
ὑπέρθεον τ'
G. Ald. Ad
οὐδ᾽ ὑπερθέοντ᾽ ἄκραν
conferendi sunt versus Euripidis in Archelao (fr. IV. Matth.)
οὐ γὰρ ὑπερθεῖν κύματος ἄκραν δυνάμεσθ'· ἔτι γὰρ θάλλει πενία, κακὸν ἔχθιστον, φεύγει δ᾽ ὄλβος
, et Theognidis v. 619.
πόλλ' ἐν ἀμηχανίησι κυλίνδομαι ἀχνύμενος κῆρ· ἄκρην γὰρ πενίης οὐχ ὑπερεδράμομεν
.

mvp-comment-393-1 προςβαλὼν:

πρὸς βαλὼν
Αld.

mvp-comment-394-1 αἴστος:

αἶστος
Porsonus. Libri
άϊστος
. Sophocles Ai. v. 515.
σὺ γάρ μοι πατρίδ᾽ ἤστωσας δορί
. V. Bachm. ad Lycophr. v. 71.

mvp-comment-395-1 κήρυξ:

κῆρυξ
Rob.

mvp-comment-396-1 κατειργάθου:

κατειργάθου
Porsonus. Libri
κατεργάθου
. Dindorfius ex Elmsleii praecepto
κατειργαθοῦ
. V. ad v. 430.

Commentary on the Eumenides (OCR draft) (Brief English notes on Aeschylus' Eumenides by F. A. Paley, 1885.) focus

mvp-comment-157-1 νῦν καταστροφαί] 'Now we shall have to take up with new laws, if the cause and the wrong of this matricide is to prevail. Cf. Pers. 783

ποῖ καταστρέφεις λόγου τελευτήν;
Suppl. 436
ἄνευ δὲ λύπης οὐδαμοῦ καταστροφή.
 By θεσμία the laws of filial duty are meant, Suppl. 688 . We might also render καταστροφαὶ, ‘the subversion of old laws so that new ones come in their place,' as μεθαρμόσαι τρόπους νέους, Prom. 317 . But the context rather points to the sense, the end of all this will be that we shall have new laws.

mvp-comment-158-1 ξυναρμόσει] 'Will reconcile them to viewing matricide with indifference. Cf. Plat. Resp. 111. p. 391 ult.

μὴ ἡμῖν πολλὴν εὐχέρειαν ἐντίκτωσι τοῖς νέοις πονηρίας.

mvp-comment-159-1 προσμένει] await, are in reserve for, parents in times yet to come. - ἔτυμα, real, genuine, not merely told in story.

mvp-comment-160-1 οὔτε γάρ] The γάρ preceding is the same as ἐπεὶ, since no anger for these deeds will attach to them from us, the weird sisters who watch the actions of men, I shall let every kind of death take its own course, i.e. I shall not interfere to prevent or to punish it. Schol.

οὐ τιμωρήσω τοῖς ἀδικουμένοις, ἀλλὰ συγχωρήσω ἀλλήλοις ἀναιρεῖν.

mvp-comment-161-1 The meaning here is exceedingly obscure; the MS. reading ὑπόδοσίν τε is explained by the Schol.

διαδοχὴν,
and it is likely that he read ὑποδοχήν. As for λῆξιν, it may be either from λήγω or fronı λαγχάνω. We may translate, 'and one shall hear from another, while he is predicting the misfortunes of others, that he is himself getting a share of and harbouring in his own home the like trials; and the unhappy man speaks in vain of remedies that are no longer to be relied on.' Schol.
παθὼν δέ τις μάτην ἑαυτὸν παραμυθεῖται τῇ εἰς ἡμᾶς ἐλπίδι.
 He appears to have read τλάμων δέ τις μάταν, but the metre of v. 475 requires the omission of an iambus,

mvp-comment-162-1 κικλησκέτω] Schol.

ἡμᾶς δηλονότι.

mvp-comment-163-1 ταῦτα] ‘in such strains,' λέγων οι θρηνῶν. See on Pers. 161 .

mvp-comment-164-1 ἔσθ᾽ ὅπου] ‘There are cases in which the dread of retribution should remain enthroned in the heart, keeping a salutary watch even over men's minds (as well as over their actions).' For δεῖ μένειν the Med. has δειμαίνει, but the Schol.

οὐ πανταχὴ τὸ δεινὸν ἀπεῖναι φρενῶν δεῖ.
The necessity of some moral control is here strongly inculcated; for without having anything to dread neither city nor private citizen would continue to respect justice.

mvp-comment-165-1 ὑπὸ στένει] through suffering. This doctrine is enlarged upon in Ag. 170 seqq.

mvp-comment-166-1 μηδέν] Supply δεινὸν from v. 491. In the next verse the metre of v. 489 suggests καρδίας ἂν ἀνατρέφων, ‘if he cherishes no fear in the gaiety of his heart, but thinks all will be well however he may act. - ὁμοίως, as he would do were he in constant fear of punishment.

mvp-comment-167-1 ἀνάρχετον = ἄναρκτον (the MS. reading, corrected by Wieseler) may be compared with ἀπεύχετον = ἄπευκτον, Cho. 614 . Hesych.

