Aeschylus Libation Bearers 783-837

ed. Arthur Sidgwick

Table of Contents

Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →

Libation Bearers. Aeschylus. ed. Arthur Sidgwick. Oxford. 1902.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Tufts University.

Current edition First1KGreek

Χοηφóρoι (Greek) (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.)

Editions (7)
Χοηφóρoι Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 783-837 focus
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 783 focus
πρὸ δὲ δὴ ἐχθρῶν τὸν ἔσωθεν μελάθρων, Ζεῦ,
θὲς, ἐπεί νιν μέγαν ἄρας,
790
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Gottfried Hermann, 1852.) — 783 focus
πρὸ δέ γ' ἐχθρῶν τὸν ἔσωθεν μελάθρων, Ζεῦ,
θές, ἐπεί νιν μέγαν ἄρας,
δίδυμα καὶ τριπλᾶ
παλίμποινα θέλων ἀμείψει.
780
ἀντ. α'.
ἴσθι δ᾽ ἀνδρὸς φίλου πῶλον εὔ-
νιν ζυγέντ᾽ ἐν ἅρμασιν
πημάτων, ἐν δρόμῳ
προςτιθεὶς μέτρον, τίν' ἂν
σωζόμενον ῥυθμὸν
785
τοῦτ᾽ ἰδεῖν γάπεδον
ἀνομένων βημάτων ὄρεγμα.
στρ. γ'.
οἵ τ᾽ ἔσω δωμάτων
πλουτογαθῆ μυχὸν ἐνίζετε,
κλῦτε, σύμφρονες θεοί·
790
ἄγετε, τῶν πάλαι
λύσασθ' αἷμα προςφάτοις δίκαις.
γέρων φόνος μηκέτ' ἐν δόμοις τέκοι.
μεσωδός.
τὸ δὲ καλῶς κτάμενον, ὦ μέγα ναίων
795
στόμιον, εὖ δὸς ἀνέδην ἰδεῖν δόμον ἀνδρός,
καί νιν ἐλευθερίοις
ὄμμασιν ἐκ δνοφερᾶς καλύπτρας.
ἀντ. γ'.
ξυλλάβοι δ᾽ ἐνδίκως
παῖς ὁ Μαίας ἐπιφορώτατος
800
πρᾶξιν οὐρίαν θέλων.
τὰ δ᾽ ἄλλα ἀμφανεῖ
καὶ τότ᾽ ἤδη, τότε πλοῦτον 1
δωμάτων λυτήριον
θῆλυν οὐριοστάταν,
ἅμα δὲ κρεκτὸν γοερὸν νόμον
θήσομεν πόλει· τάδ᾽ εὖ
810
ἔχοντ᾽, ἐμὸν κέρδος αὔξει τόδ᾽, ἄ-
τα δ᾽ ἀποστατεῖ φίλων.
ἀντ. δ'.
σὺ δὲ θαρσῶν, ὅταν ἥκῃ μέρος ἔργων,
ἐπαύσας πατρὸς ἔργῳ
πρὸς σέ, τέκνον, πατρὸς
815
θροούσᾳ, περαίνων ἐπίμομφον αὔδαν,
Περσέως τ᾽ ἐν φρεσὶ καρδίαν σχεθών,
τοῖς θ' ὑπὸ χθονὸς φίλοις,
τοῖς τ᾽ ἄνωθεν προπράσσων
χάριτας ὀργᾶς λυγρᾶς, ἔνδοθεν
820
φοινίαν ἄταν τιθείς,
τὸν αἴτιον δ᾽ ἐξαπολλὺς μόρου.
ΧΟΗΦΟΡΟΙ (OCR draft) Experimental (ΧΟΗΦΟΡΟΙ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 783 focus
Νῦν παραιτουμένᾳ μοι -μέν᾿ ἐμοὶ, πάτερ
Ζεῦ θεῶν Ὀλυμπίων,
δὸς τύχας † τυχεῖν δέ μου κυρίως
785
τὰ σωφροσυνευ μαιομένοις ἰδεῖν
διαδικᾶσαι πᾶν ἔπος
ἔλακον, Ζεῦ, σὺ δέ νιν φυλάσσοις. †
Ἐή ἕε (?), πρὸ δὲ δὴ ᾽χθρῶν δἠχθρῶν
τὸν ἔσω(θεν) τῶν ἔσω μελάθρων, Ζεῦ ὦ Ζεῦ,
790
θές, ἐπεί μιν μέγαν ἄρας ἄιρας 1 ,
δίδυμα καὶ τριπλᾶ παλίμ- παλίνπ-
ποινα θέλων ἀμείψει.
Ἴσθι δ' ἀνδρὸς φίλου πῶλον εὖ-
νιν ζυγέντ' ἐν ἅρματι
795
πημάτων † ἐν δρόμῳ προστιθεὶς
μέτρον τίς ἂν σωζόμενον ῥυθμὸν
τοῦτ' ἰδεῖν δάπεδον
ἀνομένων ἀνωμ- (prius) βημάτων ὄρεγμα. †
2 (Ἐή, πρὸ δὲ δὴ ᾽χθρῶν
800
τὸν ἔσωθεν ἔσωθε μελάθρων, Ζεῦ,
θές, ἐπεί μιν μέγαν ἄρας,
δίδυμα καὶ τριπλᾶ παλίμ-
ποινα θέλων ἀμείψει.)
Οἵ τ᾽ ἔσω δωμάτων
πλουτογαθῆ πλουταγαθῆ μυχὸν νομίζετε,
κλῦτε κλύετε, σύμφρονες θεοί·
ἄγετε 3 .
Τὸ δὲ τόδε 4 καλῶς κτίμενον κτάμενον 5 ὦ μέγα ναίων
στόμιον, εὖ δὸς ἀνιδεῖν δόμον ἀνδρός,
καί νιν ἐλευθερίας -ίως
λαμπρὸν -πρῶς ἰδεῖν (φῶς) φιλίοις
810
ὄμμασι(ν ἐκ) δνοφερᾶς καλύπτρας.
Ξυλλάβοι δ' ἐνδίκως
παῖς ὁ Μαίας, ἐπεὶ φορώτατος ἐπιφορ-
πρᾶξιν οὐρίσαι οὐρίαν θέλων θέλεν·
† πολλὰ δ' ἄλλα φανεῖ χρῄζων
815
κρυπτά· † ἄσκοπον δ' ἔπος λέγων
νυκτὸς προὐμμάτων νύκτα πρό τ' ὀμμάτων σκότον φέρει,
καθ' ἡμέραν δ' οὐδὲν ἐμφανέστερος.
6 (Τὸ δὲ καλῶς κτίμενον ὦ μέγα ναίων
στόμιον, εὖ δὸς ἀνιδεῖν δόμον ἀνδρός,
καί νιν ἐλευθερίας
λαμπρὸν ἰδεῖν φῶς φιλίοις
ὄμμασιν ἐκ δνοφερᾶς καλύπτρας).
† Καὶ τότε δὴ πλοῦτον †
δωμάτων λυτήριον
820
θῆλυν οὐριοστάταν
† ὁμοῦ κρεκτὸν γοήτων † νόμον
μεθήσομεν πόλει· τάδ' εὖ·
ἐμὸν ἐμὸν κέρδος αὔξεται ἀέξ- τόδ', ἄ- τόδε | ἅτα 7
τα δ' ἀποστατεῖ φίλων.
825
Σὺ δὲ θαρσῶν, ὅταν ἥκῃ μέρος ἔργων,
ἐπαύσας πατρὸς αὐδὲν ἔργωι 8
πρὸς σὲ « Τέκνον » θροούσα θροούσαι πρὸς σὲ τέκνον πατρὸς αὐδὲν,
τλᾶθι καὶ περαίνων ἐπίμομφον ἐπίμομφαν ἄταν.
Περσέως τ' ἐν φρεσὶν τε ἐν φρεσσὶν
830
καρδίαν σχεδ(ρὰν ἔχ)ων σχέθων
τοῖς θ' δ' ὑπὸ χθονὸς φίλοις -σιν
τοῖς τ' ἄνωθεν † προπράσσων
χάριτος ὀργᾶς λυπρᾶς ἔνδοθεν
φοινίαν ἄταν τιθείς, τὸν αἴτιον δ'
835
ἐξαπολλὺς μόρου μόρον. †
9 (Σὺ δὲ θαρσῶν, ὅταν ἥκῃ μέρος ἔργων,
ἐπαύσας πατρὸς αὐδὲν
πρὸς σὲ « Τέκνον » θροούσα,
τλᾶθι περαίνων ἐπίμομφον ἄταν.)
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. N. Wecklein, 1885.) — 783 focus
νῦν παραιτουμένᾳ μοι, πάτερ
Ζεῦ θεῶν Ὀλυμπίων,
780
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Martin L. West, 1990.) — 783 focus
ἴσθι δ᾽ ἀνδρὸς φίλου πῶλον εὖ-
νιν ζυγέντ᾽ ἐν ἅρμασιν,
795
βημάτων ἐν δρόμωι
προστιθεὶς μέτρον τι καὶ
σωιζόμενος ῥυθμόν·
τοῦτ’ ἰδεῖν, δάπεδον ἀνομένων
†βημάτων† ὄρεγμα.
οἵ τ᾽ ἔσωθε δωμάτων
800
πλουτογαθῆ μυχὸν κομίζετε,
κλῦτε σύμφρονες θεοί·
ἄγετε ⟨– υ – υ – υ⟩
τὸ δὲ καλῶς κτίμενον ὦ μέγα ναίων
στόμιον, εὖ δὸς ἀνιδεῖν δόμον ἀνδρός,
καί νιν ἐλευθερίας
λαμπρὸν ἰδεῖν ⟨φῶς⟩ φιλίοις
