Aeschylus, Agamemnon, Paul Mazon (Editor), 248

Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →

Τὰ δ' ἔνθεν οὔτ' εἶδον οὔτ' ἐννέπω·

Ant. 5.

τέχναι δὲ Κάλχαντος οὐκ ἄκραντοι·
245

Δίκα δὲ τοῖς μὲν παθοῦ-

σιν μαθεῖν ἐπιρρέπει·

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

ΧΟΡΟΣ

τὸ μέλλον <δ'> om. ἐπεὶ γένοιτ'

¹

ἂν κλύοις, πρὸ χαιρέτω προχαιρέτω·

ἴσον δὲ τῷ προστένειν·
250

τορὸν γὰρ ἥξει σύνορθρον σύναρθρον σύνορθον αὐγαῖς αὐταῖς·

πέλοιτο δ' οὖν τἀπὶ τού-

τοισιν εὖ πρᾶξις εὔπραξις, ὡς

θέλει τόδ' ἄγχιστον Ἀ-

πίας γαίας μονόφρουρον ἕρκος.
255

Agamemnon. Aeschylus. Paul Mazon (Editor). Paris. 1920-1925.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Schmidt Sciences.

Current edition Experimental

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ (OCR draft) (Greek) (ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ. Paul Mazon, 1920-1925.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (7)

Ἀγαμέμνων First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 258-366 focus

Χορός

ἥκω σεβίζων σόν, Κλυταιμήστρα, κράτος:

δίκη γάρ ἐστι φωτὸς ἀρχηγοῦ τίειν

γυναῖκ᾽ ἐρημωθέντος ἄρσενος θρόνου.
260

σὺ δ᾽ εἴ τι¹ κεδνὸν εἴτε μὴ πεπυσμένη

εὐαγγέλοισιν ἐλπίσιν θυηπολεῖς,

κλύοιμ᾽ ἂν εὔφρων: οὐδὲ σιγώσῃ φθόνος.

Κλυταιμήστρα

εὐάγγελος μέν, ὥσπερ ἡ παροιμία,

ἕως γένοιτο μητρὸς εὐφρόνης πάρα.
265

πεύσει δὲ χάρμα μεῖζον ἐλπίδος κλύειν:

Πριάμου γὰρ ᾑρήκασιν Ἀργεῖοι πόλιν.

Χορός

πῶς φῄς; πέφευγε τοὔπος ἐξ ἀπιστίας.

Κλυταιμήστρα

Τροίαν Ἀχαιῶν οὖσαν: ἦ τορῶς λέγω;

Χορός

χαρά μ᾽ ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλουμένη.
270

Κλυταιμήστρα

εὖ γὰρ φρονοῦντος ὄμμα σοῦ κατηγορεῖ.

Χορός

τί γὰρ τὸ πιστόν;² ἔστι τῶνδέ σοι τέκμαρ;

Κλυταιμήστρα

ἔστιν: τί δ᾽ οὐχί; μὴ δολώσαντος θεοῦ.

Χορός

πότερα δ᾽ ὀνείρων φάσματ᾽ εὐπιθῆ³ σέβεις;

Κλυταιμήστρα

οὐ δόξαν ἂν λάβοιμι βριζούσης φρενός.
275

Χορός

ἀλλ᾽ ἦ σ᾽ ἐπίανέν τις ἄπτερος φάτις;

Κλυταιμήστρα

παιδὸς νέας ὣς κάρτ᾽ ἐμωμήσω φρένας.

Χορός

ποίου χρόνου δὲ καὶ πεπόρθηται πόλις;

Κλυταιμήστρα

τῆς νῦν τεκούσης φῶς τόδ᾽ εὐφρόνης λέγω.

Χορός

καὶ τίς τόδ᾽ ἐξίκοιτ᾽ ἂν ἀγγέλων τάχος;
280

281

Κλυταιμήστρα

Ἥφαιστος Ἴδης λαμπρὸν ἐκπέμπων σέλας.

φρυκτὸς δὲ φρυκτὸν δεῦρ᾽ ἀπ᾽ ἀγγάρου⁴ πυρὸς

ἔπεμπεν: Ἴδη μὲν πρὸς Ἑρμαῖον λέπας

Λήμνου: μέγαν δὲ πανὸν⁵ ἐκ νήσου τρίτον

Ἀθῷον αἶπος Ζηνὸς ἐξεδέξατο,
285

ὑπερτελής τε, πόντον ὥστε νωτίσαι,

ἰσχὺς πορευτοῦ λαμπάδος πρὸς ἡδονὴν

πέμπει⁶ τὸ χρυσοφεγγές, ὥς τις ἥλιος,

σέλας παραγγείλασα Μακίστου σκοπαῖς:⁷

ὁ δ᾽ οὔτι μέλλων οὐδ᾽ ἀφρασμόνως ὕπνῳ
290

νικώμενος παρῆκεν ἀγγέλου μέρος:

ἑκὰς δὲ φρυκτοῦ φῶς ἐπ᾽ Εὐρίπου ῥοὰς

Μεσσαπίου φύλαξι σημαίνει μολόν.

οἱ δ᾽ ἀντέλαμψαν καὶ παρήγγειλαν πρόσω

γραίας ἐρείκης θωμὸν ἅψαντες πυρί.
295

σθένουσα λαμπὰς δ᾽ οὐδέπω μαυρουμένη,

ὑπερθοροῦσα πεδίον Ἀσωποῦ,⁸ δίκην

φαιδρᾶς σελήνης, πρὸς Κιθαιρῶνος λέπας

ἤγειρεν ἄλλην ἐκδοχὴν πομποῦ πυρός.

φάος δὲ τηλέπομπον οὐκ ἠναίνετο
300

φρουρὰ προσαιθρίζουσα πόμπιμον φλόγα,⁹

λίμνην δ᾽ ὑπὲρ Γοργῶπιν ἔσκηψεν φάος:

ὄρος τ᾽ ἐπ᾽ Αἰγίπλαγκτον ἐξικνούμενον

ὤτρυνε θεσμὸν μηχανήσασθαι¹⁰ πυρός.

πέμπουσι δ᾽ ἀνδαίοντες ἀφθόνῳ μένει
305

φλογὸς μέγαν πώγωνα, καὶ Σαρωνικοῦ

πορθμοῦ κάτοπτον¹¹ πρῶν᾽ ὑπερβάλλειν πρόσω

φλέγουσαν, ἔστ᾽ ἔσκηψεν, εὖτ᾽¹² ἀφίκετο

Ἀραχναῖον αἶπος, ἀστυγείτονας σκοπάς:

κἄπειτ᾽ Ἀτρειδῶν ἐς τόδε σκήπτει στέγος
310

φάος τόδ᾽ οὐκ ἄπαππον Ἰδαίου πυρός.

τοιοίδε τοί μοι¹³ λαμπαδηφόρων νόμοι,¹⁴

ἄλλος παρ᾽ ἄλλου διαδοχαῖς πληρούμενοι:

νικᾷ δ᾽ ὁ πρῶτος καὶ τελευταῖος δραμών.

τέκμαρ τοιοῦτο σύμβολόν τε σοὶ λέγω
315

ἀνδρὸς παραγγείλαντος ἐκ Τροίας ἐμοί.

Χο.

θεοῖς μὲν αὖθις, ὦ γύναι, προσεύξομαι.

λόγους δ᾽ ἀκοῦσαι τούσδε κἀποθαυμάσαι

διηνεκῶς θέλοιμ᾽ ἂν ὡς λέγοις¹⁵ πάλιν.

320

Κλ.

Τροίαν Ἀχαιοὶ τῇδ᾽ ἔχουσ᾽ ἐν ἡμέρᾳ.
320

οἶμαι βοὴν ἄμεικτον ἐν πόλει πρέπειν.

ὄξος τ᾽ ἄλειφά τ᾽ ἐγχέας¹⁶ ταὐτῷ κύτει

διχοστατοῦντ᾽ ἄν οὐ φίλως προσεννέποις.

καὶ τῶν ἁλόντων καὶ κρατησάντων δίχα

φθογγὰς ἀκούειν ἔστι συμφορᾶς διπλῆς.
325

οἱ μὲν γὰρ ἀμφὶ σώμασιν πεπτωκότες

ἀνδρῶν κασιγνήτων τε καὶ φυταλμίων

παῖδες γερόντων οὐκέτ᾽ ἐξ ἐλευθέρου

δέρης ἀποιμώζουσι φιλτάτων μόρον:

τοὺς δ᾽ αὖτε νυκτίπλαγκτος ἐκ μάχης πόνος
330

νήστεις¹⁷ πρὸς ἀρίστοισιν ὧν ἔχει πόλις

τάσσει, πρὸς οὐδὲν ἐν μέρει τεκμήριον,

ἀλλ᾽ ὡς ἕκαστος ἔσπασεν τύχης πάλον.

ἐν <δ᾽>¹⁸ αἰχμαλώτοις Τρωικοῖς οἰκήμασιν

ναίουσιν ἤδη, τῶν ὑπαιθρίων πάγων
335

δρόσων τ᾽ ἀπαλλαγέντες, ὡς δ᾽ εὐδαίμονες¹⁹

ἀφύλακτον εὑδήσουσι πᾶσαν εὐφρόνην.

εἰ δ᾽ εὖ σέβουσι²⁰ τοὺς πολισσούχους θεοὺς

τοὺς τῆς ἁλούσης γῆς θεῶν θ᾽ ἱδρύματα,

οὔ τἂν ἑλόντες²¹ αὖθις ἀνθαλοῖεν²² ἄν.
340

ἔρως δὲ μή τις πρότερον ἐμπίπτῃ²³ στρατῷ

πορθεῖν ἃ μὴ χρή, κέρδεσιν νικωμένους.

δεῖ γὰρ πρὸς οἴκους νοστίμου σωτηρίας

κάμψαι διαύλου θάτερον κῶλον πάλιν:

θεοῖς δ᾽ ἀναμπλάκητος εἰ μόλοι στρατός,
345

ἐγρηγορὸς²⁴ τὸ πῆμα τῶν ὀλωλότων

γένοιτ᾽ ἄν, εἰ πρόσπαια μὴ τύχοι κακά.

τοιαῦτά τοι γυναικὸς ἐξ ἐμοῦ κλύεις:

τὸ δ᾽ εὖ κρατοίη, μὴ διχορρόπως ἰδεῖν.

πολλῶν γὰρ ἐσθλῶν τήνδ᾽²⁵ ὄνησιν εἱλόμην.
350

Χο.

γύναι, κατ᾽ ἄνδρα σώφρον᾽ εὐφρόνως λέγεις.

ἐγὼ δ᾽ ἀκούσας πιστά σου τεκμήρια

θεοὺς προσειπεῖν εὖ παρασκευάζομαι.

χάρις γὰρ οὐκ ἄτιμος εἴργασται πόνων.

355

ὦ Ζεῦ βασιλεῦ καὶ νὺξ φιλία
355

μεγάλων κόσμων κτεάτειρα,

ἥτ᾽ ἐπὶ Τροίας πύργοις ἔβαλες

στεγανὸν δίκτυον, ὡς μήτε μέγαν

μήτ᾽ οὖν νεαρῶν τιν᾽ ὑπερτελέσαι

μέγα δουλείας
360

γάγγαμον, ἄτης παναλώτου.

Δία τοι ξένιον μέγαν αἰδοῦμαι

τὸν τάδε πράξαντ᾽ ἐπ᾽ Ἀλεξάνδρῳ

τείνοντα πάλαι τόξον, ὅπως ἂν

μήτε πρὸ καιροῦ μήθ᾽ ὑπὲρ ἄστρων
365

βέλος ἠλίθιον σκήψειεν.

367

Ἀγαμέμνων Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 258-366 focus

Χορός

ἥκω σεβίζων σόν, Κλυταιμήστρα, κράτος·

δίκη γάρ ἐστι φωτὸς ἀρχηγοῦ τίειν

γυναῖκʼ ἐρημωθέντος ἄρσενος θρόνου.
260

σὺ δʼ εἴ τι κεδνὸν εἴτε μὴ πεπυσμένη

εὐαγγέλοισιν ἐλπίσιν θυηπολεῖς,

κλύοιμʼ ἂν εὔφρων· οὐδὲ σιγώσῃ φθόνος.

Κλυταιμήστρα

εὐάγγελος μέν, ὥσπερ ἡ παροιμία,

ἕως γένοιτο μητρὸς εὐφρόνης πάρα.
265

πεύσῃ δὲ χάρμα μεῖζον ἐλπίδος κλύειν·

Πριάμου γὰρ ᾑρήκασιν Ἀργεῖοι πόλιν.

Χορός

πῶς φής; πέφευγε τοὔπος ἐξ ἀπιστίας.

Κλυταιμήστρα

Τροίαν Ἀχαιῶν οὖσαν· ἦ τορῶς λέγω;

Χορός

χαρά μʼ ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλουμένη.
270

Κλυταιμήστρα

εὖ γὰρ φρονοῦντος ὄμμα σοῦ κατηγορεῖ.

Χορός

τί γὰρ τὸ πιστόν; ἔστι τῶνδέ σοι τέκμαρ;

Κλυταιμήστρα

ἔστιν· τί δʼ οὐχί; μὴ δολώσαντος θεοῦ.

Χορός

πότερα δʼ ὀνείρων φάσματʼ εὐπιθῆ σέβεις;

Κλυταιμήστρα

οὐ δόξαν ἂν λάβοιμι βριζούσης φρενός.
275

Χορός

ἀλλʼ ἦ σʼ ἐπίανέν τις ἄπτερος φάτις;

Κλυταιμήστρα

παιδὸς νέας ὣς κάρτʼ ἐμωμήσω φρένας.

Χορός

ποίου χρόνου δὲ καὶ πεπόρθηται πόλις;

Κλυταιμήστρα

τῆς νῦν τεκούσης φῶς τόδʼ εὐφρόνης λέγω.

Χορός

καὶ τίς τόδʼ ἐξίκοιτʼ ἂν ἀγγέλων τάχος;
280

281

Κλυταιμήστρα

Ἥφαιστος Ἴδης λαμπρὸν ἐκπέμπων σέλας.

φρυκτὸς δὲ φρυκτὸν δεῦρʼ ἀπʼ ἀγγάρου πυρὸς

ἔπεμπεν· Ἴδη μὲν πρὸς Ἑρμαῖον λέπας

Λήμνου· μέγαν δὲ πανὸν ἐκ νήσου τρίτον

Ἀθῷον αἶπος Ζηνὸς ἐξεδέξατο,
285

ὑπερτελής τε, πόντον ὥστε νωτίσαι,

ἰσχὺς πορευτοῦ λαμπάδος πρὸς ἡδονὴν

πεύκη τὸ χρυσοφεγγές, ὥς τις ἥλιος,

σέλας παραγγείλασα Μακίστου σκοπαῖς·

ὁ δʼ οὔτι μέλλων οὐδʼ ἀφρασμόνως ὕπνῳ
290

νικώμενος παρῆκεν ἀγγέλου μέρος·

ἑκὰς δὲ φρυκτοῦ φῶς ἐπʼ Εὐρίπου ῥοὰς

Μεσσαπίου φύλαξι σημαίνει μολόν.

οἱ δʼ ἀντέλαμψαν καὶ παρήγγειλαν πρόσω

γραίας ἐρείκης θωμὸν ἅψαντες πυρί.
295

σθένουσα λαμπὰς δʼ οὐδέπω μαυρουμένη,

ὑπερθοροῦσα πεδίον Ἀσωποῦ, δίκην

φαιδρᾶς σελήνης, πρὸς Κιθαιρῶνος λέπας

ἤγειρεν ἄλλην ἐκδοχὴν πομποῦ πυρός.

φάος δὲ τηλέπομπον οὐκ ἠναίνετο
300

φρουρὰ πλέον καίουσα τῶν εἰρημένων·

λίμνην δʼ ὑπὲρ Γοργῶπιν ἔσκηψεν φάος·

ὄρος τʼ ἐπʼ Αἰγίπλαγκτον ἐξικνούμενον

ὤτρυνε θεσμὸν μὴ χρονίζεσθαι πυρός.

πέμπουσι δʼ ἀνδαίοντες ἀφθόνῳ μένει
305

φλογὸς μέγαν πώγωνα, καὶ Σαρωνικοῦ

πορθμοῦ κάτοπτον πρῶνʼ ὑπερβάλλειν πρόσω

φλέγουσαν· ἔστʼ ἔσκηψεν εὖτʼ ἀφίκετο

Ἀραχναῖον αἶπος, ἀστυγείτονας σκοπάς·

κἄπειτʼ Ἀτρειδῶν ἐς τόδε σκήπτει στέγος
310

φάος τόδʼ οὐκ ἄπαππον Ἰδαίου πυρός.

τοιοίδε τοί μοι λαμπαδηφόρων νόμοι,

ἄλλος παρʼ ἄλλου διαδοχαῖς πληρούμενοι·

νικᾷ δʼ ὁ πρῶτος καὶ τελευταῖος δραμών.

τέκμαρ τοιοῦτον σύμβολόν τέ σοι λέγω
315

ἀνδρὸς παραγγείλαντος ἐκ Τροίας ἐμοί.

Χορός

θεοῖς μὲν αὖθις, ὦ γύναι, προσεύξομαι.

λόγους δʼ ἀκοῦσαι τούσδε κἀποθαυμάσαι

διηνεκῶς θέλοιμʼ ἂν ὡς λέγοις πάλιν.

320

Κλυταιμήστρα

Τροίαν Ἀχαιοὶ τῇδʼ ἔχουσʼ ἐν ἡμέρᾳ.
320

οἶμαι βοὴν ἄμεικτον ἐν πόλει πρέπειν.

ὄξος τʼ ἄλειφά τʼ ἐγχέας ταὐτῷ κύτει

διχοστατοῦντʼ ἄν, οὐ φίλω, προσεννέποις.

καὶ τῶν ἁλόντων καὶ κρατησάντων δίχα

φθογγὰς ἀκούειν ἔστι συμφορᾶς διπλῆς.
325

οἱ μὲν γὰρ ἀμφὶ σώμασιν πεπτωκότες

ἀνδρῶν κασιγνήτων τε καὶ φυταλμίων

παῖδες γερόντων οὐκέτʼ ἐξ ἐλευθέρου

δέρης ἀποιμώζουσι φιλτάτων μόρον·

τοὺς δʼ αὖτε νυκτίπλαγκτος ἐκ μάχης πόνος
330

νήστεις πρὸς ἀρίστοισιν ὧν ἔχει πόλις

τάσσει, πρὸς οὐδὲν ἐν μέρει τεκμήριον,

ἀλλʼ ὡς ἕκαστος ἔσπασεν τύχης πάλον.

ἐν δʼ αἰχμαλώτοις Τρωικοῖς οἰκήμασιν

ναίουσιν ἤδη, τῶν ὑπαιθρίων πάγων
335

δρόσων τʼ ἀπαλλαγέντες, ὡς δʼ εὐδαίμονες

ἀφύλακτον εὑδήσουσι πᾶσαν εὐφρόνην.

εἰ δʼ εὖ σέβουσι τοὺς πολισσούχους θεοὺς

τοὺς τῆς ἁλούσης γῆς θεῶν θʼ ἱδρύματα,

οὔ τἂν ἑλόντες αὖθις ἀνθαλοῖεν ἄν.
340

ἔρως δὲ μή τις πρότερον ἐμπίπτῃ στρατῷ

πορθεῖν ἃ μὴ χρή, κέρδεσιν νικωμένους.

δεῖ γὰρ πρὸς οἴκους νοστίμου σωτηρίας

κάμψαι διαύλου θάτερον κῶλον πάλιν·

θεοῖς δʼ ἀναμπλάκητος εἰ μόλοι στρατός,
345

ἐγρηγορὸς τὸ πῆμα τῶν ὀλωλότων

γένοιτʼ ἄν, εἰ πρόσπαια μὴ τύχοι κακά.

τοιαῦτά τοι γυναικὸς ἐξ ἐμοῦ κλύεις·

τὸ δʼ εὖ κρατοίη μὴ διχορρόπως ἰδεῖν.

πολλῶν γὰρ ἐσθλῶν τήνδʼ ὄνησιν εἱλόμην.
350

Χορός

γύναι, κατʼ ἄνδρα σώφρονʼ εὐφρόνως λέγεις.

ἐγὼ δʼ ἀκούσας πιστά σου τεκμήρια

θεοὺς προσειπεῖν εὖ παρασκευάζομαι.

χάρις γὰρ οὐκ ἄτιμος εἴργασται πόνων.

355

Χορός

ὦ Ζεῦ βασιλεῦ καὶ νὺξ φιλία
355

μεγάλων κόσμων κτεάτειρα,

ἥτʼ ἐπὶ Τροίας πύργοις ἔβαλες

στεγανὸν δίκτυον, ὡς μήτε μέγαν

μήτʼ οὖν νεαρῶν τινʼ ὑπερτελέσαι

μέγα δουλείας
360

γάγγαμον, ἄτης παναλώτου.

Δία τοι ξένιον μέγαν αἰδοῦμαι

τὸν τάδε πράξαντʼ ἐπʼ Ἀλεξάνδρῳ

τείνοντα πάλαι τόξον, ὅπως ἂν

μήτε πρὸ καιροῦ μήθʼ ὑπὲρ ἄστρων
365

βέλος ἠλίθιον σκήψειεν.

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 248 focus

τὰ δ᾽ ἔνθεν οὔτ᾽ εἶδον οὔτ᾽ ἐννέπω·

τέχναι δὲ Κάλχαντος οὐκ ἄκραντοι.

Δίκα δὲ τοῖς μὲν παθοῦσιν μαθεῖν ἐπιρρέπει τὸ

μέλλον.

250

προχαιρέτω·

ἴσον δὲ τῷ προστένειν.

τορὸν γὰρ ἥξει σύνορθρον αὐγαῖς.

πέλοιτο δ᾽ οὖν τἀπὶ τούτοισιν εὔπραξις, ὡς

θέλει τόδ᾽ ἄγχιστον Ἀπίας

γαίας μονόφρουρον ἕρκος.

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Gottfried Hermann, 1852.) — 248 focus

τὰ δ᾽ ἔνθεν οὔτ᾽ εἶδον οὔτ᾽ ἐννέπω·

τέχναι δὲ Κάλχαντος οὐκ ἄκραντοι.

Δίκα δὲ τοῖς μὲν παθοῦσιν
235

μαθεῖν ἐπιρρέπει· τὸ μέλλον·

τὸ προκλύειν δ᾽ ἐπιγνοιη· προχαιρέτω·

ἴσον δὲ τῷ προστένειν.

τορὸν γὰρ ἥξει σύνορθρον αὐγαῖς.

πέλοιτο δ᾽ οὖν τἀπὶ τούτοισιν εὔπραξις, ὡς θέλει
240

τόδ᾽ ἄγχιστον Ἀπίας

γαίας μονόφρουρον ἕρκος.

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. N. Wecklein, 1885.) — 248 focus

τὰ δ᾽ ἔνθεν οὔτ᾽ εἶδον οὔτ᾽ ἐννέπω·

τέχναι δὲ Κάλχαντος οὐκ ἄκραντοι.

260

Δίκα δὲ τοῖς μὲν παθοῦ-

¹²³⁴⁵⁶⁷⁸⁹

αἰῶνα αἰῶ τε παρθένειον παρθένειον παρθένιον Μ. χιμαίρας χιμαίρας χειμαίρασ Μ. ἔμελψεν ἔμελψεν, non ἔμελθεν Μ. ἁγνᾷ ἁγνᾷ ἁγνὰ Μ αὐδᾷ αὐδᾷ αὐδὲ Μ εὔποτμον εὔποταμον Μ. αἰῶνα παιῶνα παιᾶνα παθοῦσιν παθοῦσι Μ. σε μαθεῖν superiori versui addit M.

σιν μαθεῖν ἐπιρρέπει·

τὸ μέλλον δ'

ἐπεὶ γένοιτ᾽ ἂν κλύοις· προχαιρέτω·

ἴσον δὲ τῷ προστένειν.

265

τορὸν γὰρ ἥξει σύνορθρον αὐταῖς.

πέλοιτο δ᾽ οὖν τἀπὶ τούτοισιν εὔπρ-

αξις, ὡς θέλει τόδ᾽ ἄγχιστον ᾿Απίας

γαίας μονόφρουρον ἔρχος.

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Martin L. West, 1990.) — 248 focus

τὰ δ᾽ ἔνθεν οὔτ᾽ εἶδον οὔτ᾽ ἐννέπω·

τέχναι δὲ Κάλχαντος οὐκ ἄκραντοι.

Δίκα δὲ τοῖς μὲν παθοῦσιν μαθεῖν ἐπιρρέπει·

250

τὸ μέλλον δ᾽ ἐπεὶ γένοιτ᾽

ἂν κλύοις· πρὸ χαιρέτω·

ἴσον δὲ τῶι προστένειν·

τορὸν γὰρ ἥξει ξύνορθρον αὐγαῖς.

πέλοιτο δ᾽ οὖν τἀπὶ τούτοισιν εὖ πρᾶξις, ὡς

255

θέλει τόδ᾽ ἄγχιστον Ἀ-

πίας γαίας μονόφρουρον ἕρκος.

Aeschyli Agamemnon (OCR draft) Experimental (Aeschyli Agamemnon. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 248 focus

τὰ δ᾽ ἔνθεν οὔτ᾽ εἶδον οὔτ᾽ ἐννέπω·

τέχναι δὲ Κάλχαντος οὐκ ἄκραντοι.

Δίκα δὲ τοῖς μὲν παθοῦσιν μαθεῖν

250

ἐπιρρέπει. τὸ μέλλον

ἐπεὶ γένοιτ᾽ ἂν κλύοις· προχαιρέτω·

ἴσον δὲ τῶι προστένειν.

τορὸν γὰρ ἥξει σύνορθρον αὐγαῖς.

πέλοιτο δ᾽ οὖν τἀπὶ τούτοισιν εὖ πρᾶξις, ὡς

255

θέλει τόδ᾽ ἄγχιστον ᾿Α-

πίας γαίας μονόφρουρον ἕρκος. =

Actio: 254 illucescit. procedit e regia Clytaemestra ab ancillis deducta.

Translations (9)

Agamemnon Perseus (Aeschylus. The poetical works of Robert Browning, Volume 13. Browning, Robert, translator; Berdoe, Edward, editor. London: Smith, Elder and Co., 1889.) — 258-366 focus

CHOROS.

I am come, reverencing power in thee,

O Klutaimnestra! For ’t is just we bow

To the ruler’s wife, — the male-seat man-bereaved.
260

But if thou, having heard good news, — or none, —

For good news’ hope dost sacrifice thus wide,

I would hear gladly: art thou mute, — no grudge!

KLUTAIMNESTRA.

Good-news-announcer, may — as is the by-word —

Morn become, truly, — news from Night his mother!
265

But thou shalt learn joy past all hope of hearing.

Priamos’ city have the Argeioi taken.

CHOROS.

How sayest? The word, from want of faith, escaped me.

KLUTAIMNESTRA.

Troia the Achaioi hold: do I speak plainly?

CHOROS.

Joy overcreeps me, calling forth the tear-drop.
270

KLUTAIMNESTRA.

Right! for, that glad thou art, thine eye convicts thee.

CHOROS.

For — what to thee, of all this, trusty token?

KLUTAIMNESTRA.

What’s here! how else? unless the god have cheated.

CHOROS.

