Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →

er auf und bricht zusammen, und den dritten Streich

geb' ich ihm, wie er daliegt, als den Dankeszoll

dem Zeus, der drunten in dem Totenreich regiert.

1470

Stürzend und ächzend haucht er so sein Leben aus.

Und von dem Blutstrom, der dem Munde jäh entquillt,

1390 spritzt mir ein schwarzer Tropfen bis an meine Stirn.

Willkommner ist des Himmels feuchter Segen nicht

1475

Agamemnon. Aeschylus. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff (Translator). Berlin. 1919–1923.

Current edition Experimental

Aeschylus, Agamemnon: German translation (OCR draft) (German) (Aeschylus, Agamemnon: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (8)

Ἀγαμέμνων First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 1448-1576 focus

str. 1

Χορός

φεῦ, τίς ἂν ἐν τάχει, μὴ περιώδυνος,

μηδὲ δεμνιοτήρης,

μόλοι τὸν ἀεὶ φέρουσ᾽ ἐν ἡμῖν
1450

Μοῖρ᾽ ἀτέλευτον ὕπνον, δαμέντος

φύλακος εὐμενεστάτου

πολέα¹ τλάντος γυναικὸς διαί;

πρὸς γυναικὸς δ᾽ ἀπέφθισεν βίον.

1455

Χορός

ἰὼ ἰὼ² παράνους³ Ἑλένα
1455

μία τὰς πολλάς, τὰς πάνυ πολλὰς

ψυχὰς ὀλέσασ᾽ ὑπὸ Τροίᾳ.

†νῦν δὲ τελείαν..⁴⁵

πολύμναστον ἐπηνθίσω δι᾽⁶ αἷμ᾽ ἄνιπτον,

ἥτις⁷ ἦν τότ᾽ ἐν δόμοις
1460

ἔρις ἐρίδματος ἀνδρὸς οἰζύσ†.

1462

Κλυταιμήστρα

μηδὲν θανάτου μοῖραν ἐπεύχου

τοῖσδε βαρυνθείς:

μηδ᾽ εἰς Ἑλένην κότον ἐκτρέψῃς,

ὡς ἀνδρολέτειρ᾽, ὡς μία πολλῶν
1465

ἀνδρῶν ψυχὰς Δαναῶν ὀλέσασ᾽

ἀξύστατον ἄλγος ἔπραξε.

ant. 1

1468

Χορός

δαῖμον, ὃς ἐμπίτνεις⁸ δώμασι καὶ

διφυίοισι⁹ Τανταλίδαισιν,¹⁰

κράτος <τ᾽>¹¹ ἰσόψυχον ἐκ γυναικῶν
1470

καρδιόδηκτον¹² ἐμοὶ κρατύνεις.

ἐπὶ δὲ σώματος δίκαν [μοι]¹³

κόρακος ἐχθροῦ σταθεῖσ᾽¹⁴ ἐκνόμως¹⁵

ὕμνον ὑμνεῖν ἐπεύχεται...¹⁶¹⁷<˘¯>

1475
Κλυταιμήστρα

νῦν δ᾽ ὤρθωσας στόματος γνώμην,
1475

τὸν τριπάχυντον¹⁸

δαίμονα γέννης τῆσδε κικλήσκων.

ἐκ τοῦ γὰρ ἔρως αἱματολοιχὸς

νείρῃ¹⁹ τρέφεται, πρὶν καταλῆξαι

τὸ παλαιὸν ἄχος, νέος ἰχώρ.
1480

str. 2

1481

Χορός

ἦ μέγαν οἰκονόμον²⁰

δαίμονα καὶ βαρύμηνιν αἰνεῖς,

φεῦ φεῦ, κακὸν αἶνον ἀτη-

ρᾶς τύχας ἀκορέστου:

ἰὴ ἰὴ διαὶ Διὸς
1485

παναιτίου πανεργέτα:²¹

τί γὰρ βροτοῖς ἄνευ Διὸς τελεῖται;

τί τῶνδ᾽ οὐ θεόκραντόν ἐστιν;

1489

Χορός

ἰὼ ἰὼ βασιλεῦ βασιλεῦ,

πῶς σε δακρύσω;
1490

φρενὸς ἐκ φιλίας τί ποτ᾽ εἴπω;

κεῖσαι δ᾽ ἀράχνης ἐν ὑφάσματι τῷδ᾽

ἀσεβεῖ θανάτῳ βίον ἐκπνέων.

ὤμοι μοι κοίταν τάνδ᾽ ἀνελεύθερον

δολίῳ μόρῳ δαμεὶς <δάμαρτοσ>²²
1495

ἐκ χερὸς ἀμφιτόμῳ βελέμνῳ.

1497

Κλυταιμήστρα

αὐχεῖς εἶναι τόδε τοὔργον ἐμόν:

μηδ᾽ ἐπιλεχθῇς²³

Ἀγαμεμνονίαν εἶναί μ᾽ ἄλοχον.

φανταζόμενος δὲ γυναικὶ νεκροῦ
1500

τοῦδ᾽ ὁ παλαιὸς δριμὺς ἀλάστωρ

Ἀτρέως χαλεποῦ θοινατῆρος

τόνδ᾽ ἀπέτισεν,

τέλεον νεαροῖς ἐπιθύσας.

ant. 2

1505

Χορός

ὡς μὲν ἀναίτιος εἶ
1505

τοῦδε φόνου τίς ὁ μαρτυρήσων;

πῶ πῶ; πατρόθεν δὲ συλλή-

πτωρ γένοιτ᾽ ἂν ἀλάστωρ.

βιάζεται δ᾽ ὁμοσπόροις

ἐπιρροαῖσιν αἱμάτων
1510

μέλας Ἄρης, ὅποι δίκαν²⁴ προβαίνων²⁵

πάχνᾳ κουροβόρῳ παρέξει.

1513

Χορός

ἰὼ ἰὼ βασιλεῦ βασιλεῦ,

πῶς σε δακρύσω;

φρενὸς ἐκ φιλίας τί ποτ᾽ εἴπω;
1515

κεῖσαι δ᾽ ἀράχνης ἐν ὑφάσματι τῷδ᾽

ἀσεβεῖ θανάτῳ βίον ἐκπνέων.

ὤμοι μοι κοίταν τάνδ᾽ ἀνελεύθερον

δολίῳ μόρῳ δαμεὶς <δάμαρτοσ>

ἐκ χερὸς ἀμφιτόμῳ βελέμνῳ.
1520

1521
Κλυταιμήστρα

[οὔτ᾽ ἀνελεύθερον οἶμαι θάνατον

τῷδε γενέσθαι.]²⁶

οὐδὲ γὰρ οὗτος δολίαν ἄτην

οἴκοισιν ἔθηκ᾽;

ἀλλ᾽ ἐμὸν ἐκ τοῦδ᾽ ἔρνος ἀερθέν,
1525

τὴν πολυκλαύτην²⁷ Ἰφιγενείαν,

ἄξια²⁸ δράσας ἄξια πάσχων

μηδὲν ἐν Ἅιδου μεγαλαυχείτω,

ξιφοδηλήτῳ,
θανάτῳ τίσας ἅπερ ἦρξεν.²⁹

1531

str. 3

Χορός

ἀμηχανῶ φροντίδος στερηθεὶς
1530

εὐπάλαμον μέριμναν

ὅπα τράπωμαι, πίτνοντος οἴκου.

δέδοικα δ᾽ ὄμβρου κτύπον δομοσφαλῆ

τὸν αἱματηρόν: ψακὰς δὲ λήγει.

δίκην³⁰ δ᾽ ἐπ᾽ ἄλλο πρᾶγμα θηγάνει³¹ βλάβης
1535

πρὸς ἄλλαις θηγάναισι Μοῖρα.

1537

Χορός

ἰὼ γᾶ γᾶ, εἴθ᾽ ἔμ᾽ ἐδέξω,

πρὶν τόνδ᾽ ἐπιδεῖν ἀργυροτοίχου

δροίτας κατέχοντα χαμεύνην.
1540

τίς ὁ θάψων νιν; τίς ὁ θρηνήσων;

ἦ σὺ τόδ᾽ ἔρξαι τλήσει, κτείνασ᾽

ἄνδρα τὸν αὑτῆς ἀποκωκῦσαι,

ψυχῇ τ᾽³² ἄχαριν χάριν ἀντ᾽ ἔργων
1545

μεγάλων ἀδίκως ἐπικρᾶναι;

τίς δ᾽ ἐπιτύμβιον αἶνον³³ ἐπ᾽ ἀνδρὶ θείῳ

σὺν δακρύοις ἰάπτων

ἀλαθείᾳ φρενῶν πονήσει;
1550
1551

Κλυταιμήστρα

οὐ σὲ προσήκει τὸ μέλημ᾽ ἀλέγειν³⁴³⁵

τοῦτο: πρὸς ἡμῶν

κάππεσε, κάτθανε, καὶ καταθάψομεν

οὐχ ὑπὸ κλαυθμῶν τῶν ἐξ οἴκων,..

ἀλλ᾽ Ἰφιγένειά νιν³⁶ ἀσπασίως
1555

θυγάτηρ, ὡς χρή,

πατέρ᾽ ἀντιάσασα πρὸς ὠκύπορον

πόρθμευμ᾽ ἀχέων

περὶ χεῖρε³⁷ βαλοῦσα φιλήσει.

1560

ant. 3

Χορός

ὄνειδος ἥκει τόδ᾽ ἀντ᾽ ὀνείδους.
1560

δύσμαχα δ᾽ ἔστι κρῖναι.

φέρει φέροντ᾽, ἐκτίνει δ᾽ ὁ καίνων.

μίμνει δὲ μίμνοντος ἐν θρόνῳ³⁸ Διὸς

παθεῖν τὸν ἔρξαντα: θέσμιον γάρ.

τίς ἂν γονὰν ἀραῖον³⁹ ἐκβάλοι δόμων;
1565

κεκόλληται γένος πρὸς ἄτᾳ.⁴⁰⁴¹

1567

Κλυταιμήστρα

ἐς τόνδ᾽ ἐνέβη ξὺν ἀληθείᾳ

χρησμός.⁴² ἐγὼ δ᾽ οὖν

ἐθέλω δαίμονι τῷ Πλεισθενιδῶν

ὅρκους θεμένη τάδε μὲν στέργειν,
1570

δύστλητά περ ὄνθ᾽: ὃ δὲ λοιπόν, ἰόντ᾽

ἐκ τῶνδε δόμων ἄλλην γενεὰν

τρίβειν θανάτοις αὐθένταισι:

κτεάνων τε μέρος

βαιὸν ἐχούσῃ πᾶν ἀπόχρη μοι⁴³
μανίας μελάθρων
1575

ἀλληλοφόνους⁴⁴ ἀφελούσῃ.

1577

Ἀγαμέμνων Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 1448-1576 focus

Χορός

φεῦ, τίς ἂν ἐν τάχει, μὴ περιώδυνος,

μηδὲ δεμνιοτήρης,

μόλοι τὸν αἰεὶ φέρουσʼ ἐν ἡμῖν
1450

Μοῖρʼ ἀτέλευτον ὕπνον, δαμέντος

φύλακος εὐμενεστάτου καὶ

πολλὰ τλάντος γυναικὸς διαί·

πρὸς γυναικὸς δʼ ἀπέφθισεν βίον.