ἄναρκτον· ἀνυπότακτον, οὗ οὐδεὶς ἦρξε.
«The poet here advises the via media in politics, wishing perhaps to warn the party of Pericles to be moderate in their reforms.

mvp-comment-168-1 ἄλλ᾿ ἄλλᾳ] 'But other things (viz. whatever is in extreme) he regards differently, or with disfavour. The more ordinary meaning of the phrase, like alia aliter, is here inapplicable.

mvp-comment-169-1 ξύμμετρον] concise, Schol.

σύντομον.
He sums up in a brief maxim the doctrine given at length in Ag. 732 seqq. This is a warning not to overthrow time-honoured institutions, like the court of the Areopagus.

mvp-comment-170-1 ἐς τὸ πᾶν] Generally, and beyond the application to a particular instance. For the altar of Justice,' see Ag. 375 .

mvp-comment-171-1 κύριον τέλος] Το every man a proper and fitting end is in reserve, viz. punishment or reward according to his deserts.

mvp-comment-172-1 αἰδόμενος] This may stand alone as the predicate, for αἰδήμων, ‘let him show respect by honouring parents and guest,' or we may construe let him honour parents and show a due regard to hospitality, lit. 'to the guesthonouring management of his house. Compare δωμάτων ἐπιστροφὰς in Theb. 645 .

mvp-comment-173-1 ἐκών] The doctrine of voluntary justice, i.e. acting from a sense of right and not merely through fear of punishment, a very advanced principle of morality, was enunciated by Simonides quoted by Plato, Protag. p. 345 D . See also Resp. 11. p. 360 c

οὐδεὶς ἑκὼν δίκαιος ἀλλ᾽ ἀναγκαζόμενος.
Such a man, says the poet, will not be unblessed; wholly ruined he never can be, though he may meet with some reverses in life. We should read with real interest such expressions of faith in the reward of virtue; the doctrine is alike profound and sublime. He goes on to say that the sinner who recklessly confuses right with wrong will suffer a shipwreck in the end, and the gods will not bear him in his distress.

mvp-comment-174-1 τὸν ἀντίτολμον] Schol.

τὸν τὰ ἐναντία τοῖς εἰρημένοις τολμῶντα.
Cf. Ag. 366
ἀτολμήτως ἄρη πνεόντων.
 Here, perhaps, the adversary of justice is described. In the next verse ἄγοντα is added on the conjecture of Pauw. Construe βιαίως ἄγοντα, a metaphor, perhaps, from the forcible abduction of slaves or captives.

mvp-comment-175-1 καθήσειν] He will take down his sail when it is too late, and when the yard-arm is being broken by the gale.

mvp-comment-176-1 δυσπαλεῖ] aegre luctatur, he struggles hard in the middle of the whirling waves. Herod. VIII. 21

εἶχε πλοῖον κατῆρες ἑτοῖμον, εἰ παλήσειε ὁ ναυτικὸς στρατός.
ós. The adjective δυσπαλὴς occurs in Ap. Rhod. Iv. 52 .

mvp-comment-177-1 θερμῷ] rash. Theb. 599

ναύταισι θερμοῖς καὶ πανουργίᾳ τινί.
The Schol. explains it ἐπὶ τῷ ἀδίκως πάσχοντι, but perhaps he wrote ἐπὶ τῷ ἀδίκῳ ταῦτα πάσχοντι. – τὸν οὔποτ᾽ αὐχοῦντα, who was too sure it would never come to this. Cf. οὔποτ ηὔχουν-μολεῖσθαι, Prom. 708 , οὐ γάρ ποτ' ηὔχουν, Ag. 489 .

mvp-comment-178-1 λαπαδνόν] ‘brought low, ᾿ ἀλαπαδνόν. This is Musgrave's conjecture for λέπαδνον, which the Schol. explains ὑπεζευγμένον καὶ χαλινωθέντα. -ἄκραν, not skimming the crest of the wave, but swamped. Eur. frag. Archel. 229 , οὐ γὰρ ὑπερθεῖν κύματος ἄκραν δυνάμεσθ.

mvp-comment-179-1 ἔρματι] a sunken reef. See Ag. 977

καὶ πότμος εὐθυπορῶν ἀνδρὸς ἔπαισεν ἄφαντον ἕρμα.

mvp-comment-180-1 The goddess returns, accompanied by twelve venerable citizens. The loud tones of a trumpet are heard, proclaiming silence and attention to her words, and to the rules that are to be followed in her court for all time, by which expression the poet deprecates any present interference with a divinely-established institution. αἰεί.

