Aeschylus, Libation Bearers, Ioannes Sanravius (Translator), 783

Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →

Nunc rogati mihi pater Iupiter deoru cæleftiū

Da fortunam, aſsequi mihi propriè

Hæc prudentibus bene gerentibus uidere.

Iuſte omne uerbum. reſonuit Iupiter. Tu uerò nunc ipſum custodias.

Libation Bearers. Aeschylus. Ioannes Sanravius (Translator). Basileae. 1555.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Schmidt Sciences.

Current edition Experimental

Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) (Latin) (Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (8)

Χοηφóρoι First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 783-837 focus

str. 1

Χορός

νῦν παραιτουμένᾳ μοι,¹ πάτερ

Ζεῦ θεῶν Ὀλυμπίων,

δὸς τύχας εὖ τυχεῖν² κυρίως
785

τὰ σώφρον᾽³ εὖ μαιομένοις ἰδεῖν.

διὰ δίκας⁴ πᾶν ἔπος⁵

ἔλακον, ὦ Ζεῦ, σύ⁶ νιν φυλάσσοις.

789

Χορός

ἐέ, πρὸ δὲ δὴ ᾽χθρῶν

τὸν ἔσωθεν μελάθρων, Ζεῦ,⁷
790

θές, ἐπεί νιν⁸ μέγαν ἄρας,

δίδυμα καὶ τριπλᾶ

παλίμποινα θέλων ἀμείψει.

794

ant. 1

Χορός

ἴσθι⁹ δ᾽ ἀνδρὸς φίλου πῶλον εὖ-

νιν ζυγέντ᾽ ἐν ἅρμασιν¹⁰
795

πημάτων, ἐν δρόμῳ προστιθεὶς

μέτρον. τίς ἂν σῳζόμενον ῥυθμὸν

τοῦτ᾽ ἴδοι διὰ πέδον¹¹

ἀνομένων βημάτων ὄρεγμα;¹²

800

str. 2

Χορός

οἵ τ᾽ ἔσω¹³ δωμάτων
800

πλουτογαθῆ¹⁴ μυχὸν ἐνίζετε,¹⁵

κλῦτε,¹⁶ σύμφρονες θεοί:

[ἄγετε¹⁷] τῶν πάλαι πεπραγμένων¹⁸

λύσασθ᾽¹⁹ αἷμα προσφάτοις δίκαις.

γέρων φόνος μηκέτ᾽ ἐν δόμοις τέκοι.
805
806

Χορός

τὸ δὲ²⁰ καλῶς κτίμενον²¹ ὦ μέγα ναίων

στόμιον, εὖ δὸς ἀνιδεῖν δόμον ἀνδρός,

καί νιν ἐλευθερίας²² φῶς

λαμπρὸν²³ ἰδεῖν φιλίοις

ὄμμασιν²⁴ <ἐκ²⁵> δνοφερᾶς καλύπτρας.
810
811

ant. 2

Χορός

ξυλλάβοι δ᾽ ἐνδίκως

παῖς ὁ Μαίας, ἐπιφορώτατος

πρᾶξιν οὐρίαν θέλων:

[πολλὰ δ᾽ ἄλλα φανεῖ χρηίζων κρυπτά²⁶].
815

ἄσκοπον δ᾽ ἔπος λέγω:²⁷

νύκτα πρό²⁸ τ᾽ ὀμμάτων σκότον φέρει,

καθ᾽ ἡμέραν δ᾽ οὐδὲν ἐμφανέστερος.²⁹

819

str. 3

Χορός

καὶ τότ᾽³⁰ ἤδη κλυτὸν³¹

δωμάτων λυτήριον,
820

θῆλυν οὐριοστάταν

†ὁμοῦ κρεκτον γοα-

τὰν³² νόμον μεθήσομεν.

πόλει τάδ᾽³³ εὖ:

ἐμὸν ἐμὸν κέρδος αὔξεται³⁴ τόδ᾽: ἄ-
825

τα δ᾽ ἀποστατεῖ φίλων†.³⁵

827

Χορός

σὺ δὲ θαρσῶν, ὅταν ἥκῃ μέρος ἔργων,

ἐπαΰσας Πατρὸς αὐδὰν³⁶

θροούσᾳ [πρὸς σὲ³⁷] Τέκνον [πατρὸς αὐδὰν]

[καὶ] πέραιν᾽³⁸ ἀνεπίμομφον ἄταν.
830
831

ant. 3

Χορός

Περσέως τ᾽ ἐν φρεσὶν

καρδίαν ἀνασχεθών,³⁹

τοῖς θ᾽⁴⁰ ὑπὸ χθονὸς φίλοις,⁴¹

†τοῖς τ᾽ ἄνωθεν προπάσσων

χάριτας⁴² ὀργᾶς λυγρᾶς,⁴³ ἔνδοθεν
835

φόνιαν ἄταν τίθει,⁴⁴ τὸν αἴτιον δ᾽

ἐξαπολλύων⁴⁵ μόρου†.⁴⁶

838

Χοηφóρoι Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 783-837 focus

Χορός

νῦν παραιτουμένᾳ μοι, πάτερ

Ζεῦ θεῶν Ὀλυμπίων,

δὸς τύχας τυχεῖν δόμου κυρίως
785

τὰ σώφρονʼ εὖ μαιομένοις ἰδεῖν.

διὰ δίκας πᾶν ἔπος

ἔλακον· ὦ Ζεῦ, σύ νιν φυλάσσοις.

789

Χορός

ἓ ἕ, πρὸ δὲ δὴ ʼχθρῶν

τὸν ἔσωθεν μελάθρων, Ζεῦ,
790

θές, ἐπεί νιν μέγαν ἄρας,

δίδυμα καὶ τριπλᾶ

παλίμποινα θέλων ἀμείψει.

794

Χορός

ἴσθι δʼ ἀνδρὸς φίλου πῶλον εὖ-

νιν ζυγέντʼ ἐν ἅρμασιν
795

πημάτων. σὺ δʼ ἐν δρόμῳ προστιθεὶς

μέτρον κτίσον σῳζόμενον ῥυθμὸν

τοῦτʼ ἰδεῖν διὰ πέδον

ἀνομένων βημάτων ὄρεγμα;

800

Χορός

οἵ τʼ ἔσω δωμάτων
800

πλουτογαθῆ μυχὸν νομίζετε,

κλῦτε, σύμφρονες θεοί·

ἄγετε τῶν πάλαι πεπραγμένων

λύσασθʼ αἷμα προσφάτοις δίκαις.

γέρων φόνος μηκέτʼ ἐν δόμοις τέκοι.
805

806

Χορός

τὸ δὲ καλῶς κτίμενον ὦ μέγα ναίων

στόμιον, εὖ δὸς ἀνιδεῖν δόμον ἀνδρός,

καί νιν ἐλευθερίας φῶς

λαμπρὸν ἰδεῖν φιλίοις

ὄμμασιν ἐκ δνοφερᾶς καλύπτρας.
810

811

Χορός

ξυλλάβοι δʼ ἐνδίκως

παῖς ὁ Μαίας, ἐπεὶ φορώτατος

πρᾶξιν οὐρίαν θέλων·

πολλὰ δʼ ἄλλα φανεῖ χρηίζων κρυπτά.
815

ἄσκοπον δʼ ἔπος λέγων

νύκτα πρό τʼ ὀμμάτων σκότον φέρει,

καθʼ ἡμέραν δʼ οὐδὲν ἐμφανέστερος.

819

Χορός

καὶ τότʼ ἤδη κλυτὸν

δωμάτων λυτήριον,
820

θῆλυν οὐριοστάταν οὐδʼ

ὀξύκρεκτον γοα-

τᾶν νόμον θήσομεν· πλεῖ τάδʼ εὖ·

ἐμὸν ἐμὸν κέρδος αὔξεται τόδʼ· ἄ-
825

τα δʼ ἀποστατεῖ φίλων.

827

Χορός

σὺ δὲ θαρσῶν, ὅταν ἥκῃ μέρος ἔργων,

ἐπαΰσας πατρὸς αὐδὰν

θροούσᾳ πρὸς σὲ τέκνον πατρὸς αὐδὰν

καὶ πέραινʼ ἀνεπίμομφον ἄταν.
830

831

Χορός

Περσέως τʼ ἐν φρεσὶν

καρδίαν ἀνασχεθών,

τοῖς θʼ ὑπὸ χθονὸς φίλοισιν,

τοῖς τʼ ἄνωθεν πρόπρασ-

σε χάριν ὀργᾶς λυγρᾶς, ἔνδοθεν
835

φόνιον ἄταν τιθείς, τὸν αἴτιον δʼ

ἐξαπολλύων μόρου.

Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 783 focus

ΧΟ.

νῦν παραιτουμένα μοι, πάτερ Ζεῦ θεῶν Ὀλυμ-

πίων,

δὸς τύχας, τυχεῖν δέ μου κυρίως
785

τὰ σώφροσιν εὖ μαιομένοις ἰδεῖν.

διὰ δίκας πᾶν ἔπος

ἔλακον, ὦ Ζεῦ, σύ νιν φυλάσσοις.

Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Gottfried Hermann, 1852.) — 783 focus

Χορός
στρ. α'.

νῦν παραιτουμένα μοι, πάτερ
770

Ζεῦ θεῶν Ὀλυμπίων,

δὸς τύχας εὖ τυχεῖν,

κυρίως τὰ σώφρον εὖ

Χορός

μαιομένοις ἰδεῖν.

διὰ δίκας πᾶν ἔπος
775

ἔλακον· ὦ Ζεῦ, σύ νιν φυλάσσοις.

στρ. β'.

ΧΟΗΦΟΡΟΙ (OCR draft) Experimental (ΧΟΗΦΟΡΟΙ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 783 focus

Νῦν παραιτουμένᾳ μοι -μέν᾿ ἐμοὶ, πάτερ

Ζεῦ θεῶν Ὀλυμπίων,

δὸς τύχας † τυχεῖν δέ μου κυρίως

785

τὰ σωφροσυνευ μαιομένοις ἰδεῖν

διαδικᾶσαι πᾶν ἔπος

ἔλακον, Ζεῦ, σὺ δέ νιν φυλάσσοις. †

Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. N. Wecklein, 1885.) — 783 focus

νῦν παραιτουμένᾳ μοι, πάτερ

Ζεῦ θεῶν Ὀλυμπίων,
780

¹²³⁴⁵⁶⁷

εἰ εἰ Turnebus * Μ. paragraphus praefixa in M. μὴ νῦν et ἄγγελε Μ. στύγει Μ, στυγεῖ m. κλύῃ κλύθι (Η in ras.) Μ. τάχιστα γαθούσῃ τάχιστα γαθούσῃ Turnebus τάχιστ' ἀγαθούση Μ. ὀρθοῦται λόγος ὀρθοῦται λόγος schol. Hom. O 207 ορθούση φρενί Μ. singulis (etiam 776) paragraphi praefixae in M. τοῖσιν ἐντεταλμένοις scripsi τοῖσι νῦν ἠγγελμένοισ Μ. fort. τῶνδ᾽ ὡς τροπαίαν. ἔχεις τι ἔχεισ τί Μ. ἄγγελλ᾿ ἄγγελλ᾽ Robortellus ἄγγελο Μ. ἰοῦσαι, sed eraso 4, et τ᾽ ἀπεταλμένα mut. in τ' ἀπεσταλμένα Μ. μέλει μέλει Ald. μέλλει Μ. μέλῃ Turnebus μέλλη Μ. paragraphus praefixa in M. παραιτουμένῃ (παραιτουμένᾳ Hermann) μοι Turnebus παραιτούμενο (παραιτουμέν m) ἐμοὶ Μ. Tres chori ordines canere videntur

δὸς τύχας· τυχεῖν δέ μου κυρίως

τὰ σωφροσύναις μαιομένοις ἰδεῖν.

διαδικᾶσαι πᾶν ἔπος

ἔλακον. Ζεῦ, σὺ δέ νιν φυλάσσοις.

Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Martin L. West, 1990.) — 783 focus

ΧΟ.

νῦν παραιτουμέναι μοι πάτερ

Ζεῦ θεῶν Ὀλυμπίων

δὸς †τύχας τυχεῖν δέ μου
785

κυρίως τὰ σωφροσυνευ†

μαιομένοις ἰδεῖν.

διὰ δίκας ἅπαν ἔπος ἔλακον·

Ζεῦ, σὺ δέ νιν φυλάσσοις.

¹²³⁴⁵⁶⁷⁸⁹

Aeschyli Choephori (OCR draft) Experimental (Aeschyli Choephori. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 783 focus

ΧΟΡΟΣ

νῦν παραιτουμέναι μοι, πάτερ

Ζεῦ θεῶν Ὀλυμπίων,

δὸς τύχας τυχεῖν δόμου
785

κυρίως †τὰ σώφροσυνευ

μαιομένοις ἰδεῖν.

διὰ δίκας πᾶν ἔπος

ἔλακον· (ὦ) Ζεῦ σὺ [δέ] νιν φυλάσσοις.

Translations (8)

Libation Bearers Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926. (Modernized by Perseus.)) — 783-835 focus

Chorus

Now at my supplication, O Zeus, father of the Olympian gods, grant that the fortunes of our house be firmly established,

so that those who rightly desire the rule of order may behold it. Every word of mine has been uttered in justice. O Zeus, may you safeguard it!
785

789

Chorus

O Zeus, set him who is within the palace before his foes;

since, if you exalt him, he will gladly pay you with double and triple recompense.
790

794

Chorus

Know that the orphaned colt of a loved one is harnessed to the chariot of distress.

And by setting bounds to his course may you grant that we see him keep a steady pace through this race and win the goal in the straining stride of a gallop.¹
795

800

Chorus

And you who within the house inhabit the inner chamber that exults in its wealth, hear me, you gods, that feel with us! By a fresh award redeem the blood of deeds done long ago.
800

May aged Murder cease begetting offspring in our house!
805

806

Chorus

And you who occupy the mighty, gorgeously built cavern,² grant that the man’s house may lift up its eyes again in joy, and that with glad

eyes it may behold from under its veil of gloom the radiant light of freedom.
810

811

Chorus

May Maia’s son,³ as he rightfully should, lend his aid, for no one can better sail a deed on a favoring course, when he would do so.⁴

But by his mysterious utterance he brings darkness over men’s eyes by night, and by day he is no more clear at all.
815

819

Chorus

And then at last with a loud voice we shall sing a song of the deliverance of our house,

the song that women raise when the wind sits fair, and not the shrill strain of those who mourn: The ship goes well. This grows to profit for me, for me, and calamity holds off from those I love.
820

827

Chorus

But may you with good courage, when the part of action comes, cry out loud the name Father when she exclaims Son,

and accomplish the baneful but irreproachable deed.
830

831

Chorus

Raise up Perseus’ spirit within my breast. And for those dear to you below the earth, and for those above, exact satisfaction for their dire wrath

by working bloody ruin in our house and obliterating the guilt of murder.⁵
835

The Libation Bearers (OCR draft) Experimental (The Libation Bearers. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 783 focus

O Jupiter! sire of the Olympian gods, grant to me now beseeching thee that my fortunes may turn out successfully, in a manner that may be beheld by the wise well seeking . In integrity have I uttered every word. O Jupiter ! do protect them.

LES CHOÉPHORES (OCR draft) Experimental (LES CHOÉPHORES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 783 focus

Maintenant, je t'en conjure, Zeus, père des
dieux de l'Olympe. ¹

(Plus soutenu.)

Oui, fais triompher de ses ennemis, Zeus

The Choephoræ (OCR draft) Experimental (The Choephoræ. Robert Potter, 1779.) — 783 focus

Now my righteous pray’r approve,

880

Father and King of Gods, Olympian Jove!

To thee may I unfold

Such vows, as from the modest and the wise

In the cause of justice rise.

O, may these eyes behold
885

Her pow'r, ador'd by all, maintain

The glories of her aweful reign!

Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 783 focus

O degli olimpî Dei

Signore, o Giove!, l'esito

660

concedi ai voti miei!

Fa' ch'io raggiunga il termine

a cui l'uom saggio anela.

Ogni mio detto ispirasi a Giustizia:

abbine dunque, o Giove re, tutela!

665

Aeschylus, Die Totenspende: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Die Totenspende: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 783 focus

Jetzo, Zeus,

Vater aller Himmelsmächte,

785 hör' uns flehen, hör' uns fordern,

gieb Entscheidung,

aber entscheide den Sieg der gerechten Sache.