1455

Χορός

ἰὼ ἰὼ παράνους Ἑλένα
1455

μία τὰς πολλάς, τάς πάνυ πολλὰς

ψυχὰς ὀλέσασʼ ὑπὸ Τροίᾳ.

νῦν δὲ τελέαν πολύμναστον ἐπηνθίσω

διʼ αἷμʼ ἄνιπτον. ἦ τις ἦν τότʼ ἐν δόμοις
1460

ἔρις ἐρίδματος ἀνδρὸς οἰζύς.

1462

Κλυταιμήστρα

μηδὲν θανάτου μοῖραν ἐπεύχου

τοῖσδε βαρυνθείς·

μηδʼ εἰς Ἑλένην κότον ἐκτρέψῃς,

ὡς ἀνδρολέτειρʼ, ὡς μία πολλῶν
1465

ἀνδρῶν ψυχὰς Δαναῶν ὀλέσασʼ

ἀξύστατον ἄλγος ἔπραξεν.

1468

Χορός

δαῖμον, ὃς ἐμπίτνεις δώμασι καὶ διφυί-

οισι Τανταλίδαισιν,

κράτος τʼ ἰσόψυχον ἐκ γυναικῶν
1470

καρδιόδηκτον ἐμοὶ κρατύνεις.

ἐπὶ δὲ σώματος δίκαν μοι

κόρακος ἐχθροῦ σταθεῖσʼ ἐκνόμως

ὕμνον ὑμνεῖν ἐπεύχεται ˘¯

1475

Κλυταιμήστρα

νῦν δʼ ὤρθωσας στόματος γνώμην,
1475

τὸν τριπάχυντον

δαίμονα γέννης τῆσδε κικλήσκων.

ἐκ τοῦ γὰρ ἔρως αἱματολοιχὸς

νείρᾳ τρέφεται, πρὶν καταλῆξαι

τὸ παλαιὸν ἄχος, νέος ἰχώρ.
1480

1481

Χορός

ἦ μέγαν οἰκονόμον

δαίμονα καὶ βαρύμηνιν αἰνεῖς,

φεῦ φεῦ, κακὸν αἶνον ἀτη-

ρᾶς τύχας ἀκορέστου·

ἰὴ ἰή, διαὶ Διὸς
1485

παναιτίου πανεργέτα·

τί γὰρ βροτοῖς ἄνευ Διὸς τελεῖται;

τί τῶνδʼ οὐ θεόκραντόν ἐστιν;

1489

Χορός

ἰὼ ἰὼ βασιλεῦ βασιλεῦ,

πῶς σε δακρύσω;
1490

φρενὸς ἐκ φιλίας τί ποτʼ εἴπω;

κεῖσαι δʼ ἀράχνης ἐν ὑφάσματι τῷδʼ

ἀσεβεῖ θανάτῳ βίον ἐκπνέων.

ὤμοι μοι κοίταν τάνδʼ ἀνελεύθερον

δολίῳ μόρῳ δαμεὶς δάμαρτος
1495

ἐκ χερὸς ἀμφιτόμῳ βελέμνῳ.

1497

Κλυταιμήστρα

αὐχεῖς εἶναι τόδε τοὔργον ἐμόν;

μηδʼ ἐπιλεχθῇς

Ἀγαμεμνονίαν εἶναί μʼ ἄλοχον.

φανταζόμενος δὲ γυναικὶ νεκροῦ
1500

τοῦδʼ ὁ παλαιὸς δριμὺς ἀλάστωρ

Ἀτρέως χαλεποῦ θοινατῆρος

τόνδʼ ἀπέτεισεν,

τέλεον νεαροῖς ἐπιθύσας.

1505

Χορός

ὡς μὲν ἀναίτιος εἶ
1505

τοῦδε φόνου τίς ὁ μαρτυρήσων;

πῶς πῶς; πατρόθεν δὲ συλλή-

πτωρ γένοιτʼ ἂν ἀλάστωρ.

βιάζεται δʼ ὁμοσπόροις

ἐπιρροαῖσιν αἱμάτων
1510

μέλας Ἄρης, ὅποι δίκαν προβαίνων

πάχνᾳ κουροβόρῳ παρέξει.

1513

Χορός

ἰὼ ἰὼ βασιλεῦ βασιλεῦ,

πῶς σε δακρύσω;

φρενὸς ἐκ φιλίας τί ποτʼ εἴπω;
1515

κεῖσαι δʼ ἀράχνης ἐν ὑφάσματι τῷδʼ

ἀσεβεῖ θανάτῳ βίον ἐκπνέων.

ὤμοι μοι κοίταν τάνδʼ ἀνελεύθερον

δολίῳ μόρῳ δαμεὶς

ἐκ χερὸς ἀμφιτόμῳ βελέμνῳ.
1520

1521

Κλυταιμήστρα

οὔτʼ ἀνελεύθερον οἶμαι θάνατον

τῷδε γενέσθαι.

οὐδὲ γὰρ οὗτος δολίαν ἄτην

οἴκοισιν ἔθηκʼ;

ἀλλʼ ἐμὸν ἐκ τοῦδʼ ἔρνος ἀερθέν.
1525

τὴν πολυκλαύτην Ἰφιγενείαν,

ἄξια δράσας ἄξια πάσχων

μηδὲν ἐν Ἅιδου μεγαλαυχείτω,

ξιφοδηλήτῳ,

θανάτῳ τείσας ἅπερ ἦρξεν.

1530

Χορός

ἀμηχανῶ φροντίδος στερηθεὶς
1530

εὐπάλαμον μέριμναν

ὅπα τράπωμαι, πίτνοντος οἴκου.

δέδοικα δʼ ὄμβρου κτύπον δομοσφαλῆ

τὸν αἱματηρόν· ψακὰς δὲ λήγει.

δίκην δʼ ἐπʼ ἄλλο πρᾶγμα θηγάνει βλάβης
1535

πρὸς ἄλλαις θηγάναισι μοῖρα.

1537

Χορός

ἰὼ γᾶ γᾶ, εἴθʼ ἔμʼ ἐδέξω,

πρὶν τόνδʼ ἐπιδεῖν ἀργυροτοίχου

δροίτης κατέχοντα χάμευναν.
1540

τίς ὁ θάψων νιν; τίς ὁ θρηνήσων;

ἦ σὺ τόδʼ ἔρξαι τλήσῃ, κτείνασʼ

ἄνδρα τὸν αὑτῆς ἀποκωκῦσαι

ψυχῇ τʼ ἄχαριν χάριν ἀντʼ ἔργων
1545

μεγάλων ἀδίκως ἐπικρᾶναι;

τίς δʼ ἐπιτύμβιον αἶνον ἐπʼ ἀνδρὶ θείῳ

σὺν δακρύοις ἰάπτων

ἀληθείᾳ φρενῶν πονήσει;
1550

1551

Κλυταιμήστρα

οὐ σὲ προσήκει τὸ μέλημʼ ἀλέγειν

τοῦτο· πρὸς ἡμῶν

κάππεσε, κάτθανε, καὶ καταθάψομεν,

οὐχ ὑπὸ κλαυθμῶν τῶν ἐξ οἴκων,

ἀλλʼ Ἰφιγένειά νιν ἀσπασίως
1555

θυγάτηρ, ὡς χρή,

πατέρʼ ἀντιάσασα πρὸς ὠκύπορον

πόρθμευμʼ ἀχέων

περὶ χεῖρε βαλοῦσα φιλήσει.

1560

Χορός

ὄνειδος ἥκει τόδʼ ἀντʼ ὀνείδους.
1560

δύσμαχα δʼ ἔστι κρῖναι.

φέρει φέροντʼ, ἐκτίνει δʼ ὁ καίνων.

μίμνει δὲ μίμνοντος ἐν θρόνῳ Διὸς

παθεῖν τὸν ἔρξαντα· θέσμιον γάρ.

τίς ἂν γονὰν ἀραῖον ἐκβάλοι δόμων;
1565

κεκόλληται γένος πρὸς ἄτᾳ.

1567

Κλυταιμήστρα

ἐς τόνδʼ ἐνέβης ξὺν ἀληθείᾳ

χρησμόν. ἐγὼ δʼ οὖν

ἐθέλω δαίμονι τῷ Πλεισθενιδῶν

ὅρκους θεμένη τάδε μὲν στέργειν,
1570

δύστλητά περ ὄνθʼ· ὃ δὲ λοιπόν, ἰόντʼ

ἐκ τῶνδε δόμων ἄλλην γενεὰν

τρίβειν θανάτοις αὐθένταισι.

κτεάνων τε μέρος

βαιὸν ἐχούσῃ πᾶν ἀπόχρη μοι

μανίας μελάθρων

ἀλληλοφόνους ἀφελούσῃ.

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 1468 focus

ΧΟ.

δαῖμον, ὃς ἐμπίτνεις δώμασι καὶ διφυίοισι Ταν-

ταλίδαισιν,

κράτος τ ἰσόψυχον ἐκ γυναικῶν
1470

καρδιόδηκτον ἐμοὶ κρατύνεις.

ἐπὶ δὲ σώματος δίκαν

κόρακος ἐχθροῦ σταθεῖσ᾽ ἐκνόμως

ὕμνον ὑμνεῖν * * ἐπεύχεται.

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Gottfried Hermann, 1852.) — 1468 focus

Ζυγὸς Α
ἀντ. α'.

δαῖμον, ὃς ἐμπίτνεις δώμασι καὶ διφυί-

οισι Τανταλίδαισιν,

Ζυγὸς Α

κράτος τ' ἰσόψυχον ἐκ γυναικῶν

καρδιόδηκτον ἐμοὶ κρατύνεις.

ἐπὶ δὲ σώματος δίκαν
1440

κόρακος ἐχθροῦ σταθεῖσ᾽ ἐκνόμως

ὕμνον ὑμνεῖν ἐπεύχεται.

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ (OCR draft) Experimental (ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 1468 focus

ΧΟΡΟΣ

Δαῖμον, ὃς ἐμπίτνεις -πίπτεις δώμασι καὶ διφυί-
οισι διφυεῖσι Τανταλίδαισιν -δεσιν,

Ant. 1.

κράτος < τ' om.> ἰσόψυχον ἐκ γυναικῶν

καρδιόδηκτον καρδία(ι) δηκτὸν ἐμοὶ κρατύνεις·

ἐπὶ δὲ σώματος δίκαν μοι

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

ΧΟΡΟΣ

κόρακος ἐχθροῦ σταθεὶς ἐννόμως ἐκν-

ὕμνον ὑμνεῖν <τροπῆς> om. ἐπεύχεται —
1475
¹

(Ἰὼ ἰὼ παράνους Ἑλένα

μία τὰς πολλάς, τὰς πάνυ πολλὰς

ψυχὰς ὀλέσασ' ὑπὸ Τροίᾳ,

νῦν τελέαν πολύμναστον ἐπηνθίσω

δι' αἷμ' ἄνιπτον· ἦ τις ἦν τότ' ἐν δόμοις
1480

Ἔρις, ἐρίδματος ἀνδρὸς οἰζύς.)

