Aeschylus Persians 1

Ettore Romagnoli (Translator)

I fedeli siam noi dei Signori
1
persïani partiti per l'Ellade,
i custodi siam noi dei palagi
ricchi d'oro, opulenti.
Prescelse
5
noi, pel senno e per gli anni provetti
a vegliar su la patria il re Serse,
figliuolo di Dario.
E di già per l'assenza del sire,
dell'esercito rutilo d'oro,
10
troppo in seno tumultua l'anima
presaga di mali.
Poi che tutta partir la sua forza
vide l'Asia, e i suoi giovani invoca;
né alcun messo ancor giunge, non giunge
15
cavaliere alla nostra città.
Molti d'essi, da Ecbàtana e Susa,
dal vetusto recinto di Císsino,
movevano a guerra
su corsieri, su navi, o pedoni
20
ad empir le caterve di guerra:
quali Amistra, Artaferne, Megàbate,
ed Astàspe, signori di Persi.
Ed i re del gran Re tributarî,
si lanciâr con fittissime schiere,
25
vibrando archi, inforcando corsieri,
paurosi a vedere, terribili
com'è fama, pel cuor temerario
nella zuffa.
Ed Artèmbare, vago
30
di cavalli, e Masistre, e Imeo prode
vibratore dell'arco, e Faràndace
e Sostane signor dei corsieri.
Il gran Nilo dai flutti fecondi
altri poi ne mandava: Susícane,
35
Pegastàgone egizio, ed Arsàme,
l'alto sire di Menfi la sacra,
e Ariomardo che a Tebe vetusta
tien lo scettro;
e le genti palustri
40
ben destre al remeggio,
moltitudini immense e terribili.

Persians. Aeschylus. Ettore Romagnoli (Translator). Bologna. 1922.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Schmidt Sciences.

