Aeschylus, Agamemnon, Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff (Translator), 699

Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →

wie soll ich gut und böse mischen und den Sturm

700

beschreiben, der die Flotte der Hellenen traf?

gewiß nicht ohne Götterzorn, denn es verschwor

650 sich Meer und Feuer, sonst einander feindlich stets,

und zeigten sich einträchtig in der kläglichen

Vernichtung des Achäerheeres. Mit der Nacht

705

kam das Verderben. Hohle Wogen hoben sich;

655 die Schiffe prallten von der Wut des Boreas

gestoßen an einander. Andre riß dahin

die Windsbraut und der Wirbel sturmgepeitschter See,

und sie verschwanden, eine Herde, die der Hirt

710

heimtückisch scheuchend selber auseinander jagt.

Als sonnenhell der Morgen kam, da sahen wir,

660 das Meer von Trümmern, von Hellenenleichen blühn.

Zwar uns und unser Fahrzeug trug der Wogenschwall

durch alle Fährde wohlbehalten, wie den Weg
715

Agamemnon. Aeschylus. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff (Translator). Berlin. 1919–1923.

Current edition Experimental

Aeschylus, Agamemnon: German translation (OCR draft) (German) (Aeschylus, Agamemnon: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (8)

Ἀγαμέμνων First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 681-781 focus

str. 1

Χορός

τίς ποτ᾽ ὠνόμαζεν ὧδ᾽

ἐς τὸ πᾶν ἐτητύμωσ—

μή τις ὅντιν᾽ οὐχ ὁρῶ-

μεν προνοίαισι τοῦ πεπρωμένου

γλῶσσαν ἐν τύχᾳ νέμων;—
685

τὰν δορίγαμβρον ἀμφινει-

κῆ θ᾽ Ἑλέναν; ἐπεὶ πρεπόντως

ἑλένας, ἕλανδρος, ἑλέπτολις,

ἐκ τῶν ἁβροτίυων¹
690

προκαλυμμάτων ἔπλευσε

ζεφύρου γίγαντος αὔρᾳ,

πολύανδροί τε φεράσπιδες

κυναγοὶ κατ᾽ ἴχνος πλατᾶν² ἄφαντον
695

κελσάντων Σιμόεντος

ἀκτὰς ἐπ᾽ ἀεξιφύλλους³

δι᾽ ἔριν αἱματόεσσαν.

ant. 1

699

Χορός

Ἰλίῳ δὲ κῆδος ὀρθ-

ώνυμον τελεσσίφρων
700

μῆνις ἤλασεν,⁴ τραπέ-

ζας ἀτίμωσιν⁵ ὑστέρῳ χρόνῳ

καὶ ξυνεστίου Διὸς

πρασσομένα τὸ νυμφότι-

μον μέλος ἐκφάτως τίοντας,

ὑμέναιον, ὃς τότ᾽ ἐπέρρεπεν

γαμβροῖσιν ἀείδειν.

μεταμανθάνουσα δ᾽ ὕμνον

Πριάμου πόλις γεραιὰ
710

πολύθρηνον μέγα που στένει

κικλήσκουσα Πάριν τὸν αἰνόλεκτρον,

παμπορθῆ⁶ πολύθρηνον⁷

αἰῶνα διαὶ⁸ πολιτᾶν
715

μέλεον αἷμ᾽ ἀνατλᾶσα.

str. 2

716

Χορός

ἔθρεψεν δὲ λέοντος ἶ-

νιν⁹ δόμοις ἀγάλακτον οὕ-

τως ἀνὴρ φιλόμαστον,¹⁰

ἐν βιότου προτελείοις
720

ἅμερον, εὐφιλόπαιδα

καὶ γεραροῖς ἐπίχαρτον.

πολέα δ᾽ ἔσκ᾽¹¹ ἐν ἀγκάλαις

νεοτρόφου τέκνου δίκαν,

φαιδρωπὸς ποτὶ χεῖρα σαί-
725

νων τε γαστρὸς ἀνάγκαις.

ant. 2

727

Χορός

χρονισθεὶς δ᾽ ἀπέδειξεν ἦ-

θος¹² τὸ πρὸς τοκέων:¹³ χάριν

γὰρ τροφεῦσιν¹⁴ ἀμείβων

μηλοφόνοισι σὺν¹⁵ ἄταις
730

δαῖτ᾽ ἀκέλευστος ἔτευξεν:

αἵματι δ᾽ οἶκος ἐφύρθη,

ἄμαχον ἄλγος οἰκέταις

μέγα σίνος πολύκτονον.

ἐκ θεοῦ δ᾽ ἱερεύς τις ἄ-
735

τας δόμοις προσεθρέφθη.¹⁶

str. 3

737

Χορός

πάραυτα δ᾽ ἐλθεῖν ἐς Ἰλίου πόλιν

λέγοιμ᾽ ἂν φρόνημα μὲν

νηνέμου γαλάνας,
740

ἀκασκαῖον <δ᾽>¹⁷ ἄγαλμα πλούτου,

μαλθακὸν ὀμμάτων βέλος,

δηξίθυμον ἔρωτος ἄνθος.

παρακλίνασ᾽ ἐπέκρανεν

δὲ γάμου πικρὰς τελευτάς,
745

δύσεδρος καὶ δυσόμιλος

συμένα Πριαμίδαισιν,

πομπᾷ Διὸς ξενίου,

νυμφόκλαυτος Ἐρινύς.

ant. 3

750

Χορός

παλαίφατος δ᾽ ἐν βροτοῖς γέρων λόγος
750

τέτυκται, μέγαν τελε-

σθέντα φωτὸς ὄλβον

τεκνοῦσθαι μηδ᾽ ἄπαιδα θνῄσκειν,

ἐκ δ᾽ ἀγαθᾶς τύχας γένει
755

βλαστάνειν ἀκόρεστον οἰζύν.

δίχα δ᾽ ἄλλων μονόφρων εἰ-

μί. τὸ δυσσεβὲς γὰρ¹⁸ ἔργον

μετὰ μὲν πλείονα τίκτει,

σφετέρᾳ δ᾽ εἰκότα γέννᾳ.
760

οἴκων δ᾽ ἄρ᾽ εὐθυδίκων

καλλίπαις πότμος ἀεί.

str. 4

763

Χορός

φιλεῖ δὲ τίκτειν ὕβρις

μὲν παλαιὰ νεά-

ζουσαν ἐν κακοῖς βροτῶν
765

ὕβριν τότ᾽ ἢ τόθ᾽, ὅτε¹⁹ τὸ κύριον μόλῃ

φάος τόκου,²⁰

δαίμονά τε τὰν²¹ ἄμαχον,²² ἀπόλεμον,

ἀνίερον θράσος, μελαί-

νας μελάθροισιν Ἄτας,
770

εἰδομένας²³ τοκεῦσιν.

ant. 4

772

Χορός

Δίκα δὲ λάμπει μὲν ἐν

δυσκάπνοις δώμασιν,

τὸν δ᾽ ἐναίσιμον τίει [βίον].²⁴
775

τὰ χρυσόπαστα δ᾽ ἔδεθλα²⁵ σὺν πίνῳ χερῶν

παλιντρόποις

ὄμμασι λιποῦσ᾽, ὅσια προσέμολε²⁶

δύναμιν οὐ σέβουσα πλού-

του παράσημον αἴνῳ:
780

πᾶν δ᾽ ἐπὶ τέρμα νωμᾷ.