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. N. Wecklein, 1885.) — 1468 focus

δαῖμον, ὃς ἐμπίτνεις δώμασι καὶ διφυί-

οισι Τανταλίδαισιν,
1470

priores partes trium stropharum et antistr. chori tres ordines, ephymniorum autem anapaestos coryphaeus, melica totus chorus canere videtur. fort. φέρουσ᾽ ὄνησιν. πνὸν corr. ex ὕμνον πολέα διά βίον delebat olim ἰὼ | . . τὰς πολλὰς | . . ψυχὰς | . . Τροίᾳ | ἰὼ ἰὼ cum παράνους² ὀλέσας ἐπηνθίσω (quod delevit eadem manus lineola transversa) | ἐπηνθίσω . ἄνιπτον | δϊζύς ἐκτρέχης ὀλέσαν ἐμπίτνεις ἐμπίπτεις διφυίοισι διφυεῖσι τανταλίδεσιν καὶ] · . τανταλίδεσιν |

κράτος ἰσόψυχον ἐκ γυναικῶν

καρδιόδηκτον ἐμοὶ κρατύνεις.

ἐπὶ δὲ σώματος δίκαν μοι

κόρακος ἐχθροῦ σταθεὶς ἐννόμως

ὕμνον ὑμνεῖν ἐπεύχεται.

1475

ΚΛ.

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Martin L. West, 1990.) — 1468 focus

δαῖμον, ὃς ἐμπίτνεις δώμασι καὶ διφυί-

οισι Τανταλίδαισιν,

κράτος τ᾽ ἰσόψυχον ἐκ γυναικῶν

1470

καρδιόδηκτον ἐμοὶ κρατύνεις·

ἐπὶ δὲ σώματος δίκαν {μοι}

κόρακος ἐχθροῦ σταθεὶς ἐκνόμως

ὕμνον ὑμνεῖν ἐπεύχεται u _

Aeschyli Agamemnon (OCR draft) Experimental (Aeschyli Agamemnon. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 1468 focus

ΧΟ.

δαῖμον, ὃς ἐμπίτνεις δώμασι καὶ διφυί-

οισι Τανταλίδαισιν,

κράτος (τ᾽) ἰσόψυχον ἐκ γυναικῶν,
1470

καρδιόδηκτον ἐμοί, κρατύνεις,

ἐπὶ δὲ σώματος δίκαν μοι

κόρακος ἐχθροῦ σταθεὶς ἐννόμως

ὕμνον ὑμνεῖν †ἐπεύχεται.

(ἰώ
1475

παράνους ῾Ελένα, μία τὰς πολλάς,

τὰς πάνυ πολλὰς

ψυχὰς ὀλέσασ᾽ ὑπὸ Τροίαι.

νῦν τελέαν πολύμναστον ἐπηνθίσω

Apparatus Criticus

διαί διά¹ παράνους παρανόμους² νῦn δὲ τελέαν νῦν δὲ τελείαν³ ἐκτρέψηις ἐκτρέχης⁴ ὀλέσασ᾽ ὀλέσαν⁵ ἐμπίτνεις ἐμπίπτεις⁶ διφυίοισι διφυεῖσι⁷ Τανταλίδαισιν τανταλίδεσι⁸ (τ᾽) suppl. Herm.⁹ καρδιόδηκτον καρδίαι δηκτόν¹⁰ ἐννόμως ἐκνόμως¹¹ †ἐπεύχεται ἀπεύχετον¹²

Translations (8)

Agamemnon Perseus (Aeschylus. The poetical works of Robert Browning, Volume 13. Browning, Robert, translator; Berdoe, Edward, editor. London: Smith, Elder and Co., 1889.) — 1448-1576 focus

CHOROS.

Alas, that some

Fate would come

Upon us in quickness —

Neither much sickness

Neither bed-keeping —
1450

And bear unended sleeping,

Now that subdued

Is our keeper, the kindest of mood!

Having borne, for a woman’s sake, much strife —

By a woman he withered from life!

1455

Ah me!
1455

Law-breaking Helena who, one,

Hast many, so many souls undone

’Neath Troia! and now the consummated

Much-memorable curse

Hast thou made flower-forth, red

With the blood no rains disperse,
1460

That which was then in the House —

Strife all-subduing, the woe of a spouse.

1462

KLUTAIMNESTRA.

Nowise, of death the fate —

Burdened by these things — supplicate!

Nor on Helena turn thy wrath

As the man-destroyer, as she who hath,
1465

Being but one,

Many and many a soul undone

Of the men, the Danaoi —

And wrought immense annoy!

1468

CHOROS.

Daimon, who fallest

Upon this household and the double-raced

Tantalidai, a rule, minded like theirs displaced,

Thou rulest me with, now,
1470

Whose heart thou gallest!

And on the body, like a hateful crow,

Stationed, all out of tune, his chant to chant

Doth Something vaunt!

1475

KLUTAIMNESTRA.

Now, of a truth, hast thou set upright
1475

Thy mouth’s opinion, —

Naming the Sprite,

The triply gross,

O’er the race that has dominion:

For through him it is that Eros

The carnage-licker

In the belly is bred: ere ended quite

Is the elder throe — new ichor!
1480

1481

CHOROS.

Certainly, great of might

And heavy of wrath, the Sprite

Thou tellest of, in the palace

(Woe, woe!)

— An evil tale of a fate
1485

By Até’s malice

Rendered insatiate!

1489

Oh, oh, —

King, king, how shall I beweep thee?
1490

From friendly soul whatever say?

Thou liest where webs of the spider o’ersweep thee

In impious death, life breathing away.

O me — me!

This couch, not free.

By a slavish death subdued thou art,
1495

From the hand, by the two-edged dart.

1497

KLUTAIMNESTRA.

Thou boastest this deed to be mine:

But leave off styling me

The Agamemnonian wife!

For, showing himself in sign
1500

Of the spouse of the corpse thou dost see,

Did the ancient bitter avenging-ghost

Of Atreus, savage host,

Pay the man here as price —

A full-grown for the young one’s sacrifice.

1505

CHOROS.

That no cause, indeed, of this killing art thou,
1505

Who shall be witness-bearer?

How shall he bear it — how?

But the sire’s avenging-ghost might be in the deed a sharer.

He is forced on and on

By the kin-born flowing of blood,
1510

— Black Ares: to where, having gone,

He shall leave off, flowing done,

At the frozen-child’s-flesh food.

1513

King, king, how shall I beweep thee?

From friendly soul whatever say?

Thou liest where webs of the spider o’ersweep thee
1515

In impious death, life breathing away.

O me — me!

This couch, not free!

By a slavish death subdued thou art,

From the hand, by the two-edged dart.
1520

1521

KLUTAIMNESTRA.

No death unfit for the free

Do I think this man’s to be:

For did not himself a slavish curse

To his household decree?

But the scion of him, myself did nurse —
1525

That much-bewailed Iphigeneia, he

Having done well by, — and as well, nor worse,

Been done to, — let him not in Haides loudly

Bear himself proudly!

Being by sword-destroying death amerced

For that sword’s punishment himself inflicted first.

1530

CHOROS.

I at a loss am left —
1530

Of a feasible scheme of mind bereft —

Where I may turn: for the house is falling:

I fear the bloody crash of the rain

That ruins the roof as it bursts amain:

The warning-drop

Has come to a stop.

Destiny doth Justice whet
1535

For other deed of hurt, on other whetstones yet.

1537

Woe, earth, earth — would thou hadst taken me

Ere I saw the man I see,

On the pallet-bed

Of the silver-sided bath-vase, dead!
1540

Who is it shall bury him, who

Sing his dirge? Can it be true

That thou wilt dare this same to do —

Having slain thy husband, thine own,

To make his funeral moan:

And for the soul of him, in place
1545

Of his mighty deeds, a graceless grace

To wickedly institute? By whom

Shall the tale of praise o’er the tomb

At the god-like man be sent —

From the truth of his mind as he toils intent?
1550

1551

KLUTAIMNESTRA.

It belongs not to thee to declare

This object of care!

By us did he fall — down there!

Did he die — down there! and down, no less,

We will bury him there, and not beneath

The wails of the household over his death:

But Iphigeneia, — with kindliness, —
1555

His daughter, — as the case requires,

Facing him full, at the rapid-flowing

Passage of Groans shall — both hands throwing

Around him — kiss that kindest of sires!

1560

CHOROS.

This blame comes in the place of blame:
1560

Hard battle it is to judge each claim.

He is borne away who bears away:

And the killer has all to pay.

And this remains while Zeus is remaining,

The doer shall suffer in time — for, such his ordaining.

Who may cast out of the House its cursed brood?
1565

The race is to Até glued!

1567

KLUTAIMNESTRA.

Thou hast gone into this oracle

With a true result. For me, then, — I will

— To the Daimon of the Pleisthenidai

Making an oath — with all these things comply
1570

Hard as they are to bear. For the rest —

Going from out this House, a guest,

May he wear some other family

To nought, with the deaths of kin by kin!

And, — keeping a little part of my goods, —

Wholly am I contented in

Having expelled from the royal House

These frenzied moods
1575

The mutually-murderous.

The Agamemnon (OCR draft) Experimental (The Agamemnon. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 1468 focus

O daemon, that fallest on this dwelling, and the double line of Tantalus, and through women exertest a prowess matching mine , that gnaws my heart. And stand- ing over the corpse in defiance of what is right, like an odious raven in my eyes, she exults to hymn her hymn .

CLYTEMNESTRA

AGAMEMNON (OCR draft) Experimental (AGAMEMNON. Paul Mazon, 1920-1925.) — 1468 focus

se ferme pas.

Même mouvement.

LE CHŒUR

Génie, qui t'abats sur la maison et les têtes des deux petits-fils de Tantale, tu te sers de femmes
aux âmes pareilles ¹ pour triompher en déchirant nos cœurs... Voyez-le moi, qui perché sur le cadavre, tel un corbeau de

AGAMEMNON

LE CHŒUR

malheur, se flatte de chanter suivant l'usage son chant (de victoire) ² !

Mélodrame.

LE CORYPHÉE

Ah ! Hélène, folle Hélène, qui, seule, as détruit sous Troie des centaines, des milliers de vies !...

LE CHŒUR
(Un peu retenu.)

Tu as donné à ton œuvre un suprême, inoubliable couronnement, en répandant un sang impossible à laver. Oui, c'était bien une Querelle qui en ce temps habitait la maison, une Querelle appliquée à la perte d'un époux.

Mélodrame.

CLYTEMNESTRE

Agamemnon (OCR draft) Experimental (Agamemnon. Robert Potter, 1779.) — 1468 focus

Tremendous fiend, that breatheſt thro’ this house

Thy baleful ſpirit, and with equal daring

1655

Haſt ſteel’d these royal ſiſters to fierce deeds

That rend my ſoul, now, like the baleful raven,

Incumbent o’er the body doſt thou joy

T' affright us with thy harſh and diſſonant notes!

CLYTEMNESTRA.

Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 1468 focus

Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 1468 focus

English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 1468 focus

Fiend of the race! that swoopest fell

Upon the double stock of Tantalus,

Lording it o'er me by a woman's will,
1715

Stern, manful, and imperious—

A bitter sway to me!

Thy very form I see,

Like some grim raven, perched upon the slain,

Exulting o'er the crime aloud in tuneless strain!
1720

Clytemnestra.

German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos, Band I, Agamemnon. Independent Donner line citations, Smyth card correspondence, twelve located textual notes and opening metrical facsimiles. Unfinished OCR proofreading and note attribution are documented in the review inventory.) — 1468 focus

Feindlicher Dämon, der wider des Tantalos

Haus und Zwillingsgeschlecht stürmt,
1420

Du zeigst, in gleich wilden Weibern rasend,

Deine Gewalt, und empörst das Herz mir!

Auf die Leiche tritt sie kühn,

Die Mörd'rin, stimmt, Raben gleich, zornentbrannt,

Siegsgesang grausenvoll frohlockend an!
1425

Klytämnestra.