Current edition Experimental

Eschilo, I Persiani: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) (Italian) (Eschilo, I Persiani: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (7)
Πέρσαι First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 1-64 focus
Πέρσαι Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922.) — 1-64 focus
Πέρσαι (OCR draft) Experimental (Πέρσαι. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 1 focus
Πέρσαι (OCR draft) Experimental (Πέρσαι. Gottfried Hermann, 1852.) — 1 focus
Τάδε μὲν Περσῶν τῶν οἰχομένων
1
Ἑλλάδ᾽ ἐς αἶαν πιστὰ καλεῖται,
καὶ τῶν ἀφνεῶν καὶ πολυχρύσων
ἑδράνων φύλακες,
κατὰ πρεσβείαν οὓς αὐτὸς ἄναξ
5
Ξέρξης βασιλεὺς Δαρειογενὴς
εἵλετο χώρας ἐφορεύειν.
ἀμφὶ δὲ νόστῳ τῷ βασιλείῳ
καὶ πολυχρύσου στρατιᾶς ἤδη
κακόμαντις ἄγαν ὀρσολογεῖται
10
θυμός, ἔσωθεν δὲ βαΰζει.
πᾶσα γὰρ ἰσχὺς ᾿Ασιατογενής
οἴχωκε νέων,
κοὔτε τις ἄγγελος, οὔτε τις ἱππεὺς
ἄστυ τὸ Περσῶν ἀφικνεῖται,
15
οἵτε τὸ Σούσων ἠδ᾽ Εκβατάνων
καὶ τὸ παλαιὸν Κίσσινον ἕρκος
προλιπόντες ἔβαν,
οἱ μὲν ἐφ᾽ ἵππων, οἳ δ᾽ ἐπὶ ναῶν,
πεζοί τε βάδην
20
πολέμου στῖφος παρέχοντες·
οἷος Αμίστρης ἠδ᾽ Αρταφρένης,
καὶ Μεγαβάτης, ἠδ᾽ Αστάσπης,
ΠΕΡΣΑΙ (OCR draft) Experimental (ΠΕΡΣΑΙ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 1 focus
Πέρσαι (OCR draft) Experimental (Πέρσαι. N. Wecklein, 1885.) — 1 focus
Τάδε μὲν Περσῶν τῶν οἰχομένων
1
Ἑλλάδ᾽ ἐς αἶαν πιστὰ καλεῖται,
καὶ τῶν ἀφνεῶν καὶ πολυχρύσων
ἑδράνων φύλακες, κατὰ πρεσβείαν
οὓς αὐτὸς ἄναξ Ξέρξης βασιλεὺς
5
Δαρειογενὴς
εἵλετο χώρας ἐφορεύειν.
ἀμφὶ δὲ νόστῳ τῷ βασιλείῳ
καὶ πολυχρύσου στρατιᾶς ἤδη
Aeschyli Persae (OCR draft) Experimental (Aeschyli Persae. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 1 focus
Translations (8)
Persians Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922. (Modernized by Perseus.)) — 1-60 focus
The Persians. (OCR draft) Experimental (The Persians.. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 1 focus
These are the faithful band 1 left by the Persians who have gone into the land of Hellas, and guardians of these opulent abodes abounding in gold, whom our prince Xerxes himself, a monarch descended from Darius, selected according to seniority, to have the superintendence of the realm. And now for some time my ill-boding soul within me has been in a state of exceeding agitation concerning the return of our monarch, and of the army in its rich array, for the whole native power of Asia hath gone, and [my mind] calls for its youthful hero 2 . And neither does any messenger nor any horseman arrive at the city of the Persians, who, having quitted the city of Susa and of Ecbatana 1 , and the antique Cissian fortress, set forth, some on steeds, some in ships, and the infantry in slow march, forming a dense file of war. Amistres 2 , for instance, and Artaphrenes, and Megabayes, and Astaspes, leaders of the Persians, kings, subalterns of the great king, speed their way, inspectors of the great host, both those that conquer with the bow, and mounted upon steeds, fearful to look upon 3 , and terrible in fight, through their stern determination of spirit. Artembaces too, rejoicing in his charger, and Masistres, and stout Imae us that slays with the bow, and Pharandaces and Sosthanes, driver of steeds. And others Nile, the mighty stream and nourisher of many, sent forth; Susiscanes, Pegastagon native of Egypt, and the lord of sacred Memphis mighty Arsames, and Ariomardus ruler of ancient Thebes, and the dwellers in the fens, skilful rowers of galleys, and in multitude beyond all numbering.
LES PERSES (OCR draft) Experimental (LES PERSES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 1 focus
Voici ceux que parmi les Perses, aujourd'hui partis 1 pour la terre de Grèce, on nomme les Fidèles, gardiens de ce palais d'opulence et d'or, qu'à rai-
son de leur rang notre sire Xerxès, roi né de Darios, a lui-même choisis pour veiller sur sa terre.
Mais, à songer au retour royal, au retour de l'armée bardée d'or, déjà, prophète trop prompt de malheurs, mon
cœur se hérisse en moi : la force née de l'Asie s'en est allée tout entière ! il gronde, appelant un porteur de nouvelles : et nul messager, nul courrier monté n'arrive à
la cité des Perses !
Quittant Suse et Ecbatane et les vieux remparts kissiens 2 , ils sont partis, les uns à cheval, d'autres sur des vaisseaux,
les fantassins à pied, formant le gros de la masse guerrière.
Ainsi vont au combat Amistrès et Artaphrénès, Mégaba-
tès et Astaspès, capitaines des Perses, rois vassaux du
The Persians (OCR draft) Experimental (The Persians. Robert Potter, 1779.) — 1 focus
WHILST o'er the fields of Greece the em-
1
battled troops