782

Ἀγαμέμνων Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 681-781 focus

Χορός

τίς ποτʼ ὠνόμαζεν ὧδʼ

ἐς τὸ πᾶν ἐτητύμως—

μή τις ὅντινʼ οὐχ ὁρῶμεν προνοί-

αισι τοῦ πεπρωμένου

γλῶσσαν ἐν τύχᾳ νέμων;—
685

τὰν δορίγαμβρον ἀμφινει-

κῆ θʼ Ἑλέναν; ἐπεὶ πρεπόντως

ἑλένας, ἕλανδρος, ἑλέ-

πτολις, ἐκ τῶν ἁβροτίμων
690

προκαλυμμάτων ἔπλευσε

ζεφύρου γίγαντος αὔρᾳ,

πολύανδροί τε φεράσπιδες κυναγοὶ

κατʼ ἴχνος πλατᾶν ἄφαντον
695

κελσάντων Σιμόεντος ἀ-

κτὰς ἐπʼ ἀεξιφύλλους

διʼ ἔριν αἱματόεσσαν.

699

Χορός

Ἰλίῳ δὲ κῆδος ὀρθ-

ώνυμον τελεσσίφρων
700

μῆνις ἤλασεν, τραπέζας ἀτί-

μωσιν ὑστέρῳ χρόνῳ

καὶ ξυνεστίου Διὸς

πρασσομένα τὸ νυμφότι-

μον μέλος ἐκφάτως τίοντας,

ὑμέναιον, ὃς τότʼ ἐπέρ-

ρεπεν γαμβροῖσιν ἀείδειν·

μεταμανθάνουσα δʼ ὕμνον

Πριάμου πόλις γεραιὰ
710

πολύθρηνον μέγα που στένει κικλήσκου-

σα Πάριν τὸν αἰνόλεκτρον,

παμπορθῆ πολύθρηνον

αἰῶνα διαὶ πολιτᾶν

μέλεον αἷμʼ ἀνατλᾶσα.
715

716

Χορός

ἔθρεψεν δὲ λέοντος ἶ-

νιν δόμοις ἀγάλακτον οὕ-

τως ἀνὴρ φιλόμαστον,

ἐν βιότου προτελείοις
720

ἅμερον, εὐφιλόπαιδα

καὶ γεραροῖς ἐπίχαρτον.

πολέα δʼ ἔσχʼ ἐν ἀγκάλαις

νεοτρόφου τέκνου δίκαν,

φαιδρωπὸς ποτὶ χεῖρα σαί-
725

νων τε γαστρὸς ἀνάγκαις.

727

Χορός

χρονισθεὶς δʼ ἀπέδειξεν ἦ-

θος τὸ πρὸς τοκέων· χάριν

γὰρ τροφεῦσιν ἀμείβων

μηλοφόνοισιν ἐν ἄταις
730

δαῖτʼ ἀκέλευστος ἔτευξεν·

αἵματι δʼ οἶκος ἐφύρθη,

ἄμαχον ἄλγος οἰκέταις

μέγα σίνος πολυκτόνον.

ἐκ θεοῦ δʼ ἱερεύς τις ἄ-
735

τας δόμοις προσεθρέφθη.

737

Χορός

πάραυτα δʼ ἐλθεῖν ἐς Ἰλίου πόλιν

λέγοιμʼ ἂν φρόνημα μὲν

νηνέμου γαλάνας,

ἀκασκαῖον δʼ ἄγαλμα πλούτου,
740

μαλθακὸν ὀμμάτων βέλος,

δηξίθυμον ἔρωτος ἄνθος.

παρακλίνασʼ ἐπέκρανεν

δὲ γάμου πικρὰς τελευτάς,
745

δύσεδρος καὶ δυσόμιλος

συμένα Πριαμίδαισιν,

πομπᾷ Διὸς ξενίου,

νυμφόκλαυτος Ἐρινύς.

750

Χορός

παλαίφατος δʼ ἐν βροτοῖς γέρων λόγος
750

τέτυκται, μέγαν τελε-

σθέντα φωτὸς ὄλβον

τεκνοῦσθαι μηδʼ ἄπαιδα θνῄσκειν,

ἐκ δʼ ἀγαθᾶς τύχας γένει
755

βλαστάνειν ἀκόρεστον οἰζύν.

δίχα δʼ ἄλλων μονόφρων εἰ-

μί· τὸ δυσσεβὲς γὰρ ἔργον

μετὰ μὲν πλείονα τίκτει,

σφετέρᾳ δʼ εἰκότα γέννᾳ.
760

οἴκων δʼ ἄρʼ εὐθυδίκων

καλλίπαις πότμος αἰεί.

763

Χορός

φιλεῖ δὲ τίκτειν Ὕβρις

μὲν παλαιὰ νεά-

ζουσαν ἐν κακοῖς βροτῶν
765

ὕβριν τότʼ ἢ τόθʼ, ὅτε τὸ κύρ-

ιον μόλῃ φάος τόκου,

δαίμονά τε τὰν ἄμαχον ἀπόλεμ-

ον, ἀνίερον Θράσος, μελαί-

νας μελάθροισιν Ἄτας,
770

εἰδομένας τοκεῦσιν.

772

Χορός

Δίκα δὲ λάμπει μὲν ἐν

δυσκάπνοις δώμασιν,

τὸν δʼ ἐναίσιμον τίει βίον.
775

τὰ χρυσόπαστα δʼ ἔδεθλα σὺν

πίνῳ χερῶν παλιντρόποις

ὄμμασι λιποῦσʼ, ὅσια προσέμολ-

ε, δύναμιν οὐ σέβουσα πλού-

του παράσημον αἴνῳ·
780

πᾶν δʼ ἐπὶ τέρμα νωμᾷ.

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 699 focus

Ἰλίῳ δὲ κῆδος ὀρθώνυμον τελεσσίφρων

700

μῆνις ἤλασεν, τραπέζας ἀτίμωσιν ὑστέρῳ χρόνῳ

καὶ ξυνεστίου Διὸς

πρασσομένα τὸ νυμφότιμον μέλος ἐκφάτως τί

οντας,

ὑμέναιον, ὃς τότ᾽ ἐπέρρεπεν

γαμβροῖσιν ἀείδειν.

μεταμανθάνουσα δ᾽ ὕμνον Πριάμου πόλις γε

ραιὰ

710

πολύθρηνον μέγα που στένει κικλήσκουσα Πάριν

τὸν αἰνόλεκτρον,

παμπρόσθη πολύθρηνον

αἰῶν᾿ ἀμφὶ πολιτᾶν

715

μέλεον αἷμ᾽ ἀνατλᾶσα.

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Gottfried Hermann, 1852.) — 699 focus

Ἰλίῳ δὲ κῆδος ὀρ-
675

θώνυμον τελεσσίφρων

μῆνις ἤλασεν, τραπέζας ἀτί-

μωσιν ὑστέρῳ χρόνῳ

καὶ ξυνεστίου Διὸς

πρασσομένα τὸ νυμφότιμον
680

μέλος ἐκφάτως τίοντας

ὑμέναιον, ὃς τότ' ἐπέῤῥεπεν

γαμβροῖσιν ἀείδειν.

στρ. β'.

μεταμανθάνουσα δ᾽ ὕμνον

Πριάμου πόλις γεραιὰ
685

πολύθρηνον μέγα που στένει, κικλήσκου-

σα Πάριν τὸν αἰνόλεκτρον,

παμπορθῆ πολύθρηνον αἰ-

ῶνα, φίλον πολιτᾶν

μέλεον αἷμ' ἀνατλᾶσα.
690

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ (OCR draft) Experimental (ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 699 focus

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. N. Wecklein, 1885.) — 699 focus

Ἰλίῳ δὲ κῆδος ὀρ-

θώνυμον τελεσσίφρων

μῆνις ἤλασεν, τραπέζας ἀτί-

μωσιν ὑστέρῳ χρόνῳ

705

καὶ ξυνεστίου Διός

¹²³⁴

πρασσομένα τὸ νυμφότι-

μον μέλος ἐκφάτως τίοντας,

ὑμέναιον, ὃς τότ' ἐπέρρεπεν

γαμβροῖσιν ἀείδειν.

710

μεταμανθάνουσα δ᾽ ὕμνον

Πριάμου πόλις γεραιὰ

πολύθρηνον μέγα που στένει, κικλή-

σκουσα Πάριν τὸν αἰνόλεκτρον,

παμπρόσθη πολύθρηνον

715

αἰῶν᾽ ἀμφὶ πολιτῶν

μέλεον αἷμ᾽ ἀνατλᾶσα.

