Search the Perseus Catalog for:

View: By Turn

← Previous

ÆGISTHOS

Since thou art minded thus to act, not talk alone,

know quickly.

* * * * *

To his attendants.

Come on, my faithful body-guard, the fray is not far distant.

Chorus

Come on then, and with hand on hilt, his sword let each make ready.

ÆGISTHOS

Be well assured, with hand on hilt, to die I too refuse not.

Chorus

To die,—thine utterance we accept, and take as thy death-omen.

CLYTEMNESTRA

Dearest of husbands let us not, I pray, work further mischief.

Already in our many woes reaped have we wretched harvests.

Of sorrow there hath been enough ; let us forbear more bloodshed.

Go thou, and ye too aged men, seek your appointed mansions,

Ere aught ye do to work mischance. As fate enjoined we’ve acted.

If trouble is the lot of man, enough have we encountered ;

Sore smitten by the heavy hoof of some avenging demon.

Thus ye a woman's counsel have, if any deign to hearken.

ÆGISTHOS

To think that their vain tongue 'gainst me into such speech should blossom;-

That they should hurl forth words like these, their proper doom, thus tempting :

They against sober reason err, thus to insult their ruler.

Chorus

Upon the evil man to fawn is not the wont of Argives.

ÆGISTHOS

But, be assured, some future day, I yet shall overtake you.

Chorus

Not so if hither to return some god should guide Orestes.

ÆGISTHOS

Full well I know that exiles still on hopes are wont to batten.

Chorus

Work as thou listest. Gorge thy fill. Stain justice. Thou canst do it.

ÆGISTHOS

Be sure that thou to me shalt pay the forfeit of thy folly.

Chorus

Be boastful and be bold, like cock beside his partner strutting.

CLYTEMNESTRA

These senseless barkings heed not thou ; thyself and I together,

Ruling within these royal halls, will all things wisely order.

Exeunt.

NOTES TO THE AGAMEMNON.

AGAMEMNON.

My friend the translator wishing to obviate the charge of arbitrarily departing from Aeschylus, requests me to draw up a list of the conjectural emendations of the text which I have suggested. Space forbids my here justifying them. I will state them as briefly as I can. F. W. N.

VERSE 7.

Omit

ἀστέρας

as an interpretation of

δυνάστας

, and read

ὅταν φθίνωσιν, ἀντολάς τε τῶνδ᾽, ὁρῶ

10, 11.

Read

ἐλπίζει

for

ἐλπίζω

, and retain the infinitive

κρατεῖν

. Then

κέαρ

is nominative, and

ὧδε κρατεῖν

refers to the capture of Troy, get such mastery.

138.

For

τόσσον περ εὔφρων καλὰ

. . . read—

† πᾶσιν † γὰρ εὔφρων [Αρτεμίς ἐστι] καλὰ

δρόσοισι λεπτοῖσιν † μαλακῶν τε * λαγῶν . . .

142.

τερπνὰ [δὲ δαίμονα θέσπιν ὁ μάντις]

τούτων αἰτεῖ σύμβολα κρᾶναι,

δεξιὰ μὲν κατάμομφα δὲ φάσματα † κρίνων.

Ιήϊον † αὖ καλέω

“Παιᾶνα [θεῖον], μήτινας ἀντιπνόους

Δαναοῖς χρονίας ἐχενῇδας

-Ἄγρεια τεύξη, σπευδομένα θυσίαν

ἑτέραν .

In 142, 146, such words as I insert seem to be deficient.

In 144 I have written

κρίνων

for the absurd

στρούθων

In 148 a nominative, expressive of Artemis, is deficient. I have changed

ἀπλοίας

, which can hardly bear the epithet

ἀντιπνόους

, into

Ἄγρεια

(huntress).

164.

Read

εὔξεται

for the old

λέξει

οὐδεν εὔξεται πρὶν ὤν

· “ will not vaunt that he was aught of yore.”

175.

For

δέ που

read

γέ που

, and remove the stop after

σωφρονεῖν

. Join

ἄκοντας

with

σωφρονεῖν

ἦλθε

with

βιαίως

. “ And to men, loath to learn sobriety, there cometh forcibly a grace (I trow) of deities, who sit on holy bench.” The “ grace” is the painful wisdom learned by suffering.

226.

For

προνωπῆ

read

προνωπεῖς

233.

After

γραφαῖς

insert [

ποικίλαις

]. In the antistrophe do not omit

προκλύειν

, but for

ἐπεὶ

read

πῆ

, and omit

ἡ

before

λύσις

Τὸ μέλλον δὲ προκλύειν, πῆ γένοιτ' | ἂν λύσις, προχαιρέτω

278.

For

ἰσχὺς

read

ὄσχας

ὄσχους

, “ twigs” of flame ; suggested by

πεύκη

, the pine. In the corrupt

πρὸς ἡδονὴν

a verb is concealed, such as

προήχμασεν

προήκρισεν

, vibrated, perked forward.

Προσήλασεν

is possible, but was less likely to be corrupted than some rarer verb.

299.

Before

φλέγουσαν

a whole line seems to be lost, such as [

αὐγὴν κελεύουσ', ἀστραπαῖς εὐαγγέλοις

]

φλέγουσαν

327.

For

ὡς δυσδαίμονες

Blomfield well gave

ὡς δ᾽ εὐδαίμονες

365.

Treading in Blomfield's steps, I attempt the corrupt passage thus—

πέφανται δ' † ἐγγενὴς

ἀτολμήτως "Αρη

πνεόντων, μεῖζον ἢ δικαίως.

φλεόντων δωμάτων ὑπερφεῦ,

† τόδ' οὔτε βέλτιστόν † ἐστ'

οὔτ᾽ ἀπήμαντον . . .

(

Τόδε

, the fact of excessive abundance.)

412.

For

πάρεστι σιγὰς ἄτιμος ἀλοίδορος

ἅδιστος ἀφεμένων ἰδεῖν

: read (until we get something better)—

πάρεστι σιγὰ κατ᾽ οἴμους, ἀλοίδορος,

ταϊστ᾽ ἀφωμένων ἰδεῖν

Join

σιγὰ ἀφωμένων

. “There is silence along (her) paths, while they grope to see things that cannot be seen.” I understand

αφωμένων

of Helen's

ὁμηλικίη

, her maids of honour. In antistrophe for

Ελλάδος

read

Ελλᾶνος

541.

For

οὐ λαχόντες

, which is nonsense, read

ὀλολύζοντες

, οι

οἰμώζοντες

741.

This very corrupt passage admits of an approximate sòlution, thus—

ὕβριν, τότ᾽ ἢ τόθ᾽, ὅτε τὸ κύριον μόλῃ,

† νεαροῖς † φανοῦσαν † τόκοισι

δαίμονα - παντομάχαν

ἀνίερον θράσος μελαι

νας μελάθροισιν "Ατας,

εἰδομέναν τοκεῦσιν.

Vulgo,

ἢ νὰ † φαόυς κότον | δαίμονά † τε † τὸν ἄμαχον ἀπόλεμον | ἀνίερον θράσος "Ατης

θράσος "Ατης

is put for

θράσεια "Ατη

, and

εἰδομένη

, fem., agrees with it. If

μελαίνας

is correct, it seems to mean “gloomy (funereal),” and is joined with the dative

μελάθροις

. Then the antistrophe is omitting

βίον

in 749, and reading

ἔδεθλα

with Dindorf, &c.

τὰ χρυσόπαστα δ᾽ ἔδεθλα σὺν πίνῳ χερῶν

....

παλιντρόποις ὄμμασιν λιποῦσ᾽, Ὁσίαν προσέβα, . . . .

(for vulg.,

ὅσια

776.

Adopting from Franke

ἐκ θυσιῶν

for

ἑκούσιον

, read also

θρήσκοισι

for

θνήσκουσι

, which cannot be right. Then, we get “

θράσος ἐκ θυσιῶν

ἄνδρασι θρήσκοισι κομίζων.

“infusing into religious men confidence from the sacrifices.”

844.

Πολλὴν . . . λέγω.

Schutz, if I remember, regards the line as spurious, and with good reason.

Πολλὴν ἄνωθεν

has come from

πολλὰς ἄνωθεν

just above; and he imagines a commentator to have expounded the second Geryon to be Agamemnon :

τὸν κάτω γὰρ οὐ λέγει ;

“ for he does not mean the Geryon below.”

994.

For

μοῖρα μοῖραν

, which is nonsense, read

μοῖρ᾽ ἄμοιρά μ'

; and compare

νâες ἄναες

γάμος ἄγαμος

1095.

For

μελαγκέρων

, by all means read

μελαγκρόκῳ

, and for

ἐν πέπλοισι

perhaps

ἐμπλακέντα

1443.

For

πολύμναστον

read (metri causa)

πολυυμνατον

, and after the word mark a hiatus of five lines. The antistrophic to

πολυύμνατον

τίς ὁ θρηνήσων

1446.

For

κράτος ἰσόψυχον

(which is defective in metre as well as sense) read

κράτος σινόψυχον

, “thou establishest a soul-blighting sway by means of women.” Hermann by inserting

τ'

after

κράτος

did not improve the sense.

1476.

Read, for the sense,

εἶναί μ᾽ ἄλοχον [τοῦδ᾽ ὀλέτειραν]

, also 1480, . . .

τόνδ' ἀπέτισεν [φονίαισι δίκαις]

. In antistrophe omit '

Ipɩyévecav

as a gloss, and read

τὴν πολύκλαυτον ἀνάξια δράσας,

then strophe and antistrophe become commensurate. Perhaps in 1497

doλig

should be

dovλí

, and in 1501

δολίαν

should be

δούλιον

, which the argument from

ἀνελεύθερον

seems to demand. (Indeed the metre of

doλío

in 1497 is not satisfactory.) Yet the argument of

ovde yàp

in 1501 remains obscure or strained.

1610.

For

ἄξει

read

ἔχθει

, in contrast to

χαρᾷ

1618.

For

σειραφόρον

read

σειραφόρων

: “ bands heavier than common harness.”

Agamemnon. Aeschylus. Anna Swanwick (Translator). London. 1886.

Current edition Experimental

Agamemnon (OCR draft) (English) (Agamemnon. Anna Swanwick, 1886.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (7)

Ἀγαμέμνων Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 1649 focus

Αἴγισθος

ἀλλʼ ἐπεὶ δοκεῖς τάδʼ ἔρδειν καὶ λέγειν, γνώσῃ τάχα

εἶα δή, φίλοι λοχῖται, τοὔργον οὐχ ἑκὰς τόδε.
1650

Χορός

εἶα δή, ξίφος πρόκωπον πᾶς τις εὐτρεπιζέτω.

Αἴγισθος

ἀλλὰ κἀγὼ μὴν πρόκωπος οὐκ ἀναίνομαι θανεῖν.

Χορός

δεχομένοις λέγεις θανεῖν σε· τὴν τύχην δʼ αἱρούμεθα.

Κλυταιμήστρα

μηδαμῶς, ὦ φίλτατʼ ἀνδρῶν, ἄλλα δράσωμεν κακά.

ἀλλὰ καὶ τάδʼ ἐξαμῆσαι πολλά, δύστηνον θέρος.
1655

πημονῆς δʼ ἅλις γʼ ὑπάρχει· μηδὲν αἱματώμεθα.

στείχετʼ αἰδοῖοι γέροντες πρὸς δόμους, πεπρωμένοις τούσδε

πρὶν παθεῖν εἴξαντες ὥρᾳ· χρῆν τάδʼ ὡς ἐπράξαμεν.

εἰ δέ τοι μόχθων γένοιτο τῶνδʼ ἅλις, δεχοίμεθʼ ἄν,

δαίμονος χηλῇ βαρείᾳ δυστυχῶς πεπληγμένοι.
1660

ὧδʼ ἔχει λόγος γυναικός, εἴ τις ἀξιοῖ μαθεῖν.

Αἴγισθος

ἀλλὰ τούσδʼ ἐμοὶ ματαίαν γλῶσσαν ὧδʼ ἀπανθίσαι

κἀκβαλεῖν ἔπη τοιαῦτα δαίμονος πειρωμένους,

σώφρονος γνώμης θʼ ἁμαρτεῖν τὸν κρατοῦντά θʼ ὑβρίσαι.

Χορός

οὐκ ἂν Ἀργείων τόδʼ εἴη, φῶτα προσσαίνειν κακόν.
1665

Αἴγισθος

ἀλλʼ ἐγώ σʼ ἐν ὑστέραισιν ἡμέραις μέτειμʼ ἔτι.

Χορός

οὔκ, ἐὰν δαίμων, Ὀρέστην δεῦρʼ ἀπευθύνῃ μολεῖν.

Αἴγισθος

οἶδʼ ἐγὼ φεύγοντας ἄνδρας ἐλπίδας σιτουμένους.

Χορός

πρᾶσσε, πιαίνου, μιαίνων τὴν δίκην, ἐπεὶ πάρα.

Αἴγισθος

ἴσθι μοι δώσων ἄποινα τῆσδε μωρίας χάριν.
1670

Χορός

κόμπασον θαρσῶν, ἀλέκτωρ ὥστε θηλείας πέλας.

Κλυταιμήστρα

μὴ προτιμήσῃς ματαίων τῶνδʼ ὑλαγμάτων· ἐγὼ

καὶ σὺ θήσομεν κρατοῦντε τῶνδε δωμάτων καλῶς.

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 1649 focus

ΑΙ.

ἀλλ᾽ ἐπεὶ δοκεῖς τάδ᾽ ἔρδειν καὶ λέγειν, γνώσει τάχα.

XO.

ΑΙ.

εἶα δὴ, φίλοι λοχῖται, τοὔργον οὐχ ἑκὰς τόδε.
1650

ΧΟ.

εἶα δὴ, ξίφος πρόκωπον πᾶς τις εὐτρεπιζέτω.

ΑΙ.

ἀλλὰ μὴν κἀγὼ πρόκωπος οὐκ ἀναίνομαι θανεῖν.

ΧΟ.

δεχομένοις λέγεις θανεῖν σε· τὴν τύχην δ᾽ αἱρούμεθα.

ΚΛ.

μηδαμῶς, ὦ φίλτατ' ἀνδρῶν, ἄλλα δράσωμεν κακά.

ἀλλὰ καὶ τάδ᾽ ἐξαμῆσαι πολλὰ δύστηνον θέρος·
1655

πημονῆς δ᾽ ἅλις γ᾽ ὑπάρχει· μηδὲν αἱματώμεθα.

στεῖχε καὶ σὺ χοὶ γέροντες πρὸς δόμους πεπρωμένους,

πρὶν παθεῖν ἔρξαντες καιρὸν χρῆν τάδ᾽ ὡς ἐπράξαμεν.

εἰ δέ τοι μόχθων γένοιτο τῶνδ᾽ ἅλις γ᾽ ἐχοίμεθ᾽ ἂν,

δαίμονος χολῇ βαρείᾳ δυστυχῶς πεπληγμένοι.
1660

ὧδ᾽ ἔχει λόγος γυναικὸς, εἴ τις ἀξιοῦ μαθεῖν.

ΑΙ.

ἀλλὰ τούσδ᾽ ἐμοὶ ματαίαν γλῶσσαν ὧδ᾽ ἀπανίσαι

κἀκβαλεῖν ἔπη τοιαῦτα δαίμονος πειρωμένους,

σώφρονος γνώμης δ᾽ ἁμαρτεῖν τὸν κρατοῦντα

ΧΟ.

οὐκ ἂν Ἀργείων τόδ᾽ εἴη, φῶτα προσσαίνειν κακόν.
1665

ΑΙ.

ἀλλ᾽ ἐγώ σ᾽ ἐν ὑστέραισιν ἡμέραις μέτειμ᾽ ἔτι.

ΧΟ.

οὐκ, ἐὰν δαίμων Ὀρέστην δεῦρ᾽ ἀπευθύνῃ μολείν.

ΑΙ.

οἶδ᾽ ἐγὼ φεύγοντας ἄνδρας ἐλπίδας σιτουμένους.

ΧΟ.

πρᾶσσε, πιαίνου, μιαίνων τὴν δίκην, ἐπεὶ παρα.

ΑΙ.

ἴσθι μοι δώσων ἄποινα τῆσδε μωρίας χάριν.
1670

ΧΟ.

κόμπασον θαρσῶν, ἀλέκτωρ ὥστε θηλείας πέλας.

ΚΛ.

μὴ προτιμήσῃς ματαίων τῶνδ᾽ ὑλαγμάτων· ἐγὼ

καὶ σὺ θήσομεν κρατοῦντε τῶνδε δωμάτων καλῶς.

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Gottfried Hermann, 1852.) — 1649 focus

Αἴγισθος

ἀλλ᾽ ἐπεὶ δοκεῖς τάδ᾽ ἔρδειν κοὐ λέγειν, γνώσει τάχα.

Χορὸς Πρεσβυτῶν

1620

Αἴγισθος

εἶα δή, φίλοι λοχῖται, τοὔργον οὐχ ἑκὰς τόδε.

Χορὸς Πρεσβυτῶν

εἶα δή, ξίφος πρόκωπον πᾶς τις εὐτρεπιζέτω.

Αἴγισθος

ἀλλὰ μὴν κἀγὼ πρόκωπος οὐκ ἀναίνομαι θανεῖν.

Χορὸς Πρεσβυτῶν

δεχομένοις λέγεις θανεῖν σε· τὴν τύχην δ᾽ αἱρούμεθα.

Κλυταιμνήστρα

μηδαμῶς, ὦ φίλτατ' ἀνδρῶν, ἄλλα δράσωμεν κακά.
1625

ἀλλὰ καὶ τάδ᾽ ἐξαμῆσαι πολλὰ δύστηνον θέρος·

πημονῆς ἅλις δ᾽ ὑπάρχει· μηδὲν αἱματώμεθα.

¹

στεῖχε καὶ σὺ χοἰ γέροντες πρὸς δόμους πεπρωμένους,

πρὶν παθεῖν ἔρξαντες. ἀρκεῖν χρῆν τάδ' ὡς ἐπράξαμεν.
1630

εἰ δ᾽ ἔτ᾽ οὐ μόχθων γένοιτο τῶνδ᾽ ἅλις, δεχοίμεθ᾽ ἄν,

δαίμονος χολῇ βαρείᾳ δυςτυχῶς πεπληγμένοι.

ὧδ᾽ ἔχει λόγος γυναικός, εἴ τις ἀξιοῖ μαθεῖν.

Αἴγισθος

ἀλλὰ τούςδε μοι ματαίαν γλῶσσαν ὧδ᾽ ἀπανθίσαι

κἀκβαλεῖν ἔπη τοιαῦτα δαίμονος πειρωμένους.
1635

Χορὸς Πρεσβυτῶν

οὐκ ἂν Ἀργείων τόδ᾽ εἴη, φῶτα προςσαίνειν κακόν.

Αἴγισθος

ἀλλ᾽ ἐγώ σ' ἐν ὑστέραισιν ἡμέραις μέτειμ᾽ ἔτι.

Χορὸς Πρεσβυτῶν

οὔκ, ἐὰν δαίμων Ὀρέστην δεῦρ᾽ ἀπευθύνῃ μολεῖν.

Αἴγισθος

οἶδ᾽ ἐγὼ φεύγοντας ἄνδρας ἐλπίδας σιτουμένους.

Χορὸς Πρεσβυτῶν

πρᾶσσε, πιαίνου, μιαίνων τὴν δίκην, ἐπεὶ πάρα.
1640

Αἴγισθος

ἴσθι μοι δώσων ἄποινα τῆσδε μωρίας χάριν.

Χορὸς Πρεσβυτῶν

κόμπασον θαρσῶν, ἀλέκτωρ ὥςτε θηλείας πέλας.

Κλυταιμνήστρα

μὴ προτιμήσῃς ματαίων τῶνδ᾽ ὑλαγμάτων· ἐγὼ

καὶ σὺ θήσομεν κρατοῦντε τῶνδε δωμάτων καλῶς.

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ (OCR draft) Experimental (ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 1649 focus

ΑΙΓΙΣθΟΣ

Ἀλλ' ἐπεὶ δοκεῖς τάδ' ἔρδειν καὶ λέγειν, γνώσῃ τάχα —

¹

εἶα δή, φίλοι λοχῖται, τοὔργον οὐχ ἑκὰς τόδε.
1650

ΧΟΡΟΣ
²

Εἶα δή, ξίφος πρόκωπον πᾶς τις εὐτρεπιζέτω.

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

ΑΙΓΙΣθΟΣ

Ἀλλὰ κἀγὼ μὴν πρόκωπος -κοπος -κοπτος οὐκ ἀναίνομαι θανεῖν.

ΧΟΡΟΣ

Δεχομένοις λέγεις θανεῖν σύ σε· τὴν τύχην δ' αἱρούμεθα ἐρ-.

ΚΛΥΤΑΙΜΗΣΤΡΑ

Μηδαμῶς, ὦ φίλτατ' ἀνδρῶν, ἄλλα δράσωμεν -σομεν κακά·

ἀλλὰ καὶ τάδ' ἐξαμῆσαι πολλὰ δύστηνον θέρος ὁ ἔρως·
1655

πημονῆς δ' ἅλις γ'· ὕπαρχε μηδέν· ἡματώμεθα ὕπαρχε· μηδὲν ἡμ- (sic).

Στεῖχε δ' ἤδη χοὶ στείχετ' ἤδη δ' οἱ στεῖχε καὶ σὺ χοί στείχετε δ' οἱ γέροντες πρὸς δόμους πεπρωμένους πεπρωμένους τούσδε,

ἔρξαι τ' ἄκαιρον ἔρξαντα (-τες F) καιρόν· χρῆν τάδ' ὡς ἐπράξαμεν -άμην·

εἰ δέ τοι μόχθων γένοιτο τῶνδ' ἅλις, δεχοίμεθ' γ' ἐχοίμεθ' ἄν,

δαίμονος χηλῇ βαρείᾳ δυστυχῶς πεπληγμένοι.
1660

Ὧδ' ἔχει λόγος γυναικός, εἴ τις ἀξιοῖ μαθεῖν.

ΑΙΓΙΣΘΟΣ

Ἀλλὰ τούσδ' ἐμοὶ τούσδε μοι ματαίαν γλῶσσαν ὧδ' ἀπανθίσαι

κἀκβαλεῖν ἔπη τοιαῦτα δαίμονος -νας πειρωμένους -μένη,

σώφρονος γνώμης δ' ἁμαρτεῖν τὸν δ' ἁμαρτῆτον (uerba desunt in V et spatium uacat) κρατοῦντά < θ' ὑβρίσαι om.>.

ΧΟΡΟΣ

Οὐκ ἂν Ἀργείων τόδ' εἴη, φῶτα προσσαίνειν κακόν.
1665

ΑΙΓΙΣΘΟΣ

Ἀλλ' ἐγώ σ' ἐν ὑστέραισιν ἡμέραις μέτειμ' ἔτι.

ΧΟΡΟΣ

Οὔκ, ἐὰν δαίμων Ὀρέστην δεῦρ' ἀπευθύνῃ μολεῖν.

ΑΙΓΙΣΘΟΣ

Οἶδ' ἐγὼ φεύγοντας ἄνδρας ἐλπίδας σιτουμένους.

ΧΟΡΟΣ

Πρᾶσσε, πιαίνου μιαίνων τὴν δίκην, ἐπεὶ πάρα.

ΑΙΓΙΣΘΟΣ

Ἴσθι μοι δώσων ἄποινα τῆσδε μωρίας χάριν.
1670

ΧΟΡΟΣ

Κόμπασον θαρσῶν θαρρῶν, ἀλέκτωρ ὥστε ὥσπερ θηλείας πέλας.

ΚΛΥΤΑΙΜΗΣΤΡΑ

Μὴ προτιμήσῃς ματαίων τῶνδ' ὑλαγμάτων· < ἐγώ om.>

καὶ σὺ θήσομεν κρατοῦντε τῶνδε δωμάτων < καλῶς om.>.

³

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. N. Wecklein, 1885.) — 1649 focus

ἀλλ᾽ ἐπεὶ δοκεῖς τάδ᾽ ἔρδειν καὶ λέγειν, γνώσῃ τάχα.

εἶα δή, φίλοι λοχῖται, τοὔργον οὐχ ἑκὰς τόδε.
1650

ΧΟ.

εία δή, ξίφος πρόκωπον πᾶς τις εὐτρεπιζέτω.

ΑΙ.

ἀλλὰ μὴν κἀγὼ πρόκωπος οὐκ ἀναίνομαι θανεῖν.

¹²

τῶδε βουλεύσας ή ἢ ἐκ τῶν δὲ ἐκ τῶνδε μὴν δυσφιλεῖ σκότῳ δυσφιλής κότῳ σύνοικος post 1627 transfert, qua re probata v. 1649 coryphaeo tribui debet. νιν σὺν fort. ἀλλ' ὅπῃ et cum Aurato κοὐ λέγειν scribendum. choro dant Aegistho reddidit chori ex Aegisthi nota correcta in μὴν κἀγὼ κἀγὼ μὴν πρόκοπος πρόκοπτος

ΧΟ.