Commentary

Critical apparatus to Agamemnon (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Agamemnon.) focus

1390-1391. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-810

λίβος ... ἐμπρέπειν ἀτίετον Libri

λίπος

. Correxit Porsonus. Deinde

εὐπρέπειαν τίετον. ἔτι σε χρὴ

Ven. Vict.

εὖ πρέπει ἀντίετον ἔτι σε χρὴ

Flor.

εὖ πρέπει ἀτίετον ἔτι σε χρὴ

Farn. Auratus et Canterus

ἐμπρέπει ἀτίετον

. Schutzius cum Heathio

οὐ πρέπει ἀτίετον

. Blomfieldius, adscito Casauboni

λίβος

, haec obscura atque inconnexa dedit,

μεγαλόμητις εἶ, περίφρονα δ᾽ ἔλακες· ὥςπερ οὖν φονολιβεῖ τύχᾳ φρὴν ἐπιμαίνεται. λίβος ἐπ' ὀμμάτων αἵματος ἐμπρέπει ἀτίετον

. Secutus est Scholefieldius. Sed ista quid sibi volunt?

Ὥςπερ οὖν

particulae sunt quibus confirmantur quae adiuncta sunt. Supra v. 1130.

τὸ μὴ πόλιν μὲν ὥςπερ οὖν ἔχει παθεῖν.

Choeph. v. 56.

ἢ σῖν᾽ ἀτίμως, ὥςπερ οὖν ἀπώλετο πατήρ, τάδ᾽ ἐκχέουσα, γάποτον χύσιν, στείχω;

et v. 876.

δόλοις ὀλούμεθ', ὡςπερ οὖν ἐκτείναμεν.

Sophocles Ai. v. 990.

καὶ μὴν ἔτι ζῶν, Τεῦκρε, τοῦδέ σοι μέλειν ἐφίεθ᾽ ἀνὴρ κεῖνος, ὥςπερ οὖν μέλει.

Ex his intelligitur connexas esse istis particulis sententias. Quod libri habent,

εὐπρέπειαντίετον

, ex supra scripto

ortum est, quo

ἐνπρέπειν

legendum esse significabatur. Itaque scripsi

ἐμπρέπειν ἀτίετον

. Respondet chorus Clytaemnestrae verbis iis quibus se paratam ostendit ad cernendum ferro et sanguine. Itaque sic loquitur, audax consiliis es et sicut furibunda sanguineam fortunam expetis, adspersam oculis sanguinis guttam inultam conspici: aliquando te oportebit orbatam amicis ictum ictu luere, i. e. sicut expetis caedem, habebis, prouti merita es. Facies Clytaemnestrae sanguine erat conspersa, ut ipsa v. 1350. gloriatur.

Αἷμα ἄναιμον

Sophocles quoque dixit Antig. v. 1022.

1392. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-811

τύμματι τύμμα Libri

τύμμα τύμμα

. Emendavit Vossius, et quis non? τίσαι Deinde libri

τίσαι

. Correxit Porsonus.

1392

1393. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-812

ἀκούεις Recte libri

ἀκούεις

. Eo si quis gravem a debili orationem discernere nesciens offenderetur, saltem

ἀκούοις

, non soloecum

ἀκούσεις

adsciscere debebat.

1393

1395. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-813

Ἐρινὺν Libri

Ἐριννύν θ'

1395

1396. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-814

φόβον μέλαθρ' ἂν ἐλπὶς ἐμπατεῖν Libri

οὐ μοι φόβου μέλαθρον ἐλπίς

. Deinde codices

ἐμπατεῖ

. Vict.

ἐμπατεῖν

. Vix credibile est editores non offendisse ad illud

φόβου μέλαθρον

. Quin Elmsleius ad Heracl. v. 996. comparavit hunc Aeschyli versum cum iis quae ibi Euripides habet,

τὸ λοιπὸν μὴ ξυνοικοίην φόβῳ

. At num qui una cum timore habitat, non id in sua facere domo potest, sed concedere in illam nescio quam timoris domum debet? Solus ille omnium qui Aeschylum attigerunt princeps Auratus vitio hunc locum affectum esse animadvertit,

φόνον

scribendum esse coniiciens. Sed scripsisse potius videtur Aeschylus

οὐ μοι φόβον μέλαθρ᾽ ἂν ἐλπὶς ἐμπατεῖν.

Sophocles Ant. v. 235.

τῆς ἐλπίδος γὰρ ἔρχομαι δεδραγμένος, τὸ μὴ παθεῖν ἂν ἄλλο πλὴν τὸ μόρσιμον.

Non, inquit Clytemnestra, spes mihi est timorem in domum meam ingressurum esse, quamdiu Aegisthus in foco meo ignem accendet.

1396

1397. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-815

φλέγουσαν Libri

φλέγουσ'

. Emendavit Porsonus.

1397

1400. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-816

λυμαντήριος Nullus interpretum aut criticorum hic obhaesit. Adeo in verbis occupati, quid res, quid recta ratio, quid poesis flagitet, negligere consueverunt. Graviter quidem hoc verbo

κεῖται

hanc sententiam incipit Clytaemnestra: sed quis, obsecro, qui non omni aptae orationis sensu destitutus sit, Agamemnonem isto adiectivo

λυμαντήριος

recte designari credet, nec censebit Aeschylum, si dicere quod illo adiectivo continetur voluisset,

λυμαντὴς ὅδε

vel

λυμαντὴς νεκρός

fuisse dicturum? Nam ne articulum quidem si addidisset,

κεῖται γυναικὸς τῆςδ᾽ ὁ λυμαντήριος

, satis apte esset locutus. Nulla tamen in hoc versu vitii suspicio est. Ex quo consequitur, quod certissimum esse arbitror, excidisse aut ante hunc versum alium versum, in quo nomen aliquod substantivum fuerit, aut post eum. Ac vel hebetior aliquis, opinor, sentiet quantum ab librorum illa debili atque imperfecta oratione distet plene enuntiata sententia, ut si eiusmodi versum, qualem potuit saltem facere Aeschylus, adiicias,

κεῖται γυναικὸς τῆςδε λυμαντήριος ἀνήρ, θυγατρὸς τῆς ἐμῆς φονεὺς ὅδε, Χρυσηίδων μείλιγμα τῶν ὑπ᾽ Ἰλίῳ.

Choeph. v. 751.

στείχω δ᾽ ἐπ' ἄνδρα τῶνδε λυμαντήριον οἴκων

. Itaque versum excidisse indicavi.

1400

1405-1406. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-817

ναυτίλοις δὲ σελμάτων ἰσοτριβής Libri

ναυτίλων δὲ σελμάτων ἱστοτρίβης

. Wellauerus in Lexico Aeschyleo scribendum esse suspicabatur

ναυτικῶν

. Idem, ut Blomfieldius dicit, coniecerat Casaubonus. Pauwius

ἰσοτριβής

, quod receperunt Schützius et Porsonus. Porsonus haec quomodo intellexerit nescio: ceteros nihil expedivisse video. Schützii interpretatio, itineris maritimi consors, neque cum verbis poetae congruit, qui si illud in mente habuisset, non

ἰσοτριβής

, sed

ὁμοτριβής

dixisset; neque continet, quod exspectamus, aliquid exprobationis.

Σέλματα

potuerunt fortasse

ναυτίλα

dici, si intelligebantur navigantia. Sic Sophocles Phil. v. 220.

τίνες πότ᾽ ἐς γῆν τήνδε ναυτίλῳ πλάτῃ κατέσχετ';

et Euripides initio Archelai

Αἴγυπτος, ὡς ὁ πλεῖστος ἔσπαρται λόγος, σὺν παισὶ πεντήκοντα ναυτίλῳ πλάτῃ Ἄργος κατασχών.

Sed Aeschylum scripsisse puto

ναυτίλοις δὲ σελμάτων ἰσοτριβής

. Captiva ista, inquit, et prodigiorum interpres et tori socia huic fatidica fida conius, nautis vero aeque cum transtris trita.

1407-1408. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-818

κύκνου δίκην

affert Tzetzes ad Lycophr. v. 426.

1409. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-819

φιλήτως τῷδ'

φιλήτως

Flor. Reliqui

φιλήτωρ

. In

τοῦδ'

consentire videntur libri. Sed quum scholiastes adnotaverit

ἐκ ψυχῆς φιλουμένη τῷ Ἀγαμέμνονι

, videtur ille

φιλήτως τῷδ'

habuisse. Idque recepi, quum quod recte ille

φιλήτωρ

, quod Hesychius a verbo cognato factum

ἐραστής

interpretatur, ex

φίλος

ἦτορ

compositum esse iudicavit, tum quod sic rectius procedit sententiae ratio. Nam his,

φιλήτως τῷδ'

, opponitur

ἐμοὶ δὲ χλιδῆς παροψώνημα

. Addendum est

φιλήτως

κακοήτως

μεγαλήτωρ

, de quibus Lobeckius Paralip. p. 217. A

φιλεῖν

Nonnus

φιλήτορι κόλπῳ

dixit XXI. 27. Quae Strabo X. p. 484. de Cretensibus habet,

τὸν μὲν ἐρώμενον καλοῦσι κλεινόν, τὸν δ᾽ ἐραστὴν φιλήτορα

, attulit Blomfieldius, male ille vituperans scholiastam Aeschyleum vocabulum a

φίλος

ἦτορ

derivantem.

1409

1410. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-820

εὐνῆς παροψώνημα τῆς ἐμῆς χλιδῆς Libri

εὐνῆς παροψώνημα τῆς ἐμῆς χλιδῆς

. Errorem librariorum

παροψώνημα

correxit Casaubonus. Inutilibus coniecturis viri docti, in duplici genitivo haerentes, hunc versum tentarunt. Putaverunt enim scribendum esse Casaubonus aliique

εὐνῆς

, Pauwius

εὐνῇ

, H. Vossius

ἔτι

, Auratus

χλιδήν

, Musgravius et Blomfieldius

τῇδ'

. Sed ineptum est ipsum vocabulum

εὐνῆς

. Scribendum erat

χλιδῆς

, voti, quod ei contigerat Agamemnonem interficere.

1410

1411. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-821

NA De stropharum huius carminis ratione expositum est in Elem. doctr. metr. p. 737. seq. et in Epitome §. 695. Blomfieldius etsi neminem sanum haec mihi concessurum dixit, fuerunt tamen qui mallent insani videri. Ipse paullum mutatam Butleri descriptionem probat. Is, perturbata aequalitate, duas integras antistrophas, miro profecto casu, excidisse putabat. Blomfieldius aequalitatem quidem restituit, sed ita ut ipse quoque necesse haberet non duas tantum, sed quattuor integras antistrophas, quae nullo in libro scriptae sunt, ad auxilium adhibere: quarum duas quidem Burneii monitu repetendis stropharum verbis lucratus est: sed illud lucrum damnosum est carmini. Nam quum post v. 1533. iteravit versus 1504–1515. chorum fecit dicere quod ille isto loco diceret ineptissime, Clytemnestram autem non his chori dictis respondere, sed loqui de iis quae usque ad v. 1533. hemichorium significaverat. Ipse enim, quum in edd. vett. omnia quae non Clytaemnestrae sunt choro tributa essent, choro dedit quae anapaestis scripta sunt, melica autem hemichoriis, recte fortasse, si, ubi chori personam adscripsit, coryphaeum loqui existimavit. Hemichoria, sed temere nec certa ratione in Porsoni editione introducta sunt. Veri simile est hic quoque, quum aperte nihil a toto choro canatur, singulos de quindecim choreutis suas partes habuisse. Quumque quater anapaestos recitet chorus, decies autem melica habeat, videntur terni semper cecinisse, anapaestos autem pronuntiasse vel idem omnes coryphaeus vel ex quattuor

ζυγοῖς

qui medius staret. Itaque ego quoque anapaestos choro, sed melica

ζυγοῖς

tribui. Ita in his quoque summa est aequalitas.