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Martin L. West, 1990.) — 699 focus

Ἰλίωι δὲ κῆδος ὀρθώνυμον τελεσσίφρων

700

Μῆνις ἤλασεν, τραπέ-

ζας ἀτίμωσιν ὑστέρωι χρόνωι

καὶ ξυνεστίου Διός

πρασσομένα τὸ νυμφότιμον

705

μέλος ἐκφάτως τίοντας,

ὑμέναιον, ὃς τότ᾽ ἐπέρρεπε γαμβροῖσιν ἀείδειν.

μεταμανθάνουσα δ᾽ ὕμνον

Πριάμου πόλις γεραιά

710

πολύθρηνον, μέγα ποὺ στένει κικλήισκου-

σα Πάριν τὸν αἰνόλεκτρον,

παμπορθῆ πολύθρηνον αἰῶ θεμένα πολιτᾶν,

715

μέλεον αἷμ᾽ ἀνατλᾶσα.

Aeschyli Agamemnon (OCR draft) Experimental (Aeschyli Agamemnon. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 699 focus

ΧΟ.

Ἰλίωι δὲ κῆδος ὀρ-
700

θώνυμον τελεσσίφρων

μῆνις ἤλασεν, τραπέζας ἀτί-

μωσιν ὑστέρωι χρόνωι

καὶ ξυνεστίου Διός

πρασσομένα τὸ νυμφότι-
705

μον μέλος ἐκφάτως τίοντας,

ὑμέναιον, ὃς τότ᾽ ἐπέρ-

ρεπε γαμβροῖσιν ἀείδειν.

μεταμανθάνουσα δ᾽ ὕμνον

Πριάμου πόλις γεραιὰ
710

πολύθρηνον μέγα που στένει κικλήσκου-

σα Πάριν τὸν αἰνόλεκτρον,

†παμπρόσθη πολύθρηνον

†αἰῶν᾿ ἀμφὶ πολίταν,

μέλεον αἷμ᾽ ἀνατλᾶσα. –
715

Translations (8)

Agamemnon Perseus (Aeschylus. The poetical works of Robert Browning, Volume 13. Browning, Robert, translator; Berdoe, Edward, editor. London: Smith, Elder and Co., 1889.) — 681-802 focus

CHOROS.

Who may he have been that named thus wholly with exactitude —

(Was he someone whom we see not, by forecastings of the future

Guiding tongue in happy mood?)

— Her with battle for a bridegroom, on all sides contention-wooed,

Helena? Since — mark the suture! —
685

Ship’s-Hell, Man’s-Hell, City’s-Hell,

From the delicately-pompous curtains that pavilion well,

Forth, by favour of the gale

Of earth-born Zephuros did she sail.

Many shield-bearers, leaders of the pack,
690

Sailed too upon their track,

Theirs who had directed oar,

Then visible no more,

To Simois’ leaf-luxuriant shore —

For sake of strife all gore!
695

699

To Ilion Wrath, fulfilling her intent,

This marriage-care — the rightly named so — sent:
700

In after-time, for the tables’ abuse

And that of the hearth-partaker Zeus,

Bringing to punishment

Those who honoured with noisy throat

The honour of the bride, the hymenseal note
705

Which did the kinsfolk then to singing urge.

But, learning a new hymn for that which was,

The ancient city of Priamos

Groans probably a great and general dirge,

Denominating Paris
710

The man that miserably marries: —

She who, all the while before,

A life, that was a general dirge

For citizens’ unhappy slaughter, bore.

716

And thus a man, by no milk’s help,

Within his household reared a lion’s whelp

That loved the teat

In life’s first festal stage:

Gentle as yet,
720

A true child-lover, and, to men of age,

A thing whereat pride warms;

And oft he had it in his arms

Like any new-born babe, bright-faced, to hand

Wagging its tail, at belly’s strict command.
725

727

But in due time upgrown,

The custom of progenitors was shown:

For-thanks for sustenance repaying

With ravage of sheep slaughtered —
730

It made unbidden feast;

With blood the house was watered,

To household came a woe there was no staying:

Great mischief many-slaying!

737

From God it was-some priest

Of Até, in the house, by nurture thus increased.

At first, then, to the city of Ilion went

A soul, as I might say, of windless calm —
740

Wealth’s quiet ornament,

An eyes’-dart bearing balm,

Love’s spirit-biting flower.

But — from the true course bending —

She brought about, of marriage, bitter ending:
745

Ill-resident, ill-mate, in power

Passing to the Priamidai — by sending

Of Hospitable Zeus —

Erinus for a bride, — to make brides mourn, her dower.

750

Spoken long ago
750

Was the ancient saying

Still among mortals staying:

Man’s great prosperity at height of rise

Engenders offspring nor unchilded dies;

And, from good fortune, to such families,
755

Buds forth insatiate woe.

Whereas, distinct from any,

Of my own mind I am:

For ’t is the unholy deed begets the many,

Resembling each its dam.
760

Of households that correctly estimate,

Ever a beauteous child is born of Fate.

763

But ancient Arrogance delights to generate

Arrogance, young and strong mid mortals’ sorrow,

Or now, or then, when comes the appointed morrow.
765

And she bears young Satiety;

And, fiend with whom nor fight nor war can be,

Unholy Daring — twin black Curses

Within the household, children like their nurses.

772

But Justice shines in smoke-grimed habitations,

And honours the well-omened life;

While, — gold-besprinkled stations

Where the hands’ filth is rife,
775

With backward-turning eyes

Leaving, — to holy seats she hies,

Not worshipping the power of wealth

Stamped with applause by stealth:

And to its end directs each thing begun.
780

782

Approach then, my monarch, of Troia the sacker, of Atreus the son!

How ought I address thee, how ought I revere thee, — nor yet overhitting

Nor yet underbending the grace that is fitting?

Many of mortals hasten to honour the seeming-to-be —
785

Passing by justice: and, with the ill-faring, to groan as he groans all are free.

But no bite of the sorrow their liver has reached to:

They say with the joyful, — one outside on each, too,

As they force to a smile smileless faces.

But whoever is good at distinguishing races
790

In sheep of his flock — it is not for the eyes

Of a man to escape such a shepherd’s surprise,

As they seem, from a well-wishing mind,

In watery friendship to fawn and be kind.

Thou to me, then, indeed, sending an army for Helena’s sake,
795

(I will not conceal it) wast — oh, by no help of the Muses! — depicted

Not well of thy midriff the rudder directing. — convicted

Of bringing a boldness they did not desire to the men with existence at stake.

But now — from no outside of mind, nor unlovingly — gracious thou art

To those who have ended the labour, fulfilling their part;
800

And in time shalt thou know, by inquiry instructed,

Who of citizens justly, and who not to purpose, the city conducted.

The Agamemnon (OCR draft) Experimental (The Agamemnon. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 699 focus

'Twas Wrath who accomplishes her purposes that brought to Ilion a

"care"

correctly named, avenging at a late season the dishonour of the board, and of Jove, guardian of the hearth, punishing them who loudly honoured the marriage song, which then befell the nuptial party to sing. But the Priam's ancient city, now taught another song, is wailing. I ween, in loud lament calling Paris the ill-wedded, having all the time before led a life of many laments, because, of the hapless blood of her inhabitants.

AGAMEMNON (OCR draft) Experimental (AGAMEMNON. Paul Mazon, 1920-1925.) — 699 focus

Agamemnon (OCR draft) Experimental (Agamemnon. Robert Potter, 1779.) — 699 focus

To Troy the ſhining miſchief came,

795

Before her young-ey’d pleaſures play;

But in the rear with ſtedfaſt aim

Grim viſag’d vengeance marks his prey,

Waiting the dreadful hour

The terrors of offended Heav’n to pour

800

On those that dar’d, an impious train,

The rights of hoſpitable Jove prophane;

Nor rever’d that ſacred ſong,

Whoſe melting ſtrains the bride’s approach declare,

As Hymen wakes the rapture-breathing air,

805

Far other notes belong,

The voice of mirth now heard no more,

To Priam’s ſtate: its ruins o’er

Wailing instead, diſtreſs, and loud lament;

Long ſorrows ſprung from that unholy bed,

810

And many’ a curſe in heart-felt anguish ſent

On its woe-wedded Paris’ hated head.

