Libation Bearers. N. Wecklein. . 2026-09-07.
Search the Perseus Catalog for:
Search the Perseus Catalog for:
Current edition Experimental
Wecklein’s commentary on Choephoroi / Libation Bearers (1888; German; OCR draft) (German) (Explanatory commentary, pp. 163–234; single HW42J8 OCR witness, conservatively retained. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.)
Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.
Editions (8)
Χοηφóρoι First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 652-782 focus
Ὀρέστης
παῖ παῖ, θύρας ἄκουσον ἑρκείας κτύπον.
τίς ἔνδον, ὦ παῖ, παῖ, μάλ᾽ αὖθις, ἐν δόμοις;
τρίτον τόδ᾽ ἐκπέραμα δωμάτων καλῶ,
655
εἴπερ φιλόξεν᾽ ἐστὶν Αἰγίσθου διαί.
1
Οἰκέτης
εἶεν, ἀκούω: ποδαπὸς ὁ ξένος; πόθεν;
Ὀρέστης
ἄγγελλε τοῖσι κυρίοισι δωμάτων,
πρὸς οὕσπερ ἥκω καὶ φέρω καινοὺς λόγους.
τάχυνε δ᾽, ὡς καὶ νυκτὸς ἅρμ᾽ ἐπείγεται
660
σκοτεινόν, ὥρα
2
δ᾽ ἐμπόρους καθιέναι
ἄγκυραν ἐν δόμοισι πανδόκοις ξένων.
ἐξελθέτω τις δωμάτων τελεσφόρος
αἰδὼς γὰρ ἐν λεχθεῖσιν οὐκ ἐπαργέμους
665
λόγους τίθησιν: εἶπε θαρσήσας ἀνὴρ
πρὸς ἄνδρα κἀσήμηνεν ἐμφανὲς τέκμαρ.
Κλυταιμηστρα
ξένοι, λέγοιτ᾽ ἂν εἴ τι δεῖ: πάρεστι γὰρ
ὁποῖάπερ δόμοισι τοῖσδ᾽ ἐπεικότα,
καὶ θερμὰ λουτρὰ καὶ πόνων θελκτήριος
5
670
στρωμνή, δικαίων τ᾽ ὀμμάτων παρουσία.
εἰ δ᾽ ἄλλο πρᾶξαι δεῖ τι βουλιώτερον,
ἀνδρῶν τόδ᾽ ἐστὶν ἔργον, οἷς κοινώσομεν.
Ὀρέστης
ξένος μέν εἰμι Δαυλιεὺς ἐκ Φωκέων:
στείχοντα δ᾽ αὐτόφορτον οἰκείᾳ σαγῇ
6
675
εἰς Ἄργος, ὥσπερ δεῦρ᾽ ἀπεζύγην πόδα,
7
ἀγνὼς πρὸς ἀγνῶτ᾽ εἶπε συμβαλὼν ἀνήρ,
ἐξιστορήσας καὶ σαφηνίσας ὁδόν,
Στροφίος ὁ Φωκεύς: πεύθομαι γὰρ ἐν λόγῳ:
“ἐπείπερ ἄλλως, ὦ ξέν᾽, εἰς Ἄργος κίεις,
680
πρὸς τοὺς τεκόντας πανδίκως μεμνημένος
τεθνεῶτ᾽ Ὀρέστην εἰπέ, μηδαμῶς λάθῃ.
εἴτ᾽ οὖν κομίζειν δόξα νικήσει φίλων,
εἴτ᾽ οὖν μέτοικον, εἰς τὸ πᾶν ἀεὶ ξένον,
θάπτειν, ἐφετμὰς τάσδε πόρθμευσον πάλιν.
685
νῦν γὰρ λέβητος χαλκέου πλευρώματα
σποδὸν κέκευθεν ἀνδρὸς εὖ κεκλαυμένου.”
τοσαῦτ᾽ ἀκούσας εἶπον. εἰ δὲ τυγχάνω
τοῖς κυρίοισι καὶ προσήκουσιν λέγων
οὐκ οἶδα, τὸν τεκόντα δ᾽ εἰκὸς εἰδέναι.
690
691
Κλυταιμνήστρα
οἲ ʼγώ, κατ᾽ ἄκρας εἶπας
8
ὡς πορθούμεθα.
ὦ δυσπάλαιστε τῶνδε δωμάτων Ἀρά,
ὡς πόλλ᾽ ἐπωπᾷς, κἀκποδὼν εὖ κείμενα
τόξοις πρόσωθεν εὐσκόποις χειρουμένη,
φίλων ἀποψιλοῖς με τὴν παναθλίαν.
695
καὶ νῦν Ὀρέστης, ἦν γὰρ εὐβούλως ἔχων,
ἔξω κομίζων
9
ὀλεθρίου πηλοῦ πόδα,—
νῦν δ᾽ ἥπερ
10
ἐν δόμοισι βακχείας καλῆς
ἰατρὸς ἐλπὶς ἦν, προδοῦσαν ἔγγραφε.
11
Ὀρέστης
ἐγὼ μὲν οὖν ξένοισιν ὧδ᾽ εὐδαίμοσιν
700
κεδνῶν ἕκατι πραγμάτων ἂν ἤθελον
γνωστὸς γενέσθαι καὶ ξενωθῆναι: τί γὰρ
ξένου ξένοισίν ἐστιν εὐμενέστερον;
πρὸς δυσσεβείας <δ᾽
12
> ἦν ἐμοὶ τόδ᾽ ἐν φρεσίν,
τοιόνδε πρᾶγμα μὴ καρανῶσαι φίλοις,
705
καταινέσαντα καὶ κατεξενωμένον.
Κλυταιμνήστρα
οὔτοι κυρήσεις μεῖον ἀξίων
13
σέθεν,
οὐδ᾽ ἧσσον ἂν γένοιο δώμασιν φίλος.
ἄλλος δ᾽ ὁμοίως ἦλθεν ἂν τάδ᾽ ἀγγελῶν.
ἀλλ᾽ ἔσθ᾽ ὁ καιρὸς ἡμερεύοντας ξένους
710
μακρᾶς κελεύθου τυγχάνειν τὰ πρόσφορα.
ἄγ᾽ αὐτὸν εἰς ἀνδρῶνας εὐξένους δόμων,
κἀκεῖ κυρούντων δώμασιν τὰ πρόσφορα.
αἰνῶ δὲ πράσσειν ὡς ὑπευθύνῳ
16
τάδε.
715
ἡμεῖς δὲ ταῦτα τοῖς κρατοῦσι δωμάτων
κοινώσομέν τε κοὐ σπανίζοντες φίλων
βουλευσόμεσθα
17
τῆσδε συμφορᾶς πέρι.
719
Χορός
εἶεν, φίλιαι δμωίδες οἴκων,
πότε δὴ στομάτων
720
δείξομεν ἰσχὺν ἐπ᾽ Ὀρέστῃ;
ὦ πότνια χθὼν καὶ πότνι᾽ ἀκτὴ
χώματος, ἣ νῦν ἐπὶ ναυάρχῳ
σώματι κεῖσαι τῷ βασιλείῳ,
νῦν ἐπάκουσον, νῦν ἐπάρηξον:
725
νῦν γὰρ ἀκμάζει Πειθὼ δολίαν
18
ξυγκαταβῆναι, χθόνιον δ᾽ Ἑρμῆν
19
[καὶ τὸν νύχιον
20
] τοῖσδ᾽ ἐφοδεῦσαι
ξιφοδηλήτοισιν ἀγῶσιν.
730
ἔοικεν ἁνὴρ
21
ὁ ξένος τεύχειν κακόν:
730
τροφὸν δ᾽ Ὀρέστου τήνδ᾽ ὁρῶ κεκλαυμένην.
ποῖ δὴ πατεῖς, Κίλισσα, δωμάτων πύλας;
λύπη δ᾽ ἄμισθός ἐστί σοι ξυνέμπορος;
Τροφος
Αἴγισθον ἡ κρατοῦσα τοῖς ξένοις
22
καλεῖν
ὅπως τάχιστ᾽ ἄνωγεν, ὡς σαφέστερον
735
ἀνὴρ ἀπ᾽ ἀνδρὸς τὴν νεάγγελτον φάτιν
ἐλθὼν πύθηται τήνδε, πρὸς μὲν οἰκέτας
†θέτο σκυθρωπῶν
23
ἐντὸς ὀμμάτων γέλων
κεύθουσ᾽ ἐπ᾽ ἔργοις διαπεπραγμένοις καλῶς
κείνῃ,
24
δόμοις δὲ τοῖσδε παγκάκως ἔχειν,
740
φήμης ὕφ᾽ ἧς ἤγγειλαν οἱ ξένοι τορῶς.
ἦ δὴ κλύων ἐκεῖνος
25
εὐφρανεῖ νόον,
εὖτ᾽ ἂν πύθηται μῦθον. ὦ τάλαιν᾽ ἐγώ:
ὥς μοι τὰ μὲν παλαιὰ συγκεκραμένα
ἄλγη δύσοιστα τοῖσδ᾽ ἐν Ἀτρέως δόμοις
745
τυχόντ᾽ ἐμὴν ἤλγυνεν ἐν στέρνοις φρένα.
ἀλλ᾽ οὔτι πω τοιόνδε πῆμ᾽ ἠνεσχόμην.
26
τὰ μὲν γὰρ ἄλλα τλημόνως ἤντλουν κακά:
φίλον δ᾽ Ὀρέστην, τῆς ἐμῆς ψυχῆς τριβήν,
ὃν ἐξέθρεψα μητρόθεν δεδεγμένη,—
750
κἀκ
27
νυκτιπλάγκτων ὀρθίων κελευμάτων
καὶ πολλὰ καὶ μοχθήρ᾽ ἀνωφέλητ᾽ ἐμοὶ
τλάσῃ:—τὸ μὴ φρονοῦν γὰρ ὡσπερεὶ βοτὸν
τρέφειν ἀνάγκη, πῶς γὰρ οὔ; τρόπῳ φρενός:
οὐ γάρ τι φωνεῖ παῖς ἔτ᾽ ὢν ἐν σπαργάνοις,
755
εἰ
28
λιμός, ἢ δίψη τις, ἢ λιψουρία
ἔχει: νέα δὲ νηδὺς αὐτάρκης τέκνων.
τούτων πρόμαντις οὖσα, πολλὰ δ᾽, οἴομαι,
ψευσθεῖσα παιδὸς σπαργάνων φαιδρύντρια,
γναφεὺς τροφεύς
29
τε ταὐτὸν εἰχέτην τέλος.
760
ἐγὼ διπλᾶς δὲ τάσδε χειρωναξίας
ἔχουσ᾽ Ὀρέστην ἐξεδεξάμην πατρί:
30
τεθνηκότος δὲ νῦν τάλαινα πεύθομαι.
στείχω
31
δ᾽ ἐπ᾽ ἄνδρα τῶνδε λυμαντήριον
οἴκων, θέλων δὲ τόνδε πεύσεται λόγον.
32
765
766
Χορός
πῶς οὖν κελεύει νιν μολεῖν ἐσταλμένον;
Τροφός
ἦ πῶς;
33
λέγ᾽ αὖθις, ὡς μάθω σαφέστερον.
Χορός
εἰ
34
ξὺν λοχίταις εἴτε καὶ μονοστιβῆ.
Τροφός
ἄγειν κελεύει δορυφόρους ὀπάονας.
Χορός
μή νυν σὺ ταῦτ᾽ ἄγγελλε δεσπότου στύγει:
770
ἀλλ᾽ αὐτὸν ἐλθεῖν, ὡς ἀδειμάντως κλύῃ,
ἄνωχθ᾽ ὅσον τάχιστα γηθούσῃ
35
φρενί.
ἐν ἀγγέλῳ γὰρ κυπτὸς ὀρθοῦται
36
λόγος.
Τροφός
ἀλλ᾽ ἦ φρονεῖς εὖ τοῖσι νῦν ἠγγελμένοις;
Χορός
ἀλλ᾽ εἰ τροπαίαν Ζεὺς κακῶν θήσει ποτέ.
775
Τροφός
καὶ πῶς; Ὀρέστης ἐλπὶς οἴχεται δόμων.
Χορός
οὔπω: κακός γε μάντις ἂν γνοίη τάδε.
Τροφός
τί φής; ἔχεις τι τῶν λελεγμένων δίχα;
Χορός
ἄγγελλ᾽
37
ἰοῦσα, πρᾶσσε τἀπεσταλμένα.
μέλει θεοῖσιν ὧνπερ ἂν μέλῃ
38
πέρι.
780
Τροφός
ἀλλ᾽ εἶμι καὶ σοῖς ταῦτα πείσομαι λόγοις.
γένοιτο δ᾽ ὡς ἄριστα σὺν θεῶν δόσει.
783
Χοηφóρoι Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 653-782 focus
Ὀρέστης
παῖ παῖ, θύρας ἄκουσον ἑρκείας κτύπον.
τίς ἔνδον, ὦ παῖ, παῖ, μάλʼ αὖθις, ἐν δόμοις;
τρίτον τόδʼ ἐκπέραμα δωμάτων καλῶ,
655
εἴπερ φιλόξενʼ ἐστὶν Αἰγίσθου διαί.
Οἰκέτης
εἶεν, ἀκούω· ποδαπὸς ὁ ξένος; πόθεν;
Ὀρέστης
ἄγγελλε τοῖσι κυρίοισι δωμάτων,
πρὸς οὕσπερ ἥκω καὶ φέρω καινοὺς λόγους.
τάχυνε δʼ, ὡς καὶ νυκτὸς ἅρμʼ ἐπείγεται
660
σκοτεινόν, ὥρα δʼ ἐμπόρους καθιέναι
ἄγκυραν ἐν δόμοισι πανδόκοις ξένων.
ἐξελθέτω τις δωμάτων τελεσφόρος
γυνὴ τόπαρχος, ἄνδρα δʼ εὐπρεπέστερον·
αἰδὼς γὰρ ἐν λεχθεῖσιν οὐκ ἐπαργέμους
665
λόγους τίθησιν· εἶπε θαρσήσας ἀνὴρ
πρὸς ἄνδρα κἀσήμηνεν ἐμφανὲς τέκμαρ.
Κλυταιμνήστρα
ξένοι, λέγοιτʼ ἂν εἴ τι δεῖ· πάρεστι γὰρ
ὁποῖά περ δόμοισι τοῖσδʼ ἐπεικότα,
καὶ θερμὰ λουτρὰ καὶ πόνων θελκτηρία
670
στρωμνή, δικαίων τʼ ὀμμάτων παρουσία.
εἰ δʼ ἄλλο πρᾶξαι δεῖ τι βουλιώτερον,
ἀνδρῶν τόδʼ ἐστὶν ἔργον, οἷς κοινώσομεν
Ὀρέστης
ξένος μέν εἰμι Δαυλιεὺς ἐκ Φωκέων·
στείχοντα δʼ αὐτόφορτον οἰκείᾳ σαγῇ
675
εἰς Ἄργος, ὥσπερ δεῦρʼ ἀπεζύγην πόδα,
ἀγνὼς πρὸς ἀγνῶτʼ εἶπε συμβαλὼν ἀνήρ,
ἐξιστορήσας καὶ σαφηνίσας ὁδόν,
Στροφίος ὁ Φωκεύς· πεύθομαι γὰρ ἐν λόγῳ
ἐπείπερ ἄλλως, ὦ ξένʼ, εἰς Ἄργος κίεις,
680
πρὸς τοὺς τεκόντας πανδίκως μεμνημένος
τεθνεῶτʼ Ὀρέστην εἰπέ, μηδαμῶς λάθῃ.
εἴτʼ οὖν κομίζειν δόξα νικήσει φίλων,
εἴτʼ οὖν μέτοικον, εἰς τὸ πᾶν ἀεὶ ξένον,
θάπτειν, ἐφετμὰς τάσδε πόρθμευσον πάλιν.
685
νῦν γὰρ λέβητος χαλκέου πλευρώματα
σποδὸν κέκευθεν ἀνδρὸς εὖ κεκλαυμένου.
τοσαῦτʼ ἀκούσας εἶπον. εἰ δὲ τυγχάνω
τοῖς κυρίοισι καὶ προσήκουσιν λέγων
οὐκ οἶδα, τὸν τεκόντα δʼ εἰκὸς εἰδέναι.
690
691
Κλυταιμνήστρα
οἲ ʼγώ, κατʼ ἄκρας εἶπας ὡς πορθούμεθα.
ὦ δυσπάλαιστε τῶνδε δωμάτων Ἀρά,
ὡς πόλλʼ ἐπωπᾷς, κἀκποδὼν εὖ κείμενα
τόξοις πρόσωθεν εὐσκόποις χειρουμένη,
φίλων ἀποψιλοῖς με τὴν παναθλίαν.
695
καὶ νῦν Ὀρέστης—ἦν γὰρ εὐβούλως ἔχων,
ἔξω κομίζων ὀλεθρίου πηλοῦ πόδα,—
νῦν δʼ ἥπερ ἐν δόμοισι βακχείας καλῆς
ἰατρὸς ἐλπὶς ἦν, προδοῦσαν ἔγγραφε.
Ὀρέστης
ἐγὼ μὲν οὖν ξένοισιν ὧδʼ εὐδαίμοσιν
700
κεδνῶν ἕκατι πραγμάτων ἂν ἤθελον
γνωστὸς γενέσθαι καὶ ξενωθῆναι· τί γὰρ
ξένου ξένοισίν ἐστιν εὐμενέστερον;
πρὸς δυσσεβείας
δʼ ἦν ἐμοὶ τόδʼ ἐν φρεσίν,
τοιόνδε πρᾶγμα μὴ καρανῶσαι φίλοις,
705
καταινέσαντα καὶ κατεξενωμένον.
Κλυταιμνήστρα
οὔτοι κυρήσεις μεῖον ἀξίως σέθεν,
οὐδʼ ἧσσον ἂν γένοιο δώμασιν φίλος.
ἄλλος δʼ ὁμοίως ἦλθεν ἂν τάδʼ ἀγγελῶν.
ἀλλʼ ἔσθʼ ὁ καιρὸς ἡμερεύοντας ξένους
710
μακρᾶς κελεύθου τυγχάνειν τὰ πρόσφορα.
ἄγʼ αὐτὸν εἰς ἀνδρῶνας εὐξένους δόμων,
ὀπισθόπους τε τούσδε καὶ ξυνέμπορον·
κἀκεῖ κυρούντων δώμασιν τὰ πρόσφορα.
αἰνῶ δὲ πράσσειν ὡς ὑπευθύνῳ τάδε.
715
ἡμεῖς δὲ ταῦτα τοῖς κρατοῦσι δωμάτων
κοινώσομέν τε κοὐ σπανίζοντες φίλων
βουλευσόμεσθα τῆσδε συμφορᾶς πέρι.
719
Χορός
εἶεν, φίλιαι δμωίδες οἴκων,
πότε δὴ στομάτων
720
δείξομεν ἰσχὺν ἐπʼ Ὀρέστῃ;
ὦ πότνια χθὼν καὶ πότνιʼ ἀκτὴ
χώματος, ἣ νῦν ἐπὶ ναυάρχῳ
σώματι κεῖσαι τῷ βασιλείῳ,
νῦν ἐπάκουσον, νῦν ἐπάρηξον·
725
νῦν γὰρ ἀκμάζει Πειθὼ δολίαν
ξυγκαταβῆναι, χθόνιον δʼ Ἑρμῆν
καὶ τὸν νύχιον τοῖσδʼ ἐφοδεῦσαι
ξιφοδηλήτοισιν ἀγῶσιν.
730
Χορός
ἔοικεν ἁνὴρ ὁ ξένος τεύχειν κακόν·
730
τροφὸν δʼ Ὀρέστου τήνδʼ ὁρῶ κεκλαυμένην.
ποῖ δὴ πατεῖς, Κίλισσα, δωμάτων πύλας;
λύπη δʼ ἄμισθός ἐστί σοι ξυνέμπορος;
Τροφός
Αἴγισθον ἡ κρατοῦσα τοῖς ξένοις καλεῖν
ὅπως τάχιστʼ ἄνωγεν, ὡς σαφέστερον
735
ἀνὴρ ἀπʼ ἀνδρὸς τὴν νεάγγελτον φάτιν
ἐλθὼν πύθηται τήνδε, πρὸς μὲν οἰκέτας
θετοσκυθρωπῶν ἐντὸς ὀμμάτων γέλων
κεύθουσʼ ἐπʼ ἔργοις διαπεπραγμένοις καλῶς
κείνῃ, δόμοις δὲ τοῖσδε παγκάκως ἔχειν,
740
φήμης ὕφʼ ἧς ἤγγειλαν οἱ ξένοι τορῶς.