810
ὄμμασι⟨ν ἐκ⟩ δνοφερᾶς καλύπτρας.
ξυλλάβοι δ᾽ ⟨ἂν⟩ ἐνδίκως
παῖς ὁ Μαίας, ἐπεὶ φορώτατος
πρᾶξιν οὐρίσαι θέλων.
πολλὰ δ᾽ ἄλλ᾽ ἔφανε χρήιζων,
815
{κρυπτά} ἄσκοπον κλέπος τελῶν·
νύκτωρ τ᾽ ὀμμάτων σκότον φέρει,
καθ᾽ ἡμέραν δ᾽ οὐδὲν ἐμφανέστερος.
σὺ δὲ θαρσῶν ὅταν ἥκηι μέρος ἔργων
ἐπαΰσας {πατρὸς ἔργωι} θρο⟨ε⟩ούσαι
πρὸς σὲ “τέκνον”
“πατρός” αὔδα, καὶ πέραιν᾽
οὐχ ἐπίμομφον ἄταν,
830
Περσέως τ᾽ ἐν φρεσίν
⟨τλᾶθι⟩ καρδίαν σχεθών
Aeschyli Choephori (OCR draft) Experimental (Aeschyli Choephori. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 783 focus
πρὸ δὲ δὴ ἐχθρῶν τὸν ἔσω
790
μελάθρων [ὦ] Ζεῦ θές, ἐπεί νιν μέγαν ἄρας,
ἴσθι δ᾽ ἀνδρὸς φίλου πῶλον εὐ-
νιν ζυγέντ᾽ ἐν ἅρμασιν
πημάτων, (σὺ δ᾽ ἐν δρόμωι
795
προστιθεὶς μέτρον κτίσον
σωιζόμενον ῥυθμόν,
τοῦτ᾽ ἰδεῖν ἀμ πέδον
ἀνόμενον βημάτων ὄρεγμα.
(ἓ ἕ.
πρὸ δὲ δὴ ἐχθρῶν τὸν ἔσω
μελάθρων Ζεῦ θές, ἐπεί νιν μέγαν ἄρας,
790
δίδυμα καὶ τριπλᾶ παλίμποινα θέλων ἀμείψει.) =
οἵ τ᾽ ἔσωθε δωμάτων
800
πλουτογαθῆ μυχὸν νομίζετε,
κλῦτε, σύμφρονες θεοί.
ἄγετε
τῶν πάλαι πεπραγμένων
λύσασθ᾽ αἷμα προσφάτοις δίκαις. γέρων φόνος
805
μηκέτ᾽ ἐν δόμοις τέκοι.
τὸ καλῶς δὲ κτίμενον [ὦ]
μέγα ναίων στόμιον [εὐ]
ἀνιδεῖν δὸς δόμον ἀνδρός,
καί νιν ἐλευθερίας
810
λαμπρὸν φῶς ἰδεῖν φιλίοις
ὄμμασιν (ἐκ) δνοφερᾶς καλύπτρας. –
ξυλλάβοι δ᾽ ἐνδίκως
παῖς ὁ Μαίας, ἐπεὶ φορώτατος
καὶ τότ᾽ ἤδη †πλοῦτον
δειμάτων λυτήριον,
820
θῆλυν οὐριοστάταν ὁ-
μοῦ (δὲ) κρεκτὸν γοήτων νόμον μεθ-
ήσομεν· „πόλει τάδ᾽ εὐ,
ἐμὸν ἐμὸν κέρδος αὔξεται τόδ᾽, ἄ-
τα δ᾽ ἀποστατεῖ φίλων.“
825
σὺ δὲ θαρσῶν, ὅταν ἥκηι
μέρος ἔργων πρὸς σὲ τέκνον,
πατρὸς αὐδὰν ἐπαύσας πατρὸς ἔργωι
†θροούσαι, καίπερ αἰνῶν ἐπίμομφον ἄταν.
Περσέως τ᾽ ἐν φρεσὶν
830
(πρᾶσσε) καρδίαν σχεθών,
τοῖς θ᾽ ὑπὸ χθονὸς φίλοισιν
Translations (9)
Libation Bearers Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926. (Modernized by Perseus.)) — 783-835 focus
The Libation Bearers (OCR draft) Experimental (The Libation Bearers. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 783 focus
O Jupiter! sire of the Olympian gods, grant to me now beseeching thee that my fortunes may turn out successfully, in a manner that may be beheld by the wise well seeking 2
. In integrity 3
have I uttered every word. O Jupiter ! do protect them.
Ah ! ah! and set thou [him] before his foes within the house, since, if thou exaltest him to glory, thou shalt, if thou pleasest, receive in return a double and threefold recompense.
Bethink thee too of a beloved hero's orphan youngling yoked In harness of sufferings, and prescribe thou a limit to his race. Who 4
might see this striding of completed paces across the plain keeping due time?
Ye too, that haunt the alcove that exults in opulence, give ear, propitious gods. Come, make atonement for the bloodshed of those that were done to death in the olden time by fresh vengeance. No more let ancient murder spawn in the halls.
O thou that tenantest the vast chasm, graciously grant that the hero's home may at the same time witness this righteous execution 5
, and that he may look forth fearlessly and brightly with friendly eyes from out the veil of gloom.
May Maia's most propitious 6
son also, willing him an auspicious issue, rightfully take up the cause. Many other mysterious things too will he develope if he be willing ; and uttering obscure language, both by night he brings dark- ness before the eyes, and in the daytime he is nought clearer.
And then at length will we pour forth 1
a loud song to celebrate the deliverance of the palace ; such as may suit a woman's tongue, auspiciously raised, and withal the lyre-struck strain of mourners: for the city this is well; my gain too, mine is enhanced, and evil withdraws from my friends.
But do thou boldly, when thy share of the deed shall have come, after shouting thy father's name over a deed done for thy father's sake, in answer to her shrieking, “ My son !" consummate a vengeance not wholly blameless 2
.
Maintaining too within thy bosom the spirit of Perseus, in the cause of those dear to thee both above and below the earth, working out bitter wrath rather than to affection 3
, accomplishing a murderous destruc­ tion on those within, cutting off utterly the author of murder.
LES CHOÉPHORES (OCR draft) Experimental (LES CHOÉPHORES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 783 focus
Maintenant, je t'en conjure, Zeus, père des
dieux de l'Olympe. 1
(Plus soutenu.)
Oui, fais triompher de ses ennemis, Zeus
,
celui qui est dans ce palais; car, si tu l'exaltes et le fais puissant, de bon cœur il t'en paiera double et triple récom- pense.
Vois le jeune coursier, orphelin d'un héros qui te fut cher,
attelé à un char de douleurs.