STROPHE 2.

Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 699 focus

Antistrofe I

805

Né fu vana quella furia,

ma converse in altri affanni

l'obbrobrioso parentaggio;

e, col volgere degli anni,

della mensa violata

810

la vendetta esercitò,

e di Giove Ospitale, su quanti

levarono i cantici

di nozze con voci festanti,

lodâr l'imeneo, che dei generi
815

sovresse le bocche volò.

Or n'è persa la memoria:

solo intona querimonie

or di Priamo la città.

Ed impreca fra le lagrime
820

contro il talamo di Paride

luttuoso, onde fra gemiti

corse in copia il sangue misero

cittadin per lunga età.

2

Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 699 focus

English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 699 focus

Heaven's jealousy, that works its will,

Sped thus on Troy its destined ill,
820

Well named, at once, the Bride and Bane;

And loud rang out the bridal strain;

But they to whom that song befel

Did turn anon to tears again;

Zeus tarries, but avenges still
825

The husband's wrong, the household's stain!

He, the hearth's lord, brooks not to see

Its outraged hospitality.

Even now, and in far other tone,

Troy chants her dirge of mighty moan,
830

Woe upon Paris, woe and hate!

Who wooed his country's doom for mate—

This is the burthen of the groan,

Wherewith she wails disconsolate

The blood, so many of her own
835

Have poured in vain, to fend her fate;

German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos, Band I, Agamemnon. Independent Donner line citations, Smyth card correspondence, twelve located textual notes and opening metrical facsimiles. Unfinished OCR proofreading and note attribution are documented in the review inventory.) — 699 focus

Ehe, Wehe, sandte da,

Rachesinnend, Götterzorn

Ueber Ilion, vergalt spät hernach

Schwer des gastlichen Tisches Schmach
675

Und des Herdbeschirmers Zeus

Allen, die dort am Vermählungsfest,

Feiernd die Braut, zu laut gejubelt,

Und den Brüdern, die das Geschick erkor,

Zu singen das Brautlied.
680

Sie verlernte bald den Festsang,

Die ergraute Troerveste;

Und in laut jammernden Gramestönen ruft

Sie den zum Fluche vermählten Paris,

Lange bevor sie das volle Graun
685

Sehen muß um die Bürger,

Die hinsanken im Blute.

Zweite Strophe.

Commentary

Critical apparatus to Agamemnon (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Agamemnon.) focus

651. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-402

ταῦτ' ἔχειν δοξάζομεν Libri

ἡμεῖς τ᾽ ἐκείνους ταῦτ᾽ ἔχειν δοξάζομεν

, recte. Schützius

ἡμεῖς δ᾽ ἐκείνους ταῦτ᾽ ἔχειν δοξάζομεν

, et

ταὔτ'

ex Stanleii coniectura etiam Blomfieldius.

651

652. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-403

εἰ δ' οὖν Aurati coniecturam,

εἰ γὰρ οὖν

, quam suffuratus est Stanleius, recepit Blomfieldius. Male. Non, ut Wellauerus putat, cur fausta cupienda et exspectanda sint, caussa additur, sed potius, quoniam praeco, quum optat, sperare se indicat, addit cur speret.

652

654. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-404

εἰ δ' οὖν Aurati coniecturam,

εἰ γοῦν

, suam fecit Stanleius. Recepit eam Boissonadus, sublata in fine praecedentis versus plena distinctione, et plene interpungens post

ἐξαναλῶσαι γένος

, quo tollitur concinnitas. Vossius

εἰ γοῦν

, non male. Blomfieldius

εἰ γάρ

. Nihil mutandum est.

Εἰ δ' οὖν

est si igitur. τις

τίς ἀκτὶς

Flor.

654

655. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-405

ζῶντα καὶ βλέποντα Libri

καὶ ζῶντα καὶ βλέποντα

. Toupius Emend. III. p. 557. ex eo quod apud Hesychium legitur,

χλωρόν τε καὶ βλέποντα

(male scriptum

βλέπων

ἀντὶ τοῦ ζῶντα

, scribendum censuit

χλωρόν τε καὶ βλέποντα

, mea quidem sententia verissime. Sed Blomfieldio ridiculum videtur

χλωρόν

, iuvenem. Quid vero, ut ridicule interpretaretur, eum impulit? Valentem intelligi poeta voluit.

655

657. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-406

οἶδ'

τίς αὐτὸν

Flor.

657

658. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-407

κλύων

Flor. ut Vict. sed ab eadem manu

ει

supra scripto.

κλύειν

Farn. cum glossa

ἀκούειν

658

659. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-408

ὠνόμαζεν Si recte legitur

ὠνόμαζεν

, intelligendum putem ita ut sit coepit nominare. Sed dubitari potest an

ὠνόμασεν

scripserit Aeschylus. V. ad Eur. Iph. Aul. v. 418. 1072.

φερεγγύῳ

dixit Aeschylus Suppl. v. 38. Infra v. 751. verum fortasse est

σεβίζω

, quod Flor. praebet.

659

661. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-409

προνοίαισι Libri

προνοίας

. Emendavit Pauwius. Hoc dicitur, an aliquis, quem non videmus, fatis destinatorum praescius linguam opportune regens?

661

664. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-410

NA Hunc versum non logaoedicum esse, qui sequuntur Anacreontei videntur arguere. Quare, ut concinni sint inter se concordantes numeri, prima syllaba recidenda esse videtur, ut sola per se constet:

τίς ποτ' ὠνόμαζεν ὧδ' ἐς τὸ πᾶν ἐτητύμως

664

666. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-411

ἑλέναυς Libri

ἑλένας

. Id Salmasius in Exerc. Plin. p. 78. Dorice pro

Ἑλένης

dictum esse putavit. Scholiastae ineptae explicationi,

ὁ ἑλὼν καὶ καθελὼν τὸν τῆς Ἑλένης ἄνδρα Ἀλέξανδρον, καὶ τὴν πόλιν αὐτοῦ

, Scaliger haec adscripsit,

“si Agamemnon est ἑλανδρος τῆς Ἑλένης, non tamen propterea Ελένη dicta fuerit ἀπὸ τοῦ ἑλεῖν.”

Schneidewinus ad Ibycum p. 146.

ἑλέπτολις

. Quod graviter vituperat Lobeckius Paralip. p. 228. defendens

ἑλένας

, sed ut non satisfaciat. Recte

ἑλέναυς

Blomfieldius et Elmsleius ad Bacch. v. 508. ubi aliquot similia ex tragicis exempla congessit. Ceterum et numerorum concinnitas, et quae in recitando tribuenda singulis verbis vis est, monstrat non posse hunc cum sequente versu in unum coniungi numerum, sed in

ἑλέπτολις

ultimam syllabam ancipitis lege pro longa esse.

666

667. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-412

ἁβροτίμων In Farn. ad

ἁβροτίμων

adscripta est interpretatio

τῶν λίαν τιμίων

. Salmasius in Exerc. Plin. p. 78. scripsit

ἁβρόπινον

, quod Porsonus et Blomfieldius receperunt. Usus est hac voce Lycophron v. 863. quem ab Aeschylo eam sumpsisse Blomfieldius coniicit ex eo quod paullo ante ad v. 855. a Tzetza dictum est

γίνωσκε, ὦ Λυκόφρων, ὅτι τινὰς μὲν λέξεις ἀπὸ Αἰσχύλου κλέπτεις

. At id ad

εὐμαρίδας

spectat. Interpretem codicis Farnesiani aliquis

ἁβροτίμων

legisse suspicetur. Ego quidem etsi aptissimum esse

ἁβρόπινον

fateor, tamen audacius compositam vocem eo minus spreverim, quod simili

ἁβρόπηχυν

Euripides usus est in Iph. Taur. v. 1147.

