Aeschylus, Libation Bearers, Johann Jakob Christian Donner (Translator), 22

Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →

Gesandt vom Hause kommen wir¹

Mit Opferspenden unter wildem Händeschlag.

Die Wange glüht von blutigrothen Nissen,
35

Frischer Nägelfurchen voll;

Und unruhvoll an Wehklagen weidet sich das Herz.

Zu Fezen riß ich linnenes

Geweb' in wildem Schmerz entzwei;

Mein brusthüllender Flor hängt los am Gewande,
40

Rings zerschlikt von herbem Leid.

Erste Gegenstrophe.

Libation Bearers. Aeschylus. Johann Jakob Christian Donner (Translator). . .

Current edition Experimental

German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) (German) (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (8)

Χοηφóρoι First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 22-83b focus

str. 1

Χορός

ἰαλτὸς ἐκ δόμων ἔβαν¹

χοὰς προπομπὸς ὀξύχειρι σὺν κτύπῳ.²

πρέπει παρηὶς φοινίοις³ ἀμυγμοῖς

ὄνυχος ἄλοκι νεοτόμῳ,
25

δι᾽ αἰῶνος δ᾽ ἰυγμοῖσι⁴ βόσκεται κέαρ.

λινοφθόροι δ᾽ ὑφασμάτων

λακίδες ἔφλαδον ὑπ᾽ ἄλγεσιν,

προστέρνοι στολμοὶ

πέπλων ἀγελάστοις
30

ξυμφοραῖς πεπληγμένων.

32

ant. 1

Χορός

τορὸς γὰρ ὀρθόθριξ φόβος,⁵

δόμων ὀνειρόμαντις, ἐξ ὕπνου κότον

πνέων, ἀωρόνυκτον ἀμβόαμα

μυχόθεν ἔλακε⁶ περὶ φόβῳ,
35

γυναικείοισιν ἐν δώμασιν βαρὺς πίτνων.

κριταί <τε>⁷ τῶνδ᾽ ὀνειράτων

θεόθεν ἔλακον⁸ ὑπέγγυοι

μέμφεσθαι τοὺς γᾶς

νέρθεν περιθύμως
40

τοῖς κτανοῦσί τ᾽ ἐγκοτεῖν.

42

str. 2

Χορός

τοιάνδε χάριν ἀχάριτον⁹ ἀπότροπον κακῶν,

ἰὼ γαῖα μαῖα,

μωμένα μ᾽ ἰάλλει¹⁰
45

δύσθεος γυνά. φοβοῦ-

μαι δ᾽ ἔπος τόδ᾽ ἐκβαλεῖν.¹¹

τί γὰρ λύτρον¹² πεσόντος αἵματος πέδοι;¹³

ἰὼ πάνοιζυς ἑστία,

ἰὼ κατασκαφαὶ δόμων.
50

ἀνήλιοι βροτοστυγεῖς

δνόφοι καλύπτουσι δόμους

δεσποτῶν θανάτοισι.

55

ant. 2

Χορός

σέβας δ᾽ ἄμαχον ἀδάματον¹⁴ ἀπόλεμον τὸ πρὶν
55

δι᾽ ὤτων φρενός¹⁵ τε

δαμίας περαῖνον

νῦν ἀφίσταται. φοβεῖ-

ται δέ τις. τὸ δ᾽ εὐτυχεῖν,

τόδ᾽ ἐν βροτοῖς¹⁶ θεός τε καὶ θεοῦ πλέον.
60

ῥοπὴ δ᾽ ἐπισκοπεῖ δίκας¹⁷

ταχεῖα τοὺς¹⁸ μὲν ἐν φάει,

τὰ δ᾽ ἐν μεταιχμίῳ σκότου

μένει χρονίζοντας¹⁹ ἄχη [βρύει²⁰],

τοὺς δ᾽ ἄκραντος ἔχει νύξ.
65
66

str. 3

Χορός

δι᾽ αἵματ᾽ ἐκποθένθ᾽²¹ ὑπὸ χθονὸς τροφοῦ

τίτας φόνος πέπηγεν οὐ διαρρύδαν.

διαλγὴς <δ᾽>²² ἄτα διαφέρει

τὸν αἴτιον παναρκέτας νόσου βρύειν.
70
71

ant. 3

Χορός

θιγόντι²³ δ᾽ οὔτι νυμφικῶν ἑδωλίων

ἄκος, πόροι τε πάντες ἐκ μιᾶς ὁδοῦ

διαίνοντες²⁴ τὸν χερομυσῆ

†φόνον καθαίροντες ἴθυσαν ἄταν²⁵ †.

75

ep.

Χορός

ἐμοὶ δ᾽ ???ἀνάγκαν γὰρ ἀμφίπτολιν
75

θεοὶ προσήνεγκαν: ???ἐκ γὰρ οἴκων

πατρῴων δούλιόν <μ᾽>²⁶ ἐσᾶγον αἶσαν,???

δίκαια καὶ μὴ δίκαια

πρέποντ᾽ <ἀπ᾽>²⁷ ἀρχᾶς βίου

βίᾳ φρενῶν αἰνέσαι πικρὸν²⁸²⁹
80

στύγος κρατούσῃ. δακρύω δ᾽ ὑφ᾽ εἱμάτων

ματαίοισι δεσποτᾶν

τύχαις, κρυφαίοις πένθεσιν παχνουμένη.³⁰

84

Χοηφóρoι Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 22-83b focus

Χορός

ἰαλτὸς ἐκ δόμων ἔβαν

χοὰς προπομπὸς ὀξύχειρι σὺν κτύπῳ.

πρέπει παρηὶς φοινίοις ἀμυγμοῖς

ὄνυχος ἄλοκι νεοτόμῳ·
25

διʼ αἰῶνος δʼ ἰυγμοῖσι βόσκεται κέαρ.

λινοφθόροι δʼ ὑφασμάτων

λακίδες ἔφλαδον ὑπʼ ἄλγεσιν,

προστέρνῳ στολμῷ

πέπλων ἀγελάστοις
30

ξυμφοραῖς πεπληγμένων.

Χορός

τορὸς δὲ Φοῖβος ὀρθόθριξ

δόμων ὀνειρόμαντις, ἐξ ὕπνου κότον

πνέων, ἀωρόνυκτον ἀμβόαμα

μυχόθεν ἔλακε περὶ φόβῳ,
35

γυναικείοισιν ἐν δώμασιν βαρὺς πίτνων.

κριταί τε τῶνδʼ ὀνειράτων

θεόθεν ἔλακον ὑπέγγυοι

μέμφεσθαι τοὺς γᾶς

νέρθεν περιθύμως
40

τοῖς κτανοῦσί τʼ ἐγκοτεῖν.

Χορός

τοιάνδε χάριν ἀχάριτον ἀπότροπον κακῶν,

ἰὼ γαῖα μαῖα,

μωμένα μʼ ἰάλλει
45

δύσθεος γυνά. φοβοῦ-

μαι δʼ ἔπος τόδʼ ἐκβαλεῖν.