Of Perſia march, with delegated ſway
We o'er their rich and gold-abounding ſeats
Hold faithful our firm guard;
5
to this high charge
Xerxes, our royal lord, th' imperial ſon
Of great Darius, choſe our honour'd age.
But for the king's return, and his arm'd hoſt
Blazing with gold, my ſoul preſaging ill
10
Swells in my tortur'd breaſt:
for all her force
Hath Aſia ſent, and for her youth I ſigh.
Nor meſſenger arrives, nor horſeman ſpurs
With tidings to this ſeat of Persia's kings.
15
The gates of Suſa and Ecbatana
Pour'd forth their martial trains; and Ciſſia ſees
Her ancient tow'rs forſaken, whilſt her youth,
Some on the bounding ſteed, the tall bark ſome
Aſcending, ſome with painful march on foot,
20
Haſte on, t' arrange the deep'ning files of war.
Amiſtres, Artaphernes, and the might
Of great Aſtaſpes, Megabazes bold,
Chieftains of Perſia, kings, that to the pow'r
Of the great king obedient, march with theſe
25
Leading their martial thouſands;
their proud
ſteeds
Prance under them; ſteel bows and ſhafts their
arms,
30
Dreadful to ſee, and terrible in ſight,
Deliberate valour breathing in their ſouls,
Artembares, that in his firey horſe
Delights; Maſiſtres; and Imæus bold,
Bending with manly ſtrength his ſtubborn bow;
35
Pharandaces, and Soſthanes, that drives
With military pomp his rapid ſteeds.
Others the vaſt prolific Nile hath ſent;
Pegaſtagon,
Aeschylus, Persae: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Persae: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 1 focus
Hæc quidem Perſarum proficiſcentium
1
In Græciam præſidia uocantur fi delia,
Et locupletum diuitumq;
Sedium custodes, tanquam antiquos:
Hos ipſe rex Xerxes imperator
5
Dariogena Dario natus
Elegit, ut specularentur terram,
Pro reditu regio,
Exercitus diuitis iam
Sinister uates animus admodum turbatur
10
Intrinfecus:
omne robur Aſiaticum
Abiuit, iuuenem uirum excit.
At neq; ullus nuncius, aut eques
Vrbem Perſarum adit.
15
Qui Sufa Ecbatana,
Et antiquum bederaceum munimentum
Partim nauibus, partim pedeſtri itinere,
Relinquentes, profecti funt partim equis,
Belli turmam conftituentes.
20
Qualis Amistres, Artafrenes,
Et Megabases, Aftapesq duces Perſarum,
Reges regi magno ſubditi
Veniunt, exercitus magni præfecti,
Iaculatoresq ,ac equites
25
Terribiles quidem uiſu, atroces uerò pugna,
In audaci opinione anime.
Artembares, & Hippiocharmes, Maſiſtresq
Arcu domans ftrenuus Imeus,
Pharandacesq;, equorum rector'q; Soſthanes.
30
Alios uerò magnus multa animalia alens
Nilus mifit:Sufiſcanes,
Pegaſtagon Aegyptogena,
Et facræ Memphidos princeps
Magnus Arfames, priſcas
35
Thebas incolens Ariomardus,
Et nauales nauium remiges
Graues, multitudoq; innumera,
The Persians (OCR draft) Experimental (The Persians. Anna Swanwick, 1886.) — 1 focus
CHORUS
THE Faithful these, advisers old
Of Persians, gone to Hellas' strand,
Guards of these halls and plenteous gold
Here treasured, whom, as elders' meed,
Lord Xerxes, King, Darius' seed,
Chose wardens of the land.
But touching now the safe return
Of King and gold-trickt host,
Bodeful of mischief, sore afraid,
My heart within doth yearn,
10
And for our youthful hero moans;
For all the martial strength is gone,
Nurtur'd in Asia: news is none;
Nor horseman reacheth yet nor post
Our Persia's central home.
But they forsaking Susa's walls,
Agbatana and Kissia's hold
Right ancient, forth to battle sped,
Some borne on steeds, in galleys some,
Others in march, with measured tread,
20
War's serried ranks displayed.
Such were Amistres, Artaphren,
Astasp and Megabazes,—they,
Marshals of Persia, kings themselves,
But to the mighty King submiss,
Speed forth, o'erseers of vast array,
With arrow puissant, borne on steeds,
Fearful to sight and dread in fight,
Through their high-souled resolve.
And steed-exultant Artembar,
Masistres and Imaeus brave,
30
Puissant with bow; Pharandakes,
Sosthānes too, steed-driver;
Others Nile's vast, life-teeming wave
Sent to the war; Susiskănes,
And Pegastágon, Egypt-born,
Him too who sacred Memphis sways,
Mighty Arsámes; Ariomard,
Whose rule Ogygian Thebes obeys;
And rowers from the marshy shore,
Their barks who guide with sturdy oar,
40
Well-skilled, a countless host.
41
And Lydians, a luxurious train,
Who the whole native people hold,
Of Asia's mainland; these the twain,
Metragathes and Arkteus brave,
Kingly commanders, lead to war,
Sent forth by Sardis rich in gold,
Mounted upon full many a car,
With steeds yoked three and four abreast,
Terrific to behold.
And dwellers sacred Tmolos near
On Hellas rush the yoke to cast
50
Of bondage;—Mardon, Tharubis,
Dread anvils of the spear;
And Mysians skilled the dart to throw;
While Babylon, the golden, sends