Nur für's Recht tret' ich ein

Zeus, sei Mehrer des Rechtes.

790

English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, The Libation-Bearers — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 783 focus

Zeus, sire of them who on Olympus dwell,

Hear thou, O hear my prayer!

Grant to my rightful lords to prosper well

Even as their zeal is fair!
880

For right, for right goes up aloud my cry—

German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 783 focus

Höre jetzt unser Fleh'n, großer Zeus,

Sel'ger Götter Vater du!

Sende, Herr, Glück und Heil
780

Ihnen, die verlangend längst

Harren des Edlen Sieg!

Sprach ich doch jeglich Wort

Dir gerecht: nimm's in deine Hut, Zeus!

Commentary

Critical apparatus to The Libation Bearers (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Libation Bearers.) focus

731. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-464

συγκεκραμένα: συγκεκραμμένα Ald.

731

732. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-465

τοῖςδ᾽: τοϊσδ' Μ. Rob. Turn. τοὺς δ᾽ G. τούς δ᾽ Ald.

732

738-739. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-466

καὶ νυκτιπλάγκτων ὀρθίων κελευσμάτων, καὶ πολλὰ καὶ μοχθήρ': καὶ νυκτιπλάγκτων M. G. Rob. καὶ νυκτιπλάγκτον Ad. unde καὶ νυκτίπλαγκτον Turn. Deinde κελευσμάτων Victorius. Libri κελευμάτων. Blomfieldius, ut locum, ut ait, aliqua ex parte expeditorem redderet, èz vuztiakóyziwv scripsit. Nihil mutandum esse videtur, neque quicquam excidisse, quae Schützii et 0. Mülleri opinio fuit. Negligentior est oratio, sed magna arte facta, ut in iis quae vigil in Agamemnone loquitur. Volebat nutrix dicere φίλον δ' Ορέστην τεθνηκότα ἀκούω. Nunc dicit φίλον δ' Ὀρέστην – καὶ νυκτιπλάγκτων καὶ πολλὰ καὶ μοχθήρ', ανωφέλητ᾽ ἐμοὶ πλάσῃ, tum alia inserit, ac denique ad institutum redit, τεθνηκότος δὲ νῦν τάλαινα πεύθομαι. Carum vero Oresten, inquit, animi mei curam, quem a matre acceptum mutrivi, el nocturnorum vagituum multas molestias, infructuosas mihi quae eas pertuli. Iam additura erat haec omnia perdidi: sed more mulierum, praesertim senili aetate, explicatius persequitur curam qua in nutriendis infantibus opus est. πονηρ' sic Rob. Ceteri omnes μοχθής. Deinde ἂν ὠφέλητ' Αld.

ZZZ

740. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-467

τλάσῃ· τὸ μὴ φρονοῦν ... ὥςπερει βοτὸν: τλάσει Rob. Deinde φρονοῦν Μ. G. Rob. φρυνεῖν vitium Ald. φρονῶν Turn. Deinde ὥσπερει βοτὸν G. et sic, non ὥσπερ εἰκοτὸν, etiam Μ. ὣς περεὶ βοτόν Αld. ὡςπερει βοτόν Rob. Turn.

740

743-744. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-468

εἰ λιμὸς ἢ δίψησις ἢ λιψουρία ἔχει: Libri ἢ λιμὸς ἢ δίψη τὶς ἢ λιψουρία ἔχει. Non recte Elmsleium ad Med. v. 480. ita haec scribentem, ἢ λιμός, ἢ διψῇ τις, ἢ λιψουρίαν ἔχει, Blomfieldius secutus est, nisi quod λιγουρία servavit. V. Opusc. III. p. 199. Stanleii emendationem, εἰ λιμός, merito probavit Porsonus. Pro eo quod sequitur ἢ δίψη τις scribendum esse videtur ἢ δίψησις, quae emendatio etiam Wellauero in mentem venit. Vsus est eo vocabulo Athenaeus p. 10. B.

744. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-469

αὐτάρκης: αὐτάρκης Μ. Rob. Turn. αὐτάρκη G. Ald. Scholiastes γὰρ νέα νηδὺς τῶν τέκνων ἑαυτῇ ἀρκεῖν καὶ βοηθεῖν βούλεται, ὅ ἐστιν ἀνύειν βούλεται τὰς ἐπιθυμίας. Hoc dicit, alius infantium suo instinctu fungitur.

744

745. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-470

τούτων πρόμαντις οὖσα: A Turnebo_mala introducta est interpunctio, qua haec verba, τούτων πρόμαντις οὖσα, ad νηδύς referebantur. Melior distinctio Pauwio debetur.

745

746. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-471

παιδὸς σπαργάνων φαιδρύντρια: Pollux VII. 40. καὶ ἡ παρ' Αισχύλῳ παιδὸς σπαργάνων φαιδρύντρια.

746

747. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-472

τροφεύς τε: τροφεύς τε Rob. Turn. στροφεύς τε Μ. στροφεύςε G. στρόφευσε Ald.

747

749. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-473

πατρί: πατρὶ G. Ald. Rob. Turn. Ita etiam M. sed ab alia manu ὃς supra adscriptum est. Attulit hunc versum cum aliis, in quibus δέχεσθαι dativo iungitur, Porsonus ad Eur. Hec. v. 533. Indicari autem solet dativo, accipi aliquid ab aliquo sic, ut ei, a quo accipitur, aliquid inde commodi accedat vel honoris.

749

751. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-474

στείχω: στείχων pro στείχω Μ.

751

752. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-475

τόνδε ... λόγον: τόνδε οι λόγον recte Blomfieldius. Libri τώνδε λόγων. Vitium Ald. πεύσετε.

752

753. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-476

πῶς οὖν κελεύει: Oresti hunc et sequentes duo versus tribuit Rob. choro Turn. Vict. Nullae personarum notae in M. G. Ald. Recte eas distinxit Canterus.

753

754. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-477

τί πῶς;: Libri ἢ πῶς. Valckenarius ad Phoen. v. 923. p. 340. scribendum putabat πῶς φής; Melius Schutzius όπως; Sed veram pute Canteri emendationem, τί πῶς; Simile est illud Terentii in Andria V. 3, 19. quid mi pater? quum alter mi pater dixisset.

754

755. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-478

εἰ ξὺν: εἰ ξὺν Turn. Vict. ἢ ξὺν G. Ald. Rob. ή ξυν sic M. Defendi potest quodammodo ή ξύν, sed melius est εἰ ξύν.

755

756. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-479

ἄγειν: Τρ. Turn. γεί. Rob. Nulla personae nota in M. G. All.

756

757. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-480

ἄγγελλε ... στύγει: Xo. Turn. og. Rob. Linea praefixa in M. G. Nulla nota in Ald. ἄγγελε G. Ald. στυγεῖ Rob.

757

758. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-481

ἀδειμάντως κλύῃ: ἀδήμαντος Rob. κλύει Α.

758

759. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-482

ἄνωχθ᾽ ὅσον τάχιστά γ' εὐθύμῳ φρενí: τάχιστ' ἀγαθούση M. G. Ald. Rob. τάχιστα γαθούσῃ Turn. τάχιστα γηθούσῃ Pauwius, Heathius, Schutzius, Blomfieldius. Sed γηθεῖν non dixerunt Attici nisi in perfecto et plusquamperfecto. V. ad Prom. v. 156. Hic autem γηθούσῃ φρενί etiam propter sententiam non videtur ferri posse. Neque enim de Aegistho dici potuit, quia sic Cilissa se suspectam redderet, nec de Cilissa, quia sic chorus plus proderet quam vult. Posui quod scribere potuit Aeschylus, ἀλλ' αὐτὸν ἐλθεῖν, ὡς ἀδειμάντως κλύῃ, ἄνωχθ᾽ ὅσον τάχιστά γ' ευδούσῃ φρενί. Sophocles in Tympanistriis apud Stobaeum LIX. 12. et apud Ciceronem in ep. ad Att. II. 7. φεῦ φεῦ, τί τούτου χάρμα μεῖζον ἂν λάβοις τοῦ γῆς ἐπιψαύσαντα καθ᾽ ὑπὸ στέγῃ πυκνῆς ἀκοῦσαι ψακάδος ενδούση φρενί,