τί γὰρ λύτρον πεσόντος αἵματος πέδοι;

ἰὼ πάνοιζυς ἑστία,

ἰὼ κατασκαφαὶ δόμων.
50

ἀνήλιοι βροτοστυγεῖς

δνόφοι καλύπτουσι δόμους

δεσποτῶν θανάτοισι.

Χορός

σέβας δʼ ἄμαχον ἀδάματον ἀπόλεμον τὸ πρὶν
55

διʼ ὤτων φρενός τε

δαμίας περαῖνον

νῦν ἀφίσταται. φοβεῖ-

ται δέ τις. τὸ δʼ εὐτυχεῖν,

τόδʼ ἐν βροτοῖς θεός τε καὶ θεοῦ πλέον.
60

ῥοπὴ δʼ ἐπισκοπεῖ δίκας

ταχεῖα τοὺς μὲν ἐν φάει,

τὰ δʼ ἐν μεταιχμίῳ σκότου

μένει χρονίζοντας ἄχη βρύει,

τοὺς δʼ ἄκραντος ἔχει νύξ.
65

Χορός

διʼ αἵματʼ ἐκποθένθʼ ὑπὸ χθονὸς τροφοῦ

τίτας φόνος πέπηγεν οὐ διαρρύδαν.

διαλγὴς δʼ ἄτα διαφέρει

τὸν αἴτιον παναρκέτας νόσου βρύειν.
70

Χορός

θιγόντι δʼ οὔτι νυμφικῶν ἑδωλίων

ἄκος, πόροι τε πάντες ἐκ μιᾶς ὁδοῦ

προβαίνοντες τὸν χερομυσῆ

φόνον καθαίροντες ἴθυσαν μάταν.

Χορός

ἐμοὶ δʼ —ἀνάγκαν γὰρ ἀμφίπτολιν
75

θεοὶ προσήνεγκαν· ʽἐκ γὰρ οἴκων

πατρῴων δούλιόν μʼ ἐσᾶγον αἶσαν̓—

δίκαια καὶ μὴ δίκαια ἀρχὰς πρέπον

βίᾳ φρενῶν αἰνέσαι
80

πικρὸν στύγος κρατούσῃ.

δακρύω δʼ ὑφʼ εἱμάτων

ματαίοισι δεσποτᾶν

τύχαις, κρυφαίοις πένθεσιν παχνουμένη.

Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 22 focus

ΧΟΡΟΣ.

ἰαλτὸς ἐκ δόμων ἔβαν

χοᾶν προπομπὸς ὀξύχειρι σὺν κόπῳ.

πρέπει παρηΐς φοινίοις ἀμυγμοῖς

ὄνυχος ἄλοκι νεοτόμῳ,
25

δί αἰῶνος δ᾽ ἰυγμοῖσι βόσκεται κέαρ.

λινοφθόροι δ᾽ ὑφασμάτων

λακίδες ἔφλαδον ὑπ᾽ ἄλγεσιν,

πρόστερνοι στολμοὶ

πέπλων ἀγελάστοις
30

ξυμφοραῖς πεπληγμένων.

Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Gottfried Hermann, 1852.) — 22 focus

Χορός
στρ. α'.

ἰαλτὸς ἐκ δόμων ἔβην

χοὰς προπομπὸς ὀξύχειρι σὺν κτύπῳ·

πρέπει παρηῒς φοίνιος διωγμὸς

ὄνυχος ἄλοκι νεοτόμῳ,
25

δι' αἰῶνος δ᾽ ἰυγμοῖσι βόσκεται κέαρ.

λινοφθόροι δ᾽ ὑφασμάτων

λακίδες ἔφλαδον ὑπ᾽ ἄλγεσιν

πρόστερνοι στολμοὶ πέπλων ἀγελάστοις

ξυμφοραῖς πεπληγμένων.
30
ἀντ. α'.

ΧΟΗΦΟΡΟΙ (OCR draft) Experimental (ΧΟΗΦΟΡΟΙ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 22 focus

ΧΟΡΟΣ

Ἰαλτὸς Ἴαλτος ἐκ δόμων ἔβην

Str. 1.

χοὰς προπομπὸς ὀξύχειρι σὺν κτύπῳ συνκύπτωι (ε συγκ- corr.)·

πρέπει παρὴς -ηὶς φοίνισσ' ἀμυγ-

μοῖς ὄνυχος ἄλοκι νεοτόμῳ·
25

δι' αἰῶνος δ' ἰυγ- διοιγ-

μοῖσι βόσκεται κέαρ

λινοφθόροι δ' ὑφασμάτων

λακίδες ἔφλαδον ὑπ' ἄλγεσιν -σι

προστέρνῳ στολ- πρόσστελνοι (ρ supra λ M2) στολμοὶ
30

μῷ πέπλων, ἀγελάστοις

ξυμφοραῖς πεπληγμένων.

Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. N. Wecklein, 1885.) — 22 focus

ἰαλτὸς ἐκ δόμων ἔβην

χοὰς προπομπὸς ὀξύχειρι σὺν κόπῳ.

πρέπει παρηὶς φοίνισσ᾽ ἀμυγμοῖς

ὄνυχος ἄλοκι νεοτόμῳ·
25

(δι' αἰῶνος δ' ἰυγμοῖσι βόσκεται κέαρ)·

λινοφθόροι δ' ὑφασμάτων

λακίδες ἔφλαδον ὑπ᾽ ἄλγεσιν

πρόστερνοι στολμοὶ

πέπλων ἀγελάστοις
30

ξυμφοραῖς πεπληγμένων.

1

Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Martin L. West, 1990.) — 22 focus

ΧΟΡΟΣ

ἰαλτὸς ἐκ δόμων ἔβαν

χοὰς προπομπὸς ὀξύχειρι σὺν κόπωι·

πρέπει παρηῒς φοίνισσ᾽ ἀμυγμοῖς

ὄνυχος ἄλοκι νεοτόμωι
25

(δι᾽ αἰῶνος δ᾽ ἰυγμοῖσι βόσκεται κέαρ),

λινοφθόροι δ᾽ ὑφασμάτων

λακίδες ἔφλαδον ὑπ᾽ ἄλγεσιν,

πρόστερνοι στολμοὶ πέπλων ἀγελάστοις

ξυμφοραῖς πεπληγμένων.
30

Aeschyli Choephori (OCR draft) Experimental (Aeschyli Choephori. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 22 focus

ΧΟΡΟΣ

ἰαλτὸς ἐκ δόμων ἔβην

χοᾶν προπομπὸς ὀξύχειρι σὺν κόπωι·

πρέπει παρὴις φοίνισσ᾽ ἀμυγ-

μοῖς ὄνυχος ἄλοκι νεοτόμωι·
25

δι᾽ αἰῶνος δ᾽ ἰυγμοῖσι βόσκεται κέαρ.