1411

1413. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-822

φέρουσ' ἐφ' ἡμῖν Libri

φέρουσ' ἐν ἡμῖν

. Porsonus contra metrum

φέρουσ' ἡμῖν

. Emperius

φέρουσ᾽ ἂν ἡμῖν

. Praestat

φέρουσ' ἐφ' ἡμῖν

1413

1416. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-823

καὶ ... διαί Recte libri veteres

καὶ

huic versui addunt.

διαί

, quod Ven. Flor. Vict. habent, etiam in Farn. esse puto: nam quod Elmsleius sic adnotavit, “

γυναικὸς διὰ

(gl. ad

διαι

)", scribere voluit, opinor, "gl. ad

διαι

1416

1418. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-824

παράνους Libri

οἳ παρανόμοις

. Alterum

οἳ

addendum esse vidit Blomfieldius. Canterus coniecit

καὶ παράνομος

, quod recepit Schützius. Porsoni editio

οἳ, παρὰ νόμους

. Mea emendatio,

παράνους

, ab novissimis editoribus recepta est.

1418

1420. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-825

ὀλέσασα

ὀλέσας

Flor.

1420

1421-1429. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-826

ἦ πολύμναστον ἐπηνθίσω αἷμ' ἄνιπτον, στᾶσα τότ' ἐν δόμοισιν ἐρίδματός τις ἀνδρὸς οἰζύς. Libri sic,

νῦν δὲ τελείαν πολύμναστον ἐπηνθίσω δι' αἷμ' ἄνιπτον, ἥτις ἦν τότ' ἐν δόμοις ἔρις ἐρίδματος ἀνδρὸς ὀϊζύς.

ἐπηνθίσω

consentiunt Ven. Flor. Farn. Vict. Id Auratus in

ἀπήνθισεν

mutandum putabat. Casauboni coniecturam

ἀπηνθίσω

receperunt Schützius, Porsonus, Blomfieldius, ceterum haec sic ut in libris leguntur cohaerere existimantes. Et videri possent cohaerere, si legeretur

νῦν δὲ τέλειον ἐπηνθίσω αἷμ' ἄνιπτον.

Sed nunc et orationis perversitas et metrorum ratio ostendunt aliquot versus excidisse post

τελείαν

. Nam et anapaestis et iis, quae hos excipiunt, respondent versus 1504-1515.

Ἐπηνθίσω

non erat mutandum, sed deleri debebat, ut Wellauerus quoque vidit,

δι'

, adscriptum ab interprete vel ortum ex proxime sequentibus litteris. Respondet enim antistrophico versui hic, cuius prima syllaba deest, supplenda, ut videtur, hoc modo,

ἦ πολύμναστον ἐπηνθίσω αἷμ' ἄνιπτον,

i. e. profecto multum recordandum tibi adspersisti inexpiabilem sanguinem. Dicit haec de Helena. Alio modo, sed non plane dissimili, usus est hoc verbo Aeschylus in Sept. c. Th. v. 924.

ἰὼ πολλοῖς ἐπανθίσαντες πόνοισι γενεάν

. Mox libri

ἥτις ἦν τότ' ἐν δόμοις

. Quum Schutzius et Butlerus legi vellent

ἦ τις

, minime se hoc probare dixit Blomfieldius. At ostendere debebat qui sensus vulgatae lectionis esset, quove modo expediri illa posset orationis perversitas. Etiamsi non moneret metrum antistrophicum, neminem, qui aliquem tragicae dictionis aut orationis poeticae sensum habeat, non intellecturum arbitror illud

ἥτις ἦν

non esse a poeta profectum, sed adscriptum ab interprete aut alio errore ortum. Deinde quid est

ἔρις ἐρίδματος ἀνδρὸς ὀϊζύς

? Scaliger

ἐρίδματος

, ab

ἐριθμαίνω

, quod placuit Blomfieldio. Quin Scottus in Appendice Thesauri Stephaniani

ἐρίδματος

pro genitivo habuit ab

ἔρισμα

ducto. Immo

ἐρίσματος ἀνδρὸς ὀϊζύς

est

ἐρίδμητος

, gravis domitricis viri calamitas, quo nomine hic patet Helenam, quae etiam Agamemnoni interfectionis caussa exstiterit, designari.

Ἔρις

autem ex sequentibus syllabis ortum videtur. Post

ἐρίδματος

aperte excidit

τις

. Scribendum igitur videtur

ἦ πολύμναστον ἐπηνθίσω αἷμ' ἄνιπτον, στᾶσα τότ' ἐν δόμοισιν ἐρίδματός τις ἀνδρὸς οἰζύς. hei memorique cruore neque cluendo conspicua, in domo tum gravis pestis viri peremptrix.

1432. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-827

ἐκτρέπῃ

ἐκτρέψῃς

Vict.

ἐκτρέψῃς

Ven. Farn.

ἐκτρέχῃς

Flor.

1432

1434. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-828

ὀλέσασα

ὀλέσασ'

Farn.

ὀλέσασα

Vict.

ὀλέσαν

Ven. Flor.

1434

1436. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-829

ἐμπίπτεις

ἐμπίτνεις

Canterus. Libri

ἐμπίπτεις

. διφνίοισι Deinde libri

διφνείσι

. Blomfieldius et Wellauerus ex mea emendatione

διφνίοισι

. Antagoras apud Diog. Laert. IV. 26. sive in Brunckii Anal. t. I. p. 260. ep. 2.

τὸ καὶ σέο σῶμα δίφνιον

. Hesychius

δίφυιον νυκτός, τὰ δύο μέρη, τὸ δίμοιρον

. Idem

δεκάφυια, δεκαπλάσια· δίφυια δὲ διπλάσια

. Ita Kusterus haec scribenda esse docuit ex Etym. M. p. 254, 14. cuius verba sic emendanda sunt,

δεκάφυια, τὰ δεκαπλάσια. Καλλίμαχος τῶν ἔτι σοι δεκάφυια φάτο ζωάγρια τίσειν. καὶ δεκάφυια εἴρηται οἱονεὶ δεκάφυα, δεκάκις πεφυκότα. τὸ γὰρ φύω Αἰολικῶς φυίω φασί, καὶ τὸ ἀλύω ἀλυίω

. Attigit hanc formam Lobeckius ad Phryn. p. 494.

1436

1437. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-830

Τανταλίδαισιν

Τανταλίδεσιν

Flor. Agamemnonem et Menelaum dicit.

1437

1438. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-831

ἂν Libri

κράτος ἰσόψυχον ἐκ γυναικῶν

. Porsonus omisit

ἐκ

. Additum

ἂν

a me ab novissimis editoribus receptum est. Omiserant librarii, ne deesset quod genio diceret chorus, non memores huiusmodi compellationes saepissime nudas poni, quoniam intelligitur

te appello

1438

1439. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-832

καρδίαν δηκτόν Libri

καρδίᾳ δηκτόν

. Emendavit Abreschius. In Porsoniana

κρατύνοις

, fortasse typographi errore. Hoc dicit, o infeste deus, qui irruis in domum et duplices Tantalidas, victoriamque gubernas parilis animi a mulieribus (Helena et Clytaemnestra) cor mihi mordentem.

1439

1440-1442. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-833

ἐπὶ δὲ σώματος δίκαν κήρυκος ἐχθροῦ σταθεῖσ᾽ ἐκνόμως ὕμνον ὑμνεῖν ἐπεύχεται * μύσος*. Libri

δίκαν μοι κόρακος ἐχθροῦ

. Deinde

σταθεὶς ἐννόμως

Ven. Flor.

σταθεὶς ἐκνόμως

Farn. Vict.

σταθεῖσ᾽ ἐκνόμως

Schützius, Porsonus, Stanleius in curis secundis. Masculinum agnoscit scholiastes,

ὡς κόραξ ἐσθίων νεκρῶν σῶμα βοᾷ, οὕτω καὶ ὁ δαίμων ἐκνόμως δικάσει, παρὰ τὸ δίκαιον

. Genium mortis intelligi volebat Elberlingius et proinde Canteri quamvis malam coniecturam

ἐπεύχεαι

probabat. Assensus ei est Creuzerus in Annal. Vindob. vol. LIV. p. 163. picturam ei explicationi adhibens de qua dixit Radulphus Rochettus in Oresteide p. 223. seq. Clytaemnestram dici quum res ipsa declarat, tum

γυνή

ex praecedente

γυναικῶν

intelligendum est. Videtur autem Aeschylus ita fere scripsisse,

ἐπὶ δὲ σώματος δίκαν κήρυκος ἐχθροῦ σταθεῖσ᾽ ἐκνόμως ὕμνον ὑμνεῖν ἐπεύχεται * μύσος*.

Nam quum libri habeant

ὕμνον ὑμνεῖν ἐπεύχεται

, mutilum esse versum apparet, quem addito

δόμοις

integrandum putavit Butlerus. Schützio

φόνῳ

addendum esse videbatur.

1443. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-834

νῦν δ' In Victoriana per errorem omissa est personae notatio. Auratus

νῦν γ'

. At

δ'

refertur ad suppressum

πρόσθεν μὲν οὐκ ὀρθῶς ἔλεγες

1443

1444. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-835

τὸν τριπάχυντον Libri

τὸν τριπάχυιον

. Pudet referre quae explicando huic verbo sunt prolata. Blomfieldius

τὸν τριπάλαιον

coniecit. Ad sensum ferri posset

παλαιόν

, non potest

τριπάλαιον

. Nam summa antiquitas si memoratur, quia nihil ad rem, friget. Scripsi

τὸν τριπάχυντον

, in quam emendationem etiam Bambergerus incidit. Similiter Aeschylus dixit in Sept. c. Thebas v. 751.

ὄλβος ἄγαν παχυνθείς

1444

1445. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-836

γέννας

Farn. Vict.

γέννης

, superscripto

ας

, Ven. Flor. In Farn. glossa

γενεᾶς

1445

1447. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-837

νείρει Libri

νείρει

. Scaliger

νείκει

. Casaubonus

νείρῃ

, quod suum fecit Stanleius, probavitque Albertius ad Hesychium v.

νείρῃ

, et receperunt Schützius in editione maiore ac Blomfieldius. Recte vero animadvertit Wellauerus id

νείρα

scribendum fuisse. Mea sententia, si uterum vel viscera dicere voluisset Aeschylus,

νηδύϊ

scripsisset. Idque eum scripsisse putavit H. L. Ahrens. Sed existimo

νείρει

dativum esse ignoti hucusque vocabuli

νεῖρος

, quod intimum locum significaverit. Adiectivo

νειρός

usus est Lycophro v. 896.

κρύψουσ᾽ ἄφαντον ἐν χθονὸς νειροῖς μυχοῖς,

ubi videndus est Bachmannus.

1447

1448. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-838

ἄχος Auratus

ἄγος

, quod Schutzius in minore editione recepit. At

ἄχος

saepe malum significat.