Haply thou flattering shows of dreams respectest?

KLUTAIMNESTRA.

No fancy would I take of soul sleep-burthened.
275

CHOROS.

But has there Puffed thee up some unwinged omen?

KLUTAIMNESTRA.

As a young maid’s my mind thou mockest grossly.

CHOROS.

Well, at what time was — even sacked, the city?

KLUTAIMNESTRA.

Of this same mother Night — the dawn, I tell thee.

CHOROS.

And who of messengers could reach this swiftness?
280

281

KLUTAIMNESTRA.

Hephaistos — sending a bright blaze from Ide.

Beacon did beacon send, from fire the poster,

Hitherward: Ide to the rock Hermaian

Of Lemnos : and a third great torch o’ the island

Zeus’ seat received in turn, the Athoan summit.
285

And, — so upsoaring as to stride sea over,

The strong lamp-voyager, and all for joyance —

Did the gold-glorious splendour, any sun like,

Pass on — the pine-tree — to Makistos’ watch-place;

Who did not, — tardy, — caught, no wits about him,
290

By sleep, — decline his portion of the missive.

And far the beacon’s light, on stream Euripos

Arriving, made aware Messapios’ warders,

And up they lit in turn, played herald onwards,

Kindling with flame a heap of grey old heather.
295

And, strengthening still, the lamp, decaying nowise,

Springing o’er Plain Asopos, — full-moon-fashion

Effulgent, — toward the crag of Mount Kithairon,

Roused a new rendering-up of fire the escort —

And light, far escort, lacked no recognition
300

O’ the guard — as burning more than burnings told you.

And over Lake Gorgopis light went leaping,

And, at Mount Aigiplanktos safe arriving,

Enforced the law — to never stint the fire-stuff.

And they send, lighting up with ungrudged vigour,
305

Of flame a huge beard, ay, the very foreland

So as to strike above, in burning onward,

The look-out which commands the Strait Saronic.

Then did it dart until it reached the outpost

Mount Arachnaios here, the city’s neighbour;
310

And then darts to this roof of the Atreidai

This light of Ide’s fire not unforefathered!

Such are the rules prescribed the flambeau-bearers:

He beats that’s first and also last in running.

Such is the proof and token I declare thee,
315

My husband having sent me news from Troia .

CHOROS.

The gods, indeed, anon will I pray, woman!

But now, these words to hear, and sate my wonder

Thoroughly, I am fain — if twice thou tell them.

320

KLUTAIMNESTRA.

Troia do the Achaioi hold, this same day.
320

I think a noise — no mixture — reigns i’ the city.

Sour wine and unguent pour thou in one vessel —

Standers-apart, not lovers, wouldst thou style them:

And so, of captives and of conquerors, partwise

The voices are to hear, of fortune diverse.
325

For those, indeed, upon the bodies prostrate

Of husbands, brothers, children upon parents

— The old men, from a throat that ’s free no longer,

Shriekingly wail the death-doom of their dearest:

While these — the after-battle hungry labour,
330

Which prompts night-faring, marshals them to breakfast

On the town’s store, according to no billet

Of sharing, but as each drew lot of fortune.

In the spear-captured Troic habitations

House they already: from the frosts upmethral
335

And dews delivered, will they, luckless creatures,

Without a watch to keep, slumber all night through.

And if they fear the gods, the city-guarders,

And the gods’ structures of the conquered country,

They may not — capturers—soon in turn be captive.
340

But see no prior lust befall the army

To sack things sacred — by gain-cravings vanquished

For there needs homeward the return’s salvation,

To round the new limb back o’ the double race-course.

And guilty to the gods if came the army,
345

Awakened up the sorrow of those slaughtered

Might be — should no outbursting evils happen.

But may good beat — no turn to see i’ the balance!

For, many benefits I want the gain of.

CHOROS.

Woman, like prudent man thou kindly speakest.

And I, thus having heard thy trusty tokens,

The gods to rightly hail forthwith prepare me;

For, grace that must be paid has crowned our labours.

355

O Zeus the king, and friendly Night
355

Of these brave boons bestower —

Thou who didst fling on Troia ’s every tower

The o’er-roofing snare, that neither great thing might,

Nor any of the young ones, overpass

Captivity’s great sweep-net — one and all
360

Of Até held in thrall!

Ay, Zeus I fear — the guest’s friend great — who was

The doer of this, and long since bent

The bow on Alexandros with intent

That neither wide o’ the white
365

Nor o’er the stars the foolish dart should light.

The Agamemnon (OCR draft) Experimental (The Agamemnon. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 248 focus

What followed thereupon neither did I witness, nor do I tell; but the divinations of Calchas fail not of accomplishment. To those that suffer, indeed Justice brings knowledge. But for futurity , since it will come farewell to it—’tis but the same with sorrowing beforehand; for the event will come dawning clearly with the morning rays . Oh! may there be in the sequel a happy issue, as wishes this the sole guardian, closest bulwark of the Apian land . I have come revering thy majesty, Clytemnestra; for right it is to honour the consort of a chieftain hero, when the monarch's throne has been left empty. And gladly shall I hear whether thou, having learned aught that is good or not, art doing sacrifice with hopes that herald gladness—yet not if thou continuest silent will there be offence.

CLYTEMNESTRA

Let morning become, as the adage runs, a herald of gladness from its mother night. And learn thou a joy greater than thy hope to hear; for the Argives have taken the city of Priam.

CHORUS

AGAMEMNON (OCR draft) Experimental (AGAMEMNON. Paul Mazon, 1920-1925.) — 248 focus

une image, impuissante à parler, elle qui, tant de fois, dans la salle des banquets paternels, chantait et, de sa
voix pure de vierge aimante, entonnait pour la troisième libation ¹ l'heureux péan de son père aimé !

Ce qui a suivi, je ne l'ai point vu, je ne peux le dire. Mais l'art de Calchas n'est pas vain, et ce n'est qu'à celui qui a
souffert que la Justice accorde de comprendre. L'avenir, il ²

AGAMEMNON

LE CHŒUR

sera temps de le connaître, quand il arrivera au jour. Jusque-là, qu'il aille sa route ! autant vouloir gémir d'avance. Il se révélera assez clairement au soleil qui le verra naître.
Du moins puisse maintenant

Agamemnon (OCR draft) Experimental (Agamemnon. Robert Potter, 1779.) — 248 focus

And for her country’s good,

With patient, meek, ſubmiſſive mind

270

To her hard fate reſign’d,

Pour’d out the rich ſſtream of her blood.

What ſince hath paſt I know not, nor relate ;

But never did the prophet ſpeak in vain,

Th’ afflicted, anxious for his future fate,

275

Looks forward, and with hope relieves his pain.

AGAMEMNON.

But ſince th’ inevitable ill will come,

Much knowledge to much miſery is allied;

Why ſtrive we then t’ anticipate the doom,

Which happineſs and wiſdom wiſh to hide ?

280

Yet let this careful, age-enfeebled band

Breath from our inmoſt ſoul one ardent vow,

Now the ſole guardians of this Apian land,

“May fair ſucceſs with glory bind her brow!”

CLYTEMNESTRA, CHORUS. CHORUS.

Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 248 focus

Antistrofe VI

Gli effetti ignoro e taccio;

ma di Calcante mai

l'arti non furono irrite. Giustizia

280

offre saggezza a chi patí.

Saprai

ciò che serba il futuro insiem con l'esito.

Non dartene pensier: sarebbe piangere

prima della disgrazia.
285

T'apparirà ben chiaro

al raggio del mattino.

Eventi prosperi

nascan da ciò, come or brama quest'unico

dell'Apio suol riparo.
290
Rientra Clitennestra, alla quale alludono le ultime parole.

PRIMO EPISODIO

CORIFEO

Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 248 focus

Techne Calchamis non imperfect ſunt.

Pena hos dolentes discere propendit

240

Futura: hoc uerò audire,

Poſtquam fiet expiatio, ualeat.

Aequale uerò

Manifestum fatum ueniet uerum cum ipfis.

Fit uerò in his bonum opus,
245

Vt uult hoc proximum Apiæ

Aeschylus, Agamemnon: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 248 focus

Und als er erst dem Joch der Not sich beugte,

220 den Sinn auf Frevel, auf Verbrechen wandte,

da war das Schwanken aus, da wagt' er alles.

250

Der Mensch wird kühn, hat ihm erst Leidenschaft

den Sinn berückt.

225 Zum Bösen ist's der erste Schritt.

Da fand er den Mut seine Tochter zu schlachten,

Gelingen zu schaffen dem Krieg um ein Weib,
255

der Flotte den Segen zu geben.

Der Jungfrau Bitten, ihre Vaterrufe,

English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 248 focus

And then—but I beheld not, nor can tell,

What further fate befel:

But this is sure, that Calchas' boding strain

Can ne'er be void or vain.
300

This wage from Justice' hand do sufferers earn,

The future to discern:

And yet—farewell, O secret of To-morrow!

Fore-knowledge is fore-sorrow.

Clear with the clear beams of the morrow's sun,
305

The future presseth on.

Now, let the house's tale, how dark soe'er,

Find yet an issue fair!

—So prays the loyal, solitary band

That guards the Apian land.
310
[ They turn to Clytemnestra, who leaves the altars and comes forward.

German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos, Band I, Agamemnon. Independent Donner line citations, Smyth card correspondence, twelve located textual notes and opening metrical facsimiles. Unfinished OCR proofreading and note attribution are documented in the review inventory.) — 248 focus

Was dann geschah, sah ich nicht, sag' ich nicht:
230

Doch Kalchas' Wort bleibt nicht unvollendet.

Denn Dike wägt allem Leide

Belehrung zu für späte Zukunft.

Vorauszuschau'n, was die Zeit bringt, wünsch' ich nicht;¹

Voraus trauern wäre das.
235

Denn klar enthüllt's einst der Sonne Frühstrahl.

So möge Heil uns hinfort blühen, wie Sie es wünscht,

Die dort heranwandelt und allein

Des apischen Landes Hort ist.

(Klytämnestra verläßt die Altäre, und kommt näher.)

Der Chorführer.

Notes on the current edition

Agamemnon

1. post μέλλον uerba τὸ δὲ προκλύειν, gl. ad 253, in textu habent MBF, om. Tr

Commentary

Critical apparatus to Agamemnon (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Agamemnon.) focus

22. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-13

(ἰοῦ, ἰοῦ.) Iacuerat cubito innixus excubitor. Nunc viso igne exsilit, postquam paullum tacuerat. De qua re recte scholiastes. In libris

ἰοῦ ἰοῦ

positum est post

τῆσδε συμφορᾶς χάριν

v. 25. Scribi id debebat

ἰοῦ ἰοῦ

. Suidas

ἰοῦ ἰοῦ· τὸ ἰοῦ ἐπὶ χαρᾶς

. Inde Zonaras p. 1115. Et sic boni libri apud Aristophanem. Quod Reisigius in comm. crit. ad Soph. Oed. Col. v. 1485. monuit, hanc in laetitia exclamationem propriam esse comoediae, recte dictum est, dicique poterat etiam si recordatus esset huius loci. Vulgaris enim vitae consuetudinem Aeschylus in hoc excubitore, ut in nutrice quae in Choephoris est, expressit. Sed illas interiectiones quod hic collocandas esse in praefatione ed. prioris Hecubae p. 56. contendi, reprehenderunt Blomfieldius aliique. Qui si tueri vulgatum volebant, non illud debebant afferre, quod expergefacere Clytaemnestram vocibus illis vellet custos: nam haec nimis stolida esset hominis rusticitas: sed rectius dixissent, nunc demum illum plane quantum hoc gaudii sit persentiscere, eoque in voces illas erumpere. Et concederem profecto id non inepte inventum esse, modo, ubi primum ignis conspicitur, alia interiectio, ut

ὢ ὢ

, esset posita. Ipsa enim natura flagitat, ut, qui diu frustra finem exspectaverit molestissimae observationis, tandem conspecto exoptato fulgore, priusquam verba quibus gaudium eloquatur, inveniat, interiectione aliqua proclamet sensum quo perfunditur. Ac nescio an quae ad

ὦ χαῖρε

adscripta sunt scholiastae verba, potius ad interiectiones illas pertineant:

δεῖ διαστήματος ὀλίγου, εἶτα ἀνακραγεῖν, ὡς θεασάμενον τὸν πυρσόν

23. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-14

λαμπτήρ νυκτός, ἡμερήσιον Nulla in Rob. interpunctio. In Ald. virgula post

λαμπτὴρ

et post

νυκτὸς

distinctum. In Turn. tantummodo post

λαμπτήρ

, ex scholiastae sententia. A Victoriana ducitur interpunctio post

νυκτός

, quae orationem habet non solum simpliciorem atque idcirco graviorem, sed omnino magis accommodatam huic loco, quum quod subiicitur

ἡμερήσιον φάος

non tantum de clara luce diei intelligendum sit, sed adiunctam habeat faustae laetaeque rerum Argivarum conditionis notationem.

24. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-15

φάος

νῦν φάος

pro

φάος

Ven. Flor. Farn.

χορῶν

χορὸν

G. Ald.

26. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-16

σημανῶ

Bess. Ven. Flor. Farn.

σημαίνω

M. G. Ald. Rob. Turn. Blomfieldius quum scholiastam

σημαίνω

legisse ex eo colligit, quod is

τορῶς

per

μεγαλοφώνως

interpretetur, ad hanc opinionem eo adductus esse videtur, quod ei excubitor per illud

ἰοῦ ἰοῦ

ex somno excitare velle Clytaemnestram videbatur. Vix dubitari potest veram scripturam esse

σημανῶ

27. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-17

λέκτρων

εὐχὴν

G. Ald.

29. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-18

ἐπορθιάζειν Ven. Flor. Farn. Turn.

ἐπορθριάζειν

M. Marc. Bess. G. Rob.

ἐπ᾽ ὀρθίοις

Ald.

30. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-19

ἀγγέλλων

Ven. Farn. Rob. Turn.

ἀγγέλων

M. Marc. Bess. Flor. G. Ald.

32-33. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-20

τὰ δεσποτῶν γὰρ εὖ πεσόντα θήσομαι, τρὶς ἓξ βαλούσης τῆσδέ μοι φρυκτωρίας. Hunc et sequentem versum afferunt Photius et Suidas in

Τρὶς ἕξ

. Apud Suidam legitur

τρὶς ἓξ βαλοῦσα τῆς ἐμῆς φρυκτωρίας

. Apud Eustathium p. 1414, 5.

τρὶς ἓξ βαλούσης τῆς Διὸς φρυκτωρίας

. Copiose rem illustravit Salmasius ad Vopiscum p. 471. seq. Diversum genus quattuor talis ludendi, de quo Cicero de div. I. 13. Orationis figuram, qua hic usus est Aeschylus, audacissimam appellat T. Hemsterhusius ad Lucianum t. I. p. 487. quam numquam sibi indulsisset castigata majestas Sophoclis. Nulla hic Aeschyli audacia, sed imitatio sermonis vulgaris eadem, quae apud Sophoclem in custode, qui est in Antigona.

36. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-21

βοῦς ἐπὶ γλώσσῃ μέγας Originem huius proverbii, de quo multa et Aeschyli et Hesychii interpretes aliique ad Zenob. II. 70. Diogen. III. 48. 61. attulerunt, ne Welckerus quidem ad Theogn. p. 111. explicare est ausus. Quod plerique crediderunt, nummo veterum Atheniensium, cui bos signum fuerit, corruptos intelligi, quos Reisigius quoque in Enarratione Oed. Col. ad v. 1047. secutus est et qui scholiastae Aristophanis ad Av. v. 1106. auctoritatem excitavit Ferd. Bambergerus in diss. de Agam. p. 22. fabulam esse Eckhelio auctore II. p. 207. censet in Aglaophami vol. I. p. 36. Lobeckius, ingeniose de

βοείᾳ

sive camo, qui damnatorum ori applicatus fuerit, cogitans. Vsurpatur enim hoc proverbium de iis, qui prae metu tacent. De nummo tamen testis est etiam Plutarchus in Theseo c. 25.

ἔκοψε δὲ καὶ νόμισμα βοῦν ἐγχαράξας ἢ διὰ τὸν Μαραθώνιον ταῦρον ἢ διὰ τὸν Μίνω στρατηγὸν ἢ πρὸς γεωργίαν τοὺς πολίτας παρακαλῶν

. Neque Eckhelius fabulam esse dixit, sed in dubio rem relinquens non inventum esse talem nummum adnotavit. Nihil ad rem illustrandam confert quod similiter dixit Menander in Piscatoribus apud Athenaeum XII. p. 549. D.

Διονύσιος γάρ ἐστιν ἐπὶ στόμα

. Nam id in Dionysium Heracleae tyrannum, obesissimi corporis hominem, sic dictum est, ut per illum impositam esse silendi necessitatem appareat. Multa proverbia tam fortuitam habent originem, eam ut, nisi casu servata est memoria, nemo possit eruere. Quod apud nos vulgo dicitur das maul stopfen, a nutricibus sumptum est, quae infantibus, ut plorare desinant, offam in os ingerunt. Hoc Graecorum fortasse a bove vel pedi hominis pedem suum imponente, vel stragulo aut alii alicui rei insistente, ut subtrahi non possit, sed quasi affixa maneat. Philostratus in vita Apollonii II. 11. p. 241. hoc proverbium a Pythagora repetere videtur, de quo sic scribit,

γλῶττάν τε ὃς πρῶτος ἀνθρώπων ξύνεσχε, βοῦν ἐπ᾿ αὐτῇ σιωπῆς εὑρὼν δόγμα

. Eustathius, sive quem is secutus est, ad linguam nimis crassam referre videtur p. 962, 19.

παροιμιῶδες δὲ ὁ βοῦς καὶ ὅτι ἐπὶ γλώσσης ἵσταται ἐν τῷ μὴ ἐπὶ γλώσσης βαδίζειν

. Vt Aeschylus, sic Strattis apud Hesychium,

Βοῦς ἐπὶ μέγας

, non adiecto tamen, ut videtur, linguae nomine: nam Hesychius sic dicit,

Βοῦς ἐπὶ μέγας· Στράττις ἐν Τυμπανοποιοῖς τὴν παροιμίαν τὴν βοῦς ἐπὶ γλώσσης

. Dubitari potest an positum fuerit illud proverbium in Phocylidis poemate νουθετικῷ v. 18. ubi legitur

γλώσσῃ νοῦν ἐχέμεν· κρυπτὸν λόγον ἐν φρεσὶν ἴσχειν

38. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-22

ὡς

ὃς

Flor.

39. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-23

κοὐ M. ex correctione: antea fuerat

καὶ οὐ

, quod habent G. Ald.

οὐ

Bess.

40. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-24

ἐπεὶ Πριάμου

ἐπὶ Πριάμου

Ald. Turn.

ἐπεὶ Πριάμοιο

M. Bess. G.

ἀπὸ πριάμοιο

Rob.

ἀπὸ πριάμοιο

habere videtur Farn.

ἐπὶ πριάμοιο

Ven. Flor. Hanc scripturam, quae exstat etiam apud scholiastam Euripidis ad Hec. 246. (239.) reposuit Victorius.

44. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-25

Ἀτρειδᾶν codices et Rob.

Ἀτρειδῶν

Ald. Turn. Aeque ad

τιμῆς

pertinet

Διόθεν

atque ad

Ἀτρειδᾶν

45. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-26

χιλιοναύταν

χιλιονάυτην

Rob. Ad

χιλιοναύταν

in M. G. Flor. adscripta alia lectio,

χιλιονάυτην

. Quod alias

χιλιοναύτης

, hic

χιλιοναύτας

dictum, ut in Iph. Taur. v. 141.

σὺν κόπᾳ χιλιοναύτᾳ

46. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-27

NA In Ven. ingens lacuna: finitur enim folium v. 45. proximum incipit v. 1054.

47. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-28

στρατιῶτιν

στρατιώτιν

Ald. Rob. ἀρωγάν ad ultimam vocalem

αν

supra adscripto M. Non puto haec verba,

στρατιῶτιν ἀρωγάν

, per appositionem ad

στόλον

addita esse, sed epitheti officio fungi: exercitum eduxerunt ad militare auxilium.

48. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-29

κλάζοντες

ἀλάζοντες

Flor. Farn.

50. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-30

ἄλγεσι παίδων Hesychius

ἐκπάτιον, τὸ ἔξω πάτου

ἄλγεσι παίδων

codices et Rob.

ἄλγεσι ποδῶν

Ald. Hinc Turn.

ἄλγεσσι ποδῶν

. Non latuit Bochartum Hieroz. II. p. 319. esse haec ex illis Homeri expressa, Od. XVI. 216.

κλαῖον δὲ λιγέως, ἀδικώτερον ἤ τ' οἰωνοί, φῆναι, ἢ αἰγυπιοὶ γαμψώνυχες, οἶσί τε τέκνα ἀγρόται ἐξείλοντο, πρὶν πετεεινὰ γενέσθαι

52. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-31

ἐρετμοῖσιν

ἐρετμοῖσι

Bess.

53-54. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-32

δεμνιοτήρη πόνον ὀρταλίχων Inutilis est Musgravii coniectura

γόνον

. Hesychius

δεμνιοτήρη πόνον. Αἰσχύλος Ἀγαμέμνονι. καθόσον οἱ νεοσσοὶ ἔτι τοιοῦτοί εἰσιν ὡς τὰ δέμνια τηρεῖν καὶ κατέχειν, μηδέπω πέτεσθαι δυνάμενοι. πόνον δὲ τὰ περὶ τὴν τροφὴν αὐτῶν

. Non satis accurate. Δεμνιοτήρης πόνος ὀρταλίχων est cubiliprema cura pullorum, sive labor quem parentes pullis incubando sustinuerunt.

55. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-33

ἤ τις

ἥτις

G. Ald.

Τίς

cum nomine proprio coniunctum significat talem aliquem qualis est qui nominatur. Explicavit hunc usum Fritzschius in Quaest. Lucian. p. 16. Hic Aeschylus primo agrestes deos, ut proprios in hac re, Apollinem et Panem, tum iracundius assurgens, quippe iam quo tendat similitudo illa in animo habens, supremum deorum Iovem nominat. Mire abutitur doctrina sua Müllerus in Doriens. vol. 1. p. 295. Iovem ut regnatorem mundi, Pana ut concitatorem insaniae, Apollinem ut deum punitorem nominari censens.

57. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-34

τῶνδε μετοίκων Libri

τῶνδε μετοίκων

. Nulla in Rob. interpunctio. In Ald. post

οἰωνόθροον

, tum post

ὀξυβόαν

et post

ὑστερόποινον

interpunctum. A Turnebo virgula post

μετοίκων

posita, ut iungerentur

οἰωνόθροον γόον ὀξυβόαν τῶνδε μετοίκων

. Ita construxisse videtur scholiastes Sophoclis ad Oed. Col. 934.

μετοίκους δὲ καλοῦμεν τοὺς ἀπὸ ἑτέρας χώρας οἰκοῦντας πρὸς τοὺς μετοικισθέντας ποθέν· τοῦτο δὲ ἔνοικον. κέχρηται δὲ καὶ Αἰσχύλος ἐπὶ τῶν οἰωνῶν ἐν Ἀγαμέμνονι λέγων οὕτω, τῶνδε μετοίκων, ἀντὶ τοῦ ἐνοίκων· μετοίκους γὰρ εἶπε τῶν ὑψηλῶν τόπων τοὺς οἰωνοὺς κἀκεῖσε ἀντὶ τῶν ἐνοίκων

. Sic haec ex codice edidit Elmsleius. Eadem fere Suidas habet. Aliter paullo scholiorum editio Romana, aliter rursum Brunckiana, non tamen ut emendatus sit locus. Si

τῶνδε μετοίκων

iungitur cum superioribus, luctus ob amotos pullos est intelligendus. At ita

τῶνδε

inutile est, quoniam aut

τῶν μετοίκων

aut

μετοίκων

ponendum erat. Pauwium, qui verba illa ad sequentia referri iussit, secuti sunt recentiores editores. Scholiastes quo rettulerit, non liquet, qui scribat

ὑπὲρ τῶν μετοικισθέντων νεοσσῶν

. Παραβᾶσιν, quod non potest de raptoribus pullorum anguibus dictum esse, aperte refertur ad Troianos, qui Helenam rapuerint violato iure hospitii. Eodem modo ad hanc rem, non ad pullos, respexit poeta, quum paullo ante Iovem commemoravit. Itaque etiam

μετοίκων

de Helena dictum est, ut omnino ineptum sit

τῶνδε

. Scripsi

τῶν δὲ μετοίκων

, ut ad

ὕπατος δ' ἀΐων

intelligeretur verbum substantivum. Dubitari autem potest, an post

ὀξυβόαν

exciderit hemistichium, hac sententia,

μέγα θυμοῦται

. Idque confirmatur fortasse eo quod in codice M. ceterisque antiquis libris versus ita distincti sunt,

γόον ὀξυβόαν | τῶνδε μετοίκων ὑστέροποινον

59. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-35

παραβᾶσιν

παρὰ βᾶσιν

G. Ald. Ἐρινύν

ἐρινὺν

M. Bess. G. Ald. Rob.

ἐριννὺν

Flor. Farn. Turn.

60. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-36

Ἀτρέως

Ἀτρέος

Turn.

63. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-37

γυιοβαρῆ

Turn. Virgulam quidam recentiorum editorum post

γυιοβαρῆ

posuerunt. Magis conveniunt poeticae dictioni

παλαίσματα γόνατος

, quam genitivi absoluti.

64. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-38

ἐρειδομένου

ἐριδομένου

Bess. G. Ald. Rob. Turn.

ἐρειδομένου

Farn. et

supra scripto Flor. In Farn. glossa

πίπτοντος

65. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-39

ἐν προτελείοις

ἐμπροτελείοις

ἐν πρωτελείοις

Flor.

66. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-40

Δαναοῖσιν

Δαναοῖσι

M. Marc. G. Flor. Farn. Ald. Rob.

Δαναοῖσι

Bess. Turn. Quam egregie hoc verbo, non iis quae sequuntur,

Τρωσί θ' ὁμοίως

, poeta systema concluserit ostendi in Elem. doctr. metr. p. 379.

69-71. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-41

οὔθ᾽ ὑποκλαίων οὔθ᾽ ὑπολείβων ἀπύρων ἱερῶν ὀργὰς ἀτενεῖς παραθέλξει Omnes in initio quoque

οὔθ'

. Non placet asyndeton. Quare, nisi forte aliquid excidit, malim

οὐδ'

. Legitur autem vulgo

οὐδ᾽ ὑποκλαίων οὔθ᾽ ὑπολείβων οὔτε δακρύων ἀπύρων ἱερῶν ὀργὰς ἀτενεῖς παραθέλξει

. Habent

ὑποκλαίων

M. Marc. Bess. Flor. Farn. Rob.

ὑποκλέων

ὑποκλίων

Ald.