λινοφθόροι δ᾽ ὑφασμάτων

λακίδες ἔφλαδον ὑπ᾽ ἄλγεσιν

πρόστερνοι στολμοὶ πέπλων ἀγελά-

στοις ξυμφοραῖς πεπληγμένοι. –
30

Translations (9)

Libation Bearers Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926. (Modernized by Perseus.)) — 22-82 focus

Chorus

Sent forth from the palace I have come to convey libations to the sound of sharp blows of my hands. My cheek is marked with bloody gashes

where my nails have cut fresh furrows. And yet through all my life my heart is fed with lamentation. Rips are torn by my griefs through the linen web of my garment, torn in the cloth that covers my breast,
25

the cloth of robes struck for the sake of my mirthless misfortunes.
30

Chorus

For with a hair-raising shriek, Terror, the diviner of dreams for our house, breathing wrath out of sleep, uttered a cry of terror in the dead of night from the heart of the palace,

a cry that fell heavily on the women’s quarter.¹ And the readers of these dreams, bound under pledge, cried out from the god that those
35

beneath the earth cast furious reproaches and rage against their murderers.
40

Chorus

Intending to ward off evil with such a graceless grace, O mother Earth,

she sends me forth, godless woman that she is. But I am afraid to utter the words she charged me to speak. For what atonement is there for blood fallen to earth? Ah, hearth of utter grief!
45

Ah, house laid low in ruin! Sunless darkness, loathed by men, enshrouds our house due to the death of its master.
50

The awe of majesty once unconquered, unvanquished, irresistible in war, that penetrated the ears and heart of the people, is now cast off. But there is still fear. And prosperity—this,
55

among mortals, is a god and more than a god. But the balance of Justice keeps watch: swiftly it descends on those in the light; sometimes pain waits for those who linger on the frontier of twilight;
60

and others are claimed by strengthless night.
65

Chorus

Because of blood drunk up by the fostering earth, the vengeful gore lies clotted and will not dissolve away. Soul-racking calamity distracts

the guilty man till he is steeped in utter misery.
70

But for the violator of a bridal chamber there is no cure. And though all streams flow in one course to cleanse the blood from a polluted hand, they rush in vain.

Chorus

For since the gods laid constraining doom about my city and led me from my father’s house to a slave’s lot, it is fitting for me to govern my bitter hate, even against my will, and submit to the wishes of my masters, whether just or unjust.
75

But I weep beneath my veil over the senseless fate of my lord, my heart chilled by secret grief.

The Libation Bearers (OCR draft) Experimental (The Libation Bearers. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 22 focus

I am come forth from the palace, sent as an escort to the drink-offering with the noise of sharp clapping of hands. Marked is my cheek with bloody gashes, the furrow newly cut by my nail: for ever is my heart fed on wailings; and the rendings of tissues ruining the vesture, make a noise through my sorrows, the breast-protecting robes being torn through smileless woes.

LES CHOÉPHORES (OCR draft) Experimental (LES CHOÉPHORES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 22 focus

suppliante.

Il se dissimule près de l'entrée de gauche avec Pylade. Entre le Chœur avec Électre. Animé.

LE CHŒUR

Un ordre m'envoie hors du palais accompagner des offrandes funèbres d'un battement de bras rapide.
Voyez : sur ma joue aux entailles sanglantes l'ongle a tracé de frais sillons — car les sanglots, c'est chaque jour que s'en nourrit mon cœur — et, faisant crier le lin des tissus, ma douleur a mis en lambeaux les voiles drapés sur mon sein :
toute joie m'a fuie à jamais sous les maux qui m'ont frappée. En un trop clair langage, auquel

The Choephoræ (OCR draft) Experimental (The Choephoræ. Robert Potter, 1779.) — 22 focus

This ſadly-penſive train to lead,

With hallow'd rites to ſooth the dead,

To bear these off'rings to his shrine,

The melancholy taſk is mine.

And, as from yon' proud walls I take my way,

My cheeks, with many' a ſounding blow

Beat by these hands, in crimſon glow,
35

Whilſt my poor heart to anguiſh ſinks a prey:

And

And the fair texture of this veſt,

That decent o'er my ſwelling bosom roll'd,

My griefs thro' ev'ry waving fold

Have rent, and bared my bleeding breaſt.

ANTISTROPHE I.

Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 22 focus

Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 22 focus

Ex ædibus ascendi miſſus

Libamina deductor acuta manu fundo.

Congruit gena cruenta clamoribus

Nouæ ſectione unguis,

Per æuum uerò clamoribus pascitur cor.

Ex lino textæ corruptæ

Veſtes laceratæ ſunt pre doloribus
20

Ornamenta pectoris:

Peplorum triftibus

Calamitatibus inuolutorum.

Aeschylus, Die Totenspende: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Die Totenspende: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 22 focus

Vom Haus geschickt,

tragen wir zum Grabe

die Spenden; hurt'ger Hände Brüsteschlagen

giebt das Geleit.

Die Wange zeigt frische Purpurstreifen,

25 die Furchen, die der Nagel zog.

Das Herz ist, ach, längst gewohnt des Jammers.

In Fetzen und Streifen zerflattert der Bausch

des Busentuchs.

Bittrer Harm,

wilder Schmerz

30 rifs, zerschlifs den Mantel.

The Libation Bearers (OCR draft) Experimental (The Libation Bearers. Anna Swanwick, 1886.) — 22 focus

Chorus
STROPHE.

†Drop ye for the dead

Tears with pattering sound;

Lustral rain is shed

O'er the hallowed mound,

From the pure which screeneth bale,

150 While the powers of Evil quail.

Hear, O master, at thy tomb,

Whispered sounds from sorrow's murky gloom.

ANTISTROPHE.

Now in measured flow

Tune the notes of woe!

When will warrior brave,

†(War-god strong to save

Houses in the dust laid low,)

Hurl the spear, from hornèd bow

Wing the arrow's deadly flight,

Or wield the hilted brand in closing fight?

English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, The Libation-Bearers — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 22 focus

Forth from the royal halls by high command

I bear libations for the dead.

Rings on my smitten breast my smiting hand,

And all my cheek is rent and red,

Fresh-furrowed by my nails, and all my soul
35

This many a day doth feed on cries of dole.

And trailing tatters of my vest,

In looped and windowed raggedness forlorn,

Hang rent around my breast,

Even as I, by blows of Fate most stern
40

Saddened and torn.

Notes on the current edition

Libation Bearers

1. Donner’s metrical appendix:

Commentary

Critical apparatus to The Libation Bearers (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Libation Bearers.) focus

1-5. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-1

NA Initium Choephororum, quo codices et veteres editiones Aeschyli carent, Stanleius exhibuit ex Ranis Aristophanis v. 1155. seqq. indicatum iam a Cantero. Haec verba,

πατρῷ' ἐποπτεύων κράτη

, quae ipse Aeschylus apud Aristophanem sic interpretatur,

τὸν ἐριούνιον Ἑρμῆν προςεῖπε, κἀδήλου λέγων ὁτιὴ πατρῷον τοῦτο κέκτηται γέρας

, sic debent accipi ut ea ibidem Euripides intelligit,

τὸν Ἑρμῆν, ὡς ὁ πατὴρ ἀπώλετο αὐτοῦ βιαίως ἐκ γυναικείας χερὸς δόλοις λαθραίοις, ταῦτ᾽ ἐποπτεύων ἔφη

. Scholiastes Aristophanis

Ἀρίσταρχος δέ φησι τῶν ἐξηγήσεων τοῦ στίχου τὴν προτέραν κατὰ τὸν ποιητὴν εἶναι, ἣν ὁ Εὐριπίδης ἔφη· τὰ τοῦ ἐμοῦ πατρὸς κράτη ἐποπτεύων, ὃς κρατηθεὶs ὑπὸ τῶν περὶ Αἴγισθον ἀπώλετο.

2. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-2

ξύμμαχος

σύμμαχος

est apud Thomam Magistrum, qui hunc versum p. 41, 6. ed. Ritsch. affert.

3. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-3

ἐς γῆν

εἰς γῆν

pars librorum Aristophanis et Thomas M. p. 169, 12. 199, 1.

4. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-4

NA Apud Aristophanem, postquam de versibus secundo et tertio disceptatum est, pergere Aeschylum Bacchus iubet,

ἴθι πέραινε σύ, Αἰσχύλε, ἀνύσας· σὺ δ᾽ ἐς τὸ κακὸν ἀπόβλεπε

. Pergit igitur Aeschylus,

τύμβου δ᾽ ἐπ᾽ ὄχθῳ τῷδε κηρύσσω πατρὶ κλύειν, ἀκοῦσαι

. Itaque Stanleius haec statim versui tertio continuavit. Dubitari potest rectene an secus. Nam et illa,

ἥκω γὰρ ἐς γῆν τήνδε καὶ κατέρχομαι

, nimis nude posita videri possunt, quam ut credibile sit poetam statim haec subiecisse,

τύμβου δ᾽ ἐπ᾽ ὄχθῳ τῷδε κηρύσσω πατρί

, neque ex Aristophanis verbis hoc certum efficias, versus ita sese statim excepisse, ut criticis visum est. Facit enim Aristophanes ea recitantem Aeschylum, in quibus aliquid reprehendi possit. Quod si quae intermedia inter hos versus erant, quae nihil continebant quod reprehenderet Euripides, ne poterant quidem ab Aeschylo recitari. In illis autem, quae supra commemoravi ab Euripide dicta ut

πατρῷα κράτη

explicaret, tam tragica est et Aeschylea oratio, tamque conveniens huic loco sententia, ut non inepte quis suspicari possit haec ab Aeschylo in hunc fere modum conformata fuisse,

ἥκω γὰρ ἐς γῆν τήνδε καὶ κατέρχομαι, τλήμων Ὀρέστης, κρυπτὸν εἰςβαλὼν πόδα, οὗ δὴ βιαίως ἐκ γυναικείας χερὸς δόλοις λαθραίοις ὄλβος ὤλλυται πατρός. τύμβου δ᾽ ἐπ᾽ ὄχθῳ τῷδε κηρύσσω πατρὶ κλύειν, ἀκοῦσαι.

Legebatur apud Aristophanem

τύμβου δ᾽ ἐπ᾽ ὄχθῳ τάδε γε κηρύσσω πατρί

, numeris quales in tam antiqua tragoedia ferri nequeunt. Itaque pridem iudicaveram scribendum esse

τῷδε

, quum hanc ipsam lectionem in Ravennate libro esse intellexi, ex quo eam Porsonus recepit. Idem praebet Venetus, nec longe discedunt alii,

τῷ δὲ

, vel

τάδε

, omisso

γέ

, exhibentes.

6-7. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-5

NA Haec e scholiis ad Pindari Pyth. IV. 145. sumpsit Stanleius. Respicit ad haec verba Eustathius p. 165, 6. et 1194, 55.

8-9. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-6

NA Hi versus, prolati primum a G. Dindorfio in adnotatione ad Euripidis Alc. v. 768. accesserunt ex codice Vat. 909. ubi hoc scholion ad Euripidis Alc. v. 784. adscriptum est (p. 277. ed. Cob.)

οὐδ᾽ ἐξέτεινα χεῖρ᾽

. σεσημείωται ὅτι καὶ Αἰσχύλος ὡς γινόμενον τοῦτο συνίστησιν ἐν ταῖς Χοηφόροις τὸ ἐκτείνειν τὰς χεῖρας, λέγει δὲ Ὀρέστης “

οὐ γὰρ παρὼν ᾤμωξα σόν, πάτερ, μόρον, οὐδ᾽ ἐξέτεινα χεῖρ᾽ ἐπ' ἐκφορᾷ

(

ἐπ' ἐκφορὰν

codex)

νεκροῦ

.”

10. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-7

λεύσσω Hic versus cum reliqua fabula in M. G. Ald. Turn. statim versui 1118. Agamemnonis,

ἠνυτόμαν τροφαῖς

, continuatur. Exciderunt enim e codice M. folia sex. Primus Robortellus haec non ad Agamemnonem pertinere, sed Choephoros esse intellexit.

ΟΡ.

huic versui etiam Turnebus praefixit.

λεύσω

G. Ald.

11. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-8

φάρεσιν

φάρεσι

Ald.

βάρεσι

Turn.

12. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-9

ποίᾳ

ποῖα

G. Ald.

τοίᾳ

Rob. ξυμφορᾷ

ξυμφορὰ

Ald.

13. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-10

δόμοισι

δόμοις

Rob. πῆμα

πῆμα

ex M. G. Rob. recepi.

πόμα

vitiose Ald. unde Turn. fecit

πτῶμα

, quod reliquas editiones occupavit. προςκυρεῖ

προσκυνεῖ

vitium Ald. Turn. Hesychius

προσκυρεῖ, προσεγγίζει

14. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-11

τῷ 'μῷ

τ' ᾠμῷ

Rob.

15. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-12

μειλίγματα Libri

μειλίγμασιν

. Emendavit Casaubonus. Pers. v. 612.

παιδὸς πατρὶ πρευμενεῖς χοὰς φέρουσ', ἅπερ νεκροῖσι μειλικτήρια

16. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-13

ἄλλο

ἄλλοι

Rob.

17. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-14

στείχειν

M. Rob. Omittunt hoc verbum G. Ald.

ὁρᾶν

ex coniectura posuit Turn. λυγρῷ

λυγρῷ

omittit Rob.

20. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-15

ἐκποδών

ἐκποδὼν

Stanleius.

ἐκποδῶν

M. Rob.

ἐκ ποδῶν

G. Ald. Turn.

22. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-16

ἰαλτὸς

ἴαλτος

M. G. Ald. Rob. Emendavit accentum Turn. ἔβην

ἔβην

Rob. Turn.

ἔβη

M. G. Ald.

23. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-17

χοὰς

M. G. Ald. Rob. Turn.

χοᾶς

Vict. Defendi potest

χοάς

, pendens e

προπομπός

, sed veri simile est Aeschylum

χοᾶν

scripsisse, ut Casaubonus voluit. προπομπὸς Libri

πρόπομπος

. Emendavit accentum Vict. σὺν κτύπῳ

σὺν κτύπῳ

Arnaldus.