Her motley throng, which sweeps along,
Some upon galleys borne, and those
Whose valour trusts the bow.
Thus 'neath the King's commandment dread
Each sabre-wielding race has sped
From Asia's every reign.
Such bloom of men from Persia's plain
60
Hath gone, and all the Asian earth,
Yearning for those whom from their birth
She fostered, groans amain;
While wives and parents count each day,
Still trembling at the long delay.
But Persian elders, come,
And seated in our ancient hall of state
Devise we counsel, with deep-thoughted care,
For great in sooth the need;—
How haply fares our king,
Darius' seed,
Xerxes, from him derived whose name we bear.
On bending of the bow doth conquest wait?
Or hath the might
150
Of iron-headed spear-shaft won the day?
[ATOSSA is seen approaching in a royal chariot, attended by a numerous train.]
But lo, in brightness like the eyes of gods,
Comes forth a light—
The mother of my royal lord, my queen.
Do we obeisance, falling at her feet;
Yea, it behoves us all
155
With words of salutation her to greet.
[They prostrate themselves before her, touching the earth with their foreheads.]
Of Persia's deep-zoned daughters supreme in rank,
O Queen,
Hoar mother of King Xerxes, spouse of Darius, hail!
Once consort, now the mother of Persia's god art thou,
Unless our ancient fortune abandons now the host.
160
English (E. D. A. Morshead, 1908) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Persians — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 1 focus
Away unto the Grecian land
1
Hath passed the Persian armament:
We, by the monarch's high command,
We are the warders true who stand,
Chosen, for honour and descent,
5
To watch the wealth of him who went—
Guards of the gold, and faithful styled
By Xerxes, great Darius' child!
But the king went nor comes again—
And for that host, we saw depart
10
Arrayed in gold, my boding heart
Aches with a pulse of anxious pain,
Presageful for its youthful king!
No scout, no steed, no battle car
Comes speeding hitherward, to bring
15
News to our city from afar!
Erewhile they went, away, away,
From Susa, from Ecbatana,
From Kissa's timeworn fortress grey,
Passing to ravage and to war—
20
Some upon steeds, on galleys some,
Some in close files, they passed from home,
All upon warlike errand bent—
Amistres, Artaphernes went,
Astaspes, Megabazes high,
25
Lords of the Persian chivalry,
Marshals who serve the great king's word,
Chieftains of all the mighty horde!
Horsemen and bowmen streamed away,
Grim in their aspect, fixed to slay,
30
And resolute to face the fray!
With troops of horse, careering fast,
Masistes, Artembáres passed:
Imaeus too, the bowman brave,
Sosthánes, Pharandákes, drave—
35
And others the all-nursing wave
Of Nilus to the battle gave;
Came Susiskánes, warrior wild,
And Pegastágon, Egypt's child:
Thee, brave Arsámes! from afar
40
Did holy Memphis launch to war;
And Ariomardus, high in fame,
From Thebes the immemorial came,
And oarsmen skilled from Nilus' fen,
A countless crowd of warlike men:
45
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 1 focus
Von dem persischen Volk, das in Hellas' Gefild 1 2
1
Auszog, steh'n hier die Getreuen des Reichs,
Für die Wohnungen, die reich prangen in Gold,
Als Hüter bestellt, die Xerxes selbst,
Mein König und Herr, des Dareios Sohn,
5
Nach Alter und Stand
Auswählte, des Landes zu wachen.
Doch unheilahnend erbebt schon jetzt
Mir unruhvoll in den Tiefen der Brust
Mein zagendes Herz, ob der Fürst und das Heer,
10
Hellstrahlend von Gold, heimkehren im Glück.
Denn der Jünglinge Kraft aus Asia's Gau'n
Zog all' in den Kampf,
Und weder zu Fuß kommt, weder zu Roß,
Botschaft in die persische Heimat.
15
Fern zogen sie aus von Ekbatana dort,
Aus Susa hier und dem alten Bezirk
Der kissinischen Burg,
Heerschaaren zu Roß, Heerhausen zu Schiff,
Und Streiter zu Fuß,
20
Sturmgleich sich ergießend im Heerstrom.
Artaphernes gebeut und Amistres hier,
Megabazes auch und Astaspes dort
In den Reihen des Volks,
Selbst Könige sie, dem Erhabensten nur
25
Dienstbar, Feldherrn des gewaltigen Heers,
Auf schäumendem Roß, mit dem Bogen bewehrt,
Graunweckend im Kampf und furchtbar zu schau'n
In des Muths ausharrendem Troße.
Artembares dann, hoch kämpfend zu Roß,
30
Masistres zugleich und Imäos der Held,
Mit dem Bogen bewehrt, Pharandakes auch,
Und der Tummler der Rosse, Sosthanes.
Viel sandte sodann des gewaltigen Nil
Fruchtwallendes Thal, erst Susiskan,
35
Dann Pegastagon, Aegyptens Sohn,
Und der heiligen Memphis mächtigen Herrn,
Arsames, Ariomardos auch,
Der Theben beherrscht, das ogygische Land,
Und der Ruderer Kern, der die Sümpfe bewohnt,
40
Streitbar, ein unendlich Gewimmel.