(Oui, fais triompher de ses ennemis, Zeus, celui qui est dans ce palais; car, si tu l'exaltes et le fais puissant, de bon cœur il t'en paiera double et triple récom- pense.)
Et
vous qui séjournez au fond du palais, dans l'éclat joyeux de l'or 2 , dieux bienveillants, écoutez-moi. Allons!
Toi qui habites l'édifice splendide bâti autour de la bouche terrible 4 , fais que la maison d'un héros puisse
enfin relever la tête
et voir de ses yeux fidèles
l'éblouissant soleil de la liberté succéder à ce voile de ténèbres.


Et puisse Hermès, fils de Maïa, nous prêter l'aide qui lui revient! 5 Personne ne sait mieux que lui faire souffler les vents propices.
Avec un mot obscur il répand sur les yeux les ombres de la nuit, et le jour même ne les dissiperait pas 6 .
((Plus soutenu.) Toi qui habites l'édifice splendide bâti autour de la bouche terrible, fais que la maison d'un héros puisse enfin relever la tête et voir de ses yeux fidèles l'éblouissant soleil de la liberté succéder à ce voile de ténèbres.)
Alors, pour célébrer la maison délivrée, nous irons poussant par la ville la clameur dont les femmes saluent l'apparition des vents heureux

Victoire! le profit, le profit est pour
moi, quand le Malheur est loin de ceux que j'aime 7 !
crie-lui, toi, ce que
ton père te crie, et, sans faiblir, achève l'œuvre amère du Malheur.
Portant en ta poitrine l'inflexible cœur de Persée, et sou- cieux de plaire avant tout aux tiens, morts ou vivants 8 .