ἦ δὴ κλύων ἐκεῖνος εὐφρανεῖ νόον,
εὖτʼ ἂν πύθηται μῦθον. ὦ τάλαινʼ ἐγώ·
ὥς μοι τὰ μὲν παλαιὰ συγκεκραμένα
ἄλγη δύσοιστα τοῖσδʼ ἐν Ἀτρέως δόμοις
745
τυχόντʼ ἐμὴν ἤλγυνεν ἐν στέρνοις φρένα.
ἀλλʼ οὔτι πω τοιόνδε πῆμʼ ἀνεσχόμην·
τὰ μὲν γὰρ ἄλλα τλημόνως ἤντλουν κακά·
φίλον δʼ Ὀρέστην, τῆς ἐμῆς ψυχῆς τριβήν,
ὃν ἐξέθρεψα μητρόθεν δεδεγμένη,—
750
κἀκʼ νυκτιπλάγκτων ὀρθίων κελευμάτων
καὶ πολλὰ καὶ μοχθήρʼ ἀνωφέλητʼ ἐμοὶ
τλάσῃ·—τὸ μὴ φρονοῦν γὰρ ὡσπερεὶ βοτὸν
τρέφειν ἀνάγκη, πῶς γὰρ οὔ; τρόπῳ φρενός·
οὐ γάρ τι φωνεῖ παῖς ἔτʼ ὢν ἐν σπαργάνοις,
755
εἰ λιμός, ἢ δίψη τις, ἢ λιψουρία
ἔχει· νέα δὲ νηδὺς αὐτάρκης τέκνων.
τούτων πρόμαντις οὖσα, πολλὰ δʼ, οἴομαι,
ψευσθεῖσα παιδὸς σπαργάνων φαιδρύντρια,
γναφεὺς τροφεύς τε ταὐτὸν εἰχέτην τέλος.
760
ἐγὼ διπλᾶς δὲ τάσδε χειρωναξίας
ἔχουσʼ Ὀρέστην ἐξεδεξάμην πατρί·
τεθνηκότος δὲ νῦν τάλαινα πεύθομαι.
στείχω δʼ ἐπʼ ἄνδρα τῶνδε λυμαντήριον
οἴκων, θέλων δὲ τόνδε πεύσεται λόγον.
765
766
Χορός
πῶς οὖν κελεύει νιν μολεῖν ἐσταλμένον;
Τροφός
ἦ πῶς; λέγʼ αὖθις, ὡς μάθω σαφέστερον.
Χορός
εἰ ξὺν λοχίταις εἴτε καὶ μονοστιβῆ.
Τροφός
ἄγειν κελεύει δορυφόρους ὀπάονας.
Χορός
μή νυν σὺ ταῦτʼ ἄγγελλε δεσπότου στύγει·
770
ἀλλʼ αὐτὸν ἐλθεῖν, ὡς ἀδειμάντως κλύῃ,
ἄνωχθʼ ὅσον τάχιστα γηθούσῃ φρενί.
ἐν ἀγγέλῳ γὰρ κυπτὸς ὀρθοῦται λόγος.
Τροφός
ἀλλʼ ἦ φρονεῖς εὖ τοῖσι νῦν ἠγγελμένοις;
Χορός
ἀλλʼ εἰ τροπαίαν Ζεὺς κακῶν θήσει ποτέ.
775
Τροφός
καὶ πῶς; Ὀρέστης ἐλπὶς οἴχεται δόμων.
Χορός
οὔπω· κακός γε μάντις ἂν γνοίη τάδε.
Τροφός
τί φής; ἔχεις τι τῶν λελεγμένων δίχα;
Χορός
ἄγγελλʼ ἰοῦσα, πρᾶσσε τἀπεσταλμένα.
μέλει θεοῖσιν ὧνπερ ἂν μέλῃ πέρι.
780
Τροφός
ἀλλʼ εἶμι καὶ σοῖς ταῦτα πείσομαι λόγοις.
γένοιτο δʼ ὡς ἄριστα σὺν θεῶν δόσει.
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 653 focus
ΟΡ.
παῖ παῖ, θύρας ἄκουσον ἑρκείας κτύπον.
τίς ἔνδον, ὦ παῖ, παῖ, μάλ᾽ αὖθις, ἐν δόμοις;
τρίτον τόδ᾽ ἐκπέραμα δωμάτων καλῶ,
655
εἴπερ φιλόξεν ἐστὶν, Αἰγίσθου βίαν.
ΟΙΚΕΤΗΣ.
εἶεν, ἀκούω· ποδαπὸς ὁ ξένος; πόθεν;
ΟΡ.
ἄγγελλε τοῖσι κυρίοισι δωμάτων,
πρὸς οὔσπερ ἥκω καὶ φέρω καινοὺς λόγους.
τάχυνε δ᾽, ὡς καὶ νυκτὸς ἅρμ᾽ ἐπείγεται
660
σκοτεινὸν, ὥρα δ᾽ ἐμπόρους καθιέναι
ἄγκυραν ἐν δόμοισι πανδόκοις ξένων.
ἐξελθέτω τις δωμάτων τελεσφόρος
γυνὴ τόπαρχος, ἄνδρα δ᾽ εὐπρεπέστερον·
αἰδὼς γὰρ ἐν λεχθεῖσιν οὐκ ἐπαργέμους
665
λόγους τίθησιν· εἶπε θαρσήσας ἀνὴρ
πρὸς ἄνδρα κἀσήμηνεν ἐμφανὲς τέκμαρ.
ΚΛΥΤΑΙΜΝΗΣΤΡΑ.
ξένοι, λέγοιτ᾽ ἂν εἴ τι δεῖ· πάρεστι γὰρ
ὁποϊάπερ δόμοισι τοῖσδ᾽ ἐπεικότα,
καὶ θερμὰ λουτρὰ καὶ πόνων θελκτήρια.
670
στρωμνὴ δικαίων τ᾽ ὀμμάτων παρουσία.
εἰ δ᾽ ἄλλο πρᾶξαι δεῖ τι βουλιώτερον,
ἀνδρῶν τόδ᾽ ἐστὶν ἔργον, οἷς κοινώσομεν.
ΟΡ.
ξένος μέν εἰμι Δαυλιεὺς ἐκ Φωκέων·
στείχοντα δ᾽ αὐτόφορτον οἰκείᾳ σαγῇ
675
εἰς Ἄργος, ὥσπερ δεῦρ᾽ ἀπεζύγην πόδα,
ἀγνὼς πρὸς ἀγνῶτ᾽ εἶπε συμβαλὼν ἀνὴρ,
ἐξιστορήσας καὶ σαφηνίσας ὁδὸν,
Στρόφιος ὁ Φωκεύς· πεύθομαι γὰρ ἐν λόγῳ·
ἐπείπερ ἄλλως, ὦ ξέν, εἰς ῎Αργος κίεις,
680
πρὸς τοὺς τεκόντας πανδίκως μεμνημένος
τεθνεῶτ᾽ Ὀρέστην εἰπὲ, μηδαμῶς λάθῃ.
εἴτ᾽ οὖν κομίζειν δόξα νικήσει φίλων,
εἴτ᾽ οὖν μέτοικον, ἐς τὸ πᾶν ἀεὶ ξένον,
θάπτειν, ἐφετμὰς τάσδε πόρθμευσον πάλιν.
685
νῦν γὰρ λέβητος χαλκέου πλευρώματα
σποδὸν κέκευθεν ἀνδρὸς εὖ κεκλαυμένου.
τοσαῦτ᾽ ἀκούσας εἶπον. εἰ δὲ τυγχάνω
τοῖς κυρίοισι καὶ προσήκουσιν λέγων
οὐκ οἶδα, τὸν τεκόντα δ᾽ εἰκὸς εἰδέναι.
690
ΚΛ.
οἳ ᾿γὼ, κατ᾿ ἄκρας εἶπας ὡς πορθούμεθα.
ὦ δυσπάλαιστε τῶνδε δωμάτων ἀρὰ,
ὡς πόλλ᾽ ἐπωπᾶς κἀκποδὼν εὖ κείμενα,
τόξοις πρόσωθεν εὐσκόποις χειρουμένη,
φίλων ἀποψιλοῖς με τὴν παναθλίαν.
695
καὶ νῦν Ὀρέστης, ἦν γὰρ εὐβόλως ἔχων,
ἔξω κομίζων ὀλεθρίου πηλοῦ πόδα,
νῦν δ᾽ ἥπερ ἐν δόμοισι βακχείας καλῆς
ΟΡ.
ἐγὼ μὲν οὖν ξένοισιν ὧδ᾽ εὐδαίμοσι
700
κεδνῶν ἕκατι πραγμάτων ἂν ἤθελον
γνωστὸς γενέσθαι καὶ ξενωθῆναι· τί γὰρ
ξένου ξένοισίν ἐστιν εὐμενέστερον?
πρὸς δυσσεβείας δ᾽ ἦν ἐμοὶ τόδ᾽ ἐν φρεσὶ,
τοιόνδε πρᾶγμα μὴ καρανῶσαι φίλοις,
705
καταινέσαντα καὶ κατεξενωμένον.
ΚΛ.
οὔτοι κυρήσεις μεῖον ἀξίας σέθεν,
οὐδ᾽ ἦσσον ἂν γένοιο δώμασιν φίλος.
ἄλλος δ᾽ ὁμοίως ἦλθεν ἂν τάδ᾽ ἀγγελῶν.
ἀλλ᾽ ἔσθ᾽ ὁ καιρὸς ἡμερεύοντας ξένους
710
μακρᾶς κελεύθου τυγχάνειν τὰ πρόσφορα.
ἄγ᾽ αὐτὸν εἰς ἀνδρῶνας εὐξένους δόμων,
ὀπισθόπους δὲ τούσδε καὶ ξυνεμπόρους·
κἀκεῖ κυρούντων δώμασιν τὰ πρόσφορα.
αἰνῶ δὲ πράσσειν ὡς ἐπ᾿ εὐθύνῳ τάδε.
715
ἡμεῖς δὲ ταῦτα τοῖς κρατοῦσι δωμάτων
κοινώσομέν τε κού σπανίζοντες φίλων
βουλευσόμεσθα τῆσδε συμφορᾶς πέρι.
εἶεν, φίλιαι δμωΐδες οἴκων,
πότε δὴ στομάτων
720
δείξομεν ἰσχὺν ἐπ᾿ Ὀρέστῃ;
ὦ πότνια χθὼν καὶ πότνι ἀκτὴ
χώματος, ἢ νῦν ἐπὶ ναυάρχῳ
σώματι κεῖσαι τῷ βασιλείῳ,
νῦν ἐπάκουσον, νῦν ἐπάρηξον·
725
νῦν γὰρ ἀκμάζει Πειθὼ δολίαν
ξυγκαταβῆναι, νύχιόν θ᾽ Ἐρμῆν
τοῖσδ᾽ ἐφοδεῦσαι
ξιφοδηλήτοισιν ἀγῶσιν.
ἔοικεν ἁνὴρ ὁ ξένος τεύχειν κακόν·
730
ΤΡΟΦΟΣ.
Αἴγισθον ἡ κρατοῦσα τοῖς ξένοις καλεῖν
ὅπως τάχιστ' ἄνωγεν, ὡς σαφέστερον
735
ἀνὴρ ἀπ᾿ ἀνδρὸς τὴν νεάγγελτον φάτιν
ἐλθὼν πύθηται τήνδε. πρὸς μὲν οἰκέτας
θέτο σκυθρωπὸν ἐντὸς ὀμμάτων γέλων,
κεύθουσ᾽ ἐπ᾽ ἔργοις διαπεπραγμένοις καλῶς
κείνῃ, δόμοις δὲ τοῖσδε παγκάκως ἔχειν
740
φήμης ὑφ᾽ ἧς ἤγγειλαν οἱ ξένοι τορῶς.
ἦ δὴ κλύων ἐκεῖνος εὐφρανεῖ νόον,
εὖτ᾽ ἂν πύθηται μῦθον. ὦ τάλαιν᾽ ἐγώ·
ὥς μοι τὰ μὲν παλαιὰ συγκεκραμένα
ἄλγη δύσοιστα τοῖσδ᾽ ἐν Ἀτρέως δόμοις
745
τυχόντ᾽ ἐμὴν ἤλγυνεν ἐν στέρνοις φρένα.
ἀλλ᾽ οὔτι πω τοιόνδε πῆμ᾽ ἀνεσχόμην.
τὰ μὲν γὰρ ἄλλα τλημόνως ἤντλουν κακά·
φίλον δ᾽ Ὀρέστην, τῆς ἐμῆς ψυχῆς τριβὴν,
ὃν ἐξέθρεψα μητρόθεν δεδεγμένη,
750
καὶ νυκτιπλάγκτων ὀρθίων κελευμάτων
καὶ πολλὰ καὶ μοχθήρ᾽ ἀνωφέλητ᾽ ἐμοὶ
τλάσῃ· τὸ μὴ φρονοῦν γὰρ ὡσπερεὶ βοτὸν
τρέφειν ἀνάγκη, πῶς γὰρ οὐ; τρόπῳ φρενός·
οὐ γάρ τι φωνεῖ παῖς ἔτ᾽ ἂν ἐν σπαργάνοις,
755
εἰ λιμὸς, ἢ δίψη τις, ἢ λιψουρία
ἔχει· νέα δὲ νηδὺς αὐτάρκης τέκνων.
τούτων πρόμαντις οὖσα, πολλὰ δ᾽, οἴομαι,
ψευσθεῖσα παιδὸς σπαργάνων φαιδρύντρια,
κναφεὺς τροφεύς τε ταυτὸν εἰχέτην τέλος.
760
ἐγὼ διπλᾶς δὲ τάσδε χειρωναξίας
ΧΟ.
πῶς οὖν κελεύει νιν μολεῖν ἐσταλμένον;
ΤΡ.
ὅπως; λέγ᾽ αὖθις, ὡς μάθω σαφέστερον.
ΧΟ.
εἰ ξὺν λοχίταις εἴτε καὶ μονοστιβῆ.
ΤΡ.
ἄγειν κελεύει δορυφόρους ὀπάονας.
ΧΟ.
μή νυν σὺ ταῦτ᾽ ἄγγελλε δεσπότου στύγει·
770
ἀλλ᾽ αὐτὸν ἐλθεῖν, ὡς ἀδειμάντως κλύῃ,
ἄνωχθ᾽ ὅσον τάχιστα γηθούσῃ φρενί.
ἐν ἀγγέλῳ γὰρ κρυπτὸς ὀρθοῦται λόγος.
ΤΡ.
ἀλλ᾽ ἦ φρονεῖς εὖ τοῖσι νῦν ἠγγελμένοις;
ΧΟ.
ἀλλ᾽ εἰ τροπαίαν Ζεὺς κακῶν θήσει ποτέ.
775
ΤΡ.
καὶ πῶς; Ὀρέστης ἐλπὶς οἴχεται δόμων.
ΧΟ.
οὔπω· κακός γε μάντις ἂν γνοίη τάδε.
ΤΡ.
τί φής; ἔχεις τι τῶν λελεγμένων δίχα;
ΧΟ.
ἄγγελλ᾿ ἰοῦσα, πρᾶσσε τάπεσταλμένα.
μέλει θεοῖσιν ὧνπερ ἂν μέλῃ πέρι.
780
ΤΡ.
ἀλλ᾽ εἶμι καὶ σοῖς ταῦτα πείσομαι λόγοις.
γένοιτο δ᾽ ὡς ἄριστα σὺν θεῶν δόσει.
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Gottfried Hermann, 1852.) — 653 focus
Ὀρέστης
παῖ, παῖ, θύρας ἄκουσον ἑρκείας κτύπον.
τίς ἔνδον, ὦ παῖ, παῖ, μάλ᾽ αὖθις, ἐν δόμοις;
640
τρίτον τόδ᾽ ἐκπέραμα δωμάτων καλῶ,
εἴπερ φιλόξεν᾽ ἐστίν, Αἰγίσθου βίᾳ.
Οἰκέτης
εἶεν, ἀκούω· ποδαπὸς ὁ ξένος; πόθεν;
Ὀρέστης
ἄγγελλε τοῖσι κυρίοισι δωμάτων,
πρὸς οὓςπερ ἥκω καὶ φέρω καινοὺς λόγους.
645
τάχυνε δ᾽, ὡς καὶ νυκτὸς ἅρμ᾽ ἐπείγεται
σκοτεινόν, ὥρα δ᾽ ἐμπόρους μεθιέναι
ἄγκυραν ἐν δόμοισι πανδόκοις ξένων.
ἐξελθέτω τις δωμάτων τελεςφόρος,
γυνὴ στέγαρχος· ἄνδρα δ᾽ εὐπρεπέστερον.
650
αἰδὼς γὰρ ἐν λέσχαισιν οὐκ ἐπαργέμους
λόγους τίθησιν· εἶπε θαρσήσας ἀνὴρ
πρὸς ἄνδρα, κἀσήμηνεν ἐμφανὲς τέκμαρ.
Κλυταιμνήστρα
ξένοι, λέγοιτ' ἂν εἴ τι δεῖ· πάρεστι γὰρ
ὁποῖάπερ δόμοισι τοῖςδ᾽ ἐπεικότα,
655
καὶ θερμὰ λουτρά, καὶ πόνων θελκτηρία
στρωμνή, δικαίων τ᾽ ὀμμάτων παρουσία.
εἰ δ᾽ ἄλλο πρᾶξαι δεῖ τι βουλιώτερον,
Κλυταιμνήστρα
ἀνδρῶν τόδ᾽ ἐστὶν ἔργον, οἷς κοινώσομεν.
Ὀρέστης
ξένος μέν εἰμι Δαυλιεὺς ἐκ Φωκέων·
660
στείχοντα δ᾽ αὐτόφορτον οἰκείᾳ σάγῃ
ἐς Ἄργος, ὥςπερ δεῦρ᾽ ἀπεζύγην πόδας,
ἀγνὼς πρὸς ἀγνῶτ᾽ εἶπε συμβαλὼν ἀνήρ,
ἐξιστορήσας καὶ σαφηνίσας ὁδόν,
Στρόφιος ὁ Φωκεύς· πεύθομαι γὰρ ἐν λόγῳ·
665
ἐπείπερ ἄλλως, ὦ ξέν', εἰς Ἄργος κίεις,
πρὸς τοὺς τεκόντας, πανδίκως μεμνημένος,
τεθνεῶτ' Ὀρέστην εἰπέ, μηδαμῶς λάθῃ.
εἴτ᾽ οὖν κομίζειν δόξα νικήσει φίλων,
εἴτ᾽ οὖν μέτοικον, εἰς τὸ πᾶν ἀεὶ ξένον,
670
θάπτειν, ἐφετμὰς τάσδε πόρθμευσον πάλιν.
νῦν γὰρ λέβητος χαλκέου πλευρώματα
σποδὸν κέκευθεν ἀνδρὸς εὖ κεκλαυμένου.
τοσαῦτ᾽ ἀκούσας εἶπον. εἰ δὲ τυγχάνω
τοῖς κυρίοισι καὶ προςήκουσιν λέγων,
675
οὐκ οἶδα, τὸν τεκόντα δ᾽ εἰκὸς εἰδέναι.
Κλυταιμνήστρα
οἴ 'γώ, κατ' ἄκρας δὴ πορθούμεθα.
ὦ δυςπάλαιστε τῶνδε δωμάτων ἀρά,
ὡς πόλλ᾽ ἐπωπᾷς κἀκποδὼν εὖ κείμενα,
τόξοις πρόσωθεν εὐσκόποις χειρουμένη.
680
καὶ νῦν Ὀρέστης, ἦν γὰρ εὐβούλως ἔχων,
ἔξω κομίζων ὀλεθρίου πηλοῦ πόδα,
νῦν τήνπερ ἐν δόμοισι βακχείας καλῆς
ἰατρὸς ἐλπὶς ἦν, παροῦσαν ἐγγράφει.
φίλων ἀποψιλοῖ με τὴν παναθλίαν.
685
Ὀρέστης
ἐγὼ μὲν οὖν ξένοισιν ὧδ᾽ εὐδαίμοσιν
κεδνῶν ἕκατι πραγμάτων ἂν ἤθελον
γνωστὸς γενέσθαι καὶ ξενωθῆναι· τί γὰρ
ξένου ξένοισίν ἐστιν εὐμενέστερον;
Ὀρέστης
πρὸς δυςσεβείας δ᾽ ἦν ἐμοὶ τόδ᾽ ἐν φρεσὶν
690
τοιόνδε πρᾶγμα μὴ καρανῶσαι φίλοις,
καταινέσαντα καὶ κατεξενωμένον.