759

760. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-483

ἐν ἀγγέλῳ γὰρ κυπτὸς ὀρθοῦται λόγος: ἐν ἀγγέλῳ γὰρ κρυπτὸς ὀρθούση φρενί M. G. Rob. et Ald. nisi quod haee κρυπτοσ᾽ habet. ἐν ἀγγέλῳ γὰρ κρυπτὸς ὀρθώσῃ η ρενί Turn. Veram lectionem, ἐν ἀγγέλῳ γὰρ κρυπτὸς ὀρθοῦται λόγος, Porsonus restituit, auctore Musgravio ad Eur. fragm. inc. CCXXIV. qui versum sic scriptum, quem ut Euripidis affert Eustathius p. 1013, 11. ex hoc Aeschyli loco ductum esse animadvertit. Eustathius τὸ δὲ ἐσθλόν, inquit, καὶ τὸ τέτυκται, ὅτ' ἄγγελος αἴσιμα εἰδῇ, ἀντὶ τοῦ ἀγαθόν ἐστι καὶ τὸ συνετὸν εἶναι τὸν ἄγγελον· πολλὰ γὰρ καὶ αὐτὸς κατορθοῖ. διὸ καὶ Εὐριπίδης φησίν “ἐν ἀγγέλῳ γὰρ κρυπτὸς ὀρθοῦται λόγος.” Scholiastes ad eundem versum Miadis XV. 207. καὶ Εὐριπίδης “ἐν ἀγ γέλῳ γὰρ κρυπτὸς ὀρθοῦται λόγος.” Ita Bekkerus edidit scriptumque ita est in codice Lipsiensi. In Villoisoni editione legitur κυπτός, quod verum esse videbatur Blomfieldio.

760

761. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-484

ἀλλ᾽ ἦ: Hinc quoque personae lineis praefixis in M. G. distinguuntur. Nullae personarum notae in Ald. In Rob. praefiguntur γεί. et op. In Turn. To. et Xo. ἀλλ᾽ ἦ M. Rob. Τurn. αλλ' ή G. ἀλλ' ε Αld. Reete scholiastes φρονεῖς εὖ interpretatur χαίρεις. 21

761

762. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-485

ἀλλ᾽ εἰ: ἀλλ' εἰ Μ. G. Turn, ἀλλ' ἐν Ald. Rob. ἀλλ᾽ ἦ scribendum videbatur Stanleio.

762

765. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-486

τί φῄς;: τί φής Μ. τὶ φῂς Turn. τὶ φὴς G. Rob. τιφὴς Ald.

765

766. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-487

ἄγγελλ᾿ ... τἀπεσταλμένα: ἄγγελλ' Rob. Turn. ἀγγελ' M. ἄγγελ' G. Ald. Deinde τάπεσταλμένα Vict. et sic M. τὰ πεπαλμένα Rob. τὰ πεπλαγμένα G. τὰ πεπραγμένα Ald. Turn.

766

767. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-488

μέλει ... μέλῃ: μέλει et deinde μέλη (μέλη Ald. Ald. Turn. μέλλει et deinde μέλλη M. G. Rob.

767

768. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-489

σοῖς: τοῖς γιο σοῖς error Vict. propagatus a Cantero et Stanleio.

768

770. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-490

νῦν παραιτουμένα μοι: Xo. M. Turn. Linea praefixa in G. Nulla nota in Ald. oo. Rob. Nullum paene vitii genus est, quo non sit contaminatum hoe carmen chori. Parum feliciter olim in Observationibus criticis metra restituere conatus eram, quo tempore nondum intellexeram licentias, quas metrici fere in omnibus versuum generibus statuebant, in tragicorum melicis carminibus nullas esse. Erat tamen illa descriptio sie facta, ut stropharum dispositio aequabilitatem haberet. Quare qui istam metrorum descriptionem sequeretur, non debebat certe ordinem stropharum mutare, quod hic quoque Schützius incredibili audacia fecit. Nunc de metris non potest ambigi, quin aliter ac tum a me factum erat constitui debeant. Est autem stropharum dispositio haec. Medium carminis locum mesodus tenet, quae, ut fieri in mesodis consentaneum est, metra habet multum a ceterarum metris stropharum diversa. Ea mesodus inclusa est ab utraque parte stropha tertia eiusque antistropha. Ante hane stropham et post eius antistropham stropha est atque antistropha secunda, sed sic ut stropha media sit inter stropham et antistropham primam, antistropha inter stropham atque antistropham quartam: hac forma, α. β'. ά. γ'. μεσωδός. γ'. δ. β'. δ'. νῦν παραιτουμέν ἐμοὶ Μ. νῦν παραιτούμεν ἐμοὶ G. Rob. νῦν παραιτούμ᾽ ἐν μοὶ Αld. νῦν παραιτουμένῃ μοι Turn. Restituenda erat forma Dorica.

770

771. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-491

Ζεῦ: Post ζεν aliquid erasum in M.

771

772-774. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-492

δὸς τύχας εὖ τυχεῖν, κυρίως τὰ σώφρον εὖ μαιομένοις ἰδεῖν: δὸς τύχας τυχεῖν δέ μου κυρίως M. G. Ald. Rob. δὸς τύχας, τυχεῖν δέ μοι κυρίως Turn. Scholiastes δός μοι εὐτυχίαν εὐτυχῆσαι βεβαίως. Hinc eiecto δέ μου, quod e δός μοι ortum esse videtur, scripsi δὸς τύχας εὖ τυχεῖν κυρίως. In eandem emendationem incidit Bambergerus, in reliquis falsus. Deinde τὰ σωφροσννευματισμένοις ἰδεῖν Μ. et Rob. nisi quod hic τα sine accentu habet. τὰ σώφροσυν εὐμαιομένοις ἰδεῖν G. Ald. τὰ σώφροσιν εὖ μαιομένοις ἰδεῖν Turn. Scribendum erat, plena interpunctione post haec verba posita, τὰ σώφρον εὖ μαιομένοις ἔχειν. Itaque hos versus ita constitui, δὸς τύχας εὖ τυχεῖν κυρίως τὰ σώφρον εὖ μαιομένοις ἔχειν. Nunc oranti mihi, caelicolarum pater Iuppiter, da prospere rem cedere iis qui honesta salva esse cupiunt.

775-776. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-493

διὰ δίκας πᾶν ἔπος ἔλακον· ὦ Ζεῦ, σύ νιν φυλάσσοις: διαδικᾶσαι M. G. διαδικάσαι Ald. Rob. Turn. διὰ δίκας Pauwius. It ferri posset, nisi melius Creticus servaretur purus. Itaque quum in M. G. hoc scholion adscriptum sit δικαίως, κατὰ δίκαν, ὅ ἐστι κατὰ τὸ δίκαιον, quis dubitabit restituere καδ δίκαν? Deinde πᾶν ἔπος ἔλακον ζεῦ, σὺ δέ νιν φυλάσσοις M. G. Ald. Rob. Turn. nisi quod in G. Ald. φυλάσσεις scriptum est. Scribendum erat καδ δίκαν πᾶν ἔπος ἔλακον· ὦ Ζεῦ, σύ νιν φυλάσσοις.

777. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-494

πρὸ δέ γ' ἐχθρῶν τὸν ἔσωθεν μελάθρων, Ζεῦ, θές: ε ε (έ ἑ G. Ald. Rob.) προδὲ δὴχθρῶν Μ. G. Ald. Rob. 2, πρὸ δηχθρῶν Turn. Neque exclamatio hic apta est, et insolens erasis δὴ ἐχθρῶν. Deinde τῶν ἔσω μελάθρων ὦ ζεῦ θές. Hoc si proprie accipiatur, ne verum quidem est, quia Aegisthus non erat intus. Metrum docet, quod etiam Seidlerus de versibus dochm. p. 406. vidit, scribendum esse τὸν ἔσωθεν, et removendum d. Scripsi igitur πρὸ δέ γ' ἐχθρῶν τὸν ἔσωθεν μελάθρων, Ζεύ, θές. Oresten dicit.

777

778. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-495

νιν μέγαν ἄρας: Libri μιν. Correxit Seidlerus. Deinde μέγαν ἄρας Rob. Turn. μέγαν ἄιρας Μ. μέγα μιρας G. μέγα αἴρας Ald.