même au prix d'un sanglant malheur, fais disparaître l'auteur responsable du meurtre 9 .
((Plus soutenu.) Toi, hardiment, lorsque ton tour viendra d'agir, si vers toi elle clame : « Enfant ! » crie-lui, toi, ce que ton père te crie, et, sans faiblir,
The Choephoræ (OCR draft) Experimental (The Choephoræ. Robert Potter, 1779.) — 783 focus
Now my righteous pray’r approve,
880
Father and King of Gods, Olympian Jove!
To thee may I unfold
Such vows, as from the modest and the wise
In the cause of justice rise.
O, may these eyes behold
885
Her pow'r, ador'd by all, maintain
The glories of her aweful reign!
Hear me, monarch of the sky,
Protect him with thy guardian care
O’er his foes exalt him high,
890
That lord it in the regal chair!
His ruin’d honours thus reſtor’d,
With fiercer rage thy vengeance ſhall be pour’d.
Yok'd to affliction's iron car
This orphan son of a lov'd father ſpare:
895
Reſtrain its headlong force;
And let the rapid wheels, with many’ a bound
Rolling o'er the rugged ground,
Here ſtop their painful course.
And you, that guard this royal ſeat,
900
Its blazing wealth, its gorgeous ſtate,
Hear, propitious Gods, and ſave!
Let not the blood of former slain
Fresh returns of vengeance crave;
No more these crimson'd manſions stain:
905
Slaughter no more from ſlaughter riſe,
If low beneath the righteous sword he lies!
MONOSTROPHE.
Thou, that hast fix'd thy dreary reign b
Deep in the yawning gulf below,
Yet let him rise, yet view this scene,
910
Around his gloomy eyeballs throw,
Distinct and clear the vengeance mark,
That threatens from her covert dark!
Thou, son of Maia, come, and with thee lead
Succeſs, that crowns the daring deed:
915
To form the close and dark design,
Whether th' ambiguous tale thou lov'ſt to weave,
And throw around the veil of night;
Or bid'st e'en truth itself deceive,
Diſplay'd in all the dazzling blaze of light;
920
The pow'rs of seeresy are thine.
Then ſhall this penſive female train
Theſe rich oblations pay no more;
No more the melancholy strain,
Tuned to the voice of anguiſh, pour,
925
Raptur'd their triumph ſhall I ſee,
My friends from ruffian danger free.
And thou, when thy ſtern part is come, be bold;
Think how in blood thy father roll’d:
And when, “my son, my son," ſhe cries,
930
To melt thy manly mind with plaintive moan,
Then to her guilty ſoul recall
Thy murder’d father’s dying groan;
And to his angry vengeance let her fall:
Like Perſeus turn thy ruthless eyes c
;
935
Just to thy friends above, thy friends below,
Aim with applauded rage the destin’d wound;
Great in thy vengeance rush upon the foe,
And ſtrike the murd'rer bleeding to the ground,
Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 783 focus
O degli olimpî Dei
Signore, o Giove!, l'esito
660
concedi ai voti miei!
Fa' ch'io raggiunga il termine
a cui l'uom saggio anela.
Ogni mio detto ispirasi a Giustizia:
abbine dunque, o Giove re, tutela!
665
Contro le genti infeste
che covo han nella reggia,
Giove, fa' tu che Oreste
pianti securo il piede:
ché se lo esalti, duplice
670
e triplice ne avrai lieta mercede
Mira il giovin rampollo
d'un uomo a te carissimo,
a cui grava sul collo
delle sciagure il plaustro.
675
Il corso tu misura
a certa mèta. Oh!, chi vedrà lo scalpito
su questo suolo dell'orma secura?
Contro le genti infeste
che covo han nella reggia,
680
Giove, fa' tu che Oreste
pianti securo il piede:
ché se lo esalti, duplice
e triplice ne avrai lieta mercede.
E voi, Numi, che negli aditi
685
della reggia avete stanza,
fra la pace e l'abbondanza,
Numi, il sangue dei misfatti
che un dí fûr, con novello esito
di giustizia or si riscatti:
690
strage antica piú non frutti
nella casa nuovi lutti!
E tu da la gran fauce
de l'eccelsa caverna
vaticinante, accordami
695
che ancor prospera io scerna
la casa del mio duce,
e lui stesso, dal buio
ch'or lo fascia, con liberi
sguardi brillare in luce.
700
Il figliuolo anch'ei di Maia
giunger deve al mio soccorso:
ei, se vuol, su l'altrui corso
sa spirar prospero vento.
Spesso ei svela eventi incogniti;
705
poi, col suon d'oscuro accento,
stende, pur se il sole brilla,
buio e notte a la pupilla,
E tu da la gran fauce
de l'eccelsa caverna
710
vaticinante, accordami
che ancor prospera io scerna
la casa del mio duce,
e lui stesso, dal buio
ch'or lo fascia, con liberi
715
sguardi brillare in luce.
E allora, un canto unanime
di femminili gemiti,
che la magion purifichi,
che spiri lieti auspici,
720
intoneremo. Il bene
vedrai sopra Argo accrescersi
e su me: dagli amici
lungi staran le pene.
E tu, venuta l'ora,
725
del padre invoca l'anima;
e a lei che «figlio!» implora,
del genitore l'ultimo
grido rammenta; e affretta
l'incolpabil vendetta.
730
Agli amici che giacciono
sotto la terra, e a i Superi
compi sí grato ufficio:
riscuoti nel tuo petto
l'animo di Persèo:
735
della sinistra Gorgone
effondi il sangue, nel paterno tetto:
e morte infliggi al reo.
Quando sia giunta l'ora,
del padre invoca l'anima;
740
e a lei che «figlio!» implora,
del genitore l'ultimo
grido rammenta, e affretta
l'incolpabil vendetta.
Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 783 focus
Nunc rogati mihi pater Iupiter deoru cæleftiū
Da fortunam, aſsequi mihi propriè
Hæc prudentibus bene gerentibus uidere.
Iuſte omne uerbum. reſonuit Iupiter. Tu uerò nunc ipſum custodias.
Heu heu. aue hoſtes qui in atrijs ſunt, ò Iupiter pone.
735
Poſtquam ipſum magnum execrationes
In binos aut triplos
Labores nutabit.
Scias uerò uiri amici pullum ipſum bene coiuugatu currui
Calamitatum, in curſu propoſitus,
740
Metri aliquis ſeruatu rhythmum hoc uideat pauimentum
Finientium calamitatum gradum. qui intus ædes
Diuitem receſsum exiſtimatis
Audite concordes dij.
Ducite, quæ olim conſtituta ſunt
745
Soluite ſanguinem nouis pænis.
Antiqua cædes non amplius in ædibus pariet,
Hoc pulchrè interſtitū ò magne habitans uoraginem,
Da uidere domum uiri, & ipſum liberè
Maniſeſteq; uidere, charis oculis tetra
750
Inuolumenta. Comprehendet uerò iuſtè
Filius Maiæ uehementiſsimus actionem bonam uolens.
Multa alia oſtendet deſiderans
Occulta, inopinabile uerbum dicens.
Noctu ante oculos tenebras fert,
755
Interdiu nihil maniſeſtius.
Et tunc Plutum ædium redemptorem
Mulierem feliciſsimam
Simul reſonantium luctuum
Legem dimittemus
760
Vrbi hæc uerò bene.
"Meum meum lucrum augebit hoc.
"Detrimentum abſtinebit ab amicis.
Tu uerò audax esto quando pars operum uenerit,
Clamans operi patris, narranti
765
Ad te fili uocem patris,
Et perficiens detrimentum accuſandum.
Perſciq; in mensibus cor detinens.
Amicis qui ſub terra ſunt,
Illis uerò quæ ſupra ſunt peragens
770
Gratia iras redemptorias intus
Funeſtum detrimentum ponens.
Aeschylus, Die Totenspende: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Die Totenspende: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 783 focus
Jetzo, Zeus,
Vater aller Himmelsmächte,
785 hör' uns flehen, hör' uns fordern,
gieb Entscheidung,
aber entscheide den Sieg der gerechten Sache.
Nur für's Recht tret' ich ein
Zeus, sei Mehrer des Rechtes.
790
Dem drinnen im Hause
gieb über die Feinde
die Oberhand, Zeus.
Sein Opfer an deinen Altären
wird doppelt und dreifach es lohnen.
Schau' herab
auf des lieben Vaters Waise.
Erstes Rennen wagt das Füllen,
nicht zu schwere
Prüfung verlange von ihm; unermüdet flieg' er
durch die Bahn,
Sprung um Sprung,
rasch und rascher zum Ziele.
Dem drinnen im Hause
gieb über die Feinde
die Oberhand, Zeus.
Sein Opfer an deinen Altären
wird doppelt und dreifach es lohnen.
800
In des Hauses tiefster Kammer,
da des Reichs Kleinode liegen,
webt ihr heimlich, Ahnengeister,
mitempfindend
eurer Enkel Leiden.
Höret, helfet mit zur Heilung.
Lafst den Flecken alten Blutes
aufgelöst
in dem neuen Strom zerfliefsen.
Und des Mordes Zeugungskraft
805 sei verdorrt.
Und tief aus dem Grabe
aufschaue zur Heimat
der Vater, der Fürst.
Und gnädigen Auges
810 erschau' er im Hause
aus nächtigem Schatten der Knechtschaft
auflodernd die Freiheit.
Hermes, du verstehst vor allen
Göttern kühnem Unterfangen
Und wir Weiber heben dann
laut Geschrei,
kreischen, dafs die Schrecken weichen,
summen kräft'ge Zauberweisen.
'Heil für Argos,
825 uns zu gut ist's, uns zu gut,
und von unsern Streitern bleibt
fern der Fluch.'
Und kommt dir die Stunde zu handeln, mein Kind,
so fürchte dich nicht.
Es rede die Stimme des Vaters aus dir,
erhebe dich, wage die rettende That,
830
mag auch die Welt dich verfluchen.
Unverzagt wie Perseus einst
schlage zu.
English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, The Libation-Bearers — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 783 focus
Zeus, sire of them who on Olympus dwell,
Hear thou, O hear my prayer!
Grant to my rightful lords to prosper well
Even as their zeal is fair!
880
For right, for right goes up aloud my cry—
Zeus, aid him, stand anigh!
Into his father's hall he goes
To smite his father's foes.
Bid him prevail! by thee on throne of triumph set,
885
Twice, yea and thrice with joy shall he acquit the debt.
Bethink thee, the young steed, the orphan foal
Of sire beloved by thee, unto the car
Of doom is harnessed fast.
Guide him aright, plant firm a lasting goal,
890
Speed thou his pace,—O that no chance may mar
The homeward course, the last!
And ye who dwell within the inner chamber
Where shines the storèd joy of gold—
Gods of one heart, O hear ye, and remember;
895
Up and avenge the blood shed forth of old,
With sudden rightful blow;
Then let the old curse die, nor be renewed
With progeny of blood,—
Once more, and not again, be latter guilt laid low!
900
O thou who dwell'st in Delphi's mighty cave,
Grant us to see this home once more restored
Unto its rightful lord!
Let it look forth, from veils of death, with joyous eye
Unto the dawning light of liberty;
905
And Hermes, Maia's child, lend hand to save,
Willing the right, and guide
Our state with Fortune's breeze adown the favouring tide.
Whate'er in darkness hidden lies,
He utters at his will;
910
He at his will throws darkness on our eyes,
By night and eke by day inscrutable.
Then, then shall wealth atone
The ills that here were done.
Then, then will we unbind,
915
Fling free on wafting wind
Of joy, the woman's voice that waileth now
In piercing accents for a chief laid low;
And this our song shall be—
Hail to the commonwealth restored!
920
Hail to the freedom won to me!
All hail! for doom hath passed from him, my well-loved lord!
And thou, O child, when Time and Chance agree,
Up to the deed that for thy sire is done!
And if she wail unto thee, Spare, O son—
925
Cry Aid, O father—and achieve the deed,
The horror of man's tongue, the gods' great need!
Hold in thy breast such heart as Perseus had,
The bitter woe work forth,
Appease the summons of the dead,
930
The wrath of friends on earth;
Yea, set within a sign of blood and doom—
And do to titter death him that pollutes thy home.
[ Enter Ægisthus.
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 783 focus
Höre jetzt unser Fleh'n, großer Zeus,
Sel'ger Götter Vater du!
Sende, Herr, Glück und Heil
780
Ihnen, die verlangend längst
Harren des Edlen Sieg!
Sprach ich doch jeglich Wort
Dir gerecht: nimm's in deine Hut, Zeus!
Gib, ach!
Zweite Strophe.
Die Gewalt über den Feind Dem im Palast, Zeus!
785
Wenn du siegreich ihn emporhobst,
Bringt er dir doppelt und
Dreifach - gerne den Zoll des Dankes!
Erste Gegenstrophe.
Unsers vieltheuren Herrn Waise ward
Eingeschirrt in's Joch des Leids:
790
Sez' ein Maß seiner Noth,
Daß er unversehrt im Glück
Seiner Geliebten Land
Wiederum schauen mag,
Dem sein Schritt längst verlangend zustrebt!
795
Dritte Strophe.
Götter, ihr, die den goldreichen Schak
Ihr im Raum der Burg bewacht,
Götter, hört huldreich mich an!
Auf! Des alten Mords
Blutschuld sühnt mit neuem Strafgericht!
800
Die greise Schuld zeuge nicht im Hause fort!
Bwischengesang.
Wenn er den Mord vollbracht, Herrscher in tiefgründiger Kluft,
Laß frei zu dem Hause des Vaters,
Laß ihn leuchtenden Auges und hell
Aus der umschleiernden Nacht emporschau'n!
805
Dritte Gegenstrophe.
Helfe mit allgerecht Maja's Sohn!
Mög' er ihm, verderbenschwer,
Frischen Hauch zur That verleih'n!
Du erhellst die Nacht,
Phöbos! Thust du kund ein dunkles Wort,
810
Hüllst du das Aug' in Nacht und Finsterniß;
Erscheint der Tag, strahlt es hell, die Wolken flieh'n.
Vierte Strophe.
Reicher Opfer Fülle bringen wir
Frauen dann am Tag des Heils,
Die das Haus entsündige,
815
Und Gesang tönt zugleich, bange trauernd,
Durch die Stadt. Gelang die That,
Dann blüht auch mir reiches Glück's Herrlichkeit,
Und vom Hause weicht der Fluch.
Kind, Kind!
Zweite Gegenstrophe.
O getrost nun, wenn die Zeit kommt, da die That gilt!
820
O vernimm, Sohn, und gehorch' ihm,
Der dich zur Nache ruft,
Zur Vollendung, - dem Auf des Vaters!
Vierte Gegenstrophe.
Und mit Perseus' Muth im Busen geh',
Hilf den Deinen drunten, hilf
825
Denen hier, und übe kühn
Liebend rachbittern Haß! Führe so
Drinnen aus dein blutig Amt,
Und morde sie, die des Mords grause That
Frech voll arger List vollbracht!
830
(Aegisthos tritt auf ohne weiteres Gefolge.)