δεχομένοις λέγεις θανεῖν σε· τὴν τύχην δ' αἱρούμεθα.

ΚΛ.

μηδαμῶς, ὦ φίλτατ᾽ ἀνδρῶν, ἄλλα δράσωμεν κακά.

ἀλλὰ καὶ τάδ᾽ ἐξαμῆσαι πολλὰ δύστηνον θέρος.
1655

πημονῆς δ᾽ ἅλις γ᾽ ὑπάρχει· μηδὲν αἱματώμεθα.

στείχετε δ' οἱ γέροντες πρὸς δόμους πεπρωμένους

τούσδε, πρὶν παθεῖν ἔρξαντες καιρόν· χρῆν τάδ᾽ ὡς ἐπράξαμεν.

εἰ δέ τοι μόχθων γένοιτο τῶνδ᾽ ἅλις, δεχοίμεθ᾽ ἄν,

δαίμονος χηλῇ βαρείᾳ δυστυχῶς πεπληγμένοι.
1660

ὧδ᾽ ἔχει λόγος γυναικός, εἴ τις ἀξιοῖ μαθεῖν.

ΑΙ.

ἀλλὰ τούσδ' ἐμοὶ ματαίαν γλῶσσαν ὧδ᾽ ἀπανθίσαι

κἀκβαλεῖν ἔπη τοιαῦτα δαίμονος πειρωμένους,

σώφρονος γνώμης δ᾽ ἁμαρτεῖν τὸν κρατοῦντα .

ΧΟ.

οὐκ ἂν Ἀργείων τόδ᾽ εἴη, φῶτα προσσαίνειν κακόν.
1665

ΑΙ.

ἀλλ᾽ ἐγώ σ' ἐν ὑστέραισιν ἡμέραις μέτειμ᾽ ἔτι.

ΧΟ.

οὔχ, ἐὰν δαίμων Ὀρέστην δεῦρ᾽ ἀπευθύνῃ μολεῖν.

ΑΙ.

οἶδ᾽ ἐγὼ φεύγοντας ἄνδρας ἐλπίδας σιτουμένους.

ΧΟ.

πρᾶσσε, πιαίνου, μιαίνων τὴν δίκην· ἐπεὶ πάρα.

ΑΙ.

ἴσθι μοι δώσων ἄποινα τῆσδε μωρίας χάριν.
1670

αἱρούμεθα ἐρούμεθα δράσωμεν δράσομεν θέρος ὁ ἔρως ὑπάρχει ὕπαρχε αἱματώμεθα ἡματώμεθα στεῖχε καὶ σὺ χοὶ γέροντες πεπρωμένους, | τούσδε πρὶν παθεῖν ἄχαιρον olim (ἄχαιρον Musgravius, ἄχαιρα olim) ἔρξαντα ἐπραξάμην fort. γένοιτο τοἔμπαλιν. δεχοίμεθ' γ᾽ ἐχοίμεθ' χηλῇ τούσδ' ἐμοὶ τούσδε μοι ἀκοντίσαι δαίμονος δαίμονας πειρωμένη ἁμαρτεῖν τὸν ἁμαρτῆτον σώφρονος γνώμης κρατοῦντα Versus 1663. 1664 transponendi videntur sic: σώφρονος ἁμαρτεῖν δαίμονος πειρωμένους ¦ κἀκβαλεῖν ἔπη τοιαῦτα τὸν κρατοῦντ᾽ ἀνασχετόν;). Clytaemestrae nota praefixa in προσαίνειν fort. μωρίας χρόνῳ.

ΧΟ.

κόμπασον θαρσῶν, ἀλέκτωρ ὥστε θηλείας πέλας.

ΚΛ.

μὴ προτιμήσῃς ματαίων τῶνδ᾽ ὑλαγμάτων· ἐγὼ

καὶ σὺ θήσομεν κρατοῦντε τῶνδε δωμάτων (καλῶς).

⁴

θαρσῶν θαρρῶν ὥστε ὥσπερ ὑλάγμαθ'· ὡς ἐγὼ ἐγὼ et καλῶς omittunt ex schol. addiderunt et Auratus Subscriptum in f: καὶ νῦν πάρεστιν ἀγαμέμνονος τέλος, in g τέλος ἀγαμέμνονος.

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Martin L. West, 1990.) — 1649 focus

ΑΙΓΙΣθΟΣ

ἀλλ᾽ ἐπεὶ δοκεῖς τάδ᾽ ἔρδειν καὶ λέγειν, γνώσηι τάχα.

εἶα δὴ φίλοι λοχῖται, τοὔργον οὐχ ἑκὰς τόδε.
1650

ΧΟΡΟΣ

εἶα δή, ξίφος πρόκωπον πᾶς τις εὐτρεπιζέτω.

ΑΙΓΙΣθΟΣ

ἀλλὰ κἀγὼ μὴν πρόκωπος, κοὐκ ἀναίνομαι θανεῖν.

ΧΟΡΟΣ

δεχομένοις λέγεις θανεῖν σέ· τὴν τύχην δ᾽ αἱρούμεθα.

ΚΛΥΤΑΙΜΗΣΤΡΑ

μηδαμῶς ὦ φίλτατ᾽ ἀνδρῶν ἄλλα δράσωμεν κακά·

ἀλλὰ καὶ τάδ᾽ ἐξαμῆσαι πολλά, δύστηνον θέρος.
1655

πημονῆς δ᾽ ἅλις γ᾽ ὑπάρχε ι· μηδὲν ἄλλ᾽ ἀτώμεθα.

στείχετ᾽ αἰδοῖ οι γέροντες πρὸς δόμους, πεπρωμένοις

πρὶν παθεῖν εἴξαντες ....

....καιρόν· χρῆν τάδ᾽ ὡς ἐπράξαμεν.

εἰ δέ τοι μόχθων γένοιτο τῶνδ᾽ ἄκος, δεχοίμεθ᾽ ἄν,

δαίμονος χηλῆι βαρείαι δυστυχῶς πεπληγμένοι.
1660

ὧδ᾽ ἔχει λόγος γυναικός, εἴ τις ἀξιοῖ μαθεῖν.

ΑΙΓΙΣθΟΣ

ἀλλὰ τούσδ᾽ ἐμοὶ ματαίαν γλῶσσαν ὧδ᾽ ἀπανθίσαι

κἀκβαλεῖν ἔπη τοιαῦτα δαίμονος πειρωμένους,

σώφρονος γνώμης δ᾽ ἁμαρτῆι τὸν κρατοῦντ᾽ ὀνειδίσαι.

ΧΟΡΟΣ

οὐκ ἂν Ἀργείων τόδ᾽ εἴη, φῶτα προσσαίνειν κακόν.
1665

ΑΙΓΙΣθΟΣ

ἀλλ᾽ ἐγώ σ᾽ ἐν ὑστέραισιν ἡμέραις μέτειμ᾽ ἔτι.

ΧΟΡΟΣ

οὔκ, ἐὰν δαίμων Ὀρέστην δεῦρ᾽ ἀπευθύνηι μολεῖν.

ΑΙΓΙΣθΟΣ

οἶδ᾽’ ἐγὼ φεύγοντας ἄνδρας ἐλπίδας σιτουμένους.

ΧΟΡΟΣ

πρᾶσσε, πιαίνου, μιαίνων τὴν δίκην, ἐπεὶ πάρα.

ΑΙΓΙΣθΟΣ

ἴσθι μοι δώσων ἄποινα τῆσδε μωρίας χάριν.
1670

ΧΟΡΟΣ

κόμπασον θαρσῶν, ἀλέκτωρ ὥστε θηλείας πέλας.

ΚΛΥΤΑΙΜΗΣΤΡΑ

μὴ προτιμήσηις ματαίων τῶνδ᾽ ὑχλαγμάτων' ἐγώ

καὶ σὺ θήσομεν κρατοῦντε τῶνδε δωμάτων καλῶς.

Aeschyli Agamemnon (OCR draft) Experimental (Aeschyli Agamemnon. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 1649 focus

ΑΙ.

ἀλλ᾽ ἐπεὶ δοκεῖς τάδ᾽ ἔρδειν καὶ λέγειν, γνώσηι τάχα

σώφρονος γνώμης θ᾽ ἁμαρτὼν τὸν κρατοῦντά (θ᾽ ὑβρίσας.)

εἶα δή, φίλοι λοχῖται, τοὔργον οὐχ ἑκὰς τόδε.
1650

ΧΟ.

εἰα δή, ξίφος πρόκωπον πᾶς τις εὐτρεπιζέτω.

ΑΙ.

ἀλλὰ μὴν κἀγὼ πρόκωπος οὐκ ἀναίνομαι θανεῖν.

ΧΟ.

δεχομένοις λέγεις θανεῖν σε· τὴν τύχην δ᾽ αἱρούμεθα.

ΚΛ.

μηδαμῶς, ὦ φίλτατ᾽ ἀνδρῶν, ἄλλα δράσωμεν κακά.

ἀλλὰ καὶ τόδ᾽ ἐξαμῆσαι πολλὰ δύστηνον θέρος.
1655

πημονῆς δ᾽ ἅλις γ᾽· ὕπαρχε μηδέν· ἡιματώμεθα.

στείχετ᾽ αἰδοῖοι γέροντες πρὸς δόμους πεπρωμένους τούσδε,

πρὶν παθεῖν ἔρξαντας. αἰνεῖν χρῆν τάδ᾽ ὡς ἐπράξαμεν.

εἰ δέ τοι μόχθων γένοιτο τῶνδ᾽ ἅλις, δεχοίμεθ᾽ ἄν,

δαίμονος χηλῆι βαρείαι δυστυχῶς πεπληγμένοι,
1660

ὧδ᾽ ἔχει λόγος γυναικός, εἴ τις ἀξιοῖ μαθεῖν.

ΑΙ.

ἀλλὰ τούσδ᾽ ἐμοὶ ματαίαν γλῶσσαν ὧδ᾽ ἀπανθίσαι

κἀκβαλεῖν ἔπη τοιαῦτα δαίμονος πειρωμένους.

ΧΟ.

οὐκ ἂν ᾿Αργείων τόδ᾽ εἴη, φῶτα προσσαίνειν κακόν.
1665

ΑΙ.

ἀλλ᾽ ἐγώ σ᾽ ἐν ὑστέραισιν ἡμέραις μέτειμ᾽ ἔτι.

ΧΟ.

οὔκ, ἐὰν δαίμων (γ΄) Ορέστην δεῦρ᾽ ἀπευθύνηι μολεῖν.

ΑΙ.

οἶδ᾽ ἐγὼ φεύγοντας ἄνδρας ἐλπίδας σιτουμένους.

ΧΟ.

πρᾶσσε, πιαίνου μιαίνων τὴν δίκην· ἐπεὶ πάρα.

ΑΙ.

ἴσθι μοι δώσων ἄποινα τῆσδε μωρίας χρόνωι.
1670

1650 iussi ab Aegistho milites strictis gladiis in aciem procedunt; 1651 chorus item aciem instruit; 1652 Aegisthus ducis locum occupat; 1654 Clytaemestra media inter acies oppositas incedit, sensimque Aegisthum ad portam deducit. intrat ille 1670, sequitur Clytaemestra. dum valvae clauduntur, duae acies in diversas partes exeunt.

Apparatus Criticus

¹ θ᾽ δ' ἁμαρτὼn ἁμαρτῆ ἁμαρτεῖν (θ᾽ ὑβρίσας.) θ᾽ ὑβρίσαι suppl. Blomfield ² ³ ἀλλὰ μὴν κἀγὼ κἀγὼ μήν trai. πρόκωπος πρόκωπος πρόκοπος πρόκοπτος αἱρούμεθα ἐρούμεθα δράσωμεν δράσομεν τόδ᾽ τάδ' θέρος θέρος ⁴ στείχετ᾽ αἰδοῖοι γέροντες στείχετε δ᾽ οἱ γ. τούσδε del. Scaliger ἔρξαντας ἔρξαντες ἔρξαντα ἐπράξαμεν ἐπραξάμην δεχοίμεθ᾽ γ᾽ ἐχοίμεθ' δαίμονος δαίμονας (γ΄) suppl. Headlam χρόνωι χάριν

ΧΟ.

κόμπασον θαρσῶν, ἀλέκτωρ ὥστε θηλείας πέλας.

ΚΛ.

μὴ προτιμήσηις ματαίων τῶνδ᾽ ὑλαγμάτων· ἐγώ

καὶ σὺ θήσομεν κρατοῦντε τῶνδε δωμάτων καλῶς.

Apparatus Criticus

θαρσῶν, ἀλέκτωρ ὥστε θαρρῶν ὥσπερ ἐγώ ... καλῶς om. codd.⁵

Translations (10)

Agamemnon Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926. (Modernized by Perseus.)) — 1649 focus

Aegisthus

Oh well, since you plan to act and speak like that, you shall be taught a lesson soon.

On guard, my trusty guardsmen, your work lies close to hand.
1650

Chorus

On guard then! Let every one make ready his sword with hand on hilt.

Aegisthus

My hand too is laid on my sword hilt, and I do not shrink from death.

Chorus

Death for yourself, you say. We hail the omen. We welcome fortune’s test.

Clytaemestra

No, my dearest, let us work no further ills. Even these are many to reap, a wretched harvest. Of woe we have enough; let us have no bloodshed. Venerable elders, go back to your homes, and yield in time to destiny before you come to harm. What we did had to be done. But should this trouble prove enough, we will accept it,

sorely battered as we are by the heavy hand of fate. Such is a woman’s counsel, if any care to learn from it.
1660

Aegisthus

But to think that these men should let their wanton tongues thus blossom into speech against me and cast about such insults, putting their fortune to the test! To reject wise counsel and insult their master!
1655

Chorus

It would not be like men of Argos to cringe before a man as low as you.

Aegisthus

Ha! I will visit you with vengeance yet in days to come.
1665

Chorus

Not if fate shall guide Orestes to return home.

Aegisthus

From my own experience I know that exiles feed on hope.

Chorus

Keep on, grow fat, polluting justice, since you can.

Aegisthus

Know that you shall atone to me for your insolent folly.

Chorus

Brag in your bravery like a cock beside his hen.
1670

Clytaemestra

Do no care for their idle yelpings. I and you will be masters of this house and order it aright.

1675

Agamemnon Perseus (Aeschylus. The poetical works of Robert Browning, Volume 13. Browning, Robert, translator; Berdoe, Edward, editor. London: Smith, Elder and Co., 1889.) — 1649 focus

AIGISTHOS.

But since this to do thou thinkest — and not talk — thou soon shalt know!

Up then, comrades dear! the proper thing to do—not distant this!
1650

CHOROS

Up then! hilt in hold, his sword let everyone aright dispose!

AIGISTHOS.

Ay, but I myself too, hilt in hold, do not refuse to die.

CHOROS.

Thou wilt die, thou say’st, to who accept it. We the chance demand.

KLUTAIMNESTRA.

Nowise, O belovedest of men, may we do other ills!

To have reaped away these, even, is a harvest much to me.
1655

Go, both thou and these the old men, to the homes appointed each,

Ere ye suffer! It behoved one do these things just as we did:

And if of these troubles there should be enough — we may assent

— By the Daimon’s heavy heel unfortunately stricken ones!

So a woman’s counsel hath it — if one judge it learning-worth.
1660

AIGISTHOS.

But to think that these at me the idle tongue should thus o’erbloom,

And throw out such words — the Daimon’s power experimenting on —

And, of modest knowledge missing, — me, the ruler, . . .

CHOROS.

Ne’er may this befall Argeians — wicked man to fawn before!
1665

AIGISTHOS.

Anyhow, in after days, will I, yes, I, be at thee yet!

CHOROS.

Not if hither should the Daimon make Orestes straightway come!

AIGISTHOS.

O, I know, myself, that fugitives on hopes are pasture-fed!

CHOROS.

Do thy deed, get fat, defiling justice, since the power is thine!

AIGISTHOS.

Know that thou shalt give me satisfaction for this folly’s sake!
1670

CHOROS.

Boast on, bearing thee audacious, like a cock his females by!

KLUTAIMNESTRA.

Have not thou respect for these same idle yelpings! I and thou

Will arrange it, o’er this household ruling excellently well.

The Agamemnon (OCR draft) Experimental (The Agamemnon. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 1649 focus

Well, since thou art determined to act thus and use this language, thou shalt know quickly

CHORUS

Come on, comrades dear, this business is not far off.

AEGISTHUS

* * * * * * *

CHORUS

Come on, let each man have his drawn sword in readiness.

AEGISTHUS

I'faith I refuse not to die with hand on hilt.

CHORUS

Thou talkest of dying to those who welcome the omen, and let us take our fortune.

CLYTEMNESTRA

By no means, dearest of men, let us perpetrate any further ills. But to reap even these is in many respects a wretched harvest. And enough of misery assuredly is ours; let us not at all stain ourselves with blood. Repair, old men, forthwith to your appointed 2

homes, before you suffer by your deeds: we must take these things and be contented with them since we did them; and if any one has a share of troubles, we at all events shall have enough of these, miserably smitten by the daemon in his fell wrath. Such is a woman's advice, if any one condescends to heed it.

AEGISTHUS

But that these men should thus blossom forth a foolish tongue in my presence, and blurt forth such expressions, tempting their fate, and miss sobriety of judgment, and [insult] the ruler * * * * *

CHORUS

This never can be the conduct of Argives, to fawn on the base.

AEGISTHUS

Yet on some future day I will pursue thee yet.

CHORUS

Not so, if a divine power shall guide Orestes to come hither.

AEGISTHUS

I know that exiles feed themselves on hopes.

CHORUS

Do thy pleasure! batten! while thou pollutest justice, since it is permitted thee.

AEGISTHUS

Rest assured that thou shalt make me a requital for this folly

CHORUS

Brag boldly like the cock beside his partlet.

CLYTEMNESTRA

Make not thou any account of these vain yelpings; I and thou mastering this house, will order things aright.

AGAMEMNON (OCR draft) Experimental (AGAMEMNON. Paul Mazon, 1920-1925.) — 1649 focus

tous deux de son bras vainqueur ?

Dans un mouvement plus vif qui doit être conservé jusqu'à la fin de la pièce :

ÉGISTHE

C'est ainsi que tu prétends agir et parler :
eh bien ! tu vas voir... Allons ! gardes, voici de l'ouvrage.

LE CORYPHÉE

Allons ! l'épée au poing ! tous en garde !

AGAMEMNON

ÉGISTHE

Soit ! je suis prêt à mourir aussi l'épée au poing.

LE CORYPHÉE

Tu parles de mourir : j'y compte et cours ma chance !

CLYTEMNESTRE

Arrête, ô le plus cher des hommes, n'ajoutons pas aux maux présents. Nous avons lié déjà trop de gerbes de douleurs. C'est assez de misères ; n'entre-
prends plus rien : nous saignons encore ! Rentrez tous, sans retard, toi comme les vieillards, chacun dans la demeure que le Destin lui donne, sans infliger ni subir rien de fâcheux. Les choses sont ce qu'elles devaient être. Si ces maux pouvaient suffire, nous ne nous en plaindrions pas : le Génie aux lourdes serres nous a assez cruellement meurtris. Tel est l'avis d'une femme, si l'on croit devoir l'entendre.

ÉGISTHE

Quoi ! ces gens contre moi déploieraient pareille insolence ! ils défieraient le sort en lançant tels propos ! ils perdraient le sens au point d'outrager leurs maîtres !...

LE CORYPHÉE

Non, non, jamais Argos ne flattera un lâche !

ÉGISTHE

Va, je saurai t'atteindre dans les jours qui viendront.

LE CORYPHÉE

A moins qu'un dieu ne guide Oreste jusqu'à nous !

ÉGISTHE

On sait que l'exilé se repaît d'espérances.

LE CORYPHÉE

Courage ! l'heure est bonne : va, gave-toi de crimes !

ÉGISTHE

Ah ! tu me paieras cher ta folie de ce jour.

LE CORYPHÉE

Hardi donc ! fais le beau, coq auprès de ta poule !

CLYTEMNESTRE

Dédaigne ces vains aboiements. Maîtres de ce palais, toi avec moi, nous saurons bien rétablir l'ordre.

Elle rentre dans le palais avec Égisthe. Le Chœur se retire lentement.

Agamemnon (OCR draft) Experimental (Agamemnon. Robert Potter, 1779.) — 1649 focus

Such ſince thy thoughts and words, ſoon ſhalt thou feel

CHORUS.

Help, ho! ſoldiers and friends; the danger’s near;

Help, ho! advance in haſte with your drawn ſwords!

ÆGISTHUS.

My ſword is drawn: Ægisthus dares to die.

CHORUS.

Prophetic be thy words! We hail the omen y

.
1845

CLYTEMNESTRA.

Dearest of men, do not heap ills on ills:

I wiſh not to exasperate, but to heal

Miſfortune’s paſt: enough is giv’n to vengeance;

Let no more blood be ſpilt.

Go then, old men,
1850

Each to your homes; go, whilſt ye may, in peace.

What hath been done the rigor of the times

Compell’d, and hard neceſſity; the weight

Of these afflictions, grievous as they are,

By too ſevere a doom falls on our heads.
1855

Diſdain not to be taught, tho' by a woman.

ÆGISTHUS.

Ay; but to hear this vain, tongue-doughty babler,

Laviſh of ſpeech that tempts to deſperate deeds,

It moves me from the firmneſs of my temper.

CHORUS.

An Argive ſcorns to fawn on guilty greatneſs.
1860

ÆGISTHUS.

My vengeance ſhall o’ertake thee at the last.

CHORUS.

Not if juſt Heav'n ſhall guide Oreſtes hither.

ÆGISTHUS.

An exile, I well know, feeds on vain hopes.

CHORUS.

Go on then, gorge with blood; thou hast the means.

ÆGISTHUS.

This folly, be aſſur’d, ſhall coſt thee dear.
1865

CHORUS.

The craven, in her preſence, rears his creſt z

.

CLYTEMNESTRA.

Slight men, regard them not; but let us enter,

Aſſume our ſtate, and order all things well.

Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 1649 focus

Se vuoi dir, se vuoi far questo, la vedremo sul momento.

Via, la man', soldati, all'elsa!

1955

Questa è l'ora del cimento.

CORIFEO

Stretto in pugno il ferro, pronto sia ciascuno ad ogni evento.

EGISTO

Se la spada in pugno io stringo, piombi pur su me la morte!

CORIFEO

Per te valga quest'augurio: rida a noi la buona sorte!

CLITENNESTRA

Altro male non si provochi, o diletto a me su tutti!
1960

Abbastanza sia già questa che cogliam messe di lutti.

Questo danno basti: sangue non versiamo.

A voi non tardi

di tornare ai vostri tetti, venerabili vegliardi,

pria di fare o patir doglie.
1965

Quanto oprammo era fatale.

Auguriamo che quest'ora segni il fine d'ogni male.

EGISTO

Ah! Che questi per me colga fior d'insano vituperio,

che, a tentar l'ira dei Numi, contro chi regge l'imperio,

messa in bando ogni prudenza, lanci a me simili oltraggi!
1970

CORIFEO

Mai vedrai che un uomo d'Argo bassamente un tristo piaggi!

EGISTO

Ben saprò farmiti sopra, castigarti: appressa il giorno!

CORIFEO

No, se un Dèmone ad Oreste pur conceda il buon ritorno!

EGISTO

Oh! I banditi! La speranza è per lor solo alimento.

CORIFEO

Spadroneggia, impingua, insozza la giustizia: è il tuo momento!
1975

EGISTO

Pagherai la pena, sappilo, della tua temerità!

CORIFEO

Su', millanta! Sembri il gallo che alla chioccia presso sta!

CLITENNESTRA

Non curar questi latrati spersi all'aria! A noi la cura

di regnar su questa casa: ben ci arrida la ventura.

Clitennestra ed Egisto entrano nella reggia. Il popolo si ritira tumultuando.

Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 1649 focus

Aeschylus, Agamemnon: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 1649 focus

Nicht Rede find' ich, weiß nicht Rat,

mag nicht vermuten,

1650

was werden soll bei dieses Hauses Sturz.

Doch Ungewitter fürcht' ich, Hagelschlag,

Blutregen: einen Tropfen seh' ich schon.

1535 Zu neuen Freveln wetzt an neuem Steine

das Schicksal der Vergeltung Richterschwert.
1655

Wehe, Mutter Erde,

Erde, daß du mich geborgen hättest,

eh' ich also ihn erblicken mußte

1540 in der Silberwanne hingestreckt.

Wer soll ihn bestatten, ihn beklagen?
1660

Hast du selbst den Mut, den Gruß des Abschieds

deinem Gatten an der Gruft zu rufen,

den du selbst erschlugst, und seiner Seele

1545 darzubringen für die Heldentaten

heuchlerischer Huldigungen Hohn?
1665

Wer wird dem herrlichen Helden

das preisende Grablied singen

aus treuem Gemüte, mit Tränen

1550 aufrichtiger Trauer?

109

Klytaimestra.

Du hast nicht von meiner Pflicht zu reden.
1670

Unter meinen Händen sank er, starb er,

meine Hände werden ihn bestatten.