Selected scholia accompanying Blass's Eumenides (OCR draft) (The mixed Greek, Latin, and German scholia register printed with Friedrich Blass's 1907 edition, aligned to O. L. Smith's later recensional editions.) focus

mvp-comment-191-1 ἡ μὲν Ἀθηνᾶ ἀπῆλθεν εὐτρεπίσαι δικαστάς, ὁ δὲ Ὀρέστης ἱκετεύων μένει, αἱ δὲ Ἐρινύες φρουροῦσιν αὐτόν. μέλος δὲ οἰκεῖον ἄιδουσι τῆι ἑαυτῶν προαιρέσει.

mvp-comment-192-1 τὸ μητροκτονεῖν.

mvp-comment-193-1 τῶν τοὺς βροτοὺς ἐπισκοπούντων.

mvp-comment-194-1 ἡμῶν δῆλον ὅτι.

mvp-comment-195-1 πάντ᾽ ἐφήσω μό(ρον): οὐκέτι τινὰ μὲν ἔννομον ἡγήσομαι μόρον, τινὰ δὲ οὐ, ἀλλὰ πάντα ἐφήσω μόρον, ὅπως τις βούλεται ἀναιρεῖν. οὐ τιμωρήσω τοῖς ἀδικουμένοις, ἀλλὰ συγχωρήσω ἀλλήλους ἀναιρεῖν.

mvp-comment-196-1 πεύσεται δ᾽ ἄλλος: ἀεὶ τὰ ἀλλήλων ἀκούσονται, καὶ οὐ γίνεται κακῶν ἀνάπαυσις.

mvp-comment-197-1 διαδοχήν.

mvp-comment-198-1 παθὼν δέ τις μάτην ἑαυτὸν παραμυθεῖται τῆι εἰς ἡμᾶς ἐλπίδι. ἡ, ἕκαστος δὲ τῶν φονέων παρηγορηθήσεται. τλήμων γὰρ ὁ ἀναιδής· „ἡ δ᾽ ὧδε τλήμων" (Soph. El. 275).

mvp-comment-199-1 ἡμᾶς δηλονότι.

mvp-comment-200-1 θροῶν.

mvp-comment-201-1 ταῦτα ἀναιρούμενος πατήρ ἤ μήτηρ ὑπὸ παιδός.

mvp-comment-202-1 ἐπειδὴ ἀπόλωλε (f: παρόλ. Μ) τὸ δίκαιον (auch f).

mvp-comment-203-1 οὐ πανταχῆι τὸ δεινὸν ἀπεῖναι φρενῶν δεῖ.

mvp-comment-204-1 ὥστε καθήμενον ὑπὸ στένει σωφρονεῖν. ὡσεὶ ἔλεγεν ὑπὸ τῶι δέει. ἔστι δὲ ἀπ᾿ εὐθείας τῆς τὸ στένος.

mvp-comment-205-1 λαμπρότητι, ὀρθότητι φρενῶν.

mvp-comment-206-1 ἀλλὰ τὸν (Rob. f. τῶν) ἠρέμα τούτων ἐφαπτόμενον· παρόσον αἱ μὲν παντάπασι τυραννούμενοι κακῶς βιοῦσιν, οἱ δὲ ἄναρχοι πονηρῶς.

mvp-comment-207-1 προφωνῶν τὰ τῶν.

mvp-comment-208-1 ὑπόδοσιν Μ, ὑπόδυσιν g (-δησιν f).

mvp-comment-209-1 ἄλλα ἄλλως ἐφορᾶι ὁ θεός. ἔσθ᾽ ὅπη(ι) δέους (zu 516, Weckl.).

mvp-comment-210-1 σύντομον.

mvp-comment-211-1 ὕβριν γεννῶσα. οἱ γὰρ ἀρξάμενοι τοῦ θείου καταφρονεῖν ὑβρίζουσι τοὺς ἀνθρώπους.

mvp-comment-212-1 ἐκ δ᾽ ὑγιείας φρενῶν: ἐκ τοῦ ὀρθὰς ἔχειν φρένας. νόσον δὲ φρενῶν τὴν δυσσέβειάν φησιν, ὑγίειαν δὲ ἐξ ἧς ἂν εἴη τιμή· ἐξ ἐκείνης δὲ ὕβρις.

mvp-comment-213-1 καθολικῶς λέγω τὸ ἐπιφερόμενον.

mvp-comment-214-1 τὴν δίκην.

mvp-comment-215-1 ὁ χωρὶς ἀνάγκης δίκαιος ὤν.

mvp-comment-216-1 τὸν τὰ ἐναντία τοῖς εἰρημένοις τολμῶντα. ἀντὶ τοῦ) τὸν ἄδικον. παραβεβηκότα.

mvp-comment-217-1 πάντοθεν συνηγμένα.

mvp-comment-218-1 ἀπὸ τῶν χειμαζομένων, τροπικῶς. ἀντὶ τοῦ ταπεινωθήσεται.

mvp-comment-219-1 ἀτυχία.

mvp-comment-220-1 τοὺς θεούς.

mvp-comment-221-1 γελᾶι, φησίν, ὁ δαίμων ἐπὶ τῶι ἀδίκωι (Stanley f. -ως) (κακῶς) (<κακά) Hartung) πάσχοντι, τὸν μηδέποτε προσδοκήσαντα τιμωρεῖσθαι ἰδὼν ἐν μέσηι τῆι δύηι ὑπεζευγμένον καὶ χαλινωθέντα· τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ λέπαδνον.

mvp-comment-222-1 τὸν πολυχρόνιον δὲ ὄλβον ἑαυτοῦ προσκρούσας τῶι βράχει (Abresch f. βραχεῖ) τῆς δίκης ὤλετο.

mvp-comment-223-1 κληρώσασα Ἀθηνᾶ τοὺς ἀρίστους ἄγει δικάσοντας. καθισάντων δὲ αὐτῶν, ἐν μέσωι στᾶσα κελεύει διὰ τῆς σάλπιγγος καὶ τοῦ κήρυκος σιωπὴν γενέσθαι, ὡς μὴ ἀρκοῦντος μόνου τοῦ κήρυκος. ὅρα δὲ πῶς τὰ νέων ἔθη ἀναχρονίζει. ἃ γὰρ νῦν γίνεται, ταῦτα τὴν Ἀθηνῶν εἰσήγαγε λέγουσαν. ἐχρῶντο γὰρ τῆι σάλπιγγι ἀνείργειν τὸ πλῆθος θέλοντες. κάτεχε, κώλυε.