778

780. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-496

παλίμποινα ... ἀμείψει: παλίμποινα Vict. παλίνποινα M. G. AH. Rob. Turn. Scholiastes επάρας γὰρ τὸν Ὀρέστην, δυνήσῃ καὶ τριπλασίονα ποινὴν εἰςπράξασθαι τὸν Ὀρέστην ποιῆσαι. Hinc Turn. ἀμείψῃ scripsit. Ceteri omnes ἀμείψει. Dictum id est pro αμειφθήσῃ, vicissim accipies. Vidit hoc Pauwius.

780

781. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-497

ἴσθι: Libri ἴσθι. Recepi Pauwii emendationem ἴσχε.

781

782. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-498

ζυγέντ᾽ ἐν ἅρμασιν: ζυγέντ' Μ. Rob. Turn. ζυγοῦντ' G. Ald. Deinde libri ἐν ἁρματι. Scripsi ἐν ἅρμασιν. Scholiastes ἐνέμεινε τῇ μεταφορά, φήσας γὰρ ἐν ἅρμασι πημάτων, τὸ δρόμῳ ἐπήγαγε. Ita, ἐν ἅρμασι, legitur in scholiis codicis G. et editionis Rob. et, ut puto, etiam in scholiis codicis M. ἐν ἅρματι scholiorum editio Vict.

782

784. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-499

μέτρον, τίν' ἂν: Turn. e coniectura μέτρου, quod coniungit cum sequentibus. Ceteri omnes μέτρον. Deinde omnes τίς ἄν. Scripsi τόν αὐ.

784

785. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-500

σωζόμενον: σωζόμενον, sed priore o ex eo facto, Μ. σωζώμενον G.

785

786. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-501

γάπεδον: Libri δάπεδον. Scribendum erat γάπεδον. V. ad Prom. v. 830.

786

787. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-502

ἀνομένων βημάτων: ἀνομένων in M. ex αναμένων factum est. Deinde βημάτων M. G. Ald. κτημάτων Rob. πημάτων Turn. ex scholio, λείπει τὸ ὅπως, καὶ τὸ ἰδεῖν ἀντὶ τοῦ ἴδοι. ὁ δὲ νοῦς, ὅπως ἂν τοῦτο ἴδοι σωζόμενον τὸν ῥυθμὸν ὁμαλὸν καὶ εὔτακτον κατὰ τὸν δρόμον τῶν ἀνυομένων πημάτων. Multo magis poetica est vetus lectio βημάτων. Haeserunt in his versibus interpretes et veteres et recentiores propterea quod τις a scriptum inveniebant, tum quod non intelligebant quomodo tot accusativi construendi essent. Ita vero haec stropha intelligenda est, sustine cari viri pullum iunctum currui malorum, modum adhibens in cursu, ut hoc solum rursus videat desinentium gressuum nisum aliquam servare mensuram. Γάπεδον dicitur videre ὄρεγμα βημάτων, hoc autem σώζεσθαι ρυθμόν τινα.

787

788. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-503

ἔσω: Libri ἔσωθε. Metrum exigebat ἔσω.

788

789. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-504

πλουτογαθῆ ... ἐνίζετε: πλουτογαθή Turn. et hoc ipse M. habere videtur. πλουταγαθῆ G. Rob. πλουτ᾽ ἀγαθῆ Ald. Deinde libri μυχὸν νομίζετε, quod scholiastes interpretatur ήνιοχεῖτε καὶ διοικεῖτε. Scribendum μυχὸν ἐνίζετε. Neque enim antistrophicus versus, sed hic emen- dandus est. Euripides Hel. v. 1117. μουσεῖα καὶ θάκους ἐνίζουσαν ἀηδόνα.

789

790. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-505

κλῦτε: Libri κλύετε. Scribendum esse κλυτε vidit etiam Dindorfius.

790

791. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-506

ἄγετε, τῶν πάλαι: Librt ἄγετε, τῶν πάλαι πεπραγμένων. Delendum est πεπραγμένων, ut voluit Canterus, quamquam ille quidem non intellecta vera stropharum ratione.

791

792. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-507

προςφάτοις δίκαις: πρὸς φάτοις Ald. Nisi metra ostenderent hic versum intercidisse, satis id argueret oratio per nullam particulam cum superioribus nexa.

792

Wecklein’s commentary on Choephoroi / Libation Bearers (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 163–234; single HW42J8 OCR witness, conservatively retained. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

649-778. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-344

zweites Epeisodion. Die Ausführung der Rache wird auf listige Weise vorbereitet. Orestes kommt mit Pylades von der linken Seite und pocht an das Thor des Hauses. Beide haben mittlerweile sich als Gepäck tragende Wanderer (671) verkleidet.

732. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-393

Vgl. 660.

733-734. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-394

,Diese Kunde nahm sie dem Gesinde gegenüber als eine Ursache finsteren Blickes auf." μέν, als ob folgen sollte im Herzen aber war sie voller Heiterkeit", wofür eine participiale Wendung eintritt. · θέτο ( ἐποιήσατο) für ἔθετο am Anfang des Trimeters wie in ῥήσεις ἀγγελικαί, denen der Bericht der Amme gleichsteht. ἐντὸς ὀμμάτων scil. σκυθρωπῶν. Eur. Or. 1319 κἀγὼ σκυθρωποὺς ὀμμάτων Έξω κόρας. Zum Gedanken vgl. Soph. ΕΙ. 804 ἆρ᾽ ὑμῖν ὡς ἀλγοῦσα κώδυνωμένη δεινῶς δακρύσαι κάπικωκυ σαι δοκεῖ τὸν υἱὸν ἡ δύστηνος ὧδ᾽ ὀλωλότα, ἀλλ᾽ ἐγγελῶσα φροῦδος.

735. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-395

⁴

ἐπ᾽ ἔργοις: Αg. 1378.

736. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-396

⁵

Aus παγκάκως δὲ δόμοις τοῖσδε nach καλῶς ( μὲν) κείνῃ wird ein selbständiger Satz, der als solcher noch eine dem redseligen Wesen der Amme entsprechende Erweiterung erhält.

737. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-397

⁶

ὑφ᾽ ἧς ἤγγειλαν φήμης wie ἐπορεύετο σὺν ᾗ εἶχε δυνάμει Xen. Hell. IV 1, 23. Vgl. zu Eum. 859 .

738-739. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-398

⁷

κλύων .. εὖτ᾽ ἂν πύθηται: vgl. Soph. Ant. 764

προσόψει κρᾶτ

' ἐν ὀφθαλμοῖς ὁρῶν, Trach. 908

εἴ του φίλων βλέψειεν οἰκετῶν δέμας

, ἔκλαιεν .. εἰσορωμένη. εὐφρανεῖ νόον s. v. a. εὐφρανεῖται. Vgl. Pind. Isthm. VI 3 θυμὸν τεὸν εὔφρανας.

740-741. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-399

⁸

Der Gedanke ist:,,denn so viele Leiden schon mir im Hause des Atreus Kummer verursacht haben, so schmerzlich wie die Nachricht vom Tode des Orestes hat mich noch keines berührt." τὰ μὲν παλαιὰ .. ἄλγη: Schol. ἡ κρεουρ γία τῶν Θυέστου παίδων καὶ ὁ Αγαμέμνονος θάνατος. An das letztere ist mehr zu denken. συγκεκραμένα μοι, die mich im Innersten ergriffen haben. Wie man bald σύνειμι oder πρόσκειμαι κακῷ, bald σύνεστι oder πρόσκειται μοι κακόν sagt, so heifst es umgekehrt συγκέ κραμαι δύᾳ Soph. Αnt. 1311, οἴκτῳ τῷδε συγκεκραμένην Ai. 895 .

744. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-400

⁹

πλημόνως, Schol. καρτερικῶς, yvmit Ausdauer und Geduld. τλουν: Prom.391

τὴν παροῦσαν ἀντλήσω τύχην

745. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-401

¹⁰

τῆς τριβήν, abstr. pro concr. wie oben 234 μέλημα, das Aufreiben meines Herzens, d. h. der mir so viele Sorge gemacht hat (und deshalb SO ans Herz gewachsen ist).