συγκύπτῳ

σὺν κύπτῳ

G. Ald.

συγκόπτῳ

Rob.

συγκύπτῳ

Turn.

24. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-18

πρέπει παρῇσι φοίνιος διωγμός

πρέπει παρηὶς φοίνισσαμυγμοῖς

πρέπει παρηὶς φοίνισσα γωγμοῖς

G. Ald. Inde

πρέπει παρηὶς φοίνισσα γ' ὠγμοῖς

Turn. Veterem scripturam Rob. adnotavit hanc,

πρέπει παρηὶς φοίνισσα γωγμοῖς

, Sophiani coniecturam hanc attulit,

πρέπει παρηὶς φοίνισσ᾽ ἀμυγμοῖς

, ipse edidit

πρέπει παρηὶς φοίνισσ'

, omisso quarto vocabulo. Stanleius, nisi iam ante eum Auratus aut Scaliger (nam in Choephoris caremus schedis Spanhemii),

πρέπει παρηὶς φοινίοις ἀμύγμοις

scribendum censuit, idque Schützius, Porsonus, ceteri receperunt. At in hoc versu spondei tolerari nequeunt, quum primi quattuor versus systema e puris iambis factum comprehendant. Scribendum erat

πρέπει παρῇσι φοίνιος διωγμός,

conspicua est in genis cruenta vis unguium, recenti sulco.

26. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-19

ἰυγμοῖσι

δι' οἰγμοῖσι

M. G. Ald. Rob.

δ᾽ ὠγμοῖσι

Turn. Emendavit Canterus.

28. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-20

ἄλγεσιν Libri

ἄλγεσι

. Porsonus

ἄλγεσιν

, ut est apud Etym. M. p. 403, 47.

ἔφλαδον, σημαίνει τὸ ἐσχίσθην, ἢ ἐθλάσθην, ἢ διερρήγνυντο, ὡς φησιν Αἰσχύλος “λινοφθόροι ὑφασμάτων λακίδες ἔφλαδον ὑπ᾽ ἄλγεσιν.”

Iungendum est

λινοφθόροι ὑφασμάτων

, i. e. φθείρουσαι τὰ τῶν ὑφασμάτων λίνα. Constructio autem haec est (male enim post

ἄλγεσιν

virgulam ponunt),

πρόστερνοι στολμοὶ λακίδες ἔφλαδον

, i. e. ὥςτε λακίδες γενέσθαι. Schol. partim recte,

τὸ ἑξῆς, οἱ δὲ στολισμοὶ τῶν ὑφασμάτων πρὸς τοῖς στέρνοις λινοφθόροι λακίδες ἐρράγησαν

. Eodem modo Aeschylus locutus est in Persis v. 836.

πάντα γὰρ κακῶν ὑπ᾽ ἄλγους λακίδες ἀμφὶ σώματι στημορραγοῦσι ποικίλων ἐσθημάτων

, i. e. πάντα λακίδες ὄντα.

29. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-21

πρόστερνοι

πρόστελνοι

sic M.

πρόστελνοι

G. Ald. Rob. Emendavit Turnebus.

31. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-22

τορὸς δὲ φοῖτος ὀρθόθριξ Libri

τορὸς γὰρ φοῖβος

(sic etiam M.)

ὀρθόθριξ

, nisi quod Turn.

φόβος

posuit. Heathio auctore Schutzius et Porsonus

τορὸς γὰρ ὀρθόθριξ φόβος

. Si sic legitur, turbat mox

περὶ φόβῳ

, quod Schützius in secunda editione scripsit

περὶ φόνῳ

. Sed

φόβος

illud e Turnebi ingenio, non e veteribus libris ductum est. Scholiastae quidem ad v. 34. haec est adnotatio,

ἐκ τῶν τῆς καρδίας μυχῶν περισσῶς τῷ φόβῳ ἀναλακεῖν καὶ βοῆσαι τὴν Κλυταιμνήστραν ἐποίησεν ὁ σαφὴs φόβος δὲ ὀνείρων μαντευόμενος

, ut

φόβος

legisse videri possit: sed nihil obstat quin eum

φοῖβος

ut alius vocabuli interpretationem posuisse existimemus. Scripsit autem Aeschylus

τορὸς δὲ φοῖτος ὀρθόθριξ.

In eandem emendationem incidit Bambergerus.

34. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-23

ἔλακε

Rob. Turn.

ἔλαχε

M. G. Ald. codex Robortelli, sed in M. G.

e supra adscriptum.

περὶ φόβῳ

, prae timore. Infra v. 541.

ἀμφὶ τάρβει

. Pers. v. 697.

περὶ τάρβει

. Euripides Or. v. 815.

θανάτου ἀμφὶ φόβῳ

35. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-24

γυναικείοισιν Libri

γυναικίοισιν

. Correxit Victorius. βαρὺς πίτνων

βαρὺς πιτνῶν

M. Rob.

βαρὺ πιτνῶν

G. Turn.

βαρυπιτνών

Ald.

βαρὺς πίτνων

Blomfieldius ex Elmsleii sententia.

36. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-25

κριταὶ δὲ Libri

κριταὶ τῶνδ᾽ ὀνειράτων

. In M. est

κρίται

, sed

ab alia manu in litura scriptum est. Porsonus post

κριταί

inseruit

τε

, Schützius ex Arnaldi sententia

δέ

, quod praestat.

37. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-26

ἔλακον

ἔλαχον

M. G. Ald. Rob. Correxit Turnebus.

39. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-27

ἐγκοτεῖν In

ἐγκοτεῖν

in M.

factum.

40. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-28

τοιάνδε

M. Rob.

τοιάνδε

τοιὰν δὲ

Ald. Turn. χάριν ἀχάριτον Deinde

χάριν ἀχάριτον

Elmsleius ad Soph. Oed. Col. v. 836. Libri

χάριν ἀχάριν

41. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-29

ἰὼ γαῖα μαῖα

M. G. Ald. Turn. Agnoscit hoc scholiastes, qui

ὦ γῆ μήτηρ

adscripsit. Recte vero Rob.

ἰὼ γαῖα γαῖα

. Illud ineptum. μωμένα με ἰάλλει Deinde

μωμέν αμιλλεί

, accentus in

et spiritu, ut videtur, in

deletis, M.

μωμένα μιλλεῖ

G. Ald. Rob.

μωμένα μυλλεῖ

Turn. Emendavit Stanleius.

Wecklein’s commentary on Choephoroi / Libation Bearers (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 163–234; single HW42J8 OCR witness, conservatively retained. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

1-21. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-1

Prolog Orestes und Pylades stehen am Grabe des Agamemnon, welches, wie es scheint, an der Grenze von Bühne und Orchestra seitwärts angebracht ist. Bei V. 10 kommt Elektra mit dem Chore aus dem Atridenpalaste, welchen die Hauptdekoration vorstellt. Orestes und Pylades treten zur Seite. Während der Chor in die Orchestra hinabsteigt und sich dort bei dem Grabe aufstellt, nähert sich Elektra dem Grabhügel auf der Bühne. - V. 18 f. wird das aufregende Moment der Handlung angegeben.