Wecklein’s commentary on Eumenides (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 251–322; HW42J8 and HXJHA8 OCR collated, with missing comparison pages 294–295 explicitly marked. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

mvp-comment-277-1 Wecklein 1888, p. 287

mvp-comment-277-2 zweites Stasimon: Der Umsturz der alten Satzungen durch den Sieg des Muttermörders müfste schreckliche Zügellosigkeit und sittliche Verwilderung zur Folge haben, da man für Mord und blu- tige Mifshandlungen keinen Rächer mehr zu fürchten hätte. Furcht mufs herrschen; ohne Furcht kann kein Recht bestehen. Keine Gewaltherrschaft, aber auch keine Gesetzlosigkeit! Das Richtige liegt in der Mitte. Diese rechte Mitte hängt zusammen mit Gesundheit des Geistes, während Gottlosigkeit des Sinnes Übermut und damit Zuchtlosigkeit oder Gewaltherrschaft erzeugt ( ὕβρις φυτεύει τύραννον Soph. Oed. T.873 ). Drum übe man Recht, ehre die Eltern und achte das Gastrecht. Wem diese Rechtlichkeit aus innerer Überzeugung hervorgeht, der wird nicht unbeglückt sein; jedenfalls wird er nie ganz zu Grunde gehen. Für den Frevler aber wird über kurz oder lang die Stunde der Demütigung kommen; dann wird niemand sein Flehen erhören; die Gottheit wird sich vielmehr seines Untergangs freuen und sein früherer Glanz wird für alle Zeit verschollen und vergessen sein.

mvp-comment-278-1 1

mvp-comment-278-2 Wecklein 1888, p. 288

mvp-comment-278-3 καταστροφαὶ νέων θεσμίων, Umsturz der ausgeht von neuen Satzungen. Meineke vermutet με ταστροφαί, Wechsel zu neuen Satzungen, wodurch die alten abgeschafft werden. δίκα τε καὶ βλάβα d. h. δίκη, die nicht δίκη, sondern βλάβη (Schädigung, Missethat) ist.

mvp-comment-279-1 Wecklein 1888, p. 288

mvp-comment-279-2 Alle Welt wird dieses Ereignis meiner Niederlage in leichter Weise an einander bringen d. h. die Menschen werden es nicht schwer nehmen und sich kein Gewissen daraus machen, auf einander loszugehen. Vgl. Platon Staat p. 391 Ε μὴ ἡμῖν πολλὴν εὐχέρειαν ἐντίκτωσι τοῖς νέοις πονηρίας.

mvp-comment-280-1 Wecklein 1888, p. 288

mvp-comment-280-2 D. i. nach meiner Niederlage dürfen sich für die Zukunft Eltern gefafst machen auf viele handgreifliche Miſshandlungen von Seite der Kinder. ἔτυμα d.i. Wunden nicht im uneigentlichen, sondern im eigentlichen Sinne.- δότρωτα πάθεα wie θηλυκτόνῳ Ἀρει Prom. 886

φόνον δημόλευστον
Soph. Ant. 36 . - παι

mvp-comment-281-1 2

mvp-comment-281-2 Wecklein 1888, p. 288

mvp-comment-281-3 βροτοσκόπους: bisher achteten sie auf die Schuld der Menschen. - μαινάδας, die Erinyen. ἔπεισι κότος τις τῶνδ᾽ ἐργμάτων (nämlich παιδοτρώτων παθέων).

mvp-comment-282-1 Wecklein 1888, p. 288

mvp-comment-282-2 Jede Todesart (jeden Mord) werde ich hingehen lassen.

mvp-comment-283-1 Wecklein 1888, p. 288

mvp-comment-283-2 Der eine wird da, der andere dort unter lauten Klagen über die von anderen erlittenen Unbilden Aufhören und Abnahme seiner Mühsale erkunden; aber nur mit unwirksamen Heilmitteln kann er, der arme, nichtig trösten. Zu tov πέλας κακά vgl. Krüger I § 47, 5, 1 . I τλάμων, der um Rat gefragte, der selbst von anderen zu leiden hat. Vgl. zu Ag. 71 .

mvp-comment-284-1 Wecklein 1888, p. 289

mvp-comment-284-2 Zu Ag. 1333 .

mvp-comment-285-1 Wecklein 1888, p. 289

mvp-comment-285-2 Es könnte ταῦτα γάρ heissen. ταῦτα ist von ( οἶκτον) οἰκτί σαιτο abhängig. νεοπαθής ist dreisilbig zu lesen: zu 453 und Ag. 1162 .

mvp-comment-286-1 Wecklein 1888, p. 289

mvp-comment-286-2 πίτνει δόμος δίκας: Cho. 643

δίκας ἐρείδεται πυθμήν
und oben zu 163.