Das Gesinde soll ihn nicht begleiten.

Nein, der Tochter ziemt's, Iphigeneien,

1555 ihren Vater freundlich zu empfangen.
1675

Zur Begrüßung kommt sie ihm entgegen,

und sie küßt ihn, schließt ihn in die Arme,

zieht hinab ihn in den Acheron.

Chor.

1560 Ein neuer Schimpf, ein neuer Hohn.

Ich will's nicht deuten.
1680

Es trifft den treffenden, der Mörder büßt,

wer thut, der leidet: das ist das Gesetz;

das bleibt, so lang' ein Gott im Himmel ist.

1565 Wer reutet aus des Fluches Wucherwurzeln?

Geschmiedet ist an Frevel dies Geschlecht.
1685

Wehe, Mutter Erde,

Erde, daß du mich geborgen hättest,

eh' ich also ihn erblicken mußte

in der Silberwanne hingestreckt.

Wer soll ihn bestatten, ihn beklagen?
1690

Hast du selbst den Mut, den Gruß des Abschieds

deinem Gatten an der Gruft zu rufen,

den du selbst erschlugst, und seiner Seele

darzubringen für die Heldentaten

heuchlerischer Huldigungen Hohn?
1695

Wer wird dem herrlichen Helden

das preisende Grablied singen,

aus treuem Gemüte, mit Tränen

aufrichtiger Trauer?

110

Klytaimestra.

1567 Diese Warnung kam aus treuem Herzen.
1700

Nun, so will ich selbst es auf mich nehmen,

und mit des Atreidenhauses Dämon

schließ' ich einen Pakt. Wie schwer die Schuld sei,

1570 lass' er's beim Geschehenen bewenden,

weich' hinfort aus diesem Hause, suche
1705

heim ein anderes mit blut'gen Greueln.

Ach, ein kärglich Teil von allen Schätzen

1575 sollte mir genug sein, könnt' ich bannen

aus dem Haus die Mordlust, Blut um Blut.

Aigisthos
kommt mit bewaffnetem Gefolge von der Seite.

Willkommner Anblick. Tag der Rache, du erschienst.
1710

Heut kann ich glauben, daß ein göttlich Regiment

vom Himmel auf der Menschen Sünden niederschaut,

1580 da Agamemnon im gewob'nen Höllennetz

vor meinen Augen daliegt und zur Wonne mir

die Freveltaten seines Vaters Atreus büßt.
1715

Ich will es deutlich sagen. König dieser Stadt

war Atreus: doch bestritten war sein Herrscherrecht

1585 von meinem Vater, von Thyestes. Den vertrieb

Atreus von Haus und Hofe. Flehend kam er heim

an jenes Herd und fand auch so viel Sicherheit,
1720

den väterlichen Boden sollte nicht sein Blut,

1590 sein eig'nes wenigstens nicht netzen. Da ersinnt

höchst eifrig, höchst verrät'risch ein Versöhnungsfest

der Vater Agamemnons, ladet zu dem Schmaus

sich meinen Vater, und das Fleisch setzt er ihm vor
1725

der eig'nen Kinder. Zeh'n und Finger hackt' er ab

1595 und barg sie unter Stücken von gebrat'nem Fleisch.

Die Schüssel ward Thyestes auf den Tisch gesetzt.

1596 Mein ahnungsloser Vater langte zu und aß

die Speise: seht ihr, wie sie unsrem Haus bekam?
1730

111

Aigisthos.

Bald aber ward er der verruchten Tat gewahr

und stöhnt' und spie den Greuelbissen aus und sank

1599 vom Sitz und stieß die Tafel um und rief mit Recht

1601 den Fluch: „So stürze Pleisthenes' gesamt Geschlecht".

Das ist's, was Agamemnon hier im Tode büßt.
1735

Und diesen Tod ihm zu bereiten war mein Recht.

Denn noch in Windeln, meines Vaters letztes Kind

1605 von dreizehn, mußť ich in das Elend mit ihm zieh'n.

Allein Vergeltung führt erwachsen mich zurück,

und aus der Ferne hab' ich meinen Feind erreicht.
1740

Denn meine Ränke spannen dieses Netz für ihn.

1610 Und nun ich ihn geschlagen in der Rache Bann

erblicke, soll mir auch der Tod willkommen sein.

Chorführer.

Aigisthos, prahlen nach dem Frevel lieb' ich nicht.

Du sagst, du habest diese Blutthat wissentlich
1745

veranlaßt, nimmst die ganze Täterschaft auf dich.

1615 Ich sage dir, nach deinem Haupte wird der Wurf

der schwarzen Steine zielen. Daran zweifle nicht.

Aigisthos.

So wollt ihr sprechen unten auf der Ruderbank,

wo dem doch, der auf Deck befiehlt, das Schiff gehört.
1750

Ihr sollt es merken, Greise, daß das Alter zwar

1620 nur schwer begreift, zumal wo Zucht zu lernen ist,

daß aber Block und Hunger höchst vortreffliche

Lehrmeister sind, die auch an Greisen Wunder thun.

Seht ihr das nicht mit seh'nden Augen? Wollt doch nicht
1755

wider den Stachel löken, es bekommt euch schlecht.

112

Chorführer.

1625 Weib, also du hast hier zu Haus, dem Heer zum Hohn,

das frisch vom Feld kam, und zum Hohn der Gattenpflicht

dem Feldherrn und dem Manne diesen Tod bewirkt?

Aigisthos.

Auch diese Reden tragen dir nur Tränen ein.
1760

Fürwahr, ein umgekehrter Orpheus scheinst du mir.

1630 Er fesselte mit seinen Liedern jedes Ding,

dein kindisches Gebelfer reizt den Zorn, du wirst

gefesselt werden, und der Kerker macht dich zahm.

Chorführer.

Du wolltest jemals über Argos König sein?
1765

Du hast dich doch den Mord des Königs, den du sannst,

1635 mit eig'nen Händen auszuführen nicht getraut.

Aigisthos.

Das war ja klar. Belisten ist ein Weiberwerk;

ich war verdächtig als ein angestammter Feind.

Jetzt bin ich seines Hauses Herr und nehme mir
1770

auch seine Herrschaft, und dem Bürger, den ich nicht

1640 gehorsam finde, zieh' ich straff die Zügel an.

Denn Pferde, die der Hafer sticht, such' ich mir nicht

zum Leinpferd aus. Doch schmales Futter, finst'rer Stall,

die werden's schaffen, daß der Gaul gefügig wird.
1775

Chorführer.

Du hast in deines Herzens Feigheit jenen Mann

nicht selbst gewagt zu töten. Aber dieses Weib

1645 erschlug ihn. Auf dem Land und seinen Göttern ruht

Entweihung. Lebt Orestes in der Fremde noch?

Sei ihm die Gottheit gnädig, kehr' er einstmals heim
1780

und nehme blutig an euch beiden sich das Recht.

113

Aigisthos.

1649 Solche Reden, solche Taten! Nun, du willst es und du sollst

1664 bald begreifen, Torheit sprichst du und vergreifst dich an dem Herrn.

1650 Auf denn, meine wack'ren Söldner, auf, wir schreiten gleich zur Tat.

Seine Begleiter ordnen sich und fällen die Speere.

Chorführer.

Auf denn, zücket eure Schwerter Mann für Mann, zum Schlag bereit.
1785

Aigisthos.

Schlagbereit ist auch das meine, und ich scheue nicht den Tod.

Er stellt sich an die Spitze der Söldner.

Chorführer.

Wohlgesprochen, sterben willst du: nun, versuchen wir das Glück.

Klytaimestra,
zwischen beide Scharen tretend.

Nimmermehr, geliebter Gatte, keine neue Schreckenstat.

1655 Ach, die Ernte, die wir schnitten, ist zu bergen schon so schwer.

Diese Hand ist blutig. Brauche nicht Gewalt. Genug des Leids.
1790

Kehret heim, ehrwürd'ge Greise, kehre jeder in sein Haus,

eh' ihr Übel thut und leidet. Was gescheh'n ist, wie's auch ist,

müßt ihr euch gefallen lassen. Wenn es nur damit genug

uns'rer Müh'n und Sorgen wäre, sollt' es uns willkommen sein.

Griech. Tragödien. II. 8 114

Klytaimestra.

1660 Denn der schwere Tritt des Dämons hat uns furchtbar heimgesucht.
1795

Nur ein Weib rat' ich euch also, doch verschmäht die Warnung nicht.

Aigisthos,
zurücktretend.

Sollen sie mit frecher Zunge lästern dürfen wider mich?

1663 Ins Gesicht mir todeswürd'ge Reden schleudern ungestraft?

Chor,
zurücktretend.

1665 Das ist nicht die Art von Argos, kriechen vor dem feigen Mann.

Aigisthos.

Nun, der Tag wird schon erscheinen, wo ihr diese Worte büßt.
1800

Chor.

Nimmer, so den Weg der Heimkehr dem Orestes Gott erschließt.

Aigisthos.

Des Verbannten Kost ist Hoffnung, sagt der Spruch, die macht nicht fett.

Chor.

Recht so. Mäste dich verpestend unser Land. Du kannst es ja.

Aigisthos.

1670 Zahlen wirst du mir die Buße deiner Tollheit, denke dran.

Chor.

Mutig neben seiner Henne brüstet sich der Hahn und kräht.
1805

115

Klytaimestra,
die den Aigisthos bereits bis an die Thür geführt hat.

Achte nicht auf das Gebelfer ihrer Ohnmacht. Unser ist

die Gewalt in diesem Hause. Was wir wollen, wird Gesetz.

Die Thür schließt sich hinter ihnen. Der Chor nach der einen, die Trabanten des Aigisthos nach der andern Seite ab. 117 118

English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 1649 focus

How thy word and act shall issue, thou shalt shortly understand.

Chorus.

Up to action, O my comrades! for the fight is hard at hand.

Swift, your right hands to the sword hilt! bare the weapon as for strife—

Ægisthus.

Lo! I too am standing ready, hand on hilt for death or life.
1945

Chorus.

'Twas thy word and we accept it: onward to the chance of war!

Clytemnestra.

Nay, enough, enough my champion! we will smite and slay no more.

Already have we reaped enough the harvest-field of guilt:

Enough of wrong and murder, let no other blood be spilt.

Peace, old men! and pass away unto the homes by Fate decreed,
1950

Lest ill valour meet our vengeance—'twas a necessary deed.

But enough of toils and troubles—be the end, if ever, now,

Ere thy talon, O Avenger, deal another deadly blow.

'Tis a woman's word of warning, and let who will list thereto.

Ægisthus.

But that these should loose and lavish reckless blossoms of the tongue,
1955

And in hazard of their fortune cast upon me words of wrong,

And forget the law of subjects, and revile their ruler's word—

Chorus.

Ruler? but 'tis not for Argives thus to own a dastard lord.

Ægisthus.

I will follow to chastise thee in my coming days of sway.

Chorus.

Not if Fortune guide Orestes safely on his homeward way.
1960

Ægisthus.

Ah, well I know how exiles feed on hopes of their return.

Chorus.

Fare and batten on pollution of the right, while 'tis thy turn.

Ægisthus.

Thou shalt pay, be well assured, heavy quittance for thy pride.

Chorus.

Crow and strut, with her to watch thee, like a cock his mate beside!

Clytemnestra.

Heed not thou too highly of them let the cur-pack growl and yell:
1965

I and thou will rule the palace and will order all things well.

[ Exeunt.

German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos, Band I, Agamemnon. Independent Donner line citations, Smyth card correspondence, twelve located textual notes and opening metrical facsimiles. Unfinished OCR proofreading and note attribution are documented in the review inventory.) — 1649 focus

Da dir so gefällt zu reden und zu thun, bald sollst du seh'n -
1600

Auf denn, theure Wehrgenossen, nicht entfernt mehr droht der Kampf!

Der Chorführer.

Auf! Die Hand am Griff des Schwertes, halte Jeder sich bereit!

Aegisthos.

Wohl! Auch ich, die Hand am Schwerte, weigre mich des Todes nicht.

Der Chorführer.

Was du sagst vom Tod', es gelte! Richte zwischen uns (Eilt herbei.) das Glück!

Klytämnestra.

Nimmermehr laß neues Leid uns sä'n, Geliebter, nimmermehr!
1605

Schon zuvor ja sprossen üppig reiche Trauersaaten hier:

Ja, des Jammers ward genug schon! Nimmer, nimmer fließe Blut!

Gehe du, geht ihr, o Greise, nach dem euch beschiednen Herd,

Eh' ihr Unrecht übend leidet! Was wir litten, g'nügte wohl.

Hätten wir noch nicht genug an dieser Mühsal, tragen wir's,
1610

Wenn des Gottes schwerer Ingrimm uns mit hartem Schlage trifft.

Also lautet meine Meinung, hört ihr auf des Weibes Wort.

Aegisthos.

Aber daß mit eitler Zunge diese so straflos sich bläh'n,

Daß sie solchen Hohn mir bieten, pochend auf des Glückes Gunst,

Aller Zucht und alles Maaßes ledig, so den Herrscher schmäh'n
1615

Der Chorführer.

Einem Bösewicht zu schmeicheln, ziemt für Argos' Söhne nicht.

Aegiſthos.

Noch dereinst in späten Tagen trifft dich meiner Rache Strahl.

Der Chorführer.

Nie, wofern ein Gott Oresten wieder heim nach Argos führt !

Aegiſthos.

Ja, ich weiß, Vertriebne weiden sich an eiteln Hoffnungen.

Der Chorführer.

Schalte, prasse keck, besudle Fug und Recht: noch darfst du ja!
1620

Aegiſthos.

Glaube mir, für diese Thorheit büßest du mir bitter noch!

Der Chorführer.

Prahle trotzig, gleich dem Haushahn, wenn er bei der Henne steht!

Klytämnestra.

Achte weiter nicht des eiteln Schwakens; ich und du vereint

Werden Alles wohl bestellen als die Herrn in diesem Haus!

(Aegisthos und Klytämnestra ab in den Palast; der Chor begibt sich in die Stadt.)

Commentary

Critical apparatus to Agamemnon (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Agamemnon.) focus

72. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-42

ἀτίτᾳ

ἀτίται

Μ.

ἀτίτῃ

ἀτιταὶ

Farn.

ἀτίτᾳ

Flor. Ald. Turn.

ἀτίτα

Marc. Rob. Vict.

ἀτιταία

Bess. Non temere damnandus est nominativus

ἀτίται

, etsi terminatio illa

ης

pro

ος

, de qua dixerunt Valckenarius ad Phoen. v. 120. Lobeckius ad Phryn. p. 639. et ad Ai. v. 604. quum est in vocibus a verbis factis, raro passivam significationem habet. Sed dictum ita est

ἀτίτας

Eum. v. 254. V. Lob. ad Αi. v. 241. Paralip. p. 428. Hesychius

ἀτίτην, ἀτιμώρητον, ἄπορον, ἄτιμον, τὸν μὴ ἔχοντα ἀποτῖσαι

. Praestare tamen videtur

ἀτίτα

. Homerum ego Il. XIV. 484.

δηρὸν ἔῃ ἄτιτος

posuisse credo cum Clarkio et Heynio, non

δηρὸν ἄτιτος ἔῃ

, quod in libris est.

Πολύτιτον ἐόντα

tamen in oraculo est apud Herod. V. 92. et inde apud Eusebium Praep. euang. V. 29. quod poterat

πολύτιμον

dici.

75. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-43

ἰσόπαιδα

ἰσόπεδα

Flor. Rob.

76. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-44

ὅ τε Librorum scripturam

ὅτε

emendavit Auratus. νεαρὸς

νοερὸς

Bess.

77. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-45

ἀνάσσων Libri

ἀνάσσων

, non aptum infirmae medullae verbum. Correxi in priore Aristophanis Nubium editione ad v. 994.

78. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-46

οὐκ ἔνι χώρᾳ

οὐκ ἔνι χώραι

Μ.

οὐκ ἔνι χώρᾳ

Farn. Vict.

οὐκ ἐνιχώρᾳ

Rob.

οὐκένι χώρᾳ

οὐκένι χώρα

Ald.

οὐκ ἔνι χώρα

Turn.

οὐκ ἐνὶ χώρᾳ

Bess. Frustra

οὐκ ἔνι χώρα

quum ab aliis, tum a Wakefieldio Silv. crit. II. p. 44. tentatum est. De formula

ἐν χώρᾳ, κατὰ χώραν

, quae usurpatur de iis quae firma suo loco stant sive, ut Horatii verbis utar, certa sede manent, videndi Valckenarius ad Herod. IV. 135. ad Theocr. Adon. p. 365. Ernestius ad Callim. h. D. v. 192. Boissonadus ad Eunap. p. 306. Αpud Callimachum est

πλαζομένη πελάγεσσι, πόδες δέ οἱ οὐκ ἐνὶ χώρᾳ

. Similiter Pindarus Pyth. IV. 485.

ῥᾴδιον μὲν γὰρ πόλιν σεῖσαι καὶ ἀφαυροτέροις, ἀλλ᾽ ἐπὶ χώρας αὖτις ἕσσαι δυςπαλὲs δὴ γίγνεται

. Verum id non satis aptum hoc loco videtur, praesertim si

scribitur. Id recte se haberet, si ullo pacto admitti posset scholiastae explicatio

τῷ τόπῳ ἐκείνῳ

. Nam

ἐνί

si legitur, omnis vis in hoc verbo est. Eatenus recte Boissonadus cum cod. Bess.

οὐκ ἐνὶ χώρᾳ

. Sed id vix potest aliter defendi, quam ut tota formula ex epicis petita dicatur. Nam in Attico scriptore requirimus potius

οὐκ ἐν χώρᾳ

, neque tragici

ἐνί

alibi quam in melicis admisisse videntur. Equidem

χώρᾳ

intellexerim de loco et numero in quo quid habetur, ut apud Theognidem v. 151.

ὕβριν, Κύρνε, θεὸς πρῶτον κακὸν ὤπασεν ἀνδρί, οὗ μέλλει χώρην μηδεμίαν θέμεναι.

et v. 821.

οἳ δ᾽ ἀπογηράσκοντας ἀτιμάζουσι τοκῆας, τούτων τοι χώρη, Κύρν', ὀλίγη τελέθει.

Dicit igitur chorus non inest, non censetur in loco aliquo et numero.

79. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-47

τό θ᾽ ὑπεργήρων φυλλάδος

τίθιπεργήρως

M. G. (sic M. G.)

τίθι περ γήρως

Marc. Ald.

τίθι περ γήρυς

Rob.

τόθι περγήρως

Bess.

τόθιπερ γήρως

Flor.

τόθη περ γήρως

Turn.

τόθ' ὑπεργήρων

Farn.

τόθ' ὑπέργηρων

Vict. De accentu v. Göttlingium p. 288. Tum

φυγάδος

φυλάδος

Ald.

80. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-48

τρίποδας

τρίποδος

Flor. Farn.

81. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-49

δ᾽ omittit Bess. ἀρείων

ἀρείων

Ald. Ad

γέρων

, quod in

ὑπεργήρων

inest, referendum esse

ἀρείων

Blomfieldius intellexit.

82. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-50

ἡμερόφαντον

ἡμερόφατον

M. Bess. G. Ald. Rob. Emendatam scripturam

ἡμερόφαντον

habent Farn. Turn. Vict.

83. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-51

Τυνδάρεω Egressam interea dum locutus erat coryphaeus ex regiis aedibus Clytemnestram compellat, quae in scena sacris faciendis occupatur. Pro

Τυνδάρεω

nescio an scribendum sit

Τυνδαρίου

. V. ad Eur. Iph. Aul. v. 596.

87. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-52

πειθοῖ

πυθοῖ

Flor.

πειθοῖ

Farn. cum reliquis. Quod Blomfieldius scribendum coniecit,

πευθοῖ

, Scaliger primus coniecerat, probabile illud, sed ut non necesse sit

πειθοῖ

mutare. θυοσκεῖς Turn.

θυοσκεῖς

, probatum Aurato, Vossio, Bentleio, Stanleio, Blomfieldio. In Farn. in quo

θυοσκινεῖς

, ut in ceteris libris, scriptum est, adscripta haec glossa est,

θύματα κινεῖς, πέμπεις

. Ibidem scholion

εὕρηται καὶ θυοσκοεῖς, ὡς ἀπὸ τοῦ θυοσκόος, ὁ διὰ θυσιῶν τὸ μέλλον κοῶν ἤτοι νοῶν. θύος γὰρ τὸ θύμα

. Hesychius

θυοσκεῖν, ἱεροῖς παρέχεσθαι, ἢ θεοῖς

, quod recte emendatur

ἱερὰ παρέχεσθαι τοῖς θεοῖς

. Eustathio assentitur Blomfieldius, p. 1626, 47. et 1905, 22.

θυοσκόος

κέω

pro

καίω

derivanti, licet posteriore loco, ut p. 1346, 36. 1601, 3. etiam alteram rationem, qua a

κοεῖν

dici voluerunt, sicut Etym. M. p. 457, 42. et Orion p. 73, 16. 102, 21. afferat. V. etiam schol. ad Il. XXIV. 221. Si recte se habet

θυοσκεῖν

, eadem haec analogia est quae in

βοηθεῖν, βοηθόος

. Sed si

θυοσκόος

non est a

θυοσκοέω

factum (ignorare autem videntur hoc verbum grammatici, qui

κοεῖν

pro fonte ponant), verbum esse debebit

θυοσκοεῖν

, ut recte scriptum sit in scholio codicis Farn.

θυοσκοεῖς

. Quis autem contendat non Hesychium quoque

θυοσκοεῖν

potius quam

θυοσκεῖν

scripsisse? Quamquam non probo Boissonadum, qui exhibuit quod Lobeckio ad Phryn. p. 523. in Aeschyli versu placebat,

θυοσκοεῖ

. Id saltem

θυοσκοιεῖς

scribendum erat. Pro

θυοσκόος

etiam

θνησκόος

ab Hesychio adnotatum est, quae nominis forma restituenda est Eustathio p. 1601, 3. Accedunt ad haec alia huius verbi vestigia apud Hesychium:

κοίης, ἱερεὺς Καβείρων ὁ καθαίρων φονέα· οἳ δέ, κόης

. Item

κοιᾶται, ἱερᾶται

, et

κοιώσατο, ἀφιερώσατο, καθιερώσατο

. Quae quum ita sint, non ausus ego quidem sum tam dubia fide nisum

θυοσκεῖς

admittere, sed servandum duxi quod libri habent

θυοσκινεῖς

, etsi ne hoc quidem verbum aliunde innotuit. Videtur sic etiam Porsonus sensisse, qui nullam suspicionis notam apposuerit.

Θυοσκεῖς

si scripsit Aeschylus, decem habemus systemata, caditque Lindneri observatio, quam suam fecit 0. Müllerus, ternario numero procedere anapaestorum systemata. De eo invento dixi in Opusc. VI. p. 142.

90. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-53

NA Hunc versum editores nonnulli, in iisque Porsonus, Heathio suasore eiiciendum censuerunt. Non est cur damnetur. Omnium, inquit, in aris deorum ardet flamma, qui urbem regunt, superum, inferum, quique in caelo degunt, quique hominum negotiis adsunt. Praeterea ne idem quidem si significaretur hoc versu quod praecedente, reprehendi posset. Sic Sophocles Ant. v. 851.

οὔτε βροτοῖσιν οὔτ᾽ ἐν νεκροῖσιν μέτοικος, οὐ ζῶσιν, οὐ θανοῦσιν

. Quin ipse Aeschylus tuetur hunc versum, quum in Sept. ad Th. v. 254. dicat

χώρας τοῖς πολισσούχοις θεοῖς, πεδιονόμοις τε κἀγορᾶς ἐπισκόποις

. Quos ibi dicit

πολισσούχους

, eos hic

ἀστυνόμους

, quo modo

ἀστυνόμους ὀργάς

Sophocles Ant. v. 355.

91. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-54

δώροισι

δώροις

M. Marc. Bess. G. Flor. Ald. Rob.

δώροισι

Farn. Turn. Vict. Schol. Aristophanis ad Equitum v. 1317.

ἔθος ἦν τοῖς ἐν ἀγυιαῖς ἱσταμένοις θεοῖς ἐπὶ ταῖς ἐρχομέναις ἀγγελίαις θύειν, ὡς ἂν εἰ ἀγαθαὶ εἶεν, ἐπινεύσαιεν ταύταις, εἰ δὲ τοὐναντίον, ἀποτρέψαιεν

94. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-55

χρίματος

χρήματος

M. Marc. Rob.

χρήματος

Bess. G. Ald.

χρίσματος

Flor. Farn. Turn. Antiquior et poetis usitata forma

χρίμα

est.

97. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-56

τούτων

τοῦτον

Marc. Rob. λέξασ᾽ M. Flor. Bess. Farn. Rob.

λέξας

λέξαι

Ald. Turn. ὅ τι καὶ δυνατὸν

ὅτι καὶ δυνατὸν

M. Bess. Farn. Ald. Rob.

ὅ τι καὶ δυνατὸν

Flor. Vict. Solus Turn.