Ἰχώρ

est sanies. Hesychius

Ἀχώρ, αἷμα συμπεπηγός, ἔμπυον, σηπεδών

. Sic scribendum. V. ibi interpretes et Foesium in Oec. Hippocr.

1448

1449-1450. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-839

ἢ μέγα δώμασι τοῖςδ' αἵμονα καὶ βαρύμηνιν αἰνεῖς Libri

ἢ μέγαν οἴκοις τοῖσδε δαίμονα

. Scribendum esse

τοῖςδ' αἵμονα

monui in adnotationibus ad interpretationem Humboldti. Sed iis nondum perfecta est emendatio: nam spondeum

οἴκοις

vitiosum esse arguit versus antistrophicus. Grammatici haud dubie inventum est

μέγαν οἴκοις

, ut metro consuleret, quum depravatam scripturam

τοῖςδε δαίμονα

in codice suo invenisset, cum quibus verbis construi non posse videbat

μέγα

. Scripsit Aeschylus

ἢ μέγα δώμασι τοῖς δ᾽ αἵμονα καὶ βαρύμηνιν αἰνεῖς, φεῦ φεῦ, κακὸν αἶνον ἀτηρᾶς τύχας ἀκορέστου.

Αἵμονα θήρης

in Iliade V. 49. peritum significare volunt: vereor ne illic quoque ferocem intelligi oporteat et cruore gaudentem, ut in Hecuba v. 91. dictum est

λύκου αἵμονι χαλᾷ

. Cruentatum significat in Aeschyli Suppl. v. 814.

1454. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-840

πανεργέτα

Farn. Vict.

πανεργέταν

Ven. Flor. Haec ante oculos habuit scriptor Christi patientis v. 1465.

ὦ παῖ παναιτίου θεοῦ παντεργάτα, τί γὰρ τελεῖται τοῖς βροτοῖς ἄνευ σέθεν; τί δ᾽ οὐ θεόκραντόν γε τῶνδ᾽ ἐστίν; ἰώ, ἰώ, ιώ, ὦ βασιλεῦ, βασιλεῦ, πῶς σε δακρύσω; ὦ θεέ μου, Θεέ μου, πῶς σε καλέσω; φρενὸς ἐκ φιλίας τί σοί ποτ᾽ ἄρ᾽ ἄσω; κεῖσαι γὰρ ὑφάσμασι τοῖςδ᾽ εἱλιγμένος.

1454

1457. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-841

ἰώ, ἰώ

ἰὼ

semel Ven. Flor. Geminant Farn. Vict.

1457

1459. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-842

τί ποτ' εἴπω; In Flor.

τί

prius omissum, postea additum.

τί ποτ' ἆρ᾽ εἴπω

Farn. Apparet Triclinium hic et mox v. 1461. versus acatalectos dare voluisse.

1459

1461. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-843

ἐκπνέων

ἐκπνείων

Farn.

1461

1462. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-844

τῶνδε

τῶνδ'

Flor. ἀνελεύθερον Deinde

ἀνελεύθερα

, cum glossis

ἀνελευθέρως, δουλικῶς

, Farn. Recte ceteri

ἀνελεύθερον

. Dici quidem potuit

κοίταν δαμείς

, sed, quum

κεῖσαι

praecesserit, recte monuit Wellauerus hoc verbum esse repetendum.

1462

1465. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-845

τοὔργον ἐμόν, τόδε

τοἔργον ἐμὸν τόδε

Farn.

1465

1466. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-846

μηκέτι λεχθῇς δέ

μηδ' ἐπιλεχθῇς

Ven. Flor.

μὴ δ᾽ ἐπιλεχθῇς

Farn.

μηδ' ἐπιλεχθῇς*

Vict. sic cum asterisco, sive lacunae, sive, quod veri similius duco, corruptae lectionis signo. Excidisse aliquid Scaliger videtur putasse, qui

ἐπιλεχθείς

corrigebat. Quod Auratus et, ut Blomfieldius adnotavit, Vossius probarunt,

ἐπιλεχθῇς

, non potest significare cogitaveris: nam hoc

ἐπιλέξασθαι

dicitur. Vossium etiam

ἐπιλέξῃς

scribendum coniecisse Blomfieldius dicit. Scripsi

μηκέτι λεχθῇς δέ

1466

1472. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-847

τόνδ' ἀπέτισεν τέλεον

νεαροῖς

Farn. quae etiam Spanhemii mala coniectura erat. Recte autem in edd. vett. haec coniunguntur,

τόνδ' ἀπέτισεν τέλεον νεαροῖς ἐπιθύσας

. Non intellexerunt haec verba qui cum Stanleio virgulam post

ἀπέτισεν

posuerunt idque verbum verterunt punivit, quae non est activi potestas. Hoc dicit poeta,

τόνδε ἀπέτισεν τέλεον νεαροῖς, θύσας αὐτόν

, hunc adultum persolvit ut vindictam pueris, propter eos mactatum.

1472

1475. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-848

πῶ Auratus

πῶς, πῶς

. Hesychius

πῶ, ποῦ, ὅθεν, ὁπόθεν. Δωρίς

. Significat qua ratione. Rectius Etym. M. p. 773, 18.

πόθεν

interpretatur, male ille tamen ex eo factum censens. In Farn. deest

δέ

1475

Wecklein’s commentary on Agamemnon (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 30–140; Iowa and Harvard OCR collated conservatively. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

1390-1391. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-755

διοσδότω, νοη Ζεὺς ὄμβριος gegeben. - Vgl. Hom. Ψ 597 τοῖο δε θυμὸς ἰάνθη, ὡς εἴ τε περὶ σταχύεσσιν ἐέρση ληίου ἀλδήσκοντος, ὅτι φρίσσωσιν ἄρουραι. – κάλυκος ἐν λ. d. i. wenn die Knospen beginnen aufzubrechen. 1392 ὡς ὧδ᾽ ἐχόντων ( τῶνδε) wie Soph. Ai. 981. Krüger I 47, 4, 3.

1393. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-756

Vgl. 1033, Soph. El. 1457 χαίροις ἄν, εἰ σοι χαρτὰ τυγχάνοι τάδε. ἐγὼ δ᾽ ἐπεύχομαι, ich bin stolz darauf.

1394-1395. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-757

εἰ δ᾽ ἦν ( τῶν) πρεπόντων: ,, wenn es überhaupt schicklich wäre, bei einem Toten Trankopfer (als Ausdruck des Dankes und der Freude) darzubringen, so wäre es bei diesem recht, nein mehr als recht." Der Gedanke erinnert an Hom. x 411 ἐν θυμῷ, γρηῦ, χαῖρε καὶ ἴσχεο μηδ᾽ ὀλόλυξε· οὐχ ὁσίη κταμένοισιν ἐπ᾿ ἀνδράσιν εὐχετάασθαι. Der Artikel fehlt wie 39, Pers. 248 ἰόντων ( κιόντων), Eur. Iph. Τ. 1301 κρατούντων. Mit ὥστε nach πρεπόντων ἦν vgl. Eum. 228 οὐδ᾽ ἂν δεχοίμην ὥστ᾽ ἔχειν τιμὰς σέθεν, Soph. Phil. 656 ἄρ᾽ ἔστιν ὥστε λαβεῖν, auch Eum. 202 ἔχρησας ὥστε, 802 μαρτυρῶν ὡς ( ὥστε), Soph. Oed. Κ. 1350 δικαιῶν ὥστε, 570 παρἥκεν ὥστε, Eur. Hipp. 1327 ἤθελ᾽ ὥστε, Thuk. I 119 δεηθέντες ώστε, V 17 συγχωρεῖν ὥστε. δικαίως ἂν ἦν wie ὀρθῶς ἐστιν, vgl. zu Cho. 196 , Eum. 520 und Krüger II 62, 2, 2. μὲν οὖν wie 1075.

1396-1397. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-758

⁴

Den das Vorhergehende begründenden Gedanken „so grofs ist das Maſs der von ihm dem Hause verursachten Leiden" kann Klyt. nicht aussprechen, ohne triumphierend hinzuzufügen „aber er hat dafür gebüfst". Zu dem bildlichen Ausdruck vgl. Aristoph. Ach. 937 κρατὴρ κακῶν, Dionys. Hal. VII 44 κρατῆρα αἵματος πολιτικοῦ στῆσαι. στήσας wie in der eben a. St. und στήσασθαι κρητῆρα Hom. ẞ 431, Z 528 u. a.

1398. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-759

γλῶσσαν ὡς θρασύστομός ( έστι) wie 453 εὖ λέγοντος ἄνδρα τὸν μὲν ὡς μάχης ἴδρις. Mit γλῶσσα θρασύστομος vgl. ἐξ ἐλευθεροστόμου γλώσσης Suppl. 959 .

1399. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-760

ἀνδρί, marito.

1400. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-761

πειρᾶσθε ist Indikativ.

1401-1402. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-762

πρὸς εἰδότας λέγω: vgl. - ἀπόπολις δ᾽ ἔσῃ – Suppl. 750 λέγω πρὸς εἰδότα und zu Prom. 457 εἰδυίαισιν ἂν ὑμῖν λέγοιμι. - λέγω, nämlich οὗτός ἐστιν κτέ., denn σὺ ὅμοιον steht parenthetisch. εἴτε für εἴτε wie Cho. 992 μύραινά γ᾽ εἰτ᾽ ἔχιδν᾽ ἔφν. Krüger I 69, 25, 1. εἴτε

⁵

1404. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-763

,,ein Toter als Werk" u.s. w.

1406. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-764

Der inneren Erregung, welche durch die unerhörte Frechheit hervorgerufen wird, entspricht der Wechsel des Versmafses. Der Vortragende scheint nicht zu wechseln, also der Koryphaios das Strophenpaar zu singen.

„Du musst ein Giftkraut von der Erde oder (wahnsinnig machendes) Wasser vom Meere zu dir genommen haben, dafs du solche Tobsucht ( θύος wie θύουσαν 1234) und die Flüche des Volkes über dich gebracht hast. Ja weggeschleudert, abgetrennt (von sich) hat dich der Hafs der Bürger." Vgl. Hom. X 94 βεβρωκώς κακὰ φάρμακ᾽, ἔδυ δέ τέ μιν χόλος αἰνός. Das Asyndeton ἀπέδικέ σ' wie an der gleichen Stelle der Antistrophe.

1412-1413. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-765

νῦν μέν, wie wenn τότε δὲ οὐδὲν .. ἔφερες (1414) folgte. φυγήν ist direkt von δικάζεις, dagegen μίσος und ἀράς von ἔχειν abhängig.

⁶

1414. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-766

τότε, vorher. ἐναντίον φέρων, Widerwärtiges entgegenbringend d. h. feindselig drohend.

1415-1416. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-767

sich nichts daraus machend wie man sich nichts aus dem Tod eines Lammes bei üppig gedeihender Herde macht." Der Dativ bei φλεόντων wie bei πιμπλάναι, πληροῦν und wie φλέω selbst wahrscheinlich auch Suppl. 675 γεραροῖσι φλεόντων (nach der Verbesserung von Hermann) mit dem Dativ verbunden ist. Mit νομεύειν νόμευμα vgl. βόσκειν – βόσκημα.

⁷

1418. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-768

ὠδῖνα, das unter Wehen geborene Kind. Vgl. Soph. El. 532 f. ἐπῳδὸν .. ἀημάτων mit Bitterkeit: weiter hatte es keinen Zweck".