667

668. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-413

προκαλυμμάτων Quid

προκαλύμματα

sint declaratur Pollucis verbis III. 37.

τὸ δὲ παρὰ τῇ εὐνῇ παραπέτασμα παστός

. ἔπλευσε Scriptum

ἔπλευσεν

in libris est.

668

669. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-414

γίγαντος Bene Wakefieldius in Silva crit. I. p. 41. huc rettulit Hesychii adnotationem

γίγαντος, μεγάλου, ἰσχυροῦ, ὑπερφυοῦς

669

671-672. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-415

πλάταν ἄφαντον κελσάντων Libri

πλάταν ἄφαντον κελσάντων

. Ad

πλάταν

in Farn. adscriptum

τὴν κώπην

. Canterus

πλάτας

coniecit, Heathius

πλατῶν

. Et potuit profecto

ἴχνος πλατῶν ἄφαντον

coniungi, quum

πλάται

numero plurali etiam unam navem interdum significent, ut in Iph. Taur. v. 1140. 1358. Deinde

κέλσαντες

Blomfieldio teste Auratus, quem Spanhemius

κέλσαντάς

coniecisse scribit, et Musgravius. Recepit hoc Porsonus: sed quum ita interpunxerit,

κυναγοὶ κατ᾽ ἴχνος, πλάταν ἄφαντον κέλσαντες Σιμόεντος ἀκτὰς ἐπ' ἀξιφύλλους

, pervertit sententiam. Non enim persequentium, sed eorum quos persequebantur navis

ἄφαντος

erat dicenda. Id animadvertens, ut videtur, Blomfieldius, in ceteris sequens Porsonum,

κατ᾽ ἴχνος πλατᾶν ἄφαντον

scripsit. Nihil mutandum esse vidit Wellauerus. Paris enim et Helena sunt de quibus dictum est

κελσάντων πλάταν ἄφαντον ἐπ᾽ ἀκτὰς Σιμόεντος

, quorum

κατ᾽ ἴχνος

sunt (nam omissum est

ᾔεσαν

) illi qui eos persequuntur armati. ἀκτὰς

ἀκτᾶς

Flor.

673. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-416

ἐπ' ἀξιφύλλους Mirum est quod Porsonus et servavit

ἐπ' ἀξιφύλλους

, quod in Flor. Vict. est, et ne dubitationis quidem notam apposuit. In Farn. paullo emendatius scriptum, Elmsleio teste,

εἰς ἀξιφύλλους

, et additum

συνίζησις

. Sed

εἰς

pro

ἐπ'

esse scriptum non adnotavit Bekkerus.

673

676. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-417

τελεσσίφρων

, ut Arnaldus scribendum vidit, Farn.

τελεσίφρων

Flor. Vict.

676

677-678. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-418

ἀτίμωσιν

ἤλασε τραπέζας ἀτίμως, ἵν᾽ ὑστέρῳ χρόνῳ

Flor. Vict.

ἤλασε τραπέζας ἀτίμως ὑστέρῳ χρόνῳ

, adiectis glossis

ἐπέφερε

ἕνεκα

, Farn.

ἤλασεν

Porsonus. Cantero

ἀτίμωσιν

debetur.

681. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-419

τίνοντας Quod libri habent,

τίοντας

, quum visum esset honorantes significare, non mirum est de scriptura dubitatum esse. Male vero Blomfieldius

τοίας

, Schützii coniecturam, recepit, id ut esset punientis. Id Graece diceretur

τισομένου

. Intelligendum est luentes. Hoc autem vereor ne Aeschylus non dixerit insolenter

τίοντας

, sed

τίνοντας

. ἐκφάτως Adverbium

ἐκφάτως

Blomfieldio idem quod

ἀφάτως

esse videbatur. Invenitur

ἔκφατος

apud Maximum v. 451.

ἢ διχόμηνον ἄγοι σέλας ἔκφατον

. Sed non ut

ἐκνόμως

atque alia huic similia

ἐκφάτως

dici potuit. Magis crediderim supra modum dicendum significare, sicut in malam partem

ἐκτόπως

dictum est a Manethone III. 331.

681

682. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-420

ἐπέπρεπεν

, cum glossa

ἥρμοζεν

, Farn.

ἐπέρρεπεν

Flor. Recte

ἐπέπρεπεν

Vict. Hoc verbo supra v. 236. activo, hic neutrali poeta usus est. Nescio autem an scribendum sit

ὑμέναιον οἷς τότ' ἐπέρρεπεν γαμβροῖσι θεῖναι

, luentes laudem nuptialem, quibus tum hoc incubuit ut hymenaeum sponsis canerent.

682

685. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-421

γέρων Auratus

γεραιόν

. Apte Stanleius comparavit Horatii Carm. I. 15, 18. et regnum Priami vetus.

685

688. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-422

παμπορθῆ πολύθρηνον αἰῶνα Libri

παμπρόσθη πολύθρηνον

. Posteriorem vocem Schützius aliquando censuit in

πολύδακρυν

mutandam esse, quoniam apud Hesychium scriptum est

πολύδακρυ, πολύθρηνον

. Ad priorem emendandam quae allata sunt, ut inepta et aperte falsa omittam, sensum certe praebent

παμπενθῆ

Aurati et

παμπηδὴν

Schützii. In Opusc. IV. p. 337. hanc protuli emendationem,

κικλήσκουσα Πάριν τὸν αἰνόλεκτρον πάμπορθ', ἢ πολύθρηνον αἰῶνα

. Melior tamen est et, ut puto, vera Seidleri emendatio,

κικλήσκουσα Πάριν τὸν αἰνόλεκτρον, παμπορθῆ πολύθρηνον αἰῶνα

688

689-690. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-423

αἰῶνα, φίλον πολιτῶν μέλεον αἷμ' ἀνατλᾶσα Libri

αἰῶν' ἀμφὶ πολίταν

. Genitivum

πολιτῶν

Auratus, Scaliger, alii restituerunt. Deinde

μέλεον

Flor. ex correctione pro ante scripto

μέλαιον

. Meam emendationem Humboldtus expressit,

αἰῶνα, φίλον πολιτῶν μέλεον αἷμ' ἀναπλᾶσα

. Non norat

ἀμφί

scholiastes, qui haec adscripsit,

αἰῶνα πολύθρηνον καὶ μέλεον αἷμα ἀνατλᾶσα

693. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-424

αὖθ'

οὕτως ἄΐστος

Flor. Vict. sed in Flor. ad ultimam

οὕτως

vocabuli syllabam

ος

supra adscriptum est, habetque

οὕτως

Farn. Id Auratus coniectura assecutus erat. Non est illa tamen, ut ex metro cognoscitur, vera scriptura, sed

αὖθ'

. Id et sic et

αὖθ'

esse videtur scriptum, ut alii

οὗτος

, alii

οὕτως

interpretandi caussa apponerent.

693

697. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-425

ἔχων Libri

ἔχων

. In Farn. glossae adscriptae

πρόσεχε, προσεῖχεν

. Casauboni Pearsonique coniecturam

ἔχων

a Blomfieldio, Wellauero, Scholefieldio receptam videas quod ea forma in Persis v. 658. inveniatur. At nec veri simile est hic tam exili forma dicendi usum esse poetam, et quid tandem reprehendat quis in librorum scriptura, quum a neutrali significatu non raro dicatur? Supra v. 176.

Ἀχαϊκὸς λεώς, Χαλκίδος πέραν ἔχων παλιρρόθοις ἐν Αὐλίδος τόποις.

697

698. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-426

νεότροφον

νεοτρόφον

Flor.