ὅτι καὶ σοὶ δυνατὸν

, deceptus errore Aldinae

σοί

. Frustra haesitatum est in constructione. Monui iam in priore Nubium editione ad v. 180. et ad Vigerum n. 219. copulam participio, quasi id verbum rectum esset, esse subiectam, ut apud Homerum Il. ΧΧΙ. 247.

ὣς φαμένη, καὶ κερδοσύνῃ ἡγήσατ' Ἀθήνη

, ubi unus scholiastarum

ἢ περισσὸς ὁ καί, ἢ τὸ φαμένη ἀντὶ τοῦ ἔφη

. Sed quod addit,

ἢ πρὸς τῷ ταῦτα εἰρηκέναι καὶ δολίως ἡγήσατο

, ab Homerica dicendi consuetudine abhorret. Id non reputavit Doederlinus, qui in Lectionum Homericarum specimine II. p. 9. seqq. exempla, quae hoc genus constructionis habent, parum feliciter removere conatus est. Hesiodi quidem illud in Theog. v. 56.

ὃ δ᾽ ἀσφαλέως ἀγορεύων, αἶψά τε καὶ μέγα νεῖκος ἐπισταμένως κατέπαυσεν

, non est hoc modo dictum, sed

τέ

eam habet potestatem, ut plerumque fieri solita notet.

98. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-57

αἰνεῖν

εἰπεῖν

Victorius ex Flor. Farn. Canterus ceterorum librorum scripturam

αἰνεῖν

restituit, cuius explicatio est

εἰπεῖν

. Ancipitis enim significatus est

αἰνεῖν

, ut Latinum praedicare. Vt hic, ita Choeph. v. 187.

100. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-58

ἣ νῦν ποτὲ μὲν

ἣ νῦν τοτὲ μὲν

M. Flor. Bess. Rob. Turn. In M. glossa

ἔσθ' ὅτε μὲν

adscripta est.

ἣ νυν

(cum gl.

δὴ

)

τοτὲ

(cum gl.

ποτὲ

)

μὲν

Farn.

ἣ νῦν ἔσθ' ὅτε μὲν

, verbis

ὅτε μὲν

punctis deletis et supra scripto

τότε μὲν

, G.

ἣ νῦν εὖτ' ὅτε

, omisso

μὲν

, Ald.

100

101. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-59

ἀγανὰ φαίνουσ'

ἀγανὰ φαίνεις

M. G. Turn.

ἄγαν ἀφαίνεις

Ald.

ἀγανὰ φαίνει

Bess.

ἀγανὰ φανεῖσ'

Rob.

ἀγανὰ φαίνουσ'

Flor. Farn. Vict. Butleri elegantem coniecturam

σαίνουσ'

in textum recepit Blomfieldius. Sed recte se habere videtur

φαίνουσ'

, etsi Porsono quoque suspectum erat, non illud quidem cum Wunderlichio et Wellauero omissione participii, sed propria vi verbi defendendum. Est enim

φαίνειν

lucere, et hinc demum activa collustrandi declarandique potestas deducta. Euripides El. v. 1233. de Dioscuris

ἀλλ᾽ οἵδε δόμων ὑπὲρ ἀκροτάτων φαίνουσί τινες δαίμονες ἢ θεῶν τῶν οὐρανίων

. Quod recte interpretatus est Seidlerus. Vt ex

φαείνω

factum est

φαίνω

, sic

φαίνω

ex Homerico

φαείνω

101

102. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-60

ἄπληστον

ἄπλητον

M. G. Ald. Rob. Veram scripturam ceteri habent.

102

103. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-61

τῆς θυμοβόρου φρενολύπης

τὴν θυμοφθόρον λύπης φρένα

M. Bess. G. Ald. Rob.

τὴν θυμοβόρον λυποφρένα

Farn.

τὴν θυμοβόρον λύπης φρένα

Vict. ex Flor.

τὴν θυμοβόρον φρένα λύπην

ex coniectura Turn. Porsonus ex Pauwii coniectura

τὴν θυμοβόρον φρενὶ λύπην

. Languet haec appositio. Quam nonneminis coniecturam in Annalibus Heidelbergensibus memoratam dicit Blomfieldius,

τῆς θυμοβόρου φρενολύπης

, mea est, non illa quidem a genere dicendi Aeschyleo aliena et, ut mihi videtur, aliis coniecturis melior. Requiritur enim genitivus ad

ἄπληστον

. Et sane cogitatio insatiabilis est sollicitudinis de capta urbe et salute Agamemnonis.

103

103.note. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-62

Non respondet choro Clytaemnestra. Scilicet quum ante aedes regias in scena complures arae cerni videantur, in quibus ignis vel accensus erat vel iam accendebatur, egressa ex aedibus regina, ut mos est, cum duabus ancillis, ad eas aras deinceps accedit, tus et suffimenta in ignes iniiciens. Deinde videtur spectatoribus a dextra abire, ut in urbe sacra factura; tum redire finito chori carmine. Postquam igitur chorus parodum et coniunctum cum ea stasimon cecinit, propius ad orchestram accedente Clytaemnestra, unde v. 241.

τόδ᾽ ἄγχιστον Ἀπίας γαίας ἕρκος

vocatur, iterum eam compellat, spectareque ad illud quod antea non responderat videntur haec verba v. 248.

οὐδὲ σιγώσῃ φθόνος

. Parodum autem quum chorus canere incipit, aliquid nuntii acceptum esse ex accensis ignibus coniiciens, adhuc se de reditu sperare significat. Ceterum parodus haec chori similiter composita est ut illa quae est in Persis, ut anapaestos sequantur stropha, antistropha, epodus, tum autem carmen quod iusti chorici carminis formam habeat a totoque choro cani videatur, praegressum autem carmen epodicum inter partes quasdam chori sit distributum. Quomodo ea distributio facta sit, certo dici non potest. Illud patet, non esse de hemichoriis cogitandum, quae strophas cecinerint, epodum deinde universo choro canente. Id enim fieri non patiebatur Calchantis oratio, coepta in antistropha, finita autem in epodo. Multo credibilius est hanc trium partium distinctionem ad tres στοίχους pertinuisse. Atque haud scio an pauci, ac fortasse non plures quam cuiusque στοίχου medius, simul cecinerint stropham, antistropham, epodum; versum autem intercalarem,

αἴλινον αἴλινον εἰπέ, τὸ δ᾽ εὖ νικάτω

, in stropha totus secundus στοῖχος, in antistropha totus tertius, in epodo vel totus primus vel omnes tres στοῖχοι cecinerint. Certe si aequalitatis studium respicimus, quod tam magnum apud tragicos invenitur, consentaneum est ordines sic fuisse dispositos, Quae O. Müllerus in Eumenidibus p. 196. de parodo excogitavit, ab ipso conficta sunt, nec sane perite.

104. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-63

ὅδιον κράτος αἴσιον Attulit hunc versum Aristophanes in Ranis v. 1308. (1276.) ubi vulgo

ὅσιον κράτος αἴσιον

legitur. Ravennatis libri scripturam

ὃς διον

patet ex

ὅσιον

ὅδιον

in unum coniunctis esse conflatam. Scholiastae ad Aristophanis locum verba,

ἐν τοῖς πλείστοις αἴσιον, Ἀσκληπιάδης τὸ ὅσιον

, rectene emendaverit, quem Brunckius probat, Pauwius,

ἐν τοῖς πλείστοις ὅδιον, Ἀσκληπιάδης δὲ ὅσιον

, an contrarium ille rettulerit, dubitari potest. Si ita iudicavit Asclepiades, fecit id eo, quod

ὅδιον

idem esse atque

αἴσιον

existimavit. Nam Hesychius

ὅδιος οἰωνός, αἴσιος

. Hic quidem ego Aeschylum non hoc, sed proprio significatu

ὅδιον κράτος

dixisse puto vim viatricem, quo indicaret profectionem instituentes. Nam etiam

ὅδιος οἰωνός

non quaevis fausta avis est, sed quae iter facturo fausta pronuntiat. Vnus apud Brunckium Aristophanis codex

λέγειν

pro

θροεῖν

104

105. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-64

ἐκτελέων Libri omnes

ἐκτελέων

, nisi quod Rob. divisim

ἐκ τελέων

. Afferuntur haec,

αἴσιον ἀνδρῶν ἐκτελέων

, in scholio ad Aristoph. Ran. v. 1295. Certatim viri docti

ἐντελέων

emendarunt, Auratus, Scaliger, Casaubonus, alii. Nam

ἐντελεῖς

grammatici interpretantur per

οἱ ἄρχοντες

. Librorum scripturam qui defendere volet, divisim scribere debebit

ἐκ τελέων

, ut

κράτος ἐξ ἀνδρῶν τελέων

dicatur imperium quo a supremis ducibus imperata est expeditio. Sic Agamemno

ἀνὴρ τέλειος

dicitur v. 939. et

κράτος

, licet alio significatu,

ἔκ τινος

v. 1438.

κράτος ἰσόψυχον ἐκ γυναικῶν

. Sed multo praestabilius est

ἐντελέων

. καταπνείει Αld.

καταπνέ ει

, erasa post e una littera, M.

καταπνέει

Rob. Turn.

καταπναίει

καταπνεύει

Bess. Flor. Farn. In Farn. ad

καταπνεύει

adscriptum

διὰ τὸ μέτρον

105

106-107. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-65

μολπάν, ἀλκᾷ σύμφυτος αἰών

μολπάν

etiam M. Deinde omnes libri

ἀλκὰν σύμφυτος αἰών

. Scholiastes

ὁ γὰρ σύμφυτός μοι αἰών, ὃ ἐστι τὸ γῆρας, διὰ τὴν εἰς θεοὺς πειθὼ μολπήν μοι καὶ ἀλκὴν καταπνεῖ. ὅ ἐστιν, εἰ καὶ γέρων εἰμί, ὅμως μέλψω τὰ γεγονότα· πέποιθα γὰρ ὅτι εἰς πέρας αὐτὰ ἄξουσιν οἱ θεοί.

Patet haec neque cum verbis poetae congruere, nec, si congruerent, aptam sententiam praebere. Non minus inepta sunt quae recentiores, vel ut similem sententiam extunderent interpretando, vel temere coniectando attulerunt. Quid dici oporteat, res ipsa monstrat. Nam chorus quum dicit adhuc mihi fiducia cantum inspirat, quo augurio suscepta sit expeditio, quid aliud indicat quam adhuc se confidere ratum fore augurium? Cur autem adhuc? Nempe quia destinatum tempus nondum est exactum. Ex quo manifestum est ad

πειθώ

per appositionem adiectum fuisse id quo niteretur ea fiducia. Quare scripsi

ἀλκᾷ σύμφυτος αἰών

. Saepe

ἀλκή

pugnam et bellum significat, ut in Sept. ad Th. v. 855. Bello autem

σύμφυτος αἰών

tempus est coniunctum cum eo, satis usitato genere dicendi. Sophocles Oed. C. v. 7.

στέργειν γὰρ αἱ πάθαι με χὦ χρόνος ξυνὼν μακρὸς διδάσκει.

Oed. R. v. 1082.

οἱ δὲ συγγενεῖς μῆνές με μικρὸν καὶ μέγαν διώρισαν.

Ita Euripidi Herc. fur. v. 1293.

συγγενῶς δύστηνος ὤν

dicitur qui per omnem vitam infelix fuit. Saepe autem

σύμμετρος

eodem modo dicitur, ut in Choeph. v. 602. et in Oed. R. v. 1113. vel

συμμετρούμενος

, ut ibidem v. 73. 963. Aliter paullo, sed tamen non plane dissimiliter persona indutus

Αἰών

apud Nonnum VII. 9.

καὶ Διὶ παμμεδέοντι δυηπαθέων γένος ἀνδρῶν ἄμμορον εὐφροσύνης ἐπεδείκνυε σύντροφος Αἰών.

Insolentius autem Aeschylus

αἰῶνα

, aetatem, de spatio temporis dixit. Sic tamen etiam Apollonius IV. 1216.

ἀλλὰ τὰ μὲν στείχοντος ἄδην αἰῶνος ἐτύχθη

108. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-66

ἥβας Hunc quoque versum habet Aristophanes Ran. v.1317. (1284.) apud quem vulgo ut in Aeschyli libris

ἥβαν

legitur, sed codices Rav. Ven. aliique veram lectionem

ἥβας

conservarunt. Scholiastes ibi

δίθρονον δὲ κράτος, αὐτόν τε καὶ τὸν Μενέλαον. ἀκμὴν δὲ τὴν νεότητα. ἔστι δὲ ἀναπόδοτον.

Scilicet

ἥβαν

erant

ἀκμήν

interpretati, ex quo in nonnullis Aristophanis codicibus ad

ἥβας

adscriptum est

ἀκμῆς, ἰσχύος

108

109. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-67

ξύμφρονα M. G. et edd.

σύμφρονα

Bess. Flor. Farn. ταγάν

τὰν γᾶν

M. G. Ald. Rob.

ταγαν

Turn.

ταγάν

, cum glossa

τὴν ὁμόφρονα τάξιν

, Farn.

ταγάν

Flor. Bess. Vict. Blomfieldius, quod

ταγή

prima brevi est, scripsit

ταγόν

. Adiungenda est altera caussa, non illa levior, quod sententia duces nominari postulat. At non erat scribendum

ταγόν

, sed accentu tantum mutato

τάγαν

. Hac uti forma maluit poeta non solum quod magis poetica esset, sed etiam quod longa vocalis aptius responderet antistrophico

πύργων

109

110-111. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-68

πέμπει ξὺν δορὶ πράκτορι ποινᾶς θοῦριος ὄρνις

σὺν δορὶ καὶ χερὶ πράκτορι θούριος ὄρνις

affert Aristophanes Ran. v.1321. (1289.) qui visus est viris doctis veram servasse scripturam. Aeschyli libri

πέμπει σὺν δορὶ δίκας πράκτορι θούριος ὄρνις

, hac tantum differentia quod

πέμπει σὺν

habent M. G. Ald. Turn.

πέμπει ξὺν

Bess. Farn. Flor.

πέμπῃ σὺν

Rob.

πέμπῃ ξὺν

Vict. et deinde

πλάκτορα

Ald. Scholiastes Aristophanis

τὸ δὲ ξὺν δορὶ καὶ χειρὶ πράκτορι ἐξ Ἀγαμέμνονος, ἐκ τῆς συνεπείας τοῦ κύριός εἰμι θροεῖν

. Aristophanes ista vel minus fida memoria citavit vel pro suo arbitrio paullum mutavit. Aeschylum aliud scripsisse et libri arguunt et ostendit metrum versus antistrophici. Id fuit

ξὺν δορὶ πράκτορι ποινᾶς

112. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-69

νεῶν Ald. Turn. ἀργᾶς

ἀργίας

M. Bess. Flor. Farn. Rob. Turn.

ἀργείας

G. Ald. Simili errore Suidas

ἀργείης, ὁ λευκός

. Scribendum erat

ἀργήεις

, et apud Aeschylum

ἀργᾶς

, quod Blomfieldius quoque et Heindorfius apud Buttmannum in Gramm. Gr. I. p. 172. viderunt. Pindarus Ol. XIII. 99.

ταῦρον ἀργᾶντα

. V. ad Eur. Hel. v. 1322. Hanc aquilam, quae

πύγαργος

sive

νεβροφόνος

vocatur, magnitudine primam, quae autem

μέλας

sive

μελανάετος

λαγωφόνος

dicitur tertiam magnitudine, sed validissimam esse scribit Aristoteles Hist. An. IX. 32.

112

113. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-70

φανέντες

οἱ φανέντες

Flor. χερὸς

χειρὸς

Bess. δοριπάλτου

δορυπάλτου

Μ. G. Bess. Flor. Farn. Rob.

δορυπάλκτου

δορυπάλκτον

Ald.

δοριπάλτου

Turn. Vict.

113

114. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-71

παμπρέπτοις ἐν ἕδραισιν

παμπρέπτοις

scribendum esse Abreschius vidit, et sic

παμπρέπτοις ἐν ἕδραισι

Bess.

παμπρέποις ἐν ἕδραισιν

M. Ald. et ultima littera omissa Turn. Vict.

παμπρέποις ἐνέδραισιν

G. Rob.

παμπρέποισιν ἕδραις

Flor.

παμπρέπεσιν ἕδραις

, cum glossa

εὐπρεπέσιν. ἡ εὐθεῖα ἡ παμπρέπτης

, Farn. Errant qui Stanleio duce has

παμπρεπεῖς ἕδρας

de palatio Agamemnonis intelligunt. Caeli fausta portendens regio est quam dicit chorus. Euripides Herc. fur. v. 596.

ὄρνιν δὲ ἰδών τιν' οὐκ ἐν αἰσίοις ἕδραις

. Plura vide apud Spanhemium ad Callim. Lav. Pall. v. 124. Quod Aeschylus, similiter dixit Ennius apud Ciceronem de div. I. 48.

cedunt de caelo ter quattuor corpora sancta avium, praepetibus sese pulcrisque locis dant

114

115. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-72

βοσκόμενοι

βοσκομένην

Farn. ἐρικύμονα φέρματι

ἐρικύματα φέρματι

Μ. (sic M. non φέρματα) G. Rob.

ἐρ' ἱκύματα φέρματι

Ald.

ἐρικύματα φέρματα

Turn.

ἐρικύμονα φέρματι

Bess.

ἐρικύμονα φέρβοντο

Victorius ex Flor. Farn. In Farn. adscripta glossa

ἤσθιον

. Elegans est Seidleri coniectura

ἐρικυμάδα

, hausta ex eo quod Hesychius adnotavit

κυμάδας, ἐγκύους

. Sed non ausim reiicere

ἐρικύμονα

, quum facile propter sequens

φέρματι

corrumpi potuerit. Et scholiastes

πολυκύμονα

adscripsit.

115

116. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-73

NA Ad

βλαβέντα

intelligendum est

λαγωόν

. Non dicit autem

λοισθίων δρόμων

de postremo ante partum cursu, sed ut significetur quum iam in eo esset ut effugeret lepus impetum aquilarum. Refertur enim augurium ad captam post diuturnum bellum Troiam, sperantibus Troianis non simulato reditu vela dedisse Graecos. Aquila leporem lacerans, itemque serpens passerum nido inhians, conspicitur in anaglypho cuius picturam Böttigerus primo volumini Amaltheae praefixit, quem vide ibi p. 48.

116

117. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-74

αἴλινον αἴλινον

αἴλινον

semel Flor. τὸ δ᾽ εὖ νικάτω

τὸ δ᾽ εὖ νικάτω

Farn. Vict.

τόδ' εὖ νικάτω

Μ. Rob. Τurn.

τόδ᾽ εὐνικάτω

G. Ald. Infra v. 334.

τὸ δ᾽ εὖ κρατοίη

. Comparari potest hoc Demosthenis in fine Philippicae I.

νικῴη δ᾽ ὅ τι πᾶσιν ὑμῖν μέλλει συνοίσειν

117

118. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-75

δύο

δύω

G. Ald. Rob. λήμασι

λήμμασι

Flor. Farn. δισσοὺς Omnes

δισσούς

. Auratus et Canterus coniecerunt

δισσοῖς

, quod Blomfieldius recepit.

Δισσούς

si verum est, non geminos, ut verterant, sed diversos significare dixi ad Soph. El. v. 635. Videri autem potest Aeschylus diversitatem eam ducum intellexisse, qua Plato in Convivio p. 174. C. ex Homero Agamemnonem

διαφερόντως ἀγαθόν

, Menelaum autem

μαλθακὸν αἰχμητὴν

dixit. Non male, opinor, coniiciat quis

δύο λήματα, δισσοὺς Ἀτρείδας

. Saepius enim

λῆμα

de ipsa persona dicitur. Pindarus Pyth. III. 42.

ἔσχε τοιαύταν μεγάλαν ἀάταν καλλιπέπλου λῆμα Κορωνίδος

. Sophocles El. v. 1426.

μηκέτ' ἐκφοβοῦ μητρῷον ὡς σε λῆμ᾽ ἀτιμάσει ποτέ

. Οed. Col. v. 960.

ὦ λῆμ' ἀναιδές, τοῦ καθυβρίζειν δοκεῖς;

Euripides Iph. Aul. v. 1422.

ὦ λῆμ' ἄριστον, οὐκ ἔχω πρὸς τοῦτ᾽ ἔτι λέγειν, ἐπεί σοι τάδε δοκεῖ

. Elegans est Lobeckii ad Ai. v. 151. p. 139. coniectura

δύο λήμασι πιστούς

, ut est in Persis v. 56.

τοξουλκῷ λήματι πιστούς

, et in Simonidis epigr. 38.

εὐτόλμῳ ψυχᾶς λήματι πειθόμενοι

, quod Thucydides II. 39. dixit

πιστεύοντες τῷ ἀφ' ἑαυτῶν εὐψύχῳ

118

119. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-76

Ἀτρείδας Blomfieldius Monkio auctore. Recte fortasse. λαγοδαίτας Victorius ex Flor. Farn.

λογοδαίτας

M. G. Bess. Ald. Rob. Turn.

119

120. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-77

ἀρχάς M. G. Bess. Ald. Rob. Turn. quod recte restituit Blomfieldius.

ἀρχούς

Victorius ex Flor. Farn.

120

121. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-78

τεράζων

δ᾽ οὖν

pro

δ'

Flor. Pro

τεράζων

scripsi

τεράζων

. V. Etym. M. p. 737, 11.

121

122. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-79

ἀγρεῖ Libri omnes

ἀγρεῖ

. In Farn. glossa est

ἀγρεύσει, πορθήσει

. Blomfieldius Elmsleio auctore

αἱρεῖ

. Illo verbo usa est Sappho II. 14. πόλιν ἅδε

πόλιαδε

superscripto, M.

122

124. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-80

πρόςθετα

πρόσθετὰ

Μ. G.

πρόσθε τὰ

Bess.

πρόσθε τὰ

ceteri. δημιοπληθῆ

δημιοπλησθῆ

Ald. Dici quidem potest

πρόσθε τὰ δημιοπληθῆ

pro

τὰ πρόσθε δημιοπληθῆ

: v. similia apud Soph. Εl. 1456. Oed. R. 617. collato Eustathio p. 1062, 40. Antig. 710. Eur. Alc. 1050. Andr. 215. Sed sententia frigida est, quia

πύργων κτήνη

si antea dicuntur populi Troiani fuisse, tam nihil id ad indicandam opulentiam confert, ea ut minui potius videatur. Recte Pauwius

πρόσθετα

. Sententia haec est, vi fatum turrium opes diripiet collatas a populo. Opulentiam dicit Priami, ex tributis civium collatam.

Δημιοπληθῆ

est

πολλὰ δήμια

, ut dicitur

ἀρσενοπληθής

in Suppl. v. 29. et

γυναικοπληθής

in Pers. v. 122.

124

125. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-81

λαπάξει

μοῖρ᾽ ἀλαπάξει

vulgo.

μοῖρα λαπάξει

Farn. quod merito probarunt Elmsleius ad Med. v. 888. et Blomfieldius.

125

126. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-82

οἷον M. Bess. Flor. Farn. Turn. In Farn. glossa

μόνον

. Ita et scholiastes.

οἷον

G. Ald. Rob. Vict. ἄγα omnes

ἄτα

, nisi quod

ἄτᾳ

Ald. Burneii

ὅσα

probavit Elmsleius ad Med. v. 240. Quod ego in adnotationibus ad Humboldti versionem et in El. doctr. metr. p. 704. suasi,

ἄγα

, receperunt Blomfieldius aliique. κνεφάσῃ

κνεφάσειε

Farn. προτυπὲν M. Bess. Flor. Rob. Vict.

προτυπὲς

G. Ald.

προτυφθὲν

Farn. Non videtur hoc verbo proruens exercitus significari posse, quum ea activi tantum verbi potestas sit; multo minus autem procusum ferrum : sed proprie intelligendum, prius percussum, i. e. ante belli clades immolatione Iphigeniae afflictum. Τροίας

πὸλ

G. spatio relicto, quo novi versus initium indicatur.

126

127. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-83

στρατωθέν M. Bess. Flor. Farn. Rob.

στρατῶθεν

G. Ald.

στρατευθὲν

Turn. Vict. quae Turnebi coniectura esse videtur. Recte Blomfieldius

στρατωθὲν

restituit. Est autem

στρατοῦσθαι

, quod significat in castris esse, diversum a

στρατεύεσθαι

. Hic commorantes Aulide intelliguntur. οἴκτῳ

οἴκτῳ

Scaliger: non recte. ἐπίφθονος Ἄρτεμις ἁγνὰ

ἐπὶ φθόνος ἄρτεμις ἀγνὰ

ἔπι, φθόνος ἄρτεμις ἁγνά

Ald.

127

128. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-84

πτανοῖσιν Μ.