mvp-comment-287-1 Wecklein 1888, p. 289

mvp-comment-287-2 Gar manchmal ist die Furcht wohlgethan. Cho. 337

τί τῶνδ᾽ εὖς

mvp-comment-288-1 Wecklein 1888, p. 289

mvp-comment-288-2 φρενῶν ἐπίσκοπον, über den Sinn wachend (die Furcht mufs als Wächterin der Seele niedergesetzt bleiben).

mvp-comment-289-1 3

mvp-comment-289-2 Wecklein 1888, p. 289

mvp-comment-289-3 conducit rebus angustis coactum sapere (Hermann). Ag.190

καὶ παρ᾽ ἄκοντας ἦλθε σωφρονεῖν.

mvp-comment-290-1 4

mvp-comment-290-2 Wecklein 1888, p. 289

mvp-comment-290-3 Vgl. 702 τίς γὰρ δεδοικὼς μηδὲν ἔνδικος βροτῶν;

mvp-comment-291-1 Wecklein 1888, p. 289

mvp-comment-291-2 ἢ πόλις βροτός τε (d. i. εἴτε πόλις εἴτε ἰδιώτης) für ἢ πόλις ἢ βροτός oder πόλις τε βροτός τε wie Hom. Β 289 ὥστε γὰρ ἢ παῖδες νεαροὶ χῆραί τε γυναῖκες ἀλλήλοισιν ὀδύρονται.

mvp-comment-292-1 5

mvp-comment-292-2 Wecklein 1888, p. 289

mvp-comment-292-3 Vgl. 699 ff. ἀνάρχετος für ἄναρκτος wie ἀπεύχετος für ἄπευκτος, πανάρκετος und ἀμάχετος bei Aschylos, ἀγάμετος bei Sophokles.

mvp-comment-292-4 6

mvp-comment-293-1 Wecklein 1888, p. 290

mvp-comment-293-2 μέσον, die Mitte zwischen zwei Extremen, das rechte Mafs ( μέτριον). Vgl. zu Ag. 413 , Theogn. 335 μηδὲν ἄγαν σπεύδειν· πάντων μέσ᾽ ἄριστα, Pind. Pyth. ΧΙ 53 τῶν γὰρ ἂμ πόλιν εὑρίσκων τὰ μέσσα μάσσονι σὺν ὄλβῳ τεθαλότα μέμφομ' αἶσαν τυραννίδων, Eur. Med. 125

τῶν γὰρ μετρίων πρῶτα μὲν εἰπεῖν τοὔνομα νικᾷ χρῆσθαί τε μακρῷ λῷστα βροτοῖσιν
. — ἄλλ᾽ ἄλλα δ᾽ ἐφορεύει dient nur zur Hebung des Hauptgedankens wie 653 τὰ δ᾽ ἄλλα πάντ᾽ ἄνω τε καὶ κάτω στρέφων τίθησιν κτέ. Der Mitte verleiht Gott gewifs immer den Vorzug, während er sonst das eine auf diese, das andere auf jene Weise ansieht, d. h. steht das günstige Urteil der Gottheit über irgend etwas fest, so ist dieses die rechte Mitte. Vgl. auch zu Ag. 413 und über die Stellung von dé ebd. 744.

mvp-comment-294-1 Wecklein 1888, p. 290

mvp-comment-294-2 In Ubereinstimmung damit steht der Satz, den ich ausspreche.

mvp-comment-295-1 Wecklein 1888, p. 290

mvp-comment-295-2 Der gleiche Gedanke wie Ag. 755 ff.

τέκος
wie τέκνον Cho. 645
τεκνοῦσθαι, τίκτει
 Ag. 751, 756.

mvp-comment-296-1 Wecklein 1888, p. 290

mvp-comment-296-2 ἐς τὸ πᾶν: καθολικῶς Schol. Über die Stellung von d έ zu Ag. 1084 .

mvp-comment-297-1 Wecklein 1888, p. 290

mvp-comment-297-2 βωμὸν Δίκας: zu 163.

mvp-comment-298-1 Wecklein 1888, p. 290

mvp-comment-298-2 λὰξ ἀτίσῃς d. i. λακτίσας ἀτιμάσης, vgl. Ag. 394

λακτίσαντι μέ γαν Δίκας βωμόν
.

mvp-comment-299-1 Wecklein 1888, p. 290

mvp-comment-299-2 Die Stunde der Entscheidung harrt.

mvp-comment-300-1 Wecklein 1888, p. 290

mvp-comment-300-2 πρὸς τάδε, proinde. Vgl. Pers. 173

προς τάδ᾽ ὡς οὕτως ἐχόν των.
Häufiger steht in diesem Sinne πρὸς ταῦτα. Die drei Hauptgebote der griechischen Moral ,,ehre die Götter, verletze nicht das Gastrecht, ehre die Eltern" werden auch Suppl. 709 ff. ans Herz gelegt, wo es zuletzt heifst: τὸ γὰρ τεκόντων σέβας, τρίτον τόδ᾽ ἐν θεσμίοις Δίκας γέγραπται μεγιστοτίμου. Vgl. oben zu 270 f.