Κλυταιμνήστρα
οὔτοι κυρήσεις μεῖον ἀξίως σέθεν,
οὐδ᾽ ἧσσον ἂν γένοιο δώμασιν φίλος.
ἄλλος δ᾽ ὁμοίως ἦλθεν ἂν τάδ᾽ ἀγγελῶν.
695
ἀλλ᾽ ἔσθ' ὁ καιρὸς ἡμερεύοντας ξένους
μακρᾶς κελεύθου τυγχάνειν τὰ πρόςφορα.
ἄγ' αὐτὸν εἰς ἀνδρῶνας εὐξένους δόμων,
ὀπισθόπουν τε τοῦδε καὶ ξυνέμπορον·
κἀκεῖ κυρούντων δώμασιν τὰ πρόςφορα.
700
αἰνῶ δὲ πράσσειν ὡς ὑπευθύνῳ τάδε·
ἡμεῖς δὲ ταῦτα τοῖς κρατοῦσι δωμάτων
κοινώσομέν τε κου σπανίζοντες φίλων
βουλευσόμεσθα τῆσδε συμφορᾶς πέρι.
Χορός
εἶεν, φίλιαι δμῳΐδες οἴκων,
705
πότε δὴ στομάτων
δείξομεν ἰσχὺν ἐπ' Ὀρέστῃ;
ὦ πότνια χθὼν καὶ πότνι᾽ ἀκτὴ
χώματος, ἣ νῦν ἐπὶ ναυάρχῳ
σώματι κεῖσαι τῷ βασιλείῳ,
710
νῦν ἐπάκουσον, νῦν ἐπάρηξον.
νῦν γὰρ ἀκμάζει πειθὼ δολίαν
ξυγκαταβῆναι, χθόνιον δ' Ἑρμῆν
τοῖςδ᾽ ἐφοδεῦσαι
ξιφοδηλήτοισιν ἀγῶσιν.
715
ἔοικεν ἀνὴρ ὁ ξένος τεύχειν κακόν·
τροφὸν δ᾽ Ὀρέστου τήνδ᾽ ὁρῶ κεκλαυμένην.
ποῖ δὴ πατεῖς, Κίλισσα, δωμάτων πύλας;
λύπη δ᾽ ἄμισθός ἐστί σοι ξυνέμπορος.
720
Τροφός
Αἴγισθον ἡ κρατοῦσα τοῖς ξένοις καλεῖν
ὅπως τάχιστ' ἄνωγεν, ὡς σαφέστερον
ἀνὴρ ἀπ' ἀνδρὸς τὴν νεάγγελτον φάτιν
ἐλθὼν πύθηται τήνδε. πρὸς μὲν οἰκέτας
ἔθετο σκυθρωπὸν ἐντὸς ὀμμάτων γέλων
725
κεύθουσ᾽ ἐπ᾽ ἔργοις διαπεπραγμένοις καλῶς
κείνῃ, δόμοις δὲ τοῖςδε παγκάκως ἔχει
φήμης ὑφ᾽ ἧς ἤγγειλαν οἱ ξένοι τορῶς.
ἦ δὴ κλύων ἐκεῖνος εὐφρανεῖ νόον,
εὖτ᾽ ἂν πύθηται μῦθον. ὦ τάλαιν᾽ ἐγώ·
730
ὥς μοι τὰ μὲν παλαιὰ συγκεκραμένα
ἄλγη, δύςοιστα τοῖςδ᾽ ἐν Ἀτρέως δόμοις
τυχόντ', ἐμὴν ἔκάμνεν ἐν στέρνοις φρένα.
ἀλλ᾽ οὔτι πω τοιόνδε πῆμ᾽ ἀνεσχόμην.
τὰ μὲν γὰρ ἄλλα τλημόνως ἤντλουν κακά·
735
φίλον δ᾽ Ὀρέστην, τῆς ἐμῆς ψυχῆς τριβήν,
ὃν ἐξέθρεψα μητρόθεν δεδεγμένη,
καὶ νυκτιπλάγκτων ὀρθίων κελευσμάτων,
καὶ πολλὰ καὶ μοχθήρ' ἀνωφέλητ᾽ ἐμοὶ
τλάσῃ· τὸ μὴ φρονοῦν γὰρ ὥςπερει βοτὸν
740
τρέφειν ἀνάγκη, πῶς γὰρ οὔ; τρόπῳ φρενός·
οὐ γάρ τι φωνεῖ παῖς ἔτ᾽ ὢν ἐν σπαργάνοις,
εἰ λιμὸς ἢ δίψησις ἢ λιψουρία
ἔχει· νέα δὲ νηδὺς αὐτάρκης τέκνων.
τούτων πρόμαντις οὖσα, πολλὰ δ᾽, οἴομαι,
745
ψευσθεῖσα παιδὸς σπαργάνων φαιδρύντρια,
κναφεὺς τροφεύς τε ταὐτὸν εἰχέτην τέλος.
ἐγὼ διπλᾶς δὲ τάσδε χειρωναξίας
ἔχουσ᾽ Ὀρέστην ἐξεδεξάμην πατρί.
τεθνηκότος δὲ νῦν τάλαινα πεύθομαι.
750
στείχω δ᾽ ἐπ' ἄνδρα τῶνδε λυμαντήριον
οἴκων, θέλων δὲ τόνδε πεύσεται λόγον.
Χορός
πῶς οὖν κελεύει νιν μολεῖν ἐσταλμένον;
Τροφός
τί πῶς; λέγ᾽ αὖθις, ὡς μάθω σαφέστερον.
Χορός
εἰ ξὺν λοχίταις, εἴτε καὶ μονοστιβῆ.
755
Τροφός
ἄγειν κελεύει δορυφόρους ὀπάονας.
Χορός
μὴ νῦν σὺ ταῦτ᾽ ἄγγελλε δεσπότου στύγει,
ἀλλ᾽ αὐτὸν ἐλθεῖν, ὡς ἀδειμάντως κλύῃ,
ἄνωχθ᾽ ὅσον τάχιστά γ' εὐθύμῳ φρενί.
ἐν ἀγγέλῳ γὰρ κυπτὸς ὀρθοῦται λόγος.
760
Τροφός
ἀλλ᾽ ἦ φρονεῖς εὖ τοῖσι νῦν ἠγγελμένοις;
Χορός
ἀλλ᾽ εἰ τροπαίαν Ζεὺς κακῶν θήσει ποτέ.
Τροφός
καὶ πῶς; Ὀρέστης ἐλπὶς οἴχεται δόμων.
Χορός
οὔπω· κακός γε μάντις ἂν γνοίη τάδε.
Τροφός
τί φῄς; ἔχεις τι τῶν λελεγμένων δίχα;
765
Χορός
ἄγγελλ᾿ ἰοῦσα, πρᾶσσε τἀπεσταλμένα.
μέλει θεοῖσιν ὧνπερ ἂν μέλῃ πέρι.
Τροφός
ἀλλ᾽ εἶμι καὶ σοῖς ταῦτα πείσομαι λόγοις.
γένοιτο δ᾽ ὡς ἄριστα σὺν θεῶν δόσει.
ΧΟΗΦΟΡΟΙ (OCR draft) Experimental (ΧΟΗΦΟΡΟΙ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 653 focus
ΟΡ.
Παῖ, παῖ, θύρας ἄκουσον ἑρκείας κτύπον·
τίς ἔνδον, ὦ παῖ, παῖ, μάλ' αὖθις, ἐν δόμοις ;
τρίτον τόδ' ἐκπέραμα δωμάτων καλῶ,
655
εἴπερ φιλόξεν' ἐστὶν Αἰγίσθου διαί,
ΟΙΚΕΤΗΣ
Εἶέν, ἀκούω· ποδαπὸς ὁ ξένος ; πόθεν ;
ΟΡ.
Ἄγγελλε τοῖσι κυρίοισι δωμάτων,
πρὸς οὔσπερ ἥκω καὶ φέρω καινοὺς λόγους·
τάχυνε δ', ὡς καὶ νυκτὸς ἅρμ' ἐπείγεται
660
σκοτεινόν, ὥρα δ' ἐμπόρους μεθιέναι
ἄγκυραν ἐν δόμοισι πανδόκοις ξένων —
ἐξελθέτω τις δωμάτων τελεσφόρος,
γυνή
τ' ἄπαρχος
ταπαρχος
τόπ- — ἄνδρα
δ'
τ' εὐπρεπέστερον·
αἰδὼς γὰρ ἐν λεχθεῖσιν οὐκ ἐπαργέμους
665
λόγους τίθησιν· εἶπε θαρσήσας ἀνήρ
πρὸς ἄνδρα κἀσήμηνεν ἐμφανὲς τέκμαρ.
ΚΛΥΤΑΙΜΗΣΤΡΑ
Ξένοι, λέγοιτ' ἂν εἴ τι δεῖ· πάρεστι γὰρ
ὁποῖάπερ δόμοισι τοῖσδ' ἐπεικότα,
καὶ θερμὰ λουτρά, καὶ πόνων
θελκτηρία
θελκτήρια·
670
στρωμνή, δικαίων τ' ὀμμάτων παρουσία·
εἰ δ' ἄλλο πρᾶξαι δεῖ τι βουλιώτερον,
ἀνδρῶν τόδ' ἐστὶν ἔργον, οἷς κοινώσομεν.
ΟΡ.
Ξένος μέν εἰμι Δαυλιεὺς ἐκ Φωκέων·
στείχοντα δ' αὐτόφορτον
οἰκείᾳ
οἰκίαι σαγῇ
675
ΧΟΗΦΟΡΟΙ
[ΟΡ.]
ἐς Ἄργος, ὥσπερ δεῦρ' ἀπεζύγην πόδας,
ἀγνὼς πρὸς ἀγνῶτ' εἶπε συμβαλὼν ἀνήρ,
ἐξιστορήσας καὶ σαφηνίσας ὁδόν,
Στροφίος ὁ Φωκεύς· πεύθομαι γὰρ ἐν λόγῳ·
« Ἐπείπερ ἄλλως, ὦ ξέν', εἰς Ἄργος κίεις,
680
πρὸς τοὺς τεκόντας πανδίκως μεμνημένος
τεθνεῶτ' Ὀρέστην
εἰπέ
εἶπε, μηδαμῶς λάθῃ·
εἴτ᾿ οὖν κομίζειν δόξα νικήσει φίλων,
εἴτ᾿ οὖν μέτοικον, ἐς τὸ πᾶν ἀεὶ ξένον,
θάπτειν, ἐφετμὰς τάσδε πόρθμευσον πάλιν·
685
νῦν γὰρ λέβητος χαλκέου πλευρώματα
σποδὸν κέκευθεν ἀνδρὸς εὖ κεκλαυμένου. »
Τοσαῦτ᾽ ἀκούσας εἶπον· εἰ δὲ τυγχάνω
τοῖς κυρίοισι καὶ προσήκουσιν λέγων
οὐκ οἶδα, τὸν τεκόντα δ' εἰκὸς εἰδέναι.
690
ΚΛ.
Οἳ 'γώ
οἶ εγώ, κατ' ἄκρας
εἶπας
ἐπᾶσ' (prius ἐνπᾶς) ὡς πορθούμεθα·
ὦ δυσπάλαιστε τῶνδε δωμάτων Ἀρά,
ὡς πόλλ' ἐπωπᾶς, κἀκποδὼν εὖ κείμενα
τόξοις πρόσωθεν εὐσκόποις χειρουμένη
φίλων ἀποψιλοῖς με τὴν παναθλίαν.
695
Καὶ νῦν Ὀρέστης — ἦν γὰρ εὐβούλως ἔχων,
ἔξω
κομίζων
νομίζων ὀλεθρίου πηλοῦ πόδα —
νῦν δ', ἥπερ ἐν δόμοισι
βακχείας
-χίας καλῆς
ἰατρὸς ἐλπὶς ἦν, παροῦσαν
ἐκγράφει
ἐγγρ-.
ΟΡ.
Ἐγὼ μὲν οὖν ξένοισιν ὧδ᾽ εὐδαίμοσιν
700
κεδνῶν ἕκατι πραγμάτων ἂν ἤθελον
γνωστὸς γενέσθαι καὶ ξενωθῆναι· τί γὰρ
ξένου ξένοισιν ἐστιν εὐμενέστερον ;
πρὸς δυσσεβείας
δ'
add. Portus ἦν ἐμοὶ τόδ' ἐν φρεσίν,
ΧΟΗΦΟΡΟΙ
[ΟΡ.]
τοιόνδε πρᾶγμα μὴ καρανῶσαι φίλοις
705
καταινέσαντα καὶ κατεξενωμένον.
ΚΛ.
Οὔτοι κυρήσεις μεῖον ἀξίως σέθεν,
οὐδ᾽ ἧσσον ἂν γένοιο δώμασιν φίλος·
ἄλλος δ' ὁμοίως ἦλθεν ἂν τάδ' ἀγγελῶν.
Ἀλλ' ἔσθ' ὁ καιρὸς ἡμερεύοντας ξένους
710
μακρᾶς κελεύθου τυγχάνειν τὰ πρόσφορα·
ἄγ᾽ αὐτὸν εἰς ἀνδρῶνας εὐξένους δόμων,
ὀπισθόπους δὲ τούσδε καὶ ξυνεμπόρους·
κἀκεῖ κυρούντων δώμασιν τὰ πρόσφορα·
αἰνῶ δὲ πράσσειν ὡς
ὑπευθύνῳ
ἐπευ- τάδε.
715
Ἡμεῖς δὲ ταῦτα τοῖς κρατοῦσι δωμάτων
κοινώσομέν
-σωμεν τε κοὐ σπανίζοντες φίλων
βουλευσόμεσθα
-λευόμεθα τῆσδε συμφορᾶς πέρι.
ΧΟ.
Εἶέν,
φίλιαι
φιλίαι
δμωΐδες
δμωιΐδες οἴκων,
πότε δὴ στομάτων
720
δείξομεν ἰσχὺν ἐπ' Ὀρέστῃ ;
Ὦ πότνια χθὼν καὶ πότνι᾽ ἀκτὴ
χώματος, ἣ νῦν ἐπὶ ναυάρχῳ
σώματι κεῖσαι τῷ βασιλείῳ,
νῦν ἐπάκουσον, νῦν ἐπάρηξον·
725
νῦν γὰρ ἀκμάζει Πειθὼ
δολίαν
δολία
ξυγκαταβῆναι
ξυνχα, Χθόνιον δ᾽
Ἑρμῆν
ἑρμῆα
καὶ τὸν Νύχιον τοῖσδ᾽ ἐφοδεῦσαι
ξιφοδηλήτοισιν ἀγῶσιν.
[ΧΟ.]
Ἔοικεν ἁνὴρ ὁ ξένος τεύχειν κακόν·
730
ΧΟΗΦΟΡΟΙ
ΤΡΟΦΟΣ
Αἴγισθον ἡ κρατοῦσα τοὺς ξένους καλεῖν
ὅπως τάχιστ' ἄνωγεν, ὡς σαφέστερον
735
ἀνὴρ ἀπ' ἀνδρὸς τὴν νεάγγελτον φάτιν
ἐλθὼν πύθηται τήνδε. Πρὸς μὲν οἰκέτας
θέτο σκυθρωπόν, ἐντὸς ὀμμάτων γέλων
κεύθουσ' ἐπ᾽ ἔργοις διαπεπραγμένοις καλῶς
κείνῃ, δόμοις δὲ τοῖσδε παγκάκως
ἔχει
ἔχειν
740
φήμης ὑφ' ἧς ἤγγειλαν οἱ ξένοι τορῶς.
Ἦ δὴ κλύων
ἐκεῖνος
ἐκεῖνον εὐφρανεῖ νόον,
εὖτ᾽ ἂν πύθηται μῦθον. Ὤ τάλαιν' ἐγώ·
ὥς μοι τὰ μὲν παλαιὰ συγκεκραμένα
ἄλγη δύσοιστα τοῖσδ' ἐν ᾿Ατρέως δόμοις
745
τυχόντ' ἐμὴν ἤλγυνεν ἐν στέρνοις φρένα·
ἀλλ᾽ οὔτι πω τοιόνδε πῆμ' ἀνεσχόμην.
Τὰ μὲν γὰρ ἄλλα τλημόνως ἤντλουν κακά·
φίλον δ' Ὀρέστην, τῆς ἐμῆς ψυχῆς τριβήν,
ὃν ἐξέθρεψα μητρόθεν δεδεγμένη —
750
καὶ νυκτιπλάγκτων ὀρθίων κελευμάτων
καὶ πολλὰ καὶ μοχθήρ', ἀνωφέλητ᾽ ἐμοί
τλάσῃ· τὸ μὴ φρονοῦν γὰρ ὥσπερεὶ βοτόν
τρέφειν ἀνάγκη, πῶς γὰρ οὔ ; τρόπῳ φρενός·
οὐ γάρ τι φωνεῖ παῖς ἔτ' ὢν ἐν σπαργάνοις,
755
ἢ λιμός, ἢ δίψη τις, ἢ λιψουρία
ἔχει· νέα δὲ νηδὺς αὐτάρκης τέκνων·
τούτων πρόμαντις οὖσα, πολλὰ δ', οἴομαι,
ΧΟΗΦΟΡΟΙ
[ΤΡ.]
ψευσθεῖσα, παιδὸς σπαργάνων φαιδρύντρια,
γναφεύς
τροφεύς
στροφεύς τε ταὐτὸν εἰχέτην τέλος·
760
ἐγὼ διπλᾶς δὲ τάσδε χειρωναξίας
ἔχουσ' Ὀρέστην ἐξεδεξάμην
πατρί
πατρός·
τεθνηκότος δὲ νῦν τάλαινα πεύθομαι.
Στείχω δ' ἐπ᾿ ἄνδρα τῶνδε λυμαντήριον
οἴκων, θέλων δὲ
τόνδε... λόγον
τῶνδε.. λόγων πεύσεται.
765
ΧΟ.
Πῶς οὖν κελεύει νιν μολεῖν ἐσταλμένον ;
ΤΡ.
Ὅπως;
ἢ πῶς. λέγ' αὖθις, ὡς μάθω σαφέστερον.
ΧΟ.
Εἰ
ἢ ξὺν λοχίταις, εἴτε καὶ μονοστιβῆ.
ΤΡ.
Ἄγειν κελεύει δορυφόρους ὀπάονας.
ΧΟ.
Μή νυν
μὴ νῦν σὺ ταῦτ'
ἄγγελλε
ἄγγελε δεσπότου
στύγει
στυγεῖ·
770
ἀλλ' αὐτὸν ἐλθεῖν, ὡς ἀδειμάντως κλύῃ,
ἄνωχθ' ὅσον
τάχιστα γαθούσῃ
τάχιστ' ἀγαθούση φρενί·
ἐν ἀγγέλῳ γὰρ κρυπτὸς
ὀρθοῦται λόγος
ὀρθούση φρενὶ.
ΤΡ.
Ἀλλ' ἢ φρονεῖς εὖ τοῖσι νῦν ἠγγελμένοις;
ΧΟ.
Ἀλλ' εἰ τροπαίαν Ζεὺς κακῶν θήσει ποτέ.
775
ΤΡ.
Καὶ πῶς; Ορέστης ἐλπὶς οἴχεται δόμων.
ΧΟ.
Οὔπω· κακός γε μάντις ἂν γνοίη τάδε.
ΤΡ.
Τί
τί φής; ἔχεις
τι
τί τῶν λελεγμένων δίχα ;
ΧΟ.
Ἄγγελλ'
ἄγγελ' ἰοῦσα, πρᾶσσε, τἀπεσταλμένα·
μέλει... μέλῃ
μέλλει... μέλλη θεοῖσιν ὧνπερ ἂν πέρι.
780
ΤΡ.
Ἀλλ' εἶμι καὶ σοῖς ταῦτα πείσομαι λόγοις·
γένοιτο δ᾽ ὡς ἄριστα σὺν θεῶν δόσει.
ΧΟΗΦΟΡΟΙ
(ΧΟ.)
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. N. Wecklein, 1885.) — 653 focus
παῖ παῖ, θύρας ἄκουσον ἑρκείας κτύπον.
