Aeschylus Persians 1

Anna Swanwick (Translator)

View: By Card
CHORUS
THE Faithful these, advisers old
Of Persians, gone to Hellas' strand,
Guards of these halls and plenteous gold
Here treasured, whom, as elders' meed,
Lord Xerxes, King, Darius' seed,
Chose wardens of the land.
But touching now the safe return
Of King and gold-trickt host,
Bodeful of mischief, sore afraid,
My heart within doth yearn,
10
And for our youthful hero moans;
For all the martial strength is gone,
Nurtur'd in Asia: news is none;
Nor horseman reacheth yet nor post
Our Persia's central home.
But they forsaking Susa's walls,
Agbatana and Kissia's hold
Right ancient, forth to battle sped,
Some borne on steeds, in galleys some,
Others in march, with measured tread,
20
War's serried ranks displayed.
Such were Amistres, Artaphren,
Astasp and Megabazes,—they,
Marshals of Persia, kings themselves,
But to the mighty King submiss,
Speed forth, o'erseers of vast array,
With arrow puissant, borne on steeds,
Fearful to sight and dread in fight,
Through their high-souled resolve.
And steed-exultant Artembar,
Masistres and Imaeus brave,
30
Puissant with bow; Pharandakes,
Sosthānes too, steed-driver;
Others Nile's vast, life-teeming wave
Sent to the war; Susiskănes,
And Pegastágon, Egypt-born,
Him too who sacred Memphis sways,
Mighty Arsámes; Ariomard,
Whose rule Ogygian Thebes obeys;
And rowers from the marshy shore,
Their barks who guide with sturdy oar,
40
Well-skilled, a countless host.
41
And Lydians, a luxurious train,
Who the whole native people hold,
Of Asia's mainland; these the twain,
Metragathes and Arkteus brave,
Kingly commanders, lead to war,
Sent forth by Sardis rich in gold,
Mounted upon full many a car,
With steeds yoked three and four abreast,
Terrific to behold.
And dwellers sacred Tmolos near
On Hellas rush the yoke to cast
50
Of bondage;—Mardon, Tharubis,
Dread anvils of the spear;
And Mysians skilled the dart to throw;
While Babylon, the golden, sends
Her motley throng, which sweeps along,
Some upon galleys borne, and those
Whose valour trusts the bow.
Thus 'neath the King's commandment dread
Each sabre-wielding race has sped
From Asia's every reign.
Such bloom of men from Persia's plain
60
Hath gone, and all the Asian earth,
Yearning for those whom from their birth
She fostered, groans amain;
While wives and parents count each day,
Still trembling at the long delay.
But Persian elders, come,
And seated in our ancient hall of state
Devise we counsel, with deep-thoughted care,
For great in sooth the need;—
How haply fares our king,
Darius' seed,
Xerxes, from him derived whose name we bear.
On bending of the bow doth conquest wait?
Or hath the might
150
Of iron-headed spear-shaft won the day?
[ATOSSA is seen approaching in a royal chariot, attended by a numerous train.]
But lo, in brightness like the eyes of gods,
Comes forth a light—
The mother of my royal lord, my queen.
Do we obeisance, falling at her feet;
Yea, it behoves us all
155
With words of salutation her to greet.
[They prostrate themselves before her, touching the earth with their foreheads.]
Of Persia's deep-zoned daughters supreme in rank,
O Queen,
Hoar mother of King Xerxes, spouse of Darius, hail!
Once consort, now the mother of Persia's god art thou,
Unless our ancient fortune abandons now the host.
160

Persians. Aeschylus. Anna Swanwick (Translator). London. 1886.

Sponsored by University of Leipzig.

Funding provided by European Social Fund Saxony.

Current edition Experimental

The Persians (OCR draft) (English) (The Persians. Anna Swanwick, 1886.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (7)
Πέρσαι First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 1-64 focus
Πέρσαι Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922.) — 1-64 focus
Πέρσαι (OCR draft) Experimental (Πέρσαι. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 1 focus
Πέρσαι (OCR draft) Experimental (Πέρσαι. Gottfried Hermann, 1852.) — 1 focus
Τάδε μὲν Περσῶν τῶν οἰχομένων
1
Ἑλλάδ᾽ ἐς αἶαν πιστὰ καλεῖται,
καὶ τῶν ἀφνεῶν καὶ πολυχρύσων
ἑδράνων φύλακες,
κατὰ πρεσβείαν οὓς αὐτὸς ἄναξ
5
Ξέρξης βασιλεὺς Δαρειογενὴς
εἵλετο χώρας ἐφορεύειν.
ἀμφὶ δὲ νόστῳ τῷ βασιλείῳ
καὶ πολυχρύσου στρατιᾶς ἤδη
κακόμαντις ἄγαν ὀρσολογεῖται
10
θυμός, ἔσωθεν δὲ βαΰζει.
πᾶσα γὰρ ἰσχὺς ᾿Ασιατογενής
οἴχωκε νέων,
κοὔτε τις ἄγγελος, οὔτε τις ἱππεὺς
ἄστυ τὸ Περσῶν ἀφικνεῖται,
15
οἵτε τὸ Σούσων ἠδ᾽ Εκβατάνων
καὶ τὸ παλαιὸν Κίσσινον ἕρκος
προλιπόντες ἔβαν,
οἱ μὲν ἐφ᾽ ἵππων, οἳ δ᾽ ἐπὶ ναῶν,
πεζοί τε βάδην
20
πολέμου στῖφος παρέχοντες·
οἷος Αμίστρης ἠδ᾽ Αρταφρένης,
καὶ Μεγαβάτης, ἠδ᾽ Αστάσπης,
ΠΕΡΣΑΙ (OCR draft) Experimental (ΠΕΡΣΑΙ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 1 focus
Πέρσαι (OCR draft) Experimental (Πέρσαι. N. Wecklein, 1885.) — 1 focus
Τάδε μὲν Περσῶν τῶν οἰχομένων
1
Ἑλλάδ᾽ ἐς αἶαν πιστὰ καλεῖται,
καὶ τῶν ἀφνεῶν καὶ πολυχρύσων
ἑδράνων φύλακες, κατὰ πρεσβείαν
οὓς αὐτὸς ἄναξ Ξέρξης βασιλεὺς
5
Δαρειογενὴς
εἵλετο χώρας ἐφορεύειν.
ἀμφὶ δὲ νόστῳ τῷ βασιλείῳ
καὶ πολυχρύσου στρατιᾶς ἤδη
Aeschyli Persae (OCR draft) Experimental (Aeschyli Persae. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 1 focus
Translations (8)
Persians Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922. (Modernized by Perseus.)) — 1-60 focus
The Persians. (OCR draft) Experimental (The Persians.. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 1 focus
These are the faithful band 1 left by the Persians who have gone into the land of Hellas, and guardians of these opulent abodes abounding in gold, whom our prince Xerxes himself, a monarch descended from Darius, selected according to seniority, to have the superintendence of the realm. And now for some time my ill-boding soul within me has been in a state of exceeding agitation concerning the return of our monarch, and of the army in its rich array, for the whole native power of Asia hath gone, and [my mind] calls for its youthful hero 2 . And neither does any messenger nor any horseman arrive at the city of the Persians, who, having quitted the city of Susa and of Ecbatana 1 , and the antique Cissian fortress, set forth, some on steeds, some in ships, and the infantry in slow march, forming a dense file of war. Amistres 2 , for instance, and Artaphrenes, and Megabayes, and Astaspes, leaders of the Persians, kings, subalterns of the great king, speed their way, inspectors of the great host, both those that conquer with the bow, and mounted upon steeds, fearful to look upon 3 , and terrible in fight, through their stern determination of spirit. Artembaces too, rejoicing in his charger, and Masistres, and stout Imae us that slays with the bow, and Pharandaces and Sosthanes, driver of steeds. And others Nile, the mighty stream and nourisher of many, sent forth; Susiscanes, Pegastagon native of Egypt, and the lord of sacred Memphis mighty Arsames, and Ariomardus ruler of ancient Thebes, and the dwellers in the fens, skilful rowers of galleys, and in multitude beyond all numbering.
LES PERSES (OCR draft) Experimental (LES PERSES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 1 focus
Voici ceux que parmi les Perses, aujourd'hui partis 1 pour la terre de Grèce, on nomme les Fidèles, gardiens de ce palais d'opulence et d'or, qu'à rai-
son de leur rang notre sire Xerxès, roi né de Darios, a lui-même choisis pour veiller sur sa terre.
Mais, à songer au retour royal, au retour de l'armée bardée d'or, déjà, prophète trop prompt de malheurs, mon
cœur se hérisse en moi : la force née de l'Asie s'en est allée tout entière ! il gronde, appelant un porteur de nouvelles : et nul messager, nul courrier monté n'arrive à
la cité des Perses !
Quittant Suse et Ecbatane et les vieux remparts kissiens 2 , ils sont partis, les uns à cheval, d'autres sur des vaisseaux,
les fantassins à pied, formant le gros de la masse guerrière.
Ainsi vont au combat Amistrès et Artaphrénès, Mégaba-
tès et Astaspès, capitaines des Perses, rois vassaux du
The Persians (OCR draft) Experimental (The Persians. Robert Potter, 1779.) — 1 focus
WHILST o'er the fields of Greece the em-
1
battled troops
Of Perſia march, with delegated ſway
We o'er their rich and gold-abounding ſeats
Hold faithful our firm guard;
5
to this high charge
Xerxes, our royal lord, th' imperial ſon
Of great Darius, choſe our honour'd age.
But for the king's return, and his arm'd hoſt
Blazing with gold, my ſoul preſaging ill
10
Swells in my tortur'd breaſt:
for all her force
Hath Aſia ſent, and for her youth I ſigh.
Nor meſſenger arrives, nor horſeman ſpurs
With tidings to this ſeat of Persia's kings.
15
The gates of Suſa and Ecbatana
Pour'd forth their martial trains; and Ciſſia ſees
Her ancient tow'rs forſaken, whilſt her youth,
Some on the bounding ſteed, the tall bark ſome
Aſcending, ſome with painful march on foot,
20
Haſte on, t' arrange the deep'ning files of war.
Amiſtres, Artaphernes, and the might
Of great Aſtaſpes, Megabazes bold,
Chieftains of Perſia, kings, that to the pow'r
Of the great king obedient, march with theſe
25
Leading their martial thouſands;
their proud
ſteeds
Prance under them; ſteel bows and ſhafts their
arms,
30
Dreadful to ſee, and terrible in ſight,
Deliberate valour breathing in their ſouls,
Artembares, that in his firey horſe
Delights; Maſiſtres; and Imæus bold,
Bending with manly ſtrength his ſtubborn bow;
35
Pharandaces, and Soſthanes, that drives
With military pomp his rapid ſteeds.
Others the vaſt prolific Nile hath ſent;
Pegaſtagon,
Eschilo, I Persiani: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, I Persiani: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 1 focus
I fedeli siam noi dei Signori
1
persïani partiti per l'Ellade,
i custodi siam noi dei palagi
ricchi d'oro, opulenti.
Prescelse
5
noi, pel senno e per gli anni provetti
a vegliar su la patria il re Serse,
figliuolo di Dario.
E di già per l'assenza del sire,
dell'esercito rutilo d'oro,
10
troppo in seno tumultua l'anima
presaga di mali.
Poi che tutta partir la sua forza
vide l'Asia, e i suoi giovani invoca;
né alcun messo ancor giunge, non giunge
15
cavaliere alla nostra città.
Molti d'essi, da Ecbàtana e Susa,
dal vetusto recinto di Císsino,
movevano a guerra
su corsieri, su navi, o pedoni
20
ad empir le caterve di guerra:
quali Amistra, Artaferne, Megàbate,
ed Astàspe, signori di Persi.
Ed i re del gran Re tributarî,
si lanciâr con fittissime schiere,
25
vibrando archi, inforcando corsieri,
paurosi a vedere, terribili
com'è fama, pel cuor temerario
nella zuffa.
Ed Artèmbare, vago
30
di cavalli, e Masistre, e Imeo prode
vibratore dell'arco, e Faràndace
e Sostane signor dei corsieri.
Il gran Nilo dai flutti fecondi
altri poi ne mandava: Susícane,
35
Pegastàgone egizio, ed Arsàme,
l'alto sire di Menfi la sacra,
e Ariomardo che a Tebe vetusta
tien lo scettro;
e le genti palustri
40
ben destre al remeggio,
moltitudini immense e terribili.
Aeschylus, Persae: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Persae: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 1 focus
Hæc quidem Perſarum proficiſcentium
1
In Græciam præſidia uocantur fi delia,
Et locupletum diuitumq;
Sedium custodes, tanquam antiquos:
Hos ipſe rex Xerxes imperator
5
Dariogena Dario natus
Elegit, ut specularentur terram,
Pro reditu regio,
Exercitus diuitis iam
Sinister uates animus admodum turbatur
10
Intrinfecus:
omne robur Aſiaticum
Abiuit, iuuenem uirum excit.
At neq; ullus nuncius, aut eques
Vrbem Perſarum adit.
15
Qui Sufa Ecbatana,
Et antiquum bederaceum munimentum
Partim nauibus, partim pedeſtri itinere,
Relinquentes, profecti funt partim equis,
Belli turmam conftituentes.
20
Qualis Amistres, Artafrenes,
Et Megabases, Aftapesq duces Perſarum,
Reges regi magno ſubditi
Veniunt, exercitus magni præfecti,
Iaculatoresq ,ac equites
25
Terribiles quidem uiſu, atroces uerò pugna,
In audaci opinione anime.
Artembares, & Hippiocharmes, Maſiſtresq
Arcu domans ftrenuus Imeus,
Pharandacesq;, equorum rector'q; Soſthanes.
30
Alios uerò magnus multa animalia alens
Nilus mifit:Sufiſcanes,
Pegaſtagon Aegyptogena,
Et facræ Memphidos princeps
Magnus Arfames, priſcas
35
Thebas incolens Ariomardus,
Et nauales nauium remiges
Graues, multitudoq; innumera,
English (E. D. A. Morshead, 1908) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Persians — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 1 focus
Away unto the Grecian land
1
Hath passed the Persian armament:
We, by the monarch's high command,
We are the warders true who stand,
Chosen, for honour and descent,
5
To watch the wealth of him who went—
Guards of the gold, and faithful styled
By Xerxes, great Darius' child!
But the king went nor comes again—
And for that host, we saw depart
10
Arrayed in gold, my boding heart
Aches with a pulse of anxious pain,
Presageful for its youthful king!
No scout, no steed, no battle car
Comes speeding hitherward, to bring
15
News to our city from afar!
Erewhile they went, away, away,
From Susa, from Ecbatana,
From Kissa's timeworn fortress grey,
Passing to ravage and to war—
20
Some upon steeds, on galleys some,
Some in close files, they passed from home,
All upon warlike errand bent—
Amistres, Artaphernes went,
Astaspes, Megabazes high,
25
Lords of the Persian chivalry,
Marshals who serve the great king's word,
Chieftains of all the mighty horde!
Horsemen and bowmen streamed away,
Grim in their aspect, fixed to slay,
30
And resolute to face the fray!
With troops of horse, careering fast,
Masistes, Artembáres passed:
Imaeus too, the bowman brave,
Sosthánes, Pharandákes, drave—
35
And others the all-nursing wave
Of Nilus to the battle gave;
Came Susiskánes, warrior wild,
And Pegastágon, Egypt's child:
Thee, brave Arsámes! from afar
40
Did holy Memphis launch to war;
And Ariomardus, high in fame,
From Thebes the immemorial came,
And oarsmen skilled from Nilus' fen,
A countless crowd of warlike men:
45
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 1 focus
Von dem persischen Volk, das in Hellas' Gefild 1 2
1
Auszog, steh'n hier die Getreuen des Reichs,
Für die Wohnungen, die reich prangen in Gold,
Als Hüter bestellt, die Xerxes selbst,
Mein König und Herr, des Dareios Sohn,
5
Nach Alter und Stand
Auswählte, des Landes zu wachen.
Doch unheilahnend erbebt schon jetzt
Mir unruhvoll in den Tiefen der Brust
Mein zagendes Herz, ob der Fürst und das Heer,
10
Hellstrahlend von Gold, heimkehren im Glück.
Denn der Jünglinge Kraft aus Asia's Gau'n
Zog all' in den Kampf,
Und weder zu Fuß kommt, weder zu Roß,
Botschaft in die persische Heimat.
15
Fern zogen sie aus von Ekbatana dort,
Aus Susa hier und dem alten Bezirk
Der kissinischen Burg,
Heerschaaren zu Roß, Heerhausen zu Schiff,
Und Streiter zu Fuß,
20
Sturmgleich sich ergießend im Heerstrom.
Artaphernes gebeut und Amistres hier,
Megabazes auch und Astaspes dort
In den Reihen des Volks,
Selbst Könige sie, dem Erhabensten nur
25
Dienstbar, Feldherrn des gewaltigen Heers,
Auf schäumendem Roß, mit dem Bogen bewehrt,
Graunweckend im Kampf und furchtbar zu schau'n
In des Muths ausharrendem Troße.
Artembares dann, hoch kämpfend zu Roß,
30
Masistres zugleich und Imäos der Held,
Mit dem Bogen bewehrt, Pharandakes auch,
Und der Tummler der Rosse, Sosthanes.
Viel sandte sodann des gewaltigen Nil
Fruchtwallendes Thal, erst Susiskan,
35
Dann Pegastagon, Aegyptens Sohn,
Und der heiligen Memphis mächtigen Herrn,
Arsames, Ariomardos auch,
Der Theben beherrscht, das ogygische Land,
Und der Ruderer Kern, der die Sümpfe bewohnt,
40
Streitbar, ein unendlich Gewimmel.

