Aeschylus Libation Bearers 1

Edmund Doidge Anderson Morshead (Translator)

Lord of the shades and patron of the realm
1
That erst my father swayed, list now my prayer,
Hermes, and save me with thine aiding arm,
Me who from banishment returning stand
On this my country; lo, my foot is set
5
On this grave-mound, and herald-like, as thou,
Once and again, I bid my father hear.
And these twin locks from mine head shorn I bring,
And one to Inachus the river-god,
My young life's nurturer, I dedicate,
10
And one in sign of mourning unfulfilled
I lay, though late, on this my father's grave.
For O my father, not beside thy corse
Stood I to wail thy death, nor was my hand
Stretched out to bear thee forth to burial.
15
What sight is yonder? what this woman-throng
Hitherward coming, by their sable garb
Made manifest as mourners? What hath chanced?
Doth some new sorrow hap within the home?
Or rightly may I deem that they draw near
20
Bearing libations, such as soothe the ire
Of dead men angered, to my father's grave?
Nay, such they are indeed; for I descry
Electra mine own sister pacing hither,
In moody grief conspicuous. Grant, O Zeus,
25
Grant me my father's murder to avenge—
Be thou my willing champion!
Pylades,
Pass we aside, till rightly I descry
Wherefore these women throng in suppliance.
30
[ Exeunt Pylades and Orestes; enter the Chorus bearing vessels for libation; Electra follows them; they pace slowly towards the tomb of Agamemnon.

Libation Bearers. Aeschylus. Edmund Doidge Anderson Morshead (Translator). . .

Current edition Experimental

English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) (English) (Aeschylus, The Libation-Bearers — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (8)
Χοηφóρoι First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 1-21 focus
Χοηφóρoι Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 1-21 focus
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 1 focus
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Gottfried Hermann, 1852.) — 1 focus
ΧΟΗΦΟΡΟΙ (OCR draft) Experimental (ΧΟΗΦΟΡΟΙ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 1 focus
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. N. Wecklein, 1885.) — 1 focus
Ἑρμῆ χθόνιε, πατρῷ ἐποπτεύων κράτη
1
σωτὴρ γενοῦ μοι σύμμαχός τ' αἰτουμένῳ·
ἥκω γὰρ ἐς γῆν τήνδε καὶ κατέρχομαι
τύμβου δ᾽ ἐπ᾽ ὄχθῳ τῷδε κηρύσσω πατρὶ
κλύειν, ἀκοῦσαι·
5
πλόκαμον Ἰνάχῳ θρεπτήριον,
τὸν δεύτερον δὲ τόνδε πενθητήριον
οὐ γὰρ παρὼν ᾤμωξα σόν, πάτερ, μύρον
οὐδ᾽ ἐξέτεινα χεῖρ᾽ ἐπ᾿ ἐκφορᾷ νεκροῦ.
τί χρῆμα λεύσσω; τίς ποθ᾽ ἦδ᾽ ὁμήγυρις
10
στείχει γυναικῶν φάρεσιν μελαγχίμοις
πρέπουσα; ποίᾳ ξυμφορᾷ προσεικάσω;
πότερα δόμοισι πῆμα προσκυρεῖ νέον;
ἢ πατρὶ τὠμῷ τάσδ᾽ ἐπεικάσας τύχω
χοὰς φερούσας νερτέροις μειλίγματα;
15
οὐδέν ποτ᾽ ἄλλο· καὶ γὰρ Ἠλέκτραν δοκῶ
στείχειν ἀδελφὴν τὴν ἐμὴν πένθει λυγρῷ
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Martin L. West, 1990.) — 1 focus
Aeschyli Choephori (OCR draft) Experimental (Aeschyli Choephori. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 1 focus
Translations (9)
Libation Bearers Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926. (Modernized by Perseus.)) — 1-20 focus
The Libation Bearers (OCR draft) Experimental (The Libation Bearers. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 1 focus
MERCURY of the shades! presiding over the power delegated from the sire 1 , be thou a saviour and ally to me beseeching it; for I am come into this land, and I return from exile 2 . And over this mound of his sepulchre too I call upon my father to listen, to give ear 3 . * * * * * * * * * * * * * a ringlet cherished in honour of Inachus 1 and this, the second, expressive of my sorrow. * * * * * * * * * * * * * What is it that I see? what is this concourse of women [coming] hither conspicuous in sable weeds? To what calamity shall I refer it? Is it that a new death 2 hath happened in the palace? or am I right in guessing that these maidens are conveying libations to my father-a propitiation for the departed 3 ? It is nothing else; for I think I see my sister Electra advancing, distinguished by grievous sorrow. O Jupiter! grant me to avenge the fate of my father, and be thou a willing ally to me! Pylades, stand we apart, that I may clearly learn what means this suppliant procession of women.
LES CHOÉPHORES (OCR draft) Experimental (LES CHOÉPHORES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 1 focus
Hermès Infernal, attache ton regard sur mon père abattu, et deviens le sauveur, l'allié que j'implore. Je rentre en ce pays, et je reviens d'exil 1 ...
The Choephoræ (OCR draft) Experimental (The Choephoræ. Robert Potter, 1779.) — 1 focus
THOU, that to the regions of the dead *
1
Bearest thy father's high beheſts, O hear,
Hear, Mercury, thy ſupplicant, protect,
And
Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 1 focus
O tu che vegli, Ermète sotterraneo,
1
del padre mio la sorte, a me che imploro
dà tu salvezza, al fianco mio combatti:
ché a questo suolo io giungo: io sono qui.
E lancio un bando al padre mio, sul clivo
5
di questa tomba, ch'ei m'oda, e m'ascolti.
L'Inaco il primo mio ricciolo s'ebbe,
che nutrito m'avea: questo secondo,
segno di lutto, io qui recido, o padre,
ché lungi, alla tua morte, ero, e non piansi,
10
né le man sovra la tua spoglia io tesi.
Che cosa scorgo? Quale accolta avanza
vêr noi di donne, in negri manti avvolte?
E quale evento io debbo indurre?
Forse
15
Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 1 focus
Quam rem uideo, quæ tandem hæc caterua,
1
Et mulierum uestibus
Ornata, cui calamitati aſsimilabo?
Vtrum nocumentum contigit domui nouum?
Aut patri meo has coniectabo
5
Libamina ferentes ſanctis placamentis.
Nihil tandem aliud. etenim Electram uideo
Videre sororem meam luctu graui
Ornatam.
O Iupiter da mihi ulcisci mortem
10
Patris, esto uolens mihi auxiliator.
Pylade recedamus, ut manifeſte
Discam que'nam sit hæc mulierum supplicatio.
Aeschylus, Die Totenspende: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Die Totenspende: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 1 focus
Du Herr der Erdentiefe, meines Vaters Macht
2 ist deines Reiches, Hermes: steh' mir rettend bei.
3 Ich fleh' dich an, erbarm' dich meiner. Heimgekehrt
bin ich nach Argos, stehe hier im Vaterland,
doch niemand grüfst Orestes, Agamemnons Sohn,
dem mörderische Hinterlist den Vater schlug
und königlichen Erbes Scepter vorenthält..
Fern am Parnassos hat das gastverwandte Haus
des Strophios der Kindheit Tage mir beschützt,
und du Genosse meiner Jugend, Pylades,
bist einziger Gefährte mir auch auf dem Weg,
den ich verstohlen in die Heimat mir gesucht,
berufen durch Apollon zu dem schweren Werk.
Allein die Nacht des Todes, da der Vater schläft,
durchwanderst von den Göttern, Hermes, du allein,
himmlischer Herold: gönne deinen Beistand mir.
Auf seines Grabes Hügel tönt der Heroldsruf
5 dem Vater, dring' er denn zu ihm, ins Ohr, ins Herz,
The Libation Bearers (OCR draft) Experimental (The Libation Bearers. Anna Swanwick, 1886.) — 1 focus
ORESTES
THEE, shade-escorting Hermes, I invoke,
In Hades guardian of my royal sire,—
To me, thy suppliant, be saviour thou,
My firm ally, for to this land I come
Exile no more ;-on this sepulchral mound
Father I call thee,-hearken to my cry!—
* * * * *
A primal lock, as nurture-gift, I vowed
To Inachos, and now this second lock,
Grief's token, Father, I devote to thee,-
For, absent from thy funeral obsequies,
I could not then as mourner weep thy death,
Nor speed with outstretched hand thy royal bicr.
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 1 focus
Hermes im Abgrund, der des Amtes wahrt von Zeus, 1
1
Sei Retter, sei mir Kampfgenoß, dem Flehenden!
Denn aus dem Banne kehr' ich heim in dieses Land,
Und trat, ich Armer, heimlich auf die Schwelle dort,
Wo mein geliebter Vater einst von Frauenhand
5
Durch arge List gewaltsam hingeopfert sank.
Am Grabeshügel ruf' ich hier den Vater an:
Er höre mich, vernehme meines Mundes Schwur!
Dein Blut zu rächen, Vater, bin ich heimgekehrt,
Von Loxias gesendet, dessen Spruch gebot,
10
Daß dir die Mörder fallen durch Orestes' Hand.
So höre mich, mein Vater, steh mich gnädig an;
Denn jetzt erschien die Stunde, die der Gott bestimmt,
Wo diese Rechte krönen soll der Nache Werk!
O nimm von mir die thränenreiche Spende hier:
15
Die erste Locke schnitt ich ab dem Inachos
Als Pflegedank, und diese zweite weih' ich dir
Als meines Grames treuen Gruß auf deine Gruft!
Denn nicht im Hause war ich, um dein Jammerloos
Zu klagen, Vater, streckte nicht die Hand empor,
20
Dir Lebewohl zu rufen, als man dich begrub.
(Aus der Gesindewohnung kommt der Chor in schwarzen Gewanden und Trauerschleiern, um am Grabmal Agamemnons ein Opfer zu bringen; in gleicher Tracht erscheint Elektra als die letzte des Zuges.)
Ha! Was erblick' ich? Was bedeutet diese Schaar
Von Frauen, die dort schwarzverhüllt in düsteren
Gewanden nah'n? Auf welchen Unfall deut' ich das?
Ob eine neue Trauer wohl das Haus betraf?
Ob meinem Vater diese Fraun, vermuth' ich recht,
25
Trankopfer bringen, Sühne für die Todtenwelt?
Nicht anders ist es; wandelt doch, so dünkt mir, auch
Elektra, meine Schwester, dort, in herbes Leid
Versunken. Laß, Kronide, laß des Vaters Tod
Mich rächen, hilf mir holdgesinnt in diesem Kampf!
30
Gehn wir zur Seite, Pylades, damit ich klar
Erkenne, was der Frauenzug bedeuten mag!
(Orestes und Pylades verbergen sich in der Nähe.)