τίς ἔνδον, ὦ παῖ, παῖ, μάλ᾽ αὖθις, ἐν δόμοις;
650
τρίτον τόδ᾽ ἐκπέραμα δωμάτων καλῶ,
εἴπερ φιλόξεν᾽ ἐστὶν Αἰγίσθου διαί.
ΟΙ.
εἶεν, ἀκούω· ποδαπὸς ὁ ξένος; πόθεν;
ΟΡ.
ἄγγελλε τοῖσι κυρίοισι δωμάτων,
πρὸς οὔσπερ ἥκω καὶ φέρω καινοὺς λόγους.
655
τάχυνε δ᾽, ὡς καὶ νυκτὸς ἅρμ᾽ ἐπείγεται
σκοτεινόν, ὥρα δ᾽ ἐμπόρους μεθιέναι
ἄγκυραν ἐν δόμοισι πανδόκοις ξένων.
ΚΛ.
ξένοι, λέγοιτ᾽ ἂν εἴ τι δεῖ· πάρεστι γὰρ
ὁποῖάπερ δόμοισι τοῖσδ᾽ ἐπεικότα,
665
καὶ θερμὰ λουτρὰ καὶ πόνων θελκτήριος
στρωμνὴ δικαίων τ᾽ ὀμμάτων παρουσία.
εἰ δ᾽ ἄλλο πρᾶξαι δεῖ τι βουλεώτερον,
ἀνδρῶν τόδ᾽ ἐστὶν ἔργον, οἷς κοινώσομεν.
ΟΡ.
ξένος μέν εἰμι Δαυλιεὺς ἐκ Φωκέων·
670
στείχοντα δ᾽ αὐτόφορτον οἰκείᾳ σαγῇ
ἐς Ἄργος, ὥσπερ δεῦρ᾽ ἀπεζύγην πόδας,
ἀγνὼς πρὸς ἀγνῶτ᾽ εἶπε συμβαλὼν ἀνὴρ
ἐξιστορήσας καὶ σαφηνίσας ὁδόν,
CHOEPHOROE.
ΚΛ.
οἰ 'γώ, κατ᾿ ἄκρας ἐνπᾶς ὡς πορθούμεθα.
ὦ δυσπάλαιστε τῶνδε δωμάτων ἀρά,
ὡς πόλλ᾽ ἐπωπᾷς κἀκποδὼν εὖ κείμενα
τόξοις πρόσωθεν εἰσκόποις χειρουμένη
690
φίλων ἀποψιλοῖς με τὴν παναθλίαν.
καὶ νῦν Ὀρέστης, ἦ γὰρ εὐβούλως ἔχων,
ἔξω κομίζων ὀλεθρίου πηλοῦ πόδα,
ΟΡ.
ἐγὼ μὲν οὖν ξένοισιν ὧδ᾽ εὐδαίμοσιν
κεδνῶν κατι πραγμάτων ἂν ἤθελον
γνωστὸς γενέσθαι καὶ ξενωθῆναι· τί γὰρ
ξένου ξένοισίν ἐστιν εὐμενέστερον;
πρὸς δ᾽ εὐσεβείας ἦν ἐμοὶ τόδ᾽ ἐν φρεσίν,
700
τοιόνδε πρᾶγμα μὴ χαρανῶσαι φίλοις
καταινέσαντα καὶ κατεξενωμένον.
ΚΛ.
οὔτοι κυρήσεις μεῖον ἀξίως σέθεν,
οὐδ᾽ ἧσσον ἂν γένοιο δώμασιν φίλος.
ἄλλος δ᾽ ὁμοίως ἦλθεν ἂν τάδ᾽ ἀγγελῶν.
705
ἐλλ᾽ ἔσθ᾽ ὁ καιρὸς ἡμερεύοντας ξένους
μακρᾶς κελεύθου τυγχάνειν τὰ πρόσφορα,
ἄγ᾽ αὐτὸν εἰς ἀνδρῶνας εὐξένους δόμων,
ὀπισθόπους δὲ τούσδε καὶ ξυνεμπόρους·
ΧΟ.
εἶεν, φίλιαι δμωίδες οἴκων,
715
πότε δὴ στομάτων
δείξομεν ἰσχὺν ἐπ᾽ Ὀρέστῃ;
ὦ πότνια χθὼν καὶ πότνι ἀκτὴ
χώματος, ἣ νῦν ἐπὶ ναυάρχῳ
σώματι κεῖσαι τῷ βασιλείῳ,
720
νῦν ἐπάκουσον, νῦν ἐπάρηξον·
νῦν γὰρ ἀκμάζει Πειθὼ δολίαν
ξυγκαταβῆναι, χθόνιον δ᾽ Ἑρμῆν
καὶ τὸν νύχιον τοῖσδ᾽ ἐφοδεῦσαι
ξιφοδηλήτοισιν ἀγῶσιν.
725
ἔοικεν ἁνὴρ ὁ ξένος τεύχειν κακόν·
τροφὸν δ᾽ Ὀρέστου τήνδ᾽ ὁρῶ κεκλαυμένην.
ΤΡ.
Αἴγισθον ἡ κρατοῦσα τοῖς ξένοις καλεῖν
730
ὅπως τάχιστ᾽ ἄνωγεν, ὡς σαφέστερον
ἀνὴρ ἀπ᾿ ἀνδρὸς τὴν νεάγγελτον φάτιν
ἐλθὼν πύθηται τήνδε, πρὸς μὲν οἰκέτας
θέτω σκυθρωπῶν ἐντὸς ὀμμάτων γέλων
κεύθουσ᾽ ἐπ᾽ ἔργοις διαπεπραγμένοις καλῶς
735
κείνῃ, δόμοις δὲ τοῖσδε παγκάκως ἔχει
φήμης ὑφ᾽ ἧς ἤγγειλαν οἱ ξένοι τορῶς.
ᾗ δὴ κλύων ἐκεῖνος εὐφρανεῖ νόον,
εὖτ᾽ ἂν πύθηται μῦθον. ὦ τάλαιν' ἐγώ·
ὥς μοι τὰ μὲν παλαιὰ συγκεκραμένα
740
ἄλγη δύσοιστα τοῖσδ᾽ ἐν Ἀτρέως δόμοις
τυχόντ᾽ ἐμὴν ἤλγυνεν ἐν στέρνοις φρένα,
ἀλλ᾽ οὔτι πω τοιόνδε πῆμ᾽ ἀνεσχόμην
τὰ μὲν γὰρ ἄλλα τλημόνως ἤντλουν κακά,
φίλον δ' Ὀρέστην, τῆς ἐμῆς ψυχῆς τριβήν,
745
ΧΟ.
πῶς οὖν κελεύει νιν μολεῖν ἐσταλμένον;
ΤΡ.
ἢ πῶς; λέγ᾽ αὖθις, ὡς μάθω σαφέστερον.
ΧΟ.
εἰ ξὺν λοχίταις, εἴτε καὶ μονοστιβή.
ΤΡ.
ἄγειν κελεύει δορυφόρους ὀπάονας.
765
ΧΟ.
μή νυν σὺ ταῦτ᾽ ἄγγελλε δεσπότου στύγει
ἀλλ᾽ αὐτὸν ἐλθεῖν, ὡς ἀδειμάντως κλύῃ,
ἄνωχθ᾽ ὅσον τάχιστα γαθούσῃ φρενί.
ἐν ἀγγέλῳ γὰρ κρυπτὸς ὀρθοῦται λόγος.
ΤΡ.
ἀλλ᾽ ἦ φρονεῖς εὖ τοῖσιν ἐντεταλμένοις;
770
ΧΟ.
ἀλλ᾽ εἰ τροπαίαν Ζεὺς κακῶν θήσει ποτέ.
ΤΡ.
καὶ πῶς; Ὀρέστης ἐλπὶς οἴχεται δόμων.
ΧΟ.
οὔπω κακός γε μάντις ἂν γνοίη τάδε.
ΤΡ.
τί φής; ἔχεις τι τῶν λελεγμένων δίχα;
ΧΟ.
ἄγγελλ᾿ ἰοῦσα, πρᾶσσε τἀπεσταλμένα·
775
μέλει θεοῖσιν ὧνπερ ἂν μέλῃ πέρι.
ΤΡ.
ἀλλ᾽ εἰμι καὶ σοῖς ταῦτα πείσομαι λόγοις.
γένοιτο δ᾽ ὡς ἄριστα σὺν θεῶν δόσει.
ΧΟ.
str. 1.
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Martin L. West, 1990.) — 653 focus
ΟΡ.
παῖ παῖ, θύρας ἄκουσον ἑρκείας κτύπον.
τίς ἔνδον ὦ παῖ; παῖ μάλ’ αὖ· τίς ἐν δόμοις;
τρίτον τόδ’ ἐκπέραμα δωμάτων καλῶ,
655
εἴπερ φιλόξεν’ ἐστὶν Αἰγίσθου διαί.
ΠΥΛΩΡΟΣ
εἶεν· ἀκούω. ποδαπὸς ὁ ξένος; πόθεν;
ΟΡ.
ἄγγελλε τοῖσι κυρίοισι δωμάτων,
πρὸς οὕσπερ ἥκω καὶ φέρω καινοὺς λόγους.
τάχυνε δ’, ὡς καὶ νυχτὸς ἅρμ’ ἐπείγεται
660
σκοτεινόν, ὥρα δ’ ἐμπόρους μεθιέναι
ἄγκυραν ἐν δόμοισι πανδόχοις ξένων.
ἐξελθέτω τις δωμάτων τελεσφόρος,
γυνὴ †ταπαρχος† — ἄνδρα δ’ εὐπρεπέστερον·
αἰδὼς γὰρ ἐν λέσχηισιν οὖσ’ ἐπαργέμους
665
λόγους τίθησιν· εἶπε θαρσήσας ἀνὴρ
πρὸς ἄνδρα κἀσήμηνεν ἐμφανὲς τέκμαρ.
1
2
3
4
5
6
7
ΚΛΥΤΑΙΜΗΣΤΡΑ
ξένοι, λέγοιτ’ ἂν εἴ τι δεῖ· πάρεστι γὰρ
ὁποῖάπερ δόμοισι τοῖσδ’ ἐπεικότα,
καὶ θερμὰ λουτρὰ καὶ πόνων θελκτηρία
670
στρωμνή, δικαίων τ’ ὀμμάτων παρουσία.
εἰ δ’ ἄλλο πρᾶξαι δεῖ τι βουλιώτερον,
ἀνδρῶν τόδ’ ἐστὶν ἔργον, οἷς κοινώσομεν.
ΟΡ.
ξένος μέν εἰμι Δαυλιεὺς ἐκ Φωκέων.
στείχοντα δ’ αὐτόφορτον οἰκείαι σαγῆι
675
εἰς Ἄργος, ὥσπερ δεῦρ’ ἀπεζύγην πόδας,
ἀγνὼς πρὸς ἀγνῶτ’ εἶπε συμβαλὼν ἀνὴρ,
ἐξιστορήσας καὶ σαφηνίσας ὁδὸν,
Στροφίος ὁ Φωκεὺς (πεύθομαι γὰρ ἐν λόγωι),
“ἐπείπερ ἄλλως ὦ ξέν’ εἰς Ἄργος κίεις,
680
πρὸς τοὺς τεκόντας πανδίχως μεμνημένος
τεθνεῶτ’ Ὀρέστην εἰπέ, μηδαμῶς λάθηι.
εἴτ’ οὖν κομίζειν δόξα νικήσει φίλων,
εἴτ’ οὖν μέτοικον εἰς τὸ πᾶν αἰεὶ ξένον
θάπτειν, ἐφετμὰς τάσδε πόρθμευσον πάλιν.
685
νῦν γὰρ λέβητος χαλκέου πλευρώματα
σποδὸν κέκευθεν ἀνδρὸς εὖ κεκλαυμένου.”
τοσαῦτ’ ἀκούσας εἶπον. εἰ δὲ τυγχάνω
τοῖς κυρίοισι καὶ προσήκουσιν λέγων,
οὐκ οἶδα· τὸν τεκόντα δ’ εἰκὸς εἰδέναι.
690
ΚΛ.
οἰ ’γώ, κατ’ ἄκρας εἶπας ὡς πορθούμεθα.
ὦ δυσπάλαιστε τῶνδε δωμάτων Ἀρά,
8
9
10
11
12
13
14
ΚΛ.
ὡς πόλλ’ ἐπωπᾶις κἀκποδὼν εὖ κείμενα·
τόξοις πρόσωθεν εὐσκόποις χειρουμένη
φίλων ἀποψιλοῖς με τὴν παναθλίαν.
695
καὶ νῦν Ὀρέστης, ἦν γὰρ εὐβούλως ἔχων,
ἔξω κομίζων ὀλεθρίου πηλοῦ πόδα —
νῦν δ’ ἥπερ ἐν δόμοισι βακχείας κακῆς
ἰατρὸς ἐλπὶς ἦν, προδοῦσαν ἔγγραφε.
ΟΡ.
ἐγὼ μὲν οὖν ξένοισιν ὧδ’ εὐδαίμοσιν
700
κεδνῶν ἕκατι πραγμάτων ἂν ἤθελον
γνωτὸς γενέσθαι καὶ ξενωθῆναι· τί γὰρ
ξένου ξένοισίν ἐστιν εὐμενέστερον;
πρὸς δυσσεβείας ⟨δ’⟩ ἦν ἐμοὶ τόδ’ ἐν φρεσίν,
τοιόνδε πρᾶγμα μὴ καρανῶσαι φίλοις
705
καταινέσαντα καὶ κατεξενωμένον.
ΚΛ.
οὔτοι κυρήσεις μεῖον’ ἀξίων σέθεν,
οὐδ’ ἧσσον ἂν γένοιο δώμασιν φίλος.
ἄλλος δ’ ὁμοίως ἦλθεν ἂν τάδ’ ἀγγελῶν.
ἀλλ’ ἔστ’ ὁ καιρὸς ἡμερεύοντας ξένους
710
μακρᾶς κελεύθου τυγχάνειν τὰ πρόσφορα·
ἄγ’ αὐτὸν εἰς ἀνδρῶνας εὐξένους δόμων,
ὀπισθόπους τε τούσδε καὶ ξυνεμπόρους,
κἀκεῖ κυρούντων δώμασιν τὰ πρόσφορα.
αἰνῶ δὲ πράσσειν ὡς ὑπευθύνωι τάδε.
715
ἡμεῖς δὲ ταῦτα τοῖς κρατοῦσι δωμάτων
κοινώσομέν τε κοὐ σπανίζοντες φίλων
βουλευ⟨σ⟩όμε⟨σ⟩θα τῆσδε συμφορᾶς πέρι.
15
16
17
18
19
20
21
ΧΟ.
εἶεν, φίλιαι δμωΐδες οἴκων,
πότε δὴ στομάτων δείξομεν ἰσχὺν ἐπ’ Ὀρέστηι;
ὦ πότνια Χθὼν καὶ πότνι’ ἀκτὴ
χώματος, ἣ νῦν ἐπὶ ναυάρχωι
σώματι κεῖσαι τῶι βασιλείωι,
νῦν ἐπάκουσον, νῦν ἐπάρηξον·
725
νῦν γὰρ ἀκμάζει Πειθὼ δολία⟨ν⟩ ξυγκαταβῆναι,
χθόνιον δ’ Ἑρμῆν καιρὸς νυχίοις τοῖσδ’ ἐφεδρεῦσαι
ξιφοδηλήτοισιν ἀγῶσιν.
—
ἔοικεν ἁνὴρ ὁ ξένος τεύχειν κακόν·
730
τροφὸν δ’ Ὀρέστου τήνδ’ ὁρῶ κεκλαυμένην.
22
23
24
25
26
27
28
ΧΟ.
ποῖ δὴ πατεῖς Κίλισσα δωμάτων πάρος;
λύπη δ᾽ ἄμισθός ἐστί σοι ξυνέμπορος.
⟨ΤΡΟΦΟΣ⟩
Αἴγισθον ἡ κρατοῦσα τοῖς ξένοις καλεῖν
ὅπως τάχιστ᾽ ἄνωγεν, ὡς σαφέστερον
735
ἀνὴρ ἀπ᾽ ἀνδρὸς τὴν νεάγγελτον φάτιν
ἐλθὼν πύθηται τήνδε. πρὸς μὲν οἰκέτας
θέτο σκυθρωπὸν ὄμμα, τόν γ᾽ ἐντὸς γέλων
κεύθουσ᾽ ἐπ᾽ ἔργοις διαπεπραγμένοις καλῶς
κείνηι, δόμοις δὲ τοῖσδε παγχάκως ἔχει
740
φήμης ὕφ᾽ ἧς ἤγγειλαν οἱ ξένοι τορῶς.
ἦ δὴ κλυὼν ἐκεῖνος εὐφρανεῖ νόον,
εὖτ᾽ ἂν πύθηται μῦθον. ὦ τάλαιν᾽ ἐγώ·
ὥς μοι τὰ μὲν παλαιὰ συγκεκραμένα
ἄλγη δύσοιστα τοῖσδ᾽ ἐν Ἀτρέως δόμοις
745
τυχόντ᾽ ἐμὴν ἤλγυνεν ἐν στέρνοις φρένα,
ἀλλ᾽ οὔτί πω τοιόνδε πῆμ᾽ ἀνεσχόμην.
τὰ μὲν γὰρ ἄλλα τλημόνως ἤντλουν κακά·
φίλον δ᾽ Ὀρέστην, τῆς ἐμῆς ψυχῆς τριβήν,
ὃν ἐξέθρεψα μητρόθεν δεδεγμένη,
750
καὶ νυκτιπλάγκτων ὀρθίων κελευμάτων
⟨. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .⟩
καὶ πολλὰ καὶ μοχθήρ᾽ ἀνωφέλητ᾽ ἐμοί
29
30
31
32
33
34
35
36
37
ΤΡ.
τλάσηι· τὸ μὴ φρονοῦν γὰρ ὡσπερεὶ βοτόν
τρέφειν ἀνάγκη, πῶς γὰρ οὔ; τρόπωι φρενός·
οὐ γάρ τι φωνεῖ παῖς ἔτ᾽ ὢν ἐν σπαργάνοις
755
εἰ λιμὸς ἢ δίψη τις ἢ λιψουρία
ἔχει· νέα δὲ νηδὺς αὐτάρκης τέκνων.
τούτων πρόμαντις οὖσα, πολλὰ δ᾽ οἴομαι
ψευσθεῖσα παιδὸς σπαργάνων φαιδρύντρια,
κναφεὺς τροφεύς τε ταὐτὸν εἰχέτην τέλος.
760
ἐγὼ διπλᾶς δὴ τάσδε χειρωναξίας
ἔχουσ᾽ Ὀρέστην ἐξεθρεψάμην πατρί·
τεθνηκότος δὲ νῦν τάλαινα πεύθομαι.
στείχω δ᾽ ἐπ᾽ ἄνδρα τῶνδε λυμαντήριον
οἴκων· θέλων δὲ τόνδε πεύσεται λόγον.
765
⟨ΧΟ.⟩
πῶς οὖν κελεύει νιν μολεῖν ἐσταλμένον;
⟨ΤΡ.⟩
τί πῶς; λέγ᾽ αὖθις, ὡς μάθω σαφέστερον.
⟨ΧΟ.⟩
εἰ ξὺν λοχίταις εἴτε καὶ μονοστιβῆ.
⟨ΤΡ.⟩
ἄγειν κελεύει δορυφόρους ὀπάονας.
ΧΟ.
μή νυν σὺ ταῦτ᾽ ἄγγελλε δεσπότου στύγει,
770
ἀλλ᾽ αὐτὸν ἐλθεῖν ὡς ἀδειμάντως κλύηι
ἄνωχθ᾽ ὅσον τάχιστα γαθούσηι φρενί.
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
ΧΟ.
ἐν ἀγγέλωι γὰρ κυπτὸς ὀρθοῦται λόγος.
ΤΡ.
ἀλλ᾽ ἦ φρονεῖς εὖ τοῖσι νῦν ἠγγελμένοις;
ΧΟ.
ἀλλ᾽ εἰ τροπαίαν Ζεὺς κακῶν θήσει ποτέ;
775
ΤΡ.
καὶ πῶς; Ὀρέστης ἐλπὶς οἴχεται δόμων.
ΧΟ.
οὔπω· κακός γε μάντις ἂν γνοίη τάδε.
ΤΡ.
τί φήις; ἔχεις τι τῶν λελεγμένων δίχα;
ΧΟ.