πτανοῖσι

G. Bess. Ald. Rob. Turn. Vict.

πτανοῖς

Flor. Farn. κυσὶ

κυσὶν

M. Rob. Dubitari posset an per parenthesin insertis his verbis,

οἴκτῳ γὰρ ἐπίφθονος Ἄρτεμις ἁγνά

, quae sequuntur cum praecedentibus essent coniungenda, nisi adderetur

στυγεῖ δὲ δεῖπνον αἰετῶν

. Ex quo patet

πτανοῖσιν κυσὶ πατρός

non ad

ἐπίφθονος

referendum esse, ut propter aquilas irata esse Diana dicatur, sed pertinere ad primariam loci sententiam, ut sit quantum per aquilas cognosci potest.

128

129. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-85

πτάκα Porsonus, et ita M. G.

πτᾶκα

Rob.

πτῶκα

Flor. Farn. Turn. Vict.

πτάωνκα

Bess. Etiam Ald.

πτάων καθυομένοισιν

. θυομένοισιν

θυομένοισι

Bess.

129

131. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-86

αἴλινον αἴλινον

αἴλινον

semel Flor. εἰπέ Bess. τὸ δ᾽ εὖ νικάτω

τό δ᾽ εὐνικάτω

G. Ald. sed in G.

οἶμαι εὖ νικάτω

supra scriptum.

τόδ᾽ εὖ νικάτω

Rob. Emendate Vict.

131

132. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-87

τόσσον

τόσσων

M. G. Ald. Rob.

τόσον

rectius fortasse Flor. Farn.

τόσσον

Turn. Vict. εὔφρων ἁ καλά

εὔφρων καλὰ

M. G. Rob.

ἄφρων καλὰ

Bess. Ald.

ἄφρων καλὰ δρόσοισιν

, altera voce cum sequente coniuncta, Turn.

εὔφρων ἁ καλὰ

Flor. Farn. Vict. In Farn. glossa

ἄρτεμις

adscripta. Καλλίστη Diana est apud Euripidem Hipp. v. 66. et apud Leonidam Tar. epigr. 20. eoque nomine culta ab Arcadibus: v. Paus. VIII. 35, 8. et Athenis, teste eodem I. 29, 2. Non infestam feris, sed patronam potius habitam esse monuit Müllerus Dor. I. p. 379. Atque ipsum nomen deae rerum naturae integritatis conservatricem prodit. Quum igitur dicit Aeschylus

τόσσον περ εὔφρων

, hoc significat, quamvis tantopere favens catulis ferarum, tamen bona vult portendi.

132

133. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-88

δρόσοις ἀέπτοις

δρόσοις

Farn. Ceteri

δρόσοισιν

ἀέλπτοις

M. G. Ald. Rob. Τurn.

λέπτοις

Bess. Flor.

ἀέπτοισι

, cum glossa

τοῖς μὴ δυναμένοις πτῆναι

, Farn. et sic Vict. Scribendum erat

δρόσοις ἀέπτοις

. Verissime scholiastes in M.

ἀέλπτοις δέ, τοῖς ἕπεσθαι γονεῦσι μὴ

(μὴ omittit M.)

δυναμένοις

, quae interpretatio ad

ἀέπτοις

pertinet. Blomfieldius coniecit

ἀλέπτοις

, quod vocabulum proprie significaret pullum ovo nondum exclusum,

ἄεπτος

in omnes analogiae regulas peccare ratus. De analogia quod dicit, neque Aristophani grammatico ita visum esse ex scholiis ad Il. I. 567. patet, et falsum esse vel

ἄαπτος

, quod eodem modo formatum est, demonstrat. Wellauerus non dubitavit

λεπτοῖς

reponere, facili ad litteras emendatione: at illud ostendendum erat, potuisse catulos leonum

λεπτούς

dici. μαλερῶν λεόντων

μαλερῶν ὄντων

M. G. Bess. Ald. Turn. Vict.

μαλερῶν ὄλτων

Rob. Posteriorem vocem omittunt Flor. et Farn. in quo

τῶν φθαρτικῶν πετεινῶν

adscriptum est. Etym. Μ. p. 377, 37.

ἔρσαι, αἱ ἐν ἔαρι γεννηθεῖσαι· ἢ αἱ ἁπαλαὶ καὶ τελείως νέαι, μεταφορικῶς, ὡς καὶ Αἰσχύλος ἐν Ἀγαμέμνονι τοὺς σκύμνους τῶν λεόντων δρόσους κέκληκε, μεταφράζων τοῦτο

. Inde Stanleius correxit

μαλερῶν λεόντων

133

135. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-89

ὀβρικάλοις ἔπι τερπνά

ὀβρικάλοις

Flor. Farn.

ὀβρικάλοισι

M. Bess. Rob. Turn. Vict.

ἀκρικάλοισι

G. Ald. Aelianus V. H. VII. 47.

τῶν δὲ ὑστρίχων καὶ τῶν τοιούτων ἀγρίων τὰ ἔκγονα ὄβρια καλεῖται, καὶ μέμνηται Εὐριπίδης ἐν Πελιάσι τοῦ ὀνόματος, καὶ Αἰσχύλος ἐν Ἀγαμέμνονι καὶ Δικτυουλκοῖς

. Hesychius

ὀβρικάλοις, τοῖς τῶν θηρίων ἐκγόνοις

. Photius

ὄβρια καὶ ὀβρίκαλα, τὰ τῶν λεόντων καὶ λύκων σκυμνία. Αἰσχύλος Δικτυουλκοῖς

. Eustathius p. 1395, 47.

ἐκεῖθεν καὶ ὀβρίκαλα παρὰ Αἰσχύλῳ λεόντων σκυμνία, τὰ δηλαδὴ καὶ ὄβριμα καὶ καλά

. Εt p. 1625, 42.

ὑστρίχων δὲ καὶ τῶν τοιούτων ἔβρια καὶ ὀβρίκαλα, ὧν χρῆσις καὶ παρ' Αἰσχύλῳ ἐν Ἀγαμέμνονι

. Idem p.291, 16.

Αἰσχύλος δὲ ὀβρίκαλά φησι τοὺς λεοντιδεῖς

, ubi de

ἅπαξ λεγομένοις

. Post

ὀβρικάλοις

vel

ὀβρικάλοισι

vulgo statim scriptum est

τερπνά

cum sequentibus verbis coniunctum. In Farn. ad

τερπνὰ

adscripta glossa

ἄρτεμις

. Scribendum videtur

θηρῶν ὀβρικάλοις ἔπι τερπνά

, ut

τερπνά

passive dictum sit, laeta. Non puto Aeschylum nisi addito

ἔπι

sic dicturum fuisse, sed omiserunt librarii

ἔπι

, quia

τερπνά

ξύμβολα

referebant. At id absurdum ad sententiam, pravumque ad metrum est, quod dactylicum esse debet.

135

136. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-90

αἰτεῖ Ad

αἰτεῖ

adscriptum

με

in Farn. κρᾶναι M. G. Bess. Ald. Rob.

κρᾶναι

Flor. Farn. Turn. In M. ad hunc versum hoc scholion adscriptum est,

τὰ σύμβολα αἰτεῖ με φάναι

. In Farn.

κρᾶναι

ita explicatur,

τελέσαι, ἀντὶ τοῦ φᾶναι τελεσθῆναι

. Hinc Victorius

φάναι

posuit. Scribendum erat

κρῖναι

136

137. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-91

κατάμομφα

κατάμορφα

Rob. φάσματα

φάσματα στρουθῶν

M. G. Bess. et edd.

φάσματα τῶν στρουθῶν

Flor. Farn. Porsonus Adv. p. 157. (138.) deleri iussit

στρουθῶν

, ut adscriptum ex Il. II. 311. Sed hoc vel quia sic iusta catalexis deesset fieri non potest. Molestum est autem

ξύμβολα

φάσματα

iungi, quorum alterutrum satis erat. Scribendum

φάσματι τῷ στρουθῶν

. Scholiastes

στρουθῶν

interpretatur

τῶν ἀετῶν

. Id probari non potest. Alienum est enim quod Eustathius p. 228, 38. docet,

στρουθόν

esse etiam

γενικὴν λέξιν

, his verbis usus Aelii Dionysii,

ἄγριαι στρουθοὶ αἱ στρουθοκάμηλοι

. Immo notum ex Iliade passerum augurium intelligendum est, quo Troiam decimo anno captum iri significabatur. Id augurium cum altero aquilarum augurio comparat Calchas. Anaglyphum, in quo utrumque coniunctum est, commemoravi ad v. 116.

137

138. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-92

ἰήϊον

ἴον

Ald. Turn.

ἴκιον

Rob. Non Apollinem ad avertendam Dianae iram invocat Calchas, sed Paeanem, qui, quisquis est, non est frater Dianae.

138

139. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-93

ἀντιπνόους

ἀντιπρόους

ἀντὶ πνόους

Ald. χρονίας ἐχενῇδας ἀπλοίας

χρονίας

Farn. habet post

ἐχενηίδας

: sic enim libri.

ἀπλοίας

Turn. Vict.

ἀπλοΐας

M. G. Bess. Rob.

ἁπλοΐας

Αld.

ἀπλοΐδας

Flor. Farn.

139

140. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-94

τεύξῃ, σπευδομένα Ex scholiastae adnotatione,

ὦ Ἄρτεμι

, patet fuisse qui

τεύξῃς

legerent.

σπευδομένα

Μ. Bess. Flor. Farn. Rob. Vict.

σπευδόμενα

, sic, sed mutatum in

σπενδόμενα

, G. Inde

σπενδομένα

Ald. Turn. Reprehensum ab Elmsleio ad Med. v. 179. medium

σπεύδεσθαι

tuitus est Blomfieldius Eumenidum v. 355. cui loco minime fidendum est. Hic quidem etsi

σπερχομένα

scribere poterat poeta, tamen, quoniam ipsi Dianae hoc sacrificium fit, recte usus est medio

σπευδομένα

. Qui

ἑτέραν

infaustam interpretantur, inferunt quod noluit poeta dicere. Respexit is Iphigeniae immolationem, quae

ἑτέρα

est, alia quam aquilarum, quas

μογερὰν πτάκα θυομένους

dixerat.

140

141. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-95

σύμφυτον

συμμενεῖ φυτὸν

pro

σύμφυτον

Bess. Videtur librarius

μενεῖ

, interpretationem ad

μίμνει

adscriptam, textui intulisse. δεισήνορα φωτός Bene vidit Lachmannus deesse post

δεισήνορα

unum trochaeum, quem tamen non apte per

μ' ἦν

supplendum coniecit: quamquam minus etiam probari potest quod mox scripsit

μίμνει γὰρ ὁ φοβερά

, sententia pariter ac metro adversantibus. Numero quidem per novem dactylos porrecto non offenderer, nisi sic

μίμνει

obscuraretur,

γάρ

autem erigeretur. Credibilius est

φωτός

excidisse. Erant autem hi versus 138 – 143. aliter atque vulgo factum est disponendi.

141

142. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-96

γὰρ omittunt Flor. Farn. παλίνορτος Μ. (sic M.) Bess. G. Flor. Farn. Ald. Rob.

παλίνορσος

Turn. Vict. Etym. Μ. p. 648, 27.

παλίνορσος. παρὰ τὸ ὄρω γίνεται ῥηματικὸν ὄνομα ὀρτός, καὶ παλίνορτος, ἐχρῆν διὰ τοῦ τ γράφεσθαι, οὐχὶ διὰ τοῦ σ, ἵν᾽ ᾖ ὁ πάλιν ὡρμημένος, σημαίνει δὲ τὸ ὀπισθόρμητος, ἐκ τοῦ πάλιν, τοῦ σημαίνοντος τὸ εἰς τουπίσω, καὶ τοῦ ὄρσω Αἰολικοῦ μέλλοντος.

Quae adnotatio ad Il. III. 33. pertinet.

142

143. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-97

μνάμων

μνάμην

Ald. Turn. sed G. cum ceteris

μνάμων

143

145. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-98

ἀπέκλαγξεν

ἀπέκλαιξεν

Μ. G. Ald. Ceteri

ἀπέκλαγξεν

145

146. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-99

οἴκοις

οἶκος

Flor.

146

147. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-100

τοῖς δ᾽ Vict. ὁμόφωνον

ὠμόφωνον

Bess.

ὁμόφρονον

Ald. unde Turn.

ὁμόφρων ὤν

. Sed G. cum ceteris

ὁμόφωνον

147

148. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-101

αἴλινον αἴλινον

αἴλινον

semel Flor. τὸ δ'

τόδ'

G. Ald. Rob. Turn.

148

149-150. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-102

εἰ τόδ᾽ αὐτῷ Incipit carmen universi chori trochaeo semanto.

εἰ τό δ᾽ αὖ τῷ

Αld.

εἰ τὸ δ᾽ αὐτῷ

Rob.

151. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-103

τοῦτό νιν

τοῦτον νίν

G. Ald. προςεννέπω

προςἐννέπω

πρὸς ἐννέπω

Rob.

151

154. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-104

Διός, εἰ τὸ μάταν

Διὰ

Ald.

Δία

Turn. Sed

Διός

ut ceteri G. Deinde libri

εἰ τόδε μάταν

, praeter Farn. in quo ex Triclinii emendatione

εἶχε μάταν

est.

εἰ τό γε μάτας

Auratus, et

μάτας

vel

ματᾶν

placet Blomfieldio. Legisse videtur

μάτας

scholiastes, cuius haec interpretatio est,

εἰ τὸ τῆς ματαιότητος ὀφείλει τις ἀποσείσασθαι τῆς γνώμης, Δία νομιζέτω

. Habuit

μάταν

alius scholiastes, cuius explicationem (quae non est in Rob. neque in codicibus M. G.) edidit Stephanus,

ἐγώ, φησί, πάντα ἐρευνῶν καὶ πάντα ἐξετάζων ὡς ἐν σταθμῷ τινί, οὐκ ἔχω ὁμοιόν τι εὑρεῖν τῷ Διῒ, εἰ χρὴ ἀληθῶς ἀποβαλεῖν ἀπὸ τῆς φροντίδος καὶ τοῦ λογισμοῦ μάταιον ἄλλο ἄχθος, τὸ γὰρ περί τινων ἄλλων διαλογίζεσθαι μάταιον ἐστὶν ὄντως ἄχθος. ἡ δέ γε περὶ θεοῦ ἔννοια καὶ τὸ διὰ μνήμης ἐκεῖνον ἔχειν ἀεί, οὐ μόνον ἄχθους παντός ἐστιν ἀπηλλαγμένον, ἀλλὰ καὶ χαρᾶς ἀφάτου τὴν καρδίαν πληροῖ. ὡς καὶ Εὐριπίδης φησίν, “ἦ μέγα μοι τὰ θεῶν μελεδήμαθ', ὅταν φρένας ἔλθῃ, λύπας παραιρεῖ.” τοῦτο δὲ ὅμοιόν ἐστι τῷ “ἐμνήσθην τοῦ θεοῦ, καὶ εὐφράνθην.” ταῦτα δὲ ἄγαν ἐστὶν εὐσεβῆ.

Quae adnotatio ita comparata est, ut suspiceris, qui eam scripsit, in codice suo legisse

εἴ τι μάταν ἄλλο φροντίδος ἄχθος

. Sed quidquid ille legit, a poetae mente longe aberravit. Recte Porsonum ex Pauwii coniectura scripsisse puto

εἰ τὸ μάταν

. Vocat chorus suam sollicitudinem

τὸ μάταν ἄχθος

, quia caussam eius non idoneam esse videt.

154

155. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-105

ἐτητύμως

ἐτυτήμως

G. Ald.

155

158. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-106

οὐδὲ λέξεται πρὶn ὤν

οὐδὲν λέξαι

M. G. Bess. Flor. Ald. Rob. Turn.

οὐδέν τι λέξαι

Farn. Vict. Deinde

πρὶν ἄν

Turn. Ceteri

πρὶν ὤν

. Schutzius scripsit

οὐδὲν ἂν λέξαι

, quod non recte interpretatus est

nec quicquam nobis dicere possit

, quum deberet,

nullius momenti est

. Monui in addendis ad Eur. Suppl. v. 612. et ad Vigerum adn. 189. Aristophanes Eq. v. 334.

νῦν δεῖξον ὡς οὐδὲν λέγει τὸ σωφρόνως τραφῆναι

. Athenaeus XIV. p. 628. D.

εἰ δέ τις ἀμέτρως διαθείη τὴν σχηματοποιΐαν καὶ ταῖς ᾠδαῖς ἐπιτυγχάνων μηδὲν λέγοι κατὰ τὴν ὄρχησιν, οὗτος δ᾽ ἦν ἀδόκιμος

. Non recte haec intellecta erant. Hoc dicit, si quis cantu probaretur, nihil autem valeret saltando, contemnebatur. Blomfieldius, qui

οὐδὲν ἂν δείξαι πρὶν ὤν

legendum coniecit, id ut esset, non se quicquam fuisse ostendet, non videtur animum neque ad

πρίν

attendisse, neque ad totam sententiam, quae haec potius esse deberet, non se nunc aliquid esse ostendet, nec denique ad numeros, in quibus dubitari non potest quin vitiosus sit spondeus. Isque etiam Schützianae emendationi refragatur, praesertim quum vel praeter numeros poeta rectius

λέγοι

dicturus fuisse videatur. Scribendum puto

οὐ λελέξεται πρὶν ὤν

, neque, qui antea potens erat, non dicetur fuisse, i. e. ille dicetur non amplius esse. Ceterum recte haec interpretatus est Schützius, Vranum et Saturnum dici videns, qui ante Iovem regnaverint, recteque quum illa comparans in Prometheo v. 960.

οὐκ ἐκ τῶνδ᾽ ἐγὼ δισσοὺς τυράννους ἐκπεσόντας ᾔσθόμην, τρίτον δὲ τὸν νῦν κοιρανοῦντ᾽ ἐπόψομαι αἴσχιστα καὶ τάχιστα

, tum quae de Vrano Hesiodus narrat in Theog. v. 154. seqq. Nam hunc

παμμάχῳ θράσει βρύοντα

dicit Aeschylus propter saevitiam, qua quiqui ei nati sunt filii, eos non sivit in lucem prodire, sed sub terra occuluit.

158

162. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-107

φρενῶν

φρονῶν

Rob.

162

164. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-108

τῷ πάθει μάθος Libri omnes

τῷ πάθει

, ad quod in M. adscriptum est

τῷ παθεῖν

. Deinde

μάθος

M. Bess. Farn. Ald. Rob. Turn.

μάθος

, ultima syllaba punctis notata, supra autem scripto

ος

, G.

μά

, supra scripto

, et super ea littera

, Flor.

τῷ πάθει μάθον

Vict. Schützius

τὸ

pro

τῷ

, quod receperunt Porsonus et Blomfieldius. Recte se habere

τῷ πάθει μάθος θέντα

vidit Wellauerus. Iuppiter dicitur

βροτοὺς φρονεῖν ὁδῶσαι θεὶς τῷ πάθει μάθος κυρίως ἔχειν

164

166. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-109

πρὸ καρδίας

πρὸς καρδίας

Turn. Gravissima, sed obscurius expressa sententia non videtur satis percepta esse. Ad

στάζει

ex sequentibus, ut particula post posita ostendit, accusativus

τὸ σωφρονεῖν

supplendus est.

Μνησιπήμων πόνος

, etsi conscientiam malefactorum significari patet, tamen utrum, ut Blomfieldio placuit, angor sit ex recordatione malorum, an quod mihi et aptius et fortius dictum videtur, angor excitans vel recordationem peccatorum vel cogitationem poenarum, valde ambigi potest. Certe

μνησιπήμων

similiter ut in contrariam partem

λαθικήδης

dictum videtur. Vtcumque est, eadem ambiguitate Latine dicas

instillat et in somno cordi moderationem admonitor malorum labor, et venit illa ad invitos

166

169. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-110

δέ που

δε που

Ald. Rob. βίαιος

βίαιος

M. Bess. Flor. Farn. Ald. Vict. et e correctione G.

βιαίῳ

Rob.

βίαιος

Turn. et ante correctionem G. Quod Schützius in ultima editione posuit,

βίαια

, sensu carere visum Wellauero, verissima est Bothii emendatio.

Βίαια

sic adverbialiter dictum est in Suppl. v. 789. Versus harum stropharum ultimus recte a Bothio factus est trimeter brachycatalectus, neque credibile est in antistrophico versu Aeschylum non

παλιρρόθοις

scripsisse, sed aliud quid, veluti

παλιρροθίοις

, quo vocabulo Oppianus Hal. V. 220. utitur. Ab sensu autem loci Bothius aeque ut alii aberravit, quum

βίαια

potenter vertit. Hoc dicit poeta, malis ut corrigantur homines deorum forsitan benignitate institutum esse, per vim imperia sua exsequentium, si sponte sua virtutem colere mortales negligant. Blomfieldio

δαιμόνων χάρις

ab interpretibus mirum in modum pro dono deorum accepta esse visa est. Magis mirum est ipsum non sic, sed de reverentia diis adhibenda accepisse.

169

172. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-111

Ἀχαιϊκῶν

ἀχαιικῶν

M. G. Bess. Flor. Farn. Ald. Rob.

ἀχαιικῶν

Turn. Vict.

172

174. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-112

ἐμπαίοις τύχαισι

ἐκπαίοις τύχεσι

Ald. unde

ἐμπαίοις τείχεσι

Turn.

ἐμπαίοις τύχαισι

G. ut ceteri praeter Flor. qui

ἐμπαίοις τύχαις

habet. συμπνέων

συμπνέει

Farn.

174

175. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-113

ἀπλοίᾳ

ἀπλοΐᾳ

M. G. Bess. Farn.

ἀπλοίῳ

Ald.

ἀπλοίᾳ

Rob. Turn. Vict. κεναγγεῖ

κενάγει

Ald.

κεναγγεῖ

Turn.

175

176. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-114

Ἀχαιϊκὸς

ἀχαικὸς

M. G. Bess. Farn. Ald. Rob. Turn.

ἀχαιικὸς

Vict.

176

178. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-115

NA Livius XXVIII. 6. de Chalcide,

ex patenti utrimque coactum in angustias mare speciem intuenti primo gemini portus in ora duo versi praebuerit: sed haud facile alia infestior classi statio est. nam et venti ab utriusque terrae praealtis montibus subiti ac procellosi se deiiciunt, et fretum ipsum Euripi non septies die, sicut fama fert, temporibus statis reciprocat, sed temere in modum venti nunc huc nunc illuc verso mari velut monte praecipiti devolutus torrens rapitur. ita nec nocte nec die quies navibus datur.

178

182. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-116

νεῶν τε καὶ Porsonus. Libri

ναῶν καί

182

183. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-117

παλιμμήκη

πολυμήκη

Flor. et supra adscripto

παλίμμ

Farn.

183

184. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-118

τρίβῳ exquisitius dictum pro

τριβῇ

. V. Steph. Thes. κατέξαινον

κατέξενον

, sed

αι

ad penultimam syllabam superscripto, M.

κατάξενον

Bess. Ἄργους Libri

ἀργείων

. Scribendum

Ἄργους

184

185. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-119

ἐπεὶ

ἐπειδὴ καὶ

Rob.

185

187. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-120

πρόμοισιν

πρόμοις

M. G. Bess. Ald. Rob.

πρόμοισι

Flor. Turn. Vict.

187

188. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-121

ἔκλαγξεν Porsonus. Libri

ἔκλαγξε

188

189. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-122

Ἄρτεμιν, ὥςτε

ὡς τε

Farn. Rob. Turn.

ὅς τε

Ald. Recte ceteri. βάκτροις

μάκτροις

Rob.

189

192. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-123

τότ᾽ Libri

τόδ᾽ εἶπε φωνῶν

, nisi quod

τό δ᾽ εἶπε φρωνῶν

est in Ald. Haec verba quum aperte repetant quod v. 171. dici coeptum erat,

καὶ τόθ᾽ ἡγεμὼν ὁ πρέσβυς

, non

τόδε

, sed

τότε

dici postulant. Vidit hoc Stanleius, cuius emendationem eo minus dubitavi recipere, quod, pronomine si uti voluisset poeta, credibilius est

τάδε

dicturum fuisse.

192

193. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-124

πιθέσθαι Turn.

πειθέσθαι

M. G. Bess. Ald. Rob.

πείθεσθαι

Farn. Vict.

193

196. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-125

παρθενοσφάγοισιν M. G. Ald. Rob. Turn.

παρθενοσφάγοισι

Farn. Vict.

παρθενοσφάγοις

Flor.

196

197. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-126

ῥεέθροις πατρῴους χέρας πέλας βωμοῦ Vulgo legitur

ῥεέθροις πατρῴους χέρας βωμοῦ πέλας

. Quod Porsonus scripsit,

ῥεέθροις

, habet Farn. ex Triclinii, ut patet, coniectura. Deinde

πατρῴοις

πατρώοις

Ald.

πατρώας

Bess. Tum

πέλας

mendose Ald.

Βωμοῦ

credibile est ab interprete profectum esse. Deleto hoc vocabulo et mutato verborum ordine usitatum metrum sic restitui,

πέλας πατρῴους χέρας ῥεέθροις

. Ῥέεθρα, quae forma multo usitatior tragicis est quam contracta, ad profusum sanguinem rettulit Aeschylus, quum alibi, saltem apud tragicos, tantum de fluviis dictum inveniatur.