Notes on the current edition

Persians

1. * Darius, about thirty-five years before, had caused a bridge to be thrown over the Thracian Bosphorus, and crossed it in his march to Scythia; but this bridge, though constructed by the Ionians, and by a Samian Greek, having had reference only to distant regions, seems to have been little known or little thought of among the Greeks generally, as we may infer from the fact that the poet Æschylus 1 speaks as if he had never heard of it, while the bridge of Xerxes was ever remembered both by Persians and by Greeks as a most imposing display of Asiatic omnipotence. —GROTE'S History of Greece.
2. * An allusion is here made to the popular belief that the name of Persia was derived from Perseus, the son of Danae by Zeus, who visited her in a shower of gold. An interesting exposition of the original signification of the legend will be found in Cox's 'Mythology of the Aryan Nations.'
3. 1 Pers. 731, 754, 873.
4. * The sudden transition of the Chorus from unbounded confidence to gloomy foreboding is characteristic of the religious conception common alike to Greek and Persian in the Æschylean age, namely, that the gods cherished a jealous enmity towards vast power and overweening aspirations in men.

Commentary

Critical apparatus to The Persians (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Persians.) focus

10. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-7

ὀρσολογεῖται:
ὀρσολοπεῖται
M. et inde Victorius.
ὀρσοπολεῖται
G. Vit. Ven. A. B. aliique et Ald. Rob. Turn. In G. ad
ε
superscriptum
ι
. Hesychius
ὀρσολοπεῖται, διαπολεμεῖται, ταράσσεται. Αἰσχύλος
. Cognatum videtur
ὀρσόλοπος
cum vocabulis
ὀλόπτειν
ex
λέπω
facto et
ὁλοφώιος
et excitatorem vellicationis ac proinde turbae et tumultus significare.

11. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-8

ἔσωθεν δὲ βαΰζει:
ἔσωθεν
Lips. Omittit Vit.
δὲ βαΰζει
hic non habent libri.

12. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-9

Ἀσιατογενής:
ἀσιατιγενής
Turn.
Ἀσιητιγενής
Blomfieldius. Repugnare hanc formam analogiae monuit Lobeckius ad Phryn. p. 646.

13. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-10

οἴχωκε νέων:
οἴχωκεν ἐον δ'
M.
οἴχωκε νέον δ'
G. Rob.
οἴχωκεν νέον δ'
Lips.
ᾤχωκε νέον
, sine particula, Vit.
ᾤχωκε νέον δ'
Ald. Turn. V. de hoc verbo Lobeckium ad Soph. Ai. v. 896. Scholiastes
γράψεται καὶ ἑόν, ἤτοι τὸν ἴδιον ἄνδρα
. Post
νέον δ'
, vel, ut Vit. habet,
νέον
, omnes libri addunt
ἄνδρα βαΐζει
. In explicandis his verbis iam antiqui interpretes in diversa abierunt. Alii enim
θυμός
, alii
Ἀσία
ad
βαΐζει
intelligendum putarunt. Audaciorem manum, sed parum feliciter, admovit Valckenarius, cuius ipsa verba cognoscere operae pretium est. Sic igitur ille ad Eur. Phoen. v. 1489. In Aeschyli Persis sic vulgatur v. 12. et 13.
πᾶσα γὰρ ἰσχὺς Ασιατογενής οἴχωκε· νέον δ᾽ ἄνδρα βαΰζει.
In his dum clauditur sententia, versus requiritur paroemiacus, quo sponte ducil in ultimis modulus
δρα βαΰζει
. Sed quis obsecro vel quae regio Bable;
Ἀσία
respondet scholiastes, huiusque vestigiis insistens Stanleius. Quid illa latratu requirit?
νέον ἄνδρα
sic iuventutem appellassel Aeschylus. Quantivis pretii lectionem servavit scholiastes:
γράψεται
, inquit,
καὶ ἑόν, ἤτοι τὸν ἴδιον ἄνδρα
. Hoc ita placet, ut alterum tamen
νέον
non reiecerim: hanc vocem, in antiquis exemplaribus hoc in loco leclam, suspicor oculos fefellisse describentis, ut duas intermedias praetermiserit, quarum altera desierit in easdem lilleras: has utinam nobis vir clarissimus Antonius Askewius ex codd. vetustis revocaret. Interim lubet hariolari. Suspicor basin anapaesticam hic praecessisse versum paroemiacum, atque ita scripsisse tragicum:
πᾶσα γὰρ ἰσχὺς Ασιατογενὴς ᾤχωκε νέον, [Περσὶς δ᾽ ἑὸν] ἄνδρα βαΰζει.
Quae vulgatis esse meliora non diffitebitur in tragicis exercitatissimus Anglus: reliqui, si qui Persida sic mirabuntur ab Asia distinctam, legant ex eodem dramate v. 249. 250.
ὦ γῆς ἁπάσης Ασιάδος πολίσματα, ὦ Περσίς αλα καὶ πολὺς λιμήν
, et seqq. conf. v. 59. et seqq. 512. 548. 925. Illud '
οἴχωκε
(nam si quis Aeschyleam veterem praeoptaret scripturam,
ΟΙΚΟΚΕ
foret reponendum)
νέον
, id est
νεωστί
, peropportunum est et Aeschyleum; in huius Prom. v. 954.
Νέον νέοι κρατεῖτε
· Schol. recte,
Νέον
, inquit,
νεωστί· οὐ γὰρ ἀρχαία ὑμῶν ἡ βασιλεία
. Bacchum, cuius adspernabatur sacra,
τὸν νεωστὶ δαίμονα
vocat Pentheus in Eurip. Bacch. v. 219. et in his Phoen. 1637. novellum Regem exosa Antigone
τὸν νεωστὶ κοίρανον
. frequens
ἥκω νεωστί
, Aeschylus Agam. v. 1634.
ἥκοντας ἐκ μάχης νέον
. est illud Homericum, Sophocli nusquam, in Euripideis semel adhibitum. Doleas hic, ut alibi non semel, obrutum doctrinae copia iudicium viri praestantissimi. Nam ne quid dicam de paroemiaco, qui hic ne placere quidem potest, quum vis sententiae in sequentibus verbis insit, quis credat poetam
ᾤχωκε νέον
scripsisse, quum, si nuper abiisset exercitus, ridiculum foret sollicitos esse qui domi manserant. Immo iam diu abesse exercitum necesse erat, si illi metuerent, idque ipse poeta, ut par erat, indicavit non modo his verbis,
κοὔτε τις ἄγγελος, οὔτε τις ἱππεὺς ἄστυ τὸ Περσῶν ἀφικνεῖται
, sed apertius etiam infra v. 64.
τοκέες δ᾽ ἄλοχοί θ' ἡμερολεγδὸν τείνοντα χρόνον τρομέονται
. Verum in vulgata scriptura explicanda et illud perdurum atque adeo ineptum est,
θυμός
ad
βαΰζει
intelligere, nec probari potest illorum sententia, qui
Ἀσία
ex
Ἀσιατογενής
repetunt. Quod nego fieri posse servato
νέον ἄνδρα
. Nam quum in adiectivo latet genitivus nominis, quod ad sequentia intelligendum est, ita oportet conformatam esse orationem, ut quid intelligendum sit vel ex pronomine aliquo vel alio modo appareat. Sic in illo Euripidis Hec. 22.
πατρῴα θ' ἑστία κατεσκάφη, αὐτὸς δὲ βωμῷ πρὸς θεοδμήτῳ πιτνεῖ,
ubi alia exempla attulit Porsonus, e pronomine cognoscimus sermonem esse de Priamo: omisso pronomine uterque versus non posset non de domo Priami intelligi. Quae in scholiis commemoratur scriptura,
ἑὸν δ' ἄνδρα βαΰζει
, correctio esse videtur alicuius grammatici, qui quod vulgatae scripturae sensum hunc esse animadverteret, exercitus novum militem requirit, ineptum id esse videns, verba illa in hanc sententiam accipienda putavit, omnis Asiae potentia periit, suamque requirit iuventutem. At ita poeta verbis usus esset ineptissimis.
βαΰζει
scholiastae per
ἀνακαλεῖται
reddunt. Sed nec demonstrata est ea significatio, et, si haec esset sententia, non solum repeteretur quod modo dictum est, verum etiam interpellaretur explicatio caussae cur mala praesagiat animus. Videtur error ex eo ortus esse, quod omissum antea et deinde in margine adscriptum erat
δὲ βαΰζει
: tum librarius aliquis, quo loco reponenda essent, nesciens, post
ΝΕΟΝ
, quod non vidit esse
νέων
, ea addidit adiecitque explicandi caussa
ἄνδρα
. Aeschylum credibile est scripsisse
ἀμφὶ δὲ νόστῳ τῷ βασιλείῳ κακόμαντις ἄγαν ὀρσολοπεῖται θυμός, ἔσωθεν δὲ βαΰζει.
Similiter dixit in Agam. v. 429.
τὰ δὲ σῖγά τις βαΰζει
. Sic igitur hos versus conformavi.

14. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-11

κοὔτε:
κ᾽ οὐτέ τις
et
οὐτέ τις
M.

15. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-12

τὸ:
τὸ
, non
τe
, etiam M. habere videtur.

16. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-13

Ἐκβατάνων: M. Lips. Libri omnes
ἐκβατάνων
, nisi quod Lips.
ἐκβάταν
.. habet. Brunckius
Ἀγβατάνων
dedit, ut antiquiorem formam, auctore Wesselingio ad Herod. I. 98. Sed Stephanus Byzantius in
Ἀγβάτανα
, ubi pluribus disserit de diversa huius nominis scriptura,
παρὰ δὲ τοῖς ἀρχαίοις
, inquit,
διὰ τοῦ κ τὸ Περσικόν, ὡς δειχθήσεται
.

17. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-14

καὶ:
εἰς
pro
καὶ
Rob. Κίσσινον:
κίσσινον
a pr. manu Vit. a sec. ante
o
insertum
ν
. Blomfieldius ex coniectura
Κίσσιον
. Non recte, etsi laudandus est quod haesitavit in perrara terminatione adiectivi a nomine gentili derivati. Ex analogia enim dici debebat
Κισσιακόν
. Sed ita etiam in Prom. v. 812.
Βυβλίνων ὀρῶν ἄπο
. Ceterum quod
Κίσσινον ἕρκος
appellat Aeschylus, re vera non diversum erat a Susis, licet illi ita visum sit. V. Herod. V. 49. et 52. Strabo XIV. p. 728. A.
λέγονται δὲ καὶ Κίσσιοι οἱ Σούσιοι
. Stanleius, qui Cissiam urbem a Ptolemaeo commemorari ait, fallitur. Regionem ille, non urbem dicit, distinguens tamen ut partem a Susiana.

18. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-15

ἔβαν:
ἔβαν
, superscripto posteriori vocali
η
, Lips.

19. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-16

οἳ δ': Verba
οἳ δ' ἐπὶ ναῶν
, usque ad
Μεγαβάτης
v. 23. affert Triclinius ad Soph. El. 157.
οἱ δ'
G. Vit. Ald. Rob.
οἳ δ'
M. Lips. Turn. ναῶν:
νηῶν
M. Vit.
ναῶν
, superscripto
η
, Lips.
νηῶν τε
Mosc.

20. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-17

πεζοί τε βάδην: Post
πεζοί τε βάδην
aliquid excidisse cogitari potest. Certe egregie huc quadraret, quod apud Hesychium sine auctore legitur,
ὁλκή· ἡ φαρέτρα
, addita explicatione
πολλοὶ τοξόται
. Vtique
βάδην
ad sequentia referendum, neque, ut Blomfieldius fecit,
πεζοὶ βάδην
iungenda.

21. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-18

στῖφος:
στύφος
M.
στῖφος
G. Vit. Lips. edd. ante Brunckium.

22. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-19

οἷος:
οἷος
a sec. manu, nam antea videtur fuisse
οἳ
, Vit. Ἀμίστρης:
ἀμνίστρης
Vit. Ven. A.
ἀμνήστρης
Ald.
ἀμήτρης
Rob.
ἀμίστρης
M. G. Lips. Turn. Apud Herodotum
Ἄμηστρις
nomen est uxoris Xerxis. In hac Aeschyli fabula infra v. 315. nomen viri est et fortasse eiusdem de quo hic agitur. Vt ibi plerique libri
ἄμηστρις
habent, ita hoc loco idem legitur in editionibus veteribus scholiastae Sophoclis. ἠδ':
ἠδ'
M.
ἠδ'
Lips. Ἀρταφρένης:
ἀρταφρένης
, cum unius litterae litura post
ε
, M.
ἀρταφρένης
, superscripto ad secundam syllabam
ι
, Mosc.
ἀρταφέρνης
G. Lips. aliique.

23. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-20

Μεγαβάτης:
μεγαβάτης
M. Vit. Ven. A. B.
μεταβάτης
Mosc. Ald.
μεγαβάζης
G. Lips. Rob. Turn. et sic apud Triclinium. Ab Herodoto VII. 97. commemoratur
Μεγάβαζος ὁ Μεγαβάτεω
. ἠδ':
ἠδ'
M. Lips. Ἀστάσπης:
ἀστάσπης
M. G. Lips. Par. B. Turn.
ἀστάπης
Ven. A. Mosc. aliique et Ald. Rob. et a sec. manu Vit.
ἀσπάτης
a pr. manu Vit.
ἀστάπης
Par. G. γρ.
καὶ ἀστάσπις
Par. B.
Ἀσπάσπης
varia lectio apud Turnebum. Non inepte quaerit Stanleius idemne sit hic qui ad Herodoto VII. 64.
Ὑστάσπης
vocetur.

25. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-21

βασιλῆς:
βασιλῆς
M. G. Turn.
βασιλεῖς
Vit. Lips. aliique et Ald. Rob. βασιλέως:
βασιλέως
, superscripto
ι
, Lips.

26. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-22

σοῦνται:
σοῦντον
Lips.

27. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-23

τοξοδάμαντές:
τοξοδάμαντον
Mosc. τ':
τ'
omittunt G. Vit. ἠδ':
ἠδ'
pro
ἠδ'
Mosc.
ἠδ'
M.
ἠδ'
, priore littera a sec. manu in litura, Vit.
ἠδ'
Lips.

29. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-24

εὐτλήμονι:
ἐν τλήμονι
M. Vit. Lips. Ven. A. B. Ald. Turn.
εὐτλήμονι
Par. A. B. et e corr. pr. manus G. quum antea fuisset
ἀτλήμονι
, quod est in Rob.

30. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-25

Ἀρτεμβάρης:
ἀρτημβάρης
G.
ἀρτεμβάρης
, superscripto
o
ad
e
, Lips.
ἀρτεμβάρης
M. Vit. et reliqui. Sic hoc nomen scribitur v. 297. 945. et apud Herodotum I. 114. 115. 116. IX. 122. ἱππιοχάρμης:
ἱπποχάρμης
Lips.

31. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-26

Μασίστρης: Infra v. 944. libri meliores et plerique
Μασίστρας
. Apud Herodotum
Μασίστης
nomen est VII. 82. IX. 107. 113.
Μασίστιος
VII. 79. IX. 20. 24.

32. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-27

Ἰμαῖος:
ἱμαῖος
M.
ἱμαῖος
G. Lips.
Ἰμαῖος
Vit. edd. Φαρανδάκης:
φαρανδάκης
libri etiam v. 932. Apud Herodotum aliosque invenitur
Φαρανδάτης
: v. Wesselingium ad Her. p. 726, 86.

33. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-28

ἵππων τ᾽ ἐλατὴρ Σωσθάνης:
ἵππων ἐλατὴρ
Colb. 1. Ox. Par. C. Ald. Turn.
θ' σωσθάνης
Ald.
καὶ σωσθάνης
Turn.
σοσθένης
M. Cantabr. 2. Mosc.
σουσθάνης
Vit.
σοσθένης
Ven. B.
σωσθένης
G. Cantabr. 1. Par. L.
σωσθάνης
Lips. Rob. Guil. Kieserus coniecit
τ' Ὀστάνης
, afferens Diogenem Laertium prooem. 2. Plinium H. N. XXX. 1. Suidam in
Ὀστᾶναι
et in
ἀστρονομία
.

35. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-29

ἔπεμψεν:
ἔπεμψεν
M. Rob.
ἔπεμψε
G. Vit. Lips. Ald. Turn. Schol.
τινὲς διαιροῦσι τὸ σουσισκάνης καὶ πηγὰς καὶ ταγών
.

36. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-30

Πηγασταγὼν:
πηγαστάγων
M.
πηγασταγὼν
G. Lips. Par. B. Ald. Turn.
πηγὰσταγών
, priore accentu postea expuncto, Vit.
πηγὰς τ' ἀγὼν
Rob. γρ.
πηγάς τ' ἄγων ἄρχων
adnotatum in G. γρ.
πηγὰς τ᾽ ἀγὼν
margo Lips. γρ.
πηγὰς ταγὼν
Par. B.
πηγὰς ταγὼν
Cantabr. 1. Etiam in scholiis, ut vidimus, adnotatum est a nonnullis divisim scribi
πηγὰς ταγών
. Αἰγυπτογενής:
αἰγυπτογενὴς
M. Lips. Ven. A. Mosc. Ox. Par. L. Ald. Turn.
αἰγυπτιογενὴς
G. Vit. Ven. B. Rob.

37. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-31

Μέμφιδος: Hunc versum et sequentis verba duo priora habet Photius p. 258, 4.
μεμφίδος
G. Turn.
μέμφιδος
Vit.

38. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-32

μέγας:
μέγας'
Lips. Mosc. Ἀρσάμης:
Ἀρσάκης
apud Photium. Sed
Ἀρσάμης
legitur etiam v. 303. et apud Herodotum VII. 69. ὠγυγίους:
Ὠγυγίους
M. G. Lips. Ven. B. Par. A. B. C.
ὠγυγίας
Vit. Ald. Turn.
ὠγυγίου
Rob.

40. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-33

ἑλειοβάται:
ἐλειοβάται
Vit. Lips.

41. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-34

ἀνάριθμοι:
ἀνάριθμοι
Ven. B. Colb. 1. Par. C. Turn.
ἀνάριθμοι
Cantabr. 2.
πλῆθος τ' ἀνάριθμοι
. γρ.
πλῆθος καὶ τ' ἀνάριθμον
Par. B.

42. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-35

ἁβροδιαίτων:
ἁβραδιαίτων
Lips. ἕπεται:
ὅπεται
Vit. Ald. Rob.

43. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-36

ἐπίπαν:
ἐπὶ πᾶν
, ut ante lituram
πᾶν
scriptum fuisse videatur, M. De mensura vocis
ἐπίπαν
, de qua etiam Blomfieldius dixit, videndus est in primis Boeckhius in dissertatione quam Germanice scripsit de critica tractatione Pindari p. 82. seqq. ἠπειρογενὲς:
ἠπειρογενεῖς
ante sec. manus correctionem Vit. Blomfieldium, qui recte observavit noluisse Aeschylum Ionum mentionem facere, sed comprehendere eos nomine Lydorum, quorum intra fines sex urbes Ionicas sitas esse dixerit Herodotus I. 142. miror in constructione verborum haesisse. Nam ex illa ipsa observatione patet sensum esse Lydi, qui omnes continentis incolas comprehendunt, i. e. etiam eos qui non sunt Lydi, Ionas.

44. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-37

Μιτρογαθής:
μιτρογαθὴς
M. G. Cantabr. 1. Par. C.
μιτραγαθὴς
Vit.
μιτραγαθὴς
Ven. A, Ald. Rob. Turn. et
ι
primae syllabae, alteri
o
superscriptis, Par. B.
μιτρογαθὴς
Par. L.
μιτρογαθὴς
Lips. Par. A. Hoc cum Brunckio praeferendum videtur. Persica nomina apud Herodotum sunt
Μιτραδάτης
I. 121. οι
Μιτροβάτης
III. 120. 126. 127.

45. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-38

Ἀρκτεύς:
ἀρκτεὺς
M. Lips. Ven. A. aliique et ex corr. G. quum antea
ἀρκτὸς
fuisset.
ἀρητεὺς
Rob.
ἀρκεὺς
Vit. Ald. Turn.
ἀρτεύς
, supra scripto
κ
, Par. C. βασιλῆς:
βασιλῆς
M.
βασιλεῖς
Vit. Mosc. edd. vett.
βασιλῆες
G.
βασιλεῖες
Lips. δίοποι:
δίοποι
M. Turn.
δίοπτοι
G. Vit. Lips. Ven. A. B. aliique et Ald. Rob. Dicit de Aeschyleo vocabulo
δίοποι
Eustathius p. 98, 46. 203, 11. Idem p. 1705, 53. alium Aeschyli locum spectare videtur. V. fragm. 244.

46. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-39

καὶ:
καὶ
libri.
χαὶ
Blomfieldius. Hoc recepi: nam in consociatione rerum diversarum rectius adest quam abest articulus.

47. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-40

ἐξορμῶσιν:
ἐξορμῶσιν
M.
ἐξορμῶσι
G. Vit. Lips. et edd. ante Brunckium.

48. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-41

τρίρρυμα:
τίρρυμα
pro
τρίρρυμα
M.

50. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-42

στεῦται: Hic versus deest in Ox. Posterius additus est in Ven. A. Post sequentem versum collocatus est in Ald. Rob.
στεῦνται
, sed
ν
littera puncto notata, M.
στεῖται
Mosc. Explicat singularem scholion in M. Ceteri
στεῦνται
.

51. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-43

δούλιον:
δούλειον
libri.
δούλιον
scribendum esse monuit ante Stanleium Scaliger. Ἑλλάδι:
ἐλάδι
Lips.

52. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-44

Θάρυβις:
θάρυβις
. γρ.
θάρβις
G.
θάρυμβος
. γρ.
βάρβις
Lips.
θάρύθις
Ven. B.
τ' Ἀρύβις
Turn.

53. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-45

δ':
δὲ
plene Vit.

55. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-46

σύρδην:
πέμπει σύρδην. ἴσθι δέ
. γρ.
σύδην ἀντὶ τοῦ ὁρμητικῶς, οὗ ἡ χρῆσις ἐν τοῖς ἑξῆς
Par. B. Aliter quam hic
σύρδην
dictum est in Rheso v. 56.
ὦ δαῖμον, ὅςτις μ' εὐτυχοῦντ᾽ ἐνόσφισας θοίνης λέοντα, πρὶν τὸν Ἀργείων στρατὸν σύρδην ἅπαντα τῷδ᾽ ἀναλῶσαι δορί.
Ibi enim haec est sententia, priusquam ruens omnem Argivorum exercitum perderem. Magis proprie Aeschylus
σύρδην
de longo tractu magnisque catervis dicit, quibus incedentes Babylonii vias impleverint. Nam
σύρεσθαι
de fluviis et maribus frequens est apud Dionysium periegeten. Comparari potest cum nostro verbo schwemmen, ut apud eundem Dionysium legitur v. 1076.
κείμενον, οἷα κύλινδρον ἐπὶ χθονός, ὃν δ᾽ ἀπὸ πέτρης χειμερίου ποταμοῖο κάτω σύρουσι χαράδραι.
Est ergo
σύρδην
de magnis copiis dictum, quae longis tractibus quasi inundant vias, ut nos überschwemmen etiam in communi sermone de numeroso exercitu dicimus, qua metaphora Aeschylus v. 89. seqq. utitur,
μεγάλῳ ρεύματι φωτῶν
dicens et
ἄμαχον κῦμα θαλάσσης
. ναῶν:
ναῶν
, superscripto
η
ad
α
, Lips.

56. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-47

καὶ:
καὶ
omittit G. λήματι:
λήμματα
Vit. Lips. aliique et Rob.

58. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-48

ἕπεται: Post
ἕπεται
Ox. Ven. A. Ald. addunt
προτροπαῖς
. Ea voce in scholiis sequente versu
ὑποπομπαῖς
explicatur.

59. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-49

ὑπὸ πομπαῖς: Libri
ὑποπομπαῖς
, nisi forte Veneti habent
ὑπὸ πομπαῖς
. Illa scribendum esse Abreschius vidit.

60. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-50

αἴας:
γαίας
Vit.
αἴης
Par. A. B. et ut videtur Veneti.
αἴας
(non
αἴης
) M. G. Lips. edd. vett.

61. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-51

οἴχεται:
οἴχετ'
Vit.

62. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-52

οὓς πέρι:
οὓς περὶ
M.

64. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-53

δ':
δ'
ex scholiastae adnotatione Blomfieldius. Libri
θ'
. ἡμερολεγδὸν:
ἡμερόλεκτον
G. e correctione. Antea fuerat
ἡμερόλεγδον
, ut in ceteris libris. Proparoxytonon est hoc adverbium apud Lucianum Lexiph. c. 9. apud Etymologum p. 429, 40. apud Photium, apud Suidam. Recte vero oxytonon apud Aristotelem Hist. An. VI. 21. Et sic volebat apud Lucianum Guyetus.

65. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-54

τρομέονται:
τρομαίονται
G. et ante sec. manus correctionem Vit.
τρομέοντα
Lips.

66. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-55

πεπέρακεν μὲν ὁ:
πεπέρασε μὲν ὁ
codd. Ald. Rob.
πεπέρακεν ὁ
Turn. Correxit Porsonus.

68-69. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-56

γείτονα χώραν:
γείτονα χώραν
omittit Ven. B.
χώρας
, superscripto
ν
, M.
χθόνα
pro
χώραν
G. Lips. aliique et Rob.

71. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-57

Ἕλλας:
Ἕλλας
M. Vit. Ven. A. B. Par. A. B.
Ἕλλης
G. Lips. edd. ante Brunckium.

72. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-58

ὅδισμα:
ὅδησμα
Lips. γρ.
ἔρεισμα
margo Lips. γρ.
ἔρεισμα τὴν ναῦν
adscriptum ad
ὅδισμα
in M.
ἔρεισμα
Rob.
ὅδισμα
vocabulo explicationes
πορείαν. ἔρεισμα. ὁδόν
supra adscriptae in G.

74. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-59

Ἀσίας:
ἀσίης
ante correctionem G.

76. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-60

χθόνα:
χώραν
pro
χθόνα
G. Lips. aliique et Rob. Eustathius p. 212, 42.
τὸ δὲ ποιμὴν λαῶν, ταὐτὸν ἂν τῷ ἀνδρῶν ποιμάνωρ, συνθέτως Αἰσχύλος εἴρηκε, καὶ τὸ τοιοῦτον ποιμνιον ποιμανύριον
. θεῖον:
θεῖτ'
pro
θεῖον
Lips.

77. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-61

ἐλαύνει διχόθεν:
ἐλαύνοι δειχόθεν
G.

78. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-62

θαλάσσης:
θαλάσσας
Blomfieldius. Idem recte sustulit comma quod vulgo post hanc vocem ponebatur, coniungens
ἐχυροῖς ἐκ θαλάσσης στυφελοῖς ἐφέταις
.

79. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-63

ἐχυροῖσι:
ἐχυροῖσι
Cantabr. 1. Par. B. L. N. et
o
ad primam syllabam superscripto M. γρ.
ὀχυροῦσι
Par. B.
ὀχυροῖσι
ceteri.

80. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-64

στυφελοῖς:
στυφέλοις
libri.
στυφελοῖς
Blomfieldius. ἐφέταις:
ἀφέταις
Colb. 1. Rob. Hesychius
ἐφέτας, τοὺς ἡγεμόνας τῶν Περσῶν, καταχρηστικῶς
. χρυσογόνου:
χρυσονόμου
M. G. Vit. Lips. Ven. A. B. aliique et Ald. Turn.
χρυσογόνου
. γρ.
καὶ χρυσονόμου
Par. B.
χρυσογόνου
Rob. Vtramque scripturam commemorant scholia. Qui
χρυσονόμου
praeoptat, sic explicare debebit, ut idem sit quod
χρυσοῦς
, neglecto significatu terminationis. Sed in compositis ex
νέμω
hoc fieri non videtur exemplis posse demonstrari. Praestat
χρυσογόνου
.

81. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-65

γενεᾶς:
γεναιᾶς
G.
γεννεᾶς
Lips. ἰσόθεος φώς:
ἰσόθεον φώς
M.
ἰσόθεον φῶς
, ultima prioris vocabuli littera in
ς
mutata, G. γρ.
ἰσόθεον φῶς
Par. B.

82. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-66

κυάνεον: Scribendum videri potest
κυανόν
. Sed videtur haec forma recentiorum scriptorum propria esse. Male Blomfieldius
κυανοῦν
, quod vulgaris linguae est. Peius etiam Wellauerus
κυάνεον
vocabuli non ultimas, sed primas duas syllabas contrahendas esse putavit. λεύσσων:
λεύσων
M. Cantabr. 1. 2. Ald. Rob.
βλέπων
Vit. sed antiquae sunt tantum litterae
λε
, ceterae a recentiore manu scriptae.

83. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-67

φονίου:
φονίου
M. G. Vit. Lips. Ven. B. aliique et Ald. Rob.
φονίου
Turn. δέργμα:
δέρμα
M. Lips. aliique nonnulli.

84. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-68

πολυναύτης:
πολυναύτας
Vit. Cantabr. 2.

85. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-69

Σύριόν θ':
συριόν
M. ed. Vict.
δουριόν θ'
Vit. Lips. Ven. A. aliique et Ald.
δοσσυριόν θ'
G. Ven. B. aliique et Rob. Turn. Alludi ad oraculum de pugna Salaminia Atheniensibus datum, quod est apud Herodotum VII. 140. in quo erat
Συριγγενὲς ἅρμα διώκων
viderunt et Blomfieldius et Suevernius in diss. Berolini a. 1824. hoc titulo edita, Ueber einige historische und politische anspielungen in der alten tragoedie, p. 4.

86. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-70

δουρικλύτοις:
δουρικλύτοις
M. Rob. Turn.
δουρικλυτοῖς
G. Ald.
δορικλυτοῖς
Lips.
δορυκλύτοις
Vit.

87. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-71

τοξόδαμνον:
τοξόδαμνιν
Vit. Ἄρη:
Ἄρη
M. in quo supra versum ab alia manu additum, Par. C. Rob.
ἄρην. γρ. ἄρη. κοινῶς.
Par. B.
ἄρην
G. Vit. Lips. Ald. Turn.

88. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-72

ὑποστὰς:
ὑποστάς. γρ. ἐπιστὰς ἤγουν ἐναντιαθεὶς μαχεσάμενος
(sic apud Faehsium)
ὑποστάς
Par. B. Sensus est nemo adeo probatus est, ut, si id in se recipiat, magna multitudine virorum ut valido munimento arcere possit invictum maris fluctum. Audacter
κῦμα θαλάσσης
dicit copias navales, quas Graeci quamvis magno virorum numero non possint ab se propellere.

89. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-73

φωτῶν: Post
φωτῶν
Vit. addit
τάξεσιν οὐδ᾽ ἄρα ἔρη ἴσχει
, quorum ea quae post
τάξιν
leguntur, expuncta sunt. Colb. 1. addit
νάρεσι, οὐδ᾽ ἄρα ἕρκεα ἴσχει
. Quae ex notissimo Homeri versu sumpta esse vidit Vauvillersius. Eadem vero verba, sic scripta
τάξεσιν οὐτ᾽ ἄρα ἕρκει ἴσχει
, ut scholion adscripta sunt in M.

90. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-74

ἐχυροῖς:
ἐχυροῖς
M. G. aliique et Rob.
ἐχυροῖσιν
Ven. B.
ὀχυροῖς
Vit. Lips. Ven. A. aliique et Ald. Turn. ἕρκεσιν:
ἕρκοισιν
Ven. B. εἴργειν:
εἴργεις
Lips.

93. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-75

λαός:
λαός
M. G. Vit. Lips. aliique et Ald.
λεὼς
Rob. Turn.

94. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-76

δολόμητιν δ᾽ ἀπάταν:
δολόμητιν δ᾽ ἀπάτην
G. et
ἀπάτην
etiam Vit.
ἀπάταν
, ultimo
α
superscripto
η
, Lips.

95. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-77

θνατὸς:
θνητὸς
Vit.
θνατὸς
, superscripto
η
, Lips.

96-97. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-78

πήδημἅλις εὐπετῶς ἀνάσσων:
πηδήματος
libri omnes. Tum, post hoc ipsum vocabulum,
εὐπετέος
M. G. Vit. aliique et Ald. Rob. Turn.
εὐπατέος
Lips.
εὐπετέως
Mosc. Par. L.
Εὐπετοῦς
Porsonus. In Vit. post hanc vocem
εὐπετέος
, qua in eo libro versus finitur, a sec. manu additum est
τῆς
, superne quidem hoc modo
εὐπετέος ἄτης
sed initiali ductu
α
litterae usque ad praegressum
ς
descendente, ut non videatur dubitandum esse quin, qui adscripsit
ἄτης
, id Aeschyli verbum esse putaverit, praesertim quum in versu qui infra hunc scriptus est simile quid factum sit in vocabulo
ἀρκύστατα
, cuius primae quattuor litterae ab antiqua manu sunt, '
στατα
autem ab eadem illa manu, quae
ἄτης
scripsit, adiecta. Non deerit fortasse qui suspicetur scriptum alicubi fuisse
πήματος
, eiusque vocabuli explicationem esse
ἄτης
. Sed scholiastes in Vit. coniunxit
πηδήματος τῆς ἄτης ἀνάσσων καὶ κρατῶν
. Porro
ἀνάσσων
M. G. Vit. Lips. ceterique, ut videtur, codd. omnes et Ald. Rob.
ἀναίσσων
Turn.
ἀναΐσσων
Vict. unde Brunckius et qui eum secuti sunt
ἀνάσσων
dederunt. Scholiastae
ἀνάσσων
sequuntur, genitivo
πηδήματος
moti. Sed haud dubie verum est
ἀνάσσων
. Brunckius genitivum illum
ποδί
constructum esse putavit. Nimirum, ut dubium illud
εὐπετέος
mittamus,
ποὺς κραιπνὸς πηδήματος
esset
ποὺς κραιπνῶς πηδῶν
. Verum tamen ista loquendi ratio a gravi simplicitate Aeschyli alienior est quam ut videatur probari posse. Scripsit ille, nisi fallor,
τίς ὁ κραιπνῷ ποδὶ πήδημ᾽ ἅλις εὐπετῶς ἀνάσσων;
Sic infra v. 300.
πήδημα κοῦφον ἐκ νεὼς ἀφήλατο.
Et in Agam. v. 792.
ἵππου νεοσσός, ἀσπιδηφόρος λεώς, πήδημ᾽ ὀρούσας ἀμφὶ Πλειάδων δύσιν.
Apud Euripidem Iph. Taur. v. 315 (308.).
ἔμφρων δ᾽ ἀνάξας ὁ ξένος πεσήματος.

98. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-79

ποτισαίνουσα: Libri
σαίνουσα
. Scholiastes
ἡ γὰρ ἐκ θεοῦ, φησίν, ἀμαύρωσις καὶ δόλωσις ἀφυκτός ἐστιν. ἅμα γὰρ δολοῖ καὶ προσαίνει (Γ. προςσαίνει) καὶ κακοποιεῖ
. Scripsi
ποτισαίνουσα
. Lenius hoc quam ingeniosae coniecturae quibus Seidlerus in libro de versibus dochm. p. 407. metra restituere conatus est. Non est autem haec epodus in stropham et antistropham mutanda. παράγει:
παράγε
Lips.

100. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-80

βροτὸν:
βροτῶν
Ven. B. et
o
ad
ω
superscripto Lips. εἰς ἄρκυας ἄτα:
εἰς ἀρκύστατα
libri praeter Rob. in qua est Turnebo memorata scriptura
ἀρκύσακτα
. Diu iam est quum scribendum vidi
εἰς ἄρκυας ἄτα
. Nam scholiastas nomen
ἄτη
in his versibus invenisse ex eo apparet, quod Homericos de
Ἄτῃ
versus afferunt.

101. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-81

ὑπὲκ θνατὸν:
ὑπὲρ θνατὸν
M. G. Vit. et ceteri plerique.
ὕπερ θνατὸν
Ald.
ὑπερθνατὸν
Lips.
ὕπερθεν
, omisso
θνατόν
, Rob.
ὕπερθεν τὸν
adnotavit Stephanus.. Ex scholio codicis Vit. in quo est
διὸ οὐκ ἔστιν ἄνθρωπον ὑπεκδραμόντα τὴν ἄτην φυγείν
, optimam et elegantissimam lectionem nanciscimur,
ὑπὲκ θνατόν
.

102. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-82

ἀλύξαντα:
ἀλύξατα
Lips. φυγεῖν:
φυγεῖν
omittit Ven. B.

103. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-83

κάτα:
κατὰ
libri. ἐκράτησεν:
ἐκράτησεν
M.
ἐκράτησε
G. Vit. Lips. et edd, ante Brunckium.

104. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-84

τὸ:
καὶ
pro
τὸ
Vit.

106. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-85

ἱππιοχάρμας:
ἱπποχάρμας
Ald.
ἱππιοχάρμους
Cantabr. 1.
ἱππειοχάρμους
Ven. B.
ἱππιοχάρμονας
Vit. Mosc.

107. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-86

πόλεών τ᾿ ἀναστάσεις:
πόλεων δ᾽ ἀναστάσεις
M. (non
ἀνστάσεις
) Vit. Lips. Ven. A. aliique et Ald.
τ'
omittit Ven. B.
πόλεών τ' ἀναστάσεις
G. aliique et Rob.
πόλεων τε ἀνστάσεις
Turn.

108-109. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-87

θαλάσσης πολιαινομένης:
θαλάσσης πολιαινομένης
M. G. Lips. Ald. Turn. In Lips. participii
ης
a recentiore manu est.
θαλάσσης
(superscripto
ας
)
πολιαινομένας
Vit.
θαλάσσας πολιαινομένας
Par. A. B. Rob. et, ut videtur, Ven. A. B. λάβρῳ:
λάβρῳ
G. Ald. Rob.

110. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-88

ἐςορᾶν:
ἐσὁρᾶν
M.
ἐς ὁρᾶν
Vit. Ald.
ἐσορῶν
Lips. ἄλσος: γρ.
ἄλγος
Par. B. Suppl. 834.
δι' ἁλίρρυτον ἄλσος
.

111. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-89

πίσυνοι:
πίσυνοι
Ald. Rob.
πισύνος
G.

112. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-90

τε: omittit Vit. λεπτοδόμοις πείσμασι λαοπόροις τε μηχαναῖς:
λεπτοδόμοις
Scholiastae de solis navibus hic agi putant, Schützius
πείσμασι
ad naves,
λαοπόροις μηχαναῖς
ad pontes refert. In Schutzi explicatione hoc displicet, quod ista navium et pontium distinctio, tam ambigue significata, exilis videtur ideoque indigna Aeschylo. Mihi quidem omnia de pontibus videntur intelligenda esse. Nam si haec de navibus accipiantur, non satis verum est, ideoque ne satis aptum quidem, Persas dici navibus assuefactos esse. Navibus enim non tam ipsi Persae quam socii eorum utebantur, quod recte monuerunt scholiastae. Atqui de his, ut maritimis et pridem deditis navigationi, non recte diceretur nunc eos didicisse artem navigandi. Illud vero ut novum et insolens et quod sollicitudinem, ut statim dicit chorus, afferret commemorari poterat, quod per pontes parum firmos agitatum fluctibus mare transgredi essent ausi. Et sic supra, omninoque saepius in hac fabula pontes illos, ut rem periculi temeritatisque plenam, memorari videmus. Egregie verba quoque cum hac explicatione congruunt, quum non modo
λαόποροι μηχαναί
planius ad pontium fabricationem quam ad navium vehicula ducant, sed etiam
λεπτόδομα πείσματα
de navibus multo minus apte quam de pontibus dicantur, in quibus hoc ipsum maxime temerarium videri debuit, quod machinae istae rudentibus, nimium tenuibus pro tanti operis mole, retinerentur. Inde supra v. 69. poeta dixerat
λινοδέσμῳ σχεδίᾳ
, eadem verborum vi. Prorsus enim reiicienda est eorum sententia, qui
πείσματα
putant
λεπτόδομα
vocari quod ex pluribus tenuibus filis facta sint. Immo nihil aliud, quam quod simplicius
λεπτά
dici poterat, significatur. Describit hos rudentes Herodotus VII. 36.

113. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-91

μοι:
μοι
M. G. aliique nonnulli.

114. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-92

ἀμύσσεται:
ἀμύσεται
M. Idem mox
ὀά
.

117. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-93

τοῦδε: Post
τοῦδε
comma posuit Turnebus, et sic recentiores editores omnes praeter Schützium in minore editione
τοῦδε
in
τοῦτο
male mutantem. Iungebant autem
ὀὰ Περσικοῦ στρατεύματος τοῦδε
. Peius etiam Brunckius hos genitivos ad
φρὴν ἀμύσσεται φόβῳ
rettulit. Usus tragicorum monere poterat nullam esse posse post
τοῦδε
interpunctionem. Sic enim iungenda sunt verba,
μὴ πόλις πύθηται ἄστυ Σούσιδος κένανδρον Περσικοῦ στρατεύματος τοῦδε
, ne civitas audiat urbem Susidis hoc Persarum exercitu orbatam. Ita
θεοὶ πολισσοῦχοι χθονός
et alia huiusmodi millena.

119. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-94

Κισσίων:
κισσίων
M. Par. G. L. N.
κασσίων
Ven. B.
κισσίνων
Vit. Lips. Mosc. Rob.
κισσινῶν
G.
κίσσινον
Ald. ceteraeque editiones.

120. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-95

ἔσσεται:
ἔσεται
M. Vit. Par. G. N. Nihil ineptius perversiusve fingi potuit quam C. Burnei
ᾄσεται
, ne scilicet
ἔσσεται
duplicato
σ
diceret scriptor Atticus. Quin ut omnis loci virtus periret Blomfieldius recepta Burnei coniectura verba
ἀντίδουπον — ἀπύων
ut parenthesin ab reliquis separavit. Neque in Wellaueri adnotatione quidquam sani est. Hoc dicit chorus, propterea mihi nigro obscuratum velo cor laceratur metu, hei, ne hoc Persico exercitu orbatam civitas audiat magnam urbem Susidis, et Cissiorum arces, hei clamitans turba feminarum, resonent, byssinaeque vestes rumpantur.

121. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-96

ὀά:
ὀά
M.

122. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-97

τοῦτ᾽ ἔπος: omittunt Ald. Turn. γυναικοπληθὴς:
γυναικοπληθὺς
Lips. et ante correctionem Vit.
γυναικοπληθὴς ἔσται
ex scholio Rob. Hi nominativi non sunt absoluti, sed inserviunt explicandis verbis
τὸ Κισσίων πόλισμα
.

123. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-98

δ:
δ'
omittunt Ald. Rob.

124. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-99

πέσῃ λακίς:
πέσηι λακίς
, quum prius omissa essent, inter versus adscripta sunt in M.

125. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-100

ἱππηλάτας:
ἱππηλάτης
, ultimae vocali superscripto
η
, M.
ἱππηλάτας
, superscripto
η
, Lips. Post hanc vocem
Τε
addit non M. sed Turnebus et qui hunc secuti sunt Vict. Cant. Stanl.

126. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-101

καὶ πεδοστιβὴς λεὼς:
καὶ προδοστηβάς λεως
, ad
ο
superscripto
η
, Lips.
καὶ πεδοστιβὴς λεως
. γρ.
πεδοτριβὴς, τοῦτ᾽ ἔστι πεζός
Par. B.

127. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-102

ὡς:
ὃς
pro
ὡς
ante correctionem Vit. ἐκλέλοιπεν:
ἐκλέλοιπεν
M. Par. L. Rob. Ceteri
ἐκλέλοιπε
. μελισσᾶν:
μέλισσα
M. Par. L.
μελισσάων
G. Ven. B. et adscripto, ut Faehsius ait,
μελισσών
Par. B.
μελισσῶν
Vit. Lips. Ald. Turn.
μελισσῶν
Cantabr. 1. Rob.

128. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-103

ὀρχάμῳ:
ἀρχάμονι
adnotatum in Par. B.

129-131. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-104

τὸν ἀμφίζευκτον ἐξαμείψας ἀμφοτέρας ἅλιον πρῶνα κοινὸν αἴας:
ἀμείψας
Vit. Fluctuant interpretes, quem dicat Aeschylus
τὸν ἀμφίζευκτον ἀμφοτέρας ἅλιον πρῶνα κοινὸν αἴας
. Dicit vero iunctum utriusque continentis socium litus. Litoris significatione
πρών
vocabulum usurpatum est v. 870.
νασοί θ' αἳ κατὰ πρῶν ἅλιον περίκλυστοι τῇδε γῇ προςήμεναι.
Pariterque in Agam. v. 291.
Σαρωνικού πορθμοῦ κάτοπτον πρῶν ὑπερβάλλειν πρόσω φλέγουσαν.
Sic enim, quae aliter in singulis horum locorum difficultas foret, sponte evanescit.
Κοινόν
, ex quo vocabulo ortae sunt dubitationes, sic dicitur, ut id ipsum effectum esse iungendis litoribus indicetur.

133. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-105

πίμπλαται:
πίμπλαται
M. Vit. Par. L. N. aliique.
πίμπλανται
G. Lips. Ven. A. edd. ante Brunckium. δακρύμασιν:
δακρύμασιν
M. Par. L. Ceteri
δακρύμασι
.

134. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-106

ἑκάστα:
ἑκάστα
M. (in quo post ultimam litteram litura est scriptumque prius fuisse videtur
ἑκάσταν
) G. Vit. Par. A. B. aliique.
ἑκάστη
Lips. et edd. ante Brunckium.

136-137. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-107

αἰχμάεντα τοῦρον εὐνατῆρα προπεμψαμένα:
αἰχμήεντα
M. Vit. Lips. Par. L. Rob. Turn.
αἰχμητάεντα
Ox. Ald.
εὐναιάεντα
Ven. B.
αἰχμάεντα
G. Par. A. N.
εὐνατῆρα προπεμψαμένα
Cantabr. 1. et Par. A. in quo
ἀπο
ad
προ
supra adscriptum est. Hoc Brunckius restituit.
εὐνατῆρ προπεμψαμένα
Rob.
εὑνατῆς ἀποπεμψαμένη
M.
εὐνατῆρ᾽ ἀποπεμψαμένη
G.
εὐνατῆρα ἀποπεμψαμένη
Lips.
εὐνατῆρ᾽ ἀποπεμψαμένη
, supra adscripto ad ultimam vocalem
α
, Vit.
εὐνητῆς ἀποπεμψαμένα
Ven. A.
εὐνατῆς ἀποπεμψαμένα
Ven. B. Par. L. Ald. ceteraeque ante Brunckium editiones.

139. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-108

ἀλλ᾽ ἄγε, Πέρσαι:
ἀλλ᾽ ἄγετε πέρσαι
Vit.
ἀλλ᾽ ἄγετ᾽ ὦ π.
Lips. Rob.

140. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-109

τόδ᾽ ἐνεζόμενοι στέγος:
τὸ δὲνεζόμενοι στέος
M.

142. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-110

θώμεθα· χρεία:
θώμεθ' α. χρεία
M. προςήκει:
προσήκοι
Cantabr. 2. Colb. 2.

143. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-111

ἄρα:
ἆρα
M. πράσσει:
πράξει
Lips.

145. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-112

πατρωνύμιον:
πρωνύμιον
G.
πατρώνυμον
Vit. Mosc. Genus, inquiunt, a Perseo ductum, unde nos nomen habemus, ideoque nobis cognatum. Formam vocabuli tuetur Pindaricum
ἐπωνύμιος
. ἁμέτερον:
ἁμέτερον
, superscripto primae litterae
f
, Lips.

146. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-113

πότερον:
πότερ'
or cum litura inter
ρ
et
o
M. νικῶν:
νικών
Vit.

147. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-114

δορυκράνου:
δορικράνου
G. Lips. Ven. A. Par. G. Ald. Rob.
δορυκράνου
M. Vit. Turn. Recte, ut videtur.

148. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-115

κεκράτηκεν:
κεκράτηκε
Vit.

149. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-116

NA: Prodit regina splendido ornatu et curru vecta, ut ex v. 610. intelligitur. ἴσον:
ἴσον
M. G. Lips. Turn.
ἶσον
Vit. Ald. Rob.

150. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-117

φάος:
φῶς
Lips. aliique pauci et Ald. ὁρμᾶται:
ὁρᾶται
Ven. B. et adscripto
ὁρμᾶται
Par. B.

151. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-118

βασίλεια δ᾽ ἐμή· προπίτνω, * προπίτνω· *: Libri
β. δ' ἐμὴ, προσπιτνῶ
, nisi quod
προσπιτνῶ (προσπίτνω M.) προσκυνῶ
habent M. Par. L. N. explicatione in textum admissa, quae in Vit. Lips. supra scripta est. Putavi scribendum esse
προπίτνω, προπίτνω
. Sic v. 591.
ἐς γᾶν προπίτνοντες
. Sophocles El. 1380.
αἰτῶ, προπίτνω, λίσσομαι
. Euripides Suppl. 93.
ὁσίως οὔχ, ὑπ᾽ ἀνάγκας δὲ προπίπτουσα, προςαιτοῦσ᾽ ἔμολον.

152. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-119

προςφθόγγοις:
πρὸς φθόγγοις
G.
προσφθόγκοις
Lips. χρεὼν:
χερῶν
Lips.

154. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-120

Περσίδων: Hunc et sequentem versum affert Maximus Planudas in Bachmanni Anecd. II. p. 99, 27.
δαιμόνων
pro
Περσίδων
Ven. B.

155. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-121

ἡ: omittit Lips. γεραιά:
γηραιά
Lips. Ald. Rob.

156. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-122

εὐνήτειρα:
εὐνήτειρα
M. Vit. Lips.
εὐνέτειρα
Tzetzes.
εὐνάτειρα
, secundae syllabae
η
superscripto, Par. B.
εὐνάτηρα
Ald.
εὐνάτειρα
G. Rob. Turn. Doricae formae hic nullus usus est. καὶ: omittunt Vit. Lips. Ven. A. B. Cantabr. 2. Ald. Rob. Sensum huius loci non videntur satis perspexisse qui
εὐνήτειρα
pro nominativo habuerunt, quod haud scio an fecerit etiam Tzetzes Chil. VII. v. 358.
Ἀσσύριοι καὶ Πέρσαι γὰρ τοὺς βασιλεῖς θεοῦσιν, ὡς καὶ Αἰσχύλος δράματι Πέρσαις δεικνύει τοῦτο. Ἄτοσσαν θέλων γὰρ εἰπεῖν σύζυγον βασιλέως, μητέρα βασιλέως τε ὁμοίως, εἶπεν οὕτω, “Θεοῦ Περσῶν εὐνέτειρα, θεοῦ τε μήτηρ ἔφυς.”
Neque enim senes aliud quam salvere reginam iubent: qui, si
εὐνήτειρα
nominativus esset, quasi obiter eam salutantes hoc ut primarium afferrent, tu et coniux Persarum dei et mater es. Quamobrem
εὐνήτειρα
vocativus est, cui quum alter deberet addi vocativus,
θεοῦ δὲ καὶ μῆτερ
, mutatur forma orationis, quia hac tantum conditione mater Persarum dei vocari potest Atossa, si Xerxes eadem qua Darius fortuna utatur.

157. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-123

μεθέστηκε: γρ.
ἐφέστηκε, ἠναντιώθη, ὑπεχώρησε
Par. B. στρατῷ:
στρατῷ
M. Vit. Ven. A. Par. B. (Fachsio teste) Turn.
στρατοῦ
G. Lips. Par. A. C. aliique et Rob.
ἀπὸ τοῦ στρατοῦ
margo Par. B.

158. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-124

λιποῦσ᾽:
λιποῦσι κευνῶ
G.
λιποῦσα, δ', ἱκάνω
Lips. χρυσεοστόλμους:
χρυσεοστόλμους
M. Vit. et adnotatum in Par. B.
χρυσεοστόλβους
Ven. A. Ald.
χρυσεοστίλβους
G. Ven. B. Par. C. F. L. Turn. et hoc quoque adnotatum in Par. B. et in margine Lips.
χρυσεοστόλους
Par. B. Rob.
χρυσεοστόλοις
Lips. δόμους:
δόμοις
Lips.

159. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-125

τε: omittit Cantabr. 1. Par. C. κἀμὸν:
κἀμὸν
M. G. Vit. Par. A. B. C. Ven. A. B. Cantabr. 1. Ald. Rob.
καμὸν
Lips. Turn. εὐναστήριον:
εὐνατήριον
M. Vit. Lips. Ven. A. edd. vett.
εὐναστήριον
G. Ven. B. Par. L. N. Id recte restituit Blomfieldius.

160. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-126

καί με:
καί μου
Lips. Ald.
καί μοι
Vit. φροντίς:
φροντὶς
Lips.

161. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-127

οὐδαμῶς ἐμαυτῆς:
ἐμαυτῆς οὐδαμῶς
G. Rob. οὖσ᾽:
οὖσα
Lips. ἀδείμαντος:
ἀδείματος
Cantabr. 1. Turn. Quod apud Photium p. 8, 10. legitur
ἀδείματα, ἄφοβα
, melius et plenius scriptum exstat apud Zonaram p. 45.
ἀδείμαντα, ἄφοβα, ἀπὸ τοῦ δειμαίνω τὸ φοβοῦμαι
.

162. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-128

μὴ:
καὶ μὴ
Lips. κονίσας:
κονίσσας
M. aliique et Rob.
κονίσας
G. Vit. Par. A. B. C. Ald. Turn. οἶδας:
τ᾽ οἶδας
Lips. ἀντρέψῃ:
ἀντρέψῃ
M. Turn.
ἀτρέψῃ
Ald.
ἀνατρέψῃ
G. Ven. B. aliique et Rob. et ex corr. Vit.
ἀνατρέψει
Mosc. et ante corr. Vit.

163. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-129

ἦρεν:
εἷλεν
pro
ἦρεν
Ald. θεῶν:
θεοῦ
Vit. sed
οῦ
a sec. manu supra positum, quum prima tantum
θε
dedisset.

164-166. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-130

ταῦτά μοι διπλῆ μέριμνα φραστός ἐστιν ἐν φρεσίν, μήτε χρημάτων ἀνάνδρων πλῆθος ἐν τιμῇ σέβειν, μήτ' ἀχρημάτοισι λάμπειν φῶς ὅσον σθένος πάρα: Libri omnes
ταῦτά μοι διπλῆ μέριμν᾽ ἄφραστός ἐστιν ἐν φρεσί
, nisi quod
ἄφραστός ἐστιν
habent Vit. Lips. Ald. Rob. eaedemque duae edd.
φρεσίν
. In Vit. ad
ἄφραστος
supra adscriptum
πῶς
. Corruptum esse hunc versum vidit Porsonus in supplemento praefationis ad Hecubam p. XLIII. Sed dum in metro occupatus traiectione verborum caesuram, quae in librorum scriptura intolerabili sane modo neglecta est, restituere conatur, de sensu loci quaerere omisit. Verba si spectas, nihil ea aliud significare possunt quam quod Stanleius expressit, propter hoc duplex est mihi in mente cura ineffabilis, neque pecuniarum sine viris multitudinem honore prosequi, neque pecunia carentibus splendere lumen, quantumcumque adsit robur, in qua interpretatione postrema tantum,
ὅσον σθένος πάρα
, male reddita sunt, neque pecuniae nomen debebat usurpari, nexus vero sententiarum recte indicatus est. Atqui quis non videt, hoc, neque opes sine viro neque virum sine opibus magni faciendum esse, non posse curam ac sollicitudinem, multoque minus ineffabilem curam vocari, sed nihil esse aliud quam sententiam vel consilium, quod cur ineffabile vocetur nulla inveniri ratio potest. Quod si
μέριμνα
hic sententiam significat, ut quum alibi, tum in simili Euripidis loco, Or. 631.
Μενέλαε, ποῖ σὸν πόδ᾽ ἐπὶ συννοίᾳ κυκλεῖς, διπλῆς μερίμνης διπτύχους ἰὼν ὁδούς;
planum esse arbitror non mutato ordine verborum scribendum esse
ταῦτά μοι διπλῆ μέριμνα φραστός ἐστιν ἐν φρεσίν, μήτε χρημάτων ἀνάνδρων πλῆθος ἐν τιμῇ σέβειν, μήτ' ἀχρημάτοισι λάμπειν φῶς ὅσον σθένος πάρα.
Sic nihil in his versibus obscuritatis est et omnia aptissime cohaerent. Metuo, inquit, ne nimiae opes rapido pede proruant felicitatem non sine diis a Dario parlam. Vnde gemina mihi certa est sententia, neque opum sine viris magnitudinem nulli facere, neque carenti opibus affulgere tantum lucis quantum ei roboris est (h. e. non aeque eum felicem esse ut potens est). Etenim ab opibus quidem tuti sumus, sed oculis offusus est metus, quod absente moderatore nihil prosunt divitiae.

167. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-131

ἀμεμφής: Non dicit opulentiam non deberi contemni, sed esse Persis opes non contemnendas. ἀμφὶ:
ἀμφ'
Lips. ὀφθαλμοῖς:
ἀμφὶ δ᾽ ὀφθαλμοῖς φόβος
proprie intelligendum est, de oculis, sine metaphora. Nam de eo quod carum est
ὀφθαλμός
singulari tantum numero dicitur. Seidlerus in censura editionis Blomfieldianae comparavit Eur. Iph. in Aul. v. 1133.
τί δ᾽ ἔστιν; ὥς μοι πάντες εἰς ἓν ἥκετε, σύγχυσιν ἔχοντες καὶ ταραγμὸν ὀμμάτων.

168. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-132

νομίζω:
νομίζου
Vit. Ven. A. δόμων:
δόμου
Par. L.

169. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-133

ὡς:
ὡς
omittit Vit.

170. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-134

γένεσθε:
γένεσθε
M. Par. N.
γίνεσθε
ceteri, sed in Vit. primae syllabae
ε
, ultimae
αι
superscriptum est.

173. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-135

δύναμις:
δυνάμεις
M. ἡγεῖσθαι:
ἡγῆσθαι
Lips.

174. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-136

εὐμενεῖς γὰρ ὄντας ἡμᾶς:
εὐμενεῖς δ᾽ ἡμᾶς καλεῖς
affert Thomas M. p. 162, 7.

175. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-137

ἀεὶ:
ἀεὶ
M. G. Vit. Lips. Par. A. B. Ald. Rob.
αἰεὶ
Ven. B. Turn. ὀνείρασιν:
ὀνείρασιν
M. Cantabr. 1. Ceteri
ὀνείρασι
.

176. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-138

οὗπερ:
περ
omittit G. στείλας:
στείχας
Lips.

178. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-139

ἐναργὲς:
ἐν ἀργές
ex corr. Vit. Antea
ἐν ἀργ ῆς
, cum litura post
γ
, fuisse videtur.

180. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-140

μοι: omittit M. γυναῖκ᾽ εὐείμονε:
γυναῖκες εὐείμονες
Vit.
γυναῖκ᾽ εὐείμονες
Ald. Turn.
γυναῖκ᾽ εὐήμονε
Lips.

182. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-141

ἣ δ᾽ αὖτε:
ἥδ' αὖτε
G. Vit. Lips. Ald. Rob. Δωρικοῖσιν:
περσικοῖσιν
, quamvis etiam in praecedente versu
περσικοῖς
habeat, G.

183. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-142

μεγέθει τε:
μέγεθος
, omisso
τε
, Lips. ἐκπρεπεστάτα:
ἐκπεπρεστάτα
M. aliique et Rob.
εὐπρεπεστάτα
G. aliique et Ald. Turn.
εὐπρεπεσάτα
sic Lips.
εὐπρεπεστάτω
Ven. B. et
ω
ex
α
a correctore facto Vit.

184. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-143

κάλλει τ':
κάλει τ'
Lips. ἀμώμῳ:
ἀμώμῳ
M. Ald. Rob. Sed
ἀμώμω
G. Vit. Lips. Par. A. B. Turn. κασιγνήτα:
κασιγνήτω
Vit. Par. N.

185. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-144

ταὐτοῦ:
τ' αὐτοῦ
M. Ald. Rob.
ταὐτοῦ
G. Lips. Turn.
αὐτοῦ
Mosc. ut Schutzius refert, nisi Vit. nominare voluit, in quo sic est, sed
τ'
in fine praecedentis versus a secunda, ut videtur, manu posito. πάτραν:
πέτραν
Lips.

187. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-145

ὡς ἐγὼ δόκουν ὁρᾶν:
ἐγὼ δόκουν
M. Lips. Turn.
ἐγὼ 'δόκουν
Vit. Ald. Rob.
ἐγὼ ἐδόκουν
G. et supra adscriptum est a sec. manu augmentum in Vit.

188. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-146

τεύχειν ἐν ἀλλήλαισι:
ἐν ἀλλήλαισι
Blomfieldius.
ἐν ἀλλήλῃσι
M. G. aliique et Turn.
ἐν ἀλλήλοισι
Vit. Lips. aliique et
ν
omisso Rob.
ἀλλήλαιν
, omisso
ἐν
, Ald. In infinitivo consentiunt libri, nisi quod ex Par. B. Faehsius affert
τεύχειν ἐν ἀλλήλῃσι. γρ. τεῦχον. ἀπὸ τοῦ κοινοῦ τὸ ἐδοξάτην μοι
. V. ad Soph. Ant. 702. 736. μαθὼν:
λαθών
, supra scripto γρ.
μαθών
, Vit.

189-190. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-147

ἅρμασιν δ' υπο ζεύγνυσιν:
ἅρμασιν δ᾽ ὑπο ζεύγνυσιν
M.
ἅρμασι δ᾽ ὑποζεύγυσιν
G. Turn. et commate post
ὑπο
addito Ald. Rob.
ἅρμασι δ᾽ ὑπο ζεύγνυσιν
Vit.
ἅρματι δ᾽ ὑποζεύγνυσιν
Lips. αὐτὰ:
αὐτῷ
G. et ante corr. M.
αὐτῷ
Ald. Rob. ἐπ᾽ αὐχένων:
ὑπαυχένων
M.
ὑπ' αὐχένων
affertur ex Par. L.

192. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-148

ἐν ἡνίαισι δ᾽ εἶχεν:
ἐν ἡνίαισιν εἶχεν
M. Vit. Par. G. L. atque ita scribendum esse coniecit Schaeferus Melet. crit. p. 94. At hoc non est Aeschyleum.
ἐν δ᾽ ἡνίαισιν εἶχεν
Lips. Ceteri
ἐν ἡνίαισι δ᾽ εἶχεν
.

193. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-149

ἔντη δίφρου:
ἐντῆ δίφρου
M. et
δίφρου
habet etiam Lambethanus Blomfieldii, adscriptumque est in Par. B. In margine M. adnotatum
ἐν τῆ βίαι δίφρου χαλινὰ ῥήσσει
. G. Vit. Lips. Ven. A.
ἐν τῆ, δίφρον
. Editiones ante Brunckium
ἐν τῇ δίφρον
. Praeclaram emendationem,
ἔντη δίφρου
, Scaligero surripuit Stanleius.

194. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-150

διασπαράσσει:
διασπαράσσει
Cantabr. 2. et, ut videtur, Ven. A.
διασπαράττει
M. Ceteri
διασπαράττει
.

197. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-151

ὅπως:
οὕπως
G.

200. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-152

καλιρρόου:
καλλιρόου
M. Vit.

201. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-153

πηγῆς, σὺν θυηπόλῳ χερὶ:
παγῆς
Lips.
γῆς
, addito a sec. manu
πη
, Vit.
θυηπόλην
ante sec. manus corr. Vit.
χειρὶ
Vit. Lips. Non pignore contenderim genuinam nunc exstare scripturam. Vereor enim ne
δὲ
in apodosi post
ἐπεί
positum librarios ad mutationem faciendam compulerit. Certe melius, nisi fallor, omnia hoc modo procederent,
ἐπεὶ δ᾽ ἀνέστην καὶ χεροῖν καλλιρρόου ψαύσασα πηγῆς σὺν θυηπόλῳ χερὶ βωμὸν προςέστην, ἀποτρόποισι δαίμοσιν θέλουσα θῦσαι πέλανον, ὧν τέλη τάδε· ὁρῶ δὲ φεύγοντ᾽ αἰετὸν πρὸς ἐσχάραν Φοίβου.

202. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-154

βωμὸν:
βωμὸν
M. G. Lips. Ven. B. Colb. 2. Par. G. L.
βωμῷ
ceteri libri, sed Vit. addita a sec. manu correctione
βωμόν
et supra scripto
ἐς τὸν
. ἀποτρόποισι:
ἀποτρόποις
G. δαίμοσιν:
δαίμοσιν
M. Par. L. Ceteri
δαίμοσι
.

204. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-155

φεύγοντ᾽:
φίλου
Ven. B.

205. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-156

φόβῳ δ᾽: omittit Lips.

206. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-157

μεθύστερον δὲ:
μεθ᾽ ὕστερον
M. edd. vett. κίρκον:
κέρκον
Vit.

207. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-158

κάρα:
τὸ κάρα
Vit.

208. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-159

ὃ δ᾽:
ὅδ'
Vit. Lips. Ald. Rob. δέμας παρείχε: Inter
δέμας
et
παρείχε
Ven. A. Ox. Ald. inserunt
τῷ κίρκῳ τύπτεσθαι
.

209. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-160

δείματ᾽ ἔστ' ἰδεῖν:
δειματἐσἰδεῖν
M.

210-213. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-161

ὑμῖν δ᾽ ἀκούειν. εὖ γὰρ ἴστε, παῖς ἐμὸς πράξας μὲν εὖ θαυμαστὸς ἂν γένοιτ' ἀνήρ, κακῶς δὲ πράξας οὐχ ὑπεύθυνος πόλει, σωθεὶς δ᾽ ὁμοίως τῆςδε κοιρανεῖ χθονός.:
ὑμῖν τ'
G. Par. L.
γ'
omittunt Ven. A. Ald. Rob. In vitii suspicionem adducta sunt quae sequuntur. Verum si modo haec verba,
ταῦτ᾽ ἔμοιγε δείματ᾽ ἔστ' ἰδεῖν, ὑμῖν δ᾽ ἀκούειν
, recte intelliguntur, in reliquis non est quod laboremus. Dicit autem Atossa illud hoc sensu, haec mihi, quae vidi, et vobis, qui audistis, metuenda sunt, quorsum spectent. De eo enim sollicita est, quid dicat isto somnio ostentoque portendi. Itaque subiicit nam de regno filii scitis non esse quod metuam, quem, si prospera fortuna admirandum reddere potest, at adversa certe regno non exuet, si quidem ille salvus redibit. His igitur verbis indicat non habere se quomodo visa illa interpretetur, nisi de morte filii, quam apertius nominare reformidat.

211. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-162

πράξας:
τάξας
Lips.

Commentary (W. S. Teuffel; revised by N. Wecklein, 1886; German; OCR draft) (Persians, explanatory commentary pp. 43–97. Single-witness OCR; source readings and all reference placements require scan review.) focus

1-64. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-1

1
2
Parodos ohne Prologos. Der Chor durchschreitet die Orchestra unter dem Takte der Anapäste des Koryphaios: erster Teil der Paro- dos, 1-64. Anapästische Dime- ter; vgl. Westphal¹ II. S. 413f. Das Auftreten des Chors wird V. 140- 149 motiviert.

8-15. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-3

3
4
Stimmung des Chors: Besorgnis um den König und das Heer. βασιλείῳ für βασιλέως. Die Dichter gebrauchen gern von Eigennamen gebildete Adjektiva statt des Genet. (Kr. II 57, 2 A. 1) und βασιλεύς hat die Bedeutung eines Eigennamens. πολύανδρος auch 73.533.898. - - ὀρσολοπεῖται, ταράσ- σεται, θορυβεῖται, Schol. – νυός, Braut, neuvermählte Gattin. Vgl. Schol. zu Eur. Hek. 321 νύμφη ἡ ἄρτι εἰς γάμον ἐρχομένη, ήτις ποιη τικῶς νυὸς λέγεται. βαΰζει, ὑλακτεί (Hesych.), ruft laut nach. Der Gedanke wie 133. ἄγγελος ein Bote zu Fufs irgend welcher Art, ἱππεύς ein reitender Staats- courier, ἄγγαρος. Über diese ἄγγα- ροι vgl. Herod. VIII 98. – ἄστυ, 178. 451. Kr. 46, 1 A. 1.

16-20. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-4

5
6
Ausführung von V. 12f. Zuerst allgemein: die von den Centren des Reichs Ausgegangenen und die verschiedenen Waffen- gattungen. οἵτε bezieht sich zu- rück auf πᾶσα ἰσχὺς Ἀσιατογενής. ᾿Αγβάτανα in den altpers. Keil- inschriften Hagmatâna, neupers. Hamadan, wahrscheinlich s. v. a. Ort der Zusammenkunft. Strabon (XIV p. 728) identifiziert Κίσσιοι und Σούσιοι; Κισσία eine Land- schaft der Provinz Susiana, Um die letzte Silbe in ἔβαν zu ver- längern, will Blomfield τοὶ μὲν schreiben. Vielleicht aber lässt sich die syllaba anceps durch den Schluſs einer selbständigen Dipodie recht- fertigen. V. 19. Wechsel der Darstellung. στίφος παρέχοντες einen dichten Haufen bildend.

21-58. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-5

7
8
Spezifikation der aus- gezogenen Generale und Völker, in epischer Weise. Die Namen nicht alle genau persisch, sondern nach ungefährem Klange gebildet. ( τὰ μὲν τῶν ὀνομάτων ἱστόρησεν, τὰ δὲ τελείως ἔπλασεν Schol.). Vgl. zu 302. Ihre Häufung erweckte in den Hörern immer von neuem das frohe Gefühl des Sieges. Τ. 21-28. Αρταφρένης Άρτα 778. Ein Führer der Lyder und Myser Αρτ. bei Herod. VII 74. Μεγαβάτης: Namen dieser Art bei Herod. VII 82. 97. – Αστάσπης: ein Υστάσπης Herod. VII 64. σοῦνται vgl. Suppl. 836. Sept. 31. Das epische τ' ἠδέ findet sich bei Äschylos noch zweimal um des Versmaſses willen (996. Sept. 862). τὲ ἠδὲ Cho. 232, sonst ἠδέ. - ψυχῆς ἐν τλήμονι πείση (in ausdauerndem Halte der Seele) nach Hom. v 23 τῷ δ᾽ ἄρα τ᾽ ἐν πείσῃ κραδίη μένε τετληυῖα.

29-32. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-6

9
10
Αρτεμβάρης (vgl. 302) Herod. I 114-116 vgl. IX 122. - Μασίστρης wie 971. Ein M ασίστης ib. VII 82. IX 107. Ein Μασίστιος ib. VII 79. IX 20. 24. Ein Φαραν- δάτης ib. VII 79. ΙΧ 76. – Σοσθά- νης, gebildet nach Analogie von Ὀστάνης (und Ὀτάνης). Über den Spondeus im dritte Fuſse des Parömiakos V. 32 u. 152 s. West- phal2 II S. 407f.