Notes on the current edition

Libation Bearers

1. παραιτουμένᾳ μοι Turnebus: παραιτουμέν᾽ ἐμοὶ M
2. εὖ τυχεῖν Bamberger: τυχεῖν δέ μου M
3. σώφρον᾽ εῦͅ Hermann: σωφροσυνευ M
4. διὰ δίκας Pauw: διαδικᾶσαι M: κὰδ δίκαν scholio putat indicari Hermann
5. ἅπαν ἔπος Weil
6. ὦ Ζεῦ, σύ Hermann: *zeu= su\ de\ M
7. τὸν ἔσωθεν μελάθρων, Ζεῦ Seidler: τῶν ἔσω μελάθρων, ὦ Ζεῦ M
8. νιν Seidler: μιν M
9. ἴσχε Pauw: ἴσθι M
10. ἅρμασιν e schol. Hermann: ἅρματι M
11. ἴδοι διὰ πέδον Blomfield: ἰδεῖν δάπεδον M
12. Post 799 iterat vv. 798-93 Schneider
13. ἔσω Hermann: ἔσωθε M
14. πλουτογαθῆ Turnebus: πλουταγαθῆ M
15. ἐνίζτε Hermann: νουίζετε M
16. κλῦτε Dindorf: κλύετε M
17. ἄγετε seclusit Schütz
18. πεπραγμένων secludit Hermann, qui versum post 804 putat excidisse
19. λύσασθ᾽] λούσαθ᾽ Wecklein
20. τὸ δὲ Robortello: τόδε M
21. κτίμενον Bamberger: κτάμενον M
22. ἐλευθερίας φῶς Dindorf: ἐλευθερίως M
23. λαμπρὸν Dindorf: λαμπρῶς M
24. ὄμμασιν Hermann, ὄμμασι M
25. ἐκ add. Hermann
26. seclusit Heimsoeth: τὰ δ᾽ ἀλά᾽ ἀμφανεῖ χρῄζων ( κρυπτά secluso) Hermann
27. λέγω: Müller: λέγων M
28. πρό secludit Wecklein
29. Post 818 iterat 806-11 Schneider
30. τότ᾽ ἤδη Blomfield: τότε δὴ M
31. κλυτὸν Bamberger: πλοῦτον M
32. γοατὰν Hermann: γοητῶν M
33. πόλει τάδ᾽ Blomfield: πόλει: τὰ δ᾽ M
34. ἀέξεται M
35. hos vv. nemo ita cum antistropha conciliat ut non longius a codd. aberret
36. αὐδὰν e proximo versu Seidler: ἔργῳ M
37. πρὸς σὲ et πατρὸς αὐδὰν seclusit Seidler
38. πέραιν᾽ Auratus: καὶ περαίνων M ἀνεπίμομφον Schütz: ἐπίμομφον M
39. ἀνασχεθών Grotefend: σχεθὼν M
40. θ᾽ Robortell: δ᾽ M
41. φίλοισι M
42. χάριτας Schütz: χάριτος M
43. λυγρᾶς Blomfield: λυπρᾶς M
44. τίθει Davies: τιθεὶς M
45. ἐξαπολλύων Heimsoeth: ἐξαπολλὺς M μόρου Turnebus: μόρον M
46. Post 837 iterat vv. 827-30 Schneider

Commentary

Critical apparatus to The Libation Bearers (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Libation Bearers.) focus

784. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-499

μέτρον, τίν' ἂν: Turn. e coniectura μέτρου, quod coniungit cum sequentibus. Ceteri omnes μέτρον. Deinde omnes τίς ἄν. Scripsi τόν αὐ.
784

785. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-500

σωζόμενον: σωζόμενον, sed priore o ex eo facto, Μ. σωζώμενον G.
785

786. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-501

γάπεδον: Libri δάπεδον. Scribendum erat γάπεδον. V. ad Prom. v. 830.
786

787. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-502

ἀνομένων βημάτων: ἀνομένων in M. ex αναμένων factum est. Deinde βημάτων M. G. Ald. κτημάτων Rob. πημάτων Turn. ex scholio, λείπει τὸ ὅπως, καὶ τὸ ἰδεῖν ἀντὶ τοῦ ἴδοι. ὁ δὲ νοῦς, ὅπως ἂν τοῦτο ἴδοι σωζόμενον τὸν ῥυθμὸν ὁμαλὸν καὶ εὔτακτον κατὰ τὸν δρόμον τῶν ἀνυομένων πημάτων. Multo magis poetica est vetus lectio βημάτων. Haeserunt in his versibus interpretes et veteres et recentiores propterea quod τις a scriptum inveniebant, tum quod non intelligebant quomodo tot accusativi construendi essent. Ita vero haec stropha intelligenda est, sustine cari viri pullum iunctum currui malorum, modum adhibens in cursu, ut hoc solum rursus videat desinentium gressuum nisum aliquam servare mensuram. Γάπεδον dicitur videre ὄρεγμα βημάτων, hoc autem σώζεσθαι ρυθμόν τινα.
787

788. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-503

ἔσω: Libri ἔσωθε. Metrum exigebat ἔσω.
788

789. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-504

πλουτογαθῆ ... ἐνίζετε: πλουτογαθή Turn. et hoc ipse M. habere videtur. πλουταγαθῆ G. Rob. πλουτ᾽ ἀγαθῆ Ald. Deinde libri μυχὸν νομίζετε, quod scholiastes interpretatur ήνιοχεῖτε καὶ διοικεῖτε. Scribendum μυχὸν ἐνίζετε. Neque enim antistrophicus versus, sed hic emen- dandus est. Euripides Hel. v. 1117. μουσεῖα καὶ θάκους ἐνίζουσαν ἀηδόνα.
789

790. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-505

κλῦτε: Libri κλύετε. Scribendum esse κλυτε vidit etiam Dindorfius.
790

791. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-506

ἄγετε, τῶν πάλαι: Librt ἄγετε, τῶν πάλαι πεπραγμένων. Delendum est πεπραγμένων, ut voluit Canterus, quamquam ille quidem non intellecta vera stropharum ratione.
791

792. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-507

προςφάτοις δίκαις: πρὸς φάτοις Ald. Nisi metra ostenderent hic versum intercidisse, satis id argueret oratio per nullam particulam cum superioribus nexa.
792

795. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-508

τὸ δὲ καλῶς κτάμενον: Libri τόδε καλῶς κτάμενον, nisi quod τὸ δεκαλῶς habet Rob. Scholiastes διὰ τοῦτο τὸ καλῶς ἀναιρεθησόμενον. λέγει δὲ τὸ αἷμα τοῦ Αἰγίσθου. Recte Bambergerus haec sie emendavit, τὸ δὲ καλῶς κτίμενον.
795

796. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-509

ὦ μέγα ναίων στόμιον: Scholiastes haec verba, ὦ μέγα ναίων στόμιον, interpretatur ὦ Αιδη. Apollinem recte intellexit Heathius. Infra v. 941. ὁ Λοξίας ὁ Παρνάσσιος μέγαν ἔχων μυχὸν χθονός. Hesychius στόμια, χάσματα. Strabo IX. p. 641. de oraculo Delphico, υπερκεῖσθαι δὲ τοῦ στομίου τρίποδα υψηλόν.
796

796-798. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-510

εὖ δὸς ἀνέδην ἰδεῖν δόμον ἀνδρός, καί νιν ἐλευθερίοις ὄμμασιν ἐκ δνοφερᾶς καλύπτρας: εὖ δὸς ἀνιδεῖν δόμον ἀνδρὸς καί νιν ἐλευθερίως λαμπρῶς ἰδεῖν φιλίοις όμμασι δνοφερὰς καλύπτρας M. G. Ald. Rob. nisi quod Rob. εν δὸς ἂν ἰδεῖν habet, et per errorem δνοφερὰς καλύπτας, alioque errore Ald. δνοφερός καλύπτρας. Turnebus dedit λαμπρῶς τὸ ἰδεῖν. Emendavi haec in Opusc. I. p. 115. seq. Nam in iis, quae libri habent, duo sunt ad quae nemo non statim offendat, άνιδεῖν, insolens verbum, quod scholiastes interpretatur αναβλέψαι, sequente mox ἰδεῖν, et ἐλευθερίως λαμπρῶς. llud sic est dictum, ut ferri nemqueat, alterum sic ut non possit addita copula emendari: languet enim hoc, ἐλευθερίως λαμπρῶς τε. Vtrumque adverbium interpretatio est alius adverbii, ανέδην, quod deinde in ἀνδεῖν mutatum est. Eustathius p. 168, 36. ἀνέδην interpretatur ἀνέτως καὶ ἐλευθέρως, Suidas δαψιλῶς, ἀκωλύτως, κατακόρως, Zonaras p. 225. et Favorinus φανερῶς. Deinde genitivos δνοφερᾶς καλύπτρας agnoscit scholiastes, cuius haec est adnotatio, τοῦ σκότους. Metri pariter ac sensus caussa addidi ἐκ. Itaque sic scripsi hanc mesodum, τὸ δὲ καλῶς κτίμενον ὦ μέγα ναίων στόμιον, εὖ δὸς ἀνέδην δόμον ἀνδρός, καί νιν ἰδεῖν φιλίοις ὄμμασιν ἐκ δνοφερᾶς καλύπτρας. Tu vero, qui bene conditam magnam speluncam lenes, fac ul domus viri libere, et ipse (Agamemno) amicis oculis ex caliginoso velamine (sepulcri) adspiciat.

799. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-511

ξυλλάβοι: ξυλλάβοι Μ. Turn. ξυμλάβοι Ald. ut G. habet, in quo tamen β erasum et pro a scriptum β a prima manu. ξυμβάλοι Rob.
799

800. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-512

ἐπιφορώτατος: Omnes επιφορώτατος. Non debebam olim scribendum coniicere επιφ θορώτατος, neque Emperius ἐπεὶ φορώτατος, sed emen- danda erat stropha. Scholiastes ὡς ἐπὶ ἀνέμου εἶπεν, ἀντὶ τοῦ ὁ λο- γικώτατος. Thucydides III. 74. ἡ πόλις ἐκίνδυνευσε πᾶσα διαφθα- ρῆναι, εἰ ἄνεμος ἐπεγένετο τῇ φλογὶ ἐπίφορος ἐς αὐτήν. Lucianus Hermot. 28. p. 769. εἰ ἐπίφορόν ἐστι καὶ οὔριον τὸ πνεῦμα τοῖς Κό- ρινθόνδε διαπλεῦσαι ἐθέλουσι.
800

801. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-513

θέλων: θέλεν, sed ad ultimam syllabam @ adscripto Med.
801

802-805. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-514

τὰ δ᾽ ἄλλα ἀμφανεῖ χρήζων. ἄσκοπον δ᾽ ἔπος λέγων νύκτα πρό τ' ὀμμάτων σκότον φέρει, καθ' ἡμέραν δ᾽ οὐδὲν ἐμφανέστερος: Libri πολλὰ δ᾽ ἄλλα φανεί χρήΐζων κρυπτά. ἄσκο- πον δ᾽ ἔπος λέγων etc. Non recte olim haec verba, πολλὰ δ᾽ ἄλλα φανεῖ χρηίζων κρυπτά, ut ab interprete adscripta delenda esse putavi. Excidit potius versus in stropha. Hic autem non dubito quin Aeschylus scripserit τὰ δ᾽ ἄλὰ ἀμφανεῖ χρήζων. ἄσκοπον δ᾽ ἔπος λέγων νύκτα πρό τ' ὀμμάτων σκότον φέρει, καθ' ἡμέραν δ᾽ οὐδὲν ἐμφανέστερος. Horum verborum, τὰ δ᾽ ἄλα ἀμφανεῖ χρήζων, explicatio est velus scholion, τὰ δὲ κρυπτὰ νῦν φανερώσει. Deinde κρυπτά in textum venit. Inde alterum scholion, depravatam scripturam explicans, θέλων πολλὰ κρυπτὰ εὑρίσκει (sic M. G. non εὑρήσει). Quid illud ἄσκοπον nos sit, quod tam grandi oratione summus poeta adumbravit, indicat Homerus, Ἑρμῆς δὲ ψυχὰς Κυλλήνιος ἐξεκαλεῖτο ἀνδρῶν μνηστήρων· ἔχε δὲ ῥάβδον μετὰ χερσίν καλὴν χρυσείην, τῇ τ᾽ ἀνδρῶν ὄμματα θέλγει, ὧν ἐθέλει· τοὺς δ᾽ αὖτε καὶ ὑπνώοντας ἐγείρει.

805. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-515

καθ' ἡμέραν δ' ... οὐδὲν ἐμφανέστερος: καθ' ἡμέραν δ' M. Rob. καθ' ἡμέραν, omisso δ', G. Turn. καθημέραν Ald. Καθ' ἡμέραν est interdiu. v. Lobeckium Paralip. p. 63. Deinde οὐδενὶ ἐμφανέστερος Rob. Ceteri recte οὐδὲν ἐμφανέστερος.
805

806. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-516

καὶ τότ᾽ ἤδη, τότε πλοῦτον: Libri καὶ τότε δὴ πλοῦτον. Scholiastes τὸν πλοῦτον τῶν δωμάτων ἐλεύθερον τῇ πόλει μεθήσομεν. Scripsi καὶ τότ᾽ ἤδη, τότε πλοῦτον * οἴσομεν * Nam excidisse verbum et antistrophicus versus monstrat et sententia.
806

807. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-517

δωμάτων: Non opus esse videtur ut δωμάτων mutetur in δειμάτων, quod et ego aliquando conieci et II. L. Ahrens.
807

808. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-518

οὐριοστάταν: Ουριοστάταν recte interpretari videtur scholiastes οὐρίως σταθέντα.
808

809-810. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-519

ἅμα δὲ κρεκτὸν γοερὸν νόμον θήσομεν πόλει: ὁμοῦ κρεκτὸν γοήτων νόμον μεθήσομεν πόλει Μ. in quo ὁμοῦ itemque or in νόμον, quod antea νόμων erat, ab alia, ut videtur manu, in litura scripta sunt. Discrepant ab his ceteri libri eo quod in G. γοήτῶν cum duplici accentu et sequens vocabulum eo compendio scriptum est, quod νόμων significat: ceteri γοητῶν νόμον habent. μεΘέλσομεν vitium Rob. Praeterea Turnebus κρεκτῶν scripsit. Scholion in M. ita scriptum est ὁμοῦ δὲ μεθήσομεν τὸν κρεκτὸν γοήτων νόμων, ὃ ἐστι, καὶ τῶν ἀγαθῶν τῇ πόλει μεταδώσομεν καὶ τὸν Αγαμέμνονα ἀκινδύνως θρηνήσομεν. Deinde aliud scholion, τὸν τῶν γοήτων, οἳ ὡς ᾄδουσι παριόντες (sic M. περιϊόντες Vict.) τὴν πόλιν. Scripsisse videtur Aeschylus ἅμα δὲ κρεκτὸν γοατὰν νόμον θήσομεν πόλει. Sepulcri ornamenta, inquit, ex mulieris congestis opibus ampla feremus Agamemnoni, simulque lugebimus eum.

810-812. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-520

τάδ᾽ εὖ ἔχοντ᾽, ἐμὸν κέρδος αὔξει τόδ᾽, ἄτα δ᾽ ἀποστατεῖ φίλων: τὰ δ᾽ εὖ M. Turn. τάδ' εὖ G. Ald. Rob. Deinde libri ἐμὸν ἐμὸν κέρδος ἀέξεται τόδε, ἄτα δ᾽ ἀποστατεῖ φίλων. In Rob. ἐμὸν semel tantum legitur. ἄτα G. Ald. Turn. άτη, sed supra adscripto α, Μ. ἄτη Rob. Scholiastes τὰ καλῶς ἀποβαίνοντα τὸ ἐμὸν κέρδος ἐστίν, τῶν δὲ περὶ Ὀρέστην καὶ Ἠλέκτραν ἀπαλλαγὴ ἄτης. Scripsi τὰ δ᾽ εἶ ευ ἔχοντ᾽ ἐμὸν κέρδος αὔξει τόδ', &- τα δ᾽ ἀποστατεῖ φίλων.

813-816. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-521

σὺ δὲ θαρσῶν, ὅταν ἥκῃ μέρος ἔργων, ἐπαύσας πατρὸς ἔργῳ πρὸς σέ, τέκνον, πατρὸς θροούσᾳ, περαίνων ἐπίμομφον αὔδαν: Versui 813. θερ. praefixum in Rob. In M. hi versus ita scripta sunt, σὺ δὲ θαρσῶν ὅτ᾽ ἂν ἥκη | μέρος ἔργων | ἐπαύσας πατρὸς ἔργοι | Θροούσα | πρὸς σὲ τέκνον πατρὸς αὐδὲν καὶ περαινων ἐπίμομφαν (sic) ἄταν. Coniunctim ὅταν Turn. Deinde ἥκει Ald. Deinde έπαυσας G. Ald. έσβυσας codex Robortelli: ipse Rob. ἐπαύσας dedit, quod est in M. Turn. Deinde θρούσα Rob. προοῦσα G. Ald. θροούση Turn. Tum αὐδῶν pro αὐδὲν G. Ald. Denique ἐπίμομφαν φάτων Ald. In G. est επίμομφάταν, super φ scripto eo compendio quo ar significatur. ἐπίμομφον άταν Rob. Turn. Corruptissimos versus explicare conatur scholiastes, qui et ipse προούσα legit. Vitiorum, quibus haec affecta sunt, non obscura est origo. Etenim πατρὸς ἔργωι ortum est ex μέρος ἔργων, quod antecesserat. Deinde αυδάν, vera scriptura, super vitiosum utav adscripta erat, et propterea alieno loco inserta est. Accesserunt alii errores. Scripsisse enim puto Aeschylum, σὺ δὲ θαρσῶν, ὅταν ἥκῃ μέρος ἔργων, ἐπαΐσας τε προοῦσαν πρὸς σέ, τέκνον, πατρὸς περαίνειν ἐπίμομφον αὐδάν, et quae sequuntur. Θροοῦσαν et ἐπαΐσας Schutzius in prima editione scripsit: verissime, ut videtur. Neque ἐπαΐσας reprehendi potest, quum plura sint apud Aeschylum propius ad epicum sermonem accedentia. Aptissime autem iubetur Orestes audire adhortantem patrem.

817. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-522

Περσέως τ᾽ ἐν φρεσὶ ... σχεθών: Libri cum hiatu περσέως τε ἐν. Correxerunt Schutzius et Porsonus. Deinde φρεσὶ Turn. φρεσσιν Μ. G. φρεσὶν Ald. Rob. Deinde libri σχέθων.
817

818. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-523

τοῖς θ' ... φίλοις: τοῖς θ' Rob. τοῖς δ᾽ Μ. G. Ald. τοῖς τ' Turn. Deinde φίλοισιν Μ. G. Ald. Turn. φίλεσιν Rob. Scribendum φίλοις.
818

819-820. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-524

τοῖς τ᾽ ἄνωθεν προπράσσων χάριτας ὀργᾶς λυγρᾶς: Libri τοῖς τ᾽ ἄνωθεν προπράσσων χάριτος ὀργᾶς λυπρᾶς, nisi quod Turn. ἀργὰς λυπράς scripsit. Id Victorius celerique editores receperunt. Sed defendi non potest. Scribendum est τοῖς τ' ἄνω πρόπρασσ᾽ ἐὼν χάριτας ὀργᾶς λυγρᾶς. Ει χάριτας quidem etiam Schutzius invenit, λυγρᾶς Blomfieldius.

821. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-525

ἄταν τιθείς: Libri ἄταν. Scholiastes τὴν ἔνδον ἐπὶ τῆς οἰκίας φονίαν ἄτην καταβαλών, ὃ ἐστι τὴν Κλυταιμνήστραν. Scribendum videtur αγαν. V. ad Ag. v. 704. τιθοὶς Rob.
821

822. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-526

τὸν αἴτιον δ᾽ ἐξαπολλὺς μόρου: d'omittit Turn. μόρου Turn. μόρον Μ. G. Ald. Rob.
822

823. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-527

NA: Postremus huius carminis versus excidit. Dubitationem eximit metrum.
823

824. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-528

ὑπάγγελος: ὑπ᾽ ἄγγελος G. Ald. et ante correctionem M.
824

826. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-529

ξένους ... μολόντας ... ἐφίμερον: ξένους Rob. μολῶντας G. Ald. ἐφήμερον Turn. In M. i in litura scriptum est, ut hic quoque ἐφήμερον antea fuisse videatur.
826

827. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-530

μόρον δ' ... ἀμφέρειν: μόρον γ' Ὀρέστου Portus et Stanleius in curis secundis. Recepit hoe Blomfieldius. Non mutandum videtur δέ. Deinde ἀμφέρειν M. G. Ald. Rob. ἂν φέρειν Turn. Male Blomfieldius coniecit αὖ φέρειν scribendum esse. Hoc quoque, inquit, plenum timoris mulum domus huec referre poterit ad caedem illam quae nos vulnerat et mordet, i. e. hoc quoque nobis propter caedem illam evenit.
827

828. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-531

δειματοσταγὲς φόνῳ: δειματοσταγές φόνῳ Vict. δειματοστάγ᾽ ἐς φόνῳ M. G. δείματος τάγ' ἐς φόνῳ Ald. Rob. δείματος τάγ᾽ ἐς φόνον Turn. Non debebat Porto et Stanleio αἱματοσταγές scribendum videri. Conferendum quod est in Agamemnone v. 166. στάζει δ᾽ ἔν θ᾽ ὕπνῳ πρὸ καρδίας μνησιπήμων πόνος, καὶ παρ᾽ ἄκοντας ἦλθε σωφρονεῖν. Choeph. v. 354. si recte illa constitui, τί γὰρ κεύθω, φρενὸς οἷον ἔμπας πουτᾶται πάροιθε πρώρας δριμυτάκιου κραδίας θύματος ἔγκοτον στύγος; Eum. v. 358. δειματοσταγὲς ἀξιόμισον ἔθνος τόδε.
828

829. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-532

ἑλκαίνοντι καὶ δεδηγμένῳ: Scholiastes ὡς ἐπὶ μαχαίρας, οὐ παρακαλυφθέντι, ἀλλ᾽ ἀειμνήστῳ. ἐν γὰρ τοῖς θρήνοις ἀμύσσουσιν αὑτῶν τὰ στήθη. Mira interpretatio. Ελκαίνειν alibi non legitur. Δεδηγμένῳ recte videtur Schiitzius pro δεδηκότι dictum putasse. Ita φόνῳ ἑλκαίνοντι καὶ δεδηγμένῳ erit caedi vulneranti nos et mordenti.
829

832. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-533

θρώσκουσι: θρώσκουσι Μ.
832

834. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-534

ἠκούσαμεν: Linea praefixa in M. G. Nulla nota in Ald. Αγγ. Turn. Recte haec choro tribuit Rob.
834

836. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-535

ὡς αὐτὸν αὐτῶν ... πάρα: ὡς αὐτὸν αὐτῶν Schutzius et Porsonus. ὡς αὐτὸς αὐτὸν M. G. Ald. Rob. ôç avròs avτæv Turn. In fine versus libri ég. Scribendum erat naga. Vidit hoc etiam Emperius, cui praeterea scribendum videbatur ὅσ᾽ αὐτὸς αὐτῶν, hoc quidem minus recte. a in litura est in M.
836

837. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-536

ἰδεῖν: Personae notam omittunt M. G. Ald.
837

838. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-537

εἴτ᾽: Turn. M. Žɛv G. Ald. Rob.
838

Wecklein’s commentary on Choephoroi / Libation Bearers (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 163–234; single HW42J8 OCR witness, conservatively retained. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

779-836. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-424

1
zweites Stasimon. Mit der starken Erregung, welche durch das Gefühl hochwichtiger Entscheidung hervorgebracht wird, fleht der Chor um glückliches Vollbringen des Rachewerks: » Lafs mich, Zeus, den Sieg des Rechtes sehen. Lenke den Sturmlauf des Orestes, dafs sein Fufs nicht strauchle. Ihr, Götter des Familienschatzes, sühnt die alte Blutschuld, damit das Haus rein wird. Du, Apollon, lafs den Palast des Agamemnon wieder den heiteren Tag der Freiheit schauen nach der finsteren Umnachtung. Seinen Beistand leiste endlich Hermes, der Gott der List, der sogar zur hellen Tageszeit das Auge mit Finsternis blendet. Wenn dann der Tag der Freiheit anbricht, dann werden wir fröhlichen Sang anstimmen. Nun aber vollende du, Orestes, mutig das Werk und schaffe Genugthuung den Freunden drunten und auf der Oberwelt durch Vernichtung des Mörders." - Von den drei Strophenpaaren scheint jeder Stoichos eines zu singen, während die Ephymnien dem Gesamtchore zufallen.

783-784. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-427

2
3
Der Satz διά steht in kausalem Verhältnis zum Folgenden ( διὰ δίκας γὰρ . . ἔλακον): da jegliches Wort meines Gebetes im Rechte sich bewegt, mögest du es wohl beachten. Vgl. zu 706.

785-786. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-428

4
5
πρὸ ἐχθρῶν θές, bringe den Orestes im Hause vor seine Feinde d. i. gieb ihm Sieg über die Feinde.

787-788. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-429

6
μέγαν ἄρας wie μέγαν αὐξάνειν, Krüger I $ 57, 4, 2. ἄρας, als ob folgen sollte ,,wirst du zwei- und dreifachen Dank ernten“. Vgl. zu Ag. 653 . δίδυμα καὶ τριπλᾶ sprichwörtlich wie Pers. 1034
δίδυμα γάρ ἐστι καὶ τριπλᾶ
. Vgl. τριπλῇ τετραπλῇ τ᾽ ἀποτίσομεν Hom. A 128, καὶ δὶς αἰάζειν .. καὶ τρίς Soph. Αi. 432, δὶς ταὐτὰ καὶ τρὶς ἀναπολεῖν Phil. 1238 . παλίμποινα, Vergeltung, Dankopfer, vgl. ἄποινα. παλίμποινα ἀμείψει wie χάριν ἀπαμείβειν Αg. 730.

790. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-430

7
,,Achte darauf, dafs eines teuren Mannes verwaistes Füllen an den Leidenswagen gespannt ist, und gieb ihm das richtige Mafs beim Laufe. Welches Streben der vorwärts gelenkten Schritte könnte beim Lauf über solches Feld sich das rechte Mafs wahren?" Πώλος, das auch sonat wie μόσχος von Jungfrau und Jüngling gebraucht wird, entspricht hier in besonderer Weise dem folgenden Bilde ἐν ὥρμασιν πημάτων ζυγέντα. προστι θεὶς μέτρον, damit er nicht infolge der Hast ausgleitet. σωζόμενον (med.) zu ὄρεγμα. γάπεδον ist gebraucht für δάπεδον, wie die Handschrift bietet. Ebenso ist Prom. 855
πρὸς Μολοσσὰ δάπεδα
 für γάπεδα überliefert. Vgl. Dind. lex. Aesch. unter γάπεδον. ἀνομένων mit kurzem a wie Hom. Σ 473 ἔργον ἄνοιτο, Aesch. frg. 156, 2 D. οὔτ᾽ ἄν τι θύων οὔτ᾽ ἐπισπέν δων ἄνοις. Die Ephymnien stehen mit der Antistrophe gewöhnlich nicht in innerem Zusammenhang.

796. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-431

8
9
Und ihr Götter, die ihr im Innern des Hauses des Ortes waltet, wo der liebe Schatz geborgen, höret und seid zugleich (mit Zeus) achtsam. Der alten Frevelthaten Blut waschet ab durch neues Gericht, auf dafs der alte Mord nicht fortzeugt im Hause." Mit πλουτογαθῆ vgl. φιλογαθής Sept. 902 . Das Wort verbindet die Vorstellungen von Reichtum und der Freude des Besitzers. νομίζετε, Schol. ἡνιοχεῖτε καὶ διοικεῖτε, vgl. on von der gewohnten Stätte. σύμφρονες steht in Bezug zu ἴσθι 790 ( φρόνει — συμφρονεῖτε). Die Rache an Klyt. und Agisthos ist nicht φόνος, sondern δίκη und diese Sühne des früher vergossenen Blutes soll dem Morden im Hause ein Ende machen. προσφάτοις, weil die Rache eben im Werke ist.

802-803. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-432

10
ὦ τὸ καλῶς κτίμενον μέγα στόμιον ναίων: der Schol. ὦ Αιδη, aber καλῶς κτίμενον, das Homerische ἐυκτίμενον, pafst besser für den Tempel in Delphi, wo der Dreifufs auf einem Erdschlunde stand (Strabon IX p. 641). Mit μέγα στόμιον vgl. μέγαν μυχόν 953.

804-805. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-433

11
ἀνιδεῖν, Schol. ἀναβλέψαι, den Blick frei erheben. Der Sinn von εὖ ἀνιδείν wird durch das Folgende näher erklärt. — ἀνδρός von Agamemnon wie φίλου ανδρός 790. νίν, δόμον. ἐλευθέριον φῶς, das Homerische ἐλεύθερον ἦμαρ (Z 455).

807. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-434

12
13
Vgl. 51 δνόφοι καλύπτουσι δόμους.

808-809. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-435

14
ἐνδίκως, als Ἑρμῆς δόλιος. Vgl. zu 723. φορώτατος: seinem Ungestüm kann niemand widerstehen, wenn er eine Handlung zum glücklichen Ende führen will.

811. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-436

15
16
Rätselhaft klingt mein Wort: Bei Nacht bringt er Verfinsterung der Augen, aber auch am hellen Tage ist er nicht heller. 66 Die List bringt Umnachtung selbst am hellen Tage. ἄσκοπον wie Soph. Phil. 1111
ἄσκοπα κρυπτά τ᾽ ἔπη δολερᾶς ὑπέδυ φρενός
. Vgl. Εum. 535 ξύμμετρον δ᾽ ἔπος λέγω. – Der temporale Akk. νύκτα wie ὤραν Eum. 109 , χειμῶνα Soph. Oed. Τ. 1138, οὐδὲ νύκτα οὐδεὶς ἐναυλίζεται ἀνθρώπων Herod. I 181, τὸν αὐτὸν τοῦτον χρόνον ebd. VII 151, ώρην τοῦ ἔτεος καλλίστην ebd. 50. Krüger II § 46, 4. τέ — δέ Krü ger I § 69, 16, 6.

815. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-437

17
18
Und dann nunmehr werden wir hellen von Angsten befreienden zu Tanz einladenden Sang weiblicher Stimmen und nicht die schrille Klageweise ertönen lassen: ,,gut geht die Fahrt; mein, mein Gewinn mehrt sich damit; und die Freunde haben keinen Schaden." δειμάτων λυτήριον: Soph. Εl. 635 λυτηρίους εὐχὰς δειμάτων und zu 235. - θηλύθρους wie δημόθρους. οὐδέ: vgl. Soph. Αi. 629 αἴλινον αἴλινον οὐδ᾽ οἰκτρᾶς γόον ὄρνιθος ἀηδοῦς ἥσει δύσμορος, ἀλλ᾽ ὀξυτόνους μὲν ᾠδὰς θρηνήσει. — κρεκτὸν νόμον wie Soph. frg. 414 κρεκτοῖσι νόμοις. Gewöhnlich wird κρέκειν vom Schlagen der Kithara gesagt; aber auch αὐτὸν κρέκειν Aristoph. Vö. 682. Hier scheint es die hohen Töne und die heftige Weise der Κισσία ἰηλεμιστρία (422) zu bezeichnen. Vgl. ὀξυτόνους ωδάς in der eben a. St. des Sophokles. νόμον μεθήσομεν wie ein Geschofs, vgl. λόγον μεθιέναι (Soph. Oed. Τ. 784). πλει τάδ' εὖ ruft man etwa, wenn man ein Schiff mit vollen Segeln dabin fahren sieht. — ἁμὸν .. φίλων: das Heil der Freunde (des Orestes) ist auch ein Segen für mich. Vgl. auch Ag. 1089 f.

825-826. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-438

19
20
Wenn sie dir,Kind zuruft (895), so schreie ihr den Ruf ‚Vater“ entgegen“ d. h. so erwidere den Ruf mit der Erinnerung an den Mord des Vaters. ἀνεπίμομφον ἄταν, ein Blutvergiersen, das keine Schuld mit sich bringt. In ἀνεπίμομφον ist die erste Silbe lang wie in ἀπαράμυθον Prom. 201 , in ἀθάνατος, ἀκάματος nach epischer Weise.

829-830. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-439

21
Den ausharrenden Mut des Perseus im Herzen, welcher mit abgewandtem Gesichte die Medusa vernichtete: ἀποστραφεὶς ὡς ἐκεῖνος, μή πως θεώμενος αἰδεσθῇς τὴν μητέρα Schol. Vgl. Eur. El 1221 ἐπιβαλὼν φάρη κόραις ἐμαῖς φασγάνω κατηρξάμαν ματέρος ἔσω δέρας μεθείς. – σχεδρός τλήμων, καρτερικός Hesych.

833. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-440

22
23
Den Dank für die traurige Umgarnung. Vgl. 490 f. ὁρκάνη τὸ θηρατικὸν δίκτυον, ὃ καὶ σαργάνη καλεῖται Schol. zu ὁρκάνα πυργῶτις Sept. 333 .

834. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-441

24
25
ἔνδοθεν, ἔνδον, im Hause.

835-836. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-442

26
27
τὸν αἴτιον μόρου allgemein von den beiden Schuldigen. ἐξαπολλύων: die Form ἀπολλύων schwebt auch Ag. 1065 vor. Vgl. Hesych. ὀλλύει· ἀπολλύει.

837-934. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-443

28
drittes Epeisodion: Vollzug der Rache. Ägisthos tritt rechts auf (ohne Gefolge).

837. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-444

29
οὐκ ἄκλητος ἀλλ᾽ ὑπάγγελος: Soph. Αi. 289 τί τήνδ᾽ ἄκλητος οὔθ᾽ ὑπ᾿ ἀγγέλων κληθεὶς ἀφορμᾶς πεῖ ραν κτέ, Trach. 291
οὐκ ἐμῶν ὑπ᾽ ἀγγέλων
, ἀλλ᾽ αὐτόκλητος ἐκ δόμων πορεύεται.