⁸

1419. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-769

ἀνδρηλατεῖν wird vorzugsweise von der Verfolgung des Mörders gesagt. Vgl. Eum. 221 .

1420. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-770

ἄποι ἄποινα: zu 235. Vgl. Eur. Alk. 7 καί με θητεύειν πατὴρ θνητῷ παρ᾽ ἀνδρὶ τῶνδ᾽ ἄποιν᾽ ἠνάγκασεν.

1421. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-771

ich fordere dich aber ebenso auf, mich mit Gewalt zu besiegen und dann zu beherrschen (anders nicht)" d. h. „wenn du mit Gewalt drohst, so sage ich dir auch meinerseits, daſs ich Gewalt mit Gewalt erwidern werde." Dieser Gedanke wird durch V. 1422 gestört, der aus einem Miſsverständnis hervorgegangen zu scheint.

1425. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-772

Vgl. 1619 und Soph. Ant. 1349 μεγάλοι δὲ λόγοι μεγάλας πληγὰς τῶν ὑπεραύχων ἀποτίσαντες γήρᾳ τὸ φρονεῖν ἐδίδαξαν.

⁹

1426. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-773

μεγαλόμητις von verwegenem und rücksichtslosem Sinn.

1427. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-774

περίφρονα, superba. ὥσπερ οὖν (vgl. 1170, Cho. 95 ) κτέ., ,,wie ja gewiſs infolge des vergossenen Blutes dein Sinn toll ist (zu glauben), dafs der Blutflecken über den Augen (auf der Stirne) dir wohl anstehe (1390 f.)." Zu dem Gedanken, daſs vergossenes Blut Verwirrung des Geistes erzeugt, vgl. Cho. 1053 f.

1430. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-775

ἀτίετον, ehrlos. Vgl. Cho. 294 ἄτιμον κἄφιλον θνήσκειν. ἔτι, τα 1670.

1431. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-776

Vgl. Cho. 311 ἀντὶ δὲ πληγῆς φονίας φονίαν πληγὴν τινέτω.

1432. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-777

„Auch folgende eidliche Feststellung hörst du von mir (magst du gleich wieder das Urteil περίφρονα ἔλακες fällen).“ Δί

1433. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-778

τέλειον, τελεσφόρον. – κην: vgl. Soph. Εl. 528 ἡ γὰρ Δίκη νιν εἶλεν, οὐκ ἐγὼ μόνη. von

1435. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-779

¹⁰

Die V. 1435-38 scheinen nachträglich eingefügt zu sein, weil das Asyndeton bei V.1439 anzeigt, dafs dort die 1432 angekündigte θέμις folgt. Dem Begriffe θέμις entspricht auch der Inhalt 1439 ff. besser als der von 1435 ff. Nach Beseitigung dieser Verse und des V. 1422 schliefsen sich an Strophe und Antistr. gleich viele (13) Trimeter an. Vgl. zu Cho. 1040 und zu Eum. 781 . „Nicht Furcht ( ἐλπίς) vor Mord kommt in mein Haus" ist eine gesuchte Ausdrucksweise. Bei Äschylos kommt sonst nur der Plural μέλαθρα vor (10mal) und auch bei Sophokles heifst Haus, Palast μέλαθρα, während von der Grotte des Philoktet Phil. 1453 μέλαθρον gesagt wird. Dagegen findet sich der Singular öfter bei Euripides.

¹¹

1438. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-780

ἀσπὶς θράσους, Schild (Schutz) gegen Verwegenheit. Vgl. Soph. Oed. T. 1200 θανάτων πύργος, Phil. 1039 κέντρον ἐμοῦ, Μen. mon. 303 λιμὴν ἀτυχίας.

1439-1440. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-781

κεῖται κτέ. d. h. durch seinen Tod büfst er für seine Untrene. - γυναικὸς τῆσδε wie häufig ὅδε ( ὁ) ἀνήρ für ἐγώ, doch enthält γυναικός auch einen Gegensatz zu Χρυσηΐδων: „der mich, sein Weib, beschimpft, mit Mädchen vor Ilion aber wie Chryseis gekoset hat". Vgl. Hom. A 113 ff. Zu γυναικὸς τῆσδε λυμ. vgl. Soph. Ai. 573 λυμεὼν ἐμός, Cho. 760 .

1441. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-782

„Und mit ihm büfste seine Buhle." Die Häufung der Bezeichnungen ist für die Stimmung der Klyt. ebenso charakteristisch wie oben 887 ff. Mit dem Gefühl befriedigter Rache malt sie besonders das verliebte Buhlen aus.

1443-1444. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-783

ναυτίλων σελμάτων. (gen. relat.) ἰσοτριβής (die zusammen mit ihm auf den Schiffsbohlen lag) sagt sie mit bitterem Hohne.

1444. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-784

ἄτιμα .. ἐπραξάτην sarkastisch: „der würdige Lohn ist ihnen geworden."

1445. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-785

οὕτως ( ἔπραξε) auf die Badewanne deutend. κύκνου δίκην: vgl. Plat. Phaedo p. 85 Β ἅτε, οἶμαι, τοῦ ᾿Απόλλωνος ὄντες ( οἱ κύκνοι) μαντικοί τέ εἰσι καὶ προειδότες τὰ ἐν ῞Αιδου ἀγαθὰ ἄδουσί τε καὶ τέρπονται ἐκείνην τὴν ἡμέραν διαφερόντως ἢ ἐν τῷ ἔμπροσθεν χρόνω, Ovid. Her. VII 1 sic ubi fata vocant, udis abiectus in herbis ad vada Maeandri concinit albus olor.

1446. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-786

τὸν γόον bezieht sich auf den Kommos 1056 ff. Die griechischen Tragiker lassen ihre Personen manches sagen, was diese eigentlich nicht wissen, wenn es nur die Zuschauer kennen.

¹²

1447. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-787

φιλήτωρ, Schol. ἡ ἐκ ψυχής φιλουμένη (Herzliebste). Bei Strab. p. 484 τὸν μὲν ἐρώμενον καλοῦσι (die Kreter) κλεινόν, τὸν δ᾽ ἐραστὴν φιλήτορα hat es aktive Bedeutung.

1448. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-788

¹³

εὐνὴν τήνδε, dieses Liegen (neben Agamemnon) mit Bezug auf das vorhergehende κεῖται (vgl. 1493-95): „mir hat sie in diesem Lager eine Zuspeise (Würze) meiner (der durch Agamemnons Tod bereiteten) Wonne zugebracht." Mit παροψώνημα vgl. Magnes frg. 2 K. καὶ ταῦτα μέν μοι τῶν κακῶν παροψίδες, Aristoph. frg. 187, Plat. com. frg. 43.

1449-1576. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-789

Kommos bestehend aus drei Strophenpaaren. Die Chorpartieen bestehen immer aus drei Teilen, von welchen den ersten die drei στοίχοι (jeder στοίχος ein Strophenpaar), den zweiten der Koryphaios, den dritten der Gesamtchor vorzutragen scheint. Den Inhalt bildet die verschiedene Auffassung und die sittliche Motivierung des Rachewerks sowie die Anklage der Klytämestra. τίς ἂν Μοίρα: zu 627.

1450. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-790

Μοῖρα δεμνιοτήρης, ein betthütendes Todeslos d. h. ein Tod, bei dem man infolge von Krankheit lange Zeit das Bett hüten mufs.

1451. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-791

¹⁴

ὄνησιν als Genuſs ( χάριν 555).

1454. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-792

¹⁵

πολέα: zu 724. – γυναικός, Helena.

1456. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-793

¹⁶

παρώνυμος: ihr Name ist abgeleitet (vgl. Eum. 8 ) von der (im Folgenden angegebenen) Sache nach 686 ff.

1460. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-794

¹⁷

λίαν πολύμναστον, woran man allzuviel denken muſs, was man gar nicht verschmerzen kann. Daher ἀξύστατον ἄλγος 1468. In πολύμναστον wird v vor μν nicht verlängert wie 980. ἀπήνθισεν (Helena), decerpsit, wie Sept. 705 αὐτάδελφον αἷμα δρέψασθαι. – Mit ἄνιπτον vgl. Cho. 65 , Eum. 281 .

1461. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-795

τότε, vor der That des Paris. Von ihrer damaligen Untreue ist alles Unheil ausgegangen.

1462. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-796

¹⁸

„ein schwer zu bezwingender Geist der Zwietracht, das Wehe des Gatten".

1466. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-797

ἀνδρολέτειρα bezieht sich auf 1462.

1468. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-798

ἀξύστατον ἄλγος, eine schmerzende Wunde, die nicht zusammengeht, nicht heilt. Vgl. Ovid. Trist. IV 4, 41 nondum coeuntia rumpam volnera.

1469-1470. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-799

δώμασι καὶ διφ. Τανταλίδαισιν (Agam. und Menelaos), ein ἓν διὰ δυοῖν.

1471-1472. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-800

¹⁹

„Du waltest im Hause durch die beiden feigen Frauen in einer Weise, die mir das Herz verzehrt." Mit κακόψυχον, welches dem Sinne nach zu γυναικοῖν gehört, vgl. ἀπὸ ψυχῆς κακῆς 1653.

1474. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-801

δίκαν κόρακος, wie der Rabe auf dem Aase. ἐννόμως, in melodischen Weisen (in Gegensatz zum Raben). Vgl. σύμφθογγος οὐκ εὔφωνος 1186.

²⁰

1475. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-802

ὕμνον, nämlich das folgende Ephymnion. Aschylos macht so öfters das Ephymnion bei der Wiederholung abhängig, Cho.969 von θρευμένους, Suppl. 181 von καλούμενος. ἐπεύχεται: Subjekt ist δαίμων. Nach diesem Worte fehlt ein lambus, wenn es nicht 1455, wie Lachmann vermutet hat, ἀπέφθιτο für ἀπέφθισεν βίον geheissen hat.

²¹

Aeschylus Agamemnon 1468

Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff (Translator)

Search the Perseus Catalog for:

Stürzend und ächzend haucht er so sein Leben aus.

Und von dem Blutstrom, der dem Munde jäh entquillt,

1390 spritzt mir ein schwarzer Tropfen bis an meine Stirn.

Willkommner ist des Himmels feuchter Segen nicht

1475

Current edition Experimental

Ζυγὸς Α
ἀντ. α'.

δαῖμον, ὃς ἐμπίτνεις δώμασι καὶ διφυί-

οισι Τανταλίδαισιν,

Ζυγὸς Α

κράτος τ' ἰσόψυχον ἐκ γυναικῶν

καρδιόδηκτον ἐμοὶ κρατύνεις.

ἐπὶ δὲ σώματος δίκαν
1440

κόρακος ἐχθροῦ σταθεῖσ᾽ ἐκνόμως

ὕμνον ὑμνεῖν ἐπεύχεται.

δαῖμον, ὃς ἐμπίτνεις δώμασι καὶ διφυί-

οισι Τανταλίδαισιν,
1470

ΚΛ.

Apparatus Criticus

CHOROS.

Alas, that some

Fate would come

Upon us in quickness —

Neither much sickness

Neither bed-keeping —
1450

And bear unended sleeping,

Now that subdued

Is our keeper, the kindest of mood!

Having borne, for a woman’s sake, much strife —

By a woman he withered from life!

Ah me!
1455

Law-breaking Helena who, one,

Hast many, so many souls undone

’Neath Troia! and now the consummated

Much-memorable curse

Hast thou made flower-forth, red

With the blood no rains disperse,
1460

That which was then in the House —

Strife all-subduing, the woe of a spouse.