698

702. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-427

τοκέων

τοκήων

Flor. Vict.

τοκέων

recte Farn.

702

703. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-428

χάριν τροφᾶς γὰρ

χάριν γὰρ τροφᾶς

Flor. Vict.

χάριν γὰρ τροφεῦσιν

Farn. quod receperunt Blomfieldius et Scholefieldius, quia, si v. 693.

οὕτως

legitur, metra exaequantur. Corrupit hunc locum Wellauerus, quum

ἔθος τὸ πρόσθε τοκήων

scripsit, quod ipsi sensus poscere est visus. Altero in versu ex Pearsoni Heathiique sententia

χάριν τροφᾶς γὰρ

posuit. Hoc ego quoque probandum censui, qui

τροφεῦσι

Triclinii coniecturam esse credam, numeros quidem eosdem praebentem quos servatum in stropha

οὕτως

habet, sed eos, si quid video, non satis concinnos.

703

704. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-429

ἀρχαῖς

ἄταις

Farn. Vict.

ἄτας

Flor. In Farn. adscripta interpretatio

ἤγουν πολέμοις

. Fuerunt qui

ἄγραισιν

aut

σὺν ἄταις

scribendum esse putarent. Quod ego in El. doctr. metr. p. 326. proposueram,

ἄγαν

, receperunt Blomfieldius aliique, sed non explicuerunt. Patet autem non esse dictam eam vocem ut v. 126. ubi invidiam atque indignationem significat, sed eandem vim habere atque

ἄγος

. Proprie enim stuporem significat admiratione ortum, quae quum rei malae atque infandae magnitudine excitatur, coniuncta est cum indignatione atque aversione animi. Inde

ἄγη

etiam de ipsa re, quae eos sensus excitat, dictum esse videri potest. Sic in Choeph. v. 820.

ἔνδοθεν φοινίαν ἄγαν τιθείς

, nam ibi quoque male legitur

ἄταν

. Sed fateor id et mirum videri nec satis aptum huic loco. Quare non dubito quin ab

ἄγη

diversum fuerit

ἄτη

, factum ab

ἅζω

, quod significaret consecrationem, sacrificium. Nam

ἅζεσθαι

est sibi sacrum reddere, ut, si

ἅζειν

activum umquam in usu fuit, id consecrare alii aliquid esse debuerit. Conspirat autem

ἁγνός

, quod consecratum proprie significavit. Simul ex hac duarum vocum confusione explicari potest interpretationis apud grammaticos fluctuatio.

704

707. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-430

κακὸν ἦθος

κακὸν δ' ἦθος

Flor. Vict. Particulam, quam Pauwius vidit delendam esse, omittit Farn.

707

710. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-431

προσεθρέφθη Libri

προσεθράφη

. Heathius

πρὸς ἐτράφη

, qui videtur scribere voluisse

προσεθρέφθη

, quod reposuit Porsonus.

710

711. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-432

παράυτα

πάραυτα δ' ἐλθεῖν

Flor.

παραυτὰ δ᾽ οὖν ἐλθεῖν

Farn. Vict. Et

οὖν

quidem atque in antistrophico versu

τοῖς

iam ante cognitam Flor. codicis scripturam a me deleta erant. In

πάραυτα

hunc accentum tenui, quo hodie quoque Graecos uti testatus est Coraes in dissertatione Prodromo bibliothecae Graecae praemissa p. 50. Hesychius

πάραυτα, παραχρῆμα, εὐθέως, παραυτίκα

. Vitiosam eam prosodiam putabat Dorvillius ad Char. p. 311 (388).

711

713. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-433

ἀκασκαῖον μὲν Libri

ἀκασκαῖον ἄγαλμα

. Post

ἄγαλμα

distinctionem addidit Stanleius. Porsonus

ἀκασκαῖον δ'

edidit: quem omnes secuti sunt. Porsonus enim si praesul soloecismum facit, quis non redamtruet olli?

Δὲ

non habet locum nisi aut verbo vel novo addito vel repetito priore, aut rebus quae per

μὲν

δὲ

distinguuntur sibi oppositis, ut paullo post v. 730. de quo genere dixit Boeckhius ad Pindari Pyth. XI. 1. Itaque in Aiace v. 624. scribendum est

ἢ που παλαιᾷ μὲν ἔντροφος ἡμέρᾳ λευκῷ τε γήραι μάτηρ νιν ὅταν νοσοῦντα φρενομόρως ἀκούσῃ,

quamvis libri omnes

δὲ

habeant. Eodem modo Aeschyli versus corrigendus erat. Illud

μὲν — τε

vel

μὲν — καὶ

frequens est apud Pindarum.

Ἀκασκαῖον

explicandum ex Hesychio,

ἄκασκα, ἡσύχως, μαλακῶς, βραδέως

. Grammaticus in Bekkeri Anecd. p. 371, 1.

ἄκασκα, ἥσυχα, βραδέα

(legitur

φαρδέα

). Κρατῖνος Νόμοις.

ἢ πρεσβύται πάνυ γηραλέοι, σκήπτροισιν ἄκασκα προβῶντες.

Eustathius p. 665, 29.

τὸ δὲ ἀκήν, περὶ οὗ ἀλλαχοῦ εἴρηται, εὕρηται λεγόμενον καὶ ἀκασκᾶ. Αἴλιος δὲ Διονύσιος καὶ χρῆσιν παράγει Κρατίνου ταύτην “σκηπτροῖσιν ἀκασκᾶ προβιβῶντα.”

713

716. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-434

παρακλίνασ'

παρακλίνουσ'

Farn. Vict. Coli signo post hanc vocem interpungunt Vict. Cant. Auratus

παρακινοῦσ᾽ ἐπέκρανεν

, si recte notavit Spanhemius. Certe viderat Auratus verbum hoc cum sequentibus coniungendum esse, quod monuerunt deinde etiam alii, non illi tamen rem apertissimam persuadentes Porsono Blomfieldioque. In Flor. scriptum est

παρακλίνασ'

, idque propter codicis auctoritatem praetuli. Dictum id est neutraliter, declinans, i. e. a pristina via decedens.

716

Wecklein’s commentary on Agamemnon (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 30–140; Iowa and Harvard OCR collated conservatively. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

481-685. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-270

zweites Epeisodion. Die vorausgehenden Erwägungen haben den Chor trübsinnig gemacht. Da er nur Schlimmes ahnt, kann er an die durch die Feuerpost mitgeteilte Siegesbotschaft nicht mehr recht glauben. Sein Mifstrauen wird zwar bei dem Auftreten des Herolds scheinbar Lügen gestraft, aber doch erfährt man aus der weiteren Erzählung desselben, dafs der Groll der Gottheit (654) bei der Heimkehr des Heeres bereits gefühlt worden ist (vgl. 353-355 mit 532 f.). So rechtfertigen die ethischen Gedanken des vorhergehenden Stasimon die Einfügung eines Berichts über die im Epos mehrfach behandelten Leiden der Heimfahrt (Einl. S. 2 und 5) und die Schicksale des Menelaos, der für die eigentliche Handlung des Stücks nur die Bedeutung einer Episode hat, jedoch die für die Handlung dieses und des folgenden Stücks nötige Abwesenheit des Menelaos motiviert und jedenfalls auch zur Erklärung des nachfolgenden Satyrspiels Proteus diente. 481-507 unterreden sich Choreuten und zwar, wie es scheint, der Chorführer als Führer des einen und der Führer des anderen Halbchors. Der Chor erweckt die Vorstellung, als dringe der Ton von den Opfergesängen in der Stadt (599 f.) an sein Ohr. So will im Phaethon des Euripides (fr. 781, 4 f.) Klymene den Hochzeitsgesang aus der Nähe hören, während der Chor, welcher nachher das Brautlied zu singen hat, sich noch auf der Bühne befindet. Soph. Oed. K. 18 spricht Antigone von dem Gesang der Nachtigallen im Haine. Trach. 863 hört der Chor Weherufe im Hause, während der Zuschauer nichts vernimmt.

650. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-373

παιᾶνα Ερινύων, einen Päan, der kein wahrer Päan (Gesang des Heiles und der Freude) ist (,, Höllengeister-Lobgesang" Keck). Vgl. Eur. Tro. 578 τί παιᾶν᾽ ἐμὸν στενάζεις und zu Cho. 151 .

653. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-374

Für das bei ἥκοντα vorschwebende οὐ πρέπει συμμίξαι tritt eine lebhaftere Wendung ein. Vgl. 959, 970, 996, Cho. 518 , 787, 1057, Eum. 95 , 100, 480, Sept. 668 ἀνδροῖν δ᾽ ὁμαίμοιν θάνατος ὧδ᾽ αὐτοκτόνος, οὐκ ἔστι γῆρας τοῦδε τοῦ μιάσματος, Suppl. 770 ὡς καὶ ματαίων ἀνοσίων τε κνωδάλων ἔχοντες ὀργάς χρὴ φυλάσσεσθαι κράτος, auch Hom. O 267 ὃ δ᾽ ἀγλαΐηφι πεποιθώς, ῥίμφα ἑ γοῦνα φέρει μετὰ ἤθεα καὶ νομὸν ἵππων. κεδνὰ τοῖς κακοῖσι könnte man τοῖς - Für κεδνοῖς κακά erwarten. Aber Ähnliches findet sich öfter im Griechischen und Lateinischen, z. B. Soph. Ant. 516 εἰ τοί σφε τιμᾶς ἐξ ἴσου τῷ δυσσεβεῖ, Cic. de off. II 14, 48 si vero inest in oratione mixta modestiae gravitas für mixta gravitati modestia (vgl. F. W. Schmidt Krit. Studien zu den griech. Dram. I S. 38 ff.).

654. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-375

⁴

Αχαιοῖς νοη dem Begriff μηνίειν in οὐκ ἀμ. θεῶν abhängig, der nicht ohne Göttergroll gegen die Achäer war. Vgl. Plut. Mor. p. 578 A οὐδ᾽ αὐτοῖς, ἔφη, Λακεδαιμονίοις ἀμήνιτον ἔοικεν εἶναι τὸ δαιμόνιον. Der Gen. wie bei ἀλαμπὲς ἡλίου Soph. Trach. 691 , vgl. zu 468.

655-656. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-376

ξυνώμοσαν; vgl. Eum. 127 ὕπνος πόνος τε, κύριοι συνωμόται. ὄντες ἔχθιστοι: Ovid fast. IV 787 cunctarum contraria semina rerum sunt duo discordes, ignis et unda, dei. - τὰ πίστ᾽ ἐδειξάτην, besiegelten ihren Bund.

658. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-377

ἐν νυκτὶ wird als nachträgliche Bestimmung gegeben (in der Nacht war's). Vgl. 248. δυσκύμαντα κακά, schlimmen Wogendrangs Unheil.

660. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-378

κεροτυπούμεναι: μεταφορὰ ἀπὸ τῶν ταύρων Schol. Vgl. Pers. 418 ἐμβόλοις χαλκοστόμοις παίοντο und das Homerische νεῶν ὀρθοκραιράων ( Σ 3, Schol. κατὰ πρύμναν καὶ πρῶραν ἀνατεταμένων). zu τυ-

661. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-379

χειμών τυφῶ (Gen. φώς), der von einem Wirbelwind erzeugte Sturm. Vgl. κύματα παντοίων ἀνέμων Hom. Β 397. σὺν und ἐv bei den Dichtern öfter, wo - die Prosa den dat. instrum. setzt. ζάλη ὀμβρόκτυπος, hagelprasselndes Unwetter.

⁵

662. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-380

ᾤχοντ᾽ ἄφαντοι d. i. „sie versanken". - Der Sturm trieb die Schiffe vor sich her, „wie wenn der Wolf die Herde scheucht".

664. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-381

ἀνθοῦν, „prangend, sich färbend", wir,,besät". Vgl. Prom. 23 χροιᾶς ἀμείψεις ἄνθος, Soph. frg. 462 b πρῶτον μὲν ὄψει λευκὸν ἀνθοῦντα στάχυν, Eur. Iph. T. 300 ὥσθ᾽ αἱματηρὸν πέλαγος ἐξανθεὶν ἁλός.

666. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-382

⁶

γὲ μὲν δή wie 878, 1212, Eum. 422 (uns nun ja wohl). unversehrt am Rumpfe (nicht am Takelwerk).

667-668. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-383

⁷

uns hat jemand wie man's nehmen will mit List den Wogenprall meidend oder mit kräftiger Hand uns führend hinausgebracht; irgend ein Gott muſs es gewesen sein; denn es war mehr als Menschenwerk". Doch vgl. den Anhang.

669. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-384

σωτήρ als Femin. wie Soph. Ο. Τ. 81 ἐν τύχῃ γέ τῳ σωτῆρι κ. ὅ. Vgl. καρανιστῆρες δίκαι Eum. 186 , βρωτῆρας αἰχμάς ebd. 806, θέλκτορι Πειθοί Suppl. 1051 .

670. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-385

ἐν ἁρμῷ, in compagibus scil. laxis. Vgl. Verg. Aen. I 122 laxis laterum compagibus omnes accipiunt inimicum imbrem rimisque fatiscunt.

673. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-386

(selbst) am hellen Tage dem Glücke noch nicht trauend. λευκόν ἦμαρ wie Pers. 304 λευκὸν ἦμαρ νυκτὸς ἐκ μελαγχίμου.

674. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-387

,,wir gaben uns der Erinnerung an das neue Leid hin und liefsen die Not des Heeres und die einzelnen Momente, wie es übel zugerichtet wurde, an uns im Geiste vorüberziehen". Daher das Präs. σποδουμένου. Ζυ ἐβουκολοῦμεν vgl. Suppl. 940 ἀβουκόλητον τοῦτ᾽ ἐμῷ φρονήματι, Hesych. βουκολήσομεν· μεριμνήσομεν.

677. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-388

λέγουσιν ὡς ὀλωλότας, sie sprechen von uns als von Verlorenen. Vgl. zu 1366 und Soph. El. 882 ἐκεῖνον ὡς παρόντα νῶν ( λέγω). τί μήν: zu 14.

⁸

678. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-389

ταῦτα, τὸ ὀλωλέναι, τὸν ὄλεθρον.

679-680. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-390

Der Bestätigung der Worte ,,wir halten jene für tot", welche der Herold giebt mit „denn von Menelaos jedenfalls mufst du annehmen, dafs er zuerst und am meisten gelitten hat (vgl. 629)" schickt er den Wunsch γένοιτο δ᾽ ὡς ἄριστα voraus, der die geringe Hoffnung des Mannes verrät.

681. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-391

Wenn er aber immerhin irgendwo noch lebt durch besondere Gnade des Zeus, dann besteht ja wohl noch irgend eine Hoffnung auf seine Wiederkehr." So schliefst der Herold mit einem guten Wort und tritt ab. ἱστορεῖ: zu Eum. Hesych. χλωρόν τε καὶ βλέποντα· ἀντὶ τοῦ ζῶντα, vivum et vigentem. 458.

⁹

685. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-392

Nun hast du ja wohl die Wahrheit, die du verlangt hast (627 f.), damit aber auch die Trauer.

686-773. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-393

zweites Stasimon. Helena, die gefeierte liebliche Braut, hat sich den Trojanern in einen unseligen Geist des Fluches verwandelt, wie sich aus jenem zahmen und sanft spielenden Löwenjungen mit den Jahren eine blutgierige Bestie entwickelte. Der Frevel ist gebüfst. Ja der Frevel erscheint als der Grund ihres Untergangs, nicht der Wohlstand, und falsch ist, was man in dieser Beziehung vom Neide der Gottheit fabelt. Nur hatte der Wohlstand den Übermut im Gefolge (vgl. 387 f.) und dieser verblendet den Sinn. Diese Verführung zum Übermute fehlt in der Hütte der Armut, wo deshalb die Gerechtigkeit wohnt (vgl. Eur. frg. 441 ὕβριν τε τίκτει πλοῦτος, οὐ φειδώ βίου). So trägt an dem Sturze der hohen Häuser die Gottlosigkeit des Sinnes, nicht das hohe Glück die Schuld. Das Chorlied singt der Gesamtchor.