ὑποκλείων

Turn. Pauwii coniecturam,

ὑποκλάσας

, ne quis probet, meminerit id non significare in genua procumbentem: v. Ruhnk. Ep. crit. p. 243 (276). Casaubonus scribendum putabat

ὑποκαίων

. Delenda potius sunt haec verba,

οὔτε δακρύων

, in quibus Aldinae error

δακεύων

fecit ut Turnebus ederet

δοκεύων

. Potest quidem

δακρύων

de fletu,

ὑποκλαίων

de lamentis accipi: sed coniungenda potius, quam interposito quod diversi generis est

οὔθ᾽ ὑπολείβων

separanda erant. Nihil est illud

οὔτε δακρύων

nisi interpretatio adscripta aut ad

οὔθ᾽ ὑποκλαίων

, aut fortasse ad

οὔθ᾽ ὑπολείβων

. Hesychius

λείβειν, σπένδειν. Διὶ λείβειν αἴθοπα οἶνον. καὶ δακρύειν, ὅ ἐστι τοῖς δακρύοις ῥέειν. δάκρυα λείβων καὶ στάζων

. Delendum esse

οὔτε δακρύων

vidit etiam Paleyus, sed ut falsa admisceret. In sequentibus verbis decepit interpretes scholiasta,

ἀπύρων ἱερῶν

de Parcis Furiisque dici putans. Eum refutare non ausus Spanhemius ad Callimachi Lav. Pall. v. 107. aliorum testimoniis scriptorum vindicare ignem illis sacris satis habuit. Quae Pindarus Ol. VII. 88. proprie

ἄπυρα ἱερά

dixit, apud Aeschylum metaphorice dicta sunt, ut sacra igne carentia ea intelligantur, quae irrita sunt impieque facta. Hesychius

ἀπύρου, ἀθύτου. ἀπύρου, ἀθύτου. Σοφοκλῆς Μυσοῖς

. Ita apud Aeschinem contra Ctesiph. §. 131. 152.

ἀθύτων καὶ ἀκαλλιερήτων τῶν ἱερῶν

, ubi ad priorem locum videndus est Taylorus. Respicit autem chorus immolationem Iphigeniae, quam v. 140. similiter

θυσίαν ἄδαιτον

vocat. Participia cum scholiasta ad omissum

τις

referenda sunt, de qua constructione dixi ad Hecubae v. 485. Sed cogitat chorus de Agamemnone.

72. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-42

ἀτίτᾳ

ἀτίται

Μ.

ἀτίτῃ

ἀτιταὶ

Farn.

ἀτίτᾳ

Flor. Ald. Turn.

ἀτίτα

Marc. Rob. Vict.

ἀτιταία

Bess. Non temere damnandus est nominativus

ἀτίται

, etsi terminatio illa

ης

pro

ος

, de qua dixerunt Valckenarius ad Phoen. v. 120. Lobeckius ad Phryn. p. 639. et ad Ai. v. 604. quum est in vocibus a verbis factis, raro passivam significationem habet. Sed dictum ita est

ἀτίτας

Eum. v. 254. V. Lob. ad Αi. v. 241. Paralip. p. 428. Hesychius

ἀτίτην, ἀτιμώρητον, ἄπορον, ἄτιμον, τὸν μὴ ἔχοντα ἀποτῖσαι

. Praestare tamen videtur

ἀτίτα

. Homerum ego Il. XIV. 484.

δηρὸν ἔῃ ἄτιτος

posuisse credo cum Clarkio et Heynio, non

δηρὸν ἄτιτος ἔῃ

, quod in libris est.

Πολύτιτον ἐόντα

tamen in oraculo est apud Herod. V. 92. et inde apud Eusebium Praep. euang. V. 29. quod poterat

πολύτιμον

dici.

75. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-43

ἰσόπαιδα

ἰσόπεδα

Flor. Rob.

76. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-44

ὅ τε Librorum scripturam

ὅτε

emendavit Auratus. νεαρὸς

νοερὸς

Bess.

77. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-45

ἀνάσσων Libri

ἀνάσσων

, non aptum infirmae medullae verbum. Correxi in priore Aristophanis Nubium editione ad v. 994.

78. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-46

οὐκ ἔνι χώρᾳ

οὐκ ἔνι χώραι

Μ.

οὐκ ἔνι χώρᾳ

Farn. Vict.

οὐκ ἐνιχώρᾳ

Rob.

οὐκένι χώρᾳ

οὐκένι χώρα

Ald.

οὐκ ἔνι χώρα

Turn.

οὐκ ἐνὶ χώρᾳ

Bess. Frustra

οὐκ ἔνι χώρα

quum ab aliis, tum a Wakefieldio Silv. crit. II. p. 44. tentatum est. De formula

ἐν χώρᾳ, κατὰ χώραν

, quae usurpatur de iis quae firma suo loco stant sive, ut Horatii verbis utar, certa sede manent, videndi Valckenarius ad Herod. IV. 135. ad Theocr. Adon. p. 365. Ernestius ad Callim. h. D. v. 192. Boissonadus ad Eunap. p. 306. Αpud Callimachum est

πλαζομένη πελάγεσσι, πόδες δέ οἱ οὐκ ἐνὶ χώρᾳ

. Similiter Pindarus Pyth. IV. 485.

ῥᾴδιον μὲν γὰρ πόλιν σεῖσαι καὶ ἀφαυροτέροις, ἀλλ᾽ ἐπὶ χώρας αὖτις ἕσσαι δυςπαλὲs δὴ γίγνεται

. Verum id non satis aptum hoc loco videtur, praesertim si

scribitur. Id recte se haberet, si ullo pacto admitti posset scholiastae explicatio

τῷ τόπῳ ἐκείνῳ

. Nam

ἐνί

si legitur, omnis vis in hoc verbo est. Eatenus recte Boissonadus cum cod. Bess.

οὐκ ἐνὶ χώρᾳ

. Sed id vix potest aliter defendi, quam ut tota formula ex epicis petita dicatur. Nam in Attico scriptore requirimus potius

οὐκ ἐν χώρᾳ

, neque tragici

ἐνί

alibi quam in melicis admisisse videntur. Equidem

χώρᾳ

intellexerim de loco et numero in quo quid habetur, ut apud Theognidem v. 151.

ὕβριν, Κύρνε, θεὸς πρῶτον κακὸν ὤπασεν ἀνδρί, οὗ μέλλει χώρην μηδεμίαν θέμεναι.

et v. 821.

οἳ δ᾽ ἀπογηράσκοντας ἀτιμάζουσι τοκῆας, τούτων τοι χώρη, Κύρν', ὀλίγη τελέθει.

Dicit igitur chorus non inest, non censetur in loco aliquo et numero.

79. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-47

τό θ᾽ ὑπεργήρων φυλλάδος

τίθιπεργήρως

M. G. (sic M. G.)

τίθι περ γήρως

Marc. Ald.

τίθι περ γήρυς

Rob.

τόθι περγήρως

Bess.

τόθιπερ γήρως

Flor.

τόθη περ γήρως

Turn.

τόθ' ὑπεργήρων

Farn.

τόθ' ὑπέργηρων

Vict. De accentu v. Göttlingium p. 288. Tum

φυγάδος

φυλάδος

Ald.

80. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-48

τρίποδας

τρίποδος

Flor. Farn.

81. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-49

δ᾽ omittit Bess. ἀρείων

ἀρείων

Ald. Ad

γέρων

, quod in

ὑπεργήρων

inest, referendum esse

ἀρείων

Blomfieldius intellexit.

82. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-50

ἡμερόφαντον

ἡμερόφατον

M. Bess. G. Ald. Rob. Emendatam scripturam

ἡμερόφαντον

habent Farn. Turn. Vict.

83. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-51

Τυνδάρεω Egressam interea dum locutus erat coryphaeus ex regiis aedibus Clytemnestram compellat, quae in scena sacris faciendis occupatur. Pro

Τυνδάρεω

nescio an scribendum sit

Τυνδαρίου

. V. ad Eur. Iph. Aul. v. 596.

87. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-52

πειθοῖ

πυθοῖ

Flor.

πειθοῖ

Farn. cum reliquis. Quod Blomfieldius scribendum coniecit,

πευθοῖ

, Scaliger primus coniecerat, probabile illud, sed ut non necesse sit

πειθοῖ

mutare. θυοσκεῖς Turn.

θυοσκεῖς

, probatum Aurato, Vossio, Bentleio, Stanleio, Blomfieldio. In Farn. in quo

θυοσκινεῖς

, ut in ceteris libris, scriptum est, adscripta haec glossa est,

θύματα κινεῖς, πέμπεις

. Ibidem scholion

εὕρηται καὶ θυοσκοεῖς, ὡς ἀπὸ τοῦ θυοσκόος, ὁ διὰ θυσιῶν τὸ μέλλον κοῶν ἤτοι νοῶν. θύος γὰρ τὸ θύμα

. Hesychius

θυοσκεῖν, ἱεροῖς παρέχεσθαι, ἢ θεοῖς

, quod recte emendatur

ἱερὰ παρέχεσθαι τοῖς θεοῖς

. Eustathio assentitur Blomfieldius, p. 1626, 47. et 1905, 22.

θυοσκόος

κέω

pro

καίω

derivanti, licet posteriore loco, ut p. 1346, 36. 1601, 3. etiam alteram rationem, qua a

κοεῖν

dici voluerunt, sicut Etym. M. p. 457, 42. et Orion p. 73, 16. 102, 21. afferat. V. etiam schol. ad Il. XXIV. 221. Si recte se habet

θυοσκεῖν

, eadem haec analogia est quae in

βοηθεῖν, βοηθόος

. Sed si

θυοσκόος

non est a

θυοσκοέω

factum (ignorare autem videntur hoc verbum grammatici, qui

κοεῖν

pro fonte ponant), verbum esse debebit

θυοσκοεῖν

, ut recte scriptum sit in scholio codicis Farn.

θυοσκοεῖς

. Quis autem contendat non Hesychium quoque

θυοσκοεῖν

potius quam

θυοσκεῖν

scripsisse? Quamquam non probo Boissonadum, qui exhibuit quod Lobeckio ad Phryn. p. 523. in Aeschyli versu placebat,

θυοσκοεῖ

. Id saltem

θυοσκοιεῖς

scribendum erat. Pro

θυοσκόος

etiam

θνησκόος

ab Hesychio adnotatum est, quae nominis forma restituenda est Eustathio p. 1601, 3. Accedunt ad haec alia huius verbi vestigia apud Hesychium:

κοίης, ἱερεὺς Καβείρων ὁ καθαίρων φονέα· οἳ δέ, κόης

. Item

κοιᾶται, ἱερᾶται

, et

κοιώσατο, ἀφιερώσατο, καθιερώσατο

. Quae quum ita sint, non ausus ego quidem sum tam dubia fide nisum

θυοσκεῖς

admittere, sed servandum duxi quod libri habent

θυοσκινεῖς

, etsi ne hoc quidem verbum aliunde innotuit. Videtur sic etiam Porsonus sensisse, qui nullam suspicionis notam apposuerit.

Θυοσκεῖς

si scripsit Aeschylus, decem habemus systemata, caditque Lindneri observatio, quam suam fecit 0. Müllerus, ternario numero procedere anapaestorum systemata. De eo invento dixi in Opusc. VI. p. 142.

90. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-53

NA Hunc versum editores nonnulli, in iisque Porsonus, Heathio suasore eiiciendum censuerunt. Non est cur damnetur. Omnium, inquit, in aris deorum ardet flamma, qui urbem regunt, superum, inferum, quique in caelo degunt, quique hominum negotiis adsunt. Praeterea ne idem quidem si significaretur hoc versu quod praecedente, reprehendi posset. Sic Sophocles Ant. v. 851.

οὔτε βροτοῖσιν οὔτ᾽ ἐν νεκροῖσιν μέτοικος, οὐ ζῶσιν, οὐ θανοῦσιν

. Quin ipse Aeschylus tuetur hunc versum, quum in Sept. ad Th. v. 254. dicat

χώρας τοῖς πολισσούχοις θεοῖς, πεδιονόμοις τε κἀγορᾶς ἐπισκόποις

. Quos ibi dicit

πολισσούχους

, eos hic

ἀστυνόμους

, quo modo

ἀστυνόμους ὀργάς

Sophocles Ant. v. 355.

91. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-54

δώροισι

δώροις

M. Marc. Bess. G. Flor. Ald. Rob.

δώροισι

Farn. Turn. Vict. Schol. Aristophanis ad Equitum v. 1317.

ἔθος ἦν τοῖς ἐν ἀγυιαῖς ἱσταμένοις θεοῖς ἐπὶ ταῖς ἐρχομέναις ἀγγελίαις θύειν, ὡς ἂν εἰ ἀγαθαὶ εἶεν, ἐπινεύσαιεν ταύταις, εἰ δὲ τοὐναντίον, ἀποτρέψαιεν

94. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-55

χρίματος

χρήματος

M. Marc. Rob.

χρήματος

Bess. G. Ald.

χρίσματος

Flor. Farn. Turn. Antiquior et poetis usitata forma

χρίμα

est.

97. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-56

τούτων

τοῦτον

Marc. Rob. λέξασ᾽ M. Flor. Bess. Farn. Rob.

λέξας

λέξαι

Ald. Turn. ὅ τι καὶ δυνατὸν

ὅτι καὶ δυνατὸν

M. Bess. Farn. Ald. Rob.

ὅ τι καὶ δυνατὸν

Flor. Vict. Solus Turn.

ὅτι καὶ σοὶ δυνατὸν

, deceptus errore Aldinae

σοί

. Frustra haesitatum est in constructione. Monui iam in priore Nubium editione ad v. 180. et ad Vigerum n. 219. copulam participio, quasi id verbum rectum esset, esse subiectam, ut apud Homerum Il. ΧΧΙ. 247.

ὣς φαμένη, καὶ κερδοσύνῃ ἡγήσατ' Ἀθήνη

, ubi unus scholiastarum

ἢ περισσὸς ὁ καί, ἢ τὸ φαμένη ἀντὶ τοῦ ἔφη

. Sed quod addit,

ἢ πρὸς τῷ ταῦτα εἰρηκέναι καὶ δολίως ἡγήσατο

, ab Homerica dicendi consuetudine abhorret. Id non reputavit Doederlinus, qui in Lectionum Homericarum specimine II. p. 9. seqq. exempla, quae hoc genus constructionis habent, parum feliciter removere conatus est. Hesiodi quidem illud in Theog. v. 56.

ὃ δ᾽ ἀσφαλέως ἀγορεύων, αἶψά τε καὶ μέγα νεῖκος ἐπισταμένως κατέπαυσεν

, non est hoc modo dictum, sed

τέ

eam habet potestatem, ut plerumque fieri solita notet.

98. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-57

αἰνεῖν

εἰπεῖν

Victorius ex Flor. Farn. Canterus ceterorum librorum scripturam

αἰνεῖν

restituit, cuius explicatio est

εἰπεῖν

. Ancipitis enim significatus est

αἰνεῖν

, ut Latinum praedicare. Vt hic, ita Choeph. v. 187.

100. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-58

ἣ νῦν ποτὲ μὲν

ἣ νῦν τοτὲ μὲν

M. Flor. Bess. Rob. Turn. In M. glossa

ἔσθ' ὅτε μὲν

adscripta est.

ἣ νυν

(cum gl.

δὴ

)

τοτὲ

(cum gl.

ποτὲ

)

μὲν

Farn.

ἣ νῦν ἔσθ' ὅτε μὲν

, verbis

ὅτε μὲν

punctis deletis et supra scripto

τότε μὲν

, G.

ἣ νῦν εὖτ' ὅτε

, omisso

μὲν

, Ald.

100

101. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-59

ἀγανὰ φαίνουσ'

ἀγανὰ φαίνεις

M. G. Turn.

ἄγαν ἀφαίνεις

Ald.

ἀγανὰ φαίνει

Bess.

ἀγανὰ φανεῖσ'

Rob.

ἀγανὰ φαίνουσ'

Flor. Farn. Vict. Butleri elegantem coniecturam

σαίνουσ'

in textum recepit Blomfieldius. Sed recte se habere videtur

φαίνουσ'

, etsi Porsono quoque suspectum erat, non illud quidem cum Wunderlichio et Wellauero omissione participii, sed propria vi verbi defendendum. Est enim

φαίνειν

lucere, et hinc demum activa collustrandi declarandique potestas deducta. Euripides El. v. 1233. de Dioscuris

ἀλλ᾽ οἵδε δόμων ὑπὲρ ἀκροτάτων φαίνουσί τινες δαίμονες ἢ θεῶν τῶν οὐρανίων

. Quod recte interpretatus est Seidlerus. Vt ex

φαείνω

factum est

φαίνω

, sic

φαίνω

ex Homerico

φαείνω

101

102. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-60

ἄπληστον

ἄπλητον

M. G. Ald. Rob. Veram scripturam ceteri habent.

102

103. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-61

τῆς θυμοβόρου φρενολύπης

τὴν θυμοφθόρον λύπης φρένα

M. Bess. G. Ald. Rob.

τὴν θυμοβόρον λυποφρένα

Farn.

τὴν θυμοβόρον λύπης φρένα

Vict. ex Flor.

τὴν θυμοβόρον φρένα λύπην

ex coniectura Turn. Porsonus ex Pauwii coniectura

τὴν θυμοβόρον φρενὶ λύπην

. Languet haec appositio. Quam nonneminis coniecturam in Annalibus Heidelbergensibus memoratam dicit Blomfieldius,

τῆς θυμοβόρου φρενολύπης

, mea est, non illa quidem a genere dicendi Aeschyleo aliena et, ut mihi videtur, aliis coniecturis melior. Requiritur enim genitivus ad

ἄπληστον

. Et sane cogitatio insatiabilis est sollicitudinis de capta urbe et salute Agamemnonis.

103

103.note. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-62

Non respondet choro Clytaemnestra. Scilicet quum ante aedes regias in scena complures arae cerni videantur, in quibus ignis vel accensus erat vel iam accendebatur, egressa ex aedibus regina, ut mos est, cum duabus ancillis, ad eas aras deinceps accedit, tus et suffimenta in ignes iniiciens. Deinde videtur spectatoribus a dextra abire, ut in urbe sacra factura; tum redire finito chori carmine. Postquam igitur chorus parodum et coniunctum cum ea stasimon cecinit, propius ad orchestram accedente Clytaemnestra, unde v. 241.

τόδ᾽ ἄγχιστον Ἀπίας γαίας ἕρκος

vocatur, iterum eam compellat, spectareque ad illud quod antea non responderat videntur haec verba v. 248.

οὐδὲ σιγώσῃ φθόνος

. Parodum autem quum chorus canere incipit, aliquid nuntii acceptum esse ex accensis ignibus coniiciens, adhuc se de reditu sperare significat. Ceterum parodus haec chori similiter composita est ut illa quae est in Persis, ut anapaestos sequantur stropha, antistropha, epodus, tum autem carmen quod iusti chorici carminis formam habeat a totoque choro cani videatur, praegressum autem carmen epodicum inter partes quasdam chori sit distributum. Quomodo ea distributio facta sit, certo dici non potest. Illud patet, non esse de hemichoriis cogitandum, quae strophas cecinerint, epodum deinde universo choro canente. Id enim fieri non patiebatur Calchantis oratio, coepta in antistropha, finita autem in epodo. Multo credibilius est hanc trium partium distinctionem ad tres στοίχους pertinuisse. Atque haud scio an pauci, ac fortasse non plures quam cuiusque στοίχου medius, simul cecinerint stropham, antistropham, epodum; versum autem intercalarem,

αἴλινον αἴλινον εἰπέ, τὸ δ᾽ εὖ νικάτω

, in stropha totus secundus στοῖχος, in antistropha totus tertius, in epodo vel totus primus vel omnes tres στοῖχοι cecinerint. Certe si aequalitatis studium respicimus, quod tam magnum apud tragicos invenitur, consentaneum est ordines sic fuisse dispositos, Quae O. Müllerus in Eumenidibus p. 196. de parodo excogitavit, ab ipso conficta sunt, nec sane perite.

104. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-63

ὅδιον κράτος αἴσιον Attulit hunc versum Aristophanes in Ranis v. 1308. (1276.) ubi vulgo

ὅσιον κράτος αἴσιον

legitur. Ravennatis libri scripturam

ὃς διον

patet ex

ὅσιον

ὅδιον

in unum coniunctis esse conflatam. Scholiastae ad Aristophanis locum verba,

ἐν τοῖς πλείστοις αἴσιον, Ἀσκληπιάδης τὸ ὅσιον

, rectene emendaverit, quem Brunckius probat, Pauwius,

ἐν τοῖς πλείστοις ὅδιον, Ἀσκληπιάδης δὲ ὅσιον

, an contrarium ille rettulerit, dubitari potest. Si ita iudicavit Asclepiades, fecit id eo, quod

ὅδιον

idem esse atque

αἴσιον

existimavit. Nam Hesychius

ὅδιος οἰωνός, αἴσιος

. Hic quidem ego Aeschylum non hoc, sed proprio significatu

ὅδιον κράτος

dixisse puto vim viatricem, quo indicaret profectionem instituentes. Nam etiam

ὅδιος οἰωνός

non quaevis fausta avis est, sed quae iter facturo fausta pronuntiat. Vnus apud Brunckium Aristophanis codex

λέγειν

pro

θροεῖν

104

105. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-64

ἐκτελέων Libri omnes

ἐκτελέων

, nisi quod Rob. divisim

ἐκ τελέων

. Afferuntur haec,

αἴσιον ἀνδρῶν ἐκτελέων

, in scholio ad Aristoph. Ran. v. 1295. Certatim viri docti

ἐντελέων

emendarunt, Auratus, Scaliger, Casaubonus, alii. Nam

ἐντελεῖς

grammatici interpretantur per

οἱ ἄρχοντες

. Librorum scripturam qui defendere volet, divisim scribere debebit

ἐκ τελέων

, ut

κράτος ἐξ ἀνδρῶν τελέων

dicatur imperium quo a supremis ducibus imperata est expeditio. Sic Agamemno

ἀνὴρ τέλειος

dicitur v. 939. et

κράτος

, licet alio significatu,

ἔκ τινος

v. 1438.

κράτος ἰσόψυχον ἐκ γυναικῶν

. Sed multo praestabilius est

ἐντελέων

. καταπνείει Αld.

καταπνέ ει

, erasa post e una littera, M.

καταπνέει

Rob. Turn.

καταπναίει

καταπνεύει

Bess. Flor. Farn. In Farn. ad

καταπνεύει

adscriptum

διὰ τὸ μέτρον

105

106-107. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-65

μολπάν, ἀλκᾷ σύμφυτος αἰών

μολπάν

etiam M. Deinde omnes libri

ἀλκὰν σύμφυτος αἰών

. Scholiastes

ὁ γὰρ σύμφυτός μοι αἰών, ὃ ἐστι τὸ γῆρας, διὰ τὴν εἰς θεοὺς πειθὼ μολπήν μοι καὶ ἀλκὴν καταπνεῖ. ὅ ἐστιν, εἰ καὶ γέρων εἰμί, ὅμως μέλψω τὰ γεγονότα· πέποιθα γὰρ ὅτι εἰς πέρας αὐτὰ ἄξουσιν οἱ θεοί.

Patet haec neque cum verbis poetae congruere, nec, si congruerent, aptam sententiam praebere. Non minus inepta sunt quae recentiores, vel ut similem sententiam extunderent interpretando, vel temere coniectando attulerunt. Quid dici oporteat, res ipsa monstrat. Nam chorus quum dicit adhuc mihi fiducia cantum inspirat, quo augurio suscepta sit expeditio, quid aliud indicat quam adhuc se confidere ratum fore augurium? Cur autem adhuc? Nempe quia destinatum tempus nondum est exactum. Ex quo manifestum est ad

πειθώ

per appositionem adiectum fuisse id quo niteretur ea fiducia. Quare scripsi

ἀλκᾷ σύμφυτος αἰών

. Saepe

ἀλκή

pugnam et bellum significat, ut in Sept. ad Th. v. 855. Bello autem

σύμφυτος αἰών

tempus est coniunctum cum eo, satis usitato genere dicendi. Sophocles Oed. C. v. 7.

στέργειν γὰρ αἱ πάθαι με χὦ χρόνος ξυνὼν μακρὸς διδάσκει.

Oed. R. v. 1082.

οἱ δὲ συγγενεῖς μῆνές με μικρὸν καὶ μέγαν διώρισαν.

Ita Euripidi Herc. fur. v. 1293.

συγγενῶς δύστηνος ὤν

dicitur qui per omnem vitam infelix fuit. Saepe autem

σύμμετρος

eodem modo dicitur, ut in Choeph. v. 602. et in Oed. R. v. 1113. vel

συμμετρούμενος

, ut ibidem v. 73. 963. Aliter paullo, sed tamen non plane dissimiliter persona indutus

Αἰών

apud Nonnum VII. 9.

καὶ Διὶ παμμεδέοντι δυηπαθέων γένος ἀνδρῶν ἄμμορον εὐφροσύνης ἐπεδείκνυε σύντροφος Αἰών.

Insolentius autem Aeschylus

αἰῶνα

, aetatem, de spatio temporis dixit. Sic tamen etiam Apollonius IV. 1216.

ἀλλὰ τὰ μὲν στείχοντος ἄδην αἰῶνος ἐτύχθη

108. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-66

ἥβας Hunc quoque versum habet Aristophanes Ran. v.1317. (1284.) apud quem vulgo ut in Aeschyli libris

ἥβαν

legitur, sed codices Rav. Ven. aliique veram lectionem

ἥβας

conservarunt. Scholiastes ibi

δίθρονον δὲ κράτος, αὐτόν τε καὶ τὸν Μενέλαον. ἀκμὴν δὲ τὴν νεότητα. ἔστι δὲ ἀναπόδοτον.

Scilicet

ἥβαν

erant

ἀκμήν

interpretati, ex quo in nonnullis Aristophanis codicibus ad

ἥβας

adscriptum est

ἀκμῆς, ἰσχύος

108

109. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-67

ξύμφρονα M. G. et edd.

σύμφρονα

Bess. Flor. Farn. ταγάν

τὰν γᾶν

M. G. Ald. Rob.

ταγαν

Turn.

ταγάν

, cum glossa

τὴν ὁμόφρονα τάξιν

, Farn.

ταγάν

Flor. Bess. Vict. Blomfieldius, quod

ταγή

prima brevi est, scripsit

ταγόν

. Adiungenda est altera caussa, non illa levior, quod sententia duces nominari postulat. At non erat scribendum

ταγόν

, sed accentu tantum mutato

τάγαν

. Hac uti forma maluit poeta non solum quod magis poetica esset, sed etiam quod longa vocalis aptius responderet antistrophico

πύργων

109

110-111. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-68

πέμπει ξὺν δορὶ πράκτορι ποινᾶς θοῦριος ὄρνις

σὺν δορὶ καὶ χερὶ πράκτορι θούριος ὄρνις

affert Aristophanes Ran. v.1321. (1289.) qui visus est viris doctis veram servasse scripturam. Aeschyli libri

πέμπει σὺν δορὶ δίκας πράκτορι θούριος ὄρνις

, hac tantum differentia quod

πέμπει σὺν

habent M. G. Ald. Turn.

πέμπει ξὺν

Bess. Farn. Flor.

πέμπῃ σὺν

Rob.

πέμπῃ ξὺν

Vict. et deinde

πλάκτορα

Ald. Scholiastes Aristophanis

τὸ δὲ ξὺν δορὶ καὶ χειρὶ πράκτορι ἐξ Ἀγαμέμνονος, ἐκ τῆς συνεπείας τοῦ κύριός εἰμι θροεῖν

. Aristophanes ista vel minus fida memoria citavit vel pro suo arbitrio paullum mutavit. Aeschylum aliud scripsisse et libri arguunt et ostendit metrum versus antistrophici. Id fuit

ξὺν δορὶ πράκτορι ποινᾶς

112. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-69

νεῶν Ald. Turn. ἀργᾶς

ἀργίας

M. Bess. Flor. Farn. Rob. Turn.

ἀργείας

G. Ald. Simili errore Suidas

ἀργείης, ὁ λευκός

. Scribendum erat

ἀργήεις

, et apud Aeschylum

ἀργᾶς

, quod Blomfieldius quoque et Heindorfius apud Buttmannum in Gramm. Gr. I. p. 172. viderunt. Pindarus Ol. XIII. 99.