KLUTAIMNESTRA.

Nowise, of death the fate —

Burdened by these things — supplicate!

Nor on Helena turn thy wrath

As the man-destroyer, as she who hath,
1465

Being but one,

Many and many a soul undone

Of the men, the Danaoi —

And wrought immense annoy!

CHOROS.

Daimon, who fallest

Upon this household and the double-raced

Tantalidai, a rule, minded like theirs displaced,

Thou rulest me with, now,
1470

Whose heart thou gallest!

And on the body, like a hateful crow,

Stationed, all out of tune, his chant to chant

Doth Something vaunt!

KLUTAIMNESTRA.

Now, of a truth, hast thou set upright
1475

Thy mouth’s opinion, —

Naming the Sprite,

The triply gross,

O’er the race that has dominion:

For through him it is that Eros

The carnage-licker

In the belly is bred: ere ended quite

Is the elder throe — new ichor!
1480

CHOROS.

Certainly, great of might

And heavy of wrath, the Sprite

Thou tellest of, in the palace

(Woe, woe!)

— An evil tale of a fate
1485

By Até’s malice

Rendered insatiate!

King, king, how shall I beweep thee?

From friendly soul whatever say?

Thou liest where webs of the spider o’ersweep thee
1515

In impious death, life breathing away.

O me — me!

This couch, not free!

By a slavish death subdued thou art,

From the hand, by the two-edged dart.
1520

CLYTEMNESTRA

LE CHŒUR

Génie, qui t'abats sur la maison et les têtes des deux petits-fils de Tantale, tu te sers de femmes
aux âmes pareilles ¹ pour triompher en déchirant nos cœurs... Voyez-le moi, qui perché sur le cadavre, tel un corbeau de

LE CHŒUR

malheur, se flatte de chanter suivant l'usage son chant (de victoire) ² !

LE CORYPHÉE

Ah ! Hélène, folle Hélène, qui, seule, as détruit sous Troie des centaines, des milliers de vies !...

LE CHŒUR
(Un peu retenu.)

Tu as donné à ton œuvre un suprême, inoubliable couronnement, en répandant un sang impossible à laver. Oui, c'était bien une Querelle qui en ce temps habitait la maison, une Querelle appliquée à la perte d'un époux.

CLYTEMNESTRE

CLYTEMNESTRA.

Fiend of the race! that swoopest fell

Upon the double stock of Tantalus,

Lording it o'er me by a woman's will,
1715

Stern, manful, and imperious—

A bitter sway to me!

Thy very form I see,

Like some grim raven, perched upon the slain,

Exulting o'er the crime aloud in tuneless strain!
1720

Clytemnestra.

Klytämnestra.

Commentary

Stable identifiers

Search the Perseus Catalog for:

Search the Perseus Catalog for:

Stürzend und ächzend haucht er so sein Leben aus. Und von dem Blutstrom, der dem Munde jäh entquillt, 1390 spritzt mir ein schwarzer Tropfen bis an meine Stirn. Willkommner ist des Himmels feuchter Segen nicht 1475

Current edition Experimental

Ζυγὸς Α ἀντ. α'. δαῖμον, ὃς ἐμπίτνεις δώμασι καὶ διφυί- οισι Τανταλίδαισιν,

Ζυγὸς Α κράτος τ' ἰσόψυχον ἐκ γυναικῶν καρδιόδηκτον ἐμοὶ κρατύνεις. ἐπὶ δὲ σώματος δίκαν 1440 κόρακος ἐχθροῦ σταθεῖσ᾽ ἐκνόμως ὕμνον ὑμνεῖν ἐπεύχεται.

δαῖμον, ὃς ἐμπίτνεις δώμασι καὶ διφυί- οισι Τανταλίδαισιν, 1470

ΚΛ.

Apparatus Criticus

CHOROS. Alas, that some Fate would come Upon us in quickness — Neither much sickness Neither bed-keeping — 1450 And bear unended sleeping, Now that subdued Is our keeper, the kindest of mood! Having borne, for a woman’s sake, much strife — By a woman he withered from life!

Ah me! 1455 Law-breaking Helena who, one, Hast many, so many souls undone ’Neath Troia! and now the consummated Much-memorable curse Hast thou made flower-forth, red With the blood no rains disperse, 1460 That which was then in the House — Strife all-subduing, the woe of a spouse.

KLUTAIMNESTRA. Nowise, of death the fate — Burdened by these things — supplicate! Nor on Helena turn thy wrath As the man-destroyer, as she who hath, 1465 Being but one, Many and many a soul undone Of the men, the Danaoi — And wrought immense annoy!

CHOROS. Daimon, who fallest Upon this household and the double-raced Tantalidai, a rule, minded like theirs displaced, Thou rulest me with, now, 1470 Whose heart thou gallest! And on the body, like a hateful crow, Stationed, all out of tune, his chant to chant Doth Something vaunt!

KLUTAIMNESTRA. Now, of a truth, hast thou set upright 1475 Thy mouth’s opinion, — Naming the Sprite, The triply gross, O’er the race that has dominion: For through him it is that Eros The carnage-licker In the belly is bred: ere ended quite Is the elder throe — new ichor! 1480

CHOROS. Certainly, great of might And heavy of wrath, the Sprite Thou tellest of, in the palace (Woe, woe!) — An evil tale of a fate 1485 By Até’s malice Rendered insatiate!

Oh, oh, — King, king, how shall I beweep thee? 1490 From friendly soul whatever say? Thou liest where webs of the spider o’ersweep thee In impious death, life breathing away. O me — me! This couch, not free. By a slavish death subdued thou art, 1495 From the hand, by the two-edged dart.

King, king, how shall I beweep thee? From friendly soul whatever say? Thou liest where webs of the spider o’ersweep thee 1515 In impious death, life breathing away. O me — me! This couch, not free! By a slavish death subdued thou art, From the hand, by the two-edged dart. 1520

CLYTEMNESTRA

LE CHŒUR Génie, qui t'abats sur la maison et les têtes des deux petits-fils de Tantale, tu te sers de femmes aux âmes pareilles 1 pour triompher en déchirant nos cœurs... Voyez-le moi, qui perché sur le cadavre, tel un corbeau de

LE CHŒUR malheur, se flatte de chanter suivant l'usage son chant (de victoire) 2 !

LE CORYPHÉE Ah ! Hélène, folle Hélène, qui, seule, as détruit sous Troie des centaines, des milliers de vies !...

LE CHŒUR (Un peu retenu.) Tu as donné à ton œuvre un suprême, inoubliable couronnement, en répandant un sang impossible à laver. Oui, c'était bien une Querelle qui en ce temps habitait la maison, une Querelle appliquée à la perte d'un époux.

CLYTEMNESTRE

CLYTEMNESTRA.

Fiend of the race! that swoopest fell Upon the double stock of Tantalus, Lording it o'er me by a woman's will, 1715 Stern, manful, and imperious— A bitter sway to me! Thy very form I see, Like some grim raven, perched upon the slain, Exulting o'er the crime aloud in tuneless strain! 1720

Clytemnestra.

Feindlicher Dämon, der wider des Tantalos Haus und Zwillingsgeschlecht stürmt, 1420 Du zeigst, in gleich wilden Weibern rasend, Deine Gewalt, und empörst das Herz mir! Auf die Leiche tritt sie kühn, Die Mörd'rin, stimmt, Raben gleich, zornentbrannt, Siegsgesang grausenvoll frohlockend an! 1425

Klytämnestra.

Commentary

Stable identifiers

Stürzend und ächzend haucht er so sein Leben aus.

Und von dem Blutstrom, der dem Munde jäh entquillt,

1390 spritzt mir ein schwarzer Tropfen bis an meine Stirn.

Willkommner ist des Himmels feuchter Segen nicht

1475

Ζυγὸς Α
ἀντ. α'.

δαῖμον, ὃς ἐμπίτνεις δώμασι καὶ διφυί-

οισι Τανταλίδαισιν,

Ζυγὸς Α

κράτος τ' ἰσόψυχον ἐκ γυναικῶν

καρδιόδηκτον ἐμοὶ κρατύνεις.

ἐπὶ δὲ σώματος δίκαν
1440

κόρακος ἐχθροῦ σταθεῖσ᾽ ἐκνόμως

ὕμνον ὑμνεῖν ἐπεύχεται.

δαῖμον, ὃς ἐμπίτνεις δώμασι καὶ διφυί-

οισι Τανταλίδαισιν,
1470

CHOROS.

Alas, that some

Fate would come

Upon us in quickness —

Neither much sickness

Neither bed-keeping —
1450

And bear unended sleeping,

Now that subdued

Is our keeper, the kindest of mood!

Having borne, for a woman’s sake, much strife —

By a woman he withered from life!

Ah me!
1455

Law-breaking Helena who, one,

Hast many, so many souls undone

’Neath Troia! and now the consummated

Much-memorable curse

Hast thou made flower-forth, red

With the blood no rains disperse,
1460

That which was then in the House —

Strife all-subduing, the woe of a spouse.

KLUTAIMNESTRA.

Nowise, of death the fate —

Burdened by these things — supplicate!

Nor on Helena turn thy wrath

As the man-destroyer, as she who hath,
1465

Being but one,

Many and many a soul undone

Of the men, the Danaoi —

And wrought immense annoy!

CHOROS.

Daimon, who fallest

Upon this household and the double-raced

Tantalidai, a rule, minded like theirs displaced,

Thou rulest me with, now,
1470

Whose heart thou gallest!

And on the body, like a hateful crow,

Stationed, all out of tune, his chant to chant

Doth Something vaunt!

KLUTAIMNESTRA.

Now, of a truth, hast thou set upright
1475

Thy mouth’s opinion, —

Naming the Sprite,

The triply gross,

O’er the race that has dominion:

For through him it is that Eros

The carnage-licker

In the belly is bred: ere ended quite

Is the elder throe — new ichor!
1480

CHOROS.

Certainly, great of might

And heavy of wrath, the Sprite

Thou tellest of, in the palace

(Woe, woe!)

— An evil tale of a fate
1485

By Até’s malice

Rendered insatiate!

King, king, how shall I beweep thee?

From friendly soul whatever say?

Thou liest where webs of the spider o’ersweep thee
1515

In impious death, life breathing away.

O me — me!

This couch, not free!

By a slavish death subdued thou art,

From the hand, by the two-edged dart.
1520

LE CHŒUR

Génie, qui t'abats sur la maison et les têtes des deux petits-fils de Tantale, tu te sers de femmes
aux âmes pareilles ¹ pour triompher en déchirant nos cœurs... Voyez-le moi, qui perché sur le cadavre, tel un corbeau de

LE CHŒUR

malheur, se flatte de chanter suivant l'usage son chant (de victoire) ² !

LE CORYPHÉE

Ah ! Hélène, folle Hélène, qui, seule, as détruit sous Troie des centaines, des milliers de vies !...

LE CHŒUR
(Un peu retenu.)

Tu as donné à ton œuvre un suprême, inoubliable couronnement, en répandant un sang impossible à laver. Oui, c'était bien une Querelle qui en ce temps habitait la maison, une Querelle appliquée à la perte d'un époux.

Fiend of the race! that swoopest fell

Upon the double stock of Tantalus,

Lording it o'er me by a woman's will,
1715

Stern, manful, and imperious—

A bitter sway to me!

Thy very form I see,

Like some grim raven, perched upon the slain,

Exulting o'er the crime aloud in tuneless strain!
1720