745-746. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-402

¹¹

Bei φίλον δ᾽ Ὀρέστην schwebt ein Ausdruck wie τεθνηκότα οὐκ ἀνέχομαι vor (,, der Tod des lieben Orestes dagegen, den ich auferzogen habe, bricht mir das Herz"). Da aber die redselige Alte dazu kommt, die Mühsale zu schildern, mit denen sie das Kind auferzog, ändert sie den Gedanken: ,,mit solcher Arbeit habe ich ihn auferzogen und nun mufs ich seinen Tod vernehmen" (757 - 759). μητρόθεν (608) δεδεγμένη wie Aristoph. Ach. 478. Vgl. Hom. τ 355 δεξαμένη χείρεσσ᾽ ὅτε μιν πρῶτον τέκε μήτηρ. κελευμάτων scil. αὐτοῦ, welches nach gewöhnlicher Weise an die Stelle des Relativs tritt. καὶ πολλὰ κτἑ., vgl. Hom. Ι 490 πολλάκι μοι κατέδευσας ἐπὶ στήθεσσι χιτῶνα οἴνου ἀποβλύζων ἐν νηπιέῃ ἀλεγεινῇ, ὡς ἐπὶ σοὶ μάλα πολλὰ πάθον καὶ πολλὰ μό γησα. – ἀνωφέλητ᾽ ἐμοί, weil Orestes tot ist. Soph. Εl. 1144 οἴμοι τάλαινα τῆς ἐμῆς πάλαι τροφῆς ἀνωφελήτου.

750. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-403

¹²

πῶς γὰρ οὔ; bezieht sich auf den witzelnden Ausdruck τρόπῳ φρενός („,durch die Weise des Ver standes").

752. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-404

¹³

¹⁴

εἰ ἢ λιμός τις ἢ δίψα ἢ λιψουρία. Soph. Oed. K. 95

ἢ σεισμὸν ἢ βροντήν τιν᾽ ἢ Διὸς σέλας

753. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-405

¹⁵

αὐτάρκης, der kleine Leib hilft sich selbst d. h. befriedigt ohne weiteres das natürliche Bedürfnis.

754. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-406

¹⁶

πρόμαντις, nämlich durch das Geschrei des Kindes gemahnt.

755-756. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-407

¹⁷

Nach σπαργάνων φαιδρύντρια sollte folgen: hatte ich als Amme zugleich das Geschäft einer Kleiderreinigerin." Die Änderung des Satzes dient dem humoristischen Tone der Rede.

758. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-408

¹⁸

¹⁹

πατρί: nur den in der Ferne weilenden Vater hatte ich dabei im Auge, nicht die lieblose Mutter.

759. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-409

²⁰

τεθνηκότος ( αὐτοῦ), vgl. Hom. α 281 ἔρχεο πευσόμενος πατρὸς δὴν οἰχομένοιο, Thuk. IV 6 ἐπύθοντο τῆς Πύλου κατειλημμένης.

760. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-410

²¹

ἐπ' ἄνδρα, um ihn zu holen. λυμαντήριον: vgl. Ag. 1439 . οἴκων: zu 235.

763. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-411

²²

²³

τί πῶς; ,was meinst du mit dem wie? Vgl. Prom. 792

τί δ᾽ ὅντιν᾽

; οὐ γὰρ ῥητὸν αὐδᾶσθαι τόδε.

764. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-412

²⁴

εἰ εἴτε καὶ wie Soph. Oed. Τ. 91. Vgl. εἴτε εἴτε καὶ Ag. 834 , Suppl. 192 . - ξὺν λοχίταις: vgl. Ag. 1650 .

766. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-413

²⁵

,,Aus Hafs gegen den Herrn melde das nicht."- Unrichtig Schol. τῷ μισουμένῳ ὑπ᾽ Αγαμέμνονος oder Stanley detestando domino (dem Greuel von einem Herrn).

767-768. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-414

²⁶

αὐτόν, er (d. i. er für sich allein) solle kommen. Vgl. Soph. ΕΙ. 36 ἄσκευον αὐτὸν ἀσπίδων τε καὶ στρατοῦ δόλοισι κλέψαι . . σφαγάς. — ὡς ἀδειμάντως κλύῃ gehört τη γαθούσῃ φρενί (richte es ihm eilig aus mit frohem Sinn, auf dafs er's furchtlos hört). γαθούσῃ die altattische wie dorische Form. Vgl. βαλόν 569.

769. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-415

²⁷

ἐν ἀγγέλῳ γὰρ κτἑ. ist Begründung zu γαθούσῃ φρενί: denn es liegt am Boten, wenn versteckte Rede Glauben findet" d. h.,,denn es kommt auf die Art wie man den Auftrag meldet an, wenn die Hinterlist gelingen soll." ἐν wie Eum. 472

πράξας γὰρ ἐν σοὶ πανταχῇ τάδ᾽ αἰνέσω

, Soph. Αi. 1136 ἐν τοῖς δικασταῖς κοὐκ ἐμοὶ τόδ᾽ ἐσφάλη, Oed. Κ. 152 οὐ μὰν ἔν γ᾽ ἐμοὶ προσθήσεις τάσδ' ἀράς. Mit κρυπτός vgl. κεκρυμμένη βάξις Soph. El. 638 , mit ὀρθοῦται Herod. VII 103 οὕτω μὲν ὀρθοιτ' ἂν (dürfte sich als wahr erweisen) ὁ λόγος.

770. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-416

²⁸

,,Aber meinst du wirklich es redlich mit dem was du mir aufgetragen hast?“

771. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-417

²⁹

³⁰

ὡς d. i. so wahr als. Vgl. Anhang. τροπαίαν: zu Ag. 229 .

772. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-418

³¹

καὶ πῶς; (qui tandem?) wie Ag. 1309 .

773. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-419

³²

κακός γε μάντις κτἑ., das müfste ein schlechter Seher sein, der solches fände. Unrichtig der Schol. ταῦτα δὲ καὶ ὁ τυχὼν μάντις γνοίη.

774. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-420

³³

ἔχεις wie 104, 443, Soph. Ant. ἔχεις τι κεἰσήκουσας;

775. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-421

³⁴

Eur. Tro. 1149 σὺ δ᾽ ὡς τάχιστα πρᾶσσε ταπεσταλμένα.

776. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-422

³⁵

μέλει .. μέλη, was die Götter besorgen, wird besorgt, vgl. Eum. 682

ἠκούσαθ᾽ ὧν ἠκούσατε

. Anderen Sinn haben die zu Ag. 1170 angeführten Wendungen.

778. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-423

³⁶

σὺν θεῶν δόσει wie sonst σὺν θεοῖς.

779-836. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-424

³⁷

zweites Stasimon. Mit der starken Erregung, welche durch das Gefühl hochwichtiger Entscheidung hervorgebracht wird, fleht der Chor um glückliches Vollbringen des Rachewerks: » Lafs mich, Zeus, den Sieg des Rechtes sehen. Lenke den Sturmlauf des Orestes, dafs sein Fufs nicht strauchle. Ihr, Götter des Familienschatzes, sühnt die alte Blutschuld, damit das Haus rein wird. Du, Apollon, lafs den Palast des Agamemnon wieder den heiteren Tag der Freiheit schauen nach der finsteren Umnachtung. Seinen Beistand leiste endlich Hermes, der Gott der List, der sogar zur hellen Tageszeit das Auge mit Finsternis blendet. Wenn dann der Tag der Freiheit anbricht, dann werden wir fröhlichen Sang anstimmen. Nun aber vollende du, Orestes, mutig das Werk und schaffe Genugthuung den Freunden drunten und auf der Oberwelt durch Vernichtung des Mörders." - Von den drei Strophenpaaren scheint jeder Stoichos eines zu singen, während die Ephymnien dem Gesamtchore zufallen.

779. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-425

³⁸

³⁹

παραιτουμένα, αιτουμένᾳ wie im Lat. deprecari im Sinne von precari gebraucht wird. Vgl. Suppl. 530

θεοὺς

.. λιταῖς παραιτοῦ τῶν σ᾿ ἔρως ἔχει τυχεῖν.