ταῦρον ἀργᾶντα

. V. ad Eur. Hel. v. 1322. Hanc aquilam, quae

πύγαργος

sive

νεβροφόνος

vocatur, magnitudine primam, quae autem

μέλας

sive

μελανάετος

λαγωφόνος

dicitur tertiam magnitudine, sed validissimam esse scribit Aristoteles Hist. An. IX. 32.

112

113. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-70

φανέντες

οἱ φανέντες

Flor. χερὸς

χειρὸς

Bess. δοριπάλτου

δορυπάλτου

Μ. G. Bess. Flor. Farn. Rob.

δορυπάλκτου

δορυπάλκτον

Ald.

δοριπάλτου

Turn. Vict.

113

114. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-71

παμπρέπτοις ἐν ἕδραισιν

παμπρέπτοις

scribendum esse Abreschius vidit, et sic

παμπρέπτοις ἐν ἕδραισι

Bess.

παμπρέποις ἐν ἕδραισιν

M. Ald. et ultima littera omissa Turn. Vict.

παμπρέποις ἐνέδραισιν

G. Rob.

παμπρέποισιν ἕδραις

Flor.

παμπρέπεσιν ἕδραις

, cum glossa

εὐπρεπέσιν. ἡ εὐθεῖα ἡ παμπρέπτης

, Farn. Errant qui Stanleio duce has

παμπρεπεῖς ἕδρας

de palatio Agamemnonis intelligunt. Caeli fausta portendens regio est quam dicit chorus. Euripides Herc. fur. v. 596.

ὄρνιν δὲ ἰδών τιν' οὐκ ἐν αἰσίοις ἕδραις

. Plura vide apud Spanhemium ad Callim. Lav. Pall. v. 124. Quod Aeschylus, similiter dixit Ennius apud Ciceronem de div. I. 48.

cedunt de caelo ter quattuor corpora sancta avium, praepetibus sese pulcrisque locis dant

114

115. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-72

βοσκόμενοι

βοσκομένην

Farn. ἐρικύμονα φέρματι

ἐρικύματα φέρματι

Μ. (sic M. non φέρματα) G. Rob.

ἐρ' ἱκύματα φέρματι

Ald.

ἐρικύματα φέρματα

Turn.

ἐρικύμονα φέρματι

Bess.

ἐρικύμονα φέρβοντο

Victorius ex Flor. Farn. In Farn. adscripta glossa

ἤσθιον

. Elegans est Seidleri coniectura

ἐρικυμάδα

, hausta ex eo quod Hesychius adnotavit

κυμάδας, ἐγκύους

. Sed non ausim reiicere

ἐρικύμονα

, quum facile propter sequens

φέρματι

corrumpi potuerit. Et scholiastes

πολυκύμονα

adscripsit.

115

116. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-73

NA Ad

βλαβέντα

intelligendum est

λαγωόν

. Non dicit autem

λοισθίων δρόμων

de postremo ante partum cursu, sed ut significetur quum iam in eo esset ut effugeret lepus impetum aquilarum. Refertur enim augurium ad captam post diuturnum bellum Troiam, sperantibus Troianis non simulato reditu vela dedisse Graecos. Aquila leporem lacerans, itemque serpens passerum nido inhians, conspicitur in anaglypho cuius picturam Böttigerus primo volumini Amaltheae praefixit, quem vide ibi p. 48.

116

117. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-74

αἴλινον αἴλινον

αἴλινον

semel Flor. τὸ δ᾽ εὖ νικάτω

τὸ δ᾽ εὖ νικάτω

Farn. Vict.

τόδ' εὖ νικάτω

Μ. Rob. Τurn.

τόδ᾽ εὐνικάτω

G. Ald. Infra v. 334.

τὸ δ᾽ εὖ κρατοίη

. Comparari potest hoc Demosthenis in fine Philippicae I.

νικῴη δ᾽ ὅ τι πᾶσιν ὑμῖν μέλλει συνοίσειν

117

118. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-75

δύο

δύω

G. Ald. Rob. λήμασι

λήμμασι

Flor. Farn. δισσοὺς Omnes

δισσούς

. Auratus et Canterus coniecerunt

δισσοῖς

, quod Blomfieldius recepit.

Δισσούς

si verum est, non geminos, ut verterant, sed diversos significare dixi ad Soph. El. v. 635. Videri autem potest Aeschylus diversitatem eam ducum intellexisse, qua Plato in Convivio p. 174. C. ex Homero Agamemnonem

διαφερόντως ἀγαθόν

, Menelaum autem

μαλθακὸν αἰχμητὴν

dixit. Non male, opinor, coniiciat quis

δύο λήματα, δισσοὺς Ἀτρείδας

. Saepius enim

λῆμα

de ipsa persona dicitur. Pindarus Pyth. III. 42.

ἔσχε τοιαύταν μεγάλαν ἀάταν καλλιπέπλου λῆμα Κορωνίδος

. Sophocles El. v. 1426.

μηκέτ' ἐκφοβοῦ μητρῷον ὡς σε λῆμ᾽ ἀτιμάσει ποτέ

. Οed. Col. v. 960.

ὦ λῆμ' ἀναιδές, τοῦ καθυβρίζειν δοκεῖς;

Euripides Iph. Aul. v. 1422.

ὦ λῆμ' ἄριστον, οὐκ ἔχω πρὸς τοῦτ᾽ ἔτι λέγειν, ἐπεί σοι τάδε δοκεῖ

. Elegans est Lobeckii ad Ai. v. 151. p. 139. coniectura

δύο λήμασι πιστούς

, ut est in Persis v. 56.

τοξουλκῷ λήματι πιστούς

, et in Simonidis epigr. 38.

εὐτόλμῳ ψυχᾶς λήματι πειθόμενοι

, quod Thucydides II. 39. dixit

πιστεύοντες τῷ ἀφ' ἑαυτῶν εὐψύχῳ

118

119. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-76

Ἀτρείδας Blomfieldius Monkio auctore. Recte fortasse. λαγοδαίτας Victorius ex Flor. Farn.

λογοδαίτας

M. G. Bess. Ald. Rob. Turn.

119

120. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-77

ἀρχάς M. G. Bess. Ald. Rob. Turn. quod recte restituit Blomfieldius.

ἀρχούς

Victorius ex Flor. Farn.

120

121. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-78

τεράζων

δ᾽ οὖν

pro

δ'

Flor. Pro

τεράζων

scripsi

τεράζων

. V. Etym. M. p. 737, 11.

121

122. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-79

ἀγρεῖ Libri omnes

ἀγρεῖ

. In Farn. glossa est

ἀγρεύσει, πορθήσει

. Blomfieldius Elmsleio auctore

αἱρεῖ

. Illo verbo usa est Sappho II. 14. πόλιν ἅδε

πόλιαδε

superscripto, M.

122

124. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-80

πρόςθετα

πρόσθετὰ

Μ. G.

πρόσθε τὰ

Bess.

πρόσθε τὰ

ceteri. δημιοπληθῆ

δημιοπλησθῆ

Ald. Dici quidem potest

πρόσθε τὰ δημιοπληθῆ

pro

τὰ πρόσθε δημιοπληθῆ

: v. similia apud Soph. Εl. 1456. Oed. R. 617. collato Eustathio p. 1062, 40. Antig. 710. Eur. Alc. 1050. Andr. 215. Sed sententia frigida est, quia

πύργων κτήνη

si antea dicuntur populi Troiani fuisse, tam nihil id ad indicandam opulentiam confert, ea ut minui potius videatur. Recte Pauwius

πρόσθετα

. Sententia haec est, vi fatum turrium opes diripiet collatas a populo. Opulentiam dicit Priami, ex tributis civium collatam.

Δημιοπληθῆ

est

πολλὰ δήμια

, ut dicitur

ἀρσενοπληθής

in Suppl. v. 29. et

γυναικοπληθής

in Pers. v. 122.

124

125. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-81

λαπάξει

μοῖρ᾽ ἀλαπάξει

vulgo.

μοῖρα λαπάξει

Farn. quod merito probarunt Elmsleius ad Med. v. 888. et Blomfieldius.

125

126. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-82

οἷον M. Bess. Flor. Farn. Turn. In Farn. glossa

μόνον

. Ita et scholiastes.

οἷον

G. Ald. Rob. Vict. ἄγα omnes

ἄτα

, nisi quod

ἄτᾳ

Ald. Burneii

ὅσα

probavit Elmsleius ad Med. v. 240. Quod ego in adnotationibus ad Humboldti versionem et in El. doctr. metr. p. 704. suasi,

ἄγα

, receperunt Blomfieldius aliique. κνεφάσῃ

κνεφάσειε

Farn. προτυπὲν M. Bess. Flor. Rob. Vict.

προτυπὲς

G. Ald.

προτυφθὲν

Farn. Non videtur hoc verbo proruens exercitus significari posse, quum ea activi tantum verbi potestas sit; multo minus autem procusum ferrum : sed proprie intelligendum, prius percussum, i. e. ante belli clades immolatione Iphigeniae afflictum. Τροίας

πὸλ

G. spatio relicto, quo novi versus initium indicatur.

126

127. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-83

στρατωθέν M. Bess. Flor. Farn. Rob.

στρατῶθεν

G. Ald.

στρατευθὲν

Turn. Vict. quae Turnebi coniectura esse videtur. Recte Blomfieldius

στρατωθὲν

restituit. Est autem

στρατοῦσθαι

, quod significat in castris esse, diversum a

στρατεύεσθαι

. Hic commorantes Aulide intelliguntur. οἴκτῳ

οἴκτῳ

Scaliger: non recte. ἐπίφθονος Ἄρτεμις ἁγνὰ

ἐπὶ φθόνος ἄρτεμις ἀγνὰ

ἔπι, φθόνος ἄρτεμις ἁγνά

Ald.

127

128. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-84

πτανοῖσιν Μ.

πτανοῖσι

G. Bess. Ald. Rob. Turn. Vict.

πτανοῖς

Flor. Farn. κυσὶ

κυσὶν

M. Rob. Dubitari posset an per parenthesin insertis his verbis,

οἴκτῳ γὰρ ἐπίφθονος Ἄρτεμις ἁγνά

, quae sequuntur cum praecedentibus essent coniungenda, nisi adderetur

στυγεῖ δὲ δεῖπνον αἰετῶν

. Ex quo patet

πτανοῖσιν κυσὶ πατρός

non ad

ἐπίφθονος

referendum esse, ut propter aquilas irata esse Diana dicatur, sed pertinere ad primariam loci sententiam, ut sit quantum per aquilas cognosci potest.

128

129. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-85

πτάκα Porsonus, et ita M. G.

πτᾶκα

Rob.

πτῶκα

Flor. Farn. Turn. Vict.

πτάωνκα

Bess. Etiam Ald.

πτάων καθυομένοισιν

. θυομένοισιν

θυομένοισι

Bess.

129

131. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-86

αἴλινον αἴλινον

αἴλινον

semel Flor. εἰπέ Bess. τὸ δ᾽ εὖ νικάτω

τό δ᾽ εὐνικάτω

G. Ald. sed in G.

οἶμαι εὖ νικάτω

supra scriptum.

τόδ᾽ εὖ νικάτω

Rob. Emendate Vict.

131

132. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-87

τόσσον

τόσσων

M. G. Ald. Rob.

τόσον

rectius fortasse Flor. Farn.

τόσσον

Turn. Vict. εὔφρων ἁ καλά

εὔφρων καλὰ

M. G. Rob.

ἄφρων καλὰ

Bess. Ald.

ἄφρων καλὰ δρόσοισιν

, altera voce cum sequente coniuncta, Turn.

εὔφρων ἁ καλὰ

Flor. Farn. Vict. In Farn. glossa

ἄρτεμις

adscripta. Καλλίστη Diana est apud Euripidem Hipp. v. 66. et apud Leonidam Tar. epigr. 20. eoque nomine culta ab Arcadibus: v. Paus. VIII. 35, 8. et Athenis, teste eodem I. 29, 2. Non infestam feris, sed patronam potius habitam esse monuit Müllerus Dor. I. p. 379. Atque ipsum nomen deae rerum naturae integritatis conservatricem prodit. Quum igitur dicit Aeschylus

τόσσον περ εὔφρων

, hoc significat, quamvis tantopere favens catulis ferarum, tamen bona vult portendi.

132

133. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-88

δρόσοις ἀέπτοις

δρόσοις

Farn. Ceteri

δρόσοισιν

ἀέλπτοις

M. G. Ald. Rob. Τurn.

λέπτοις

Bess. Flor.

ἀέπτοισι

, cum glossa

τοῖς μὴ δυναμένοις πτῆναι

, Farn. et sic Vict. Scribendum erat

δρόσοις ἀέπτοις

. Verissime scholiastes in M.

ἀέλπτοις δέ, τοῖς ἕπεσθαι γονεῦσι μὴ

(μὴ omittit M.)

δυναμένοις

, quae interpretatio ad

ἀέπτοις

pertinet. Blomfieldius coniecit

ἀλέπτοις

, quod vocabulum proprie significaret pullum ovo nondum exclusum,

ἄεπτος

in omnes analogiae regulas peccare ratus. De analogia quod dicit, neque Aristophani grammatico ita visum esse ex scholiis ad Il. I. 567. patet, et falsum esse vel

ἄαπτος

, quod eodem modo formatum est, demonstrat. Wellauerus non dubitavit

λεπτοῖς

reponere, facili ad litteras emendatione: at illud ostendendum erat, potuisse catulos leonum

λεπτούς

dici. μαλερῶν λεόντων

μαλερῶν ὄντων

M. G. Bess. Ald. Turn. Vict.

μαλερῶν ὄλτων

Rob. Posteriorem vocem omittunt Flor. et Farn. in quo

τῶν φθαρτικῶν πετεινῶν

adscriptum est. Etym. Μ. p. 377, 37.

ἔρσαι, αἱ ἐν ἔαρι γεννηθεῖσαι· ἢ αἱ ἁπαλαὶ καὶ τελείως νέαι, μεταφορικῶς, ὡς καὶ Αἰσχύλος ἐν Ἀγαμέμνονι τοὺς σκύμνους τῶν λεόντων δρόσους κέκληκε, μεταφράζων τοῦτο

. Inde Stanleius correxit

μαλερῶν λεόντων

133

135. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-89

ὀβρικάλοις ἔπι τερπνά

ὀβρικάλοις

Flor. Farn.

ὀβρικάλοισι

M. Bess. Rob. Turn. Vict.

ἀκρικάλοισι

G. Ald. Aelianus V. H. VII. 47.

τῶν δὲ ὑστρίχων καὶ τῶν τοιούτων ἀγρίων τὰ ἔκγονα ὄβρια καλεῖται, καὶ μέμνηται Εὐριπίδης ἐν Πελιάσι τοῦ ὀνόματος, καὶ Αἰσχύλος ἐν Ἀγαμέμνονι καὶ Δικτυουλκοῖς

. Hesychius

ὀβρικάλοις, τοῖς τῶν θηρίων ἐκγόνοις

. Photius

ὄβρια καὶ ὀβρίκαλα, τὰ τῶν λεόντων καὶ λύκων σκυμνία. Αἰσχύλος Δικτυουλκοῖς

. Eustathius p. 1395, 47.

ἐκεῖθεν καὶ ὀβρίκαλα παρὰ Αἰσχύλῳ λεόντων σκυμνία, τὰ δηλαδὴ καὶ ὄβριμα καὶ καλά

. Εt p. 1625, 42.

ὑστρίχων δὲ καὶ τῶν τοιούτων ἔβρια καὶ ὀβρίκαλα, ὧν χρῆσις καὶ παρ' Αἰσχύλῳ ἐν Ἀγαμέμνονι

. Idem p.291, 16.

Αἰσχύλος δὲ ὀβρίκαλά φησι τοὺς λεοντιδεῖς

, ubi de

ἅπαξ λεγομένοις

. Post

ὀβρικάλοις

vel

ὀβρικάλοισι

vulgo statim scriptum est

τερπνά

cum sequentibus verbis coniunctum. In Farn. ad

τερπνὰ

adscripta glossa

ἄρτεμις

. Scribendum videtur

θηρῶν ὀβρικάλοις ἔπι τερπνά

, ut

τερπνά

passive dictum sit, laeta. Non puto Aeschylum nisi addito

ἔπι

sic dicturum fuisse, sed omiserunt librarii

ἔπι

, quia

τερπνά

ξύμβολα

referebant. At id absurdum ad sententiam, pravumque ad metrum est, quod dactylicum esse debet.

135

136. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-90

αἰτεῖ Ad

αἰτεῖ

adscriptum

με

in Farn. κρᾶναι M. G. Bess. Ald. Rob.

κρᾶναι

Flor. Farn. Turn. In M. ad hunc versum hoc scholion adscriptum est,

τὰ σύμβολα αἰτεῖ με φάναι

. In Farn.

κρᾶναι

ita explicatur,

τελέσαι, ἀντὶ τοῦ φᾶναι τελεσθῆναι

. Hinc Victorius

φάναι

posuit. Scribendum erat

κρῖναι

136

137. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-91

κατάμομφα

κατάμορφα

Rob. φάσματα

φάσματα στρουθῶν

M. G. Bess. et edd.

φάσματα τῶν στρουθῶν

Flor. Farn. Porsonus Adv. p. 157. (138.) deleri iussit

στρουθῶν

, ut adscriptum ex Il. II. 311. Sed hoc vel quia sic iusta catalexis deesset fieri non potest. Molestum est autem

ξύμβολα

φάσματα

iungi, quorum alterutrum satis erat. Scribendum

φάσματι τῷ στρουθῶν

. Scholiastes

στρουθῶν

interpretatur

τῶν ἀετῶν

. Id probari non potest. Alienum est enim quod Eustathius p. 228, 38. docet,

στρουθόν

esse etiam

γενικὴν λέξιν

, his verbis usus Aelii Dionysii,

ἄγριαι στρουθοὶ αἱ στρουθοκάμηλοι

. Immo notum ex Iliade passerum augurium intelligendum est, quo Troiam decimo anno captum iri significabatur. Id augurium cum altero aquilarum augurio comparat Calchas. Anaglyphum, in quo utrumque coniunctum est, commemoravi ad v. 116.

137

138. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-92

ἰήϊον

ἴον

Ald. Turn.

ἴκιον

Rob. Non Apollinem ad avertendam Dianae iram invocat Calchas, sed Paeanem, qui, quisquis est, non est frater Dianae.

138

139. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-93

ἀντιπνόους

ἀντιπρόους

ἀντὶ πνόους

Ald. χρονίας ἐχενῇδας ἀπλοίας

χρονίας

Farn. habet post

ἐχενηίδας

: sic enim libri.

ἀπλοίας

Turn. Vict.

ἀπλοΐας

M. G. Bess. Rob.

ἁπλοΐας

Αld.

ἀπλοΐδας

Flor. Farn.

139

140. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-94

τεύξῃ, σπευδομένα Ex scholiastae adnotatione,

ὦ Ἄρτεμι

, patet fuisse qui

τεύξῃς

legerent.

σπευδομένα

Μ. Bess. Flor. Farn. Rob. Vict.

σπευδόμενα

, sic, sed mutatum in

σπενδόμενα

, G. Inde

σπενδομένα

Ald. Turn. Reprehensum ab Elmsleio ad Med. v. 179. medium

σπεύδεσθαι

tuitus est Blomfieldius Eumenidum v. 355. cui loco minime fidendum est. Hic quidem etsi

σπερχομένα

scribere poterat poeta, tamen, quoniam ipsi Dianae hoc sacrificium fit, recte usus est medio

σπευδομένα

. Qui

ἑτέραν

infaustam interpretantur, inferunt quod noluit poeta dicere. Respexit is Iphigeniae immolationem, quae

ἑτέρα

est, alia quam aquilarum, quas

μογερὰν πτάκα θυομένους

dixerat.

140

141. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-95

σύμφυτον

συμμενεῖ φυτὸν

pro

σύμφυτον

Bess. Videtur librarius

μενεῖ

, interpretationem ad

μίμνει

adscriptam, textui intulisse. δεισήνορα φωτός Bene vidit Lachmannus deesse post

δεισήνορα

unum trochaeum, quem tamen non apte per

μ' ἦν

supplendum coniecit: quamquam minus etiam probari potest quod mox scripsit

μίμνει γὰρ ὁ φοβερά

, sententia pariter ac metro adversantibus. Numero quidem per novem dactylos porrecto non offenderer, nisi sic

μίμνει

obscuraretur,

γάρ

autem erigeretur. Credibilius est

φωτός

excidisse. Erant autem hi versus 138 – 143. aliter atque vulgo factum est disponendi.

141

142. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-96

γὰρ omittunt Flor. Farn. παλίνορτος Μ. (sic M.) Bess. G. Flor. Farn. Ald. Rob.

παλίνορσος

Turn. Vict. Etym. Μ. p. 648, 27.

παλίνορσος. παρὰ τὸ ὄρω γίνεται ῥηματικὸν ὄνομα ὀρτός, καὶ παλίνορτος, ἐχρῆν διὰ τοῦ τ γράφεσθαι, οὐχὶ διὰ τοῦ σ, ἵν᾽ ᾖ ὁ πάλιν ὡρμημένος, σημαίνει δὲ τὸ ὀπισθόρμητος, ἐκ τοῦ πάλιν, τοῦ σημαίνοντος τὸ εἰς τουπίσω, καὶ τοῦ ὄρσω Αἰολικοῦ μέλλοντος.

Quae adnotatio ad Il. III. 33. pertinet.

142

143. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-97

μνάμων

μνάμην

Ald. Turn. sed G. cum ceteris

μνάμων

143

145. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-98

ἀπέκλαγξεν

ἀπέκλαιξεν

Μ. G. Ald. Ceteri

ἀπέκλαγξεν

145

146. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-99

οἴκοις

οἶκος

Flor.

146

147. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-100

τοῖς δ᾽ Vict. ὁμόφωνον

ὠμόφωνον

Bess.

ὁμόφρονον

Ald. unde Turn.

ὁμόφρων ὤν

. Sed G. cum ceteris

ὁμόφωνον

147

148. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-101

αἴλινον αἴλινον

αἴλινον

semel Flor. τὸ δ'

τόδ'

G. Ald. Rob. Turn.

148

149-150. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-102

εἰ τόδ᾽ αὐτῷ Incipit carmen universi chori trochaeo semanto.

εἰ τό δ᾽ αὖ τῷ

Αld.

εἰ τὸ δ᾽ αὐτῷ

Rob.

151. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-103

τοῦτό νιν

τοῦτον νίν

G. Ald. προςεννέπω

προςἐννέπω

πρὸς ἐννέπω

Rob.

151

154. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-104

Διός, εἰ τὸ μάταν

Διὰ

Ald.

Δία

Turn. Sed

Διός

ut ceteri G. Deinde libri

εἰ τόδε μάταν

, praeter Farn. in quo ex Triclinii emendatione

εἶχε μάταν

est.

εἰ τό γε μάτας

Auratus, et

μάτας

vel

ματᾶν

placet Blomfieldio. Legisse videtur

μάτας

scholiastes, cuius haec interpretatio est,

εἰ τὸ τῆς ματαιότητος ὀφείλει τις ἀποσείσασθαι τῆς γνώμης, Δία νομιζέτω

. Habuit

μάταν

alius scholiastes, cuius explicationem (quae non est in Rob. neque in codicibus M. G.) edidit Stephanus,

ἐγώ, φησί, πάντα ἐρευνῶν καὶ πάντα ἐξετάζων ὡς ἐν σταθμῷ τινί, οὐκ ἔχω ὁμοιόν τι εὑρεῖν τῷ Διῒ, εἰ χρὴ ἀληθῶς ἀποβαλεῖν ἀπὸ τῆς φροντίδος καὶ τοῦ λογισμοῦ μάταιον ἄλλο ἄχθος, τὸ γὰρ περί τινων ἄλλων διαλογίζεσθαι μάταιον ἐστὶν ὄντως ἄχθος. ἡ δέ γε περὶ θεοῦ ἔννοια καὶ τὸ διὰ μνήμης ἐκεῖνον ἔχειν ἀεί, οὐ μόνον ἄχθους παντός ἐστιν ἀπηλλαγμένον, ἀλλὰ καὶ χαρᾶς ἀφάτου τὴν καρδίαν πληροῖ. ὡς καὶ Εὐριπίδης φησίν, “ἦ μέγα μοι τὰ θεῶν μελεδήμαθ', ὅταν φρένας ἔλθῃ, λύπας παραιρεῖ.” τοῦτο δὲ ὅμοιόν ἐστι τῷ “ἐμνήσθην τοῦ θεοῦ, καὶ εὐφράνθην.” ταῦτα δὲ ἄγαν ἐστὶν εὐσεβῆ.

Quae adnotatio ita comparata est, ut suspiceris, qui eam scripsit, in codice suo legisse

εἴ τι μάταν ἄλλο φροντίδος ἄχθος

. Sed quidquid ille legit, a poetae mente longe aberravit. Recte Porsonum ex Pauwii coniectura scripsisse puto

εἰ τὸ μάταν

. Vocat chorus suam sollicitudinem

τὸ μάταν ἄχθος

, quia caussam eius non idoneam esse videt.

154

155. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-105

ἐτητύμως

ἐτυτήμως

G. Ald.

155

158. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-106

οὐδὲ λέξεται πρὶn ὤν

οὐδὲν λέξαι

M. G. Bess. Flor. Ald. Rob. Turn.

οὐδέν τι λέξαι

Farn. Vict. Deinde

πρὶν ἄν

Turn. Ceteri

πρὶν ὤν

. Schutzius scripsit

οὐδὲν ἂν λέξαι

, quod non recte interpretatus est

nec quicquam nobis dicere possit

, quum deberet,

nullius momenti est

. Monui in addendis ad Eur. Suppl. v. 612. et ad Vigerum adn. 189. Aristophanes Eq. v. 334.

νῦν δεῖξον ὡς οὐδὲν λέγει τὸ σωφρόνως τραφῆναι

. Athenaeus XIV. p. 628. D.

εἰ δέ τις ἀμέτρως διαθείη τὴν σχηματοποιΐαν καὶ ταῖς ᾠδαῖς ἐπιτυγχάνων μηδὲν λέγοι κατὰ τὴν ὄρχησιν, οὗτος δ᾽ ἦν ἀδόκιμος

. Non recte haec intellecta erant. Hoc dicit, si quis cantu probaretur, nihil autem valeret saltando, contemnebatur. Blomfieldius, qui

οὐδὲν ἂν δείξαι πρὶν ὤν

legendum coniecit, id ut esset, non se quicquam fuisse ostendet, non videtur animum neque ad

πρίν

attendisse, neque ad totam sententiam, quae haec potius esse deberet, non se nunc aliquid esse ostendet, nec denique ad numeros, in quibus dubitari non potest quin vitiosus sit spondeus. Isque etiam Schützianae emendationi refragatur, praesertim quum vel praeter numeros poeta rectius

λέγοι

dicturus fuisse videatur. Scribendum puto

οὐ λελέξεται πρὶν ὤν

, neque, qui antea potens erat, non dicetur fuisse, i. e. ille dicetur non amplius esse. Ceterum recte haec interpretatus est Schützius, Vranum et Saturnum dici videns, qui ante Iovem regnaverint, recteque quum illa comparans in Prometheo v. 960.