mvp-comment-301-1 Wecklein 1888, p. 290

mvp-comment-301-2 ξενοτίμους proleptisch wie Soph. El. 242 γονέων ἐκτίμους ἴσχουσα πτέρυγας ὀξυτόνων γόων: man achte den Aufenthalt Fremder im Hause, indem man sie ehrt.

mvp-comment-301-3 7

mvp-comment-302-1 Wecklein 1888, p. 290

mvp-comment-302-2 Die Form αιδόμενος auch Suppl. 367 . τις wiederholt wie Suppl. 58

εἰ δὲ κυρεῖ τις .. δοξάσει τις ἀκούειν. ἔστω
: zu Cho. 136 .

mvp-comment-303-1 Wecklein 1888, p. 291

mvp-comment-303-2 ἀνάγκας ἄτερ verstärkt ἑκών wie in den Wendungen κατ' αἶσαν οὐδ᾽ ὑπὲρ αἶσαν, ἑκόντα κοὐκ ἄκοντα, βίᾳ τε κοὐχ ἑκών, πρὸς χάριν τε κου βίᾳ, γνῶτα κοὐκ ἄγνωτα, πολλάκις τε κοὐχ ἅπαξ, πάλαι κοὐ νεωστί, βαιοῦ κοὐχὶ μυρίου χρόνου u. a. Der Dichter schliefst damit die Scheinheiligkeit aus. Hor. epist. I 16 oderunt peccare boni virtutis amore.

mvp-comment-304-1 8

mvp-comment-304-2 Wecklein 1888, p. 291

mvp-comment-304-3 τὸν ἀντίτολμον, τὸν τὰ ἐναν τία τοῖς εἰρημένοις τολμῶντα. Im Folgenden ist an die Stelle des eigentlichen Ausdrucks ohne weiteres das Gleichnis gesetzt und deshalb auch das gesetzlose Handeln des Frevlers mit dem vom Schiffer entlehnten Ausdruck ἄγοντα πολλὰ παντόφυρτα wie nachher (567) der Grund des Untergangs mit ἕρμα δίκης bezeichnet: ,,von dem, der gegen diese Gebote (542 ff.) frevelt, behaupte ich, dafs er ein Schiffer, der vieles mit sich führt, was er widerrechtlich von allen Seiten zusammengerafft hat, mit der Zeit gezwungen die Segel streichen wird, wenn Sturmesnot erfafst die zerschellenden Segelstangen" d. h. ,,der Frevler, der rücksichtslos seine Begierde befriedigt, wird schon noch einmal durch Not gedemütigt werden." βαρίβαν: Bekk. Anekd. p. 84, 10 Σοφοκλῆς ἐν Ποιμέσι βαρίβαν λέγει τὸν ναύτην. Βάρις (Schiff) kommt öfters in den Persern und Schutzfl. vor. Nach Herod. II 96 ist das Wort ägyptisch, vgl. Eur. Iph. A. 249 βαρβάρους βάριδας.

mvp-comment-305-1 Wecklein 1888, p. 291

mvp-comment-305-2 παντόφυρτα: Schol. πάντοθεν συνηγμένα. Diese Bedeutung erfordert jedenfalls der Sinn; wahrscheinlich ist deshalb, wie Meineke vermutet, παντόσυρτα zu schreiben. Vgl. Eur. frg. 423

κτᾶσθε πλοῦτον πάντοθεν θηρώμενοι σύμμικτα μὴ δίκαια καὶ δίκαι᾽ ὁμοῦ. καθή σειν,
die Segel einziehen und ins Schiff legen, vgl. Hom. ι 72 ἱστία δέ σφιν τριχθά τε καὶ τετραχθὰ διέσχισε ὃς ἀνέμοιο. καὶ τὰ μὲν ἐς νῆας κάθεμεν δείσαντες ὄλεθρον. Schol. ἀντὶ τοῦ ταπεινωθήσεται. Durch θραυομένας wird πόνος näher bestimmt.

mvp-comment-305-3 9

mvp-comment-306-1 Wecklein 1888, p. 291

mvp-comment-306-2 Der Gedanke „und in seiner Bedrängnis findet der Gottlose kein Erbarmen bei der Gottheit" wird der vorhergehenden Allegorie entsprechend gegeben.

mvp-comment-307-1 Wecklein 1888, p. 291

mvp-comment-307-2 γελᾷ κτέ: so wird die Vorstellung vom Neide der Gottheit, welche sich über den Untergang hohen Glückes freut, umgedeutet. θερμῷ (verwegen, frech) wie Sept. 590

ξυνεισβὰς πλοῖον εὐσεβὴς ἀνὴρ ναύταισι θερμοῖς
.

mvp-comment-308-1 Wecklein 1888, p. 291

mvp-comment-308-2 αὐχοῦντα, der sich dessen nie versah. Vgl. Eur. Herakl. 931

οὐ γάρ ποτ' ηὔχει χεῖρας ἕξεσθαι
λαπαδνός, σέθεν und Ag. 511 . ἀλαπαδνός. οὐδ᾽ ἄκραν: wie er sich nicht über der Höhe der Wogen halten kann, sondern versinkt. Vgl. Eur. frg. 232
οὐ γὰρ ὑπερθεῖν κύματος ἄκραν δυνάμεσθ' ἔτι γὰρ θάλλει πενία, κακὸν ἔχθιστον, φεύγει δ᾽ ὄλβος
, Theogn. 619 πόλλ᾽ ἐν ἀμηχανίῃσι κυλίνδομαι ἀχνύμενος κηρ· ἄκρην γὰρ πενίης οὐχ ὑπερεδράμομεν.