Commentary

Critical apparatus to The Libation Bearers (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Libation Bearers.) focus

1-5. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-1

NA Initium Choephororum, quo codices et veteres editiones Aeschyli carent, Stanleius exhibuit ex Ranis Aristophanis v. 1155. seqq. indicatum iam a Cantero. Haec verba,
πατρῷ' ἐποπτεύων κράτη
, quae ipse Aeschylus apud Aristophanem sic interpretatur,
τὸν ἐριούνιον Ἑρμῆν προςεῖπε, κἀδήλου λέγων ὁτιὴ πατρῷον τοῦτο κέκτηται γέρας
, sic debent accipi ut ea ibidem Euripides intelligit,
τὸν Ἑρμῆν, ὡς ὁ πατὴρ ἀπώλετο αὐτοῦ βιαίως ἐκ γυναικείας χερὸς δόλοις λαθραίοις, ταῦτ᾽ ἐποπτεύων ἔφη
. Scholiastes Aristophanis
Ἀρίσταρχος δέ φησι τῶν ἐξηγήσεων τοῦ στίχου τὴν προτέραν κατὰ τὸν ποιητὴν εἶναι, ἣν ὁ Εὐριπίδης ἔφη· τὰ τοῦ ἐμοῦ πατρὸς κράτη ἐποπτεύων, ὃς κρατηθεὶs ὑπὸ τῶν περὶ Αἴγισθον ἀπώλετο.

2. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-2

ξύμμαχος
σύμμαχος
est apud Thomam Magistrum, qui hunc versum p. 41, 6. ed. Ritsch. affert.
2

3. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-3

ἐς γῆν
εἰς γῆν
pars librorum Aristophanis et Thomas M. p. 169, 12. 199, 1.
3

4. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-4

NA Apud Aristophanem, postquam de versibus secundo et tertio disceptatum est, pergere Aeschylum Bacchus iubet,
ἴθι πέραινε σύ, Αἰσχύλε, ἀνύσας· σὺ δ᾽ ἐς τὸ κακὸν ἀπόβλεπε
. Pergit igitur Aeschylus,
τύμβου δ᾽ ἐπ᾽ ὄχθῳ τῷδε κηρύσσω πατρὶ κλύειν, ἀκοῦσαι
. Itaque Stanleius haec statim versui tertio continuavit. Dubitari potest rectene an secus. Nam et illa,
ἥκω γὰρ ἐς γῆν τήνδε καὶ κατέρχομαι
, nimis nude posita videri possunt, quam ut credibile sit poetam statim haec subiecisse,
τύμβου δ᾽ ἐπ᾽ ὄχθῳ τῷδε κηρύσσω πατρί
, neque ex Aristophanis verbis hoc certum efficias, versus ita sese statim excepisse, ut criticis visum est. Facit enim Aristophanes ea recitantem Aeschylum, in quibus aliquid reprehendi possit. Quod si quae intermedia inter hos versus erant, quae nihil continebant quod reprehenderet Euripides, ne poterant quidem ab Aeschylo recitari. In illis autem, quae supra commemoravi ab Euripide dicta ut
πατρῷα κράτη
explicaret, tam tragica est et Aeschylea oratio, tamque conveniens huic loco sententia, ut non inepte quis suspicari possit haec ab Aeschylo in hunc fere modum conformata fuisse,
ἥκω γὰρ ἐς γῆν τήνδε καὶ κατέρχομαι, τλήμων Ὀρέστης, κρυπτὸν εἰςβαλὼν πόδα, οὗ δὴ βιαίως ἐκ γυναικείας χερὸς δόλοις λαθραίοις ὄλβος ὤλλυται πατρός. τύμβου δ᾽ ἐπ᾽ ὄχθῳ τῷδε κηρύσσω πατρὶ κλύειν, ἀκοῦσαι.
Legebatur apud Aristophanem
τύμβου δ᾽ ἐπ᾽ ὄχθῳ τάδε γε κηρύσσω πατρί
, numeris quales in tam antiqua tragoedia ferri nequeunt. Itaque pridem iudicaveram scribendum esse
τῷδε
, quum hanc ipsam lectionem in Ravennate libro esse intellexi, ex quo eam Porsonus recepit. Idem praebet Venetus, nec longe discedunt alii,
τῷ δὲ
, vel
τάδε
, omisso
γέ
, exhibentes.
4

6-7. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-5

NA Haec e scholiis ad Pindari Pyth. IV. 145. sumpsit Stanleius. Respicit ad haec verba Eustathius p. 165, 6. et 1194, 55.

8-9. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-6

NA Hi versus, prolati primum a G. Dindorfio in adnotatione ad Euripidis Alc. v. 768. accesserunt ex codice Vat. 909. ubi hoc scholion ad Euripidis Alc. v. 784. adscriptum est (p. 277. ed. Cob.)
οὐδ᾽ ἐξέτεινα χεῖρ᾽
. σεσημείωται ὅτι καὶ Αἰσχύλος ὡς γινόμενον τοῦτο συνίστησιν ἐν ταῖς Χοηφόροις τὸ ἐκτείνειν τὰς χεῖρας, λέγει δὲ Ὀρέστης “
οὐ γὰρ παρὼν ᾤμωξα σόν, πάτερ, μόρον, οὐδ᾽ ἐξέτεινα χεῖρ᾽ ἐπ' ἐκφορᾷ
(
ἐπ' ἐκφορὰν
codex)
νεκροῦ
.”

10. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-7

λεύσσω Hic versus cum reliqua fabula in M. G. Ald. Turn. statim versui 1118. Agamemnonis,
ἠνυτόμαν τροφαῖς
, continuatur. Exciderunt enim e codice M. folia sex. Primus Robortellus haec non ad Agamemnonem pertinere, sed Choephoros esse intellexit.
ΟΡ.
huic versui etiam Turnebus praefixit.
λεύσω
G. Ald.
10

11. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-8

φάρεσιν
φάρεσι
Ald.
βάρεσι
Turn.
11

12. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-9

ποίᾳ
ποῖα
G. Ald.
τοίᾳ
Rob. ξυμφορᾷ
ξυμφορὰ
Ald.
12

13. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-10

δόμοισι
δόμοις
Rob. πῆμα
πῆμα
ex M. G. Rob. recepi.
πόμα
vitiose Ald. unde Turn. fecit
πτῶμα
, quod reliquas editiones occupavit. προςκυρεῖ
προσκυνεῖ
vitium Ald. Turn. Hesychius
προσκυρεῖ, προσεγγίζει
.
13

14. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-11

τῷ 'μῷ
τ' ᾠμῷ
Rob.
14

15. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-12

μειλίγματα Libri
μειλίγμασιν
. Emendavit Casaubonus. Pers. v. 612.
παιδὸς πατρὶ πρευμενεῖς χοὰς φέρουσ', ἅπερ νεκροῖσι μειλικτήρια
.
15

16. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-13

ἄλλο
ἄλλοι
Rob.
16

17. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-14

στείχειν
στείχειν
M. Rob. Omittunt hoc verbum G. Ald.
ὁρᾶν
ex coniectura posuit Turn. λυγρῷ
λυγρῷ
omittit Rob.
17

20. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-15

ἐκποδών
ἐκποδὼν
Stanleius.
ἐκποδῶν
M. Rob.
ἐκ ποδῶν
G. Ald. Turn.
20

22. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-16

ἰαλτὸς
ἴαλτος
M. G. Ald. Rob. Emendavit accentum Turn. ἔβην
ἔβην
Rob. Turn.
ἔβη
M. G. Ald.
22

23. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-17

χοὰς
χοὰς
M. G. Ald. Rob. Turn.
χοᾶς
Vict. Defendi potest
χοάς
, pendens e
προπομπός
, sed veri simile est Aeschylum
χοᾶν
scripsisse, ut Casaubonus voluit. προπομπὸς Libri
πρόπομπος
. Emendavit accentum Vict. σὺν κτύπῳ
σὺν κτύπῳ
Arnaldus.
συγκύπτῳ
M.
σὺν κύπτῳ
G. Ald.
συγκόπτῳ
Rob.
συγκύπτῳ
Turn.
23

24. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-18

πρέπει παρῇσι φοίνιος διωγμός
πρέπει παρηὶς φοίνισσαμυγμοῖς
M.
πρέπει παρηὶς φοίνισσα γωγμοῖς
G. Ald. Inde
πρέπει παρηὶς φοίνισσα γ' ὠγμοῖς
Turn. Veterem scripturam Rob. adnotavit hanc,
πρέπει παρηὶς φοίνισσα γωγμοῖς
, Sophiani coniecturam hanc attulit,
πρέπει παρηὶς φοίνισσ᾽ ἀμυγμοῖς
, ipse edidit
πρέπει παρηὶς φοίνισσ'
, omisso quarto vocabulo. Stanleius, nisi iam ante eum Auratus aut Scaliger (nam in Choephoris caremus schedis Spanhemii),
πρέπει παρηὶς φοινίοις ἀμύγμοις
scribendum censuit, idque Schützius, Porsonus, ceteri receperunt. At in hoc versu spondei tolerari nequeunt, quum primi quattuor versus systema e puris iambis factum comprehendant. Scribendum erat
πρέπει παρῇσι φοίνιος διωγμός,
conspicua est in genis cruenta vis unguium, recenti sulco.
24

26. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-19

ἰυγμοῖσι
δι' οἰγμοῖσι
M. G. Ald. Rob.
δ᾽ ὠγμοῖσι
Turn. Emendavit Canterus.
26

28. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-20

ἄλγεσιν Libri
ἄλγεσι
. Porsonus
ἄλγεσιν
, ut est apud Etym. M. p. 403, 47.
ἔφλαδον, σημαίνει τὸ ἐσχίσθην, ἢ ἐθλάσθην, ἢ διερρήγνυντο, ὡς φησιν Αἰσχύλος “λινοφθόροι ὑφασμάτων λακίδες ἔφλαδον ὑπ᾽ ἄλγεσιν.”
Iungendum est
λινοφθόροι ὑφασμάτων
, i. e. φθείρουσαι τὰ τῶν ὑφασμάτων λίνα. Constructio autem haec est (male enim post
ἄλγεσιν
virgulam ponunt),
πρόστερνοι στολμοὶ λακίδες ἔφλαδον
, i. e. ὥςτε λακίδες γενέσθαι. Schol. partim recte,
τὸ ἑξῆς, οἱ δὲ στολισμοὶ τῶν ὑφασμάτων πρὸς τοῖς στέρνοις λινοφθόροι λακίδες ἐρράγησαν
. Eodem modo Aeschylus locutus est in Persis v. 836.
πάντα γὰρ κακῶν ὑπ᾽ ἄλγους λακίδες ἀμφὶ σώματι στημορραγοῦσι ποικίλων ἐσθημάτων
, i. e. πάντα λακίδες ὄντα.
28

29. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-21

πρόστερνοι
πρόστελνοι
sic M.
πρόστελνοι
G. Ald. Rob. Emendavit Turnebus.
29

31. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-22

τορὸς δὲ φοῖτος ὀρθόθριξ Libri
τορὸς γὰρ φοῖβος
(sic etiam M.)
ὀρθόθριξ
, nisi quod Turn.
φόβος
posuit. Heathio auctore Schutzius et Porsonus
τορὸς γὰρ ὀρθόθριξ φόβος
. Si sic legitur, turbat mox
περὶ φόβῳ
, quod Schützius in secunda editione scripsit
περὶ φόνῳ
. Sed
φόβος
illud e Turnebi ingenio, non e veteribus libris ductum est. Scholiastae quidem ad v. 34. haec est adnotatio,
ἐκ τῶν τῆς καρδίας μυχῶν περισσῶς τῷ φόβῳ ἀναλακεῖν καὶ βοῆσαι τὴν Κλυταιμνήστραν ἐποίησεν ὁ σαφὴs φόβος δὲ ὀνείρων μαντευόμενος
, ut
φόβος
legisse videri possit: sed nihil obstat quin eum
φοῖβος
ut alius vocabuli interpretationem posuisse existimemus. Scripsit autem Aeschylus
τορὸς δὲ φοῖτος ὀρθόθριξ.
In eandem emendationem incidit Bambergerus.
31

34. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-23

ἔλακε
ἔλακε
Rob. Turn.
ἔλαχε
M. G. Ald. codex Robortelli, sed in M. G.
κ
e supra adscriptum.
περὶ φόβῳ
, prae timore. Infra v. 541.
ἀμφὶ τάρβει
. Pers. v. 697.
περὶ τάρβει
. Euripides Or. v. 815.
θανάτου ἀμφὶ φόβῳ
.
34

35. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-24

γυναικείοισιν Libri
γυναικίοισιν
. Correxit Victorius. βαρὺς πίτνων
βαρὺς πιτνῶν
M. Rob.
βαρὺ πιτνῶν
G. Turn.
βαρυπιτνών
Ald.
βαρὺς πίτνων
Blomfieldius ex Elmsleii sententia.
35

36. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-25

κριταὶ δὲ Libri
κριταὶ τῶνδ᾽ ὀνειράτων
. In M. est
κρίται
, sed
ι
ab alia manu in litura scriptum est. Porsonus post
κριταί
inseruit
τε
, Schützius ex Arnaldi sententia
δέ
, quod praestat.
36

37. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-26

ἔλακον
ἔλαχον
M. G. Ald. Rob. Correxit Turnebus.
37

39. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-27

ἐγκοτεῖν In
ἐγκοτεῖν
in M.
ο
ex
ω
factum.
39

40. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-28

τοιάνδε
τοιάνδε
M. Rob.
τοιάνδε
G.
τοιὰν δὲ
Ald. Turn. χάριν ἀχάριτον Deinde
χάριν ἀχάριτον
Elmsleius ad Soph. Oed. Col. v. 836. Libri
χάριν ἀχάριν
.
40

41. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-29

ἰὼ γαῖα μαῖα
ἰὼ γαῖα μαῖα
M. G. Ald. Turn. Agnoscit hoc scholiastes, qui
ὦ γῆ μήτηρ
adscripsit. Recte vero Rob.
ἰὼ γαῖα γαῖα
. Illud ineptum. μωμένα με ἰάλλει Deinde
μωμέν αμιλλεί
, accentus in
ω
et spiritu, ut videtur, in
α
deletis, M.
μωμένα μιλλεῖ
G. Ald. Rob.
μωμένα μυλλεῖ
Turn. Emendavit Stanleius.
41

42. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-30

τόδ'
τόδ'
G. Ald.
τόδε
M. Rob. Omittit Turn. ἐκβαλεῖν Deinde
ἐκβάλλειν
libri, nisi quod
ἐκβάλλεν
Turn. Correxit Stanleius.
42

43. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-31

λύτρον Libri
λυγρόν
. Emendavit Canterus.
43

44. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-32

πάνοιζυς
πανοϊζὺς
M. G. Rob.
πανοίξυς
Ald. Turn. idque e codice suo affert Robortellus. Scribendum
πάνοιζυς
. V. Lob. Paralip. p. 251.
44

48. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-33

θανάτοισιν Libri
θανάτοισι
.
48

49. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-34

ἀδάματον Libri
ἀδάμαντον
, quod olim correxi.
49

50. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-35

φρενός τε
φρενός τε
Vict.
φρένες τε
M. G.
φρένε τε
Ald.
φρέννεσθε
codex Robortelli.
φρένας τε
Rob.
φρενῶν τε
Turn. In
περαῖνον
M.
αι
et
αι
ab alia manu in litura habet.
50

51. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-36

ἀφίσταται In
ἀφίσταται
in M. alia manus
με
super adscripsit. Stanleius aliique interrogative haec dici voluerunt,
φοβεῖται δὲ τίς;
Recte scholiastes
τοῦτο δὲ θέλει εἰπεῖν, ὅτι ἡ αἰδώς, ἣν περὶ Ἀγαμέμνονος εἶχον οἱ δῆμοι, νῦν εἰς φόβον ἐτράπη, ἐκεῖνον γὰρ ᾐδοῦντο καὶ ἐφίλουν, τὸν δὲ φοβοῦνται ὡς τύραννον διατελούμενον
. Hoc enim chorus dicit, maiestas inexpugnabilis, invicta, non debellata olim in auribus animisque popularibus versata destitit: metuit autem aliquis (man ist in furcht).
51

52. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-37

ἐν βροτοῖς In
ἐν βροτοῖς
in M.
ο
ex
ω
factum. Habere autem
ἐν βροτοῖς
, non
ἐμβροτοῖς
, videtur M.
ἐν βροτοῖσι
Rob. Deinde
θεός τε καὶ θεοῦ
, omisso
καί
, vitium Ald. unde
θεός τε θεοῦ
Turn.
52

53. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-38

ῥοπὴ
ῥοπὴ
M. Rob. Turn.
ῥοπῇ
G. Ald. δίκας Deinde
δίκαν
M. G. Ald. Rob.
δίκας
recte Turn. Scholiastes
ἡ δὲ τῆς δίκης ῥοπὴ τοὺς μὲν ἐπισκοπεῖ ταχέως καὶ ἀμύνεται, ἄλλοις δὲ ἐν ἀμφιβόλῳ ἐᾷ τὴν τιμωρίαν, οὐκ ἀθρόως αὐτοὺς ἀμυνομένη, ὥςτε τοὺς ἠδικημένους ὑπ' αὐτῶν λυπεῖσθαι, ἄλλους δὲ σκότος καλύπτει, ὡς μηδ' ὁρᾶσθαι ὑπ᾽ αὐτῆς. ὁμοίως ὁ φόνος πέπηγε καὶ οὐ διαρρεῖ, ἀλλ᾽ ἐπέξεισιν ἑαυτόν.
53

54. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-39

τοὺς μὲν
τοῖς μὲν
M. G. Ald. Rob.
τοὺς μὲν
recte Turn. cum scholiasta.
54

56. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-40

μένει χρονίζοντ' ἀτυχής
μένει. χρονίζοντ᾽ ἄχη βρύει
M. sed
η
in
ἄχη
ab alia manu in litura scriptum est; fuisse antea
ε
videtur:
χ
autem ita scriptum, ut
εὐ
videri possit negligentius inspicienti. Hinc
μένει χρονίζοντ᾽ εὐχὴ βρύει
G. Ald. et codex Robortelli et
μένει χρονίζον τεύχη βρύει
Ald. et
μένει, χρονίζον τ' εὐχῇ βρύει
Turn.
μένει, κρονίζοντ'
(voluit
χρονίζοντ'
, ut in adnotatione scripsit)
ἄχη βρύει
cum Sophiano Robortellus. Multa hic temere tentata sunt. Possis suspicari Aeschylum scripsisse
μένει χρονίζοντα βρύειν
, ut haec sit sententia, sed conversio iustitiae subita respicit hos in luce; alia in confiniis tenebrarum exspectat morata efflorescere; alios cassa tenet nox. Sed veri similius est
βρύει
, quod scholiastes
ἀνθεῖ
interpretatur, ex versu 61. ubi
βρύειν
legitur, per errorem huc translatum esse, ut versus 57. post illum versum 61. perperam repetitus est. Aeschylum igitur scripsisse puto
ῥοπὴ δ᾽ ἐπισκοπεῖ δίκας ταχεῖα τοὺς μὲν ἐν φάει, τὰ δ᾽ ἐν μεταιχμίῳ σκότου μένει χρονίζοντ᾽ ἀτυχῆς τοὺς δ᾽ ἄκραντος ἔχει νύξ.
Sed conversio iustitiae subita respicit hos in luce (i. e. sed iustitia subito se convertit in hos qui in luce versantur: Clytaemnestram et Aegisthum intelligit); alii inter lucem et tenebras infelices morantur (infelix exsilio Orestes); alios (Agamemnonem) cassa nox tenet.
56

58. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-41

αἵματ'
δι' αἵματ'
M. G. Ald. et codex Robortelli.
δι' αἷμά τ'
ex coniectura Rob. Turn. et ita edd. ante Porsonum, qui pluralem restituit. ἐκποθένθ' Deinde
ἐκποθένθ'
e Schützii emendatione Porsonus.
ἐκποθὲν
M.
ἐκποθὲν
ceteri.
58

59. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-42

τίτας
τὶ τὰς
vitium Ald. πέπηγεν οὐ Deinde
πέπηγεν οὐ
M. Rob. Turn.
πεπηγμένου
G. Ald. διαρρύδαν Deinde libri
διαρρυδῶν
. Blomfieldius
διαρρυδάν
. Scribendum erat
διαρρύδαν
. Scholiastam, cuius haec est interpretatio,
ἀντὶ τοῦ οὐ διαρρέων
, adverbium legisse animadvertit Lobeckius Paral. p. 156.
59

60-61. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-43

διαλγὴς δ' ἄτα διαφέρει τὸν αἴτιον παναρκέτας νόσου βρύειν Libri
διαλγὴς ἄτη
, nisi quod Robortellus
αἴτη
ex suo codice affert. Recte Schützius in secunda editione
διαλγὴs δ᾽ ἄτα
. In G. ante
διαφέρει
hoc signum est,
[
, minio scriptum, quo librarius indicare voluit
ἄτη
et
διαφέρει
, inter quae verba paene nullum in codice spatium est, maiore spatio disiungenda fuisse, quo spatio versuum fines notantur. Mox iterum tale spatium est inter
αἴτιον
et
παναρκέτας
. Asulanus igitur signo isto et spatio, quod post
αἴτιον
est, librarium verba ista
διαφέρει τὸν αἴτιον
expungenda indicasse ratus omisit ea in editione Ald. posuitque pro iis, quod in codice ut interpretatio supra scriptum est,
διασπαράσσει
. Itaque Turnebus quoque haec ita exhibuit,
διαλγὴς ἄτη διασπαράσσει, παναρκέτας νόσου βρύειν
, correcto vitio Aldinae, quae
παναλκέτας
habet. Scholiastes autem, qui
διασπαράσσει
ad
διαφέρει
adscripsit, quae interpretatio etiam in M. addita est, male haec interpretatus est. Hoc dicit poeta, graviter dolitura noxa differt auctorem (i. e. differt auctori poenam), ut satietate malorum abundet. Post hunc versum in libris repetitus legitur versus 57.
τοὺς δ᾽ ἄκραντος ἔχει νύξ
. Adscriptum est in M. G.
τοῦτο ὥςπερ ἐπαδόμενόν ἐστιν
.

62. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-44

θιγόντι Libri
οἴγοντι
. Stephani Scaligerique emendatio,
θιγόντι
, vel metri caussa recipi debebat. Recepit eam Blomfieldius: sed male idem ex Bothii sententia
οὔτι
, quod libri habent, in
οὔτε
mutavit. Neque enim
θιγόντι
ad ea pertinere potest, quae sequuntur,
πόροι τε πάντες etc
.
62

64. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-45

διαίνοντες Libri
βαίνοντες
. Scribendum
διαίνοντες
, quod etiam Lachmannus vidit. χερομυσῆ Deinde
τὸν χαιρομυσῆ
M. G. Rob.
τὸν χαιρομισῆ
Ald.
τὸν χειρομισῆ
Turn.
τὸν χειρομυσῆ
Pauwius aliique.
τὸν χερομυσῆ
scribendum esse vidit Porsonus.
64

65. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-46

φόνον καθαρσίοις ἴοιεν ἂν μάτην. Libri
φόνον καθαίροντες ἰοῦσαν ἄτην
. Scholiastes
ἀντὶ τῆς ἐπιούσης αὐτῷ ἄτης. Ἀττικῶν δὲ τὸ πρὸς αἰτιατικὴν συντάσσειν, καθαίρω σε τὸν φόνον· τὸ δὲ κοινόν, καθαίρω σε τοῦ φόνου
. Scaligero
ἐλοῦσαν μάτην
scribendum videbatur, quod ferri non magis potest quam quod Godefrido Müllero in mentem venit,
ἔθυσαν μάτην
. Aoristus enim id quod factum est indicat tamquam exemplum eius quod fieri soleat: quod autem non est factum, non potest pro exemplo esse. Heathius
ῥέουσι μάτην
scribendum coniecit; alii alia, quae tacere praestat. Corruptum esse apparet non finem tantum versus, sed etiam
καθαίροντες
. Nam nec spondeus ferri potest, quum puri ubique iambi sint, et, si recte in praecedente versu
διαίνοντες
scripsimus, de quo non videtur dubitandum esse, ipsum
καθαίροντες
propter formam et significationem displiceat necesse est. Videtur autem
καθαίροντες
ex interpretatione natum esse. Aeschylum scripsisse puto
φόνον καθαρσίοις ἴοιεν ἂν μάτην.
65

66. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-47

ἀμφίπτολιν
ἀμφίπτολιν
M. G.
ἀμφὶ πτόλιν
Ald. Rob. Turn.
Ἀνάγκαν ἀμφίπτολιν
Blomfieldius,
τὸν ἀμφιτειχῆ λεών
, quod est in Sept. c. Theb. v. 273. comparans, perperam interpretatur necessitatem urbi circumdatam, quum ab hostibus obsidione capta esset. Neque satis recte scholiastes
τὴν ἐκ διαφόρων πόλεων ἀνάγκην, ὅ ἐστι πόλεμον. ὡς “ἀμφιμάτορας κόρους” φησὶν ὁ Εὐριπίδης
(Androm. v. 467.).
ἐκ διαφόρων γὰρ πόλεων ἦσαν οἱ Ἕλληνες
. Immo intelligitur duplicis sedis necessitas, quam dii imposuerunt his mulieribus, ut ex patria abductae in aliena urbe servitutem paterentur. Haec autem verba,
ἀνάγκαν — αἶσαν
, parenthesin esse et Stanleius intellexit et scholiastes.
66

68. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-48

πατρῴων τάνδ' ἐςᾶγον αἶσαν
πατρῴων δούλιον ἐς ἄγον αἶσαν
M. G. Ald. In M. in
ἄγον
inter
γ
et
ο
aliquid erasum.
δούλιον ἐς ἄγον αἶσαν
ex codice suo Robortellus affert.
ἐςᾶγον
emendate Rob. Turn. Vitium in hoc versu arguit metri insolentia. Blomfieldius
δουλίαν
scripsit. Portus
δούλειον
voluerat. Immo
δούλιον
ortum esse puto ex adscripta interpretatione
δουλείαν
. Aeschylus enim scripsisse videtur
πατρῴων τάνδ᾽ ἐςᾶγον αἶσαν.
68

69-70. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-49

δίκαια καὶ μὴ 'μαῖς πρέπον τύχαις βίου βίᾳ φερομένων αἰνέσαι
δίκαια καὶ μὴ δίκαια πρέποντ᾽ ἀρχὰς βίου
M. G. Ald.
ἀρκᾶς βίου
ex codice affert Robortellus: ipse ex Sophiani coniectura
ἀρχαῖς βίου
dedit.
ἀρχαὶ βίου
Turn. Deinde
βίαι
vel
βίᾳ
M. G. Ald. Rob. Turn.
βίᾳ
ex codice affert Rob. Hic quoque metrum vitia ostendit. Atque alterum quidem
δίκαια
ab interprete adscriptum esse videtur. Quam suspicionem confirmat fortasse scholiastes, cuius haec est adnotatio,
εἴτε δικαίως εἴτε μή. ἐστὶ δὲ παροιμία· “δοῦλε, δεσποτῶν ἄκουε καὶ δίκαια κἄδικα.”
Deinde
πρέποντ᾽ ἀρχὰς βίου
vix possunt intelligi. Scholiastae legisse videntur
ἀπ' ἀρχᾶς
. Eorum enim hae sunt adnotationes, una ad v. 66.
τὸ ἑξῆς, ἐμοὶ δὲ πρέποντα καὶ ὀφειλόμενά ἐστιν ἀπαρχὰς
(sic etiam M.)
βίου τὰ τῶν βίᾳ με φερομένων αἰνέσαι πικρὸν φρενῶν στύγος κρατούσῃ. ἀνάγκην γάρ μοι οἱ θεοὶ προςήνεγκαν
: altera ad v. 69.
πρέποντά μοι ἐστι καὶ ὀφειλόμενα, ἐξότε τοῦτον ἐπανῄρημαι τὸν βίον, τὰ τῶν πρὸς βίαν κεκτημένων ἐπαινέσαι, καλυπτούσῃ τὴν κατ' αὐτῶν ἀποστύγησιν καὶ μηδὲ παρρησίᾳ τὸν δεσπότην κλαιούσῃ
, cui adnotationi quod in ed. Rob. praefixum est lemma,
πρέποντ᾽ ἀρχαίου βίου
, non legitur in codicibus M. G. Apparet iam scholiastas depravatam scripturam invenisse. Certa emendatione vereor ne non possint hi versus restitui: sed veri simile puto Aeschylum scripsisse
ἐμοὶ δ᾽, (ἀνάγκαν — αἶσαν) δίκαια καὶ μὴ 'μαῖς πρέπον τύχαις βίου βίᾳ φερομένων αἰνέσαι
. Nam
πρέπον τύχαις
scribendum esse probabilis est Schützii coniectura.
βίᾳ φερόμενοι
quum dicuntur domini, non severi in chorum significantur, sed violenti in Agamemnonem eiusque liberos.

70. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-50

πικρὸν
πικρὸν
Vict. et ita scholiastes.
πικρῶν
M. G. Ald. Rob. Turn.
70

71. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-51

κρατούσῃ
κρατούσῃ
Ald. δακρύων ὑφειμάτων Deinde
δακρύω δ᾽ ὑφ᾽ εἱμάτων
M. Rob. Turn.
δακρύω δ᾽ ὑφειμάτων
G. Ald. Corrupta haec esse vidit Porsonus ad Eur. Med. v. 1218. Non potest enim dubitari quin trimeter iambicus restituendus sit. Scribendum
δακρύων ὑφειμάτων
, qui genitivi pertinent ad
πένθεσιν
.
71

72. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-52

ματαίοισι
ματαίαισι
ante correctionem G. δεσποτᾶν Deinde libri
δεσπόταν
. Correxit Stanleius.
72

73. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-53

παχνουμένῃ
πένθεσιν παχνουμένην
M. Rob.
πένθεσι παχνουμένην
G. Ald.
πένθεσι παχνουμένη
Turn. Scribendum erat
πένθεσιν παχνουμένῃ
. Itaque hanc epodum ita conformavi,
ἐμοὶ δ᾽ ἀνάγκαν γὰρ ἀμφίπτολιν θεοὶ προςήνεγκαν· ἐκ γὰρ οἴκων πατρῴων τάνδ᾽ ἐςᾶγον αἶσαν) δίκαια καὶ μὴ 'μαῖς πρέπον τύχαις βίου βίᾳ φερομένων αἰνέσαι, πικρὸν φρενῶν στύγος κρατούσῃ, δακρύων ὑφειμάτων, ματαίοισι δεσποτᾶν τύχαις, κρυφαίοις πένθεσιν παχνουμένη.
Me vero (duplicis enim sedis necessitatem addidere dii: nam ex patriis aedibus in hanc duxerunt sortem) iusta et iniusta eorum, qui violenti feruntur, pro mea conditione decet approbare, acerbo compresso animi odio, lacrimarumque veste celatarum propter temeraria dominorum fata occultis doloribus horrescentem.
73

75. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-54

πάρεστε
πάρετε
Ald. προςτροπῆς
προτροπῆς
G. Ald.
75

76. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-55

γένεσθε
γένεσθαι
, sed
ε
ad
αι
supra adscripto, M.
76

77. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-56

τύμβῳ χέουσα
τύφῳ δὲ χέουσα
M. G.
τύφῳ δὲ χέουσα
codex Robortelli. In M. adscriptum
οἶμαι τύμβῳ
. In G.
τύφῳ
vocabuli ultima syllaba punctis notata et
μβῳ
supra scriptum.
τύμβῳ δὲ χέουσα
Ald. Rob.
τύμβῳ χέουσα
emendate Turn.
77

78. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-57

εὔφρον' In
εὔφρον'
in M.
ο
ex
ω
factum est. κατεύξωμαι Deinde
κατεύξομαι
M. G. Ald. Rob. Emendavit Turnebus.
78

81. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-58

τῶνδ'
τῶνδ'
Vict. et, ut videtur, M.
τῶν δ'
G. Ald. Rob. Turn.
81

82. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-59

τόνδε In
τόνδε
in M.
ο
ex
ω
factum.
82

Wecklein’s commentary on Choephoroi / Libation Bearers (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 163–234; single HW42J8 OCR witness, conservatively retained. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

1-21. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-1

1
Prolog Orestes und Pylades stehen am Grabe des Agamemnon, welches, wie es scheint, an der Grenze von Bühne und Orchestra seitwärts angebracht ist. Bei V. 10 kommt Elektra mit dem Chore aus dem Atridenpalaste, welchen die Hauptdekoration vorstellt. Orestes und Pylades treten zur Seite. Während der Chor in die Orchestra hinabsteigt und sich dort bei dem Grabe aufstellt, nähert sich Elektra dem Grabhügel auf der Bühne. - V. 18 f. wird das aufregende Moment der Handlung angegeben.

1-2. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-2

2
Hermes χθόνιος (Soph. Αi. 832, Eur. Alk. 743) hat als ψυχοπομπός das Amt, die Sache der abgeschiedenen Seelen auf der Oberwelt zu wahren. Vgl. 124. Auf dem Grabmal war vielleicht eine Säule ( Ερμής) angebracht. Vgl. Cic. de legg. 11 26. - χθόνιε : zu Ag. 1590 . ἐποπτεύειν wie Ag. 1579 , Cho. 983 , Eum. 220 , ἐπωπᾶν Cho. 689 , Eum. 275 , ἐπισκόπους Cho. 126 , ἐφορᾶν Soph. El. 175 von dem zornigen Blicke strafgerechter Götter. Vgl. ἔπις θεῶν. Die richtige Erklärung ,in unwilligem Hinblick auf die Vergewaltigung meines Vaters (vgl. 126) werde mir Retter" u. s. w. legt Aristophanes Frö. 1141 dem Euripides in den Mund: πότερ᾽ οὖν τὸν Ἑρμῆν, ὡς ὁ πατὴρ ἀπώλετο αὐτοῦ βιαίως ἐκ γυναικείας χερὸς δόλοις λαθραίοις, ταῦτ᾽ ἐποπτεύειν ἔφης während er zum Scherze Aschylos selbst eine falsche Erklärung geben lafst: οὐ δῆτ᾽ ἐκεῖνος, ἀλλὰ τὸν ἐριούνιον Ἑρμῆν χθόνιον προσείπε, κἀδήλου λέγων ὁτιὴ πατρῷον τοῦτο κέκτηται γέρας. Vgl. Schol. zu d. St. Αρίσταρχος δέ φησι τῶν ἐξηγή σεων τοῦ στίχου τὴν προτέραν κατὰ τὸν ποιητὴν εἶναι, ἣν ὁ Εὐριπίδης ἔφη· τὰ τοῦ ἐμοῦ πατρὸς κράτη ἐποπτεύων, ὃς κρατηθεὶς ὑπὸ τῶν περὶ Αἴγισθον ἀπώλετο.

3. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-3

3
Die Tautologie, welche bei Aristophanes Euripides rügt: ἥκω γὰρ ἐς γῆν, φησί, καὶ κατέρχομαι· ἥκω δὲ ταὐτόν ἐστι τῷ κατέρχομαι (1156 f.), war jedenfalls ursprünglich nicht vorhanden. Es wird etwa, damit auch yao seine richtige Beziehung erhält, geheifsen haben: κατέρχομαι | πολυφθόρον πρὸς δῶμα Πελοπιδών τόδε πατρὸς τιμω ρὸς καὶ δόμων καταστάτης, so dafs die Rechtfertigung, welche dort Aschylos giebt: ἥκειν μὲν ἐς γῆν ἔσθ' ὅτῳ μετῆν πάτρας· χωρὶς γὰρ ἄλλης συμφορᾶς ἐλήλυθεν· φεύγων δ᾽ ἀνὴρ ἥκει τε καὶ κατέρχεται (1163 ff), gleichfalls nur als ein Scherz erscheint. Ebenso verhält es sich mit dem gegen die folgende Stelle ausgesprochenen Tadel: rovd ἕτερον αὖ δὶς λέγει, κλύειν ἀκοῦσαι, ταὐτὸν ὂν σαφέστατα (1173 f.), denn augenscheinlich hatte ἀκοῦσαι ein Objekt, etwa παιδὸς ὀρφανοῦ λιτάς: meinen Ruf zu hören, mein Flehen zu vernehmen."

6. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-4

4
Erfurdt ergänzt φέρω δέ. πλόκαμος θρεπτήριος, die Locke, welche beim Eintritt in das Mannesalter zum Dank für die Jugendpflege dem Απόλλων κουροτρόφος und den Flufsgöttern des Landes geweiht wurde. Vgl. Hom. Ψ 141 Αχιλλεὺς . . ἀπεκείρατο χαίτην, τήν ῥα Σπερχειῷ ποταμῷ τρέφε τηλεθόωσαν und Eustath. zu d. St. ἔθος ἦν τρέφειν κόμην τους νέους μέχρι καὶ ἀκμῆς, εἶτα κείρειν αὐτὴν ἐγ χωρίοις ποταμοῖς· ἐποίουν δὲ οὕτω τιμῶντες τὸ καλὸν ὕδωρ, Schol. zu Pind. Pyth. IV 145 τὰς γὰρ πρώτας κόμας τοῖς ποταμοῖς ἀπεκείροντο κτέ.

7. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-5

5
πλόκαμος πενθητήριος, vgl. Eur. Suppl. 974
πένθιμοι κουραὶ καὶ στέφανοι κόμας
. Locken wurden den Lieben gleich nach dem Tode ( Soph. Ai. 1173 , Eur. Alk. 101 χαίτη τ᾽ οὔτις ἐπὶ προθύροις του μαῖος, ἃ δὴ νεκύων πένθει πίτνει) und öfter am Grabe zur Erinnerung geweiht ( Soph. El. 449 ff. ).

9. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-6

6
Vgl. Eur. Αlk. 767 οὐδ᾽ ἐφεσπόμην (der Leiche der Alkestis) οὐδ᾽ ἐξέτεινα χεῖρ᾽ ἀποιμώζων ἐμὴν δέσποιναν, Suppl. 772
ἀλλ᾽ εἶμ᾽
, ἐπαρῶ χεῖρ᾽ ἀπαντήσας νεκροῖς " Αιδου τε μολπὰς ἐκχέω δακρυρρόους. Das Ausstrecken und Ringen der Hände war also ein Gestus der Totentrauer.

10. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-7

7
Vor diesem Vers ist nebst anderem wahrscheinlich auch das aufserhalb des Trimeters stehende ἔα als Ausdruck der Überraschung ausgefallen. Vgl. Prom. 314
ἔα
, τί χρῆμα;

12. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-8

8
προσεικάσω: vgl. Ag. 1123
κακῷ δέ τῷ προσεικάζω τάδε
ich vermute irgend ein Unglück dahinter).

13. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-9

9
Hesych. προσκυρεῖ· προσεγγίζει.

14. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-10

10
ἢ . . ἐπεικάσας τύχω: „Oder soll ich vermuten, um das Rechte zu treffen?" Vgl. zu Ag. 1200 . Das konjunktivische Verhältnis bezieht sich auf das Particip. Vgl. Eur. Iph. Τ. 1321 πῶς ἔλειζον ὀνομάσας τύχω; Hipp 826 τίνα λόγον, τάλας, τίνα τύχαν σέθεν .. προσαν δῶν τύχω; Herod. VIII 101 συμβού λευσον δκότερα ποιέων ἐπιτύχω εὖ βουλευσάμενος, Eum. 681
πῶς τιθείσ
' ἄμομφος ὦ; Anders ist Soph. Εl. 663 ἡ καὶ δάμαρτα τήνδ᾽ ἐπεικάζων κυρῶ κείνου; aufzufassen und κυρῶ als Indikativ zu betrachten.

15. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-11

11
νερτέροις μειλίγματα wie Pers. 613
χοὰς φέρουσ
', ἅπερ νεκροῖσι μειλικτήρια. Doch möchte man hier νερτέρων μειλίγματα oder νερτέροις δωρήματα erwarten.

16-17. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-12

12
δοκῶ στείχειν (ich glaube, dafs sie daher schreitet) wie Ag. 596 u. ö., wenn es nicht ursprünglich (nach der Vermutung von Turnebus und Hartung) ὁρᾶν oder βλέπειν für στείχειν geheifsen hat.

18. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-13

13
πρέπειν, hervorstechen, auffallen. - Vgl. Hom. Γ 351 Ζεῦ ἄνα, δὸς τίσασθαι. Aspectus Electrae lugentis excitat in Orestis animo desiderium ultionis (Klausen).

19. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-14

14
θέλων, πρόφρων. Vgl. 520, 761, 789, Suppl. 155
θέλουσα δ
' αὖ θέλουσαν ἁγνά μ' ἐπιδέτω Διὸς κόρα.

21. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-15

15
16
προστροπή: ἱκέτις πρόσοδος Schol. 2282 Parodos. Der Chor, welcher an blutig geritzten Wangen und zerfetzten Kleidern die Zeichen der im Auftrag der Klyt. angestellten Totenklage trägt, motiviert sein Auftreten und stellt in Zusammenhang damit Betrachtungen an über die Schuld der Klyt. und die Folgen der Schuld.

22. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-16

17
18
Ιαλτός wie πλαγκτός Ag. 598 . Schol. ὑπὸ Κλυταιμήστρας πεμφθεῖσα (nicht auf eigenen Antrieb). Vgl. 44 1.

23. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-17

19
χοὰς προπομπός: zu Ag. 1075 . κόπῳ, κοπετῷ Schol. Vgl. 425 f. und Soph. Αi. 631 χερόπλακτοι δ' ἐν στέρνοισι πεσοῦνται δοῦποι καὶ πολιᾶς ἄμυγμα χαίτας, Eur. Tro. 794 τάδε σοι δίδομεν πλήγματα κρατὸς στέρνων τε κόπους.

24-25. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-18

20
21
Auf den blutigen Wangen sind sichtbare Spuren des Zerfleischens die Ritzen, welche der Nagel frisch gerissen hat." Vgl. Hom. Τ 285 χερσὶ δ᾽ ἄμυσσεν στή θεά τ' ἠδ᾽ ἁπαλὴν δειρὴν ἰδὲ καλὰ πρόσωπα, Eur. Androm. 826 σπάραγμα κόμας ὀνύχων τε δάι᾽ ἀμύγ ματα θήσομαι, Εl. 146 κατὰ μὲν φίλαν ὄνυχι τεμνομένα δέραν, Οι. 961 τιθεῖσα λευκὸν ὄνυχα διὰ παρηίδων und zu ἄλοκι Eur. Suppl. 826
κατὰ μὲν ὄνυξιν ἠλοκίσμεθα
. Nach Plut. Sol. c. 21 hob Solon ἀμυχὰς κοπτομένων καὶ τὸ θρηνεῖν πεποιημένα καὶ τὸ κωκύειν ἄλλον ἐν ταφαῖς ἑτέρων auf.

26. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-19

22
23
δι' . . κέαρ ist eine Zwischenbemerkung, die sich an νεοτόμῳ anschliefst, wozu δι' αἰῶνος den Gegensatz bildet: die äufseren Zeichen der Trauer sind neu, der innere und geheime (80 f.) Schmerz dauert die ganze Zeit über." Ebenso steht die Parenthese αἰῶνα δ᾽ ἐς τρίτον μένει Sept. 730 in Gegensatz zu ὠκύποινον. Ζυ δι' αἰῶνος vgl. Ag. 559 .

27. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-20

24
Zu Fetzen durch Zerreifsen des linnenen Gewebes ( λινοφθόροι ὑφασμάτων s. v. a. τὰ τῶν ὑφασμά των λίνα φθείρουσαι) schlitzte unter dem Ausdruck des Schmerzes das Gewand vor der Brust, auf welches infolge eines unheimlichen Vorfalles Schläge gefallen sind." Es steht also λινοφθόροι λακίδεςals proleptisches Prädikat. Zu στολμοὶ πέπλων vgl. Eur. Alk. 216 μέσ λανα στολμὸν πέπλων, Androm. 148 στολμόν τε χρωτὸς τόνδε ποικίλων πέπλων. Zum Gedanken vgl. Pers. 1061
πέπλον δ᾽ ἔρεικε κολπίαν ἀκμῇ χεροῖν
. Glatter würde der Text sein, wenn es nach den Vermutungen von Heimsöth und Keck προστέρνων στολμῶν, οἴκων . . πεπληγμένων hiefse, so dafs πρ. στολμῶν von λακίδες abhängig und οἴκων.. πεπληγμένων wie Ag. 1660
δαίμονος χηλῇ βαρείᾳ δυστυχῶς πεπληγμένοι
gesagt wäre.

32. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-21

25
26
Es folgt die Erklärung der ἀγέλαστοι συμφοραί: Nicht ein in Rätseln sprechender, sondern ein deutlicher Phöbos (Wahrsager), der macht, dafs die Haare zu Berge stehen, nicht der Phöbos, der in Delphi, sondern ein Phobos, der im Traume dem Hause weissagt, der Grimm schnaubt im Schlafe, liefs in tiefer Nacht aus dem Innern des Hauses vor Angst einen Aufschrei ertönen, indem er sich schwer auf das Frauengemach stürzte." D. h. der Aufschrei, welchen die von bösen Träumen geingtigte ( περὶ φόβῳ) und gequälte ( ἐξ ὕπνου κότον πνέων) Klytämestra erschallen liefs, ist wie eine prophetische Stimme. Ebenso sagt der Chor Soph. Εl. 475 εἶσιν ἁ πρόμαντις Δίκα κτἑ., nachdem er den Traum der Klyt. vernommen hat. Der Traum und der Grund des Schreiens wird 525 ff. genauer angegeben. Mit τορὸς Φοῖβος ὀνειρόμαντις vgl. das zu Ag. 82 Angeführte. Ζη ὀρθόθριξ vgl. Sept. 551
τριχὸς δ᾽ ὀρθίας πλόκαμος ἵστα ται
, Soph. Oed. Κ. 1624 ὥστε πάν τας ὀρθίας στῆσαι . . τρίχας. δὲ: zu Ag. 437 . περὶ φόβῳ (übermannt von Furcht) wie 545 ἀμφὶ τάρβει, Pers. 697
σέβομαι δ᾽ ἀντία λέξαι σέθεν ἀρχαίῳ περὶ τάρβει
, Soph. frg. 147 ἀμφὶ θυμῷ, Eur. Or. 825 θανάτου γὰρ ἀμφὶ φόβῳ Τυν δαρὶς ἰάχησε.

38. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-22

27
28
θεόθεν ὑπέγγυοι: ἐκ θεῶν ἠσφαλισμένοι τὴν μαντείαν Schol., als θεομάντεις, deren Aussage durch göttliche Eingebung verbürgt ist, nicht als θυμομάντεις ( Pers. 227 ).

39-40. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-23

29
τοὺς γᾶς νέρθεν allgemein von Agamemnon.

42. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-24

30
Dafür eine Gunsterweisung, die nicht als Gunst aufgenommen wird, zur Abwendung des Schlimmen suchend u. s. w. τοιάνδε ist dem Sinne nach von τοιῶνδε, wie Schütz schreiben wollte, nicht verschieden. χάρις ἀχάριτος wie ἄχαρις χάρις Ag. 1545 , Prom. 561 . Vgl. zu Ag. 1137 . Die Erklärung giebt Soph. Εl. 442 σκέψαι γὰρ εἴ σοι προσφι λῶς αὐτῇ δοκεῖ γέρα τάδ᾽ οὖν τάφοισι δέξασθαι νέκυς, ὑφ᾽ ἧς θανών ἄτιμος ὥστε δυσμενὴς ἐμασχαλίσθη κτέ. γαῖα μαία ( ὦ γῆ μήτηρ Schol., vgl. ὦ γαῖα μήτερ Eur. Hipp. 601) ruft der Chor aus, weil er die Absicht der Klyt. als frivol erkennt.