1-2. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-2

Hermes χθόνιος (Soph. Αi. 832, Eur. Alk. 743) hat als ψυχοπομπός das Amt, die Sache der abgeschiedenen Seelen auf der Oberwelt zu wahren. Vgl. 124. Auf dem Grabmal war vielleicht eine Säule ( Ερμής) angebracht. Vgl. Cic. de legg. 11 26. - χθόνιε : zu Ag. 1590 . ἐποπτεύειν wie Ag. 1579 , Cho. 983 , Eum. 220 , ἐπωπᾶν Cho. 689 , Eum. 275 , ἐπισκόπους Cho. 126 , ἐφορᾶν Soph. El. 175 von dem zornigen Blicke strafgerechter Götter. Vgl. ἔπις θεῶν. Die richtige Erklärung ,in unwilligem Hinblick auf die Vergewaltigung meines Vaters (vgl. 126) werde mir Retter" u. s. w. legt Aristophanes Frö. 1141 dem Euripides in den Mund: πότερ᾽ οὖν τὸν Ἑρμῆν, ὡς ὁ πατὴρ ἀπώλετο αὐτοῦ βιαίως ἐκ γυναικείας χερὸς δόλοις λαθραίοις, ταῦτ᾽ ἐποπτεύειν ἔφης während er zum Scherze Aschylos selbst eine falsche Erklärung geben lafst: οὐ δῆτ᾽ ἐκεῖνος, ἀλλὰ τὸν ἐριούνιον Ἑρμῆν χθόνιον προσείπε, κἀδήλου λέγων ὁτιὴ πατρῷον τοῦτο κέκτηται γέρας. Vgl. Schol. zu d. St. Αρίσταρχος δέ φησι τῶν ἐξηγή σεων τοῦ στίχου τὴν προτέραν κατὰ τὸν ποιητὴν εἶναι, ἣν ὁ Εὐριπίδης ἔφη· τὰ τοῦ ἐμοῦ πατρὸς κράτη ἐποπτεύων, ὃς κρατηθεὶς ὑπὸ τῶν περὶ Αἴγισθον ἀπώλετο.

3. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-3

Die Tautologie, welche bei Aristophanes Euripides rügt: ἥκω γὰρ ἐς γῆν, φησί, καὶ κατέρχομαι· ἥκω δὲ ταὐτόν ἐστι τῷ κατέρχομαι (1156 f.), war jedenfalls ursprünglich nicht vorhanden. Es wird etwa, damit auch yao seine richtige Beziehung erhält, geheifsen haben: κατέρχομαι | πολυφθόρον πρὸς δῶμα Πελοπιδών τόδε πατρὸς τιμω ρὸς καὶ δόμων καταστάτης, so dafs die Rechtfertigung, welche dort Aschylos giebt: ἥκειν μὲν ἐς γῆν ἔσθ' ὅτῳ μετῆν πάτρας· χωρὶς γὰρ ἄλλης συμφορᾶς ἐλήλυθεν· φεύγων δ᾽ ἀνὴρ ἥκει τε καὶ κατέρχεται (1163 ff), gleichfalls nur als ein Scherz erscheint. Ebenso verhält es sich mit dem gegen die folgende Stelle ausgesprochenen Tadel: rovd ἕτερον αὖ δὶς λέγει, κλύειν ἀκοῦσαι, ταὐτὸν ὂν σαφέστατα (1173 f.), denn augenscheinlich hatte ἀκοῦσαι ein Objekt, etwa παιδὸς ὀρφανοῦ λιτάς: meinen Ruf zu hören, mein Flehen zu vernehmen."

6. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-4

⁴

Erfurdt ergänzt φέρω δέ. πλόκαμος θρεπτήριος, die Locke, welche beim Eintritt in das Mannesalter zum Dank für die Jugendpflege dem Απόλλων κουροτρόφος und den Flufsgöttern des Landes geweiht wurde. Vgl. Hom. Ψ 141 Αχιλλεὺς . . ἀπεκείρατο χαίτην, τήν ῥα Σπερχειῷ ποταμῷ τρέφε τηλεθόωσαν und Eustath. zu d. St. ἔθος ἦν τρέφειν κόμην τους νέους μέχρι καὶ ἀκμῆς, εἶτα κείρειν αὐτὴν ἐγ χωρίοις ποταμοῖς· ἐποίουν δὲ οὕτω τιμῶντες τὸ καλὸν ὕδωρ, Schol. zu Pind. Pyth. IV 145 τὰς γὰρ πρώτας κόμας τοῖς ποταμοῖς ἀπεκείροντο κτέ.

7. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-5

⁵

πλόκαμος πενθητήριος, vgl. Eur. Suppl. 974

πένθιμοι κουραὶ καὶ στέφανοι κόμας

. Locken wurden den Lieben gleich nach dem Tode ( Soph. Ai. 1173 , Eur. Alk. 101 χαίτη τ᾽ οὔτις ἐπὶ προθύροις του μαῖος, ἃ δὴ νεκύων πένθει πίτνει) und öfter am Grabe zur Erinnerung geweiht ( Soph. El. 449 ff. ).

9. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-6

⁶

Vgl. Eur. Αlk. 767 οὐδ᾽ ἐφεσπόμην (der Leiche der Alkestis) οὐδ᾽ ἐξέτεινα χεῖρ᾽ ἀποιμώζων ἐμὴν δέσποιναν, Suppl. 772

ἀλλ᾽ εἶμ᾽

, ἐπαρῶ χεῖρ᾽ ἀπαντήσας νεκροῖς " Αιδου τε μολπὰς ἐκχέω δακρυρρόους. Das Ausstrecken und Ringen der Hände war also ein Gestus der Totentrauer.

10. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-7

⁷

Vor diesem Vers ist nebst anderem wahrscheinlich auch das aufserhalb des Trimeters stehende ἔα als Ausdruck der Überraschung ausgefallen. Vgl. Prom. 314

ἔα

, τί χρῆμα;

12. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-8

⁸

προσεικάσω: vgl. Ag. 1123

κακῷ δέ τῷ προσεικάζω τάδε

ich vermute irgend ein Unglück dahinter).

13. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-9

⁹

Hesych. προσκυρεῖ· προσεγγίζει.

14. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-10

¹⁰

ἢ . . ἐπεικάσας τύχω: „Oder soll ich vermuten, um das Rechte zu treffen?" Vgl. zu Ag. 1200 . Das konjunktivische Verhältnis bezieht sich auf das Particip. Vgl. Eur. Iph. Τ. 1321 πῶς ἔλειζον ὀνομάσας τύχω; Hipp 826 τίνα λόγον, τάλας, τίνα τύχαν σέθεν .. προσαν δῶν τύχω; Herod. VIII 101 συμβού λευσον δκότερα ποιέων ἐπιτύχω εὖ βουλευσάμενος, Eum. 681

πῶς τιθείσ

' ἄμομφος ὦ; Anders ist Soph. Εl. 663 ἡ καὶ δάμαρτα τήνδ᾽ ἐπεικάζων κυρῶ κείνου; aufzufassen und κυρῶ als Indikativ zu betrachten.

15. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-11

¹¹

νερτέροις μειλίγματα wie Pers. 613

χοὰς φέρουσ

', ἅπερ νεκροῖσι μειλικτήρια. Doch möchte man hier νερτέρων μειλίγματα oder νερτέροις δωρήματα erwarten.

16-17. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-12

¹²

δοκῶ στείχειν (ich glaube, dafs sie daher schreitet) wie Ag. 596 u. ö., wenn es nicht ursprünglich (nach der Vermutung von Turnebus und Hartung) ὁρᾶν oder βλέπειν für στείχειν geheifsen hat.

18. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-13

¹³

πρέπειν, hervorstechen, auffallen. - Vgl. Hom. Γ 351 Ζεῦ ἄνα, δὸς τίσασθαι. Aspectus Electrae lugentis excitat in Orestis animo desiderium ultionis (Klausen).

19. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-14

¹⁴

θέλων, πρόφρων. Vgl. 520, 761, 789, Suppl. 155

θέλουσα δ

' αὖ θέλουσαν ἁγνά μ' ἐπιδέτω Διὸς κόρα.

21. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-15

¹⁵

¹⁶

προστροπή: ἱκέτις πρόσοδος Schol. 2282 Parodos. Der Chor, welcher an blutig geritzten Wangen und zerfetzten Kleidern die Zeichen der im Auftrag der Klyt. angestellten Totenklage trägt, motiviert sein Auftreten und stellt in Zusammenhang damit Betrachtungen an über die Schuld der Klyt. und die Folgen der Schuld.

22. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-16

¹⁷

¹⁸

Ιαλτός wie πλαγκτός Ag. 598 . Schol. ὑπὸ Κλυταιμήστρας πεμφθεῖσα (nicht auf eigenen Antrieb). Vgl. 44 1.

23. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-17

¹⁹

χοὰς προπομπός: zu Ag. 1075 . κόπῳ, κοπετῷ Schol. Vgl. 425 f. und Soph. Αi. 631 χερόπλακτοι δ' ἐν στέρνοισι πεσοῦνται δοῦποι καὶ πολιᾶς ἄμυγμα χαίτας, Eur. Tro. 794 τάδε σοι δίδομεν πλήγματα κρατὸς στέρνων τε κόπους.

24-25. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-18

²⁰

²¹

Auf den blutigen Wangen sind sichtbare Spuren des Zerfleischens die Ritzen, welche der Nagel frisch gerissen hat." Vgl. Hom. Τ 285 χερσὶ δ᾽ ἄμυσσεν στή θεά τ' ἠδ᾽ ἁπαλὴν δειρὴν ἰδὲ καλὰ πρόσωπα, Eur. Androm. 826 σπάραγμα κόμας ὀνύχων τε δάι᾽ ἀμύγ ματα θήσομαι, Εl. 146 κατὰ μὲν φίλαν ὄνυχι τεμνομένα δέραν, Οι. 961 τιθεῖσα λευκὸν ὄνυχα διὰ παρηίδων und zu ἄλοκι Eur. Suppl. 826

κατὰ μὲν ὄνυξιν ἠλοκίσμεθα

. Nach Plut. Sol. c. 21 hob Solon ἀμυχὰς κοπτομένων καὶ τὸ θρηνεῖν πεποιημένα καὶ τὸ κωκύειν ἄλλον ἐν ταφαῖς ἑτέρων auf.

26. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-19

²²

²³

δι' . . κέαρ ist eine Zwischenbemerkung, die sich an νεοτόμῳ anschliefst, wozu δι' αἰῶνος den Gegensatz bildet: die äufseren Zeichen der Trauer sind neu, der innere und geheime (80 f.) Schmerz dauert die ganze Zeit über." Ebenso steht die Parenthese αἰῶνα δ᾽ ἐς τρίτον μένει Sept. 730 in Gegensatz zu ὠκύποινον. Ζυ δι' αἰῶνος vgl. Ag. 559 .

27. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-20

²⁴

Zu Fetzen durch Zerreifsen des linnenen Gewebes ( λινοφθόροι ὑφασμάτων s. v. a. τὰ τῶν ὑφασμά των λίνα φθείρουσαι) schlitzte unter dem Ausdruck des Schmerzes das Gewand vor der Brust, auf welches infolge eines unheimlichen Vorfalles Schläge gefallen sind." Es steht also λινοφθόροι λακίδεςals proleptisches Prädikat. Zu στολμοὶ πέπλων vgl. Eur. Alk. 216 μέσ λανα στολμὸν πέπλων, Androm. 148 στολμόν τε χρωτὸς τόνδε ποικίλων πέπλων. Zum Gedanken vgl. Pers. 1061

πέπλον δ᾽ ἔρεικε κολπίαν ἀκμῇ χεροῖν

. Glatter würde der Text sein, wenn es nach den Vermutungen von Heimsöth und Keck προστέρνων στολμῶν, οἴκων . . πεπληγμένων hiefse, so dafs πρ. στολμῶν von λακίδες abhängig und οἴκων.. πεπληγμένων wie Ag. 1660

δαίμονος χηλῇ βαρείᾳ δυστυχῶς πεπληγμένοι

gesagt wäre.

32. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-21

²⁵

²⁶

Es folgt die Erklärung der ἀγέλαστοι συμφοραί: Nicht ein in Rätseln sprechender, sondern ein deutlicher Phöbos (Wahrsager), der macht, dafs die Haare zu Berge stehen, nicht der Phöbos, der in Delphi, sondern ein Phobos, der im Traume dem Hause weissagt, der Grimm schnaubt im Schlafe, liefs in tiefer Nacht aus dem Innern des Hauses vor Angst einen Aufschrei ertönen, indem er sich schwer auf das Frauengemach stürzte." D. h. der Aufschrei, welchen die von bösen Träumen geingtigte ( περὶ φόβῳ) und gequälte ( ἐξ ὕπνου κότον πνέων) Klytämestra erschallen liefs, ist wie eine prophetische Stimme. Ebenso sagt der Chor Soph. Εl. 475 εἶσιν ἁ πρόμαντις Δίκα κτἑ., nachdem er den Traum der Klyt. vernommen hat. Der Traum und der Grund des Schreiens wird 525 ff. genauer angegeben. Mit τορὸς Φοῖβος ὀνειρόμαντις vgl. das zu Ag. 82 Angeführte. Ζη ὀρθόθριξ vgl. Sept. 551

τριχὸς δ᾽ ὀρθίας πλόκαμος ἵστα ται

, Soph. Oed. Κ. 1624 ὥστε πάν τας ὀρθίας στῆσαι . . τρίχας. δὲ: zu Ag. 437 . περὶ φόβῳ (übermannt von Furcht) wie 545 ἀμφὶ τάρβει, Pers. 697

σέβομαι δ᾽ ἀντία λέξαι σέθεν ἀρχαίῳ περὶ τάρβει

, Soph. frg. 147 ἀμφὶ θυμῷ, Eur. Or. 825 θανάτου γὰρ ἀμφὶ φόβῳ Τυν δαρὶς ἰάχησε.

38. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-22

²⁷

²⁸

θεόθεν ὑπέγγυοι: ἐκ θεῶν ἠσφαλισμένοι τὴν μαντείαν Schol., als θεομάντεις, deren Aussage durch göttliche Eingebung verbürgt ist, nicht als θυμομάντεις ( Pers. 227 ).

39-40. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-23

²⁹

τοὺς γᾶς νέρθεν allgemein von Agamemnon.

Aeschylus Libation Bearers 22

Johann Jakob Christian Donner (Translator)

Search the Perseus Catalog for:

Current edition Experimental

Χορός

δι᾽ αἵματ᾽ ἐκποθένθ᾽²¹ ὑπὸ χθονὸς τροφοῦ

τίτας φόνος πέπηγεν οὐ διαρρύδαν.

διαλγὴς <δ᾽>²² ἄτα διαφέρει

τὸν αἴτιον παναρκέτας νόσου βρύειν.
70
71

Χορός

θιγόντι²³ δ᾽ οὔτι νυμφικῶν ἑδωλίων

ἄκος, πόροι τε πάντες ἐκ μιᾶς ὁδοῦ

διαίνοντες²⁴ τὸν χερομυσῆ

†φόνον καθαίροντες ἴθυσαν ἄταν²⁵ †.

75

Χορός

διʼ αἵματʼ ἐκποθένθʼ ὑπὸ χθονὸς τροφοῦ

τίτας φόνος πέπηγεν οὐ διαρρύδαν.

διαλγὴς δʼ ἄτα διαφέρει

τὸν αἴτιον παναρκέτας νόσου βρύειν.
70

Χορός

θιγόντι δʼ οὔτι νυμφικῶν ἑδωλίων

ἄκος, πόροι τε πάντες ἐκ μιᾶς ὁδοῦ

προβαίνοντες τὸν χερομυσῆ

φόνον καθαίροντες ἴθυσαν μάταν.

Chorus

Because of blood drunk up by the fostering earth, the vengeful gore lies clotted and will not dissolve away. Soul-racking calamity distracts

the guilty man till he is steeped in utter misery.
70

But for the violator of a bridal chamber there is no cure. And though all streams flow in one course to cleanse the blood from a polluted hand, they rush in vain.

And, as from yon' proud walls I take my way,

My cheeks, with many' a ſounding blow

Beat by these hands, in crimſon glow,
35

Whilſt my poor heart to anguiſh ſinks a prey:

And

Per æuum uerò clamoribus pascitur cor.

Ex lino textæ corruptæ

Veſtes laceratæ ſunt pre doloribus
20

Ornamenta pectoris:

Peplorum triftibus

Calamitatibus inuolutorum.

Notes on the current edition

Commentary

Stable identifiers

Search the Perseus Catalog for:

Search the Perseus Catalog for:

Current edition Experimental

Χορός δι᾽ αἵματ᾽ ἐκποθένθ᾽ 21 ὑπὸ χθονὸς τροφοῦ τίτας φόνος πέπηγεν οὐ διαρρύδαν. διαλγὴς <δ᾽> 22 ἄτα διαφέρει τὸν αἴτιον παναρκέτας νόσου βρύειν. 70 71

Χορός θιγόντι 23 δ᾽ οὔτι νυμφικῶν ἑδωλίων ἄκος, πόροι τε πάντες ἐκ μιᾶς ὁδοῦ διαίνοντες 24 τὸν χερομυσῆ †φόνον καθαίροντες ἴθυσαν ἄταν 25 †. 75

Χορός διʼ αἵματʼ ἐκποθένθʼ ὑπὸ χθονὸς τροφοῦ τίτας φόνος πέπηγεν οὐ διαρρύδαν. διαλγὴς δʼ ἄτα διαφέρει τὸν αἴτιον παναρκέτας νόσου βρύειν. 70

Χορός θιγόντι δʼ οὔτι νυμφικῶν ἑδωλίων ἄκος, πόροι τε πάντες ἐκ μιᾶς ὁδοῦ προβαίνοντες τὸν χερομυσῆ φόνον καθαίροντες ἴθυσαν μάταν.

Chorus Because of blood drunk up by the fostering earth, the vengeful gore lies clotted and will not dissolve away. Soul-racking calamity distracts the guilty man till he is steeped in utter misery. 70

But for the violator of a bridal chamber there is no cure. And though all streams flow in one course to cleanse the blood from a polluted hand, they rush in vain.

And, as from yon' proud walls I take my way, My cheeks, with many' a ſounding blow Beat by these hands, in crimſon glow, 35 Whilſt my poor heart to anguiſh ſinks a prey: And

Per æuum uerò clamoribus pascitur cor. Ex lino textæ corruptæ Veſtes laceratæ ſunt pre doloribus 20 Ornamenta pectoris: Peplorum triftibus Calamitatibus inuolutorum.

Notes on the current edition

Commentary

Stable identifiers

Χορός

δι᾽ αἵματ᾽ ἐκποθένθ᾽²¹ ὑπὸ χθονὸς τροφοῦ

τίτας φόνος πέπηγεν οὐ διαρρύδαν.

διαλγὴς <δ᾽>²² ἄτα διαφέρει

τὸν αἴτιον παναρκέτας νόσου βρύειν.
70
71

Χορός

θιγόντι²³ δ᾽ οὔτι νυμφικῶν ἑδωλίων

ἄκος, πόροι τε πάντες ἐκ μιᾶς ὁδοῦ

διαίνοντες²⁴ τὸν χερομυσῆ

†φόνον καθαίροντες ἴθυσαν ἄταν²⁵ †.

75

Χορός

διʼ αἵματʼ ἐκποθένθʼ ὑπὸ χθονὸς τροφοῦ

τίτας φόνος πέπηγεν οὐ διαρρύδαν.

διαλγὴς δʼ ἄτα διαφέρει

τὸν αἴτιον παναρκέτας νόσου βρύειν.
70

Χορός

θιγόντι δʼ οὔτι νυμφικῶν ἑδωλίων

ἄκος, πόροι τε πάντες ἐκ μιᾶς ὁδοῦ

προβαίνοντες τὸν χερομυσῆ

φόνον καθαίροντες ἴθυσαν μάταν.

Chorus

Because of blood drunk up by the fostering earth, the vengeful gore lies clotted and will not dissolve away. Soul-racking calamity distracts

the guilty man till he is steeped in utter misery.
70

And, as from yon' proud walls I take my way,

My cheeks, with many' a ſounding blow

Beat by these hands, in crimſon glow,
35

Whilſt my poor heart to anguiſh ſinks a prey:

And

Per æuum uerò clamoribus pascitur cor.

Ex lino textæ corruptæ

Veſtes laceratæ ſunt pre doloribus
20

Ornamenta pectoris:

Peplorum triftibus

Calamitatibus inuolutorum.