ἄγγελλ᾽ ἰοῦσα, πρᾶσσε τἀπεσταλμένα·
μέλει θεοῖσιν ὦνπερ ἂν μέληι πέρι.
780
ΤΡ.
ἀλλ᾽ εἶμι καὶ σοῖς ταῦτα πείσομαι λόγοις·
γένοιτο δ᾽ ὡς ἄριστα σὺν θεῶν δόσει.
Aeschyli Choephori (OCR draft) Experimental (Aeschyli Choephori. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 653 focus
ΟΡΕΣΤΗΣ
παῖ παῖ, θύρας ἄκουσον ἑρκείας κτύπον.
τίς ἔνδον, ὦ παῖ παῖ μάλ᾽ αὖθις, ἐν δόμοις;
Testimonia
Actio
Apparatus Criticus
δήιοισιν δήιοις corr. Arnaldus δημόθεν δὴ ποθει et i supra e1 correxi βροτοῖς βροτῶν correxi οὐτᾶι σοῦται corr. Hermann explicat et νύσσει et ὁρμᾶι τομήν τὸ μὴ glossam correxi et sustuli πέδοι πέδον corr. Hermann παρεκβάντας παρεκβάντες corr. O. Müller οὐ θεμιστῶς (645) ἀθεμίστως Δίκας (646) δίκης προχαλκεύει (647) προσχαλ. corr. Herm. δόμοις (650) δωμάτων ἐπεισφέρει δὲ τοῖς οἴκοις τέκνον παλαιῶν αἱμάτων τίνειν (649) διμασε (651) τείνει corr. Lachmann 1
ΟΡ.
τρίτον τόδ᾽ ἐκπέραμα δωμάτων καλῶ,
655
εἴπερ φιλόξεν᾽ ἐστὶν Αἰγίσθου διαί.
ΟΙΚΕΤΗΣ
εἶἑν, ἀκούω· ποδαπὸς ὁ ξένος; πόθεν;
ΟΡ.
ἄγγελλε τοῖσι κυρίοισι δωμάτων,
πρὸς οὕσπερ ἥκω καὶ φέρω καινοὺς λόγους·
τάχυνε δ᾽, ὡς καὶ νυκτὸς ἅρμ᾽ ἐπείγεται
660
σκοτεινόν, ὥρα δ᾽ ἐμπόρους καθιέναι
ἄγκυραν ἐν δόμοισι πανδόκοις ξένων.
ἐξελθέτω τις δωμάτων τελεσφόρος,
†γυνὴ τάπαρχος, ἄνδρα δ᾽ εὐπρεπέστερον·
αἰδὼς γὰρ ἐν λέσχηισιν οὖσ᾽ ἐπαργέμους
665
λόγους τίθησιν· εἶπε θαρσήσας ἀνήρ
πρὸς ἄνδρα κἀσήμηνεν ἐμφανὲς τέκμαρ.
ΚΛΥΤΑΙΜΗΣΤΡΑ
ξένοι λέγοιτ᾽ ἂν εἴ τι δεῖ· πάρεστι γάρ
ὁποῖάπερ δόμοισι τοῖσδ᾽ ἐπεικότα,
καὶ θερμὰ λουτρὰ καὶ πόνων θελκτηρία
670
στρωμνὴ δικαίων τ᾽ ὀμμάτων παρουσία.
εἰ δ᾽ ἄλλο πρᾶξαι δεῖ τι βουλιώτερον,
ἀνδρῶν τόδ᾽ ἐστὶν ἔργον, οἷς κοινώσομεν.
ΟΡ.
ξένος μέν εἰμι Δαυλιεὺς ἐκ Φωκέων·
στείχοντα δ᾽ αὐτόφορτον οἰκείαι σαγῆι
675
ἐς Ἄργος, ὥσπερ δεῦρ᾽ ἀπεζύγην πόδα,
ἀγνὼς πρὸς ἀγνῶτ᾽ εἶπε συμβαλὼν ἀνήρ
ἐξιστορήσας καὶ σαφηνίσας ὁδόν,
Στροφίος ὁ Φωκεύς· πεύθομαι γὰρ ἐν λόγωι·
„ἐπείπερ ἄλλως, ὦ ξέν᾽, εἰς Ἄργος κίεις,
680
πρὸς τοὺς τεκόντας πανδίκως μεμνημένος
τεθνεῶτ᾽ Ορέστην εἰπέ, μηδαμῶς λάθηι·
(τὸν δ᾽ εἰ) κομίζειν δόξα νικήσει φίλων,
Apparatus Criticus
ὥρα ὡραι μεθιέναι corr. Dindorf τελεσφόρος τελεσφόρους †γυνὴ τάπαρχος παρχος ν. 1. sententiae convenienter Kirchhoff γυναῖκ᾽ ἀπαρκές δ᾽ τ’ δ’ Turn. λέσχηισιν λεχθεῖσιν corr. Emperius οὖσ᾽ οὐκ corr. Bothe θελκτηρία θελκτήρια; 2 οἰκείαι οἰκίαι πόδα πόδας corr. Dindorf (τὸν δ᾽ εἰ) εἴτ᾿ οὖν κομ. e proximo versu male repetitis apta substitui
ΟΡ.
εἴτ᾽ οὖν μέτοικον εἰς τὸ πᾶν ἀεὶ ξένον
θάπτειν, ἐφετμὰς τάσδε πόρθμευσον πάλιν.
685
νῦν γὰρ λέβητος χαλκέου πλευρώματα
σποδὸν κέκευθεν ἀνδρὸς εὐ κεκλαυμένου.“
τοσαῦτ᾽ ἀκούσας εἶπον. εἰ δὲ τυγχάνω
τοῖς κυρίοισι καὶ προσήκουσιν λέγων,
οὐκ οἶδα, τὸν τεκόντα δ᾽ εἰκὸς εἰδέναι.
690
ΚΛ.
οἳ ἐγώ, κατ᾿ ἄκρας ἔμπας ὡς πορθούμεθα.
ὦ δυσπάλαιστε τῶνδε δωμάτων ᾿Αρά,
ὡς πόλλ᾽ ἐπωπᾶις, κἀκποδὼν εὐ κείμενα
τόξοις πρόσωθεν εὐσκόποις χειρουμένη,
φίλων ἀποψιλοῖς με τὴν παναθλίαν.
695
καὶ νῦν Ὀρέστην, ἦν γὰρ εὐβούλως ἔχων,
ἔξω κομίζων ὀλεθρίου πηλοῦ πόδα,
νῦν δ᾽ ἥπερ ἐν δόμοισι βακχείας καλῆς
ἰατρὸς ἐλπὶς ἦν, παροῦσαν ἐγγράφεις.
ΟΡ.
ἐγὼ μὲν οὖν ξένοισιν ὧδ᾽ εὐδαίμοσιν
700
κεδνῶν ἕκατι πραγμάτων ἂν ἤθελον
γνωτὸς γενέσθαι καὶ ξενωθῆναι· τί γάρ
ξένου ξένοισίν ἐστιν εὐμενέστερον;
πρὸς δ᾽ εὐσεβείας ἦν ἐμοὶ τόδ᾽ ἐν φρεσίν,
τοιόνδε πρᾶγμα μὴ καρανῶσαι φίλοις
705
καταινέσαντα καὶ κατεξενωμένον.
ΚΛ.
οὔτοι κυρήσεις μεῖον ἀξίως σέθεν,
οὐδ᾽ ἦσσον ἂν γένοιο δώμασιν φίλος.
ἄλλος δ᾽ ὁμοίως ἦλθεν ἂν τάδ᾽ ἀγγελῶν.
ἀλλ᾽ ἔσθ᾽ ὁ καιρὸς ἡμερεύοντας ξένους
710
μακρᾶς κελεύθου τυγχάνειν τὰ πρόσφορα.
ἄγ᾿ αὐτὸν εἰς ἀνδρῶνας εὐξένους δόμων
ὀπισθόπους τε τούσδε καὶ ξυνέμπορον·
κἀκεῖ κυρούντων δώμασιν τὰ πρόσφορα.
3
Apparatus Criticus
ἔμπας ἔνπας i. e. ἔμπας (ἐν πᾶσ᾽ M2) cf. Prom. 187 Ὀρέστην Ὀρέστης correxi κομίζων νομίζων κομίζων βακχείας βακχίας ἐγγράφεις ἐγγράφει correxi; est ἐκγράφεις ἔγγραφε (τάξον) οὖν ὤν οὖν γνωτὸς γνωστός εὐσεβείας πρ. δυσσεβείας corr. Heimsoeth τε dé corr. Bamberger ξυνέμπορον ξυνεμπόρους corr. Herm. 4 5
ΚΛ.
αἰνῶ δὲ πράσσειν ὡς ὑπευθύνωι τάδε.
715
ἡμεῖς δὲ ταῦτα τοῖς κρατοῦσι δωμάτων
κοινώσομέν τε κοὐ σπανίζοντες φίλων
βουλευσόμεσθα τῆσδε συμφορᾶς πέρι.
ΧΟΡΟΣ.
εἰὲν, φίλιαι δμωίδες οἴκων,
πότε δὴ στομάτων
720
δείξομεν ἰσχὺν ἐπ᾿ Ορέστηι;
ὦ πότνια χθὼν καὶ πότνι ἀκτὴ
χώματος, ἢ νῦν ἐπὶ ναυάρχωι
σώματι κεῖσαι τῶι βασιλείωι,
νῦν ἐπάκουσον, νῦν ἐπάρηξον·
725
νῦν γὰρ ἀκμάζει Πειθὼ δολίαν
ξυγκαταβῆναι, χθόνιον δ᾽ Ἑρμῆν
καὶ τὸν νύχιον τοῖσδ᾽ ἐφοδεῦσαι
ξιφοδηλήτοισιν ἀγῶσιν.
(ΤΡΟΦΟΣ)
Αἴγισθον ἡ κρατοῦσα τοῖς ξένοις καλεῖν
ὅπως τάχιστ᾽ ἄνωγεν, ὡς σαφέστερον
735
ἀνὴρ ἀπ᾿ ἀνδρὸς τὴν νεάγγελτον φάτιν
ἐλθὼν πύθηται. τὴν δὲ πρὸς μὲν οἰκέτας
θέτο σκυθρωπόν, ἐντὸς ὀμμάτων γέλων
Apparatus Criticus
ὑπευθύνωι ἐπευθύνωι ὑποδίκωι explicat κοινώσομέν κοινώσωμεν βουλευσόμεσθα βουλευόμεθα corr. Canter φίλιαι δμωίδες φιλίαι δμωιίδες δολίαν δολία corr. Pauw Ἑρμῆν ἑρμῆα τοῖς ξένοις τοὺς ξένους corr. Pauw; 7 τὴν δὲ τῆνδε, πρὸς ita distincta 8 σκυθρωπόν 9 γέλων γέλων grammatici scribebant; cum vero ultima nusquam necessario longa sit, aeolicum γέλον esse longe probabilius.
(ΤΡΟΦΟΣ)
κεύθουσ᾽ ἐπ᾿ ἔργοις διαπεπραγμένοις καλῶς
κείνηι, δόμοις δὲ τοῖσδε παγκάκως ἔχει
740
φήμης ὑφ᾽ ἧς ἤγγειλαν οἱ ξένοι τορῶς.
ἢ δὴ κλυὼν ἐκεῖνος εὐφρανεῖ νόον,
εὐτ᾽ ἂν πύθηται μύθον. ὦ τάλαιν᾽ ἐγώ·
ὥς μοι τὰ μὲν παλαιὰ συγκεκραμένα
ἄλγη δύσοιστα τοῖσδ᾽ ἐν ᾿Ατρέως δόμοις
745
τυχόντ᾽ ἐμὴν ἤλγυνεν ἐν στέρνοις φρένα·
ἀλλ᾽ οὔτι πω τοιόνδε πῆμ᾽ ἀνεσχόμην.
τὰ μὲν γὰρ ἄλλα τλημόνως ἤντλουν κακά·
φίλον δ᾽ Ορέστην, τῆς ἐμῆς ψυχῆς τριβήν,
ὃν ἐξέθρεψα μητρόθεν δεδεγμένη,
750
καὶ νυκτιπλάγκτων ὀρθίων κελευμάτων
καὶ πολλὰ καὶ μοχθήρ᾽, ἀνωφέλητ᾽ ἐμοί
τλάσηι· τὸ μὴ φρονοῦν γὰρ ὡσπερεὶ βοτόν
τρέφειν ἀνάγκη, πῶς γὰρ οὔ; τρόπωι φρενός.
οὐ γάρ τι φωνεῖ παῖς ἔτ᾽ ἂν ἐν σπαργάνοις,
755
εἰ δίψος ἢ λιμός τις ἢ λιψουρία
ἔχει, νέα δὲ νηδὺς αὐτάρκης τέκνων.
τούτων πρόμαντις οὖσα, πολλὰ δ᾽, οἴομαι,
ψευσθεῖσα, παιδὸς σπαργάνων φαιδρύντρια
γναφεὺς τροφεύς τε ταὐτὸν εἰχέτην τέλος.
760
ἐγὼ διπλᾶς δὲ τάσδε χειρωναξίας
ἔχουσ᾽ Ορέστην ἐξεδεξάμην πατρί.
τεθνηκότος δὲ νῦν τάλαινα πεύθομαι.
στείχω δ᾽ ἐπ᾿ ἄνδρα τῶνδε λυμαντήριον
οἴκων, θέλων δὲ τόνδε πεύσεται λόγον.
765
(ΧΟ.)
πῶς οὖν κελεύει νιν μολεῖν ἐσταλμένον;
(ΤΡ.)
ὅπως; λέγ᾽ αὖθις, ὡς μάθω σαφέστερον.
(ΧΟ.)
εἰ ξὺν λοχίταις εἴτε καὶ μονοστιβῆ.
Apparatus Criticus
ἔχει ἔχειν κακῶς ὁ οἶκος διάκειται ἐκεῖνος ἐκεῖνον corr. Robort. 10 εἰ εἰ ἤ λιμός τις ἢ λιψουρία λιμὸς ἢ δίψη τις correxi, 11 γναφεὺς στροφεύς corr. Robort. ἐξεδεξάμην ἐξεθρεψάμην 12 πατρός στείχω στείχων corr. Ald. τῶνδε τῶνδε λόγων corr. Blomfield ὅπως; ἢ πῶς corr. Schütz, 13 εἰ εἰ ἢ
(ΤΡ.)
ἄγειν κελεύει δορυφόρους ὀπάονας.
ΧΟ.
μή νυν σὺ ταῦτ᾽ ἄγγελλε δεσπότου στύγει·
770
ἀλλ᾽ αὐτὸν ἐλθεῖν, ὡς ἀδειμάντων κλύηι,
ἄνωχθ᾽ ὅσον τάχιστα γαθούσηι φρενί.
ἐν ἀγγέλωι γὰρ κρυπτὸς ὀρθοῦται λόγος.
ΤΡ.
ἀλλ᾽ ἦ φρονεῖς εὐ, τοῖσι νῦν ἠγγελμένοις;
ΧΟ.
ἀλλ᾽ εἰ τροπαίαν Ζεὺς κακῶν θήσει ποτέ.
775
ΤΡ.
καὶ πῶς; Ορέστης ἐλπὶς οἴχεται δόμων.
ΧΟ.
οὔπω· κακός γε μάντις ἂν γνοίη τάδε.
ΤΡ.
τί φής; ἔχεις τι τῶν λελεγμένων δίχα;
ΧΟ.
ἄγγελλ᾿ ἰοῦσα, πρᾶσσε, τἀπεσταλμένα·
μέλει θεοῖσιν ὧνπερ ἂν μέληι πέρι.
780
ΤΡ.
ἀλλ᾽ εἶμι καὶ σοῖς ταῦτα πείσομαι λόγοις.
γένοιτο δ᾽ ὡς ἄριστα σὺν θεῶν δόσει.
14
Translations (9)
Libation Bearers Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926. (Modernized by Perseus.)) — 652-781 focus
Orestes
Boy! Boy! Hear my knocking at the outer door! Who is inside? Boy! Boy! I say again, who is at home?
Again for the third time I call for some one to come out of the house, if by Aegisthus’ will it offers welcome to strangers.
655
Servant
Yes, yes, I hear. Of what land is the stranger, and whence?
Orestes
Announce me to the masters of the house, for it is in fact to them that I come bearing news.
And hurry, since the chariot of night is speeding on with darkness, and it is time for wayfarers to drop anchor in some house friendly to all guests. Tell some one to come forth who has authority over the house, the mistress in charge. But the master would be more fitting,
660
for then no delicacy in speaking makes words obscure: man speaks boldly to man and reveals his meaning without reserve.
The Servant withdraws. Clytaemestra appears at the door with a maid-servant in attendance
665
Clytaemestra
Strangers, you have only to declare your need, for we have everything that suits this house: warm baths, beds to charm away fatigue,
and the presence of honest faces. But if there is another matter requiring graver counsel, that is the concern of men, and we will communicate with them.
670
Orestes
I am a stranger, a Daulian of the Phocians. As I was on my way, carrying my pack on business of my own to
Argos
,
just as I ended my journey here,
1
a man, a stranger to me as I to him, fell in with me, and inquired about my destination and told me his. He was Strophius, a Phocian (for as we talked I learned his name), and he said to me,
675
Stranger, since in any case you are bound for
Argos
, keep my message in mind most faithfully and tell his parents Orestes is dead, and by no means let it escape you. Whether his friends decide to bring him home or to bury him in the land of his sojourn, a foreigner utterly forever,
680
convey their wishes back to me. In the meantime a bronze urn contains the ashes of a man rightly lamented. This much I tell you as I heard it. Whether by any chance I am speaking to those with whom the question rests and whose concern it is,
685
I do not know. But his parent should know the truth.
690
691
Clytaemestra
Oh no! Your story spells our utter undoing. O curse that haunts this house, so hard to wrestle down: how far forward you look! Even what was laid well out of harm’s way you bring down with your well-aimed shafts from far off,
and you strip me of those I love, utterly wretched as I am. And now Orestes: he was indeed prudent in keeping his foot out of the mire of destruction, but now mark down as having abandoned us what was once the one hope in our house of a cure for its fine revelry.
2
695
Orestes
As for me, I am sure that with hosts so prosperous I would rather have been made known and welcomed for favorable news. For where is goodwill greater than from guest to host? Yet to my mind it would have been irreverent
700
not to fulfill for friends a charge like this when I was bound by promise and hospitality pledged to me.
705
Clytaemestra
Rest assured you will receive no less a reward than you deserve nor be the less welcome to this house: someone else might just as well have brought your message.
But it is the hour when strangers who have been travelling on a long day’s journey should have their proper entertainment.
To an attendant Conduct him to the rooms where the men are hospitably lodged, him and his attendants here and his fellow-traveller, and let them be tended to there as is proper in our house.
710
I command you to do this as you shall be held to strict account. Meantime we will communicate this matter to the master of the house, and since we have no lack of friends we will confer on this occurrence.
715
719
Chorus
Ah, loyal handmaidens of the house,
low long will it be before we display the power that lies in our mouths to do Orestes service?
O hallowed earth, and hallowed barrow raised high that now lies on the royal form of the commander of the fleet,
720
now hear me, now lend me aid! Now is the hour for Persuasion with her guile to join forces with him, and for Hermes of the nether world, who works in stealth, to direct this encounter of the deadly sword.
Enter Orestes’ Nurse
725
730
O hallowed earth, and hallowed barrow raised high that now lies on the royal form of the commander of the fleet,
Our stranger, I think, is working mischief: for over there I see Orestes’ nurse all in tears. Cilissa
3
! Where are you going? Why as you set foot in the palace gate do you have a grief as an unhired companion?
730
Nurse
My mistress commands me to summon Aegisthus for the strangers
in all haste, so that he may come and learn more clearly, from man to man, these tidings that have just arrived. Indeed, before the servants, behind eyes that feigned grief she hid her laughter over what has occurred fortunately for her.
735
But the news so plainly told by the strangers means utter ruin for this house. I expect that when he hears it he will rejoice in his heart to know the story. Miserable woman that I am! How the old unbearable troubles of every sort
740
that occurred in this house of Atreus have always made my heart ache within my breast! But never yet have I endured a blow like this. For all the other troubles I bore patiently, but my beloved Orestes, on whom I spent my soul,
745
whom I took from his mother at birth and nursed, and the many and troublesome tasks, fruitless for all my enduring them, when his loud and urgent cries broke my rest.... For one must nurse the senseless thing like a dumb beast, of course one must, by following its humor.