33-40. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-7

11
12
Hervorhebung der ägyptischen Mitstreiter im persi- schen Heere. Quorum in numero est Susiscanes etc. Πηγασταγὼν, nähere Bestimmung des S.: „dessen Herrschgebiet an den Quellen des Nils ist". Andere betrachten Πηγα- στάγων als Eigennamen u. schreiben Πηγαστάγων τ᾿ Αἰγυπτογενεῖς. Μέμφις s. Realenc. IV S. 1766-1776. Αρσάμης vgl. Herod. I 209. VII 11. 69. 224. ὠγύγιος 974f. Sept. 321. Eum. 1036; Bezeichnung des Uralten. Nach Windischmann Ogy- der Flutgeborene (augha sanskr. Flut). Θήβαι vor Mem- phis die Hauptstadt; vgl. Kealenc. VI 2 S. 1785. – Αριόμαρδος, Herod. VII 67. 78. Die ἕλειοι (Bewohner des Nildelta) μαχιμώτατοί εἰσι τῶν Αἰγυπτίων, Thukyd. I 110.

41-48. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-8

13
14
Vom Süden wendet sich die Aufzählung nach Norden und dann nach Osten. „Und die- jenigen (leisten Heerfolge), welche das ganze Volk auf dem Fest- land (Kleinasien) einnehmen (aus- machen)", insbesondere die klein- asiatischen Ionier (Herod. I 142), die aus Schonung hier nur indirekt genannt sind und für die in ἐξορ- μῶσιν vielleicht eine leise Ent- schuldigung (der Unfreiwilligkeit) liegt. δίοποι, ἐπιμεληταί, War- deine. Quos Arcteus et Sardes multis curribus vectos (vgl. 54) excitant. Rhythmischer und wahr- scheinlich ursprünglich ist ἅρμασι πολλοῖς, da nur die anapästisc Dipodie _normal ist, nicht tische τέλη, τάγματα, Ge- schwader. ἅρματα τέθριππα καὶ ἑξάϊππα, Schol. V. 48 vgl. 27.

49-55. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-9

15
16
στεῦται, Hom. Г 83: στεῦται γάρ τι ἔπος εἰπεῖν, vgl. Hom. ρ 525: στεῦται δ᾽ Ὀδυσῆος ἀκοῦσαι. ἱεροῦ, dem Dionysos. Vgl. Eur. Bacch. 64 ᾿Ασίας ἀπὸ γαίας ἱερὸν Τμῶλον ἀμείψασα θο- άζω – Βάκχιον εὐαζομένα. – Τμώ- λου πελάτης kollektiv. Die nähere Bestimmung wird im folgenden ge- geben. – λόγχης ἄκμονες, ἀκίνητοι ὑπὸ λόγχης, ὡς ἄκμων ὑπὸ σφυρῶν Schol., qui incudum instar hastae (hostilis) ictus inconcussi ferunt. Μυσοί nördlich von den Lydern; ἀκοντίοισι ἐχρέοντο ἐπικαύτοισι (Herod. VII 74). Zur Zeit des jüngeren Kyros waren sie vom Groſskönig nahezu unabhängig (Xen. An. III 2, 23 f.) – πολύχρυσος 9. 45. σύρδην de longo tractu magnisque catervis quibus incedentes Babylonii vias impleverint (G.H.). — τοξουλκῷ λήματι πιστούς, vertrauend auf den Mut, mit dem sie den Bogen spannen. Vgl. μονομάχον ἐπὶ φρέν᾽ ἦλθέτην Eur. Phoen. 200, μουσοποιός μέριμνα Hipp. 1428, βοηδρόμου σπουδῆς Οr. 1571.

56-58. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-10

17
18
Die Leibwache, die zehntausend (Herod. VII 55) Per- ser; vgl. Herod. VII 54: περσικὸν ξίφος, τὸ ἀκινάκην καλέουσι, ein kurzes gerades Schwert. Sub gravibus regis imperiis; Ag. 748. Choeph. 28.

59-64. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-11

19
20
Zusammenfassung. Stimmung der Zurückgebliebenen hinsichtlich d. Ausgezogenen. Über- leitung vom epischen Teile zum lyrischen. στένεται, Sept. 872. Vgl. τρομέονται 64; εἰδόμην 179; φάσθαι 701; zu Aristoph. nub. 281. τείνοντα, μηκυνόμενον Schol. Zweiter Teil, V. 65-113. Vier Strophenpaare, vorgetragen von dem Gesamtchore, bestehend aus ionici a minori, teilweise anakla- stischen (v. 86-92. 96-101. 107= 113) oder durch Synkope in Ana- päste verwandelten. Das Maſs malt das unruhige Auf- und Abwogen der Empfindungen, das Schwanken zwischen Furcht und Hoffnung. Vgl. Westphal¹ III S. 291 ff. 314f. Nebst II 2. S. 526.

65-72. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-12

21
22
„Das Heer ist über den Hellespont gegangen" (auf einer Schiffbrücke). περσέπτολις ihre Absicht, 178, das homerische πτο- λίπορθος. ἀντίπορον (Suppl. 544 f.) auf der anderen Seite des Sundes gelegen. λινοδέσμῳ σχε- δίᾳ per rates lineis vinculis inter se iunctas. Die einzelnen Schiffe waren zusammengenagelt ( πολύ- γομφον, vgl. Suppl. 846) und dann unter einander durch Stricke ver- bunden. Vgl. Herod. VII 36. Helle war Tochter des Thessaliers Athamas und der Nephele. vielgenietete (feste) Bahn (die Schiffbrücke, deren Zweck war als Bahn zu dienen) als Joch umwer- fend dem Nacken des Meeres. Vgl. 745 u. das Orakel des Bakis bei Herod. VIII 20 ὅταν ζυγὸν εἰς ἄλα βάλλῃ βύβλινον. Die ποι

73-80. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-13

23
24
„Und überschwemmt und bedroht ganz Europa.“ θού- ριος 754. Um so ruhmvoller war es ihn zu besiegen. ἐπὶ πᾶσαν χθόνα, nicht bloſs Hellas. μανόριον von dem Heere wie ποι- μάνωρ 241 von dem Heerführer. θεῖον: die Grösse der Herde über- schreitet das menschliche Maſs, πεζονόμον τ᾽ ἔκ τε θαλάσσας für πεζονόμον τε καὶ θαλάσσιον ( ναυ- τικόν), Wechsel wie 19 f. - Unter zu- verlässigen tüchtigen Befehlshabern; χρυσο- ὀχυρός ( ἐχυρός) Ag. 44. γονου auro satae, sofern der mythische Stammvater der Perser, Perseus (Herod. VII 150), von seiner Mutter Danaë in Gestalt eines gol- denen Regens empfangen wurde. ἰσόθεος φώς homerisch.

81-86. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-14

25
26
Die Furchtbarkeit des Xerxes. κυάνεον, Hesiod. Scut. 7: βλεφάρων ἄπο κυανεάων. Ibyk. fr. 2: Ἔρως κυανέοισιν ὑπὸ βλεφάροις τάκερ᾽ ὄμμασι δερκόμε- νος. Den Blick der Schlangen hielt der Aberglaube für gefähr- lich; vgl. Basiliskenblick. Reich an Mannschaft, Schiffen u. (Streit-) Wagen (Herod. VII 63: οὗτοι ὑπὸ μὲν Ἑλλήνων ἐκαλέοντο Σύριοι, ὑπὸ δὲ τῶν βαρβάρων ᾿Ασσύριοι ἐκλήθη- σαν. - Auffallende und kaum unbe- wufste (vgl. 348. 727; oben S. 31, A. 12) Ähnlichkeit mit dem Orakel vor der Schlacht bei Salamis, Herod. VII 140: κατὰ γάρ μιν ἐρείπει πῦρ τε καὶ ὀξὺς Αρης, συριηγενὲς ἄρμα διώκων. Die nationale Angriffs- waffe der Hellenen ist das δόρυ ( αἰχμή), der Orientalen (neben αἰχ- μὴ βραχεῖα oder ἀκόντιον, 52. vgl. Jerem. 19, 35-38. Herod. V 49. VII 61) der Bogen. Vgl. 147 f. 239f. Quantität von " Αρη wie Sept. 115.

87-92. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-15

27
28
Unaufhaltsam ist das Heer der Perser und nach mensch- licher Berechnung kann ihm nie- mand widerstehen, wie man nie- manden zutrauen kann, daſs er durch starke Dämme die unbe- zwingliche Hochflut des Meeres zurückhalte. Der Dichter hat Gleich- nis und eigentlichen Ausdruck ohne Vermittlung verbunden.

93-101. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-16

29
30
Aber dem Truge der Götter kann niemand entrinnen; durch Vorspiegelung von Glück und Macht lockt er den Menschen ins Netz des Verderbens, aus dem dieser ohne Schaden zu nehmen nicht entkommt. Die Schuld, die ὕβρις, welche den Neid der Götter weckt, giebt der Dichter 742ff., 782, 808 an.

102-113. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-17

31
32
Der Chor deutet die trügerische Lockung an, der die Perser Gehör geschenkt haben: sie haben die altbewährte Krieg- führung, zu der das Schicksal sie berufen, verlassen (vgl. den Chorges. 852 ff.) und sich ohne Beruf auf das Meergewagt. παρασαίνει d.i. σαίνου- σα παράγει. – Mit ἄρκυας ἄτας vgl. δίκτυον ἄτης Prom. 1078. Hom. T 91 ἄτην ἢ πάντας ἀᾶται. – θεόθεν ( ἡ ἐκ θεῶν) μοῖρα, Nägelsbach, nachhom. Theol. S. 149f. κατὰ Μοῖρ᾽ ἐκράτησεν (Kr. 11 § 68, 48. A. 4.), sie hat es durchgesetzt und den Persern auferlegt u. s. w. Der Gedanke ist in zwei selbständige Sätze auseinandergelegt wie Ag. 750 λόγος τέτυκται, μέγαν τελεσθέντα φωτὸς ὄλβον τεκνοῦσθαι ἐκ δ᾽ ἀγαθᾶς τύχας γένει βλαστάνειν ἀκόρεστον οἰζύν. πυργοδάϊκτος aktive Bedeutung der passiven Wort- bildung wie ἀνδροδάϊκτος Choeph. 860 u. Ar. ran. 1264; vgl. Ag. 116. ἱππιοχάρμας κλόνους (Ag. 405), rossetummelndes Toben. ἀνα- στάσεις Ag. 589. πολιαινομένας vom gewaltigen Windhauch auf- schäumend, vgl. Hom. πολιῆς ἁλός etc. Catull 64, 13: tortaque remigio spumis incanuit unda. ἐσορᾶν Hor. od. I 3, 19: qui (siccis oculis) vidit mare turgidum. - ἄλσος, vgl. Suppl. 868 ἁλίρρυτον ἄλσος. Das heilige Meer. Vgl. Plaut. Mil. Gl. II 5,3 in locis Neptuniis templisque turbulentis (das Original παρετρα- γώδει). – - λεπτοδόμοις dünngebaut; Meineke λεπτοτόνοις, dünngespannt, aus schwachen Strängen bestehende Taue (der Schiffe). Leichtsinn und Vermessenheit auf dergleichen sich zu verlassen, λαοπόροις μαχαναῖς Schiffe. Dritter Teil, V. 114-139. Zwei Strophenpaare, das erste in kata- lekt. trochäischen Dipodieen (teil- weise auch synkopiert); das zweite in den zwei ersten Versen aus syn- kopierten (katalekt.) troch. Dipo- dieen (= Kretikern), V. 3 aus einem trochäisch - daktylischen Logaöden mit Anakrusis, V. 4 aus einer troch. Tripodie (Ithyphallikus) bestehend. Vgl. Westphal2 11 S. 463 ff. 472 f. Wahrscheinlich wird das erste Strophenpaar von dem einen, das zweite von dem anderen Halbchore vorgetragen. Angst der Zurück- gebliebenen um die Ausgezogenen, lyrische Ausführung von V. 59-64.

114-119. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-18

33
34
ταῦτα, 159. 165. Kr. 46, 3. A. 4 vgl. zu Ar. nub. 319. Wegen der Gefahr, daſs Xerxes durch Übermut Verschuldung und Strafe sich und seinem Heere zu- ziehe. μελαγχίτων pulla veste indutus, i, e. lugens; vgl. Suppl. 785, Ag. 546 und das homerische φρένες ἀμφιμέλαιναι. – ἀμύσσεται lacera- tur metu; 161. da vae, absicht- lich fremdartiger Klageruf. Über den Gen. bei Interjektionen Kr. 47, 3. A. 2. τοῦτο bezieht sich wie 122 τοῦτ᾽ ἔπος auf den ange- führten Ruf. Vgl. Ag. 1334 ῾μηκέτ' ἐσέλθῃς᾽ τάδε φωνῶν, Eum. 510 τοῦτ᾽ ἔπος θροούμενος εἰὼ δίκα'. πολύ, vgl. Sept. 6 πολὺς κατὰ πτόλιν ὑμνοῦτο. Kr. 57, 5. στέ- νηται wie 62.

120-125. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-19

35
36
Κισσίων 17. – φόβῳ μὴ ... στένηται καὶ ἄσεται καὶ .. πέσῃ, Kr. 54, 8. Α. 5. κ. 12. γυναι- κοπληθής όμιλος ist Apposition zu πόλισμα: die Volksmenge der Stadt besteht nur aus Frauen, da alle Männer in den Krieg gezogen sind ( κένανδρον ἄστυ 119). Im Schmerze werden die Frauen ihre Gewänder zerreiſsen, orientalisches Zeichen der Trauer, 199. 537. 835 f. 1060. Suppl. 131. Choeph. 27 ff.

126-132. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-20

37
38
Begründung der Grösse der Besorgnis durch die Grösse der Gefahr. πεδοστιβής wie Suppl. 1000 κνώδαλα πτεροῦντα καὶ πεδοστιβῆ. καταλελοίπασι τὴν πόλιν ἀκολουθοῦντες Ξέρξη ὡς μέλισσαι τὸ σμῆνος Schol. Wie alle Bienen, wenn sie schwärmen, der Königin folgend, den Bienen- stock verlassen, so ist die ganze waffenfähige Mannschaft mit Xerxes ausgezogen. Für τὴν πόλιν (die Heimat) tritt gleich aus dem Gleich- nisse σμῆ σμῆνος ein; σὺν ὀρχάμῳ στρα- τοῦ gehört auch zum Gleichnisse. Die Anakrusis besteht in Str. und Gegenstr. aus τόν. – ἐξαμείψας (69) τὸν ἀμφίζευκτον ἀμφοτέρας αἴας ÄSCHYLOS, Perser. κοινὸν ἄλιον πρῶνα (879. Ag. 307), aggregative Häufung von Bestim- mungen. Πρών von der hohen vor- springenden Küste ( προβλῆτες ἀκταί) 1. ἅλιος πρών wie πόντου προβλής Soph. Phil. 1455. Die von beiden Seiten ( ἀμφι-) zusammen ( κοινόν) gejochte hohe Meeresküste beider Länder d. i. die die Küsten beider Kontinente verbindende Brücke; κοινόν ist eigentlich Attribut zu dem in ἀμφίζευκτον liegenden Be- griff ζυγό ζυγόν (das Brückenjoch ist beiden Kontinenten gemeinsam), hat sich aber in freier Weise an πρῶνα angeschlossen.