45-46. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-25

31
Der Zwischensatz bezieht sich auf die Bezeichnung δύσθεος.

47. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-26

32
33
τί γὰρ κτἑ. giebt die Begründung von ἀχάριτον, worin das Vergebliche des Versuchs die Unterirdischen zu versöhnen ausgesprochen ist.

50-51. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-27

34
βροτοστυγεῖς, den Menschen grauenvoll, dagegen Prom. 825
Γοργόνες βροτοστυγείς
, den Menschen feindlich. Wie φάος, lux, Heil und Segen, so bedeutet δνόφοι Unsegen, welcher auf dem Hause ruht, weil die Besitzer sich ihrer Schuld bewufst sind und im Gefühle allgemeiner Mifsachtung keine frohe Stunde haben. Vgl. Εum. 380.

53-54. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-28

35
Für δυόφοι βροτοστυγεῖς folgt die Erklärung: „Die früher unbezwingliche, unüberwindliche, unnahbare Ehrfurcht vor dem königlichen Hause, welche Ohr und Herz des Volkes durchdrang, weicht jetzt. Und mancher scheut sich nunmehr solches Glück königlicher Stellung zu geniefsen, während sonst königliche Macht den Menschen als Gott und als mehr denn Gott erscheint." δι᾽ ὤτων φρενός τε, weil sich die Ehrfurcht in Reden und in der Gesinnung zeigt. περαίνειν steht im Sinne von περᾶν, vgl. Pind. Pyth. Χ 28 περαίνει πρὸς ἔσχατον πλόον.

59-73. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-29

36
Begründung ( δὲ wie 32) zu φοβεῖται δέ τις τόδ᾽ εὐτυχεῖν: Die Entscheidung der strafenden Gerechtigkeit erschaut schnell die offenbaren Verbrecher; solche aber, deren Schuld sich im Zwielicht birgt, erwartet erst mit der Zeit die Strafe; andere aber deckt wirkungslose (d. h. die Bestrafung ver- eitelnde) Nacht. Der Mord ist offenbar durch das Blutmal, das nicht zerfliefst; der mit Seelenschmerz verbundene Aufschub bewirkt bei dem Mörder nur üppige Blüte der Krankheit (vgl. zu 381 ff.); kein Versteck giebt es für ihn und wenn alle Ströme der Erde sich vereinigen, können sie das Blutmal seiner Hand nicht rein waschen." Den drei Gliedern ταχεία ἐν φάει, χρονίζοντας ἐν μεταιχμίῳ σκότου, ἄκραντος — νύξ entsprechen die drei Glieder des Gegensatzes: immer sichtbare Spur ( ἐν φάει), Aufschub ( χρονίζοντας), Versteck ( νύξ). Anderes Unrecht wird bald gleich, bald spät, manchmal auch gar nicht bestraft, den Mord erwartet unter allen Umständen die Strafe. Aschylos liebt es, durch solchen Kontrast das Verbrechen des Mordes als das schwerste hervorzuheben. Vgl. zu Ag. 990 und besonders Eum. 648 Fesseln kann man lösen: der Tote aber steht nicht wieder auf; dafür allein hat Vater Zeus keine Sühne geschaffen; alles andere nimmt er nicht so schwer." τὰ δ᾽ ἐν μεταιχμίῳ σκ. χρονίζοντας um des Versmarses willen statt der gewöhnlichen Wendung τοὺς δὲ . . χρονίζοντας. — ἐν μεταιχμίω σκότου scil. καὶ φάους, wie sich aus dem Vorhergehenden ergiebt. Vgl. Aristoph. Vö. 187 ἐν μέσω δήπουθεν ἀήρ ἐστι γῆς (scil. καὶ οὐρανοῦ). ἅπαξ ποθέν wie Αg. 1004 πεσὸν ἅπαξ, Eum. 651
ἀνδρὸς δ᾽ ἐπειδὰν αἷμ᾽ ἀνασπάσῃ κόνις ἅπαξ θανόντος
. – φόνος πέπηγεν: haec e populari quadam superstitione intellegenda sunt, ad nostram etiam aetatem propagata, qua maculam ex sanguine hominis iniuste caesi in terram effuso semper manere nec elui posse fingebant (Schütz). διαφέρει, differt, hält hin. - Das dunkle Wort παναρκέτας (vgl. zu Eum. 529 ) erklärt der Schol. τῆς εἰς πάντα τὸν χρόνον ἀρκούσης αὐτῷ. Vgl. Suid. παναρκέος· τοῦ μεγάλου καὶ δυνατοῦ und πανταρκής Pers. 857 . Mit βρύειν vgl. ἀνθεῖ 1007. Genet. wie Soph. Oed. K. 17 x ρος . . βρύων δάφνης ἐλαίας ἀμπέλου. Der Infin. steht konsekutiv. νυμφικῶν ἑδωλίων wie πωλικῶν εδωλίων Sept. 441 von den παρθε νῶνες. Als Versteck erscheint die Frauenwohnung auch Sol. eleg. 4, 30 εἰ καί τις φεύγων ἐν μυχῷ ᾖ θα λάμου, Eur. Iph. Τ. 825 λόγχην . ἐν παρθενῶσι τοῖσι σοῖς κεκρυμμέ νην. πόροι τε πάντες κτ.: vgl Soph. Oed. Τ. 1227 οἶμαι γὰρ οὔτ᾽ ἂν Ἴστρον οὔτε Φᾶσιν ἂν νίψαι καθαρμῷ τήνδε τὴν στέγην κτέ. διαίνοντες, anfeuchtend, konnte Der hier mit καθαίροντες erklärt werden, welches statt des ergänzten ῥοαῖσιν in den Handschriften steht. · ᾐόνησαν: aus einer anderen Stelle des Asch. (frg. 366 Dind.) wird γόνησας angeführt und mit ἔλουσας erklärt. Der Potentialis der Vergangenheit steht ähnlich wie der s. g. gnomische Aorist.

74. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-30

37
ἀνάγκαν ἀμφίπτολιν von der Knechtschaft, infolge deren sie von einer Stadt, ihrem Vaterlande, in eine andere Stadt abgeführt worden sind. Der Schol. verweist auf ἀμφιμάτορας κόρους Eur. Androm. 466 (Geschwister, die von zwei Müttern, aber einem Vater stammen). Vgl. Hesych. ἀμφιμήτορες· οἱ ἐκ πολλῶν (vielmehr ἐξ ἄλλων, wie Buresch verbessert) μητέρων γεγονότες ἀδελφοί. Αἰσχύλος Ηρακλείδαις. Vgl. auch τῆς ἀναγκαίας τύχης Soph. Ai. 485 .

76. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-31

38
39
ἐσᾶγον αἶσαν: vgl. Hom. Ω 719 εἰσάγαγον κλυτὰ δώματα, ζ 91 εἴ ματα . . ἐσφόρεον μέλαν ὕδωρ, Eur. Hik. 876 χρυσὸν . . οὐκ εἰσεδέξατ' οἶκον, Iph. Τ. 742 εἰσβήσω σκάφος, Hel. 1566 εἰσέθεντο σέλματα, Herc. 850 οὗ γέ μ᾽ εἰσπέμπεις δόμους.

77. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-32

40
41
Schol. ἔστι δὲ παροιμία· δοῦλε, δεσποτῶν ἄκουε καὶ δίκαια κἄδικα.

78. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-33

42
43
πρέποντα ( ἐστὶν ἐπ᾿ ἀρχᾶς βίου, es kommt mir zu bei der Abhängigkeit meines Lebens. Krüger I 68, 40, 4.

79. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-34

44
45
βία φρενῶν (mit innerem Widerstreben) wie Sept. 599 , Suppl. 806
βία καρδίας
.

80. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-35

46
ὑφ᾽ εἱμάτων, um die Thranen zu verbergen ( κρυφαίοις πέν θεσιν 82).

81. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-36

47
δεσπόταν wie Eur. frg. 831 δακρύειν τοὺς προσήκοντας φίλους. Der Dativ ματαίοισι τύχαις steht kausal (ob des frevlen Geschicks).

82. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-37

48
παχνουμένη: vgl. Hom. P 112 τοῦ δ᾽ ἐν φρεσὶν ἄλκιμον ἦτορ παχνοῦται, Hes. W. u. Τ. 360 τό γ ἐπάχνωσεν φίλον ἦτορ, Eur. Hipp. 803 λύπῃ παχνωθείσ', Ον. Her. XV 112 adstrictum gelido frigore pectus erat.