¹⁰

686. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-394

ὠνόμαζεν: das Imperf. eigentlich von der Wiederholung wie Eur. Suppl. 1218 ὃν ὠνόμαζε Διομήδην πατήρ, Kykl. 692 ὅπερ μ᾿ ὁ φύσας ὠνόμαζ᾽ Ὀδυσσέα, wenn auch die Wiederholung hier weniger in Betracht kommt. ..

688. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-395

μή τις, doch nicht wer, am Ende jemand. – προνοίαισι κτέ. welcher in der Voraussicht des vom Schicksal Bestimmten seine Zunge so lenkte, daſs sie das Rechte traf. ἐν τύχᾳ wie τυγχάνειν in τί νιν καλοῦσα τύχοιμ᾽ ἄν; 1231. Vgl. ἐν αἴσᾳ Suppl. 554 . Unsere Stelle ahmt Euripides nach Phoen. 636 ἀληθῶς δ᾽ ὄνομα Πολυνείκην πατὴρ ἔθετό σοι θεία προνοία νεικέων ἐπώνυμον. Solche etymologische Ausdeutung der Namen wie hier Ἑλένα ἑλέναυς findet sich öfter bei Aschylos, unten 1064 " Απολλον ἀπόλλων ἐμός, Prom. 85 , Sept. 523 , 645, 814 u. a. nach dem Vorgange Homers: οὔ νύ τ᾽ Ὀδυσσεὺς χαρίζετο ἱερὰ ῥέζων; τί νύ οἱ τόσον ὠδύσαο, Ζεῦ;

691. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-396

δορίγαμβρος, eine Braut um die mit Waffen gestritten wird. Auf den Krieg gegen Troja bezieht sich auch ἀμφινεικῆ.

692-693. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-397

¹¹

πρεπόντως κτἑ. ihrem Namen ganz entsprechend ( κάρτ᾽ ἐπωνύμως) ist sie als Vernichterin von Schiffen, Mannen, Städten (Troja) u. s. w.

694-695. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-398

¹²

προκαλυμμάτων von den Vorhängen am lectus genialis (vgl. Poll. ΙΙΙ 37 τὸ δὲ παρὰ τῇ εὐνῇ παραπέτασμα παστός), also ἐκ τῶν πρ. 8. v. a. aus dem θάλαμος.

696. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-399

Hesych. γίγαντος· μεγάλου, ἰσχυροῦ.

697. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-400

κυναγοί, insofern sie die Fährte verfolgen, aber nicht Jäger gewöhnlicher Art, sondern φεράσπιδες. Ζα 82. - Aus ἔπλευσεν ist ἔπλευσαν zu ergänzen. Die Jäger holen sie nicht ein; die Spur ihrer Ruder ist verschwunden und das Pärchen ist bereits gelandet. - Vgl. Eur. Tro. 1002 ἐπεὶ δὲ Τροίαν ἦλθες ᾿Αργεῖοί τέ σου κατ᾽ ἴχνος.

700-701. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-401

ἐπ᾿ ἀκτάς wie Eum. 10 . δι᾽ ἔριν αἱμ. gehört zu ἀεξιφύλλους: dem durch Blut gedüngten Boden wird üppiges Wachstum entspriefsen. Vgl. Hor. carm. II 1, 29 quis non Latino sanguine pinguior campus.

702-703. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-402

κῆδος ὀρθώνυμον d.h. das κῆδος (Verschwägerung) war recht eigentlich ein κῆδος (Trauer). Vgl. Eur. Androm. 103 Ἰλίω αἰπεινᾶ τραΠάρις οὐ ις οὐ γάμον, ἀλλά τιν᾿ ἄταν ἠγάγετ᾿ εὐναίαν εἰς θαλάμους Ἑλέναν.

704. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-403

μῆνις, der Götter. πέζας wird näher bestimmt ( ξενίαν τράπεζαν 411, κοινῆς τραπέζης Eur. Hek. 793) durch ξυνεστίου Διός, des Zeus, welcher das Zusammensein an Einem Herde schützt ( Ζεὺς ξένιος). ὑστέρῳ χρόνῳ: τα 58.

¹³

707-708. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-404

πρασσομένα, eintreibend von, rächend an. τίοντας νοn festlichem Gesange wie παιᾶνα ἐτίμα 258. τίοντας für τοὺς τίοντας wie Pers. 248 δεινά τοι λέγεις κιόντων τοῖς τεκοῦσι φροντίσαι. Vgl. zu 1394. – ἐκφάτως, nachdrücklich, aufserordentlich (andere, mit lauter Stimme" nach dem Homerischen ἔκφασθαι ἔπος).

¹⁴

709. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-405

ἐπιρρέπειν intransitiv wie 1026. SO

711. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-406

Sie lernt den Hymnos um, dafs daraus ein Klagegesang ( πολύθρηνον) wird, und bejammert wohl hinterdrein das Leben ihrer Bürger ( μεταστένει που τὸν αἰῶνα κτέ.), nachdem sie ein unglückliches Blutbad über sich hat ergehen lassen. Mit πόλις γεραιά vgl. Hor. carm. I 15, 8 regnum Priami vetus. Πάριν τὸν (der Artikel wie häufig bei καλεῖν, ἀποκαλεῖν) αἰνόλεκτρον, πάμπροσθ᾽ (von allem Anfang an, vgl. πάμπρωτος) αἰνόπαριν: Hom. Γ 39 Δύσπαρι, dazu Schol. καὶ ᾿Αλκμάν φησιν Δύσπαρις, Αἰνόπαρις, κακὸν Ἑλλάδι βωτιανείρη", Eur. Hel. 1120 Πάρις αἰνόγαμος, Hek. 945 Ἰδαϊόν τε βούταν αἰνόπαριν. -

¹⁵

Aeschylus Agamemnon 699

Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff (Translator)

Search the Perseus Catalog for:

Als sonnenhell der Morgen kam, da sahen wir,

660 das Meer von Trümmern, von Hellenenleichen blühn.

Zwar uns und unser Fahrzeug trug der Wogenschwall

durch alle Fährde wohlbehalten, wie den Weg
715

Current edition Experimental

But in due time upgrown,

The custom of progenitors was shown:

For-thanks for sustenance repaying

With ravage of sheep slaughtered —
730

It made unbidden feast;

With blood the house was watered,

To household came a woe there was no staying:

Great mischief many-slaying!

Commentary

Stable identifiers

Search the Perseus Catalog for:

Search the Perseus Catalog for:

Als sonnenhell der Morgen kam, da sahen wir, 660 das Meer von Trümmern, von Hellenenleichen blühn. Zwar uns und unser Fahrzeug trug der Wogenschwall durch alle Fährde wohlbehalten, wie den Weg 715

Current edition Experimental

But in due time upgrown, The custom of progenitors was shown: For-thanks for sustenance repaying With ravage of sheep slaughtered — 730 It made unbidden feast; With blood the house was watered, To household came a woe there was no staying: Great mischief many-slaying!

Commentary

Stable identifiers

Als sonnenhell der Morgen kam, da sahen wir,

660 das Meer von Trümmern, von Hellenenleichen blühn.

Zwar uns und unser Fahrzeug trug der Wogenschwall

durch alle Fährde wohlbehalten, wie den Weg
715

But in due time upgrown,

The custom of progenitors was shown:

For-thanks for sustenance repaying

With ravage of sheep slaughtered —
730

It made unbidden feast;

With blood the house was watered,

To household came a woe there was no staying:

Great mischief many-slaying!