mvp-comment-308-3 10

mvp-comment-309-1 Wecklein 1888, p. 292

mvp-comment-309-2 δι' αἰῶνος wie Ag. 559 .

mvp-comment-310-1 11

mvp-comment-310-2 Wecklein 1888, p. 292

mvp-comment-310-3 ἕρματι, Schol. τῷ βράχει, verborgene Klippen und Sandbänke. Ag. 994 .

mvp-comment-311-1 12

mvp-comment-311-2 Wecklein 1888, p. 292

mvp-comment-311-3 Vgl. das Homerische οἴχετ' ἄιστος ἄπυστος.

mvp-comment-312-1 Wecklein 1888, p. 292

mvp-comment-312-2 viertes Epeisodion: Vor dem neu eingesetzten Gerichtshof, dem Athena als ἡγεμών und εἰσαγωγεύς vorsteht (583), bringen die Erinyen ihre Anklage vor, Apollon legt Zeugnis ab und tritt den Erinyen als Vertreter der Sache des Orestes, die zugleich seine eigene ist, entgegen. Darauf fällen die Areopagiten das Urteil. Athena tritt rechts auf. Ein Herold und ein Trompetenbläser schreiten voraus, Bürger von Athen folgen ihr. κήρυσσε scil. σίγα ( Eur. Phoen. 1224

σίγα κηρύξαι στρατῷ
). Der Schol. :
ὅρα πῶς τὰ νέων ἔθη ἀναχρονίζει. ἃ γὰρ νῦν γίνε ται, ταῦτα τὴν ᾿Αθηνῶν εἰσήγαγε λέγουσαν. ἐχρῶντο γὰρ τῇ σάλ πιγγι ἀνείργειν τὸ πλῆθος θέλοντες
. στρατόν: natürlich ist das Volk nur gedacht.

Commentary (Arthur Sidgwick, 1887) (OCR draft) (Arthur Sidgwick's commentary on the Eumenides, aligned to the canonical Greek text.) focus

mvp-sidgwick-238-1-1 Now shall come changes to new laws; rather an unusual use of the gen., though possible: we have (Thucyd. 6. 18) μεταβολὴ ἀπραγμοσύνης, change to timid policy, in a very similar use. [The best alteration is νόμων θεσμίων τ' (L. Schmidt): but it is not so forcible as the text, and not necessary.]

δίκα τε καὶ βλάβα , the cause and the wrong: the strong contradiction in terms (oxymoron), which comes out in the Greek more than in the English, is intentional and effective: Orestes' δίκα was ἄδικος and βλαβερά in the eyes of the Eumenides.

mvp-sidgwick-240-1-1 Hereafter this deed shall set all men's hand to license, is the meaning: literally it is, shall join all mortals to readiness (of sin). The commentators aptly quote Plat. Rep. 391 Ε πολλὴν εὐχέρειαν πονηρίας.

παιδότρωτα πάθεα , woful wounds dealt by a child, woes from the murderous hands of children.

mvp-sidgwick-242-1-1 And, for not even from the Furies that watch mankind Shall wrath for these deeds Come upon any man-I will let loose all murder upon them; reading οὐδέ for οὔτε, with most edd., and τιν' for τις with Weil, μαινάδων is subjective gen., τῶνδε ἐργμάτων objective, both after κότος. The γάρ gives the reason for ἐφήσω; which is common enough when ἀλλά precedes, but unusual (as here) with no such connection.

mvp-sidgwick-243-1-1

And one man shall ask of another
As he tells of his neighbours' woes,
That trouble may cease and be diminished :
And the hapless man gives comfort in vain,
Speaking of cures that profit not.
There is a grandeur and impressiveness of gloomy prophecy which almost remind one of the Hebrew prophets or poets of the Old Testament.

mvp-sidgwick-244-1-1 In this fine stanza the Erinyes speak as the Powers of Justice which the gods have overthrown: The afflicted shall call upon us, but we will not hear is what, in effect, they say.

mvp-sidgwick-245-1-1 Somewhere should fear abide enthroned, watching the heart of man; tis well to be chastened with suffering.

mvp-sidgwick-245-2-1 The doctrine that suffering brings wisdom is a favourite Aeschylean maxim,

τὸν πάθει μάθος θέντα κυρίως ἔχειν
Ag. 177 .

mvp-sidgwick-246-1-1 The MSS. read :

τίς δὲ μηδὲν ἐν φάει
καρδίαν ἀνατρέφων
ἢ πόλις, κ.τ.λ.
The general sense is plain : who, if he have nought to fear will any longer be just? But the text as it stands is corrupt, and as it is easy to rewrite the two lines to give the right sense, there are a vast number of suggestions, none convincing ;—

mvp-sidgwick-246-2-1 (1) Some (Pal. Well. others) retain the first line and read καρδίας: who, if he cherish no [fear] in the gaiety of his heart..., but it is hardly credible that the principal idea, fear should be understood from the last stanza: and therefore-

mvp-sidgwick-246-3-1 (2) The best emendation (without too much alteration) is the old one of Auratus (Herm. Weckl. Schütz. D.)-

τίς δὲ μηδὲν ἐν δέει
καρδίαν ἀνατρέφων, κ.τ.λ.
who, if he do not train his heart in fear, etc.... There is a further question whether we should keep l. 522
κᾶρδῖ- | ᾶν ӑ- | νᾱτρε- | φῶν or make the correspondence with l. 512
exact, by inserting ἄν; κᾱρδῐ- | ᾱν ᾰν | ἄνᾰτρě- | φῶν. It is perhaps better to insert the av : though the thrice repeated syllable -av- is a little rough.