750
For while it is still a baby in swaddling clothes, it has no speech at all, whether hunger moves it, or thirst perhaps, or the call of need: children’s young insides work their own relief. I would anticipate these needs. Yet many a time, I think, having to wash the child’s linen because of my own errors,
755
laundress and nurse had the same function. It was I who, with these two handicrafts, received Orestes for his father. And now, wretch that I am, I hear that he is dead. But I am on my way to fetch the man who wrought destruction on
760
our house, and he will be glad enough to hear this news.
765
766
Chorus
Then arrayed how does she tell him to come?
Nurse
Arrayed how? Say it again so that I may catch your meaning better.
Chorus
With his guards or perhaps unattended?
Nurse
She tells him to come with his retinue of spearmen.
Chorus
Well, do not give this message to our loathed master, but with all haste and with a cheerful heart tell him to come himself, alone, so that he may be told without alarm. For in the mouth of a messenger a crooked message is made straight.
4
770
Nurse
What! Are you gladdened at heart by the present news?
Chorus
Why not, if Zeus at last may cause our ill wind to change?
775
Nurse
But how can that be? Orestes, the hope of our house, is gone.
Chorus
Not yet; he would be a poor prophet who would so interpret.
Nurse
What are you saying? Do you know something beyond what has been told?
Chorus
Go, deliver your message! Do what you are asked to do!
The gods take care of what they take care of.
780
Nurse
Well, I will go and do your bidding. With the gods’ blessing may everything turn out for the best!
Exit
The Libation Bearers (OCR draft) Experimental (The Libation Bearers. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 653 focus
DOMESTIC
Well, well—I hear you. What countryman is the stranger? whence comes he
3
?
ORESTES
Bear word to the masters of the mansion, unto whom I am come and am bringing news; and be quick, since also night's dusky car is speeding on, and 'tis time for wayfarers to let go their anchor in houses that welcome all strangers. Let there come forth some lady-mistress of the house, that hath power: but it were more decorous that a man should [come to us], for that bashfulness does not in the course of conversation make words obscure: man is wont to speak with confidence to man, and expresses his thoughts with certainty.
CLYTEMNESTRA
Guests, say whatsoever is necessary; for there are at hand things such as beseem this dwelling of ours, both warm baths
4
, and the couch that soothes fatigues, and the presence of benignant eyes. But if ye are bound to transact any other business that requires somewhat of consultation, this is the concern of men, to whom we will communicate it.
ORESTES
I am a stranger of Daulis, come from the Phocians; and as I was journeying to Argos, self freighted with my own baggage, just as I set forth hither on foot, a stranger who met me said to me a stranger, after having particularly inquired and clearly explained to me my road, Strophius the Phocian,—for I ascertain his name in course of conversation:—“Since on other business, stranger, thou art going to Argos, tell his parents that Orestes is dead, strictly remembering it, let it by no means be forgotten; whether the determination of his friends shall prevail to convey him away, or whether to bury him in the land of his sojourn, altogether estranged for ever, bring back with thee their commands on this subject; for now the sides of a brazen urn conceal the ashes of the man who hath been duly bewailed." Thus much I tell thee as I heard it. And whether I am speaking to the heads of the family and to his relations I know not, but it is proper that his parents know it.
ELECTRA
ORESTES
I could indeed have wished to have become known, and to have been welcomed as a guest by hosts thus opulent through the means of gladsome tidings; for what more kindly feeling is there than that which is entertained by a guest towards hosts? But to my mind it was an act of impiety not to fulfil such an obligation as this to friends, having pledged ray word, and been hospitably welcomed.
CLYTEMNESTRA
Be sure thou shalt not meet with unworthy treatment, and not the less shouldest thou be friendly to the household; For some one else would have come all the same to bring us these tidings. But it is the fit time for strangers that spend the whole day in long travel, to obtain the things that are suitable under their circumstances. Conduct him into the hospitable male apartments of the palace, and these his attendants and fellow-travellers, and there let them enjoy treatment such as beseems the house. And I bid thee do this as liable to be called to account. And we will both communicate these things to the heads of the family, and not lacking friends, will deliberate concerning this misfortune.
[CLYTEMNESTRA enters the palace.]
CHORUS
NURSE
My mistress bade me call Ægisthus with all speed for the strangers
2
, that having come, man may learn more clearly from man the tidings just reported. Before the domestics, indeed, she suppressed her laughter within her scowling eyes, concealing it over deeds that have been done well for her, but for this house all unhappily, in consequence of the tale which the strangers clearly reported. Verily he, when he hears it, will rejoice in his mind, when he shall have learned the news. Alas, wretch that I am! how did the ancient blended sorrows, hard to be endured, that happened to this mansion of Atreus, afflict with anguish my heart within my bosom! But never yet did I undergo any suffering such as this. For the rest of my calamities I bore through with patience; but my dear Orestes, the care of my soul, whom I reared up, having received him from the moment of his birth
3
and from his arousing cries, disturbing me by night many fruitless toils have been endured by me in vain. For [the infant] that has no sense one must needs rear just as if it were an animal, for how can it be otherwise? according to his humour; for a child while yet in swaddling-clothes speaks not, whether hunger, or thirst, or a call of nature beset him; and the belly of an infant works its own relief. I, fore-warned of these things, but in many cases deceived, I ween, was a washer of the baby's wrappings; the fuller and the nurse had one and the same office
1
. And I having this twofold manual occupation, I received Orestes from his father
2
. But now I wretched hear of his having died. And I am going to a man that hath done foul wrong to this house; and willingly will he hear these tidings.
CHORUS
NURSE
With what equipment? repeat your question, that I may understand it more clearly.
CHORUS
[I mean] whether with guards, or even unattended?
NURSE
She bids him bring his spear-bearing followers.
CHORUS
NURSE
What! art thou gladdened by the news that has now been brought?
CHORUS
No; but [I shall be glad] if Jupiter at some future time shall work a change in our ills.
NURSE
And how? Orestes, the hope of the house, hath perished.
CHORUS
Not yet; even a dull diviner might understand this.
NURSE
What sayest thou? knowest thou aught different from what hath been told us?
CHORUS
Go, tell thy message, execute thine orders. The gods take care of those things about which they interest themselves.
NURSE
Well, I will go, and in this matter will yield me to thy bidding. And may the issue be the best it can by the gift of heaven.
Exit the NURSE.
LES CHOÉPHORES (OCR draft) Experimental (LES CHOÉPHORES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 653 focus
ORESTE.
Oreste et Pylade rentrent par la gauche et se dirigent vers le palais. Ils sont suivis d'un ou deux serviteurs qui portent leurs bagages.
Esclave, esclave, entends frapper aux portes de la cour. N'y a-t-il personne au palais? Esclave, esclave,
encore un coup! Voilà trois fois que j'appelle: que quel- qu'un sorte enfin, si la maison, sous Égisthe, pratique l'hospitalité.
La porte s'ouvre.
encore un coup! Voilà trois fois que j'appelle: que quel- qu'un sorte enfin, si la maison, sous Égisthe, pratique l'hospitalité.
L'ESCLAVE.
Voilà! j'écoute. De quel pays est l'étran- ger? d'où vient-il ?
ORESTE.
Répète ces mots à ceux qui commandent ici
et pour qui je viens porteur de nouvelles — mais hâte-toi, car le char ténébreux de la nuit se hâte aussi, et l'heure est venue pour le voyageur de laisser tomber l'ancre dans les logis ouverts à l'étranger — « Qu'un des maîtres de la maison daigne donc venir, une femme ayant autorité ici
ou plutôt un homme; car alors nulle gêne au cours de l'entretien n'obscurcit les propos : l'homme avec l'homme parle sans crainte et tient un clair langage. »
Clytemnestre sort du palais.
et pour qui je viens porteur de nouvelles — mais hâte-toi, car le char ténébreux de la nuit se hâte aussi, et l'heure est venue pour le voyageur de laisser tomber l'ancre dans les logis ouverts à l'étranger — « Qu'un des maîtres de la maison daigne donc venir, une femme ayant autorité ici
ou plutôt un homme; car alors nulle gêne au cours de l'entretien n'obscurcit les propos : l'homme avec l'homme parle sans crainte et tient un clair langage. »
CLYTEMNESTRE.
Étrangers, dites ce qu'il vous faut. Vous trouverez dans ce palais ce qu'on est en droit d'y
attendre: un bain chaud, un lit qui endormira vos fatigues, et l'accueil d'un regard loyal. Si vous venez pour chose sérieuse, c'est l'affaire des hommes, à qui nous en référe- rons.
attendre: un bain chaud, un lit qui endormira vos fatigues, et l'accueil d'un regard loyal. Si vous venez pour chose sérieuse, c'est l'affaire des hommes, à qui nous en référe- rons.
ORESTE.
Étranger, je viens de Daulis, en Phocide.
Mais, comme je faisais route vers Argos, chargé de mon
LES CHOÉPHORES
Mais, comme je faisais route vers Argos, chargé de mon
[ORESTE]
bagage
2
, dans l'équipage même où je débarque ici
3
, soudain, sans me connaître et sans m'être connu, un homme m'aborde, et, après m'avoir parlé de son voyage, questionné sur le mien, voici ce que me dit Strophios de Phocide — j'appris
son nom en causant — « Puisque aussi bien tu vas à Ar- gos, étranger, sans faute, songe à dire aux parents d'Oreste qu'il n'est plus; ne l'oublie pas, de grâce. L'avis prévaudra- t-il parmi les siens de le ramener auprès d'eux ? ou au con- traire de l'enterrer chez nous, étranger devenu notre hôte
à tout jamais ? rapporte-moi leurs ordres. A cette heure, les flancs d'une urne d'airain enferment ses cendres pleurées comme il convient. » Je t'ai répété tout ce qu'il m'a dit
4
. Parlé-je à des parents qualifiés pour m'entendre ? je l'i-
gnore, mais qui lui a donné le jour, sans doute, ne l'ignore pas
5
.
son nom en causant — « Puisque aussi bien tu vas à Ar- gos, étranger, sans faute, songe à dire aux parents d'Oreste qu'il n'est plus; ne l'oublie pas, de grâce. L'avis prévaudra- t-il parmi les siens de le ramener auprès d'eux ? ou au con- traire de l'enterrer chez nous, étranger devenu notre hôte
à tout jamais ? rapporte-moi leurs ordres. A cette heure, les flancs d'une urne d'airain enferment ses cendres pleurées comme il convient. » Je t'ai répété tout ce qu'il m'a dit 4 . Parlé-je à des parents qualifiés pour m'entendre ? je l'i-
gnore, mais qui lui a donné le jour, sans doute, ne l'ignore pas 5 .
CLYTEMNESTRE.
infaillible, me dépouillant ainsi de tous les miens, malheu- reuse! Aujourd'hui, c'est Oreste — Oreste, qui avait eu le flair de retirer son pied du bourbier sanglant c'est le dernier espoir d'une pure allégresse capable de guérir à jamais ce palais, qui apparaît... et qu'Elle efface 6 !
ORESTE.
J'aurais voulu, à d'aussi nobles hôtes, apporter d'heureuses nouvelles, pour me faire connaître et accueillir d'eux. Est-il rien de mieux disposé qu'un hôte pour ses hôtes ? Mais mon cœur eût trouvé quelque impiété
LES CHOÉPHORES
J'aurais voulu, à d'aussi nobles hôtes, apporter d'heureuses nouvelles, pour me faire connaître et accueillir d'eux. Est-il rien de mieux disposé qu'un hôte pour ses hôtes ? Mais mon cœur eût trouvé quelque impiété
[ORESTE]
à ne pas achever mon rôle auprès d'amis, après promesse faite et accueil reçu
7
.
à ne pas achever mon rôle auprès d'amis, après promesse faite et accueil reçu 7 .
CLYTEMNESTRE.
Tu n'en seras pas moins traité suivant ton mérite et reçu en ami par cette maison. Un autre, tôt ou tard, nous eût porté même message. Mais l'heure est
venue, pour des hôtes au bout de leur journée, de rencon- trer des soins en rapport avec leur longue route.
(A une esclave.) Conduis-le dans les chambres réservées à nos hôtes, avec ses serviteurs et ses compagnons
8
. Et qu'ils y trouvent tout ce qui convient à notre maison. Je t'avertis :
songe, en m'obéissant, que tu m'en rendras compte.
Oreste et Pylade, conduits par l'esclave, entrent dans le palais.
venue, pour des hôtes au bout de leur journée, de rencon- trer des soins en rapport avec leur longue route. (A une esclave.) Conduis-le dans les chambres réservées à nos hôtes, avec ses serviteurs et ses compagnons 8 . Et qu'ils y trouvent tout ce qui convient à notre maison. Je t'avertis :
songe, en m'obéissant, que tu m'en rendras compte.
Pour nous, nous rapporterons tout au maître du palais et, comme les amis ne nous manquent pas, nous consulterons sur l'événement.
Elle rentre.
Mélodrame.
LE CORYPHÉE.
qu'attendons-nous, pour déployer, en faveur d'Oreste, notre seule force, celle de nos voix?
O sol auguste, auguste tertre, dont la haute masse au- jourd'hui recouvre le corps d'un royal chef d'escadre,
l'heure est venue: prête-nous l'oreille, prête-nous ton se- cours. Oui, l'heure est venue pour la Persuasion traîtresse de descendre avec eux dans la lice, et pour Hermès Infer- nal, pour Hermès Ténébreux aussi, de diriger la joute des épées meurtrières.
l'heure est venue: prête-nous l'oreille, prête-nous ton se- cours. Oui, l'heure est venue pour la Persuasion traîtresse de descendre avec eux dans la lice, et pour Hermès Infer- nal, pour Hermès Ténébreux aussi, de diriger la joute des épées meurtrières.
[LE CORYPHÉE]
[LE CORYPHÉE]
LA NOURRICE.
« Les étrangers, sans retard, de- mandent Égisthe » — tel est l'ordre de la maîtresse — « afin que plus nettement, d'homme à homme
12
, il vienne écouter leur message ». Elle, devant ses serviteurs, s'est fait un visage sombre; mais ses yeux, en dedans cachent un sourire, car tout, pour elle, finit au mieux, tandis
que, pour ce palais, c'est la ruine complète que nous annoncent trop clairement ces étrangers. Sûrement, à les entendre, il aura, lui, le cœur ravi de la nouvelle qu'il apprend! Mais moi, malheureuse... Ah! que les vieux
chagrins, tombant lourdement en masse sur cette demeure d'Atrée, ont donc peiné jadis mon cœur en ma poitrine! Pourtant jamais encore je n'avais eu peine pareille à porter. Les autres, je les épuisais patiemment. Mais mon Oreste,
pour qui j'ai usé ma vie, que j'ai reçu sortant de sa mère et nourri jusqu'au bout...! Et la misère, à chaque instant, de ces appels criards qui me faisaient courir des nuits entières ! J'aurais donc souffert tout cela pour rien ! Ce qui n'a pas de connaissance, il faut l'élever comme un petit
chien, n'est-ce pas
13
? se faire à ses façons. Dans les langes, l'enfant ne parle pas, qu'il ait faim, soif, ou besoin pressant, et son petit ventre se soulage seul. Il fallait être un peu devin, et, comme, ma foi! souvent j'y étais trompée, je
LES CHOÉPHORES
« Les étrangers, sans retard, de- mandent Égisthe » — tel est l'ordre de la maîtresse — « afin que plus nettement, d'homme à homme 12 , il vienne écouter leur message ». Elle, devant ses serviteurs, s'est fait un visage sombre; mais ses yeux, en dedans cachent un sourire, car tout, pour elle, finit au mieux, tandis
que, pour ce palais, c'est la ruine complète que nous annoncent trop clairement ces étrangers. Sûrement, à les entendre, il aura, lui, le cœur ravi de la nouvelle qu'il apprend! Mais moi, malheureuse... Ah! que les vieux
chagrins, tombant lourdement en masse sur cette demeure d'Atrée, ont donc peiné jadis mon cœur en ma poitrine! Pourtant jamais encore je n'avais eu peine pareille à porter. Les autres, je les épuisais patiemment. Mais mon Oreste,
pour qui j'ai usé ma vie, que j'ai reçu sortant de sa mère et nourri jusqu'au bout...! Et la misère, à chaque instant, de ces appels criards qui me faisaient courir des nuits entières ! J'aurais donc souffert tout cela pour rien ! Ce qui n'a pas de connaissance, il faut l'élever comme un petit
chien, n'est-ce pas 13 ? se faire à ses façons. Dans les langes, l'enfant ne parle pas, qu'il ait faim, soif, ou besoin pressant, et son petit ventre se soulage seul. Il fallait être un peu devin, et, comme, ma foi! souvent j'y étais trompée, je
[LA NOURRICE]
devenais laveuse de langes; blanchisseuse et nourrice con-
fondaient leurs besognes. Mais je pouvais bien porter la double charge, puisque j'avais reçu Oreste pour son père! Et j'apprends aujourd'hui qu'il est mort — malheureuse ! Mais je vais trouver l'homme qui a perdu cette maison.
C'est sans peine, lui, qu'il apprendra la nouvelle !
fondaient leurs besognes. Mais je pouvais bien porter la double charge, puisque j'avais reçu Oreste pour son père! Et j'apprends aujourd'hui qu'il est mort — malheureuse ! Mais je vais trouver l'homme qui a perdu cette maison.
C'est sans peine, lui, qu'il apprendra la nouvelle !
LE CORYPHÉE.
LA NOURRICE.
Quel appareil? répète, que je comprenne mieux.
LE CORYPHÉE.
Avec toute sa garde? ou bien seul, sans escorte ?
LA NOURRICE.
Elle veut qu'il amène tous ses gardes en armes.
Elle veut qu'il amène tous ses gardes en armes.
LE CORYPHÉE.
Ne transmets pas l'avis au maître que tu hais. Qu'il vienne seul, pour ne pas effrayer ceux qu'il doit entendre. Dis-lui cela, en hâte, et garde un cœur
joyeux. Du messager dépend le succès d'un plan caché.
joyeux. Du messager dépend le succès d'un plan caché.
LA NOURRICE.
Mais peux-tu espérer après cette nou- velle ?
LE CORYPHÉE.
Mais Zeus peut bien changer tous nos malheurs en joies.
LA NOURRICE.
Comment? Oreste est mort, l'espoir de ce palais.
LE CORYPHÉE.
Pas encore : qui le croit sera mauvais devin.
LA NOURRICE.
Que dis-tu ? as-tu donc reçu d'autres nouvelles ?
LE CORYPHÉE.
Va, crois-moi, acquitte-toi de ton mes- sage. Aux dieux de veiller à quoi ils doivent veiller.
Va, crois-moi, acquitte-toi de ton mes- sage. Aux dieux de veiller à quoi ils doivent veiller.
LA NOURRICE.
J'irai et suivrai ton conseil. Que la faveur divine tourne tout au mieux !
La nourrice s'éloigne du palais par la droite.
LES CHOÉPHORES
Animé.
LE CHOEUR.
The Choephoræ (OCR draft) Experimental (The Choephoræ. Robert Potter, 1779.) — 653 focus
SERVANT.
Forbear, I hear, Who art thou, and from whence?
ORESTES.
Go tell the lords of this fair house, to them
I come, charg’d with ſtrange tidings:
735
haſte;
For now the ſable chariot of the night
Rolls on apace; and the dark hour exhorts
The way-ſpent traveller to repoſe beneath
The hoſpitable roof.
740
Call forth the matron,
That has the charge of these domestic cares;
More decent, if a man; for modesty
There checks the falt'ring tongue, but to a man
More confident a man ſpeaks free and open.
745
CLYTEMNESTRA, ORESTES, PYLADES, ELECTRA, CHORUS. CLYTEMNESTRA.
Speak, ſtrangers, what your wants
x
; here ſhall you find
All that becomes an house like this; warm baths
Refreshment of your toils, the well-ſpread couch
Inviting ſoft repoſe, and over all
CLYTEMNESTRA.
An eye regarding justice. If your buſineſs
750
Be of more serious import, aſking counsel,
The province this of men; we will inform them.
ORESTES.
A Phocian am I, from the town of Daulis
y
.
Occasions of my own call’d me to Argos,
Nor aſk’d a better dreſs, than this coarse garb
755
Familiar to me:
onwards as I travel’d
I met a man unknown, myself to him
Unknown; he courteous queſtion’d me how far
I journey’d, and inform’d me of my way,
760
Strophius of Phocis, so I chanc'd to learn;
“Stranger, ſays he, ſince buſineſs of thy own
“Leads thee to Argos, let me charge thy honour
“To tell his parents that the young Oreſtes
“Is dead.