781-782. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-426

⁴⁰

⁴¹

,,Gewähre uns heitere, recht eigentlich deinem Namen entsprechende Schicksale zu erleben." εὐδίους κυρίως mit Bezug auf den Namen Ζεύς, Διός (,,mache deinem Namen Ehre"). Vgl. zu Ag. 517 . τὰ σώφρονα εὖ μαιομένοις, die wir das Tugendhafte auf rechte Weise suchen (verlangen) d. h. die wir, wie sich's gehört, der Tugend und dem Rechte den Sieg wünschen. ἔλακον

783-784. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-427

⁴²

⁴³

Der Satz διά steht in kausalem Verhältnis zum Folgenden ( διὰ δίκας γὰρ . . ἔλακον): da jegliches Wort meines Gebetes im Rechte sich bewegt, mögest du es wohl beachten. Vgl. zu 706.

785-786. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-428

⁴⁴

⁴⁵

πρὸ ἐχθρῶν θές, bringe den Orestes im Hause vor seine Feinde d. i. gieb ihm Sieg über die Feinde.

787-788. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-429

⁴⁶

μέγαν ἄρας wie μέγαν αὐξάνειν, Krüger I $ 57, 4, 2. ἄρας, als ob folgen sollte ,,wirst du zwei- und dreifachen Dank ernten“. Vgl. zu Ag. 653 . δίδυμα καὶ τριπλᾶ sprichwörtlich wie Pers. 1034

δίδυμα γάρ ἐστι καὶ τριπλᾶ

. Vgl. τριπλῇ τετραπλῇ τ᾽ ἀποτίσομεν Hom. A 128, καὶ δὶς αἰάζειν .. καὶ τρίς Soph. Αi. 432, δὶς ταὐτὰ καὶ τρὶς ἀναπολεῖν Phil. 1238 . παλίμποινα, Vergeltung, Dankopfer, vgl. ἄποινα. παλίμποινα ἀμείψει wie χάριν ἀπαμείβειν Αg. 730.

790. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-430

⁴⁷

,,Achte darauf, dafs eines teuren Mannes verwaistes Füllen an den Leidenswagen gespannt ist, und gieb ihm das richtige Mafs beim Laufe. Welches Streben der vorwärts gelenkten Schritte könnte beim Lauf über solches Feld sich das rechte Mafs wahren?" Πώλος, das auch sonat wie μόσχος von Jungfrau und Jüngling gebraucht wird, entspricht hier in besonderer Weise dem folgenden Bilde ἐν ὥρμασιν πημάτων ζυγέντα. προστι θεὶς μέτρον, damit er nicht infolge der Hast ausgleitet. σωζόμενον (med.) zu ὄρεγμα. γάπεδον ist gebraucht für δάπεδον, wie die Handschrift bietet. Ebenso ist Prom. 855

πρὸς Μολοσσὰ δάπεδα

für γάπεδα überliefert. Vgl. Dind. lex. Aesch. unter γάπεδον. ἀνομένων mit kurzem a wie Hom. Σ 473 ἔργον ἄνοιτο, Aesch. frg. 156, 2 D. οὔτ᾽ ἄν τι θύων οὔτ᾽ ἐπισπέν δων ἄνοις. Die Ephymnien stehen mit der Antistrophe gewöhnlich nicht in innerem Zusammenhang.

Aeschylus Libation Bearers 783

Ioannes Sanravius (Translator)

Search the Perseus Catalog for:

Current edition Experimental

Χορός

ἐέ, πρὸ δὲ δὴ ᾽χθρῶν

τὸν ἔσωθεν μελάθρων, Ζεῦ,⁷
790

θές, ἐπεί νιν⁸ μέγαν ἄρας,

δίδυμα καὶ τριπλᾶ

παλίμποινα θέλων ἀμείψει.

794

Χορός

σὺ δὲ θαρσῶν, ὅταν ἥκῃ μέρος ἔργων,

ἐπαΰσας Πατρὸς αὐδὰν³⁶

θροούσᾳ [πρὸς σὲ³⁷] Τέκνον [πατρὸς αὐδὰν]

[καὶ] πέραιν᾽³⁸ ἀνεπίμομφον ἄταν.
830
831

Χορός

ἓ ἕ, πρὸ δὲ δὴ ʼχθρῶν

τὸν ἔσωθεν μελάθρων, Ζεῦ,
790

θές, ἐπεί νιν μέγαν ἄρας,

δίδυμα καὶ τριπλᾶ

παλίμποινα θέλων ἀμείψει.

Χορός

σὺ δὲ θαρσῶν, ὅταν ἥκῃ μέρος ἔργων,

ἐπαΰσας πατρὸς αὐδὰν

θροούσᾳ πρὸς σὲ τέκνον πατρὸς αὐδὰν

καὶ πέραινʼ ἀνεπίμομφον ἄταν.
830

Χορός
στρ. α'.

νῦν παραιτουμένα μοι, πάτερ
770

Ζεῦ θεῶν Ὀλυμπίων,

δὸς τύχας εὖ τυχεῖν,

κυρίως τὰ σώφρον εὖ

Χορός

μαιομένοις ἰδεῖν.

διὰ δίκας πᾶν ἔπος
775

ἔλακον· ὦ Ζεῦ, σύ νιν φυλάσσοις.

στρ. β'.

νῦν παραιτουμένᾳ μοι, πάτερ

Ζεῦ θεῶν Ὀλυμπίων,
780

Chorus

Now at my supplication, O Zeus, father of the Olympian gods, grant that the fortunes of our house be firmly established,

so that those who rightly desire the rule of order may behold it. Every word of mine has been uttered in justice. O Zeus, may you safeguard it!
785

Chorus

O Zeus, set him who is within the palace before his foes;

since, if you exalt him, he will gladly pay you with double and triple recompense.
790

Chorus

Know that the orphaned colt of a loved one is harnessed to the chariot of distress.

And by setting bounds to his course may you grant that we see him keep a steady pace through this race and win the goal in the straining stride of a gallop.¹
795

Chorus

And you who within the house inhabit the inner chamber that exults in its wealth, hear me, you gods, that feel with us! By a fresh award redeem the blood of deeds done long ago.
800

May aged Murder cease begetting offspring in our house!
805

Chorus

And you who occupy the mighty, gorgeously built cavern,² grant that the man’s house may lift up its eyes again in joy, and that with glad

eyes it may behold from under its veil of gloom the radiant light of freedom.
810

Chorus

May Maia’s son,³ as he rightfully should, lend his aid, for no one can better sail a deed on a favoring course, when he would do so.⁴

But by his mysterious utterance he brings darkness over men’s eyes by night, and by day he is no more clear at all.
815

Chorus

And then at last with a loud voice we shall sing a song of the deliverance of our house,

the song that women raise when the wind sits fair, and not the shrill strain of those who mourn: The ship goes well. This grows to profit for me, for me, and calamity holds off from those I love.
820

Chorus

But may you with good courage, when the part of action comes, cry out loud the name Father when she exclaims Son,

and accomplish the baneful but irreproachable deed.
830

Chorus

Raise up Perseus’ spirit within my breast. And for those dear to you below the earth, and for those above, exact satisfaction for their dire wrath

by working bloody ruin in our house and obliterating the guilt of murder.⁵
835

(Plus soutenu.)

Oui, fais triompher de ses ennemis, Zeus

O, may these eyes behold
885

Her pow'r, ador'd by all, maintain

The glories of her aweful reign!

Zeus, sire of them who on Olympus dwell,

Hear thou, O hear my prayer!

Grant to my rightful lords to prosper well

Even as their zeal is fair!
880

For right, for right goes up aloud my cry—

Höre jetzt unser Fleh'n, großer Zeus,

Sel'ger Götter Vater du!

Sende, Herr, Glück und Heil
780

Ihnen, die verlangend längst

Harren des Edlen Sieg!

Sprach ich doch jeglich Wort

Dir gerecht: nimm's in deine Hut, Zeus!

Commentary

Stable identifiers

Search the Perseus Catalog for:

Search the Perseus Catalog for:

Current edition Experimental

Χορός ἐέ, πρὸ δὲ δὴ ᾽χθρῶν τὸν ἔσωθεν μελάθρων, Ζεῦ, 7 790 θές, ἐπεί νιν 8 μέγαν ἄρας, δίδυμα καὶ τριπλᾶ παλίμποινα θέλων ἀμείψει. 794

Χορός σὺ δὲ θαρσῶν, ὅταν ἥκῃ μέρος ἔργων, ἐπαΰσας Πατρὸς αὐδὰν 36 θροούσᾳ [πρὸς σὲ 37 ] Τέκνον [πατρὸς αὐδὰν] [καὶ] πέραιν᾽ 38 ἀνεπίμομφον ἄταν. 830 831

Χορός ἓ ἕ, πρὸ δὲ δὴ ʼχθρῶν τὸν ἔσωθεν μελάθρων, Ζεῦ, 790 θές, ἐπεί νιν μέγαν ἄρας, δίδυμα καὶ τριπλᾶ παλίμποινα θέλων ἀμείψει.