133-139. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-21

39
40
Die Sehnsucht ins- besondere der einsam zurückgeblie- benen Frauen. ὁδῷ, ἀπουσίᾳ Schol. ἁβροπενθεῖς wie ἁβρόγοοι 541, zärtlich klagend. Vgl. 41. 543. 1072. Περσίδες ... ἑκάστα Kr. 47, 28. A. 3 und II 57, 8. Anm. 2. αἰχμάεις von dem nationalen Unter- schied der Bewaffnung (52.85) ab- sehend. - εὐνατήρ 157. Suppl. 665. ἀποπεμψ. Catull 66, 29: virum me mittens. Tibull I 3, 9: Delia cum mitteret urbe. – πόθῳ λείβε- σθαι, in Sehnsucht hinschmachten. · μονόζυξ, eine Art Oxymoron wie „einsam gepaart", d. i. von dem Paar ist sie allein zurückgeblieben.

140-154. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-22

41
42
Fortsetzung des ersten Teils und Ankündigung der auftretenden Königin-Mutter, ge- sprochen vom Koryphaios. Vier Systeme anapästischer Dimeter; vgl. Westphal2 II S. 414. Der Chor setzt sich (bis 150) auf die Stufen, die zur Bühne (somit hier zum Königs- palast) hinaufführen, und stellt, in Ermanglung positiver Nachrichten, Betrachtungen an, wie es wohl dem Xerxes und seinem Heere gehen möge. – χρεία δὲ προσήκει paratak- tisch. – πατρωνύμιον γένος, sofern die Πέρσαι den Namen von dem Urahnen des Xerxes, Perseus, tra- gen; vgl. 80. Ob das Bogen- anziehen (Bogenschiefsen, also die Perser, s. 85) das Siegende ist oder die Hellenen ( δορυκράνου, vgl. 84). δορύκρανος (von δόρυ κ. κάρανον) λόγχη, die Spitze am Kopfe des Speerschaftes. Mit V. 150 erscheint aus der Mittel- thüre des Hintergrundes der Bühne (auf einem Thronsessel getragen, vgl. 607) Atossa und wird von dem Chor ehrfurchtsvoll begrüfst. Atossa war nach Herod. VII 2 eine Tochter des Kyros und die zweite Gemahlin des Dareios Hystaspis, auf den sie grofsen Einfluss übte ( ἡ γὰρ Ἄτοσσα εἶχε τὸ πᾶν κράτος, ib. 3), und von ihm Mutter des Xerxes. Vgl. S. 34, A. 22. θεῶν ὀφθαλμοῖς, ein Glanz wie er aus Götteraugen strahlt. προσπίτνω (zu V. 32) s. v. a. προσκυνῶ; was der Koryphaios thut, macht der übrige Chor nach. Älian v. h. Ι 21: νόμος ἐστὶν ἐπιχώριος Πέρ- σαις τὸν εἰς ὀφθαλμοὺς ἐλθόντα τοῦ βασιλέως μὴ πρότερον λόγου μεταλαγχάνειν πρὶν ἢ προσκυνῆσαι αὐτόν. Εur. Οr. 1507: προσκυνώ σ᾽, ἄναξ, νόμοισι βαρβάροισι προσπίτ- νων. χρεών ( ἐστι), 95. 147. Επεισόδιον πρῶτον (155-531), die Mittel- und Hauptpartie des Stücks, dialogisch gehalten teils in dem altertümlichen Maſse des Dialogs, dem tetram. troch. cat. (Westphal2 II S. 452), teils, bei der einfachen Erzählung, im iambischen Trimeter.

155-158. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-23

43
44
Begrüfsung der Atossa durch den gesamten Chor ( πάντας 154). βαθύζωνος erst über der Hüfte gegürtet, daher groſser κόλπος, bei Homer vorzugsweise Tracht asiatischer Frauen, später ionischer und besonders von Göt- tinnen, z. Β. βαθύζωνος Λήδα, Pind. Ol. III 35. K. F. Hermann, griech. Privatalt. 22, 21. – μῆτερ ἡ γεραιά Kr. 45, 2. A. 7. – θεοῦ, von Dareios und Xerxes, nach orientalischer Sitte, Curt. VIII 5.11. - εὐνάτειραwie in dem Chorliede 138; vgl. 160 und zu Prom. 61. ἔφυς zeug- matisch, da die Parallelisierung der beiden Glieder durch urch μὲν ... δὲ die Auffassung des ersten ( εὐνάτ.) als Vokativ zu verbieten scheint. Nisi forte pristina fortuna (qualis erat sub Dario) nunc Persis mutata est, in welchem Falle Xerxes nicht als θεὸς (Herrscher von götter- gleicher Macht) zu bezeichnen wäre.

159-164. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-24

45
46
Auch Atossa ahnt Unglück. – ταῦτα, 114. με καρ- δίαν, Kr. ΙΙ 46, 16. Α. 3. – ἀμύσ- σει, 115. – ἐμαυτῆς d. i. der Ge- danke rührt nicht von mir her, sondern ist mir durch den ängsti- genden Traum eingegeben. - μέγας δαίμων wie 725. κονίσας οὐδας durch die Trümmer den Boden be- stäubend. Anders Hom. 145 εὐρὺ κονίσουσιν πεδίον (durch die hastige Flucht). φρα-

165-169. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-25

47
48
ταῦτα, 114. στός ἐστιν, πέφρασται (vgl. πλαγ- κτὸς οὐσ᾿ Αg. 593), eine zwie- fache Obsorge ist in mir zum Grund- satz gereift. Der doppelte Grund- satz wird teils als Überzeugung ( μὴ – λάμπειν κτέ.), teils als Ent- schluſs ( μή – σέβειν) gegeben. Den Männern ohne Mittel erstrahlt nicht der Ruhm, der ihrer Kraft ent- spricht, weil sie in deren Bethä- tigung gehemmt sind. Die Schätze ohne den Mann sind auch nicht wertzuschätzen; denn das erkenne ich jetzt, da mir die Angst um Xerxes zeigt, dafs der Mann die Krone des Ganzen ist. Vgl. Cho. 934 ὀφθαλ- μὸν οἴκων von Orestes, Eum. 1025 ὄμμα γὰρ πάσης χθονὸς Θησῇδος ἐξίκοιτ᾽ ἂν εὐκλεὴς λόχος.

170-175. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-26

49
50
πρὸς τάδ᾽, 730. 829. Noch häufiger πρὸς ταῦτα, 8. zu Ar. nub. 990. Zudem erklärt durch die etwas prosaische Wendung (auch Ag. 1393. Soph. oph. Ai. 282. 999. Ant. 1193) ὡς οὗτ. ἐχ. τ. – Πέρσαι, 140. 255. 259. In vobis sita sunt mihi, a vobis pendent. Eur. Hel. 1441: ἐν σοὶ τόδε. Soph. O. R. 314: ἐν σοὶ γὰρ ἐσμέν. – Reim am Schlusse der Rede, wie 247 f. Soph. O. R. 12 f. 76 f. Eur. Phoen. 1478 f. u. oft. ἔπος ... ἔργον, das ganze Gebiet des Möglichen, Soph. O. R. 72. 219f. 814f.-Quibus nostra faciendi potestas (facultas) praeire velit i. e. quae in nostra potestate sita sunt.

176-180. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-27

51
52
Erzählung im Tri- meter. μὲν ... ἀλλά (179), Her- vorhebung des zweiten Gliedes, wie z. B. Hom. Г 214: ἀγόρευε παῦρα μὲν, ἀλλὰ μάλα λιγέως u. oft. στείλ. στρ. parans, movens exerci- tum, Ag. 799. Ἰάονες sanskr. Iavanas, יון. Schol. Ar. Ach. 104: πάντας τοὺς Ἕλληνας Ἰάονας οἱ βάρβαροι ἐκάλουν. Insbesondere aber galt ja der Zug des Xerxes den zum ionischen Stamme gehö- rigen Athenern. τοιόνδ᾽ ἐναργὲς (vgl. 518. Prom. 663) einen solchen deutlichen. εἰδόμην vgl. 48. 62. εὐφρόνης ganz wie νυκτός (200).

181-199. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-28

53
54
Atossas Traum. Bei δοκεῖν ist Subjekt bald der Träumende (188), bald das Ge- träumte (181 u. Soph. fr. 796 N.: ἐδοξάτην μοι τὼ δύ᾽ ἠπείρω μολεῖν). – ἠσκημένη, κεκοσμημένη. Eur. Ion 326: εὐ ἤσκησαι πέπλοις. – Die spe- zifisch dorische (althellenische, ho- merische, vgl. Herod. V 88: ἤ γε ἑλληνικὴ ἐσθὴς πᾶσα ἡ ἀρχαίη τῶν ام γυναικῶν ἡ αὐτὴ ἦν τὴν νῦν δω- ρίδα καλέομεν) Frauentracht war das ἱμάτιον mit περόναι, im Un- terschiede von dem ionischen χιτών ποδήρης (Herod. 1. 1. Hermann, gr. Privatalt. 22, 2-8). – μεγέθει als göttliches Wesen; s. Liv. I 7 (vgl. VIII 6): habitum formamque viri aliquanto ampliorem augustiorem- que humana. τῶν νῦν ἐκπρεπεστ. brachylogisch s. v. a. ἐκπρεπεστάτα, τῶν νῦν πολὺ ἐκπρεπεστέρα, Kr. II § 49, 10. A. 5. Vgl. Hom. A 505: ὠκυμορώτατος ἄλλων. Β 673: κάλ- λιστος ἀνὴρ τῶν ἄλλων Δαναῶν, Tac. hist. I 50 solus omnium ante se principum. κασιγνήτα, ur- sprüngliche Zusammengehörigkeit der beiden Erdteile und Völker. - Patriam autem incolebant altera graecam terram sorte nacta, altera barbaram i. e. patriam acceperant incolendam illa Graeciam, haec bar- bariem. κλήρῳ der Geschwister unter einander, wie die Götter (Hom. Ο 191). – βάρβαρον helle- nische Naivetät; 255. 337. – τούτω (188) und αὐτὼ (191), Kr. 58, 1. A. 3. τεύχειν, Kr. 55, 4. A. 7. Vgl. V. 564 f. Soph. Trach. 1238: ἀνὴρ ὅδ᾽, ὡς ἔοικεν, οὐ νεμεῖν ἐμοὶ φθίνοντι μοῖραν. ἢ μὲν, Asia that stolz mit ihrem Aufzug (dem Joch um den Nacken); da- gegen Europa (Hellas) schlug um sich. Eur. fr. 818 Ν.: εἰκὸς σφα- δάζειν ἦν ἦν ἄν, ὡς νεόζυγα πῶλον, χα- λινὸν ἀρτίως δεδεγμένον. – ξυναρ- πάζει βία wie βία φέρειν von Pfer- den, welche durchgehen Soph. El. 725, Eur. Hipp. 1224. ἄνευ χαλι- νῶν der Zügel ledig, sie abwerfend; Gegenteil 193. - πίπτει vom Wagen. σφέ nachhomerisch als Sing., Prom. 9. Sept. 469. 615. Eum. 610. vgl. σφιν 759. όπως temporal in der älteren Sprache, z. B. Hom. M 208: Τρῶες δ᾽ ἐρρίγησαν ὅπως ἴδον αἰόλον ὄφιν. πέπλους in weite- ster Ausdehnung des Begriffs, wie 1060. vgl. 182, ῥήγνυσιν, 125. Von Männern ebenso Herod. III 66. Curt. V 12, 12. Der Schmerz über sein Mifsgeschick steigert sich beim Anblick des Vaters, vgl. 163 f.

200-210. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-29

55
56
Bedeutungsvolles Erlebnis der Atossa nach dem Traume. ἔψαυσα πηγῆς nach dem schlimmen Traume, Ubertra- gung hellenischer Sitte, vgl. Ar. ran. 1338 ff. Eur. Hek. 72. u. a. ξύν, Ag. 111. sacrifica manu arae adstiti. βωμόν, poetische Konstruk- tion (vgl. 140 f.), wie Soph. fr. 594 N.: προστῆναι μέσην τράπεζαν. Übrigens ( οἱ Πέρσαι) οὔτε βωμοὺς ποιεῦνται οὔτε πῦρ ἀνακαίουσι μέλ- λοντες θύειν, οὐ σπονδῇ, χρέονται, οὐκὶ αὐλῷ, οὐ πέμμασι, οὐκὶ οὐλῇσι (Herod. 1 132). – ἀποτρόποισι δαί- μοσιν, οἷς ἀποτροπιαζόμεσθα τοὺς ὀνείρους Schol., vor allem Helios (Soph. Εl. 424 ἡλίῳ δείκνυσι τοὔναρ) oder Phöbus (206) nach hellenischer Vorstel Vorstellung. - ὧν τέλη τάδε, denen diese Opfergaben angehören (zu- kommen). – Φοίβου... φόβῳ, An- klang wie Ag. 1080 ff. Cho. 911. Hom. Χ 139: κίρκος, ἐλαφρότατος πετεηνῶν. – κάρα, τοῦ αἰετοῦ, vgl. 210. Hom. η 525 ff.: ἐπέπτατο .. κίρκος, ᾿Απόλλωνος ταχὺς ἄγγελος· ἐν δὲ πόδεσσιν τίλλε πέλειαν ἔχων. Herod. III 76: ἐφάνη (im Traum) ἱρήκων ἑπτὰ ζεύγεα, δύο δύο αἰγυπιῶν ζεύγεα διώκοντά τε καὶ τίλλοντα οντα καὶ ἀμύσσοντα. οὐδὲν ἄλλο η παρείχε, Kr. 62, 3. A. 7. Schol. A.: ἀετὸν τὸν Ξέρξην φησί, διὰ τὸ βασιλικὸν καὶ γενναῖον, ἱέρακα δὲ τὸ τῶν ᾿Αθηναίων ( Ελλήνων) στράτευμα, διὰ τὸ πρὸς τοὺς Πέρ- σας ἐλάττονα ἔχειν κατὰ πολὺ τὴν δύναμιν.

210-214. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-30

57
58
ἔμοιγε ... ὑμῖν δὲ, 168. Nach κακῶς δὲ πράξας bricht Atossa, um der königlichen Würde nichts zu vergeben, den Gedanken an die schlimmen Folgen der Niederlage plötzlich ab und erwähnt das Tröstliche, das auch in diesem Falle noch bleibt. Vgl. Ag. 498 ἀλλ᾿ ἢ τὸ χαίρειν μᾶλλον ἐκβάξει λέγων· τὸν ἀντίον δὲ τοῖσδ᾽ ἀποστέργω λόγον. – ὁμοίως, ὥσπερ καὶ πρόσθεν. Lukian. merc, cond. 40: τοῖς γεγηρακόσιν ἵπποις ἐοικώς, ων οὐδὲ τὸ δέρμα ὁμοίως χρήσιμον. Archiloch. fr. 91: οὐκέθ᾽ ὁμῶς θάλ- λεις ἁπαλὸν χρόα. Das Rat-