οὐκ ἐκ τῶνδ᾽ ἐγὼ δισσοὺς τυράννους ἐκπεσόντας ᾔσθόμην, τρίτον δὲ τὸν νῦν κοιρανοῦντ᾽ ἐπόψομαι αἴσχιστα καὶ τάχιστα

, tum quae de Vrano Hesiodus narrat in Theog. v. 154. seqq. Nam hunc

παμμάχῳ θράσει βρύοντα

dicit Aeschylus propter saevitiam, qua quiqui ei nati sunt filii, eos non sivit in lucem prodire, sed sub terra occuluit.

158

162. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-107

φρενῶν

φρονῶν

Rob.

162

164. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-108

τῷ πάθει μάθος Libri omnes

τῷ πάθει

, ad quod in M. adscriptum est

τῷ παθεῖν

. Deinde

μάθος

M. Bess. Farn. Ald. Rob. Turn.

μάθος

, ultima syllaba punctis notata, supra autem scripto

ος

, G.

μά

, supra scripto

, et super ea littera

, Flor.

τῷ πάθει μάθον

Vict. Schützius

τὸ

pro

τῷ

, quod receperunt Porsonus et Blomfieldius. Recte se habere

τῷ πάθει μάθος θέντα

vidit Wellauerus. Iuppiter dicitur

βροτοὺς φρονεῖν ὁδῶσαι θεὶς τῷ πάθει μάθος κυρίως ἔχειν

164

166. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-109

πρὸ καρδίας

πρὸς καρδίας

Turn. Gravissima, sed obscurius expressa sententia non videtur satis percepta esse. Ad

στάζει

ex sequentibus, ut particula post posita ostendit, accusativus

τὸ σωφρονεῖν

supplendus est.

Μνησιπήμων πόνος

, etsi conscientiam malefactorum significari patet, tamen utrum, ut Blomfieldio placuit, angor sit ex recordatione malorum, an quod mihi et aptius et fortius dictum videtur, angor excitans vel recordationem peccatorum vel cogitationem poenarum, valde ambigi potest. Certe

μνησιπήμων

similiter ut in contrariam partem

λαθικήδης

dictum videtur. Vtcumque est, eadem ambiguitate Latine dicas

instillat et in somno cordi moderationem admonitor malorum labor, et venit illa ad invitos

166

169. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-110

δέ που

δε που

Ald. Rob. βίαιος

βίαιος

M. Bess. Flor. Farn. Ald. Vict. et e correctione G.

βιαίῳ

Rob.

βίαιος

Turn. et ante correctionem G. Quod Schützius in ultima editione posuit,

βίαια

, sensu carere visum Wellauero, verissima est Bothii emendatio.

Βίαια

sic adverbialiter dictum est in Suppl. v. 789. Versus harum stropharum ultimus recte a Bothio factus est trimeter brachycatalectus, neque credibile est in antistrophico versu Aeschylum non

παλιρρόθοις

scripsisse, sed aliud quid, veluti

παλιρροθίοις

, quo vocabulo Oppianus Hal. V. 220. utitur. Ab sensu autem loci Bothius aeque ut alii aberravit, quum

βίαια

potenter vertit. Hoc dicit poeta, malis ut corrigantur homines deorum forsitan benignitate institutum esse, per vim imperia sua exsequentium, si sponte sua virtutem colere mortales negligant. Blomfieldio

δαιμόνων χάρις

ab interpretibus mirum in modum pro dono deorum accepta esse visa est. Magis mirum est ipsum non sic, sed de reverentia diis adhibenda accepisse.

169

172. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-111

Ἀχαιϊκῶν

ἀχαιικῶν

M. G. Bess. Flor. Farn. Ald. Rob.

ἀχαιικῶν

Turn. Vict.

172

174. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-112

ἐμπαίοις τύχαισι

ἐκπαίοις τύχεσι

Ald. unde

ἐμπαίοις τείχεσι

Turn.

ἐμπαίοις τύχαισι

G. ut ceteri praeter Flor. qui

ἐμπαίοις τύχαις

habet. συμπνέων

συμπνέει

Farn.

174

175. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-113

ἀπλοίᾳ

ἀπλοΐᾳ

M. G. Bess. Farn.

ἀπλοίῳ

Ald.

ἀπλοίᾳ

Rob. Turn. Vict. κεναγγεῖ

κενάγει

Ald.

κεναγγεῖ

Turn.

175

176. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-114

Ἀχαιϊκὸς

ἀχαικὸς

M. G. Bess. Farn. Ald. Rob. Turn.

ἀχαιικὸς

Vict.

176

178. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-115

NA Livius XXVIII. 6. de Chalcide,

ex patenti utrimque coactum in angustias mare speciem intuenti primo gemini portus in ora duo versi praebuerit: sed haud facile alia infestior classi statio est. nam et venti ab utriusque terrae praealtis montibus subiti ac procellosi se deiiciunt, et fretum ipsum Euripi non septies die, sicut fama fert, temporibus statis reciprocat, sed temere in modum venti nunc huc nunc illuc verso mari velut monte praecipiti devolutus torrens rapitur. ita nec nocte nec die quies navibus datur.

178

182. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-116

νεῶν τε καὶ Porsonus. Libri

ναῶν καί

182

183. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-117

παλιμμήκη

πολυμήκη

Flor. et supra adscripto

παλίμμ

Farn.

183

184. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-118

τρίβῳ exquisitius dictum pro

τριβῇ

. V. Steph. Thes. κατέξαινον

κατέξενον

, sed

αι

ad penultimam syllabam superscripto, M.

κατάξενον

Bess. Ἄργους Libri

ἀργείων

. Scribendum

Ἄργους

184

185. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-119

ἐπεὶ

ἐπειδὴ καὶ

Rob.

185

187. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-120

πρόμοισιν

πρόμοις

M. G. Bess. Ald. Rob.

πρόμοισι

Flor. Turn. Vict.

187

188. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-121

ἔκλαγξεν Porsonus. Libri

ἔκλαγξε

188

189. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-122

Ἄρτεμιν, ὥςτε

ὡς τε

Farn. Rob. Turn.

ὅς τε

Ald. Recte ceteri. βάκτροις

μάκτροις

Rob.

189

192. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-123

τότ᾽ Libri

τόδ᾽ εἶπε φωνῶν

, nisi quod

τό δ᾽ εἶπε φρωνῶν

est in Ald. Haec verba quum aperte repetant quod v. 171. dici coeptum erat,

καὶ τόθ᾽ ἡγεμὼν ὁ πρέσβυς

, non

τόδε

, sed

τότε

dici postulant. Vidit hoc Stanleius, cuius emendationem eo minus dubitavi recipere, quod, pronomine si uti voluisset poeta, credibilius est

τάδε

dicturum fuisse.

192

193. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-124

πιθέσθαι Turn.

πειθέσθαι

M. G. Bess. Ald. Rob.

πείθεσθαι

Farn. Vict.

193

196. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-125

παρθενοσφάγοισιν M. G. Ald. Rob. Turn.

παρθενοσφάγοισι

Farn. Vict.

παρθενοσφάγοις

Flor.

196

197. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-126

ῥεέθροις πατρῴους χέρας πέλας βωμοῦ Vulgo legitur

ῥεέθροις πατρῴους χέρας βωμοῦ πέλας

. Quod Porsonus scripsit,

ῥεέθροις

, habet Farn. ex Triclinii, ut patet, coniectura. Deinde

πατρῴοις

πατρώοις

Ald.

πατρώας

Bess. Tum

πέλας

mendose Ald.

Βωμοῦ

credibile est ab interprete profectum esse. Deleto hoc vocabulo et mutato verborum ordine usitatum metrum sic restitui,

πέλας πατρῴους χέρας ῥεέθροις

. Ῥέεθρα, quae forma multo usitatior tragicis est quam contracta, ad profusum sanguinem rettulit Aeschylus, quum alibi, saltem apud tragicos, tantum de fluviis dictum inveniatur.

197

199. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-127

πῶς

τί πῶς

Μ. G. Bess. Flor.

τὶ πῶς

Rob.

τί; πῶς

Vict.

τί πως

Ald. Turn. λιπόναυς γένωμαι

λιπόναυς τε γένωμαι

M. G. Ald. Rob. Turn. In Bess.

τε

supra adscriptum est.

λειπόναυς τὲ γένωμαι

Flor. Vict. Veram scripturam

πῶς λιπόναυς γένωμαι

, quam Porsonus restituit, habet Farn. Male plerique interpretes

λιπόναυς

active dictum putarunt. Hoc dicit, quomodo a classe destituar, orbatus sociis? Nam si nolet immolare filiam, destituent eum qui se socios praebuerunt expeditioni in ipsius et fratris gratiam susceptae.

199

200. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-128

ἁμαρτών

ἁμαρτῶν

200

202-204. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-129

αὐδᾷ περιόργως ἐπιθυμεῖν θέμις

ὀργᾷ

vel

ὀργᾷ

G. Bess. Flor. Ald. Turn. Vict.

ὀργαὶ

Rob. In G.

αὐδᾷ

ὀργᾷ

superscriptum.

αὐδᾷ

, cum glossa

λέγει ὁ μάντις

, Farn. In M. G. hoc scholion est,

τῷ τρόπῳ γὰρ αὐδᾷ ὁ μάντις δηλονότι. Scribendum ὀργᾷ, τῷ τρόπῳ. γρ. αὐδᾷ, ὁ μάντις δὴ λοιπόν

. Ex iis, qui vulgatum

ὀργᾷ

explicare studuerunt, fuere qui verba haec,

ὀργᾷ περιόργως

, fortasse quod

περιόργως

etiam

ὑπεροργῶντως

significat, de Diana, quae irata eiusmodi sacrificium exigeret, dictum existimarent. Quo factum ut Casaubonus adscripserit

ἐπιθυμεῖ Ἄρτεμις

et Ruhnkenius ad Timaeum p. 194. tacens posuerit

παρθενίου θ' αἵματος ὀργῇ, περιέργως τ᾽ ἐπιθυμεῖ Ἄρτεμις

, non laudabili levitate metrorum negligens. Sed ne sententiam quidem haec ratio aptam praebet, propter adiectum

παυσανέμου

, quod hic aperte non ornatus caussa, sed significanter ob rem ipsam est additum. Sacrificium si sibi poscit Diana, poscit, ipsa ut placetur, non ut cessent adversi venti. Illi vero interpretes, quibus

ὀργᾷ

cum scholiasta non pro verbo, sed pro nomine accipere placuit, quod fecerunt H. Vossius, Blomfieldius, Wellauerus, quam moleste inutili additamento oneraverint orationem, non opus est demonstrari. Ὀργᾷ nihil aliud est quam error librarii, ad sequens vocabulum

περιόργως

aberrantis. Recte vero se habet

αὐδᾷ περιόργως ἐπιθυμεῖν θέμις

, vales dicit fas esse avide expetere ventos pacans sacrificium virgineumque sanguinem. De indeclinabili

θέμις

dixi ad Soph. Oed. Col. v. 1189. Non intellectus hic usus fecit ut

εὖ γὰρ εἴη

θέμις γὰρ εὖ

scriberetur in Flor. Farn. Quod reliqui libri habent,

εὖ γὰρ εἴη

, ita explicandum est, ut omissa censeatur sententia, ad quam

γάρ

referatur: sic fiat. Ita quod brevissime dixit poeta, accipiendum est hunc in modum, nam, quoniam evitari non potest, optandum ut bene vertat.

205. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-130

λέπαδνον

λέδαπνον

Bess.

205

206. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-131

δυςσεβῆ

δυσεβῆ

Flor. τροπαίαν

τρόπαιαν

G. Ald.

206

207. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-132

τόθεν

ὅθεν

pro

τόθεν

Turnebus.

207

208. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-133

τὸ παντότολμον Μ. G. Bess. Flor. Farn.

τόπαν τότολμον

Αld.

τὸ ταυτότολμον

Rob.

τὸ πάντολμον

Turn. Vict.

208

209. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-134

βροτοὺς Omnes libri

βροτοῖς

, quod servavit Porsonus una cum mala post hanc vocem plena interpunctione, quae in Ald. recte posita est post

μετέγνω

. Schützius quum recte corrigeret

βροτοὺς

, peccavit eo, quod non ad sequentia hoc verbum rettulit. Id et ego feci et Blomfieldius. Perperam sic emendatum esse pronuntiavit parum considerate G. Bernhardy in Syntaxi p. 93.

209

212. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-135

γυναικοποίνων πολέμων ἀρωγὰν

γυναικοποίνῳ πολέμῳ ἀρωγὸν

infelici coniectura Turnebus.

212

213. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-136

προτέλεια

προτέλειῳ

προτελείῳ

Ald. Turn. Ceteri recte

προτέλεια

213

214. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-137

NA Male strophas distinxerat Canterus. Correctae sunt a me, ab Erfurdtio, a Blomfieldio.

214

215. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-138

παρθένειόν τ'

παρθένιον

M. G. Bess. et edd. Emendate

παρθένειον

Flor. Farn. Copulam

τ'

addendam esse primus vidit Pearsonus.

215

216. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-139

βραβῆς

M. G. Ald. Rob.

βραβεῖς

Turn. Vict.

βραβῆς

Bess. Flor. Farn.

216

217. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-140

φράσεν δ᾽ ἀόζοις Flor. Turn.

φράσεν δ᾽ ἐν ὄσσοις

Farn. μετ' εὐχάν Post

εὐχὰν

Ald. ut in fine versus puncto distinguit, Turn. commate, quem plerique secuti sunt. Recte eam distinctionem omisere Rob. Vict. Nam

μετ' εὐχὰν

cum

λαβεῖν

coniungendum est.

217

218. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-141

χιμαίρας

Flor. Farn. Turn. Vict.

χιμαίρας

M. G. Bess. Ald. Rob. ὕπερθε Flor. Vict. Ceteri recte

ὕπερθε

218

219. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-142

περιπετῆ

περιπετεῖ

G. Ald. sed in G.

εῖ

a pr. manu in

ῆ

mutatum.

219

220. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-143

λαβεῖν

βαλεῖν

Farn. ἀέρδην

ἀέρδειν

Flor.

220

221. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-144

καλλιπρώρου

καλλιπρώιρου

Μ.

καλλιπρώρου

Bess. Flor. Farn. Rob. Turn. Vict.

καλλιπρώιρον

καλλίπρωρον

Ald. φυλακὰν κατασχεῖν

φυλακ᾽ ἀγκατασχεῖν

Ald. unde

φύλακ᾽ ἀγκατασχεῖν

Turn. Sed G. ut ceteri

φυλακὰν κατασχεῖν

221

223. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-145

τ' M. G. Bess. Flor. et edd.

δ'

Farn. ἀναύδῳ

ἀναύδων

Flor.

223

224-225. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-146

κρόκου βαφὰς δ᾽ ἐς πέδον χέουσα ἔβαλλ᾽ ἕκαστον θυτήρων

δ'

omittit Farn.

χέουσα ἔβαλλ'

Μ. Bess. Farn. Rob. Turn.

χέουσα ἔβαν

G. Ald.

χέουσ' ἔβαλ'

Flor. Vict. Deinde

ἕκατον

Bess. Non credam isto hiatu

χέουσα ἔβαλλ'

Aeschylum non abstinuisse. Suspicetur quis forsitan, quoniam post

βαφὰς

in Farn.

δ'

omissum est, scribendum esse

χέουσά δ'

. Sed et parum elegans haec collocatio est et syllabam in fine versus longam requirimus. Scripsisse videtur Aeschylus

κρόκου βαφὰς δ᾽ ἐς πέδον χέουσ', ὧδ᾽ ἔβαλλ᾽ ἕκαστον θυτήρων

. Qui cum Stanleio

κρόκου βαφάς

de sanguine intelligendum censuerunt, non cogitarunt mox dicere chorum

τὰ δ᾽ ἔνθεν οὔτ᾽ εἶδον οὔτ᾽ ἐννέπω

. Nec sanguis nec vittae intelligendae, de quibus Lucretius immolationem Iphigeniae describens I. 88.

cui simul infula virgineos circumdata comtus ex utraque pari malarum parte profusa est

. Qui non abiectas, sed aptatas capiti vittas dicit. Eaeque non croceae, sed albae erant. Aliud est quod Aeschylus narrat. Iusserat Agamemno prehendi Iphigeniam obvolutamque vestibus ne mala imprecaretur ad aram sisti. At illa reiecto croceo velamine, quo ut regia virgo induta erat, sponte vocem comprimit, satis habens adspicere duces, tamquam verba factura.

226. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-147

ἀπ᾽ ὄμματος βέλει

ἀπὸ ὄμματος βέλει

Μ.

βέλει ἀπ᾽ ὀμμάτων

Farn.

226

230-232. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-148

ἔμελψεν M. Bess. Flor. Farn. Vict.

ἔμελθεν

G. Ald. Rob.

ἔμελλεν

Turn. Ἔμελψεν aperte ineptum est. Neque enim illo aevo in conviviis cantabant virgines, quaeque id Aeschyli tempore faciebant, tibicinae erant et saltatrices, et arte illa et corpore quaestum facientes. Scribendum

ἤνυσεν

, quoniam illi saepe in hospitali domo patris ad mensam convenerant. ἁγνᾷ Schutzius: libri

ἁγνά

. αὐδᾷ M. Bess. Turn. Ceteri

αὐδᾷ

. τριτόσπονδον

τριτοσποδον

Rob. εὔποτμον Μ. G. Bess. et edd.

εὐπόταμον

Flor.

εὔποτον

Farn. Elmsleium secutus Blomfieldius

εὔποτμόν τ'

addita copula scripsit. Scribendum potius videtur

εὐπότμαν

. Codicis Flor. scriptura ex

εὔποτμον

orta est. De his formis v. Lobeckium ad Ai. v. 604. In explicando hoc loco mirum quantum a vero aberraverint interpretes. Scholiastes

ἀταύρωτος

interpretatur

ἄζευκτος, παρθενική

. Hesychius

ἀταύρωτος, ἄζυγος, καὶ παρθένος, παρ᾽ ὅσον ἐξεῖχθαι γάμοις αἱ γεγαμημέναι λέγονται

. Vide etiam Eustathium p. 259, 9. 1554, 28. et Valckenarium animadv. ad Ammonium p. 40. seq. Non negaverim hoc significatu potuisse hanc vocem ab aliquo tragico usurpari. Sic Aeschylus infra v. 1054.

ἄπεχε τῆς βοὸς τὸν ταῦρον

, et Horatius

nondum subacta ferre iugum valet cervice, nec tauri ruentis in Venerem tolerare pondus

. Eiusmodi locum in mente habuisse videtur Aristophanes in Lysistrata v. 217. quem versum afferens Suidas scripsit

σταυρώτη, ἀντὶ τοῦ ἁγνὴ καὶ ἄμικτος. ταῦρος γὰρ τὸ αἰδοῖον τοῦ ἀνδρός, καὶ διὰ τοῦτο ἀταυρώτη ἡ ἁγνὴ ἢ ἄζευκτος γάμου καὶ ἀζυγής

: quam obscenam explicationem mirum est probare potuisse Blomfieldium. Idem Suidas mox addit

ἐπειδὴ οἱ ταῦροι κατωφερεῖς· “οἴκοι δ᾽ ἀταυρώτη διάξω τὸν βίον.”

Ab Aeschyli loco haec significatio tam aliena est quam quod maxime. Quid enim attinebat hic virginem incorruptam vocari Iphigeniam? Immo

ἀταύρωτος

est non efferata. Hoc enim dicit poeta, puellam, non indignatam quod immolaretur, pio silentio honorasse sortem patris, faustam futuram per hoc sacrificium. Euripides Med. v. 91.

ἤδη γὰρ εἶδον ὄμμα νιν ταυρουμένην τοῖςδ'

. Et v. 190.

καίτοι τοκάδος δέργμα λεαίνης ἀποταυροῦται δμωσίν

. Eodem pertinent haec in Herc. fur. v. 867.

καὶ διαστρόφους ἑλίσσει σίγα γοργώπους κόρας, ἀμπνοὰς δ᾽ οὐ σωφρονίζει, ταῦρος ὡς ἐς ἐμβολήν, δεινὰ μυᾶται δέ

. Recte vero Schützius

ἁγνᾷ αὐδᾷ

, quod eodem modo dictum quo

τὸ τῆς εὐφήμου στόμα φροντίδος ἱέντες

apud Sophoclem Oed. Col. v. 131. Τριτόσπονδον autem

αἰῶνα

quum dicit, de quibus verbis videndum Blomfieldii glossarium, ad libationem respicit Iovi Servatori factam, qui scilicet servaturus sit classem adversis ventis ab destinato cursu prohibitam.

234. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-149

ἄκραντοι

ἄγραντοι

Ald.

ἄχραντοι

Turn. Dicit hoc universe, non vana est ars Calchantis. Respicit enim quae supra commemoraverat v. 126. seqq. non ex omni parte prospere successuram esse expeditionem, quumque modo de impio facto Agamemnonis dixisset, simul ex hoc aliquid mali nasciturum praesagit.

234

235-236. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-150

τοῖς μὲν παθοῦσιν μαθεῖν ἐπιρρέπει

δίκα δύς τοῖς

error Aldinae a Turnebo repetitus. Deinde omnes libri

παθοῦσι

. Sensus est, iustitia his quidem (eos dicit qui virginem immolarunt) experiundo admovet cognitionem futuri. Id supra dixerat

πάθει μάθος ἔχειν

. Activum est

ἐπιρρέπει

, ut Eum. v. 875.

οὔτἂν δικαίως τῇδ᾽ ἐπιρρέποις πόλει μῆνίν τιν ἢ κότον τίν ἢ βλάβην στρατῷ.

Et apud Theognidem v. 157.

Ζεὺς γάρ τοι τὸ τάλαντον ἐπιρρέπει ἄλλοτε ἄλλως

237. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-151

τὸ προκλύειν δ᾽ ἐπιγνοιη· προχαιρέτω Libri

τὸ δὲ προκλύειν

, nisi quod in Farn. haec verba omissa sunt. In M. ab alia manu adiecta sunt. Deinde post

προκλύειν

sequitur

ἐπιγένοιτ' ἂν κλύοις

(sic M. G.

ἀνκλύοις

Rob.)

προχαιρέτω

M. G. Rob. et Ald. nisi quod haec

ἀνηλύοις

habet.

ἐπεὶ γένοιτ᾽ ἂν κλύοις προχαιρέτω

Bess. Flor. et sic etiam Farn.

ἐπεὶ γένοιτ' ἂν ἡ λύσις προχαιρέτω

Turn. Vict. Triclinius, cuius recensionem codex Farn. exhibet, videtur haec sic constituisse,

τὸ μέλλον, ἐπεὶ γένοιτ', ἂν κλύοις

. Aurati coniectura est

ἤλυσις

, in quam Schutzius quoque incidit. Elmsleius quum

τὸ δὲ προκλύειν

in Farn. omissum videret, non satis caute

τὸ προκλύειν

ab interprete adiectum esse iudicavit, quod verbum minime redolet interpretem, aperteque ad haec verba refertur quod sequitur

ἴσον δὲ τὸ προστένειν

. Secutus eum tamen Blomfieldius exhibuit

δίκα δὲ τοῖς μὲν παθοῦσιν μαθεῖν ἐπιρρέπει· τὸ μέλλον δ᾽ ἐπεὶ οὐ γένοιτ' ἂν λύσις, προχαιρέτω

, atque

ἐπεὶ οὐ γένοιτ' ἂν ἡ λύσις

iam alii coniecerant. Sed haec, sive numeros, sive sententiam spectes, non habent quo commendentur. Ad sensum quidem reprehendi non potest

τὸ προκλύειν δ᾽, ἐπεὶ γένοιτ' ἂν ἤλυσις, προχαιρέτω

: sed ita si legitur, debet aliquid omissum ab librariis in strophicis putari, in quibus tamen nulla est omissionis suspicio. Ego non dubitavi reponere, quod in adnotationibus ad Humboldti versionem conieci,

τὸ προκλύειν δ᾽ ἤλυσιν προχαιρέτω.

Nam illud potius

ἐπεὶ γένοιτ' ἂν ἤλυσις

ab interprete adscriptum fuerat.

237

238. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-152

ἴσον

Farn. Ceteri

ἴσον

238

239. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-153

σύνορθρον αὐγαῖς

σύνορθὸν ἀνταῖς

(id est

αὐταῖς

) Μ.

σύνορθὸν αὐταῖς

Rob.

σὺν ὀρθὸν αὐταῖς

G. Bess. Ald. Turn.

σύναρθρον αὔταις

Flor. Farn. Glossa in Farn.

συνηρμοσμένον βοαῖς καὶ θρήνοις

, et alia,

συνίζησις

. Blomfieldius

αὐταῖς

cum Stanleio ad artes Calchantis refert, quod patet quam putidum sit. Nec melius Elmsleii

αὐτᾷ

, scilicet

τῇ δίκῃ

. Mea coniectura est

αὐγαῖς

. Fallitur Wellauerus,

αὐγαῖς

de luce diei intelligi posse negans, nisi accesserit aliquid quod de his sermonem esse indicet. Quasi non

λεύσσειν ὑπ' αὐγάς

per se intelligatur, aut non in hac ipsa fabula v. 1140. legatur

ὥστε κύματος δίκην κλύζειν πρὸς αὐγὰς τοῦδε πήματος πολὺ μεῖζον

. Recte tamen, quamquam non recto usus argumento, coniecisse videtur Wellauerus

σύνορθρον αὐγαῖς

. Orietur, inquit, cum luce solis eventus.

239

240. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-154

πέλοιτο δ᾽ οὖν

πέλοι δ᾽ οὖν

Rob. τούτοισιν

τούτοις

Flor. Vict. Sed

τούτοισιν

M. G. Bess. Farn. Ald. Rob. εὔπραξις quod libri habent, non Graecum esse censuit Lobeckius ad Phryn. p. 501. Scribere possis

εὖ πρᾶξις

, ut dicitur v. 478.

εὖ γὰρ πρὸς εὖ φανεῖσι προσθήκη πέλοι

. Sed

εὔπραξις

defensum est in Parisina editione Thesauri Stephani in v.

εὐθεράπευσις

240

241-242. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-155

NA Vix credas fuisse qui his verbis chorum semet ipsum dicere existimarent, scholiastam secuti, nec viderent quam haec stolida et importuna esset iactatio, praesertim quum in eo sit, ut alloquantur reginam illi, qui se

ὄναρ ἡμερόφαντον ἀλαίνειν

supra dixerunt. Diversae et originis et significationis esse Homeri

ἀπίην γαῖαν

, ex praepositione

ἀπό

dictam, et tragicorum

Ἀπίαν

, appellatam ab antiquissimo rege Apide, bene animadvertit Buttmannus in Lexilogo c. 19. vol. I. p. 67. sed ille quae de aliquot aliorum nominum cum isto Apide cognatione dixit, cur falsa sint, non opus videtur demonstrare.

Ἄπις

, Doricae linguae nomen, cognatum esse cum

ὕδωρ

satis ostendunt quae de Apide praedicat Aeschylus in Suppl. v. 249. seqq.

243. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-156

Χορὸς Πρεσβυτῶν In G. Bess. Flor. Ald. Turn. Vict. et a sec. manu in M. praefixum

ἄγγελος

ἄγγελος φύλαξ

Farn.

φύλ.

Rob. Chori nomen apposuit Stanleius.

243

244. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-157

φωτὸς

ἐπιφωτός

error Aldinae.

244

245. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-158

ἄρσενος

ἄρσενου

ἀρσένου

Ald. Turn.

245

246. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-159

σὺ δ᾽ εἴ τι κεδνὸν

εὖ δ᾽ εἴτε κεδνόν

error Aldinae. Inde

εὖ δ', εἴτε κεδνὸν

Turn.

σὺ δ' εἴτε κεδνὸν

codices et Rob. Vict. sed in M. ultima in

εἴτε

littera e correctione

est. Aurati coniectura est

σὺ δ᾽ εἴ τι κεδνόν

, quam ex margine Askewiana Blomfieldius recepit. Estque id aptius, licet defendi possit

εἴτε

. Nam potius hic est, num quid fausti acceperit quaeri.

246

247. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-160

ἐλπίσιν

ἐλπίσι

M. Bess.

247

248. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-161

σιγώσῃ Clytaemnestrae hunc versum tribuunt Bess. Flor. Farn. Turn.

σιγῶντι

Flor. Farn.

σιγώσης

M. Ceteri

σιγώσῃ

. Correctoris mutatio est

σιγῶντι

, qui haec verba a Clytaemnestra dici putaret. V. ad v. 256.

248

249. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-162

Κλυταιμνήστρα Clytaemnestrae nomen adscriptum in M. G. Ald. Vict.

γυν.

in Bess. Flor. Farn. Omissa personae nota in Rob. Eustathius p. 22, 32. affert

εὐάγγελος ἠὼς γένοιτο μητρὸς εὐφρόνης πάρα

, comparans cum Soph. Trach. v. 95.

249

251. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-163

Χορὸς Πρεσβυτῶν In M. hic et in sequentibus lineola personas distinguit.

Nuntii

nota adscripta in G. Ald. Rob. Turn. Vict. Nulla personae nota in Rob. πεύσει Bess. Ceteri

πεύσῃ

251

253. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-164

Χορὸς Πρεσβυτῶν Versus chori in G. Bess. Flor. Farn. Ald. Turn. Vict. Clytaemnestrae, Clytaemnestrae versus nuntio tributi sunt. Illis Clytaemnestrae nomen, his

χο.

praefixum in Rob.

253

254. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-165

τορῶς

ἦ τορῶς

G. Ald.

254

255. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-166

χαρὰ μ' ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλουμένη Ad Od. XIX. 471.

τὴν δ᾽ ἄρα χάρμα καὶ ἄλγος ἕλε φρένας

, haec habet scholiastes,

Σοφοκλῆς “χάρμα ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλουμένη.”

Aeschyli esse et Barnesium fugit et Buttmannum. Ad eundem Homeri versum Eustathius p. 1872, 64.

ὅθεν λαβών φασι Σοφοκλῆς ἔφη, ὡς χάρμα ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλούμενον

255

Wecklein’s commentary on Agamemnon (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 30–140; Iowa and Harvard OCR collated conservatively. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

1-39. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-1

Prolog. Man erblickt den Wächter auf dem Dache des Atridenpalastes liegend. - Der Prolog besteht in den drei Stücken dieser Trilogie aus einem Monologe, welcher gut motiviert erscheint, auch in den Eumeniden (vgl. zu 1). Einer ausführlicheren Exposition bedarf es hier nicht. Das aufregende Moment wird. 18 f. und 36 ff. von ferne angedeutet. Aus denselben Stellen ergiebt sich, dafs der immer wieder durchbrechende Unmut des treuen Dieners (34 f.) einen tieferen Grund hat. So erweckt schon der Prolog die der Tragödie entsprechende Stimmung. Für die Illusion beginnt die Handlung vor Tagesanbruch. Troja fiel um Mitternacht (Eur. Hek. 914 μεσονύκτιος ὠλλύμαν, wozu der Schol. den Vers der kleinen Ilias: νὺξ μὲν ἔην μέσση, λαμπρὰ δ᾽ ἐπέτελλε σελήνη anführt).

19. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-13

δεσποτουμένου ( Cho.103 , Eum. 530 ): vgl. Tragic. Rom. frgm. inc. 100 ed. Ribb. o domus antiqua, heu quam dispari Dominare domino.

20. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-14

νῦν, jetzt endlich nachdem das ganze Jahr um ist (2). Damit wird motiviert, daſs gleich darauf wirklich das Feuerzeichen erscheint. Vgl. Soph. Oed. T. 73 . Der Mangel der gewöhnlichen Cäsur wird ausgeglichen durch die Elision nach dem dritten Fufs (vgl. 824, 937, 1253, 1266, Cho. 882 , 918, Eum. 907 ), zumal da die nächste Silbe der erste Teil eines zusammengesetzten Wortes ist (vgl. 1033, 1052, 1269, Cho. 1 , Eum. 447 , auch Cho. 150 ).

21. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-15

Nach diesem Vers muſs, wie schon der Schol. bemerkt, eine kleine Pause stattfinden, worauf der Wächter, von seinem Lager aufspringend, mit lautem Ruf das Flammenzeichen begrüfst.

22. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-16

ἡμερήσιον steht gegensätzlich zu νυκτός wie 527 φῶς ἐν εὐφρόνη, Pers. 304 λευκὸν ἦμαρ νυκτὸς ἐκ μελαγχίμου, so daſs νυκτός zuerst im eigentlichen Sinne steht und dann in übertragener Bedeutung gedacht wird.

24. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-17

χάριν, als Dank, zum Dank. Eur. Alk. 1155 χοροὺς ἐπ᾿ ἐσθλαῖς ξυμφοραῖσιν ἱστάναι.

25. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-18

Spätere Grammatiker unterscheiden durch den Accent ἰοῦ ἰοῦ als Ausdruck der Freude von dem klagenden ἰοὺ ιού. Herodian u. a. kennen diese Unterscheidung nicht.

⁴

26. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-19

Die Umschreibung Αγαμέμνονος γυναικί ist im Munde des Wächters anzüglich. Weil der Dichter das Abtreten des Wächters zu motivieren hat, muſs man die Lesart geringerer Handschr. σημανῶ der besseren Überlieferung σημαίνω vorziehen. Die Verwechslung dieser Formen findet sich öfters.

27. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-20

ἐπαντείλασαν: der Wächter ist noch ganz eingenommen von der Beobachtung der Sterne. δόμοις ζα ἐπορθιάζειν wie 1108.

28. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-21

ὀλολυγμόν: Hesych. ὀλολυγή· φωνὴ γυναικῶν ἣν ποιοῦνται ἐν τοῖς ἱεροῖς εὐχόμεναι, Eustath. zu Hom. δ 767 τὸ ὀλολύζειν γυναικεία εὐχὴ λιγύφωνος, Xenoph. Anab. IV 3, 19 ἐπεὶ καλὰ ἦν τὰ σφάγια, ἐπαιάνιζον πάντες οἱ στρατιῶται καὶ ἀνηλάλαζον, συνωλόλυζον δὲ καὶ αἱ γυναῖκες ἅπασαι. Der Wächter denkt also an Dankgesänge von Frauenchören. Vgl. γυναικαῖοι νόμοι 599. τῇδε λαμπάδι τα εὐφημοῦντα.

⁵

32-33. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-22

θήσομαι: die zugefallenen Würfel werden zum Spiel gesetzt. Vgl. Soph. frg. 686 Dind. στέργειν δὲ τἀκπεσόντα καὶ θέσθαι πρέπει Σοφὸν κυβευτήν, ἀλλὰ μὴ στένειν τύχην, Plat. Rep. p. 604 C ὥσπερ ἐν πτώσει κύβων πρὸς τὰ πεπτωκότα τίθεσθαι τὰ αὐτοῦ πράγματα, Ter. Ad. IV 7, 21 Ita vitast hominum, quasi quom ludas tesseris, Si illud quod maxume opus est iactu non cadit, Illud quod cecidit forte, id arte ut corrigas. Der Wurf τρὶς ἓξ war der beste. Hesych. τρὶς ἕξ· νικητήριος βόλος, καὶ παροιμία· τοὶς ἓξ ἢ τρεῖς κύβοι, Diogenian. V 4 το μὲν τρὶς ἓξ τὴν παντελῆ νίκην δηλοῖ, τὸ δὲ τρεῖς κύβοι τὴν ἧτταν. Auf unser Kartenspiel übertragen würde der Ausdruck etwa lauten: „Das Glück meiner Herrschaft ist eine gute Karte für mein Spiel; vier As hat mir diese Feuerwache eingebracht." (Andere betrachten εὐ πεσόντα als Prädikat zu θήσομαι und erklären: „Des Hauses Glück will ich zu meinem Glückswurf machen.")

36. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-23

Hesych. βοῦς ἐπὶ γλώσσῃ· παροιμία ἐπὶ τῶν μὴ δυναμένων παρρησιάζεσθαι. Die dazu gegebene Erklärung ἤτοι διὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ ζώου ἢ διὰ τὸ τῶν᾿ Αθηναίων νόμισμα ἔχειν βοῦν ἐγκεχαραγμένον, ὅνπερ ἐκτίνειν τοὺς πέρα τοῦ δέοντος παρρησιαζομένους ἦν ἔθος erscheint als künstlich. Ahnlich ist die Deutung des Schol. ἢ βάρος ἐπίκειται ἢ φοβοῦμαι ζημίαν ἐπικεισομένην μοι. Richtig aber ist gewiſs in beiden Erklärungen, dafs Furcht vor Strafe als Grund des Schweigens angedeutet wird. Augenscheinlich ist enscheinlich der Ausdruck κλὴς ἐπὶ γλώσσῃ βέβηκεν (Aesch. frg. 307 ἀλλ᾽ ἔστι κἀμοὶ κλὴς ἐπὶ γλώσση φύλαξ, Soph. Oed. Κ. 1052 χρυσέα κλὴς ἐπὶ γλώσσα βέβακε προσπόλων Ευμολπιδᾶν, vgl. auch Anthol. Pal. Χ 42 ἀρρήτων ἐπέων γλώσσῃ σφρηγὶς ἐπικείσθω) mit volkstümlichem Humor, der gern in Bezeichnung von Strafwerkzeugen sich geltend macht, in βοῦς ἐπὶ γλ. βέβηκεν umgestaltet und bedeutet βοῦς ἱμὰς βόειος oder βοεία: der Ochsenziemer oder die Knute, die gefürchtet wird, ist der Schlüssel am Munde. Vgl. Hesych. βοῦς· μάστιξ, Plaut. Asin. I 1, 21 aput fustitudinas ferricrepinas insulas, ubi vivos homines mortui incursant boves. In witziger Weise ist der sprichwörtliche Ausdruck ausgedeutet bei Theogn. 850 βοῦς μοι ἐπὶ γλώσσῃ κρατερῷ ποδὶ λὰξ ἐπιβαίνων Ἴσχει κωτίλλειν καίπερ ἐπιστάμενον. Dem κρατερῷ ποδὶ λὰξ ἐπιβαίνων entspricht das Epitheton μέγας hier wie bei dem Komiker Strattis fr. 67 Κ. βοῦς ἐμβαίνει ( ἐπεμβαίνει) μέγας ( Στράττις εἶπε παρὰ τὴν παροιμίαν τὴν „ βοῦς ἐπὶ γλώττῃ“ Hesych.). Lobeck (Aglaoph. I S. 36) denkt an einen ledernen Riemen, mit dem Verurteilten der Mund verbunden wurde (vgl. H. L. Ahrens Philol. Suppl. I S. 229 ff.), G. Hermann an den schweren Druck des Stierfuſses, unter dem man nichts hervorziehen kann; Schneidewin (Philol. IX S. 149 ff.) bringt das Sprichwort mit den Mysterien in Zusammenhang; Hartung meint, das Schloſs habe die Gestalt eines Stierfuſses gehabt, Margoliouth hält βοῦς für eine Verballhornung von βῦς, das er als Grundwort von βύειν (stopfen) betrachtet.

37. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-24

Dieser Gedanke bezeichnet die Sache genügend, wie es Eur. Hipp. 418 von ehebrecherischen Frauen heifst: πῶς ποτ᾽.. βλέπουσιν εἰς πρόσωπα τῶν ξυνευνετῶν οὐδὲ σκότον φρίσσουσι τὸν ξυνεργάτην τέρεμνά τ' οίκων μή ποτε φθογγὴν ἀφῇ; Cic. pro Cael. 24, 60 nonne ipsam domum metuet, ne quam vocem eiciat; non parietes conscios?

38-39. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-25

ἑκὼν gehört dem Gedanken nach zu λήθομαι wie Herod. IV 43 ἐπιστάμενος τὸ οὔνομα ἑκὼν ἐπιλήθομαι, „gerne bin ich für Unkundige unwissend, während Kundige mich verstehen". Vgl. Plaut. Mil. Gl. II 6,88 ne tu hercle, si te di ament, linguam comprimes Posthac: etiam illut quod scies nesciveris Nec videris quod videris. Über μαθοῦσι ohne Artikel zu 1394. Vgl. 59 παραβᾶσιν. L'esclave d'Eschyle ne prononce que quelques vers et offre cependant tout l'intérêt d'un caractère dramatique (Patin).

⁶

40-269. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-26

Parodos, bestehend (wie die Parodos der Perser und der Hiketides) aus drei Teilen, dem Recitativ des Chorführers in Anapästen 40-103, dem Gesang des Chorführers mit ἐπιφθέγματα (124) des Gesamtchores 104-169, dem Chorgesang 170-269. Der erste Teil beginnt mit der Schuld und Sühne der Trojaner, legt die äufseren Verhältnisse dar und giebt mit dem Verlangen zu erfahren, was die überall auf den Altären der Stadt angezündeten Opferfeuer zu bedeuten haben (83-87) die Motivierung für das Auftreten des Chors. Der zweite Teil berichtet eine Weissagung des Kalchas, welche ängstliche Besorgnis in betreff des Heerführers weckt. Der dritte begründet diese Besorgnis mit sittlichen Grundsätzen und erklärt das Leiden, das den siegreichen Agamemnon erwartet, als Sühne für eine Schuld, für die unerhörte Opferung der eigenen Tochter.

40. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-27

μὲν: als Gegensatz schwebt vor der Wunsch, der den Chor hergeführt hat, Kunde vom Heere zu erhalten 83 ff. ἐπεὶ, ἀφ᾽ οὗ, wie Cho. 607 .

⁷

41-42. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-28

Der Singular entspricht dem metaphorischen Gebrauch von ἀντίδικος, welches für sich steht und in der Apposition Μενέλαος .. Αγαμέμνων seine Erläuterung erhält: ,,der gewaltige Proceſsgegner, vertreten durch Menelaos und Agamemnon". Von dem Bilde des Rechtsstreites ist auch ἀρωγήν 47 entlehnt.

⁸

43. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-29

διθρόνου καὶ δισκήπτρου Διόθεν nach Hom. B 107, I 98 f. Vgl. Suppl. 379 μονοσκήπτροισι ἐν θρόνοις. τιμῆς von der königlichen Würde wie Hom. I 616, Z 193. ζεύγος bezieht sich auf den in δι- ( θρόνου, - σκήπτρου) liegenden Begriff: „der von Zeus mit Thron und Scepter begnadeten doppelten Würde Vereinigung". Von dem darin liegenden einheitlichen Begriff,,gottbegnadetes Herrscherpaar" hängt der zweite Gen. Ατρείδαιν ab.

45. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-30

χιλιοναύτην wie Eur. Iph. Τ. 141 σὺν κώπᾳ χιλιοναύτᾳ, Androm. 106 ὁ χιλιόναυς .. " Ἄρης, die dichterische Zahl. Vgl. Thuk. I 10.

47. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-31

ἦραν στόλον wie αἴρειν, απαίρειν ναῦν (das Schiff vom Lande wegheben). στρατιῶτιν ἀρωγήν, einen Rechtsbeistand (zu 41, vgl. Hom. Ψ 574 ἐς μέσον ἀμφοτέροισι δικάσσατε μηδ᾽ ἐπ᾿ ἀρωγῇ), der aus Soldaten besteht, eine Wendung wie κῦμα χερσαῖον στρατοῦ Sept. 64 , vgl. unten zu 82.

48. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-32

κλάζοντες: Hom. Π 428 οἳ δ᾽, ὥς τ᾽ αἰγυπιοὶ γαμψώνυχες ἀγκυλοχείλαι πέτρῃ ἐφ᾽ ὑψηλῇ μεγάλα κλάζοντε μάχωνται.

⁹

49. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-33

¹⁰

Hom. π 216 κλαῖον δὲ λιγέως, ἀδινώτερον ἤ τ᾽ οἰωνοί, φῆναι ἢ αἰγυπιοὶ γαμψώνυχες, οἷσί τε τέκνα ἀγρόται ἐξείλοντο πάρος πετεηνὰ γενέσθαι. ἐκπάγλοις, ein Homerisches Wort. Vgl. 853.

¹¹

50. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-34

ὕπατοι (hoch über) regiert den Gen. wie ὑπέρ.

51. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-35

Hom. II 792 στρεφεδίνηθεν δέ οἱ ὄσσε. Ebenso will L. Dindorf hier στρεφεδινοῦνται schreiben.

52. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-36

Die gleiche Cäsur 64, 75, 84, 95 u. ö. Vgl. Christ Metrik § 285.

53-54. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-37

¹²

„die nesthütende Arbeit mit den Jungen" d. h.,,die Frucht der Mühen, welche die Pflege der Jungen im Neste verursacht hatte". Anders Hesych. unter δεμνιοτήρη πόνον: καθόσον οἱ νεοσσοὶ ἔτι τοιοὔτοί εἰσιν ὡς τὰ δέμνια τηρεῖν καὶ κατέχειν, μηδέπω πέτεσθαι δυνάμενοι, πόνον δὲ τὰ περὶ τὴν τροφὴν αὐτῶν. Vgl. 1450, Eur. Herc. 1039 ὃ δ᾽ ὥς τις ὄρνις ἄπτερον και ταστένων ὠδῖνα τέκνων, Suppl. 1135 ἰὼ ἰώ· ποῦ δὲ πόνος ἐμῶν τέκνων, Phoen. 30 τὸν ἐμὸν ὠδίνων πόνον.

55. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-38

ὕπατος zeigt durch seine Stellung die Beziehung auf ὕπατοι 50 an: weil die Vögel in der Höhe bei den Göttern sich angesiedelt haben ( μετοίκων 57), hört sie ein Gott in der Höhe. τις ᾿Απόλλων, etwa Apollo ( τὶς cum nomine proprio coniunctum significat talem aliquem qualis est qui nominatur. Explicavit hunc usum Fritzschius in Quaest. Lucian. p. 16). Apollon, Pan, Zeus sind Götter, die auf hohen Bergen verehrt wurden, wie Pausanias VIII 38, 2 ff. auf dem Lykaion in Arkadien Heiligtümer des Zeus, Apollon und Pan angiebt (vgl. Ahrens Philol. Suppl. S. 234 ff.). Sie sind προστάται ihren μέτοικοι, den Geiern, die auf ihren Bergen horsten. τῶνδε μετοίκων, dieser, die ihre μέτοικοι sind, wie Soph. ΕΙ. 790 πρὸς τῆσδ᾽ ὑβρίζῃ μητρός ( νοη dieser, die deine Mutter sein will). .

¹³

58. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-39

ὑστερόποινον, vgl. 705 ὑστέρῳ χρόνῳ, Cho. 382 ὑστερόποινον ἄταν, Soph. Ant. 1074 ὑστεροφθόροι .. Ἐρινύες, Anthol. XII 229 ὑστερόπουν Νέμεσιν, Caes. de b. Gall. I 14 consuesse enim deos immortales, quo gravius homines ex commutatione rerum doleant, quos pro scelere eorum ulcisci velint, his secundiores interdum res et diuturniorem impunitatem concedere, Hor. carm. III 2, 31 Raro antecedentem 3* scelestum Deseruit pede poena claudo und die Abhandlung von Plutarch περὶ τῶν ὑπὸ τοῦ θείου βραδέως τιμωρουμένων.

59. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-40

παραβᾶσιν: „Raum für alle hat die Erde, Was verfolgst du meine Herde?" Ερινύν: ein Sprichwort (Paroemiogr. Gr. App. II 20) lautet: εἰσὶ καὶ κυνῶν Ἐρινύες. Die Erinyen nehmen sich aller Hilflosen an.

60. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-41

οὕτω δέ wie Cho. 251 . ὁ κρείσσων d. i. der machtvoll waltende Zeus.

¹⁴

61. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-42

Hom. Г 350 ᾿Ατρεΐδης Μενέλαος, ἐπευξάμενος Διὶ πατρί· Ζεῦ ἄνα, δὸς τίσασθαι ὅ με πρότερος κάκ' ἔοργεν, δίον ᾿Αλέξανδρον ὄφρα τις ἐρρίγῃσι καὶ ὀψιγόνων ἀνθρώπων ξεινοδόκον κακὰ ῥέξαι, ὅ κεν φιλότητα παράσχη, Ν 621 Τρώες ὑπερφίαλοι κακαὶ κύνες, οὐδέ τι θυμῷ Ζηνὸς ἐριβρεμέτεω χαλεπὴν ἐδείσατε μῆνιν ξεινίου, ὃς τέ ποτ᾿ ὄμμι διαφθέρσει πόλιν αἰπήν. ..

¹⁵

62. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-43

πολυάνορος verächtlich von der vielumfreiten ( πολλοὺς μνηστῆρας ἐσχηκυίας Schol.) und buhlerischen Helena. Vgl. Hom. T 325 εἵνεκα ῥιγεδανῆς Ἑλένης Τρωσὶν πολεμίζω.

64. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-44

γόνατος κτἑ. ist gen. absol. Ἐρειδομένου κονίαισιν entspricht dem vorhergehenden γυιοβαρῆ: ein Ringer wird durch den anderen niedergedrückt und niedergehalten. Vgl. das Homerische οὔδει ἐρείδε- · σθαι ( Η 145 u. a.) und Eur. frg. 545 ἡμεῖς δὲ Πολύβου παῖδ᾽ ἐρείσαντες πέδῳ ἐξομματοῦμεν.

65. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-45

προτέλεια das Opfer, das einer heiligen Weihe ( τέλος, bes. τέλος γαμήλιον Eum. 838 ) und Handlung vorhergeht, vgl. 237, deren Einleitung, Beginn (721). Der Lanzenkampf bildet das Vorspiel des Ringkampfes; wenn die Lanze zersplittert ist, kommt es zum Ringen.

66. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-46

Hom. B 39 θήσειν γὰρ ἔτ᾽ ἔμελλεν ( Ζεὺς) ἐπ᾿ ἄλγεά τε στοναχάς τε Τρωσί τε καὶ Δαναοῖσι διὰ κρατερὰς ὑσμίνας. neuem an. -

67-68. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-47

Trotz des grammatischen Anschlusses hebt der Gedanke von ἔστι κτέ., mag es augenblicklich stehen wie es will, das Ende wird der Bestimmung des Schicksals, welche Sühne für Schuld fordert, entsprechen. Vgl. zu 1170 und Cho. 776 , wo ähnliche Wendungen einen verschiedenen Sinn haben.

¹⁶

69. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-48

¹⁷

Das Asyndeton bei der Erläuterung.

70-71. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-49

Das Opfer, welches die Strafe und das Verderben der Stadt abwenden soll, wird von der zürnenden Gottheit nicht angenommen (1167 ff.). Wenn die Götter ein Opfer verschmähen, so offenbart sich das dadurch, dafs die Opferflamme nicht emporlodert ( ἄπυρα ἱερά, Soph. Ant. 1006 ἐκ δὲ θυμάτων Ἥφαιστος οὐκ ἔλαμπεν), daſs sie im Fettdampf und Qualm erstickt. Mag man auch nachschüren oder Ol (Verg. Aen. VI 256 pingue super oleum infundens ardentibus extis) u. dgl. darauf giefsen ( ὑποκαίων – ἐπιλείβων), es ist vergeblich. Pind. Ol. VII 48 ἀπύροις ἱεροῖς von Opfern bei denen nichts verbrannt wird. - οὔτε δακρύων paſst nicht in den Zusammenhang. παρα-

71. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-50

Der Zorn des Opfers zeigt sich darin; daſs es nicht brennen will. ἀτενεῖς, unbeugsam, weil alle Versuche eine günstige Flamme anzufachen fehlschlagen. θέλξει: Schol. λείπει τὸ τὶς. Dies ergänzt sich aus dem Zusammenhang. Vgl. 464, Eum. 509 , Soph. ΕΙ. 697 ὅταν δὲ τις θεῶν βλάπτη, δύναιτ᾽ ἂν οὐδ᾽ ἂν ἰσχύων φυγεῖν, Hom. Ν 287 οὐδέ κεν ἔνθα τεόν γε μένος καὶ χεῖρας ὄνοιτο.

¹⁸

72. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-51

¹⁹

ἄτιτος, ungeehrt, der Beachtung nicht wert, unnütz. Wegen der Form s. zu 1527. Der Dativ steht kausal.

75. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-52

νέμοντες wie νωμῶντες, in Bewegung setzend. Vgl. 793 οἴακα νέμων mit Sept. 3 οἴακα νωμῶν, Sept. 577 ἀσπίδ᾽ εὔκυκλον νέμων mit Sept. 529 Σφίγγ᾽.. ἐνώμα.

76. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-53

Kind und Greis gleichen sich an körperlicher Ohnmacht ( δὶς παῖδες οἱ γέροντες). Bei den Dichtern wird Gleichnis und eigentlicher Gedanke öfter in beigeordneten Sätzen mit τὲ, καὶ, τὲ τὲ z. B. Sept. 571 μητρός τε πληγὴν τίς κατασβέσει δίκη; πατρίςτε γαῖα σῆς ὑπὸ σπουδῆς δορὶ ἁλοῦσα πῶς σοι ξύμμαχος γενήσεται; mit τὲ καὶ (334 ff.), δὲ, μὲν – δὲ, οὔτε οὔτε, οὐδὲ gegeben. Vgl. Cho. 246 und zu Eur. Bakch. 902.

77. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-54

ἀνάσσων, aufschieſsend wie eine Pflanze, Hom. 2437 ὃ δ᾽ ἀνέδραμεν ἔρνεϊ ἶσος, Pind. Nem. VIII 40 χλωραῖς ἐέρσαις ὡς ὅτε δένδρεον ᾄσσει.

78. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-55

²⁰

Die epischen Formen ἐνὶ und εἰν werden bei den attischen Dichtern nur in epischen Redensarten gebraucht. So εἰν ᾿Αίδα δόμοισιν Eur. Alk, 436. πείση nach Hom. v 23 τῷ δ᾽ ἄρα τ᾽ ἐν πείσῃ κραδίη μένε τετληνία. Seinem kriegerischen Sinne fehlt noch der kräftige Halt.

79-80. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-56

Vgl. Archil. frg. 100 οὐκέθ᾽ ὁμῶς θάλλεις ἀπαλὸν χρόα· κάρφεται γὰρ ἤδη. Auch an das Homerische οΐη περ φύλλων γενεή, τοίη δὲ καὶ ἀνδρῶν ( Ζ 146) wird man erinnert. In poetischer Weise ist Gleichnis und eigentlicher Ausdruck verbunden. τρίποδας erinnert an das Rätsel der Sphinx. Eur. Tro. 275 & τριτοβάμονος χερὶ δευομένα βάκτρου.

82. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-57

ὄναρ ἡμερόφαντον, ein Traumbild nicht der Nacht, sondern des Tages. Äschylos liebt es, der Metapher durch ein das Bild aufhebendes Epitheton einen witzigen Anstrich zu geben. Vgl. oben zu 47, unten zu 139, 697 φεράσπιδες κυναγοί, 1257 δίπους λέαινα, 1235 ὄμβρου κτύπον δομοσφαλῆ τὸν αἱματηρόν, Cho. 491 πέδαις ἀχαλκεύ- τοις von dem Fanggarne der Klytämestra (vgl. Eur. frg. 598 αἰδοῦς ἀχαλκεύτοισιν ἔζευκται πέδαις), Eum. 245 μηνυτῆρος ἀφθέγκτου φραδαῖς, 250 ἀπτέροις ποτήμασιν, Suppl. 180 und Sept. 82 κόνις, ἀναυδος ἄγγελος, Sept. 925 ὁ πόντιος ξεῖνος ἐκ πυρὸς συθείς von dem Stahle (Schwerte), fragm. 298, 4 ἄπτεροι πελειάδες von den Pleiaden und zu οἴστρου ἄρδις ἄπυρος Prom. 906 .

83. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-58

Der Chorführer redet die im Hause weilende Klytämestra wie Soph. Ai. 134 den im Zelte abwesenden Aias an.

87. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-59

πειθοὶ, vgl. 284, 286, 481 ff. Ζυ θυοσκεῖν (sacra facere) vgl. Hesych. θυοσκεῖν· ἱεροῖς παρέχεσθαι ἢ θεοῖς, entstanden aus einem Schol. zu Soph. Οed. Τ. 896 τί δεῖ με θυοσκεῖν· ἱερὰ παρέχεσθαι ἢ θεοῖς χορεύειν ( Ν. Rhein. Mus. 36 S. 139). Das Wort verhält sich zu θυοσκόος (von κέω, καίω) wie βοηθείν τα βοηθόος.

88. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-60

Vgl. Aristoph. Ri. 1320 τίν᾿ ἔχων φήμην ἀγαθὴν ἥκεις, ἐφ᾽ ὅτῳ κνισῶμεν ἀγυιάς; und dazu Schol. ἔθος ἦν τοῖς ἐν ἀγυιαῖς ἱσταμένοις θεοῖς ἐπὶ ταῖς ἐρχομέναις ἀγγελίαις θύειν, ὡς ἂν εἰ ἀγαθαὶ εἶεν, ἐπινεύσαιεν ταύταις, εἰ δὲ τοὐναντίον, ἀποτρέψαιεν.

90. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-61

²¹

θυραίων: die δαίμονες ἀντήλιοι (524), deren Altäre an den Thoren der Paläste errichtet waren, besonders Apollon. Vgl. 1065, Soph. Oed. T. 919 , El. 637 , 1375, Hesych. ἀντήλιοι θεοί· οἱ πρὸ τῶν πυλῶν ἱδρυμένοι. Εὐριπίδης Μελεάγρῳ und προστατήριος· τὸν ᾿Απόλλωνα οὕτω λέγουσι, παρόσον πρὸ τῶν θυρῶν αὐτὸν ἀφιδρύοντο. Tertull. de Idol. 15 apud Graecos Apollinem Thyraeum et Antelios daemonas ostiorum praesides legimus.

91. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-62

δώροισι, durch die Opfergaben, wie es 94 f. erklärt wird.

²²

92. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-63

ἄλλη δ᾽ ἄλλοθεν: diese Form der anapästischen Dipodie -NIGC findet sich nicht häufig. Vgl. Pers. 47 , Sept. 1060 und unten zu 370. – οὐρανομήκης, ein Homerisches Wort ( ε 239).

95. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-64

ἀδόλοισι: vgl. Eur. Suppl. 1029 συντηχθεὶς αὔραις ἀδόλοις.

96. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-65

πελάνῳ μυχόθεν βασιλείῳ 8. ν. α. πελάνῳ ἐκ μυχοῦ βασιλείου.

98. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-66

αἰνεῖν, sich zu etwas verstehen, zusagen, gewähren.

99. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-67

τε: das zweite Glied ,,undbestätige die Hoffnung, die mir aus den angezündeten Opferfeuern entgegenleuchtet" hat sich in der folgenden Unterabteilung τοτὸ μὲν τοτὲ δ᾽ .. ἐλπὶς κτέ, verloren. Ebenso Pers. 485 ff. ..

102-103. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-68

Die eigentliche Ursache der bangen Stimmung des Chors erklärt der folgende Teil. – ἄπληστον λύπης wie ἄπληστον κακῶν Eum. 977, μάχης ἄπληστον Suppl. 750 . φρενοδαλής auch Eum. 331 . Das handschriftliche θυμοφθόρον ist Erklärung zu φρενοδαλῆ. Vgl. Anhang.

²³

104-105. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-69

²⁴

δυνατός εἰμι εἰπεῖν τὸ συμβὰν αὐτοῖς σημεῖον ἐξιοῦσιν Schol. Das Vorzeichen, welches den Auszug begleitet, ist erdichtet nach dem Homerischen τέρας, das in Aulis erschien (B 301 ff.).

²⁵

106-107. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-70

ἐκτελέων, der völlig ausgewachsenen (Eur. Ion 780 ἐκτελῆ νεανίαν) d. h. der kriegstüchtigen, welche die ἤβη ἀκμαία ( Sept. 11 ) haben, in Gegensatz zu den ἔξηβοι, den Greisen (72). ἔτι γὰρ κτἑ., denn noch haucht von Gott her durch Erweckung von Zuversicht mein Alter mir Kraft zum Singen ein d. h. denn wenn nicht zum Kämpfen, so hat doch infolge Gottvertrauens zum Singen mein Alter noch Kraft genug. Vgl. Eur. Herc. 678 ἔτι τοι γέρων ἀοιδὸς κελαδεὶ Μναμοσύναν. Ζα σύμφυτος αἰών vgl. Soph. Oed. Κ. 7 ὁ χρόνος ξυνών, Oed. Τ. 1082 οἱ δὲ συγγενεῖς μῆνες.

113. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-71

πέμπει, geleitet. – δορὶ καὶ χερὶ wie in einer Grabschrift (Kaibel epigr. Gr. n. 24, 3) κτώμενον εὔκλειαν δορὶ καὶ χερί. πράκτορι scil. δίκας, rächend. Eum. 320 , Suppl. 655 . Mit χερὶ πράκτορι vgl. τύχη σωτήρ 669.

²⁶

115. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-72

βασιλεὺς als Appos. zu ὄρνις. Mit θούριος, βασιλεύς, mit der Verschiedenheit der Farben, mit χερὸς ἐκ δοριπάλτου u. s. w. werden die Momente aufgezählt, welche für die Deutung des Sehers mafsgebend sind.

116. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-73

ὁ κελαινός steht attributiv τα βασιλεύς. Erst die Verschiedenheit der Farben bringt die Unterscheidung der zwei Adler hervor. So steht öfter οἳ δὲ ohne οἱ μὲν z. B. Pers. 816 οὐκ ἐλάσσονα πάσχουσι, τὰ δὲ μέλλουσι, wenn die Teilung gleichsam erst nachträglich einfällt. Ζα κελαινός vgl. Hom. Φ 252 αἰετοῦ οἴματ᾽ ἔχων μέλανος τοῦ θηρητῆρος, ὃς θ᾽ ἅμα κάρτιστός τε καὶ ὤκιστος πετεηνῶν. ἀργᾶς für ἀργάεις. Ἐξόπιν ἀργᾶς, ὁ ἐξοπίσω λευκός, ὅ ἐστιν ὁ πύγαργοςSchol. Vgl. Aristot. Tiergesch. IX c. 32, wo der μέλας oder λαγωφόνος als der stärkste, der πύγαργος als der gröfste bezeichnet wird.

119. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-74

²⁷

δοριπάλτου, δεξιᾶς. So ἐπὶ, παρὰ, εἰς δόρυ, ἐκ δόρατος von der rechten, wie ἐπὶ, παρ᾽ ἀσπίδα, ἐξ ἀσπίδος von der linken, der „Degenseite". Vgl. Hom. Β 353 ἀστράπτων ἐπιδέξι᾽, ἐναίσιμα σήματα φαίνων.

120. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-75

D. i. auf weithin sichtbarem Felsen. Vgl. Prien im N. Rhein. Mus. VIII 378. (Hermann versteht darunter einen glückverheifsenden Bezirk des Himmels nach Eur. Herc. 596 ὄρνιν δ᾽ ἰδών τιν᾿ οὐκ ἐν αἰσίοις ἕδραις.)

121-122. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-76

β. λαγίναν γένναν, ἐρικύμονα φέρματα, ausweidend ein Hasengeschlecht, hochschwangere Tracht (d. i. die Tracht der hochschwangeren Häsin).

²⁸

123. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-77

βλαβέντα bezieht sich auf ἐρ. φέρματα als die nähere Bezeichnung der Sache. λοισθίων δρόμων 8. ν. 8. τέλους, von der Rennbahn (Hom. Ψ 373 ἀλλ᾿ ὅτε δὴ πύματον τέλεον δρόμον ὠκέες ἵπποι) entlehnt (,,gebracht um die Vollendung d. i. die Geburt"). Der Gen. wie Hom. a 195 τόν γε θεοὶ βλάπτουσι κελεύθου.

124. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-78

Dieser zweimal (145, 169) wiederholten Aufforderung des Chorführers muſs der Chor jedesmal mit einem ähnlichen und deshalb ausgefallenen ἐπίφθεγμα, etwa (wie Keck vermutet) mit αἴλινον αἴλινον αὖτε, τὸ δ᾽ εὖ νικάτω entsprochen haben. αἴλινον αἴλινον, der Ruf schmerzlicher Klage. Vgl. Soph. Ai. 627 αἴλινον αἴλινον οὐδ᾽ οἰκτρᾶς γόον ὄρνιθος ἀηδοῦς ἥσει δύσμορος, ἀλλ᾽ ὀξυτόνους μὲν ᾠδὰς θρηνήσει κτέ., Eur. Or. 1395 αἴλινον αἴλινον ἀρχὰν ἰαλέμου βάρβαροι λέγουσιν. Ζα τὸ δ᾽ εὖ (id quod felix faustumque est) vgl. 361. An den Ausdruck der Besorgnis wird ein allgemeiner Segenswunsch geknüpft.

²⁹

125-126. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-79

στρατόμαντις, vgl. πυθόμαντις Cho. 1028 , Soph. Oed. T. 965. Daneben ἰατρόμαντις ( Ag. 1623 , Eum. 62 ), οἰωνόμαντις, ὀνειρόμαντις, ἀληθόμαντις, ὀρθόμαντις, κακόμαντις, ἀριστόμαντις. – λήμασι δισσούς (diversos, vgl. διπλοῦς 337 und δισσῶν ὀνείρων Soph. Εl. 645): die Verschiedenheit des Charakters ist für den Seher das Wahrzeichen, an dem er in den verschiedenfarbigen und verschieden gearteten Adlern die Atriden erkennt.

127. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-80

μαχίμους mit Bezug auf den θούριος ὄρνις 114.

129. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-81

³⁰

πομποὺς ἀρχᾶς wie πέμπει δίθρονον κράτος 113. Weil das Zeichen mit dem Auszug der Befehlshaber zusammentrifft, deutet Kalchas das Zeichen auf diese. Zu ἀρχᾶς vgl. Suppl. 494 κατ᾿ ἀρχῆς γὰρ φιλαίτιος λεώς.

131. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-82

μὲν: der vorschwebende Gegensatz wird 136 in anderer Weise gegeben. ἀγρεῖ, αἱρεὶ, das Präsens mit der Bedeutung „es ist bestimmt, daſs erobert". Vgl. Prom. 529 ὧδε δεσμὰ φυγγάνω (praesens propheticum), 793 ἡ πρὸς δάμαρτος ἐξανίσταται θρόνων; Eum. 176 οὗ ποτ᾽ ἐλευθεροῦται, Soph. Phil. 113 αἱρεῖ τὰ τόξα ταῦτα τὴν Τροίαν μόνα, Pind. Ol. VIII 42 Πέργαμος ἀμφὶ τεαῖς, ἥρως, χερὸς ἐργασίαις ἁλίσκεται, Herod. III 155 ἤδη ὧν, ἣν μὴ τῶν σῶν δεήσῃ, αἱρέομεν Βαβυλῶνα.

133-134. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-83

Dies schliefst der Seher aus dem Ausweiden der Häsin. μυριοπληθῆ, vgl. Eur. Iph. A. 571 κόσμος ὁ μυριοπληθής, Hom. I 401 οὐδ᾽ ὅσα φασὶν Ἴλιον ἐκτῆσθαι, ἐὐ ναιόμενον πτολίεθρου Τὸ πρὶν ἐπ᾿ εἰρήνης, πρὶν ἐλθέμεν υἷας Ἀχαιῶν.

135. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-84

πρὸς τὸ βίαιον: τα 393.

136. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-85

οἷον μή, Schol. μόνον μή (,,dafs nur nicht, wenn nur nicht"). μὴ mit Konjunktiv zum Ausdruck einer Besorgnis wie 353. Vgl. Kr. I 54, 8, 13.

137. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-86

προτυπὲν, vorher getroffen wie vom Blitze, so daſs es schwarz wird (darauf bezieht sich κνεφάση). Die Missgunst der Gottheit fährt vorher darein durch die Forderung des Opfers der Iphigenie, dessen Leistung dem Heere einen Makel bringt.

139-140. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-87

³¹

στρατωθέν, kein Halfter gewöhnlicher Art, sondern aus einem Heere gemacht, vgl. στρατιῶτιν ἀρωγήν 47 und zu 82, auch 447 πυρωθὲν ψῆγμα. – ἁγνή und darum eine Feindin solchen Greuels.

141. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-88

κυσὶ wie Prom. 1054 Διὸς .. πτηνὸς κύων, δαφοινὸς αἰετός als Diener des Zeus. Apoll. Rh. Arg. ΙΙ 289 μεγάλοιο Διὸς κύνας von den Harpyien. Artemis zürnt den Adlern, also auch den Atriden, welche, wie die Adler die Häsin, so die Stadt Troja ausleeren werden (vgl. 354, 467 f.), und fordert von ihnen, um die Greuel der Verwüstung zu hindern, ein Opfer das nicht geleistet werden darf und nach dem Willen der Artemis nicht geleistet werden soll ( θυσίαν ἄδαιτον 158).

³²

142. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-89

αὐτότοκον, αὐτῷ τόκῳ, samt der Leibesfrucht, wie αὐτόχθονον 541 für αὐτῇ χθονί, αὐτόπρεμνον Eum. 404 für αὐτῷ πρέμνῳ.

144. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-90

³³

στυγῶ, mir ist nicht recht; es erweckt mir Grauen. καλά

³⁴

146. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-91

³⁵

εὔφρων scil. ούσα. (Vok.), vgl. Eur. Hipp. 66 ὦ κόρα Λατοῦς Αρτεμι καὶ Διός, καλλίστα πολὺ παρθένων. In Arkadien hatte auf einem Hügel des Mänalischen Gebirges " Αρτεμις Καλλίστη einen Tempel (Paus. VIII 35, 8) und der alte Sänger Pamphos feierte in einem Hymnus Artemis unter dem Namen Καλλίστη. Vielleicht hat es ursprünglich τόσον περ ευφρον ὦ καλὰ Διὸς κόρα geheifsen.

147. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-92

³⁶

δρόσοι wie ἕρσαι bei Homer (1 222) von neugeborenen Lämmern. – ἄλπνος, ἡδύς. Das Wort findet sich noch Pind. Pyth. VIII 120 τοῖς οὔτε νόστος ὁμῶς ἐπ᾿ ἄλπνος ἐν Πυθιάδι κρίθη, der Superlativ ἄλπνιστος ist Pind. Isthm. IV 14 erhalten und Aesch. Pers. 985 wiederhergestellt. Das zarte Wild steht unter dem Schutze der Jagdgöttin Artemis, die einen guten Wildstand fördert. Als λοχεία wacht sie über die Einhaltung der Schonzeit.

³⁷

150. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-93

³⁸

Lafs trotz deiner zärtlichen Fürsorge für das junge Wild die Wahrzeichen, die hievon erfreulich sind, in Erfüllung gehen, nämlich die günstigen, die ungünstigen Erscheinungen aber mache gut. Der absol. Inf. κρᾶναι ἀνορθοῦν im Gebete wie bei Homer. Vgl. Cho. 306 , Sept. 239 θεοὶ πολῖται, μή με δουλείας τυχεῖν, ebd. 75 und zu Cho. 365 . Zum Gedanken (das Gute erfülle, das Schlimme stelle her) vgl. Pers. 220 εἴ τι φλαῦρον εἶδες, αὐτοῦ τῶνδ᾽ ἀποτροπὴν τελεῖν, τὰ δ᾽ ἀγάθ᾽ ἐκτελῆ γενέσθαι κτέ., Soph. Εl. 644 ἃ γὰρ προσεῖδον νυκτὶ τῇδε φάσματα δισσῶν ὀνείρων, ταῦτά μοι .. εἰ μὲν πέφηνεν ἐσθλά, δὸς τελεσφόρα, εἰ δ᾽ ἐχθρά, τοῖς ἐχθροῖσιν ἔμπαλιν μέθες.

153. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-94

³⁹

ἰήιον Παιᾶνα: vgl. Soph. Oed. Τ. 154 ἰήτε Δάλιε Παιάν. Wie εὔιος dem Rufe εὐοῖ, so entspricht ἰήιος der Anrufung ἰὴ ἰὴ ( παιῆον).

155. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-95

χρονίας ἐχενηΐδας αὔρας d.i. χρονίαν ἄπλοιαν.

157-158. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-96

σπευδομένα, für sich betreibend. Das Medium kommt in transitivem Sinne sonst nicht vor ( Eum. 361 ist das überlieferte σπευδόμεναι δ᾽ τη σπεύδομεν αΐδ᾽ ver ἑτέραν θυσίαν, ein anbessert). deres Schlachtopfer (die Opferung der Iphigenie) für die Vertilgung ( θυομένοισιν 143) der Hasen. θυσίαν ἄδαιτον wie θυσίαν ἄθυτον. Mit ἄνομον ἄδαιτον vgl. ἄναγνον ἀνίερον 230, ἀτίμους ἀλοιδόρους 421, ἄμαχον ἀπόλεμον ἀνίερον 763, ἀκέλευστος ἄμισθος 969.

⁴⁰

159. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-97

νεικέων τέκτονα σύμφυτον, Stifter von Hader unter den Angehörigen, vgl. Soph. Ant. 794 νεῖκος οὐ δεισήνορα: ἀνδρῶν ξύναιμον. der durch die Opferung der Iphigenie erzeugte Stifter des Haders geht so weit, dafs er sich am Manne vergreift, weil dieser Hader zum Gattenmorde treibt.

⁴¹

161. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-98

⁴²

μίμνει οἰκονόμος: während der Mann in den Krieg zieht, bleibt die Gattin als treue (611) Besorgerin des Hauswesens ( οἰκουρός, vgl. 1224) zurück, um alles für die Rückkehr des Gemahls wohl zu bestellen. Hier bleibt die Rachsucht (memor ira Verg. Aen. I 4) zurück nicht als πιστή, sondern als δολία οἰκονόμος und bereitet alles vor, um Buſse für die Kinder (Tochter) zu fordern. δνοφερὰ παλίνορτος, in der Dunkelheit schleichend, aber aus der Dunkelheit wieder hervorbrechend.

⁴³

165. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-99

ἀπέκλαγξεν wie μάντις ἔκλαγξεν 211.

168. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-100

ὁμόφωνον prädikativ zu a ἴλινον.

170. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-101

Im dritten Teile der Parodos wird die Besorgnis des Kalchas durch eine Art Syllogismus begründet: Der machtvoll waltende Gott hat das Gebot festgesetzt: ,,wer nicht hören will, muſs fühlen" ( πάθει μάθος), „wer frevelt, muſs büfsen" (170-193). Nun aber hat Agamemnon, den Eingebungen seines Ehrgeizes folgend, gefrevelt (194-258). Also muſs er büfsen und die schlimme Weissagung des Kalchas wird sich erfüllen (259 bis 266). Vgl. Soph. Ant. 604 ff. - Ζεύς wird durch τόδε wieder aufgenommen, wie μηκέτ᾽ ἐσέλθῃς 1333 durch τάδε, u. τόδε ist Nom. (,,wenn dieser Name ihm, damit benannt, gefällig ist"). Den Brauch bei Gebeten an die Götter εὔχεσθαι οἵτινές τε καὶ ὁπόθεν χαίρουσιν ὀνομαζόμενοι (Plat. Krat. p. 400 E, vgl. Serv. zu Verg. Aen. IV 577 pontificum more qui sic precantur: Iuppiter omnipotens vel quo alio nomine appellari volueris) befolgend löst der Dichter die Idee der Gottheit von der Zufälligkeit des Namens und den mit dem Namen verknüpften, mit der höheren Vorstellung göttlichen Wesens aber unvereinbaren Mythen ab.

173. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-102

προσεικάσαι, αὐτῷ: mit Zeus kann ich nur Zeus vergleichen, ihm kommt niemand gleich.

175. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-103

. τὸ μάταν φροντίδος ἄχθος ἀποβαλεῖν ( ἀποσείσασθαι Schol.), die nichtige Last des Grübelns d. i. die Last unnützen Grübelns abschütteln. Wer sich nicht unnütz mit Zweifeln quälen will, mufs kurzweg und ergeben ( προφρόνως 183) Zeus als höchsten Herrscher anerkennen. Ähnliche Gedanken Eur. Bakch. 424 ff., 893 κούφα γὰρ δαπάνα νομίζειν ἰσχὺν τόδ᾽ ἔχειν, ὅ τι ποτ᾽ ἄρα τὸ δαιμόνιον, το τ ἐν χρόνῳ μακρῷ νόμιμον φύσει τε πεφυκός, Hipp. 1111 ff.

178. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-104

οὐδὲ knüpft an den Gedanken,, Zeus ist der höchste" an. ὅστις allgemein und unbestimmt, da es nachher heifst οὐδὲ λέξεται πρὶν ὧν (von seinem Dasein wird nicht einmal mehr die Rede sein). Der Dichter deutet damit wohl an, dafs der Mythus von Uranos ziemlich verblafst und verschollen war. Von dem Sturze des Uranos und Kronos ist auch Prom. 989 οὐκ ἐκ τῶνδ᾽ (von der Burg des Himmels) ἐγὼ δισσοὺς τυράννους ἐκπεσόντας ἠσθόμην die Rede. Der Schol. setzt für Uranos den Typhos und die Titanen. Zu ὤν vgl. οὖσαν 281. παμμάχῳ θράσει βρύων wegen der rohen Vernichtung seiner Kinder (Hes. Theog. 157). πάμμαχος von roher und rücksichtsloser Streitlust (,, Kampfhahn "). Vgl. Prom. 223 καρτεροῖς φρονήμασιν ὤοντ᾽ ἀμοχθὶ πρὸς βίαν τε δεσπόσειν (nämlich Τιτᾶνες, Οὐρανοῦ τε καὶ Χθονὸς τέκνα).

⁴⁴

181. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-105

τριακτήρ (Sieger) ist hergenommen vom Ringkampfe, in welchem man Sieger war, wenn man den Gegner dreimal niederwarf ( τριάζειν, ἀποτριάζειν). Vgl. Cho. 338 , Eum. 592 u. Suid. τριαχθῆναι λέγουσιν οἱ παλαιστρικοὶ ἀντὶ τοῦ τρὶς πεσεῖν, Poll. III 30 ἐπὶ πεντάθλου τὸ νικῆσαι ἀποτριάξαι λέγουσιν.

184. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-106

Ζῆνα ἐπινίκια κλάζειν (Zeus Siegesjubel entgegenjauchzen) wie λέγειν τί τινα.

185. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-107

ὁλοσχερῶς φρόνιμος ἔσται Schol. Das adverbiale τὸ πᾶν (prorsus, omnino) liebt Äschylos (437, 982, 1167, Cho. 330 , Eum. 163 u. a.).

186. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-108

Der grammatische Anschluſs an die vorhergehende Strophe ist ähnlich wie 67.

187. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-109

πάθει μάθος: vgl. Hom. P32 ῥεχθὲν δέ τε νήπιος ἔγνω, Hes. W. υ. Τ. 218 παθὼν δὲ τε νήπιος ἔγνω, Herod. 1 207 τὰ δέ μοι παθήματα ἐόντα ἀχάριτα μαθήματα ἐγεγόνεε, Plat. Symp. p. 222 Β μὴ κατὰ τὴν παροιμίαν, ὥσπερ νήπιον, παθόντα γνωναι. So

189. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-110

⁴⁵

Es wird ausgeführt, wie Zeus dem Spruche, Lehre durch Leid" Geltung verschafft. ,, Im Schlafe bedrückt wie ein Alp das Herz die aus der Erinnerung an böse That hervorgehende Angst." wird im Anfang der Choephoren (33 ff.) erwähnt, wie Klyt. von schlimmen Träumen gequält aufgeschrieen habe. Vgl. ebd. 521 ff. (Hermann erklärt μνησιπήμων πόvos als die Angst, durch welche die Erinnerung an böse Thaten oder der Gedanke an Strafe geweckt wird).

⁴⁶

190-191. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-111

ἄκοντας enthält den Hauptgedanken: „sie mögen wollen oder nicht, sie müssen Vernunft lernen." Vgl. Eum. 524 ξυμφέρει σωφρονεῖν ὑπὸ στένει. ἦλθε ist gnom. Aor.

192-193. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-112

Der Fragesatz steht statt eines verneinenden Satzes: ,,und nirgends zeigt sich Gnade der Götter, die mit Gewalt das Steuerruder lenken." σέλμα: ὑψίζυγος (nach Hom. H 69) γὰρ ὁ Ζεύς Schol. Mit σέλμα ἡμένων vgl. Eum. 3 τὸ μαντεῖον ἕζετο, Pers. 143 τόδ᾽ ἐνεζόμενοι στέγος, Prom. 405 θακοῦντι παγκρατεῖς ἕδρας. Krüger II § 46, 6, 2.

194. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-113

καὶ schliefst die ganze folgende Ausführung, den speziellen Fall an den allgemeinen Satz an (auch bei Agamemnon wird sich das bestätigen). - τότε weist zurück auf das Adlerzeichen und die daran geknüpfte Weissagung des Kalchas. Darauf bezieht sich auch μάντιν – συμπνέων. Der Gedanke ist: „und während damals der Heerfürst keinen Seher tadelte und sich in die (geweissagten) Schicksalsschläge ergab, wurde er, als Windstille eintrat u. gar der Seher die Forderung der Artemis, die Tochter zu opfern, verkündete, von Unwillen übermannt und sprach." Weil aber statt einer participialen Wendung, wie etwa μέγ᾽ ὀχθήσας, der Konsekutivsatz ὥστε κατασχεῖν (212) eintritt, wird im Gegensatz zu ᾿Ατρείδας das Subjekt mit ἄναξ ὁ πρέσβυς und der durch diesen Gegensatz geforderten Partikel δὲ 215 wiederholt.

196. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-114

οὔτινα wie 1084 οὔτινας. ψέγων: jetzt wäre die Entrüstung am Platze gewesen, mit welcher er den Seher anliefs, als es sich um die Rückgabe der Chryseis handelte: μάντι κακῶν, οὐ πώ ποτέ μοι τὸ κρήγυον εἶπας Hom. A 106.

197. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-115

ἐμπαίοις, ἐμπαισάσαις Schol., wie Wellen über das Schiff hereinschlagen. Vgl. Eur. Hek. 116 συνέπαισε κλύδων und unten 359 πρόσπαια.

198. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-116

κεναγγεῖ: vgl. Hom. μ 329 νηῶν ἐξέφθιτο ἤτα πάντα.

199. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-117

⁴⁷

( ἐ) βαρύνοντο λεώς wie 582 ἑλόντες στόλος ἐπασσάλευσαν.

200. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-118

πέραν steht hier als Akk. von πέρα (das jenseits gelegene Land) abhängig von ἔχων. Vgl. Suppl. 268 ἐκ πέρας Ναυπακτίας. παλιρρόχθοις: Anthol. ΙΧ 73 Εύβοικοῦ κόλποιο παλινδίνητε θάλασσα, πλαγκτὸν ὕδωρ, ἰδίοις ῥεύμασιν ἀντίπαλον κτέ., Liv. 28, 6 fretum Euripi non septies die, sicut fama fert, temporibus statis reciprocat, sed temere in modum venti nunc huc nunc illuc verso mari sicut monte praecipiti devolutus torrens rapitur, daher Soph. Ant. 1145 στονόεντα πορθμόν.

202. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-119

ἀπὸ Στρυμόνος: der ἄνεμος Στρυμονίης, wie bei Herod. VIII 118 der aus dem Norden wehende und für Schiffe auf dem Ägäischen Meere gefährliche Sturm heifst. Vgl. auch Demosth. IV § 31 Φίλιππος φυλάξας τοὺς ἐτησίας ἢ τὸν χειμῶνα ἐπιχειρεῖ, ἡνίκ᾽ ἂν ἡμεῖς μὴ δυναίμεθα ἐκεῖσε ἀφικέσθαι.

⁴⁸

203. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-120

κακόσχολοι: ἐπὶ κακῶ ποιοῦσαι σχολάζειν Schol. νήστιδες von den Menschen, auf welche die ἄπλοια κεναγγής ihre Wirkung übt, übertragen. Vgl. νῆστις λιμός Cho. 249 . – δύσορμοι: die Schiffe werden auf der Reede hin- und hergestofsen.

204. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-121

⁴⁹

Irrsal für die Menschen, weil der fortdauernde Wind Befangenheit des Kopfes erzeugt.

205. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-122

Hom. B 135 καὶ δὴ δοῦρα σέσηπε νεῶν καὶ σπάρτα λέλυνται.

⁵⁰

207. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-123

τρίβω: διατριβῇ Schol. ἄνθος ᾿Αργείων wie Pers. 255 τὸ Περσῶν ἄνθος.

209-210. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-124

ἄλλο mit Bezug auf βριθύτερον ( πικρότερον).

211-212. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-125

προφέρων (hinweisend auf) " Αρτεμιν deutet die Sache nur von ferne an. -

215. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-126

τόδε wie 418. εἶπε φωνῶν nach epischer Weise ( φωνήσας προσηύδα, ἀπαμειβόμενος προσέφη) wie ἔφη λέγων Soph. Αi. 757, ἔφασκε λέγων Aristoph. Vö. 472.

216. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-127

Vgl. Eur. Iph. A. 1257 δεινῶς δ᾽ ἔχει μοι ταῦτα τολμῆσαι, γύναι, δεινῶς δὲ καὶ μὴ κτἑ.

221. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-128

⁵¹

Vgl. Cho. 337 τί τῶνδ᾽ εὖ, τί δ᾽ ἄτερ κακῶν; vor

222-223. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-129

Um sein Gewissen zu beruhigen, stellt sich Agamemnon mit der Sophistik der Leidenschaft die unehrenhafte Handlung eines λιπόναυς (desertor classis) Augen. Vor allem aber fürchtet er, seine Bundesgenossen zu verlieren, d. h. den Oberbefehl einzubüfsen. Das letztere wird begründet durch παυσανέμου γὰρ κτέ.

⁵²

224. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-130

Vgl. Verg. Aen. II 116 sanguine placastis ventos et virgine caesa.

225-226. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-131

⁵³

ὀργᾶν s. v. α. ἐπιτεταμένως ἐπιθυμεῖν (Hesych. Phot. Suid. Et. M.). Der übertreibende Ausdruck ὀργᾶν περιοργώς kommt der Sophistik der Leidenschaft zu. Die Worte στόλον ἀνδρῶν sind dem Sinn entsprechend ergänzt. Vgl. Anhang.

⁵⁴

227. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-132

So möge es denn sein zum Heile. γὰρ wie in εἰ γάρ. Vgl. Eur. Kykl. 261 ἐγώ; κακῶς γὰρ ἐξόλοιο.

228. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-133

ἔδυ, weil λέπαδνον eigentlich der Zuggurt um die Brust der Pferde ist, an welchem das Joch befestigt wird.

229. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-134

τροπαίαν scil. πνοήν, welches sich aus πνέων ergänzt. Vgl. ζεύξω βαρείαις ( ζεύγλαις) 1640. τροπαίαν auch Cho. 771 , Schol. μετατροπήν.

⁵⁵

230-231. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-135

τόθεν, inde. τὸ παντότολμον φρονεῖν, so daſs sein Sinn aller Scheu sich entledigte und vor dem gröfsten Greuel nicht zurückbebte. -

232-233. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-136

Ist einmal in der leidenschaftlichen Verrücktheit der Anfang der geistigen Schädigung ( πῆμα, ἄτη) gegeben ( παρακοπὴ πρωτοπήμων, vgl. 1191), so wird daraus verwegener und rücksichtsloser Frevelmut. Vgl. 396 τάλαινα πειθώ, προβούλου παῖς ἄφερτος ἄτας.

234. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-137

ἔτλα δ᾽ οὖν κτἑ. geht nach der begründenden Bemerkung zurück auf den Hauptgedanken.

⁵⁶

235. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-138

γυναικοποίνων (nicht wert solchen Preises!) ναῶν steht als Apposition zum Inhalt des Satzes und bezeichnet das Ergebnis der Handlung. Vgl. μιασμάτων ἄποινα 1420, χώρας μίασμα 1645. τέλεια ναῶν, Vorweihe für die Schiffe d. i. Opfer, welches dem Auslaufen der Schiffe vorhergeht und dieses erwirkt. Eur. Iph. A. 433 Αρτέμιδι προτελίζουσι τὴν νεάνιδα. προ-

⁵⁷

238. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-139

κληδόνας πατρώους, die Rufe Vater! Vater!

239. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-140

⁵⁸

αἰῶ für αἰῶνα wie Cho. 349 , vgl. Bekk. Anecd. I 363 αἰῶ τὸν αἰῶνα κατὰ ἀποκοπὴν Αἰσχύλος εἶπεν. τὸ wie Sept. 386 λόφοι δὲ κώδων τ᾽ οὐ δάκνουσ᾽ ἄνευ δορός.

⁵⁹

240. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-141

Durch das Epitheton φιλόμαχοι wird der Ehrgeiz als Grund des Frevelmuts hervorgehoben. Vgl. Hor. sat. II 3, 222 quem cepit vitrea fama, Hunc circumtonuit gaudens Bellona cruentis.

241. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-142

ἀόζοις, διακόνοις. Hesych. ἀοζήσω· διακονήσω. Αἰσχύλος Ἐλευσινίαις.

242. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-143

Lucret. I 95 nam sublata virum manibus tremibundaque ad aras deductast, non ut sollemni more sacrorum perfecto posset claro comitari Hymenaeo, sed casta inceste, nubendi tempore in ipso, hostia concideret mactatu maesta parentis, exitus ut classi felix faustusque daretur.

243. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-144

πέπλοισι περιπετῆ d. i. so dafs das Gewand um sie von Nacken und Brust beim Hochheben herabgleite (249). Vgl. Soph. Ai. 907 ἔγχος περιπετές (Schol. ᾧ περιέπεσεν). παντὶ θυμῷ, mit vollem Mute, mit Entschlossenheit.

244. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-145

προνωπῆ, Schol. προνενευκυῖαν, über den Altar vorwärts geneigt, damit sie dem Opferschlächter den Nacken biete. Vgl. Eur. El. 1022 ὑπερτείνας πυρᾶς λευκὴν διήμησ' Ιφιγόνης παρηίδα. Der Dichter beschreibt, als wolle er dem Maler die Hand führen (vgl. über das Bild des Timanthes Plin. N. H. 35, 10 und das bekannte pompejanische Wandgemälde Mus. Borb. IV 3 oder Baumeister, Denkmäler d. kl. Alt. I S. 755) oder als habe er eine bildliche Darstellung vor Augen. Vgl. 253.

245. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-146

στόματος ist abhängig von φθόγγον und φυλακὰν κατασχεῖν ( κατέχειν für ἔχειν mit Rücksicht auf das gewaltsame Mittel 248) regiert den Akk. φθόγγον οἴκοις ἀραῖον wie φυλάττεσθαι. Vgl. Sept. 277 μέριμναι ζωπυροῦσι τάρβος τὸν ἀμφιτειχῆ λεών. καλλίπρωρος, καλλιπρόσωπος nach dem Schol. zu Sept. 520 βλάστημα καλλίπρωρον, ἀνδρόπαις ἀνήρ. Hier steht πρώρα als synonym mit στόμα nach der Redeweise, wie sie in κακόποτμοι τύχαι 1130 (Eur. Hipp. 669 κακοτυχεῖς πότμοι), γυναικοβούλους μήτιδας Cho. 624 , ἐλευθεροστόμου γλώσσης Suppl. 959 , γέννα πεντηκοντάπαις . . θηλύσπορος Prom. 881 , τηλέπλανοι πλάναι ebd. 599, πλῆθος τοσουτάριθμον Pers. 435 , βίοτον εὐαίωνα ebd. 713, εὐάμερον φάος Soph. Ai. 709 hervortritt und besonders von Euripides geliebt wird (zu Med. 200).

⁶⁰

248. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-147

Mit besonderem Nachdruck wird das rohe und grausame Mittel nachträglich an der Spitze der neuen Strophe gebracht. Vgl. 186, 67. χαλινοί vom Mundknebel. Vgl. Schol. zu Aristoph. Ri. 1147 Αἰσχύλος ἐν Λυκούργῳ ἀλληγορικῶς τοὺς δεσμοὺς κημοὺς εἴρηκε διὰ τούτων „ καὶ τούσδε κημοὺς στόματος“. ἀναύδῳ nicht eigentlich „stumm machend", sondern,,sprachlos", nur poetisch übertragen. Vgl. ἔσχον ὀργὰν ἄναυδον Soph. Εl. 1283, λειχὴν ἄφυλλος Eum. 788 , ἄκαρπος νόσος ebd. 944, inaequales procellae Hor. carm. II 9, 3, securo mero Tibull. II 11, 46.

249. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-148

κρόκου βαφάς von dem Safrangewande, welches Iphigenie als Königstochter trägt wie Antigone Eur. Phoen. 1491 στολίδα κροκόεσσαν. Welcker, Asch. Tril. S. 410. Ζυ χέουσα vgl. Hom. E 734 πέπλον μὲν κατέχευεν ἑανὸν πατρὸς ἐπ᾿ οὔδει. .. τε

251-252. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-149

βέλος νvon dem Blicke der jemand trifft wie 741. Suppl. 1014 καὶ παρθένων χλιδαῖσιν εὐμόρφοις ἔπι Πᾶς τις παρελθὼν ὄμματος θελκτήριον Τόξευμ᾽ ἔπεμψεν, ἱμέρου νικώμενος. φιλοίκτῳ wie vorher ἀναύδῳ (der Blick fleht um Mitleid). Eur. Phoen. 1440 φωνὴν μὲν οὐκ ἀφῆκεν, ὀμμάτων δ᾽ ἄπο προσεἶπε δακρύοις. πρέπουσά schliefst sich an κρόκου χέουσα an, weil durch das Fallen des Gewandes die bildschöne Gestalt sichtbar wurde. Eur. Hek. 558 λαβοῦσα πέπλους ἐξ ἄκρας ἐπωμίδος ἔρρηξε λαγόνος εἰς μέσον παρ᾽ ὀμφαλόν, μαστούς τ᾽ ἔδειξε στέρνα θ᾽ ὡς ἀγάλματος κάλλιστα, Plat. Charm. ΙΙΙ p. 154 C πάντες, ὥσπερ ἄγαλμα, ἐθεῶντο αὐτόν. Dazu tritt προσεννέπειν θέλουσα: sie redet die Sprache des stummen Bildes und erinnert die Opferer: „habe ich nicht oft vor euch gesungen und durch heilige Lieder Segen über euch herabgefleht?"

⁶¹

Search the Perseus Catalog for:

Search the Perseus Catalog for:

Τὰ δ' ἔνθεν οὔτ' εἶδον οὔτ' ἐννέπω· Ant. 5. τέχναι δὲ Κάλχαντος οὐκ ἄκραντοι· 245 Δίκα δὲ τοῖς μὲν παθοῦ- σιν μαθεῖν ἐπιρρέπει·

Current edition Experimental

Κλυταιμήστρα εὐάγγελος μέν, ὥσπερ ἡ παροιμία, ἕως γένοιτο μητρὸς εὐφρόνης πάρα. 265 πεύσει δὲ χάρμα μεῖζον ἐλπίδος κλύειν: Πριάμου γὰρ ᾑρήκασιν Ἀργεῖοι πόλιν.

Χορός πῶς φῄς; πέφευγε τοὔπος ἐξ ἀπιστίας.

Κλυταιμήστρα Τροίαν Ἀχαιῶν οὖσαν: ἦ τορῶς λέγω;

Χορός χαρά μ᾽ ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλουμένη. 270

Κλυταιμήστρα εὖ γὰρ φρονοῦντος ὄμμα σοῦ κατηγορεῖ.

Χορός τί γὰρ τὸ πιστόν; 2 ἔστι τῶνδέ σοι τέκμαρ;

Κλυταιμήστρα ἔστιν: τί δ᾽ οὐχί; μὴ δολώσαντος θεοῦ.

Χορός πότερα δ᾽ ὀνείρων φάσματ᾽ εὐπιθῆ 3 σέβεις;

Κλυταιμήστρα οὐ δόξαν ἂν λάβοιμι βριζούσης φρενός. 275

Χορός ἀλλ᾽ ἦ σ᾽ ἐπίανέν τις ἄπτερος φάτις;

Κλυταιμήστρα παιδὸς νέας ὣς κάρτ᾽ ἐμωμήσω φρένας.

Χορός ποίου χρόνου δὲ καὶ πεπόρθηται πόλις;

Κλυταιμήστρα τῆς νῦν τεκούσης φῶς τόδ᾽ εὐφρόνης λέγω.

Χορός καὶ τίς τόδ᾽ ἐξίκοιτ᾽ ἂν ἀγγέλων τάχος; 280

Χο. θεοῖς μὲν αὖθις, ὦ γύναι, προσεύξομαι. λόγους δ᾽ ἀκοῦσαι τούσδε κἀποθαυμάσαι διηνεκῶς θέλοιμ᾽ ἂν ὡς λέγοις 15 πάλιν. 320

Κλυταιμήστρα εὐάγγελος μέν, ὥσπερ ἡ παροιμία, ἕως γένοιτο μητρὸς εὐφρόνης πάρα. 265 πεύσῃ δὲ χάρμα μεῖζον ἐλπίδος κλύειν· Πριάμου γὰρ ᾑρήκασιν Ἀργεῖοι πόλιν.

Χορός πῶς φής; πέφευγε τοὔπος ἐξ ἀπιστίας.

Κλυταιμήστρα Τροίαν Ἀχαιῶν οὖσαν· ἦ τορῶς λέγω;

Χορός χαρά μʼ ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλουμένη. 270

Κλυταιμήστρα εὖ γὰρ φρονοῦντος ὄμμα σοῦ κατηγορεῖ.

Χορός τί γὰρ τὸ πιστόν; ἔστι τῶνδέ σοι τέκμαρ;

Κλυταιμήστρα ἔστιν· τί δʼ οὐχί; μὴ δολώσαντος θεοῦ.

Χορός πότερα δʼ ὀνείρων φάσματʼ εὐπιθῆ σέβεις;

Κλυταιμήστρα οὐ δόξαν ἂν λάβοιμι βριζούσης φρενός. 275

Χορός ἀλλʼ ἦ σʼ ἐπίανέν τις ἄπτερος φάτις;

Κλυταιμήστρα παιδὸς νέας ὣς κάρτʼ ἐμωμήσω φρένας.

Χορός ποίου χρόνου δὲ καὶ πεπόρθηται πόλις;

Κλυταιμήστρα τῆς νῦν τεκούσης φῶς τόδʼ εὐφρόνης λέγω.

Χορός καὶ τίς τόδʼ ἐξίκοιτʼ ἂν ἀγγέλων τάχος; 280

Χορός θεοῖς μὲν αὖθις, ὦ γύναι, προσεύξομαι. λόγους δʼ ἀκοῦσαι τούσδε κἀποθαυμάσαι διηνεκῶς θέλοιμʼ ἂν ὡς λέγοις πάλιν.

Χορός γύναι, κατʼ ἄνδρα σώφρονʼ εὐφρόνως λέγεις. ἐγὼ δʼ ἀκούσας πιστά σου τεκμήρια θεοὺς προσειπεῖν εὖ παρασκευάζομαι. χάρις γὰρ οὐκ ἄτιμος εἴργασται πόνων.

CHOROS. I am come, reverencing power in thee, O Klutaimnestra! For ’t is just we bow To the ruler’s wife, — the male-seat man-bereaved. 260 But if thou, having heard good news, — or none, — For good news’ hope dost sacrifice thus wide, I would hear gladly: art thou mute, — no grudge!

KLUTAIMNESTRA. Good-news-announcer, may — as is the by-word — Morn become, truly, — news from Night his mother! 265 But thou shalt learn joy past all hope of hearing. Priamos’ city have the Argeioi taken.

CHOROS. How sayest? The word, from want of faith, escaped me.

KLUTAIMNESTRA. Troia the Achaioi hold: do I speak plainly?

CHOROS. Joy overcreeps me, calling forth the tear-drop. 270

KLUTAIMNESTRA. Right! for, that glad thou art, thine eye convicts thee.

CHOROS. For — what to thee, of all this, trusty token?

KLUTAIMNESTRA. What’s here! how else? unless the god have cheated.

CHOROS. Haply thou flattering shows of dreams respectest?

KLUTAIMNESTRA. No fancy would I take of soul sleep-burthened. 275

CHOROS. But has there Puffed thee up some unwinged omen?

KLUTAIMNESTRA. As a young maid’s my mind thou mockest grossly.

CHOROS. Well, at what time was — even sacked, the city?

KLUTAIMNESTRA. Of this same mother Night — the dawn, I tell thee.

CHOROS. And who of messengers could reach this swiftness? 280

CHOROS. The gods, indeed, anon will I pray, woman! But now, these words to hear, and sate my wonder Thoroughly, I am fain — if twice thou tell them.

CHOROS. Woman, like prudent man thou kindly speakest. And I, thus having heard thy trusty tokens, The gods to rightly hail forthwith prepare me; For, grace that must be paid has crowned our labours.

CLYTEMNESTRA Let morning become, as the adage runs, a herald of gladness from its mother night. And learn thou a joy greater than thy hope to hear; for the Argives have taken the city of Priam.

CHORUS

Ce qui a suivi, je ne l'ai point vu, je ne peux le dire. Mais l'art de Calchas n'est pas vain, et ce n'est qu'à celui qui a souffert que la Justice accorde de comprendre. L'avenir, il 2

LE CHŒUR sera temps de le connaître, quand il arrivera au jour. Jusque-là, qu'il aille sa route ! autant vouloir gémir d'avance. Il se révélera assez clairement au soleil qui le verra naître. Du moins puisse maintenant

CLYTEMNESTRA, CHORUS. CHORUS.

CORIFEO

Futura: hoc uerò audire, Poſtquam fiet expiatio, ualeat. Aequale uerò Manifestum fatum ueniet uerum cum ipfis. Fit uerò in his bonum opus, 245 Vt uult hoc proximum Apiæ

Der Mensch wird kühn, hat ihm erst Leidenschaft den Sinn berückt. 225 Zum Bösen ist's der erste Schritt. Da fand er den Mut seine Tochter zu schlachten, Gelingen zu schaffen dem Krieg um ein Weib, 255 der Flotte den Segen zu geben. Der Jungfrau Bitten, ihre Vaterrufe,

Der Chorführer.

Notes on the current edition

Commentary

Stable identifiers

Τὰ δ' ἔνθεν οὔτ' εἶδον οὔτ' ἐννέπω·

Ant. 5.

τέχναι δὲ Κάλχαντος οὐκ ἄκραντοι·
245

Δίκα δὲ τοῖς μὲν παθοῦ-

σιν μαθεῖν ἐπιρρέπει·

Χορός

πῶς φῄς; πέφευγε τοὔπος ἐξ ἀπιστίας.

Κλυταιμήστρα

Τροίαν Ἀχαιῶν οὖσαν: ἦ τορῶς λέγω;

Χορός

χαρά μ᾽ ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλουμένη.
270

Κλυταιμήστρα

εὖ γὰρ φρονοῦντος ὄμμα σοῦ κατηγορεῖ.

Χορός

τί γὰρ τὸ πιστόν;² ἔστι τῶνδέ σοι τέκμαρ;

Κλυταιμήστρα

ἔστιν: τί δ᾽ οὐχί; μὴ δολώσαντος θεοῦ.

Χορός

πότερα δ᾽ ὀνείρων φάσματ᾽ εὐπιθῆ³ σέβεις;

Κλυταιμήστρα

οὐ δόξαν ἂν λάβοιμι βριζούσης φρενός.
275

Χορός

ἀλλ᾽ ἦ σ᾽ ἐπίανέν τις ἄπτερος φάτις;

Κλυταιμήστρα

παιδὸς νέας ὣς κάρτ᾽ ἐμωμήσω φρένας.

Χορός

ποίου χρόνου δὲ καὶ πεπόρθηται πόλις;

Κλυταιμήστρα

τῆς νῦν τεκούσης φῶς τόδ᾽ εὐφρόνης λέγω.

Χορός

καὶ τίς τόδ᾽ ἐξίκοιτ᾽ ἂν ἀγγέλων τάχος;
280

Χο.

θεοῖς μὲν αὖθις, ὦ γύναι, προσεύξομαι.

λόγους δ᾽ ἀκοῦσαι τούσδε κἀποθαυμάσαι

διηνεκῶς θέλοιμ᾽ ἂν ὡς λέγοις¹⁵ πάλιν.

320

Χορός

πῶς φής; πέφευγε τοὔπος ἐξ ἀπιστίας.

Κλυταιμήστρα

Τροίαν Ἀχαιῶν οὖσαν· ἦ τορῶς λέγω;

Χορός

χαρά μʼ ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλουμένη.
270

Κλυταιμήστρα

εὖ γὰρ φρονοῦντος ὄμμα σοῦ κατηγορεῖ.

Χορός

τί γὰρ τὸ πιστόν; ἔστι τῶνδέ σοι τέκμαρ;

Κλυταιμήστρα

ἔστιν· τί δʼ οὐχί; μὴ δολώσαντος θεοῦ.

Χορός

πότερα δʼ ὀνείρων φάσματʼ εὐπιθῆ σέβεις;

Κλυταιμήστρα

οὐ δόξαν ἂν λάβοιμι βριζούσης φρενός.
275

Χορός

ἀλλʼ ἦ σʼ ἐπίανέν τις ἄπτερος φάτις;

Κλυταιμήστρα

παιδὸς νέας ὣς κάρτʼ ἐμωμήσω φρένας.

Χορός

ποίου χρόνου δὲ καὶ πεπόρθηται πόλις;

Κλυταιμήστρα

τῆς νῦν τεκούσης φῶς τόδʼ εὐφρόνης λέγω.

Χορός

καὶ τίς τόδʼ ἐξίκοιτʼ ἂν ἀγγέλων τάχος;
280

Χορός

θεοῖς μὲν αὖθις, ὦ γύναι, προσεύξομαι.

λόγους δʼ ἀκοῦσαι τούσδε κἀποθαυμάσαι

διηνεκῶς θέλοιμʼ ἂν ὡς λέγοις πάλιν.

KLUTAIMNESTRA.

Good-news-announcer, may — as is the by-word —

Morn become, truly, — news from Night his mother!
265

But thou shalt learn joy past all hope of hearing.

Priamos’ city have the Argeioi taken.

CHOROS.

How sayest? The word, from want of faith, escaped me.

KLUTAIMNESTRA.

Troia the Achaioi hold: do I speak plainly?

CHOROS.

Joy overcreeps me, calling forth the tear-drop.
270

KLUTAIMNESTRA.

Right! for, that glad thou art, thine eye convicts thee.

CHOROS.

For — what to thee, of all this, trusty token?

KLUTAIMNESTRA.

What’s here! how else? unless the god have cheated.

CHOROS.

Haply thou flattering shows of dreams respectest?

KLUTAIMNESTRA.

No fancy would I take of soul sleep-burthened.
275

CHOROS.

But has there Puffed thee up some unwinged omen?

KLUTAIMNESTRA.

As a young maid’s my mind thou mockest grossly.

CHOROS.

Well, at what time was — even sacked, the city?

KLUTAIMNESTRA.

Of this same mother Night — the dawn, I tell thee.

CHOROS.

And who of messengers could reach this swiftness?
280

CHOROS.

The gods, indeed, anon will I pray, woman!

But now, these words to hear, and sate my wonder

Thoroughly, I am fain — if twice thou tell them.

CHOROS.

Woman, like prudent man thou kindly speakest.

And I, thus having heard thy trusty tokens,

The gods to rightly hail forthwith prepare me;

For, grace that must be paid has crowned our labours.

CLYTEMNESTRA

Let morning become, as the adage runs, a herald of gladness from its mother night. And learn thou a joy greater than thy hope to hear; for the Argives have taken the city of Priam.

Ce qui a suivi, je ne l'ai point vu, je ne peux le dire. Mais l'art de Calchas n'est pas vain, et ce n'est qu'à celui qui a
souffert que la Justice accorde de comprendre. L'avenir, il ²

LE CHŒUR

sera temps de le connaître, quand il arrivera au jour. Jusque-là, qu'il aille sa route ! autant vouloir gémir d'avance. Il se révélera assez clairement au soleil qui le verra naître.
Du moins puisse maintenant

Futura: hoc uerò audire,

Poſtquam fiet expiatio, ualeat.

Aequale uerò

Manifestum fatum ueniet uerum cum ipfis.

Fit uerò in his bonum opus,
245

Vt uult hoc proximum Apiæ

Der Mensch wird kühn, hat ihm erst Leidenschaft

den Sinn berückt.

225 Zum Bösen ist's der erste Schritt.

Da fand er den Mut seine Tochter zu schlachten,

Gelingen zu schaffen dem Krieg um ein Weib,
255

der Flotte den Segen zu geben.

Der Jungfrau Bitten, ihre Vaterrufe,