765
Forget it not. Whether his friends
“With ſolemn obſequies will fetch him hence,
“Or in eternal reſt our friendly earth
“Shall lay him in her hoſpitable bosom,
“Bring back their pleasure;
770
for the brazen urn
“Now holds the ashes of the honour'd youth,
“Whom we lament.”
This, faithful to my charge,
Have I deliver’d; if to kindred ears,
775
And those, whoſe pow’r is ſovereign here, I know not.
But it is meet his parent knew the event.
ELECTRA.
E'en now Oreſtes, who with cautious tread
Had from this gulf of ruin freed his foot,
E’en he, the hope medicinal to the madneſs
785
Of this ill house, ſhows that our hope betrays us.
ORESTES.
It were my wish to have borne other tidings,
More welcome to the lords of this fair manſion,
And meriting their hospitable favours:
For what more ſtrongly to benevolence
790
Can bind the grateful ſoul?
Yet I ſhou'd deem it
An impious wrong not to disclose e'en these,
Unwelcome, as they must be, to his friends,
So folemnly entrusted to my charge.
795
CLYTEMNESTRA.
Not leſs for this ſhalt thou receive ſuch uſage
As thy worth challenges: not leſs for this
Reſpected here: another wou’d have come
Charg’d with the ſame sad meſſage. But the hour
Demands refreſhment for the ſtranger, ſpent
800
With the long travel of the weary day.
Lead him to thoſe apartments, where the men
Are well receiv’d; let his attendant follow,
His fellow traveller;
let thy diligent care,
805
I charge thee, miniſter to all his wants.
We to the rulers of this house will bear
These tidings, and amongst our friends conſult
What meaſures in this sad event to form.
CHORUS
alone.
Thou hallow'd earth, thou hallow'd mound,
Whoſe high sepulchral round
Lies on the royal chief, that o'er the main
815
To glory led his martial train,
Now hear us, now impart your aid:
On this important hour,
Perſuaſion, try thy fraudful pow’r:
And thou, thro’ night’s ſurrounding shade,
820
Come, Mercury, from the ſhades below,
And when the falchion flames, direct th' avenging blow!
SERVANT, GILISSA, CHORUS. SERVANT.
Wherefore doſt thou paſs
These doors? The sorrows, that attend thy ſteps,
Shall here find no reward:
GILISSA.
My royal miſtreſs order'd me with ſpeed
To call Ægisthus to these stranger guests;
830
That man from man he with more certainty
Might learn this freſh report. Before the ſervants
She kept her ſmile beneath a mournful eye,
To hide her joy at this event; to her
A joy indeed, but to this house a tale
835
Of deep affliction. He too, when he hears
The narrative, will from his ſoul rejoice.
Ah me! what ſorrows in ſucceſſive train
Have in this house of Atreus pierc’d my ſoul
From antient times: but never have I ſuffered
840
A loſs like this: with patience other ills,
Well as I might, I bore.
GILISSA.
But my Oreſtes
Was the dear object of my anxious thoughts;
An infant I receiv’d him from his mother;
845
I nurs’d him, many’ a night to all his wants,
To all his cries attentive, with a care
That now avails me not:
E’er reaſon dawns,
The nurse’s care is needful; in his cradle
850
The infant knows not to expreſs his wants,
Rise they from thirst, or hunger, or the calls
Of nature: with fond diligence I mark’d
Th' inſtinctive cry, nor with a ſqueamiſh niceneſs
Thought ſcorn of any office; for my love
855
Made all delightful.
Now, unhappy me!
My dear Oreſtes is, I hear, no more.
But I am sent in haſte to that vile man,
Whoſe rank pollution ſtains this noble house:
860
With pleasure this report will he receive.
CHORUS.
GILISSA.
Appointment! Let me comprehend thy meaning.
CHORUS.
If with his train of guards, or unattended.
GILISSA.
She bids him come attended with his guards.
865
CHORUS.
No, tell him not
n
, this hated lord; but wear
A face of cheerfulness; and urge him hither
Alone, devoid of fear, to be inform’d.
For the mind catches from the meſſenger
A ſecret elevation, and bold ſwell.
870
GILISSA.
This news, it ſeems, is welcome to thy ſoul.
CHORUS.
But what if Heav’n’s high King redreſs these ills?
GILISSA.
How? With Oreſtes all our hopes are dead.
CHORUS.
Not all. This needs no prophet to unfold it.
GILISSA.
Haſt thou heard ought diſproving this report?
875
CHORUS.
Go, bear thy meſſage; do as thou art order'd:
The Gods, whoſe care this is, will guide th' event.
GILISSA.
I go, in all obſervant of thy precepts.
May what is beſt come from the fav’ring Gods!
CHORUS.
STROРНЕ.
Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 653 focus
SERVO
Ho sentito! Chi sei? Donde giungi, ospite?
ORESTE
La mia venuta ai tuoi signori annunzia,
e che novelle ad essi reco. Sbrígati:
ché della notte il tenebroso carro
530
s'affretta in cielo, e tempo è già che l'àncora
i vïatori in tetti ospiti gittino.
Venga qualcuno della casa, o donna
che vi presieda, o meglio un uom: ché allora,
nel discorso, il pudor cieche non rende
535
le parole; ma l'uom con l'uomo parla
liberamente, e chiaro il tutto esprime.
Dalla reggia esce
CLITENNESTRA
Ospiti, dite che vi occorre. Tutto
che a simil reggia si conviene, è pronto:
e caldi bagni, e letti che ristorino
540
dalla fatica, e sorridenti visi.
Se poi si chiede maggior cosa, è compito
d'uomini; ed io ne li farò partecipi.
ORESTE
Straniero io son, della focese Daulide;
e venivo, recando il mio fardello,
545
ad Argo. Or, come il piede alla via mossi,
in un uom m'imbattei: non m'era noto,
né gli ero noto. Ei la sua via mi disse,
e mi chiese la mia. Parlando, seppi
ch'era Strofio focense. « O forestiere,
550
giacché, mi disse, ad Argo vai, la morte
d'Oreste, annuncia ai genitori. Fa'
di non dimenticarlo. O sia che bramino
i cari suoi di riaverlo in patria,
o che meteco ed ospite in eterno
555
resti qui seppellito. E tu riportami
gli ordini loro. Intanto il cavo fianco
del lebète di bronzo accoglie il cenere
dell'uomo tanto lagrimato ».
Questo
560
mi disse, e questo dico. Ora non so
se ai signori parlai, se ai suoi parenti;
ma tutto al padre riferire è d'uopo.
CLITENNESTRA
ORESTE
Ad ospiti sí pii, grate novelle
recare avrei bramato, e in tale evento
esserne conosciuto, averne ospizio.
575
Per gli ospiti, quale è cosa piú grata
dell'ospite? Ma far tale promessa
a genti amiche, e poi non mantenerla,
ed accettar l'ospizio, io ne avrei scrupolo.
CLITENNESTRA
Non per questo accoglienza avrai men degna,
580
né sarai men gradito alla mia casa.
In vece tua, sarebbe un altro giunto
a recar la novella. Ora il ristoro
convien della via lunga offrire agli ospiti
ch'àn viaggiato tutto il dí. Conducilo
585
nelle stanze degli uomini; e il compagno
seco ed i servi: e quivi abbiano quanto
le loro membra riconforti. Intanto
io la novella al re di questa casa
darò. D'amici non abbiam penuria:
590
quel che far ci convenga avviseremo.
Oreste e Pilade entrano nella porta di mezzo, Clitennestra in quella destra, che conduce agli appartamenti delle donne.
CORO
CORIFEA
CILISSA
La regina m'invia, che cerchi Egisto,
perché qui venga subito, e s'incontri
coi forestieri, e apprenda la novella
610
dalla lor bocca stessa. Avanti ai servi
faceva il viso tristo, e dentro agli occhi
celava il riso. Erano andate bene
per lei, le cose! Ma quella notizia
dei forestieri, è troppo chiaro, segna
615
per questa casa l'ultima rovina.
Come sarà contento Egisto, quando
sentirà queste nuove! Ahi!, me tapina!
Tutte le antiche pene insopportabili
della casa d'Atreo, mi contristarono,
620
ma non mai tanta doglia ebbi a patire.
In pace sopportai l'altre sciagure;
ma il caro Oreste, il pensiero dell'anima
mia, ch'ebbi dalla madre, e che nutrii!
I suoi notturni acuti pianti sempre
625
mi tenevano desta; e tante e tante
pene m'ebbi per lui. Come un lattonzolo
convien nutrire un pargoletto, privo
di senno ancora: nulla dice il pargolo,
se la fame o la sete, o se bisogno
630
d'urinar lo molesta; e senza legge
è dei bambini il piccoletto ventre.
Io stavo sempre attenta, e pure spesso
non ero in tempo; e allora, a risciacquare
le fasce al bimbo! Lavandaia e balia
635
eran tutto un mestiere: il doppio incarico
avevo avuto da suo padre, quando
me l'affidò. Tapina, e adesso sento
che Oreste è morto! Ed io devo recarmi
dall'uomo che insozzò questa famiglia!
640
Come sarà contento a questa nuova!
CORIFEA
NUTRICE
Come? Ripeti, ch'io capisca meglio!
CORIFEA
Sí, seguito da guardie, oppure solo?
NUTRICE
Seguito, dice, da compagni armati.
645
CORIFEA
Non dire questo all'odioso: digli
che venga sol: perché non tema, diglielo
con viso lieto. Conseguir l'occulto
fin del messaggio, dell'araldo è cómpito.
NUTRICE
Tu speri un bene? Dopo un tal messaggio…..
650
CORIFEA
Giove potrebbe porre un fine ai mali!
NUTRICE
Se la nostra speranza, Oreste, è spento!
CORIFEA
No! Cattivo profeta è chi lo dice!
NUTRICE
Come? Il contrario sai di quel che dicono?
CORO
Fa' l'ambasciata, va', compi il messaggio.
655
Gli Dei san bene ciò che devon fare.
NUTRICE
Vado, e m'attengo ai tuoi consigli. E tutto
col favor degli Dei, vada pel meglio.
Esce.
2
SECONDO CANTO INTORNO ALL'ARA
1
CORO
Strofe I.
Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 653 focus
Puer.
Esto, audio. cuias es hoſpes? unde?
Ore.
Nuncis illis dominis domus,
610
Ore.
Ad quos uenio, fero noua uerba.
Festina uerò nam currus noctis impellitur
Tenebroſus. uide uerò mercatores diſcedere
Anchoram in ædibus recipientibus hoſpites.
Exeat aliqua domorum gubernatrix
615
Mulier, præfects, uirum uerò meliorem exire iubeat.
Pudore affectus enim in dictis non obſcura
Verba facit. dixit confidens uir
Ad uirum ſignificauitq; manifestum fignum.
Cl.
Hospites diceretis ſi oportet, adſunt enim
620
Quædam domi in his ædibus conceſsa
Et calida lauacra, & laborum oblectamenta,
Lectus, iustorumq; oculorum libertas.
Si aliud agere oportet conſultorum
Virorum, hoc est opus, quibus participamus.
625
Ore.
Hospes enim ſum Dauliensis ex Phocēſibus.
Euntem cum mercibus proprio ſcuto
Argos quemadmodum hunc adduxi pedes,
Ignotus ad ignotum dixit conijciens uir,
Narrans & manifestans uiam,
630
Strophius Phocensis, interroga enim in uerbis,
Poſtquam aliter o hoſpes Argos uadis,
Ad parentes iuſtè memorans,
Mortuam Oreſtem dic, nequaquam obliuifcaris.
Deinde igitur uenire opinio uincet amicos.
635
Deinde colonum omnino ſemper hoſpitem
Sepelire, mandata hæc fer rurſus.
Ore.
Nunc uerò lebetis ænei latera
Sinere occultauit uiri bene plorati.
Hæc audiens dixi, ſiue ſum
640
Dominis & conuenientibus dicens.
Non noui parentem meritò scire oportet.
Ele.
Ore.
Ego quidem hoſpitibus felicibus fic
Bonarum rerum gratia uolui
Notus eſse, & hospitari. quid enim
Hospite hoſpitibus eſt felicius?
655
In impietate erat mihi hoc in mente
Tale negotium non dicere amicis
Amittentem & hoſpitantem.
Cl.
Non enim aſsequeris minus dignè te
Neque minus fies ædibus amicus.
660
Alius uenit ſimiliter hæc nuncians.
Sed tempus est hoſpites interdiu laborantes
Longe uice, aſsequi tempeſtiua.
Conſulo uerò tibi hæc agere tanquam ſubdito-
Vos uerò hæc imperantibus domibus
665
Comunicabimus, & non amicorum penuria laborantes
Conſultabimus de hac calamitate.
Cho.
Fa.
Nu.
Aegisthum quem ſuſcepit hoſpites uocare
Quam ſcitiſſimè iuſsit, ut maniſeſtius
Vir à uiro nouam famam
Veniens audiat. hanc ad famulos quidem
685
Ponit tristiſciam intra oculos ridens,
Occultans in operibus peractis pulchrè.
Eius domus uerò his omnino malè habet.
Famam, quam nunciarunt hoſpites maniſeſtè,
Certè iam ille audiens lætificabit mentem.
690
Quando audiet ſermonem, ò miſera ego,
Quam mihi antiqui mixti
Dolores, diſsidia in Atrei ædibus
Aſsecuta, meam mentem dolore affecit in pectore.
Sed nunquam talem dolorem ſuſcepi.
695
Alia quidem miſerè toleraui mala.
Charum Oreſtem meæ animæ moram,
Quem alui ſuſcipiens ex matrice,
Et noctiuagum rectorum præceptorum
Et multa & peruerſa detrimenta mihi
700
Fierent. non enim ſapiens, tanquam circa animal,
Alere necesse est, quomodo non, more memis?
Non enim clamat amplius puer exiſtens, in faſcijs,
Aut fames aut ſitis aliqua
Habet, nouus uterus idoneus liberis
705
Nu.
Horum prædictor exiſtens, multa uerò puto
Mentiens pueri faſciarum
Lauatrix, nutritor'q; hunc habuerunt finem.
Ego uerò dupla hæc officia
Habens Oreſtem ſuſcepi à patre,
710
Mortuum hunc uerò miſera intelligo.
Eo ad hunc uirum corruptorem
Familiæ, uolens audire hos ſermones.
Cho.
Nun.
Ducere iubet haſtiſeros aſseclatores.
Cho.
Ne nunc tu hæc nuncia odio domini,
Sed ipſum uenire, ut intrepidè audiat
Iube, quàm citiſſimè mente bona.
720
In nuncio occultus recta mente.
Nun.
Sed certè ſapis his nuncijs.
Cho.
Sed ſi mutationem Iupiter poſuerit tandè malorum.
Nun.
Et quomodo? Oreſtes uenit ſpes familiæ.
Cho.
Non malus uates nouiſset hæc.
725
Nun.
Quid dicis? habes aliquid ſeorſim à dictis?
Cho.
Nuncia iens, fac hæc, facia
Sint dijs curæ, de quibus curam oportet habere.
Nun.
Sed proficiſcor, & tuis hæc patiar ſermonib.
Fiatq; quàm optimè cum dono deorum.
730
Cho.
Aeschylus, Die Totenspende: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Die Totenspende: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 653 focus
Pförtner.
Ja doch, ich höre. Wer ist da? Wo kommt ihr her?
Orestes.
Geh' mich zu melden bei der Herrschaft, denn zu ihr
bin ich gekommen, neue Zeitung bring' ich ihr,
660
beeile dich. Auf schwarzen Rossen naht die Nacht,
Zeit wird es, daſs der Wandrer zur Herberge sich,
zum Hafen wende, wo er Anker werfen kann.
Pförtner ab.
Doch jemand, der endgiltigen Bescheid erteilt,
muſs kommen, Hausfrau oder schicklicher der Herr.
665
Denn dunkel wird die Botschaft, wenn sie Zartgefühl
verschleiert. Mann zu Manne redet rund heraus
und giebt mit off'nem Worte deutlichen Bericht.
Klytaimestra tritt mit stattlichem Gefolge von Dienern und Dienerinnen vor das Thor.
Klytaimestra.
Sagt eure Wünsche. Was von unserm Haus ein Gast
erwarten darf, steht zu Befehl. Ein warmes Bad,
Klytaimestra.
670
ein Lager, das den wegemüden Leib erquickt,
und ehrbar aufmerksamer Diener Gegenwart.
Doch so ihr weiter ernsteres Geschäft betreibt,
ist es der Männer Sache: denen leg' ich's vor.
Orestes.
Ich bin zu Haus in Daulis, fern im Phokerland,
675
und machte mich mit eigener Geschäfte Last
befrachtet auf die Fahrt nach Argos. Unterwegs
traf mich ein Mann; wir kannten beid' einander nicht;
doch als wir gegenseitig unser Ziel erfragt,
sprach Strophios der Phoker (also nannt' er sich
680
in dem Gespräche): 'Wenn du doch nach Argos ziehst,
so bring', ein treuer Bote, von Orestes' Tod
die Nachricht seinen Eltern. Bitte, denke dran.
Und wie sie sich entscheiden, ob sie ihn zurück
verlangen, ob für ewig ihn ein fremdes Grab
685
aufnehmen soll, darüber bring' mir Weisung heim.
Jetzt halten wir nach feierlichem Totenfest
in eh'rnem Krug des Jünglings Asche wohlverwahrt'.
Das war mir aufgetragen, das hab' ich bestellt;
ob an die Angehörigen und Zuständigen,
690
das weiſs ich nicht. Die Eltern wissen es gewiſs.
Klytaimestra.
Orestes.
700
Mir wär' es freilich viel erwünschter, hätte mich
ein freudiges Ereignis einem also hoch
beglückten Hause zugeführt und mir den Schatz
der Gastfreundschaft, des Fremdlings köstlichsten,
beschert.
Doch zu bestellen, was dem Gastfreund ich gelobt,
705
wie es auch war, empfand ich als Gewissenspflicht.
Klytaimestra.
Du sollst darum nicht kärglicher was dir gebührt
erhalten, nicht geringer wird darum das Haus
den Gastfreund schätzen. Wäre mit der Botschaft doch
710
ein andrer sonst gekommen. Doch die Zeit ist da,
wo nach des langen Tages Fahrt der Wandersmann
sich pflegen muſs.
Sie winkt einen aus der Schar der Diener heran.
Du führst die Männer in den Saal,
der unsres Hauses Gästen wohlbereitet ist,
begleitest ihre Schritte, wartest ihnen auf,
und dafs sie alles was ein müder Leib bedarf
715
erhalten; dafür, das bedenke, haftest du.
Zu Orestes.
Ich aber werde diese Sache vor den Herrn
des Hauses bringen. Zuverläss'ger Freunde Rat
gebricht uns nicht: mit ihnen soll's besprochen sein.
Klytaimestra mit den Mägden geht in die zweite Thür, der Diener mit den Fremden in die Hauptthür.
Chorführerin.
720
Chor.
725
Heilige Erde, heil'ger Grabeshügel,
seinen Hafen hat der Flottenherzog,
hat der König unter dir gefunden:
jetzt erhör' uns, jetzo sei uns hilfreich.
Jetzo gilt es, dafs dem list'gen Anschlag
Peitho der Bethörung Kraft verleihe,
und der Herr der Nacht, der Erdentiefe,
Hermes leiste selbst im Kampfe Beistand,
lenke zu dem Todesstofs das Schwert.
Aus dem Frauengemache kommt Kilissa, eine Greisin in der herkömmlichen Bühnentracht der Ammen.
Chorführerin.
730
Kilissa.
Mich schickt die Frau. Aigisthos soll ich schleunigst her
735
bescheiden; von den fremden Männern soll der Mann
genauer noch die Nachricht, die sie mitgebracht,
erkunden. Sie hat wohl ein trüb' Gesicht dazu
gemacht, vor dem Gesinde. Doch der Augen Glanz
740
verriet die Freude. Ward ihr doch das gröfste Glück
mit unsers Hauses gröfstem Jammer, den der Mund
der Fremden allzu deutlich nur verkündet hat.
Und er erst, wenn er diese neue Post erfährt,
wie wird er sich dran weiden! Ach ich armes Weib!
745
Gar manchen Schmerz hab' ich in diesem Haus erlebt,
und oft hat mir das Herz geblutet; aber nie
war es ein solches Unglück. Alles andre trug
ich in Geduld, doch mein Orestes - hing an ihm
doch meine Seele meine Hände hatten sein
750
vom ersten Tag gewartet, jedem Dienst bereit,
Kilissa.
achtsam auf jedes helle Kreischen in der Nacht.