197

199. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-127

πῶς

τί πῶς

Μ. G. Bess. Flor.

τὶ πῶς

Rob.

τί; πῶς

Vict.

τί πως

Ald. Turn. λιπόναυς γένωμαι

λιπόναυς τε γένωμαι

M. G. Ald. Rob. Turn. In Bess.

τε

supra adscriptum est.

λειπόναυς τὲ γένωμαι

Flor. Vict. Veram scripturam

πῶς λιπόναυς γένωμαι

, quam Porsonus restituit, habet Farn. Male plerique interpretes

λιπόναυς

active dictum putarunt. Hoc dicit, quomodo a classe destituar, orbatus sociis? Nam si nolet immolare filiam, destituent eum qui se socios praebuerunt expeditioni in ipsius et fratris gratiam susceptae.

199

200. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-128

ἁμαρτών

ἁμαρτῶν

200

202-204. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-129

αὐδᾷ περιόργως ἐπιθυμεῖν θέμις

ὀργᾷ

vel

ὀργᾷ

G. Bess. Flor. Ald. Turn. Vict.

ὀργαὶ

Rob. In G.

αὐδᾷ

ὀργᾷ

superscriptum.

αὐδᾷ

, cum glossa

λέγει ὁ μάντις

, Farn. In M. G. hoc scholion est,

τῷ τρόπῳ γὰρ αὐδᾷ ὁ μάντις δηλονότι. Scribendum ὀργᾷ, τῷ τρόπῳ. γρ. αὐδᾷ, ὁ μάντις δὴ λοιπόν

. Ex iis, qui vulgatum

ὀργᾷ

explicare studuerunt, fuere qui verba haec,

ὀργᾷ περιόργως

, fortasse quod

περιόργως

etiam

ὑπεροργῶντως

significat, de Diana, quae irata eiusmodi sacrificium exigeret, dictum existimarent. Quo factum ut Casaubonus adscripserit

ἐπιθυμεῖ Ἄρτεμις

et Ruhnkenius ad Timaeum p. 194. tacens posuerit

παρθενίου θ' αἵματος ὀργῇ, περιέργως τ᾽ ἐπιθυμεῖ Ἄρτεμις

, non laudabili levitate metrorum negligens. Sed ne sententiam quidem haec ratio aptam praebet, propter adiectum

παυσανέμου

, quod hic aperte non ornatus caussa, sed significanter ob rem ipsam est additum. Sacrificium si sibi poscit Diana, poscit, ipsa ut placetur, non ut cessent adversi venti. Illi vero interpretes, quibus

ὀργᾷ

cum scholiasta non pro verbo, sed pro nomine accipere placuit, quod fecerunt H. Vossius, Blomfieldius, Wellauerus, quam moleste inutili additamento oneraverint orationem, non opus est demonstrari. Ὀργᾷ nihil aliud est quam error librarii, ad sequens vocabulum

περιόργως

aberrantis. Recte vero se habet

αὐδᾷ περιόργως ἐπιθυμεῖν θέμις

, vales dicit fas esse avide expetere ventos pacans sacrificium virgineumque sanguinem. De indeclinabili

θέμις

dixi ad Soph. Oed. Col. v. 1189. Non intellectus hic usus fecit ut

εὖ γὰρ εἴη

θέμις γὰρ εὖ

scriberetur in Flor. Farn. Quod reliqui libri habent,

εὖ γὰρ εἴη

, ita explicandum est, ut omissa censeatur sententia, ad quam

γάρ

referatur: sic fiat. Ita quod brevissime dixit poeta, accipiendum est hunc in modum, nam, quoniam evitari non potest, optandum ut bene vertat.

205. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-130

λέπαδνον

λέδαπνον

Bess.

205

206. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-131

δυςσεβῆ

δυσεβῆ

Flor. τροπαίαν

τρόπαιαν

G. Ald.

206

207. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-132

τόθεν

ὅθεν

pro

τόθεν

Turnebus.

207

208. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-133

τὸ παντότολμον Μ. G. Bess. Flor. Farn.

τόπαν τότολμον

Αld.

τὸ ταυτότολμον

Rob.

τὸ πάντολμον

Turn. Vict.

208

209. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-134

βροτοὺς Omnes libri

βροτοῖς

, quod servavit Porsonus una cum mala post hanc vocem plena interpunctione, quae in Ald. recte posita est post

μετέγνω

. Schützius quum recte corrigeret

βροτοὺς

, peccavit eo, quod non ad sequentia hoc verbum rettulit. Id et ego feci et Blomfieldius. Perperam sic emendatum esse pronuntiavit parum considerate G. Bernhardy in Syntaxi p. 93.

209

212. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-135

γυναικοποίνων πολέμων ἀρωγὰν

γυναικοποίνῳ πολέμῳ ἀρωγὸν

infelici coniectura Turnebus.

212

213. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-136

προτέλεια

προτέλειῳ

προτελείῳ

Ald. Turn. Ceteri recte

προτέλεια

213

214. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-137

NA Male strophas distinxerat Canterus. Correctae sunt a me, ab Erfurdtio, a Blomfieldio.

214

215. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-138

παρθένειόν τ'

παρθένιον

M. G. Bess. et edd. Emendate

παρθένειον

Flor. Farn. Copulam

τ'

addendam esse primus vidit Pearsonus.

215

216. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-139

βραβῆς

M. G. Ald. Rob.

βραβεῖς

Turn. Vict.

βραβῆς

Bess. Flor. Farn.

216

217. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-140

φράσεν δ᾽ ἀόζοις Flor. Turn.

φράσεν δ᾽ ἐν ὄσσοις

Farn. μετ' εὐχάν Post

εὐχὰν

Ald. ut in fine versus puncto distinguit, Turn. commate, quem plerique secuti sunt. Recte eam distinctionem omisere Rob. Vict. Nam

μετ' εὐχὰν

cum

λαβεῖν

coniungendum est.

217

218. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-141

χιμαίρας

Flor. Farn. Turn. Vict.

χιμαίρας

M. G. Bess. Ald. Rob. ὕπερθε Flor. Vict. Ceteri recte

ὕπερθε

218

219. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-142

περιπετῆ

περιπετεῖ

G. Ald. sed in G.

εῖ

a pr. manu in

ῆ

mutatum.

219

220. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-143

λαβεῖν

βαλεῖν

Farn. ἀέρδην

ἀέρδειν

Flor.

220

221. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-144

καλλιπρώρου

καλλιπρώιρου

Μ.

καλλιπρώρου

Bess. Flor. Farn. Rob. Turn. Vict.

καλλιπρώιρον

καλλίπρωρον

Ald. φυλακὰν κατασχεῖν

φυλακ᾽ ἀγκατασχεῖν

Ald. unde

φύλακ᾽ ἀγκατασχεῖν

Turn. Sed G. ut ceteri

φυλακὰν κατασχεῖν

221

223. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-145

τ' M. G. Bess. Flor. et edd.

δ'

Farn. ἀναύδῳ

ἀναύδων

Flor.

223

224-225. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-146

κρόκου βαφὰς δ᾽ ἐς πέδον χέουσα ἔβαλλ᾽ ἕκαστον θυτήρων

δ'

omittit Farn.

χέουσα ἔβαλλ'

Μ. Bess. Farn. Rob. Turn.

χέουσα ἔβαν

G. Ald.

χέουσ' ἔβαλ'

Flor. Vict. Deinde

ἕκατον

Bess. Non credam isto hiatu

χέουσα ἔβαλλ'

Aeschylum non abstinuisse. Suspicetur quis forsitan, quoniam post

βαφὰς

in Farn.

δ'

omissum est, scribendum esse

χέουσά δ'

. Sed et parum elegans haec collocatio est et syllabam in fine versus longam requirimus. Scripsisse videtur Aeschylus

κρόκου βαφὰς δ᾽ ἐς πέδον χέουσ', ὧδ᾽ ἔβαλλ᾽ ἕκαστον θυτήρων

. Qui cum Stanleio

κρόκου βαφάς

de sanguine intelligendum censuerunt, non cogitarunt mox dicere chorum

τὰ δ᾽ ἔνθεν οὔτ᾽ εἶδον οὔτ᾽ ἐννέπω

. Nec sanguis nec vittae intelligendae, de quibus Lucretius immolationem Iphigeniae describens I. 88.

cui simul infula virgineos circumdata comtus ex utraque pari malarum parte profusa est

. Qui non abiectas, sed aptatas capiti vittas dicit. Eaeque non croceae, sed albae erant. Aliud est quod Aeschylus narrat. Iusserat Agamemno prehendi Iphigeniam obvolutamque vestibus ne mala imprecaretur ad aram sisti. At illa reiecto croceo velamine, quo ut regia virgo induta erat, sponte vocem comprimit, satis habens adspicere duces, tamquam verba factura.

226. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-147

ἀπ᾽ ὄμματος βέλει

ἀπὸ ὄμματος βέλει

Μ.

βέλει ἀπ᾽ ὀμμάτων

Farn.

226

230-232. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-148

ἔμελψεν M. Bess. Flor. Farn. Vict.

ἔμελθεν

G. Ald. Rob.

ἔμελλεν

Turn. Ἔμελψεν aperte ineptum est. Neque enim illo aevo in conviviis cantabant virgines, quaeque id Aeschyli tempore faciebant, tibicinae erant et saltatrices, et arte illa et corpore quaestum facientes. Scribendum

ἤνυσεν

, quoniam illi saepe in hospitali domo patris ad mensam convenerant. ἁγνᾷ Schutzius: libri

ἁγνά

. αὐδᾷ M. Bess. Turn. Ceteri

αὐδᾷ

. τριτόσπονδον

τριτοσποδον

Rob. εὔποτμον Μ. G. Bess. et edd.

εὐπόταμον

Flor.

εὔποτον

Farn. Elmsleium secutus Blomfieldius

εὔποτμόν τ'

addita copula scripsit. Scribendum potius videtur

εὐπότμαν

. Codicis Flor. scriptura ex

εὔποτμον

orta est. De his formis v. Lobeckium ad Ai. v. 604. In explicando hoc loco mirum quantum a vero aberraverint interpretes. Scholiastes

ἀταύρωτος

interpretatur

ἄζευκτος, παρθενική

. Hesychius

ἀταύρωτος, ἄζυγος, καὶ παρθένος, παρ᾽ ὅσον ἐξεῖχθαι γάμοις αἱ γεγαμημέναι λέγονται

. Vide etiam Eustathium p. 259, 9. 1554, 28. et Valckenarium animadv. ad Ammonium p. 40. seq. Non negaverim hoc significatu potuisse hanc vocem ab aliquo tragico usurpari. Sic Aeschylus infra v. 1054.

ἄπεχε τῆς βοὸς τὸν ταῦρον

, et Horatius

nondum subacta ferre iugum valet cervice, nec tauri ruentis in Venerem tolerare pondus

. Eiusmodi locum in mente habuisse videtur Aristophanes in Lysistrata v. 217. quem versum afferens Suidas scripsit

σταυρώτη, ἀντὶ τοῦ ἁγνὴ καὶ ἄμικτος. ταῦρος γὰρ τὸ αἰδοῖον τοῦ ἀνδρός, καὶ διὰ τοῦτο ἀταυρώτη ἡ ἁγνὴ ἢ ἄζευκτος γάμου καὶ ἀζυγής

: quam obscenam explicationem mirum est probare potuisse Blomfieldium. Idem Suidas mox addit

ἐπειδὴ οἱ ταῦροι κατωφερεῖς· “οἴκοι δ᾽ ἀταυρώτη διάξω τὸν βίον.”

Ab Aeschyli loco haec significatio tam aliena est quam quod maxime. Quid enim attinebat hic virginem incorruptam vocari Iphigeniam? Immo

ἀταύρωτος

est non efferata. Hoc enim dicit poeta, puellam, non indignatam quod immolaretur, pio silentio honorasse sortem patris, faustam futuram per hoc sacrificium. Euripides Med. v. 91.

ἤδη γὰρ εἶδον ὄμμα νιν ταυρουμένην τοῖςδ'

. Et v. 190.

καίτοι τοκάδος δέργμα λεαίνης ἀποταυροῦται δμωσίν

. Eodem pertinent haec in Herc. fur. v. 867.

καὶ διαστρόφους ἑλίσσει σίγα γοργώπους κόρας, ἀμπνοὰς δ᾽ οὐ σωφρονίζει, ταῦρος ὡς ἐς ἐμβολήν, δεινὰ μυᾶται δέ

. Recte vero Schützius

ἁγνᾷ αὐδᾷ

, quod eodem modo dictum quo

τὸ τῆς εὐφήμου στόμα φροντίδος ἱέντες

apud Sophoclem Oed. Col. v. 131. Τριτόσπονδον autem

αἰῶνα

quum dicit, de quibus verbis videndum Blomfieldii glossarium, ad libationem respicit Iovi Servatori factam, qui scilicet servaturus sit classem adversis ventis ab destinato cursu prohibitam.

234. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-149

ἄκραντοι

ἄγραντοι

Ald.

ἄχραντοι

Turn. Dicit hoc universe, non vana est ars Calchantis. Respicit enim quae supra commemoraverat v. 126. seqq. non ex omni parte prospere successuram esse expeditionem, quumque modo de impio facto Agamemnonis dixisset, simul ex hoc aliquid mali nasciturum praesagit.

234

235-236. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-150

τοῖς μὲν παθοῦσιν μαθεῖν ἐπιρρέπει

δίκα δύς τοῖς

error Aldinae a Turnebo repetitus. Deinde omnes libri

παθοῦσι

. Sensus est, iustitia his quidem (eos dicit qui virginem immolarunt) experiundo admovet cognitionem futuri. Id supra dixerat

πάθει μάθος ἔχειν

. Activum est

ἐπιρρέπει

, ut Eum. v. 875.

οὔτἂν δικαίως τῇδ᾽ ἐπιρρέποις πόλει μῆνίν τιν ἢ κότον τίν ἢ βλάβην στρατῷ.

Et apud Theognidem v. 157.

Ζεὺς γάρ τοι τὸ τάλαντον ἐπιρρέπει ἄλλοτε ἄλλως

237. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-151

τὸ προκλύειν δ᾽ ἐπιγνοιη· προχαιρέτω Libri

τὸ δὲ προκλύειν

, nisi quod in Farn. haec verba omissa sunt. In M. ab alia manu adiecta sunt. Deinde post

προκλύειν

sequitur

ἐπιγένοιτ' ἂν κλύοις

(sic M. G.

ἀνκλύοις

Rob.)

προχαιρέτω

M. G. Rob. et Ald. nisi quod haec

ἀνηλύοις

habet.

ἐπεὶ γένοιτ᾽ ἂν κλύοις προχαιρέτω

Bess. Flor. et sic etiam Farn.

ἐπεὶ γένοιτ' ἂν ἡ λύσις προχαιρέτω

Turn. Vict. Triclinius, cuius recensionem codex Farn. exhibet, videtur haec sic constituisse,

τὸ μέλλον, ἐπεὶ γένοιτ', ἂν κλύοις

. Aurati coniectura est

ἤλυσις

, in quam Schutzius quoque incidit. Elmsleius quum

τὸ δὲ προκλύειν

in Farn. omissum videret, non satis caute

τὸ προκλύειν

ab interprete adiectum esse iudicavit, quod verbum minime redolet interpretem, aperteque ad haec verba refertur quod sequitur

ἴσον δὲ τὸ προστένειν

. Secutus eum tamen Blomfieldius exhibuit

δίκα δὲ τοῖς μὲν παθοῦσιν μαθεῖν ἐπιρρέπει· τὸ μέλλον δ᾽ ἐπεὶ οὐ γένοιτ' ἂν λύσις, προχαιρέτω

, atque

ἐπεὶ οὐ γένοιτ' ἂν ἡ λύσις

iam alii coniecerant. Sed haec, sive numeros, sive sententiam spectes, non habent quo commendentur. Ad sensum quidem reprehendi non potest

τὸ προκλύειν δ᾽, ἐπεὶ γένοιτ' ἂν ἤλυσις, προχαιρέτω

: sed ita si legitur, debet aliquid omissum ab librariis in strophicis putari, in quibus tamen nulla est omissionis suspicio. Ego non dubitavi reponere, quod in adnotationibus ad Humboldti versionem conieci,

τὸ προκλύειν δ᾽ ἤλυσιν προχαιρέτω.

Nam illud potius

ἐπεὶ γένοιτ' ἂν ἤλυσις

ab interprete adscriptum fuerat.

237

238. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-152

ἴσον

Farn. Ceteri

ἴσον

238

239. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-153

σύνορθρον αὐγαῖς

σύνορθὸν ἀνταῖς

(id est

αὐταῖς

) Μ.

σύνορθὸν αὐταῖς

Rob.

σὺν ὀρθὸν αὐταῖς

G. Bess. Ald. Turn.

σύναρθρον αὔταις

Flor. Farn. Glossa in Farn.

συνηρμοσμένον βοαῖς καὶ θρήνοις

, et alia,

συνίζησις

. Blomfieldius

αὐταῖς

cum Stanleio ad artes Calchantis refert, quod patet quam putidum sit. Nec melius Elmsleii

αὐτᾷ

, scilicet

τῇ δίκῃ

. Mea coniectura est

αὐγαῖς

. Fallitur Wellauerus,

αὐγαῖς

de luce diei intelligi posse negans, nisi accesserit aliquid quod de his sermonem esse indicet. Quasi non

λεύσσειν ὑπ' αὐγάς

per se intelligatur, aut non in hac ipsa fabula v. 1140. legatur

ὥστε κύματος δίκην κλύζειν πρὸς αὐγὰς τοῦδε πήματος πολὺ μεῖζον

. Recte tamen, quamquam non recto usus argumento, coniecisse videtur Wellauerus

σύνορθρον αὐγαῖς

. Orietur, inquit, cum luce solis eventus.

239

Wecklein’s commentary on Agamemnon (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 30–140; Iowa and Harvard OCR collated conservatively. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

40-269. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-26

Parodos, bestehend (wie die Parodos der Perser und der Hiketides) aus drei Teilen, dem Recitativ des Chorführers in Anapästen 40-103, dem Gesang des Chorführers mit ἐπιφθέγματα (124) des Gesamtchores 104-169, dem Chorgesang 170-269. Der erste Teil beginnt mit der Schuld und Sühne der Trojaner, legt die äufseren Verhältnisse dar und giebt mit dem Verlangen zu erfahren, was die überall auf den Altären der Stadt angezündeten Opferfeuer zu bedeuten haben (83-87) die Motivierung für das Auftreten des Chors. Der zweite Teil berichtet eine Weissagung des Kalchas, welche ängstliche Besorgnis in betreff des Heerführers weckt. Der dritte begründet diese Besorgnis mit sittlichen Grundsätzen und erklärt das Leiden, das den siegreichen Agamemnon erwartet, als Sühne für eine Schuld, für die unerhörte Opferung der eigenen Tochter.

72. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-51

ἄτιτος, ungeehrt, der Beachtung nicht wert, unnütz. Wegen der Form s. zu 1527. Der Dativ steht kausal.

75. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-52

νέμοντες wie νωμῶντες, in Bewegung setzend. Vgl. 793 οἴακα νέμων mit Sept. 3 οἴακα νωμῶν, Sept. 577 ἀσπίδ᾽ εὔκυκλον νέμων mit Sept. 529 Σφίγγ᾽.. ἐνώμα.

76. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-53

Kind und Greis gleichen sich an körperlicher Ohnmacht ( δὶς παῖδες οἱ γέροντες). Bei den Dichtern wird Gleichnis und eigentlicher Gedanke öfter in beigeordneten Sätzen mit τὲ, καὶ, τὲ τὲ z. B. Sept. 571 μητρός τε πληγὴν τίς κατασβέσει δίκη; πατρίςτε γαῖα σῆς ὑπὸ σπουδῆς δορὶ ἁλοῦσα πῶς σοι ξύμμαχος γενήσεται; mit τὲ καὶ (334 ff.), δὲ, μὲν – δὲ, οὔτε οὔτε, οὐδὲ gegeben. Vgl. Cho. 246 und zu Eur. Bakch. 902.

77. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-54

ἀνάσσων, aufschieſsend wie eine Pflanze, Hom. 2437 ὃ δ᾽ ἀνέδραμεν ἔρνεϊ ἶσος, Pind. Nem. VIII 40 χλωραῖς ἐέρσαις ὡς ὅτε δένδρεον ᾄσσει.

78. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-55

Die epischen Formen ἐνὶ und εἰν werden bei den attischen Dichtern nur in epischen Redensarten gebraucht. So εἰν ᾿Αίδα δόμοισιν Eur. Alk, 436. πείση nach Hom. v 23 τῷ δ᾽ ἄρα τ᾽ ἐν πείσῃ κραδίη μένε τετληνία. Seinem kriegerischen Sinne fehlt noch der kräftige Halt.

79-80. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-56

Vgl. Archil. frg. 100 οὐκέθ᾽ ὁμῶς θάλλεις ἀπαλὸν χρόα· κάρφεται γὰρ ἤδη. Auch an das Homerische οΐη περ φύλλων γενεή, τοίη δὲ καὶ ἀνδρῶν ( Ζ 146) wird man erinnert. In poetischer Weise ist Gleichnis und eigentlicher Ausdruck verbunden. τρίποδας erinnert an das Rätsel der Sphinx. Eur. Tro. 275 & τριτοβάμονος χερὶ δευομένα βάκτρου.

82. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-57

ὄναρ ἡμερόφαντον, ein Traumbild nicht der Nacht, sondern des Tages. Äschylos liebt es, der Metapher durch ein das Bild aufhebendes Epitheton einen witzigen Anstrich zu geben. Vgl. oben zu 47, unten zu 139, 697 φεράσπιδες κυναγοί, 1257 δίπους λέαινα, 1235 ὄμβρου κτύπον δομοσφαλῆ τὸν αἱματηρόν, Cho. 491 πέδαις ἀχαλκεύ- τοις von dem Fanggarne der Klytämestra (vgl. Eur. frg. 598 αἰδοῦς ἀχαλκεύτοισιν ἔζευκται πέδαις), Eum. 245 μηνυτῆρος ἀφθέγκτου φραδαῖς, 250 ἀπτέροις ποτήμασιν, Suppl. 180 und Sept. 82 κόνις, ἀναυδος ἄγγελος, Sept. 925 ὁ πόντιος ξεῖνος ἐκ πυρὸς συθείς von dem Stahle (Schwerte), fragm. 298, 4 ἄπτεροι πελειάδες von den Pleiaden und zu οἴστρου ἄρδις ἄπυρος Prom. 906 .

83. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-58

Der Chorführer redet die im Hause weilende Klytämestra wie Soph. Ai. 134 den im Zelte abwesenden Aias an.

87. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-59

πειθοὶ, vgl. 284, 286, 481 ff. Ζυ θυοσκεῖν (sacra facere) vgl. Hesych. θυοσκεῖν· ἱεροῖς παρέχεσθαι ἢ θεοῖς, entstanden aus einem Schol. zu Soph. Οed. Τ. 896 τί δεῖ με θυοσκεῖν· ἱερὰ παρέχεσθαι ἢ θεοῖς χορεύειν ( Ν. Rhein. Mus. 36 S. 139). Das Wort verhält sich zu θυοσκόος (von κέω, καίω) wie βοηθείν τα βοηθόος.

88. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-60

Vgl. Aristoph. Ri. 1320 τίν᾿ ἔχων φήμην ἀγαθὴν ἥκεις, ἐφ᾽ ὅτῳ κνισῶμεν ἀγυιάς; und dazu Schol. ἔθος ἦν τοῖς ἐν ἀγυιαῖς ἱσταμένοις θεοῖς ἐπὶ ταῖς ἐρχομέναις ἀγγελίαις θύειν, ὡς ἂν εἰ ἀγαθαὶ εἶεν, ἐπινεύσαιεν ταύταις, εἰ δὲ τοὐναντίον, ἀποτρέψαιεν.

90. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-61

θυραίων: die δαίμονες ἀντήλιοι (524), deren Altäre an den Thoren der Paläste errichtet waren, besonders Apollon. Vgl. 1065, Soph. Oed. T. 919 , El. 637 , 1375, Hesych. ἀντήλιοι θεοί· οἱ πρὸ τῶν πυλῶν ἱδρυμένοι. Εὐριπίδης Μελεάγρῳ und προστατήριος· τὸν ᾿Απόλλωνα οὕτω λέγουσι, παρόσον πρὸ τῶν θυρῶν αὐτὸν ἀφιδρύοντο. Tertull. de Idol. 15 apud Graecos Apollinem Thyraeum et Antelios daemonas ostiorum praesides legimus.

91. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-62

δώροισι, durch die Opfergaben, wie es 94 f. erklärt wird.

⁴

92. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-63

ἄλλη δ᾽ ἄλλοθεν: diese Form der anapästischen Dipodie -NIGC findet sich nicht häufig. Vgl. Pers. 47 , Sept. 1060 und unten zu 370. – οὐρανομήκης, ein Homerisches Wort ( ε 239).

95. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-64

ἀδόλοισι: vgl. Eur. Suppl. 1029 συντηχθεὶς αὔραις ἀδόλοις.

96. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-65

πελάνῳ μυχόθεν βασιλείῳ 8. ν. α. πελάνῳ ἐκ μυχοῦ βασιλείου.

98. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-66

αἰνεῖν, sich zu etwas verstehen, zusagen, gewähren.

99. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-67

τε: das zweite Glied ,,undbestätige die Hoffnung, die mir aus den angezündeten Opferfeuern entgegenleuchtet" hat sich in der folgenden Unterabteilung τοτὸ μὲν τοτὲ δ᾽ .. ἐλπὶς κτέ, verloren. Ebenso Pers. 485 ff. ..

102-103. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-68

Die eigentliche Ursache der bangen Stimmung des Chors erklärt der folgende Teil. – ἄπληστον λύπης wie ἄπληστον κακῶν Eum. 977, μάχης ἄπληστον Suppl. 750 . φρενοδαλής auch Eum. 331 . Das handschriftliche θυμοφθόρον ist Erklärung zu φρενοδαλῆ. Vgl. Anhang.

⁵

104-105. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-69

⁶

δυνατός εἰμι εἰπεῖν τὸ συμβὰν αὐτοῖς σημεῖον ἐξιοῦσιν Schol. Das Vorzeichen, welches den Auszug begleitet, ist erdichtet nach dem Homerischen τέρας, das in Aulis erschien (B 301 ff.).

⁷

106-107. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-70

ἐκτελέων, der völlig ausgewachsenen (Eur. Ion 780 ἐκτελῆ νεανίαν) d. h. der kriegstüchtigen, welche die ἤβη ἀκμαία ( Sept. 11 ) haben, in Gegensatz zu den ἔξηβοι, den Greisen (72). ἔτι γὰρ κτἑ., denn noch haucht von Gott her durch Erweckung von Zuversicht mein Alter mir Kraft zum Singen ein d. h. denn wenn nicht zum Kämpfen, so hat doch infolge Gottvertrauens zum Singen mein Alter noch Kraft genug. Vgl. Eur. Herc. 678 ἔτι τοι γέρων ἀοιδὸς κελαδεὶ Μναμοσύναν. Ζα σύμφυτος αἰών vgl. Soph. Oed. Κ. 7 ὁ χρόνος ξυνών, Oed. Τ. 1082 οἱ δὲ συγγενεῖς μῆνες.

113. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-71

πέμπει, geleitet. – δορὶ καὶ χερὶ wie in einer Grabschrift (Kaibel epigr. Gr. n. 24, 3) κτώμενον εὔκλειαν δορὶ καὶ χερί. πράκτορι scil. δίκας, rächend. Eum. 320 , Suppl. 655 . Mit χερὶ πράκτορι vgl. τύχη σωτήρ 669.

⁸

115. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-72

βασιλεὺς als Appos. zu ὄρνις. Mit θούριος, βασιλεύς, mit der Verschiedenheit der Farben, mit χερὸς ἐκ δοριπάλτου u. s. w. werden die Momente aufgezählt, welche für die Deutung des Sehers mafsgebend sind.

116. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-73

ὁ κελαινός steht attributiv τα βασιλεύς. Erst die Verschiedenheit der Farben bringt die Unterscheidung der zwei Adler hervor. So steht öfter οἳ δὲ ohne οἱ μὲν z. B. Pers. 816 οὐκ ἐλάσσονα πάσχουσι, τὰ δὲ μέλλουσι, wenn die Teilung gleichsam erst nachträglich einfällt. Ζα κελαινός vgl. Hom. Φ 252 αἰετοῦ οἴματ᾽ ἔχων μέλανος τοῦ θηρητῆρος, ὃς θ᾽ ἅμα κάρτιστός τε καὶ ὤκιστος πετεηνῶν. ἀργᾶς für ἀργάεις. Ἐξόπιν ἀργᾶς, ὁ ἐξοπίσω λευκός, ὅ ἐστιν ὁ πύγαργοςSchol. Vgl. Aristot. Tiergesch. IX c. 32, wo der μέλας oder λαγωφόνος als der stärkste, der πύγαργος als der gröfste bezeichnet wird.

119. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-74

⁹

δοριπάλτου, δεξιᾶς. So ἐπὶ, παρὰ, εἰς δόρυ, ἐκ δόρατος von der rechten, wie ἐπὶ, παρ᾽ ἀσπίδα, ἐξ ἀσπίδος von der linken, der „Degenseite". Vgl. Hom. Β 353 ἀστράπτων ἐπιδέξι᾽, ἐναίσιμα σήματα φαίνων.

120. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-75

D. i. auf weithin sichtbarem Felsen. Vgl. Prien im N. Rhein. Mus. VIII 378. (Hermann versteht darunter einen glückverheifsenden Bezirk des Himmels nach Eur. Herc. 596 ὄρνιν δ᾽ ἰδών τιν᾿ οὐκ ἐν αἰσίοις ἕδραις.)

121-122. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-76

β. λαγίναν γένναν, ἐρικύμονα φέρματα, ausweidend ein Hasengeschlecht, hochschwangere Tracht (d. i. die Tracht der hochschwangeren Häsin).

¹⁰

123. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-77

βλαβέντα bezieht sich auf ἐρ. φέρματα als die nähere Bezeichnung der Sache. λοισθίων δρόμων 8. ν. 8. τέλους, von der Rennbahn (Hom. Ψ 373 ἀλλ᾿ ὅτε δὴ πύματον τέλεον δρόμον ὠκέες ἵπποι) entlehnt (,,gebracht um die Vollendung d. i. die Geburt"). Der Gen. wie Hom. a 195 τόν γε θεοὶ βλάπτουσι κελεύθου.

124. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-78

Dieser zweimal (145, 169) wiederholten Aufforderung des Chorführers muſs der Chor jedesmal mit einem ähnlichen und deshalb ausgefallenen ἐπίφθεγμα, etwa (wie Keck vermutet) mit αἴλινον αἴλινον αὖτε, τὸ δ᾽ εὖ νικάτω entsprochen haben. αἴλινον αἴλινον, der Ruf schmerzlicher Klage. Vgl. Soph. Ai. 627 αἴλινον αἴλινον οὐδ᾽ οἰκτρᾶς γόον ὄρνιθος ἀηδοῦς ἥσει δύσμορος, ἀλλ᾽ ὀξυτόνους μὲν ᾠδὰς θρηνήσει κτέ., Eur. Or. 1395 αἴλινον αἴλινον ἀρχὰν ἰαλέμου βάρβαροι λέγουσιν. Ζα τὸ δ᾽ εὖ (id quod felix faustumque est) vgl. 361. An den Ausdruck der Besorgnis wird ein allgemeiner Segenswunsch geknüpft.

¹¹

125-126. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-79

στρατόμαντις, vgl. πυθόμαντις Cho. 1028 , Soph. Oed. T. 965. Daneben ἰατρόμαντις ( Ag. 1623 , Eum. 62 ), οἰωνόμαντις, ὀνειρόμαντις, ἀληθόμαντις, ὀρθόμαντις, κακόμαντις, ἀριστόμαντις. – λήμασι δισσούς (diversos, vgl. διπλοῦς 337 und δισσῶν ὀνείρων Soph. Εl. 645): die Verschiedenheit des Charakters ist für den Seher das Wahrzeichen, an dem er in den verschiedenfarbigen und verschieden gearteten Adlern die Atriden erkennt.

127. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-80

μαχίμους mit Bezug auf den θούριος ὄρνις 114.

129. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-81

¹²

πομποὺς ἀρχᾶς wie πέμπει δίθρονον κράτος 113. Weil das Zeichen mit dem Auszug der Befehlshaber zusammentrifft, deutet Kalchas das Zeichen auf diese. Zu ἀρχᾶς vgl. Suppl. 494 κατ᾿ ἀρχῆς γὰρ φιλαίτιος λεώς.

131. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-82

μὲν: der vorschwebende Gegensatz wird 136 in anderer Weise gegeben. ἀγρεῖ, αἱρεὶ, das Präsens mit der Bedeutung „es ist bestimmt, daſs erobert". Vgl. Prom. 529 ὧδε δεσμὰ φυγγάνω (praesens propheticum), 793 ἡ πρὸς δάμαρτος ἐξανίσταται θρόνων; Eum. 176 οὗ ποτ᾽ ἐλευθεροῦται, Soph. Phil. 113 αἱρεῖ τὰ τόξα ταῦτα τὴν Τροίαν μόνα, Pind. Ol. VIII 42 Πέργαμος ἀμφὶ τεαῖς, ἥρως, χερὸς ἐργασίαις ἁλίσκεται, Herod. III 155 ἤδη ὧν, ἣν μὴ τῶν σῶν δεήσῃ, αἱρέομεν Βαβυλῶνα.

133-134. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-83

Dies schliefst der Seher aus dem Ausweiden der Häsin. μυριοπληθῆ, vgl. Eur. Iph. A. 571 κόσμος ὁ μυριοπληθής, Hom. I 401 οὐδ᾽ ὅσα φασὶν Ἴλιον ἐκτῆσθαι, ἐὐ ναιόμενον πτολίεθρου Τὸ πρὶν ἐπ᾿ εἰρήνης, πρὶν ἐλθέμεν υἷας Ἀχαιῶν.

135. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-84

πρὸς τὸ βίαιον: τα 393.

136. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-85

οἷον μή, Schol. μόνον μή (,,dafs nur nicht, wenn nur nicht"). μὴ mit Konjunktiv zum Ausdruck einer Besorgnis wie 353. Vgl. Kr. I 54, 8, 13.

137. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-86

προτυπὲν, vorher getroffen wie vom Blitze, so daſs es schwarz wird (darauf bezieht sich κνεφάση). Die Missgunst der Gottheit fährt vorher darein durch die Forderung des Opfers der Iphigenie, dessen Leistung dem Heere einen Makel bringt.

139-140. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-87

¹³

στρατωθέν, kein Halfter gewöhnlicher Art, sondern aus einem Heere gemacht, vgl. στρατιῶτιν ἀρωγήν 47 und zu 82, auch 447 πυρωθὲν ψῆγμα. – ἁγνή und darum eine Feindin solchen Greuels.

141. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-88

κυσὶ wie Prom. 1054 Διὸς .. πτηνὸς κύων, δαφοινὸς αἰετός als Diener des Zeus. Apoll. Rh. Arg. ΙΙ 289 μεγάλοιο Διὸς κύνας von den Harpyien. Artemis zürnt den Adlern, also auch den Atriden, welche, wie die Adler die Häsin, so die Stadt Troja ausleeren werden (vgl. 354, 467 f.), und fordert von ihnen, um die Greuel der Verwüstung zu hindern, ein Opfer das nicht geleistet werden darf und nach dem Willen der Artemis nicht geleistet werden soll ( θυσίαν ἄδαιτον 158).

¹⁴

142. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-89

αὐτότοκον, αὐτῷ τόκῳ, samt der Leibesfrucht, wie αὐτόχθονον 541 für αὐτῇ χθονί, αὐτόπρεμνον Eum. 404 für αὐτῷ πρέμνῳ.

144. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-90

¹⁵

στυγῶ, mir ist nicht recht; es erweckt mir Grauen. καλά

¹⁶

146. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-91

¹⁷

εὔφρων scil. ούσα. (Vok.), vgl. Eur. Hipp. 66 ὦ κόρα Λατοῦς Αρτεμι καὶ Διός, καλλίστα πολὺ παρθένων. In Arkadien hatte auf einem Hügel des Mänalischen Gebirges " Αρτεμις Καλλίστη einen Tempel (Paus. VIII 35, 8) und der alte Sänger Pamphos feierte in einem Hymnus Artemis unter dem Namen Καλλίστη. Vielleicht hat es ursprünglich τόσον περ ευφρον ὦ καλὰ Διὸς κόρα geheifsen.

147. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-92

¹⁸

δρόσοι wie ἕρσαι bei Homer (1 222) von neugeborenen Lämmern. – ἄλπνος, ἡδύς. Das Wort findet sich noch Pind. Pyth. VIII 120 τοῖς οὔτε νόστος ὁμῶς ἐπ᾿ ἄλπνος ἐν Πυθιάδι κρίθη, der Superlativ ἄλπνιστος ist Pind. Isthm. IV 14 erhalten und Aesch. Pers. 985 wiederhergestellt. Das zarte Wild steht unter dem Schutze der Jagdgöttin Artemis, die einen guten Wildstand fördert. Als λοχεία wacht sie über die Einhaltung der Schonzeit.

¹⁹

150. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-93

²⁰

Lafs trotz deiner zärtlichen Fürsorge für das junge Wild die Wahrzeichen, die hievon erfreulich sind, in Erfüllung gehen, nämlich die günstigen, die ungünstigen Erscheinungen aber mache gut. Der absol. Inf. κρᾶναι ἀνορθοῦν im Gebete wie bei Homer. Vgl. Cho. 306 , Sept. 239 θεοὶ πολῖται, μή με δουλείας τυχεῖν, ebd. 75 und zu Cho. 365 . Zum Gedanken (das Gute erfülle, das Schlimme stelle her) vgl. Pers. 220 εἴ τι φλαῦρον εἶδες, αὐτοῦ τῶνδ᾽ ἀποτροπὴν τελεῖν, τὰ δ᾽ ἀγάθ᾽ ἐκτελῆ γενέσθαι κτέ., Soph. Εl. 644 ἃ γὰρ προσεῖδον νυκτὶ τῇδε φάσματα δισσῶν ὀνείρων, ταῦτά μοι .. εἰ μὲν πέφηνεν ἐσθλά, δὸς τελεσφόρα, εἰ δ᾽ ἐχθρά, τοῖς ἐχθροῖσιν ἔμπαλιν μέθες.

153. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-94

²¹

ἰήιον Παιᾶνα: vgl. Soph. Oed. Τ. 154 ἰήτε Δάλιε Παιάν. Wie εὔιος dem Rufe εὐοῖ, so entspricht ἰήιος der Anrufung ἰὴ ἰὴ ( παιῆον).

155. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-95

χρονίας ἐχενηΐδας αὔρας d.i. χρονίαν ἄπλοιαν.

157-158. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-96

σπευδομένα, für sich betreibend. Das Medium kommt in transitivem Sinne sonst nicht vor ( Eum. 361 ist das überlieferte σπευδόμεναι δ᾽ τη σπεύδομεν αΐδ᾽ ver ἑτέραν θυσίαν, ein anbessert). deres Schlachtopfer (die Opferung der Iphigenie) für die Vertilgung ( θυομένοισιν 143) der Hasen. θυσίαν ἄδαιτον wie θυσίαν ἄθυτον. Mit ἄνομον ἄδαιτον vgl. ἄναγνον ἀνίερον 230, ἀτίμους ἀλοιδόρους 421, ἄμαχον ἀπόλεμον ἀνίερον 763, ἀκέλευστος ἄμισθος 969.

²²

159. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-97

νεικέων τέκτονα σύμφυτον, Stifter von Hader unter den Angehörigen, vgl. Soph. Ant. 794 νεῖκος οὐ δεισήνορα: ἀνδρῶν ξύναιμον. der durch die Opferung der Iphigenie erzeugte Stifter des Haders geht so weit, dafs er sich am Manne vergreift, weil dieser Hader zum Gattenmorde treibt.

²³

161. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-98

²⁴

μίμνει οἰκονόμος: während der Mann in den Krieg zieht, bleibt die Gattin als treue (611) Besorgerin des Hauswesens ( οἰκουρός, vgl. 1224) zurück, um alles für die Rückkehr des Gemahls wohl zu bestellen. Hier bleibt die Rachsucht (memor ira Verg. Aen. I 4) zurück nicht als πιστή, sondern als δολία οἰκονόμος und bereitet alles vor, um Buſse für die Kinder (Tochter) zu fordern. δνοφερὰ παλίνορτος, in der Dunkelheit schleichend, aber aus der Dunkelheit wieder hervorbrechend.

²⁵

165. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-99

ἀπέκλαγξεν wie μάντις ἔκλαγξεν 211.

168. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-100

ὁμόφωνον prädikativ zu a ἴλινον.

170. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-101

Im dritten Teile der Parodos wird die Besorgnis des Kalchas durch eine Art Syllogismus begründet: Der machtvoll waltende Gott hat das Gebot festgesetzt: ,,wer nicht hören will, muſs fühlen" ( πάθει μάθος), „wer frevelt, muſs büfsen" (170-193). Nun aber hat Agamemnon, den Eingebungen seines Ehrgeizes folgend, gefrevelt (194-258). Also muſs er büfsen und die schlimme Weissagung des Kalchas wird sich erfüllen (259 bis 266). Vgl. Soph. Ant. 604 ff. - Ζεύς wird durch τόδε wieder aufgenommen, wie μηκέτ᾽ ἐσέλθῃς 1333 durch τάδε, u. τόδε ist Nom. (,,wenn dieser Name ihm, damit benannt, gefällig ist"). Den Brauch bei Gebeten an die Götter εὔχεσθαι οἵτινές τε καὶ ὁπόθεν χαίρουσιν ὀνομαζόμενοι (Plat. Krat. p. 400 E, vgl. Serv. zu Verg. Aen. IV 577 pontificum more qui sic precantur: Iuppiter omnipotens vel quo alio nomine appellari volueris) befolgend löst der Dichter die Idee der Gottheit von der Zufälligkeit des Namens und den mit dem Namen verknüpften, mit der höheren Vorstellung göttlichen Wesens aber unvereinbaren Mythen ab.

173. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-102

προσεικάσαι, αὐτῷ: mit Zeus kann ich nur Zeus vergleichen, ihm kommt niemand gleich.

175. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-103

. τὸ μάταν φροντίδος ἄχθος ἀποβαλεῖν ( ἀποσείσασθαι Schol.), die nichtige Last des Grübelns d. i. die Last unnützen Grübelns abschütteln. Wer sich nicht unnütz mit Zweifeln quälen will, mufs kurzweg und ergeben ( προφρόνως 183) Zeus als höchsten Herrscher anerkennen. Ähnliche Gedanken Eur. Bakch. 424 ff., 893 κούφα γὰρ δαπάνα νομίζειν ἰσχὺν τόδ᾽ ἔχειν, ὅ τι ποτ᾽ ἄρα τὸ δαιμόνιον, το τ ἐν χρόνῳ μακρῷ νόμιμον φύσει τε πεφυκός, Hipp. 1111 ff.

178. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-104

οὐδὲ knüpft an den Gedanken,, Zeus ist der höchste" an. ὅστις allgemein und unbestimmt, da es nachher heifst οὐδὲ λέξεται πρὶν ὧν (von seinem Dasein wird nicht einmal mehr die Rede sein). Der Dichter deutet damit wohl an, dafs der Mythus von Uranos ziemlich verblafst und verschollen war. Von dem Sturze des Uranos und Kronos ist auch Prom. 989 οὐκ ἐκ τῶνδ᾽ (von der Burg des Himmels) ἐγὼ δισσοὺς τυράννους ἐκπεσόντας ἠσθόμην die Rede. Der Schol. setzt für Uranos den Typhos und die Titanen. Zu ὤν vgl. οὖσαν 281. παμμάχῳ θράσει βρύων wegen der rohen Vernichtung seiner Kinder (Hes. Theog. 157). πάμμαχος von roher und rücksichtsloser Streitlust (,, Kampfhahn "). Vgl. Prom. 223 καρτεροῖς φρονήμασιν ὤοντ᾽ ἀμοχθὶ πρὸς βίαν τε δεσπόσειν (nämlich Τιτᾶνες, Οὐρανοῦ τε καὶ Χθονὸς τέκνα).

²⁶

181. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-105

τριακτήρ (Sieger) ist hergenommen vom Ringkampfe, in welchem man Sieger war, wenn man den Gegner dreimal niederwarf ( τριάζειν, ἀποτριάζειν). Vgl. Cho. 338 , Eum. 592 u. Suid. τριαχθῆναι λέγουσιν οἱ παλαιστρικοὶ ἀντὶ τοῦ τρὶς πεσεῖν, Poll. III 30 ἐπὶ πεντάθλου τὸ νικῆσαι ἀποτριάξαι λέγουσιν.

184. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-106

Ζῆνα ἐπινίκια κλάζειν (Zeus Siegesjubel entgegenjauchzen) wie λέγειν τί τινα.

185. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-107

ὁλοσχερῶς φρόνιμος ἔσται Schol. Das adverbiale τὸ πᾶν (prorsus, omnino) liebt Äschylos (437, 982, 1167, Cho. 330 , Eum. 163 u. a.).

186. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-108

Der grammatische Anschluſs an die vorhergehende Strophe ist ähnlich wie 67.

187. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-109

πάθει μάθος: vgl. Hom. P32 ῥεχθὲν δέ τε νήπιος ἔγνω, Hes. W. υ. Τ. 218 παθὼν δὲ τε νήπιος ἔγνω, Herod. 1 207 τὰ δέ μοι παθήματα ἐόντα ἀχάριτα μαθήματα ἐγεγόνεε, Plat. Symp. p. 222 Β μὴ κατὰ τὴν παροιμίαν, ὥσπερ νήπιον, παθόντα γνωναι. So

189. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-110

²⁷

Es wird ausgeführt, wie Zeus dem Spruche, Lehre durch Leid" Geltung verschafft. ,, Im Schlafe bedrückt wie ein Alp das Herz die aus der Erinnerung an böse That hervorgehende Angst." wird im Anfang der Choephoren (33 ff.) erwähnt, wie Klyt. von schlimmen Träumen gequält aufgeschrieen habe. Vgl. ebd. 521 ff. (Hermann erklärt μνησιπήμων πόvos als die Angst, durch welche die Erinnerung an böse Thaten oder der Gedanke an Strafe geweckt wird).

²⁸

190-191. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-111

ἄκοντας enthält den Hauptgedanken: „sie mögen wollen oder nicht, sie müssen Vernunft lernen." Vgl. Eum. 524 ξυμφέρει σωφρονεῖν ὑπὸ στένει. ἦλθε ist gnom. Aor.

192-193. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-112

Der Fragesatz steht statt eines verneinenden Satzes: ,,und nirgends zeigt sich Gnade der Götter, die mit Gewalt das Steuerruder lenken." σέλμα: ὑψίζυγος (nach Hom. H 69) γὰρ ὁ Ζεύς Schol. Mit σέλμα ἡμένων vgl. Eum. 3 τὸ μαντεῖον ἕζετο, Pers. 143 τόδ᾽ ἐνεζόμενοι στέγος, Prom. 405 θακοῦντι παγκρατεῖς ἕδρας. Krüger II § 46, 6, 2.

194. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-113

καὶ schliefst die ganze folgende Ausführung, den speziellen Fall an den allgemeinen Satz an (auch bei Agamemnon wird sich das bestätigen). - τότε weist zurück auf das Adlerzeichen und die daran geknüpfte Weissagung des Kalchas. Darauf bezieht sich auch μάντιν – συμπνέων. Der Gedanke ist: „und während damals der Heerfürst keinen Seher tadelte und sich in die (geweissagten) Schicksalsschläge ergab, wurde er, als Windstille eintrat u. gar der Seher die Forderung der Artemis, die Tochter zu opfern, verkündete, von Unwillen übermannt und sprach." Weil aber statt einer participialen Wendung, wie etwa μέγ᾽ ὀχθήσας, der Konsekutivsatz ὥστε κατασχεῖν (212) eintritt, wird im Gegensatz zu ᾿Ατρείδας das Subjekt mit ἄναξ ὁ πρέσβυς und der durch diesen Gegensatz geforderten Partikel δὲ 215 wiederholt.

196. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-114

οὔτινα wie 1084 οὔτινας. ψέγων: jetzt wäre die Entrüstung am Platze gewesen, mit welcher er den Seher anliefs, als es sich um die Rückgabe der Chryseis handelte: μάντι κακῶν, οὐ πώ ποτέ μοι τὸ κρήγυον εἶπας Hom. A 106.

197. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-115

ἐμπαίοις, ἐμπαισάσαις Schol., wie Wellen über das Schiff hereinschlagen. Vgl. Eur. Hek. 116 συνέπαισε κλύδων und unten 359 πρόσπαια.

198. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-116

κεναγγεῖ: vgl. Hom. μ 329 νηῶν ἐξέφθιτο ἤτα πάντα.

199. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-117

²⁹

( ἐ) βαρύνοντο λεώς wie 582 ἑλόντες στόλος ἐπασσάλευσαν.

200. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-118

πέραν steht hier als Akk. von πέρα (das jenseits gelegene Land) abhängig von ἔχων. Vgl. Suppl. 268 ἐκ πέρας Ναυπακτίας. παλιρρόχθοις: Anthol. ΙΧ 73 Εύβοικοῦ κόλποιο παλινδίνητε θάλασσα, πλαγκτὸν ὕδωρ, ἰδίοις ῥεύμασιν ἀντίπαλον κτέ., Liv. 28, 6 fretum Euripi non septies die, sicut fama fert, temporibus statis reciprocat, sed temere in modum venti nunc huc nunc illuc verso mari sicut monte praecipiti devolutus torrens rapitur, daher Soph. Ant. 1145 στονόεντα πορθμόν.

202. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-119

ἀπὸ Στρυμόνος: der ἄνεμος Στρυμονίης, wie bei Herod. VIII 118 der aus dem Norden wehende und für Schiffe auf dem Ägäischen Meere gefährliche Sturm heifst. Vgl. auch Demosth. IV § 31 Φίλιππος φυλάξας τοὺς ἐτησίας ἢ τὸν χειμῶνα ἐπιχειρεῖ, ἡνίκ᾽ ἂν ἡμεῖς μὴ δυναίμεθα ἐκεῖσε ἀφικέσθαι.

³⁰

203. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-120

κακόσχολοι: ἐπὶ κακῶ ποιοῦσαι σχολάζειν Schol. νήστιδες von den Menschen, auf welche die ἄπλοια κεναγγής ihre Wirkung übt, übertragen. Vgl. νῆστις λιμός Cho. 249 . – δύσορμοι: die Schiffe werden auf der Reede hin- und hergestofsen.

204. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-121

³¹

Irrsal für die Menschen, weil der fortdauernde Wind Befangenheit des Kopfes erzeugt.

205. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-122

Hom. B 135 καὶ δὴ δοῦρα σέσηπε νεῶν καὶ σπάρτα λέλυνται.

³²

207. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-123

τρίβω: διατριβῇ Schol. ἄνθος ᾿Αργείων wie Pers. 255 τὸ Περσῶν ἄνθος.

209-210. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-124

ἄλλο mit Bezug auf βριθύτερον ( πικρότερον).

211-212. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-125

προφέρων (hinweisend auf) " Αρτεμιν deutet die Sache nur von ferne an. -

215. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-126

τόδε wie 418. εἶπε φωνῶν nach epischer Weise ( φωνήσας προσηύδα, ἀπαμειβόμενος προσέφη) wie ἔφη λέγων Soph. Αi. 757, ἔφασκε λέγων Aristoph. Vö. 472.

216. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-127

Vgl. Eur. Iph. A. 1257 δεινῶς δ᾽ ἔχει μοι ταῦτα τολμῆσαι, γύναι, δεινῶς δὲ καὶ μὴ κτἑ.

221. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-128

³³

Vgl. Cho. 337 τί τῶνδ᾽ εὖ, τί δ᾽ ἄτερ κακῶν; vor

222-223. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-129

Um sein Gewissen zu beruhigen, stellt sich Agamemnon mit der Sophistik der Leidenschaft die unehrenhafte Handlung eines λιπόναυς (desertor classis) Augen. Vor allem aber fürchtet er, seine Bundesgenossen zu verlieren, d. h. den Oberbefehl einzubüfsen. Das letztere wird begründet durch παυσανέμου γὰρ κτέ.

³⁴

224. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-130

Vgl. Verg. Aen. II 116 sanguine placastis ventos et virgine caesa.

225-226. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-131

³⁵

ὀργᾶν s. v. α. ἐπιτεταμένως ἐπιθυμεῖν (Hesych. Phot. Suid. Et. M.). Der übertreibende Ausdruck ὀργᾶν περιοργώς kommt der Sophistik der Leidenschaft zu. Die Worte στόλον ἀνδρῶν sind dem Sinn entsprechend ergänzt. Vgl. Anhang.

³⁶

227. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-132

So möge es denn sein zum Heile. γὰρ wie in εἰ γάρ. Vgl. Eur. Kykl. 261 ἐγώ; κακῶς γὰρ ἐξόλοιο.

228. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-133

ἔδυ, weil λέπαδνον eigentlich der Zuggurt um die Brust der Pferde ist, an welchem das Joch befestigt wird.

229. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-134

τροπαίαν scil. πνοήν, welches sich aus πνέων ergänzt. Vgl. ζεύξω βαρείαις ( ζεύγλαις) 1640. τροπαίαν auch Cho. 771 , Schol. μετατροπήν.

³⁷

230-231. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-135

τόθεν, inde. τὸ παντότολμον φρονεῖν, so daſs sein Sinn aller Scheu sich entledigte und vor dem gröfsten Greuel nicht zurückbebte. -

232-233. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-136

Ist einmal in der leidenschaftlichen Verrücktheit der Anfang der geistigen Schädigung ( πῆμα, ἄτη) gegeben ( παρακοπὴ πρωτοπήμων, vgl. 1191), so wird daraus verwegener und rücksichtsloser Frevelmut. Vgl. 396 τάλαινα πειθώ, προβούλου παῖς ἄφερτος ἄτας.

234. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-137

ἔτλα δ᾽ οὖν κτἑ. geht nach der begründenden Bemerkung zurück auf den Hauptgedanken.

³⁸

235. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-138

γυναικοποίνων (nicht wert solchen Preises!) ναῶν steht als Apposition zum Inhalt des Satzes und bezeichnet das Ergebnis der Handlung. Vgl. μιασμάτων ἄποινα 1420, χώρας μίασμα 1645. τέλεια ναῶν, Vorweihe für die Schiffe d. i. Opfer, welches dem Auslaufen der Schiffe vorhergeht und dieses erwirkt. Eur. Iph. A. 433 Αρτέμιδι προτελίζουσι τὴν νεάνιδα. προ-

³⁹

238. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-139

κληδόνας πατρώους, die Rufe Vater! Vater!

239. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-140

⁴⁰

αἰῶ für αἰῶνα wie Cho. 349 , vgl. Bekk. Anecd. I 363 αἰῶ τὸν αἰῶνα κατὰ ἀποκοπὴν Αἰσχύλος εἶπεν. τὸ wie Sept. 386 λόφοι δὲ κώδων τ᾽ οὐ δάκνουσ᾽ ἄνευ δορός.

⁴¹

Search the Perseus Catalog for:

Search the Perseus Catalog for:

ÆGISTHOS Since thou art minded thus to act, not talk alone, know quickly. * * * * * To his attendants. Come on, my faithful body-guard, the fray is not far distant.

Chorus Come on then, and with hand on hilt, his sword let each make ready.

ÆGISTHOS Be well assured, with hand on hilt, to die I too refuse not.

Chorus To die,—thine utterance we accept, and take as thy death-omen.

ÆGISTHOS To think that their vain tongue 'gainst me into such speech should blossom;- That they should hurl forth words like these, their proper doom, thus tempting : They against sober reason err, thus to insult their ruler.

Chorus Upon the evil man to fawn is not the wont of Argives.

ÆGISTHOS But, be assured, some future day, I yet shall overtake you.

Chorus Not so if hither to return some god should guide Orestes.

ÆGISTHOS Full well I know that exiles still on hopes are wont to batten.

Chorus Work as thou listest. Gorge thy fill. Stain justice. Thou canst do it.

ÆGISTHOS Be sure that thou to me shalt pay the forfeit of thy folly.

Chorus Be boastful and be bold, like cock beside his partner strutting.

CLYTEMNESTRA These senseless barkings heed not thou ; thyself and I together, Ruling within these royal halls, will all things wisely order.

NOTES TO THE AGAMEMNON.

AGAMEMNON.

VERSE 7.

10, 11.

138.

142.

164.

175.

226.

233.

278.

299.

327.

365.

412.

541.

741.

776.

844.

994.

1095.

1443.

1446.

1476.

1610.

1618.

Current edition Experimental

Αἴγισθος ἀλλʼ ἐπεὶ δοκεῖς τάδʼ ἔρδειν καὶ λέγειν, γνώσῃ τάχα εἶα δή, φίλοι λοχῖται, τοὔργον οὐχ ἑκὰς τόδε. 1650

Χορός εἶα δή, ξίφος πρόκωπον πᾶς τις εὐτρεπιζέτω.

Αἴγισθος ἀλλὰ κἀγὼ μὴν πρόκωπος οὐκ ἀναίνομαι θανεῖν.

Χορός δεχομένοις λέγεις θανεῖν σε· τὴν τύχην δʼ αἱρούμεθα.

Χορός οὐκ ἂν Ἀργείων τόδʼ εἴη, φῶτα προσσαίνειν κακόν. 1665

Αἴγισθος ἀλλʼ ἐγώ σʼ ἐν ὑστέραισιν ἡμέραις μέτειμʼ ἔτι.

Χορός οὔκ, ἐὰν δαίμων, Ὀρέστην δεῦρʼ ἀπευθύνῃ μολεῖν.

Αἴγισθος οἶδʼ ἐγὼ φεύγοντας ἄνδρας ἐλπίδας σιτουμένους.

Χορός πρᾶσσε, πιαίνου, μιαίνων τὴν δίκην, ἐπεὶ πάρα.

Αἴγισθος ἴσθι μοι δώσων ἄποινα τῆσδε μωρίας χάριν. 1670

Χορός κόμπασον θαρσῶν, ἀλέκτωρ ὥστε θηλείας πέλας.

Κλυταιμήστρα μὴ προτιμήσῃς ματαίων τῶνδʼ ὑλαγμάτων· ἐγὼ καὶ σὺ θήσομεν κρατοῦντε τῶνδε δωμάτων καλῶς.

ΑΙ. ἀλλ᾽ ἐπεὶ δοκεῖς τάδ᾽ ἔρδειν καὶ λέγειν, γνώσει τάχα.

XO.

ΑΙ. εἶα δὴ, φίλοι λοχῖται, τοὔργον οὐχ ἑκὰς τόδε. 1650

ΧΟ. εἶα δὴ, ξίφος πρόκωπον πᾶς τις εὐτρεπιζέτω.

ΑΙ. ἀλλὰ μὴν κἀγὼ πρόκωπος οὐκ ἀναίνομαι θανεῖν.

ΧΟ. δεχομένοις λέγεις θανεῖν σε· τὴν τύχην δ᾽ αἱρούμεθα.

ΑΙ. ἀλλὰ τούσδ᾽ ἐμοὶ ματαίαν γλῶσσαν ὧδ᾽ ἀπανίσαι κἀκβαλεῖν ἔπη τοιαῦτα δαίμονος πειρωμένους, σώφρονος γνώμης δ᾽ ἁμαρτεῖν τὸν κρατοῦντα

ΧΟ. οὐκ ἂν Ἀργείων τόδ᾽ εἴη, φῶτα προσσαίνειν κακόν. 1665

ΑΙ. ἀλλ᾽ ἐγώ σ᾽ ἐν ὑστέραισιν ἡμέραις μέτειμ᾽ ἔτι.

ΧΟ. οὐκ, ἐὰν δαίμων Ὀρέστην δεῦρ᾽ ἀπευθύνῃ μολείν.

ΑΙ. οἶδ᾽ ἐγὼ φεύγοντας ἄνδρας ἐλπίδας σιτουμένους.

ΧΟ. πρᾶσσε, πιαίνου, μιαίνων τὴν δίκην, ἐπεὶ παρα.

ΑΙ. ἴσθι μοι δώσων ἄποινα τῆσδε μωρίας χάριν. 1670

ΧΟ. κόμπασον θαρσῶν, ἀλέκτωρ ὥστε θηλείας πέλας.

ΚΛ. μὴ προτιμήσῃς ματαίων τῶνδ᾽ ὑλαγμάτων· ἐγὼ καὶ σὺ θήσομεν κρατοῦντε τῶνδε δωμάτων καλῶς.

Αἴγισθος ἀλλ᾽ ἐπεὶ δοκεῖς τάδ᾽ ἔρδειν κοὐ λέγειν, γνώσει τάχα.

Χορὸς Πρεσβυτῶν 1620

Αἴγισθος εἶα δή, φίλοι λοχῖται, τοὔργον οὐχ ἑκὰς τόδε.

Χορὸς Πρεσβυτῶν εἶα δή, ξίφος πρόκωπον πᾶς τις εὐτρεπιζέτω.

Αἴγισθος ἀλλὰ μὴν κἀγὼ πρόκωπος οὐκ ἀναίνομαι θανεῖν.

Χορὸς Πρεσβυτῶν δεχομένοις λέγεις θανεῖν σε· τὴν τύχην δ᾽ αἱρούμεθα.

Αἴγισθος ἀλλὰ τούςδε μοι ματαίαν γλῶσσαν ὧδ᾽ ἀπανθίσαι κἀκβαλεῖν ἔπη τοιαῦτα δαίμονος πειρωμένους. 1635

Χορὸς Πρεσβυτῶν οὐκ ἂν Ἀργείων τόδ᾽ εἴη, φῶτα προςσαίνειν κακόν.

Αἴγισθος ἀλλ᾽ ἐγώ σ' ἐν ὑστέραισιν ἡμέραις μέτειμ᾽ ἔτι.

Χορὸς Πρεσβυτῶν οὔκ, ἐὰν δαίμων Ὀρέστην δεῦρ᾽ ἀπευθύνῃ μολεῖν.

Αἴγισθος οἶδ᾽ ἐγὼ φεύγοντας ἄνδρας ἐλπίδας σιτουμένους.

ÆGISTHOS

Since thou art minded thus to act, not talk alone,

know quickly.

* * * * *

To his attendants.

Come on, my faithful body-guard, the fray is not far distant.

Chorus

Come on then, and with hand on hilt, his sword let each make ready.

ÆGISTHOS

Be well assured, with hand on hilt, to die I too refuse not.

Chorus

To die,—thine utterance we accept, and take as thy death-omen.

ÆGISTHOS

To think that their vain tongue 'gainst me into such speech should blossom;-

That they should hurl forth words like these, their proper doom, thus tempting :

They against sober reason err, thus to insult their ruler.

Chorus

Upon the evil man to fawn is not the wont of Argives.

ÆGISTHOS

But, be assured, some future day, I yet shall overtake you.

Chorus

Not so if hither to return some god should guide Orestes.

ÆGISTHOS

Full well I know that exiles still on hopes are wont to batten.

Chorus

Work as thou listest. Gorge thy fill. Stain justice. Thou canst do it.

ÆGISTHOS

Be sure that thou to me shalt pay the forfeit of thy folly.

Chorus

Be boastful and be bold, like cock beside his partner strutting.

CLYTEMNESTRA

These senseless barkings heed not thou ; thyself and I together,

Ruling within these royal halls, will all things wisely order.

Αἴγισθος

ἀλλʼ ἐπεὶ δοκεῖς τάδʼ ἔρδειν καὶ λέγειν, γνώσῃ τάχα

εἶα δή, φίλοι λοχῖται, τοὔργον οὐχ ἑκὰς τόδε.
1650

Χορός

εἶα δή, ξίφος πρόκωπον πᾶς τις εὐτρεπιζέτω.

Αἴγισθος

ἀλλὰ κἀγὼ μὴν πρόκωπος οὐκ ἀναίνομαι θανεῖν.

Χορός

δεχομένοις λέγεις θανεῖν σε· τὴν τύχην δʼ αἱρούμεθα.

Χορός

οὐκ ἂν Ἀργείων τόδʼ εἴη, φῶτα προσσαίνειν κακόν.
1665

Αἴγισθος

ἀλλʼ ἐγώ σʼ ἐν ὑστέραισιν ἡμέραις μέτειμʼ ἔτι.

Χορός

οὔκ, ἐὰν δαίμων, Ὀρέστην δεῦρʼ ἀπευθύνῃ μολεῖν.

Αἴγισθος

οἶδʼ ἐγὼ φεύγοντας ἄνδρας ἐλπίδας σιτουμένους.

Χορός

πρᾶσσε, πιαίνου, μιαίνων τὴν δίκην, ἐπεὶ πάρα.

Αἴγισθος

ἴσθι μοι δώσων ἄποινα τῆσδε μωρίας χάριν.
1670

Χορός

κόμπασον θαρσῶν, ἀλέκτωρ ὥστε θηλείας πέλας.

Κλυταιμήστρα

μὴ προτιμήσῃς ματαίων τῶνδʼ ὑλαγμάτων· ἐγὼ

καὶ σὺ θήσομεν κρατοῦντε τῶνδε δωμάτων καλῶς.

ΑΙ.

ἀλλ᾽ ἐπεὶ δοκεῖς τάδ᾽ ἔρδειν καὶ λέγειν, γνώσει τάχα.

ΑΙ.

εἶα δὴ, φίλοι λοχῖται, τοὔργον οὐχ ἑκὰς τόδε.
1650

ΧΟ.

εἶα δὴ, ξίφος πρόκωπον πᾶς τις εὐτρεπιζέτω.

ΑΙ.

ἀλλὰ μὴν κἀγὼ πρόκωπος οὐκ ἀναίνομαι θανεῖν.

ΧΟ.

δεχομένοις λέγεις θανεῖν σε· τὴν τύχην δ᾽ αἱρούμεθα.

ΑΙ.

ἀλλὰ τούσδ᾽ ἐμοὶ ματαίαν γλῶσσαν ὧδ᾽ ἀπανίσαι

κἀκβαλεῖν ἔπη τοιαῦτα δαίμονος πειρωμένους,

σώφρονος γνώμης δ᾽ ἁμαρτεῖν τὸν κρατοῦντα

ΧΟ.

οὐκ ἂν Ἀργείων τόδ᾽ εἴη, φῶτα προσσαίνειν κακόν.
1665

ΑΙ.

ἀλλ᾽ ἐγώ σ᾽ ἐν ὑστέραισιν ἡμέραις μέτειμ᾽ ἔτι.

ΧΟ.

οὐκ, ἐὰν δαίμων Ὀρέστην δεῦρ᾽ ἀπευθύνῃ μολείν.

ΑΙ.

οἶδ᾽ ἐγὼ φεύγοντας ἄνδρας ἐλπίδας σιτουμένους.

ΧΟ.

πρᾶσσε, πιαίνου, μιαίνων τὴν δίκην, ἐπεὶ παρα.

ΑΙ.

ἴσθι μοι δώσων ἄποινα τῆσδε μωρίας χάριν.
1670

ΧΟ.

κόμπασον θαρσῶν, ἀλέκτωρ ὥστε θηλείας πέλας.

ΚΛ.

μὴ προτιμήσῃς ματαίων τῶνδ᾽ ὑλαγμάτων· ἐγὼ

καὶ σὺ θήσομεν κρατοῦντε τῶνδε δωμάτων καλῶς.

Αἴγισθος

ἀλλ᾽ ἐπεὶ δοκεῖς τάδ᾽ ἔρδειν κοὐ λέγειν, γνώσει τάχα.

Χορὸς Πρεσβυτῶν

1620

Αἴγισθος

εἶα δή, φίλοι λοχῖται, τοὔργον οὐχ ἑκὰς τόδε.

Χορὸς Πρεσβυτῶν

εἶα δή, ξίφος πρόκωπον πᾶς τις εὐτρεπιζέτω.

Αἴγισθος

ἀλλὰ μὴν κἀγὼ πρόκωπος οὐκ ἀναίνομαι θανεῖν.

Χορὸς Πρεσβυτῶν

δεχομένοις λέγεις θανεῖν σε· τὴν τύχην δ᾽ αἱρούμεθα.

Αἴγισθος

ἀλλὰ τούςδε μοι ματαίαν γλῶσσαν ὧδ᾽ ἀπανθίσαι

κἀκβαλεῖν ἔπη τοιαῦτα δαίμονος πειρωμένους.
1635

Χορὸς Πρεσβυτῶν

οὐκ ἂν Ἀργείων τόδ᾽ εἴη, φῶτα προςσαίνειν κακόν.

Αἴγισθος

ἀλλ᾽ ἐγώ σ' ἐν ὑστέραισιν ἡμέραις μέτειμ᾽ ἔτι.

Χορὸς Πρεσβυτῶν

οὔκ, ἐὰν δαίμων Ὀρέστην δεῦρ᾽ ἀπευθύνῃ μολεῖν.

Αἴγισθος

οἶδ᾽ ἐγὼ φεύγοντας ἄνδρας ἐλπίδας σιτουμένους.

Χορὸς Πρεσβυτῶν

πρᾶσσε, πιαίνου, μιαίνων τὴν δίκην, ἐπεὶ πάρα.
1640

Αἴγισθος

ἴσθι μοι δώσων ἄποινα τῆσδε μωρίας χάριν.

Χορὸς Πρεσβυτῶν

κόμπασον θαρσῶν, ἀλέκτωρ ὥςτε θηλείας πέλας.

Κλυταιμνήστρα

μὴ προτιμήσῃς ματαίων τῶνδ᾽ ὑλαγμάτων· ἐγὼ

καὶ σὺ θήσομεν κρατοῦντε τῶνδε δωμάτων καλῶς.

ΑΙΓΙΣθΟΣ

Ἀλλ' ἐπεὶ δοκεῖς τάδ' ἔρδειν καὶ λέγειν, γνώσῃ τάχα —

¹

εἶα δή, φίλοι λοχῖται, τοὔργον οὐχ ἑκὰς τόδε.
1650

ΧΟΡΟΣ
²

Εἶα δή, ξίφος πρόκωπον πᾶς τις εὐτρεπιζέτω.

ΑΙΓΙΣθΟΣ

Ἀλλὰ κἀγὼ μὴν πρόκωπος -κοπος -κοπτος οὐκ ἀναίνομαι θανεῖν.

ΧΟΡΟΣ

Δεχομένοις λέγεις θανεῖν σύ σε· τὴν τύχην δ' αἱρούμεθα ἐρ-.

ΧΟΡΟΣ

Οὐκ ἂν Ἀργείων τόδ' εἴη, φῶτα προσσαίνειν κακόν.
1665

ΑΙΓΙΣΘΟΣ

Ἀλλ' ἐγώ σ' ἐν ὑστέραισιν ἡμέραις μέτειμ' ἔτι.

ΧΟΡΟΣ

Οὔκ, ἐὰν δαίμων Ὀρέστην δεῦρ' ἀπευθύνῃ μολεῖν.

ΑΙΓΙΣΘΟΣ

Οἶδ' ἐγὼ φεύγοντας ἄνδρας ἐλπίδας σιτουμένους.

ΧΟΡΟΣ

Πρᾶσσε, πιαίνου μιαίνων τὴν δίκην, ἐπεὶ πάρα.

ΑΙΓΙΣΘΟΣ

Ἴσθι μοι δώσων ἄποινα τῆσδε μωρίας χάριν.
1670

ΧΟΡΟΣ

Κόμπασον θαρσῶν θαρρῶν, ἀλέκτωρ ὥστε ὥσπερ θηλείας πέλας.

ΚΛΥΤΑΙΜΗΣΤΡΑ

Μὴ προτιμήσῃς ματαίων τῶνδ' ὑλαγμάτων· < ἐγώ om.>

καὶ σὺ θήσομεν κρατοῦντε τῶνδε δωμάτων < καλῶς om.>.

³

ἀλλ᾽ ἐπεὶ δοκεῖς τάδ᾽ ἔρδειν καὶ λέγειν, γνώσῃ τάχα.

εἶα δή, φίλοι λοχῖται, τοὔργον οὐχ ἑκὰς τόδε.
1650

ΧΟ.

εία δή, ξίφος πρόκωπον πᾶς τις εὐτρεπιζέτω.

ΑΙ.

ἀλλὰ μὴν κἀγὼ πρόκωπος οὐκ ἀναίνομαι θανεῖν.

ΧΟ.

δεχομένοις λέγεις θανεῖν σε· τὴν τύχην δ' αἱρούμεθα.

ΑΙ.

ἀλλὰ τούσδ' ἐμοὶ ματαίαν γλῶσσαν ὧδ᾽ ἀπανθίσαι

κἀκβαλεῖν ἔπη τοιαῦτα δαίμονος πειρωμένους,

σώφρονος γνώμης δ᾽ ἁμαρτεῖν τὸν κρατοῦντα .

ΧΟ.

οὐκ ἂν Ἀργείων τόδ᾽ εἴη, φῶτα προσσαίνειν κακόν.
1665

ΑΙ.

ἀλλ᾽ ἐγώ σ' ἐν ὑστέραισιν ἡμέραις μέτειμ᾽ ἔτι.

ΧΟ.

οὔχ, ἐὰν δαίμων Ὀρέστην δεῦρ᾽ ἀπευθύνῃ μολεῖν.

ΑΙ.

οἶδ᾽ ἐγὼ φεύγοντας ἄνδρας ἐλπίδας σιτουμένους.

ΧΟ.

πρᾶσσε, πιαίνου, μιαίνων τὴν δίκην· ἐπεὶ πάρα.

ΑΙ.

ἴσθι μοι δώσων ἄποινα τῆσδε μωρίας χάριν.
1670

ΧΟ.

κόμπασον θαρσῶν, ἀλέκτωρ ὥστε θηλείας πέλας.

ΚΛ.

μὴ προτιμήσῃς ματαίων τῶνδ᾽ ὑλαγμάτων· ἐγὼ

καὶ σὺ θήσομεν κρατοῦντε τῶνδε δωμάτων (καλῶς).

ΑΙΓΙΣθΟΣ

ἀλλ᾽ ἐπεὶ δοκεῖς τάδ᾽ ἔρδειν καὶ λέγειν, γνώσηι τάχα.

εἶα δὴ φίλοι λοχῖται, τοὔργον οὐχ ἑκὰς τόδε.
1650