Χορός σὺ δὲ θαρσῶν, ὅταν ἥκῃ μέρος ἔργων, ἐπαΰσας πατρὸς αὐδὰν θροούσᾳ πρὸς σὲ τέκνον πατρὸς αὐδὰν καὶ πέραινʼ ἀνεπίμομφον ἄταν. 830

Χορός στρ. α'. νῦν παραιτουμένα μοι, πάτερ 770 Ζεῦ θεῶν Ὀλυμπίων, δὸς τύχας εὖ τυχεῖν, κυρίως τὰ σώφρον εὖ

Χορός μαιομένοις ἰδεῖν. διὰ δίκας πᾶν ἔπος 775 ἔλακον· ὦ Ζεῦ, σύ νιν φυλάσσοις. στρ. β'.

νῦν παραιτουμένᾳ μοι, πάτερ Ζεῦ θεῶν Ὀλυμπίων, 780

Chorus Now at my supplication, O Zeus, father of the Olympian gods, grant that the fortunes of our house be firmly established, so that those who rightly desire the rule of order may behold it. Every word of mine has been uttered in justice. O Zeus, may you safeguard it! 785

Chorus O Zeus, set him who is within the palace before his foes; since, if you exalt him, he will gladly pay you with double and triple recompense. 790

Chorus Know that the orphaned colt of a loved one is harnessed to the chariot of distress. And by setting bounds to his course may you grant that we see him keep a steady pace through this race and win the goal in the straining stride of a gallop. 1 795

Chorus And you who within the house inhabit the inner chamber that exults in its wealth, hear me, you gods, that feel with us! By a fresh award redeem the blood of deeds done long ago. 800 May aged Murder cease begetting offspring in our house! 805

Chorus And you who occupy the mighty, gorgeously built cavern, 2 grant that the man’s house may lift up its eyes again in joy, and that with glad eyes it may behold from under its veil of gloom the radiant light of freedom. 810

Chorus May Maia’s son, 3 as he rightfully should, lend his aid, for no one can better sail a deed on a favoring course, when he would do so. 4 But by his mysterious utterance he brings darkness over men’s eyes by night, and by day he is no more clear at all. 815

Chorus And then at last with a loud voice we shall sing a song of the deliverance of our house, the song that women raise when the wind sits fair, and not the shrill strain of those who mourn: The ship goes well. This grows to profit for me, for me, and calamity holds off from those I love. 820

Chorus But may you with good courage, when the part of action comes, cry out loud the name Father when she exclaims Son, and accomplish the baneful but irreproachable deed. 830

Chorus Raise up Perseus’ spirit within my breast. And for those dear to you below the earth, and for those above, exact satisfaction for their dire wrath by working bloody ruin in our house and obliterating the guilt of murder. 5 835

(Plus soutenu.) Oui, fais triompher de ses ennemis, Zeus

O, may these eyes behold 885 Her pow'r, ador'd by all, maintain The glories of her aweful reign!

Zeus, sire of them who on Olympus dwell, Hear thou, O hear my prayer! Grant to my rightful lords to prosper well Even as their zeal is fair! 880 For right, for right goes up aloud my cry—

Höre jetzt unser Fleh'n, großer Zeus, Sel'ger Götter Vater du! Sende, Herr, Glück und Heil 780 Ihnen, die verlangend längst Harren des Edlen Sieg! Sprach ich doch jeglich Wort Dir gerecht: nimm's in deine Hut, Zeus!

Commentary

Stable identifiers

Χορός

ἐέ, πρὸ δὲ δὴ ᾽χθρῶν

τὸν ἔσωθεν μελάθρων, Ζεῦ,⁷
790

θές, ἐπεί νιν⁸ μέγαν ἄρας,

δίδυμα καὶ τριπλᾶ

παλίμποινα θέλων ἀμείψει.

794

Χορός

σὺ δὲ θαρσῶν, ὅταν ἥκῃ μέρος ἔργων,

ἐπαΰσας Πατρὸς αὐδὰν³⁶

θροούσᾳ [πρὸς σὲ³⁷] Τέκνον [πατρὸς αὐδὰν]

[καὶ] πέραιν᾽³⁸ ἀνεπίμομφον ἄταν.
830
831

Χορός

ἓ ἕ, πρὸ δὲ δὴ ʼχθρῶν

τὸν ἔσωθεν μελάθρων, Ζεῦ,
790

θές, ἐπεί νιν μέγαν ἄρας,

δίδυμα καὶ τριπλᾶ

παλίμποινα θέλων ἀμείψει.

Χορός

σὺ δὲ θαρσῶν, ὅταν ἥκῃ μέρος ἔργων,

ἐπαΰσας πατρὸς αὐδὰν

θροούσᾳ πρὸς σὲ τέκνον πατρὸς αὐδὰν

καὶ πέραινʼ ἀνεπίμομφον ἄταν.
830

Χορός
στρ. α'.

νῦν παραιτουμένα μοι, πάτερ
770

Ζεῦ θεῶν Ὀλυμπίων,

δὸς τύχας εὖ τυχεῖν,

κυρίως τὰ σώφρον εὖ

Χορός

μαιομένοις ἰδεῖν.

διὰ δίκας πᾶν ἔπος
775

ἔλακον· ὦ Ζεῦ, σύ νιν φυλάσσοις.

στρ. β'.

νῦν παραιτουμένᾳ μοι, πάτερ

Ζεῦ θεῶν Ὀλυμπίων,
780

Chorus

Now at my supplication, O Zeus, father of the Olympian gods, grant that the fortunes of our house be firmly established,

so that those who rightly desire the rule of order may behold it. Every word of mine has been uttered in justice. O Zeus, may you safeguard it!
785

Chorus

O Zeus, set him who is within the palace before his foes;

since, if you exalt him, he will gladly pay you with double and triple recompense.
790

Chorus

Know that the orphaned colt of a loved one is harnessed to the chariot of distress.

And by setting bounds to his course may you grant that we see him keep a steady pace through this race and win the goal in the straining stride of a gallop.¹
795

Chorus

And you who within the house inhabit the inner chamber that exults in its wealth, hear me, you gods, that feel with us! By a fresh award redeem the blood of deeds done long ago.
800

May aged Murder cease begetting offspring in our house!
805

Chorus

And you who occupy the mighty, gorgeously built cavern,² grant that the man’s house may lift up its eyes again in joy, and that with glad

eyes it may behold from under its veil of gloom the radiant light of freedom.
810

Chorus

May Maia’s son,³ as he rightfully should, lend his aid, for no one can better sail a deed on a favoring course, when he would do so.⁴

But by his mysterious utterance he brings darkness over men’s eyes by night, and by day he is no more clear at all.
815

Chorus

And then at last with a loud voice we shall sing a song of the deliverance of our house,

the song that women raise when the wind sits fair, and not the shrill strain of those who mourn: The ship goes well. This grows to profit for me, for me, and calamity holds off from those I love.
820

Chorus

But may you with good courage, when the part of action comes, cry out loud the name Father when she exclaims Son,

and accomplish the baneful but irreproachable deed.
830

Chorus

Raise up Perseus’ spirit within my breast. And for those dear to you below the earth, and for those above, exact satisfaction for their dire wrath

by working bloody ruin in our house and obliterating the guilt of murder.⁵
835

(Plus soutenu.)

Oui, fais triompher de ses ennemis, Zeus

O, may these eyes behold
885

Her pow'r, ador'd by all, maintain

The glories of her aweful reign!

Zeus, sire of them who on Olympus dwell,

Hear thou, O hear my prayer!

Grant to my rightful lords to prosper well

Even as their zeal is fair!
880

For right, for right goes up aloud my cry—

Höre jetzt unser Fleh'n, großer Zeus,

Sel'ger Götter Vater du!

Sende, Herr, Glück und Heil
780

Ihnen, die verlangend längst

Harren des Edlen Sieg!

Sprach ich doch jeglich Wort

Dir gerecht: nimm's in deine Hut, Zeus!