Und schwere Not und Plage - ach, nun ist's umsonst,
daſs ich sie hatte. Unvernünftig wie ein Tier
ist nun einmal solch' Würmchen, und man muſs Ver-
stand
755
statt seiner haben. Das ist wahr! Ein Wickelkind
kann noch nichts sagen, wenn es Durst und Hunger
plagt,
wenn's abgehalten werden will. Der kleine Bauch
muſs seinen Willen haben. Nun, da pafst man auf,
doch, wie es geht, verpafst man's auch, und Windeln
giebt's
760
zu spülen. Magd und Wäscherin war ein Geschäft.
Ja, diese Doppelarbeit hab' ich einst gehabt,
des Vaters Stolz, Orestes, ward mir anvertraut
und jetzt, ich ärmste, muſs ich hören, er ist tot,
und unsres Hauses Schänder und Verderber muſs
765
ich holen. Dem wird's hochwillkomm'ne Botschaft sein.
Chorführerin.
Kilissa.
Was heifst das? Sag' es mir noch einmal, deutlicher.
Chorführerin.
Ruft sie ihn einzeln oder die Trabanten mit?
Kilissa.
Begleiten soll ihn seiner Lanzenträger Schar.
Chorführerin.
770
Nein, das bestelle dem verhafsten Herren nicht.
Nur er soll kommen, zu vertraulichem Gespräch.
Und eile dich. Doch hab' im Herzen frohen Mut:
am Boten liegt es, wenn geheimer Plan gelingt.
Kilissa.
Bist du von Sinnen? Wie? Bei dem was wir gehört?
Chorführerin.
775
Und wenn sich Zeus erbarmet, und ein Umschlag
kommt?
Kilissa.
Unmöglich. Mit Orestes ist die Hoffnung tot.
Chorführerin.
Noch nicht. Die Zukunft deutet übel, wer es glaubt.
Kilissa.
Was meinst du? Weifst du's anders als die Bot-
schaft war?
Chorführerin.
Geh' und gehorche. Richte deinen Auftrag aus:
780
Gott sorgt für das, wofür bei Gott die Sorge steht.
Kilissa.
Gut, ich will geh'n und will nach deinem Worte thun.
Gelinge was noch möglich ist, das gebe Gott.
Ab.
Chor.
English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, The Libation-Bearers — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 653 focus
What ho! slave, ho! I smite the palace gate
In vain, it seems; what ho, attend within,—
Once more, attend; come forth and ope the halls,
730
If yet Ægisthus holds them hospitable.
Slave (from within).
Anon, anon! [
Opens the door.
Speak, from what land art thou, and sent from whom?
Orestes.
Go, tell to them who rule the palace-halls,
Since 'tis to them I come with tidings new—
735
(Delay not—Night's dark car is speeding on,
And time is now for wayfarers to cast
Anchor in haven, wheresoe'er a house
Doth welcome strangers)—that there now come forth
Some one who holds authority within—
740
The queen, or, if some man, more seemly were it;
For when man standeth face to face with man,
No stammering modesty confounds their speech,
But each to each doth tell his meaning clear.
[
Enter Clytemnestra.
Clytemnestra.
Speak on, strangers: have ye need of aught?
745
Here is whate'er beseems a house like this—
Warm bath and bed, tired Nature's soft restorer,
And courteous eyes to greet you; and if aught
Of graver import needeth act as well,
That, as man's charge, I to a man will tell.
750
Orestes.
A Daulian man am I, from Phocis bound;
And as with mine own travel-scrip self-laden
I went toward Argos, parting hitherward
With travelling foot, there did encounter me
One whom I knew not and who knew not me,
755
But asked my purposed way nor hid his own,
And, as we talked together, told his name—
Strophius of Phocis; then he said, "Good sir,
Since in all case thou art to Argos bound,
Forget not this my message, heed it well,
760
Tell to his own,
Orestes is no more.
And—whatsoe'er his kinsfolk shall resolve,
Whether to bear his dust unto his home,
Or lay him here, in death as erst in life
Exiled for aye, a child of banishment—
765
Bring me their hest, upon thy backward road;
For now in brazen compass of an urn
His ashes lie, their dues of weeping paid."
So much I heard, and so much tell to thee,
Not knowing if I speak unto his kin
770
Who rule his home; but well, I deem, it were,
Such news should earliest reach a parent's ear.
Clytemnestra.
Ah woe is me! thy word our ruin tells;
From roof-tree unto base are we despoiled.—
O thou whom nevermore we wrestle down,
775
Thou Fury of this home, how oft and oft
Thou dost descry what far aloof is laid,
Yea, from afar dost bend th' unerring bow
And rendest from my wretchedness its friends;
As now Orestes—who, a brief while since,
780
Safe from the mire of death stood warily,—
Was the home's hope to cure th' exulting wrong;
Now thou ordainest,
Let the ill abide.
Orestes.
To host and hostess thus with fortune blest,
Lief had I come with better news to bear
785
Unto your greeting and acquaintanceship;
For what goodwill lies deeper than the bond
Of guest and host? and wrong abhorred it were,
As well I deem, if I, who pledged my faith
To one, and greetings from the other had,
790
Bore not aright the tidings 'twixt the twain.
Clytemnestra.
What'er thy news, thou shalt not welcome lack,
Meet and deserved, nor scant our grace shall be.
Hadst thou thyself not come, such tale to tell,
Another, sure, had borne it to our ears.
795
But lo! the hour is here when travelling guests,
Fresh from the daylong labour of the road,
Should win their rightful due. Take him within
[
To the slave.
To the man-chamber's hospitable rest—
Him and these fellow-farers at his side;
800
Give them such guest-right as beseems our halls;
I bid thee do as thou shalt answer for it.
And I unto the prince that rules our home
Will tell the tale, and, since we lack not friends,
With them will counsel how this hap to bear.
805
[
Exit Clytemnestra.
Chorus.
So be it done—
Sister-servants, when draws nigh
Time for us aloud to cry
Orestes and his victory?
O holy earth and holy tomb
810
Over the grave-pit heaped on high,
Where low doth Agamemnon lie—
The king of ships, the army's lord!
Now is the hour—give ear and come,
For now doth Craft her aid afford,
815
And Hermes, guard of shades in hell,
Stands o'er their strife, to sentinel
The dooming of the sword.
I wot the stranger worketh woe within—
For lo! I see come forth, suffused with tears,
820
Orestes' nurse. What ho, Kilissa—thou
Beyond the doors? Where goest thou? Methinks
Some grief unbidden walketh at thy side.
[
Enter Kilissa, a nurse.
Kilissa.
My mistress bids me, with what speed I may,
Call in Ægisthus to the stranger guests,
825
That he may come, and standing face to face,
A man with men, may thus more clearly learn
This rumour new. Thus speaking, to her slaves
She hid beneath the glance of fictive grief
Laughter for what is wrought—to her desire
830
Too well; but ill, ill, ill besets the house,
Brought by the tale these guests have told so clear.
And he, God wot, will gladden all his heart
Hearing this rumour. Woe and well-a-day!
The bitter mingled cup of ancient woes,
835
Hard to be borne, that here in Atreus' house
Befel, was grievous to mine inmost heart,
But never yet did I endure such pain.
All else I bore with set soul patiently;
But now—alack, alack!—Orestes dear,
840
The day and night-long travail of my soul!
Whom from his mother's womb, a new-born child,
I clasped and cherished! Many a time and oft
Toilsome and profitless my service was,
When his shrill outcry called me from my couch!
845
For the young child, before the sense is born,
Hath but a dumb thing's life, must needs be nursed
As its own nature bids. The swaddled thing
Hath nought of speech, whate'er discomfort come—
Hunger or thirst or lower weakling need,—
850
For the babe's stomach works its own relief.
Which knowing well before, yet oft surprised,
'Twas mine to cleanse the swaddling clothes—poor I
Was nurse to tend and fuller to make white:
Two works in one, two handicrafts, I took
855
When in mine arms the father laid the boy.
And now he's dead—alack and well-a-day!
Yet must I go to him whose wrongful power
Pollutes this house—fair tidings these to him!
Chorus.
Say then, with what array she bids him come?
860
Kilissa.
What say'st thou! Speak more clearly for mine ear.
Chorus.
Bids she bring henchmen, or to come alone?
Kilissa.
She bids him bring a spear-armed body-guard.
Chorus.
Nay, tell not that unto our loathèd lord,
But speed to him, put on the mien of joy,
865
Say
Come alone, fear nought, the news is good:
A bearer can tell straight a twisted tale.
1
Kilissa.
Does then thy mind in this new tale find joy?
Chorus.
What if Zeus bid our ill wind veer to fair?
Kilissa.
And how? the home's hope with Orestes dies.
870
Chorus.
Not yet—a seer, though feeble, this might see.
Kilissa.
What say'st thou? Know'st thou aught, this tale belying?
Chorus.
Go, tell the news to him, perform thine hest,—
What the gods will, themselves can well provide.
Kilissa.
Well, I will go, herein obeying thee;
875
And luck fall fair, with favour sent from heaven.
[
Exit.
Chorus.
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 653 focus
Zum drittenmale rus' ich: kommt einmal heraus,
650
Wenn nicht Aegisthos mürrisch uns das Haus verschließt!
Ein Diener.
(An der Pforte.)
Ja doch, ich höre! Wer, o Fremdling, und woher?
Orestes.
Freund, melde bei des Hauses hohen Herrn mich an,
Bei welchen ich mit neuen Kunden angelangt.
Doch schnell! In dunklem Wagen eilt die Nacht heran;
655
Zeit ist es, daß der müde Wandersmann im Port
Der offnen Herberg' Anker wirft, um auszuruh'n.
Es komme Jemand, der Gewalt im Hause hat, -
Die Frau des Hauses; doch der Mann kommt schicklicher!
Dann führt ja nicht verlegne, scheue Scham das Wort,
660
Und macht es dunkel; dreister spricht der Mann zum Mann,
Und deutlich, ohn' Umschweise, legt er Zeugniß ab.
(Der Diener ab. Bald darauf erscheint Klhtämnestra mit Begleitung.)
Klytämnestra.
Sagt, Freunde, wenn ihr Etwas wünscht; hier steht bereit,
Was irgend solchem Hause nur geziemen mag:
Ein warmes Bad, ein Lager, das die müde Kraft
665
Verjüngt, und biedrer Augen treubesorgte Hut.
Doch wenn ihr Andres wünschet, was Bedacht verlangt,
Das ist der Männer Sorge; die befragen wir.
Orestes.
Aus Phokis' Lande komm' ich her, ein Daulier.
Als ich, mit eignem Bündel nur beschwert, den Pfad
670
Herging nach Argos, wie du hier mich kommen siehst,
Gesellte sich ein Fremder mir, dem Fremden, zu,
- Der Phoker Strophios, im Gespräch erfuhr ich das, -
Forscht meinen Weg aus, nennt den seinen mir und spricht:
„Da doch dein Gang, o Fremdling, dich nach Argos führt,
675
So meld' Orestes' Aeltern, doch vergiß es nicht,
Den Tod Orestens: daß es dir ja nicht entfällt!
Ob dann die Seinen wollen, daß er heimgebracht,
Ob, daß er auswärts, wie verbannt auf immerdar,
Bestattet werde, dessen bring' uns Kunde zu.
680
Denn jetzt bewahrt ein erzgetriebner Aschenkrug
Des vielbeweinten Mannes Staub in seinem Schooß."
Was ich vernommen, sagt' ich. Ob ich's aber auch
Den Rechten sage, denen es zu hören ziemt,
Nicht weiß ich's; hören muß es wohl, wer ihn gezeugt.
685
Klytämnestra.
Ha, wie von Grund aus unser Glück zertrümmerte!
O Fluch, der unbezwinglich geht durch dieses Haus,
Wie waltest du so grausam, überwältigest
Fernher mit sichern Pfeilen auch das ferne Glück,
Raubst meine Lieben alle mir Unseligen!
690
Nun auch Orestes, dem ein großer Wurf gelang, -
Denn ferne lenkt' er aus des Unheils Bahn den Fuß,
Er löscht des Wonnesturmes Hoffnungsschimmer aus,
Der uns, ein Arzt im Leide, schon so nah geglänzt!
Orestes.
O hätten doch Gastfreunde so glanzvollen Stamms
695
Um froher Botschaft willen mich als Freund erkannt,
Als holden Gast empfangen! Denn wer fühlte mehr,
Als solch ein Gastfreund, für den Gast in fremdem Land?
Doch frevelhaft erschien mir's, wenn ich solchen Fall
Den Seinen nicht kundthäte, weil ich's doch versprach,
700
Und hier als Gastfreund liebevoll empfangen ward.
Klytämnestra.
Nicht minder soll dir werden, was dein würdig ist,
Noch sollst du minder gelten als des Hauses Freund.
Die gleiche Botschaft brachte doch ein Andrer auch.
Doch ist es Zeit, den Fremden alles Nöthige
705
Herbeizuschaffen, nach des Tages langem Weg.
(Zu einem Diener.)
Ihn führe hin zum gastlich offnen Männersaal,
Und, kommst du wieder, seine Fahrtgenossen auch;
Dort dann im Hause finden sie das Nöthige.
Vollzieh' es pünktlich; denn du haftest mir dafür.
710
Wir aber wollen alles dies des Hauses Herrn
Mittheilen, und in unsrer Freunde treuem Kreis
Berathen, was in diesem Fall zu thun geziemt.
Die Chorführerin.
(Alle ab.)
Auf, Freundinnen, dienstbar waltend im Haus,
Wann heben wir laut
715
Für Orestes unser Gebet an?
O heiliges Land und der heiligen Gruft
Erdwall, der nun des Gebieters im Meer,
Des gewaltigen Feldherrn, Asche bewahrt,
Nun hör' uns, nun sei hülfreich uns!
720
Denn nun ist's Zeit,
Daß Peitho mit Trug in die Schranken sich stellt,
Und Hermes, der Nachtgott, ihn in den Kampf
Des vertilgenden Schwertes geleitet!
Kilissa, die Amme des Orestes, kommt weinend aus der Frauenwohnung.)
Der fremde Mann, so scheint es, hat Unheil gebracht.
725
Orestes' Amme seh' ich dort in Thränen nah'n.
Wo gehst du hin, Kilissa, durch des Hauses Thor?
Die Trauer folgt dir (bittrer Lohn!) auf deinem Pfad.
Kilissa.
Aegisthen, sagt die Herrin, soll ich ungesäumt
Den Fremden herbescheiden, daß er deutlicher,
730
Der Mann vom Mann, die neue Kunde, die er bringt,
Mit eignen Ohren höre. Vor den Dienern hält
Sie hinter finstern Augenbrau'n die Freude zwar
Verborgen um das Frohe, das ihr widerfuhr
Durch jene Botschaft, die der Fremdling hergebracht,
735
Und die das Haus in namenloses Leid gestürzt.
Wohl wird Aegisthos hocherfreut, vernimmt er es,
Ob dieser Kunde jauchzen. Ich Unselige!
Wie hat von alten Zeiten her so vieles Leid,
Das über Atreus' hohes Haus mit schwerem Schlag
740
Einbrach, das Herz im Busen mir geängstiget!
Doch nimmermehr erfuhr ich solchen Jammer noch.
Ich harrt' in allen Leiden sonst geduldig aus.
Doch daß Orestes, meiner Seele Lust und Leid,
Den ich vom Mutterschooße nahm und auferzog,
745
Mit all den Nachtunruhen, wenn er jammernd schrie,
Und all der vielen Mühe, die ich nun umsonst
Ertrug - - Ein unvernünftig Kind ist gleich dem Thier,
Man muß es aufzich'n mit Verstand - wie anders auch? -
Denn nicht zu sagen weiß ja solch ein Wickelkind,
750
Ob Durst, ob Hunger, oder welch Verlangen sonst
Es plagt; der kleine Magen ist beim Kinde Herr.
Da mußt' ich oft errathen, und oft rieth ich sehl,
Wie's geht, und wusch dem Kinde dann die Windeln rein,
Und Wäscherin und Amme hatten Ein Geschäft.
755
Ich ließ zu diesem Doppelamt mich gern herbei,
Und nahm Orestes aus des Vaters Händen auf.
Nun muß ich Aermste hören, daß der Theure starb,
Muß hin zum Manne gehen, der dies Haus entweiht,
Und frohen Sinnes dieses Wort vernehmen wird!
760
Die Chorführerin.
Und wie gerüstet, will sie, daß er kommen soll?
Kilissa.
Wie? Sag' es nochmals, rede mir verständlicher!
Die Chorführerin.
Ob seine Wachen im Geleit, ob er allein?
Kilissa.
Gefolgt von Lanzenknechten heißt sie kommen ihn.
Die Chorführerin.
Das melde du dem allverhaften Manne nicht.
765
Er komm' allein nur, daß er ohne Furcht vernimmt:
Also bedeut' ihm ungesäumt mit frohem Muth!
Oft frommt ein schlauverhulltes Wort aus Botenmund.
Kilissa.
Wie? Ueber solche Kunde wärst du gar erfreut?
Die Chorführerin.
Wohl, wenn Kronion alles Leid abwehrt dereinst.
770
Kilissa.
Wie das? Orest, des Hauses Hoffnung, schwand dahin.
Die Chorführerin.
Noch nicht. Ein schlechter Seher auch erkennte das.
Kilissa.
Was sagst du? Weißt du Bess'res, als was ich gesagt?
Die Chorführerin.
Bring' ihm die Botschaft, und bestelle dein Geschäft.
Es sorgt die Gottheit, wo zu sorgen ihr gefällt.
775
Kilissa.
Ich gehe, richt' es treulich aus nach deinem Wort.
Zum besten Ende führ' es uns der Götter Huld!
(Ab.)
Chor
Chorgesang.
Erste Strophe.
Notes on the current edition
Libation Bearers
Commentary
Critical apparatus to The Libation Bearers (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Libation Bearers.) focus
650.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-419
651.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-420
654.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-421
656.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-422
657.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-423
658.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-424
660.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-425
661.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-426
662.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-427
665.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-428
666.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-429
670.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-430
673.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-431
676.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-432
677.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-433
679.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-434
680.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-435
681.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-436
682.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-437
683.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-438
684.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-439
685.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-440
686.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-441
690.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-442
693.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-443
695.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-444
697.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-445
698-700.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-446
701.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-447
702.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-448
703.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-449
704.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-450
705.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-451
712.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-452
713-714.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-453
715.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-454
716.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-455
718.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-456
719.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-457
720.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-458
721.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-459
724.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-460
725-726.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-461
727.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-462
729.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-463
731.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-464
732.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-465
738-739.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-466
740.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-467
743-744.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-468
744.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-469
745.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-470
746.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-471
747.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-472
749.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-473
751.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-474
752.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-475
753.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-476
754.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-477
755.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-478
756.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-479
757.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-480
758.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-481
759.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-482
760.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-483
761.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-484
762.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-485
765.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-486
766.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-487
767.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-488
768.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-489
770.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-490
771.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-491
772-774.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-492
775-776.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-493
777.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-494
778.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-495
Wecklein’s commentary on Choephoroi / Libation Bearers (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 163–234; single HW42J8 OCR witness, conservatively retained. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus
649-778.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-344
649.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-345
650.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-346
651.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-347
652.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-348
653.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-349
656.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-350
657-658.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-351
659.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-352
660.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-353
661.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-354
664.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-355
666.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-356
667.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-357
668.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-358
670.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-359
671.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-360
672.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-361
674.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-362
675.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-363
676.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-364
677-678.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-365
679-680.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-366
681.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-367
682.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-368
683.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-369
684.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-370
686.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-371
687.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-372
689.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-373
692.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-374
696.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-375
698-699.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-376
700.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-377
701-702.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-378
706.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-379
707.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-380
708.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-381
710.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-382
711.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-383
712.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-384
713.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-385
714.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-386
715-716.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-387
718.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-388
723-724.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-389
726.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-390
728.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-391
729.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-392
732.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-393
733-734.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-394
735.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-395
736.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-396
737.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-397
738-739.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-398
740-741.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-399
744.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-400
745.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-401
745-746.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-402
750.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-403
752.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-404
753.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-405
754.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-406
755-756.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-407
758.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-408
759.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-409
760.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-410
763.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-411
764.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-412
766.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-413
767-768.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-414
769.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-415
770.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-416
771.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-417
772.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-418
773.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-419
774.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-420
775.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-421
776.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-422
778.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-423