ἢ ... τε is irregular :

whether city or man we must say in English.

ἀνάρχετον . (read for metre's sake), like

ἀπεύχετον
Cho. 625 .

παντὶ μέσῳ , ever to the mean god gives success: a common Greek maxim: so Ag. 378

ἔστω δ᾽ ἀπήμαντον ὥστ᾽ ἀπαρκεῖν,
ib. 466
τὸ δ᾽ ὑπερκόπως εὖ κλύειν βαρὺ κρίνω δ᾽ ἄφθονον ὄλβον,
 etc., the idea being that excess was dangerous: so Eur. Fr. 80 τὰ μείζω τῶν μέσων τίκτει νόσους.

ἐφορεύει , directs.

ξύμμετρον . seems best taken as timely, fitting: a rather fanciful way of saying wise. [Others take it in accord with this, i.e. with the doctrine of moderation: which is a possible meaning and may be defended: only the main point of all this chorus is the need of repressing crime and licence, and the doctrine of moderation is rather a digression.]

mvp-sidgwick-252-1-1 This notion, that crime leads to new crime, is familiar from the Agamemnon:

τὸ δυσσεβές γὰρ ἔργον μετὰ μὲν πλείονα τίκτει
l. 759 ,
ὕβρις παλαιὰ νεάζουσαν ὕβριν τίκτει
l. 763 .

mvp-sidgwick-253-1-1 I take H.'s correction πάμφιλος for πᾶσι φίλος and Hartung's δόμων for

δωμάτων
l. 547 : the alternative (to read πᾶσιν, and change the order of δωμάτων ἐπιστροφάς) really alters the text as much, and produces a less likely metre.

ἐς τὸ πᾶν , for whate'er befall; i. e. as the first and greatest rule of life.

κύριον μένει τέλος , the appointed end abideth: only an impressive way of saying that good and evil alike shall meet their deserts.

ξενοτίμους δόμων ἐπιστροφάς , κ.τ.λ., literally, [ let him revere] guest-honouring visits of the house: a characteristically elaborated expression for hospitable welcome.

οὐκ ἄνολβος ἔσται , understatement such as is natural and common in Greek, shall not fail to prosper. ll. 553-554

. If the reading is right, the acc. τὰ πολλὰ παντόφυρτ᾽ is governed by the verbal idea in παραιβάταν: The man who dares to resist and commits all manner of transgressions, swerving from Right: such accusatives after verbals are rather in the manner of Aeschylus :
θυμοβόρου φρένα
Ag. 103 ,
πολλὰ συνίστορα
ib. 1090 ,
ἄπορα πόριμος
Prom. 904 ,
χοὰς προπομπός
Cho. 23 ,
ἀπότροπον ἄγος
ib. 155 . (So Schol.) Of the corrections proposed Pauw's is the best ... παντόφυρτ᾽ ἄγοντ᾽ ἄνευ (reading παρβάταν for καὶ παραιβάταν), bringing much confusion : but though the grammar is smoother, the sense is weaker.

βιαίως , perforce, i. e. the storm shall compel him. καθήσειν, shall lower sail, i. e. shall be made humble and submissive; so ὑφέσθαι is used Ar. Ran. 1220 ὑφέσθαι μοι δοκεῖ, Soph. Εl. 335 πλεῖν ὑφειμένῃ δοκεῖ. [It is far better to make καθήσειν absolute, and make λαῖφος governed by λάβῃ, than with H. to write καθήσειν λαῖφος, ὅταν λάβῃ, κ.τ.λ. The metaphor is then more gradually and naturally introduced: the rhythm is more effective: and also the Schol. clearly takes καθήσειν by itself, for he explains it ταπεινωθήσεται. Such curtailments are common in technical expressions, e. g. in English, luff, put about, lower away.]

πόνος , trouble, a word suggestive from its mildness: he means the hurricane.

δυσπαλεῖ , taken by some as a verb (Pal. Verrall): but the adj. δυσπαλής is used by Pindar, while the verb is unknown. The sense is equally good, if we take it adj., and the run of the sentence more easy.

θερμῷ , headstrong, rash, as often in Greek.

τὸν οὔποτ᾽ αὐχοῦντ᾽ , who boasted he ne'er [should suffer], boasted it ne'er should be, the negative used just as in οὔ φημι, οὐκ ἂν ᾤετο, οὐκ ἀξιῶ, etc. So

οὔποτ᾽ ἐλπίσαντες,
Agam. 1044 .

mvp-sidgwick-263-1-1 Wrecking his happiness on the reef of justice: the fine metaphor is kept up to the end.