Commentary

Critical apparatus to The Persians (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Persians.) focus

2. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-1

πιστὰ:
πίστα
M. Vit. Ald. Rob.
πιστά
Lips.
πιστὰ
G. Turn.

3. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-2

ἀφνεῶν:
ἀφνεῶν
M. Vit. Lips. edd. vett. et
ει
superscripto Par. B.
ἀφνειών
G, Ven. B. aliique. καὶ:
τῶν
pro
καὶ
Lips. Rob.

4-5. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-3

ἑδράνων φύλακες, κατὰ πρεσβείαν: Verba
ἑδράνων φύλακες κατὰ πρεσβείαν
in Vit. omissa, sed a pr. manu in fine paginae post verba
ὅ τε τοξοδάμας ἐσθλὸς
v. 31. scripta sunt, signo addito, quo error corrigatur, et adiecta hac adnotatione,
λήθη γέγονε καὶ οὐκ ἐτέθη ὁ τοιοῦτος στίχος εἰς τὴν τάξιν τούτου
.

6. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-4

Δαρειογενὴς:
δαρειογενὴς δαρείου υἱὸς
M. Vit. Lips. Ven. A. aliique et Ald.
δαρειογενὴς υἱὸς δαρείου
G,
δαρειογενὴς υἱὸς
Par. F.

8. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-5

βασιλείῳ:
νώστω τῷ βασιλείου
, superscripto ultimis litteris
ω
, Lips.

9. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-6

πολυχρύσου στρατιᾶς:
πολυχρύσους στρατιάς
M, Par. L.

10. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-7

ὀρσολογεῖται:
ὀρσολοπεῖται
M. et inde Victorius.
ὀρσοπολεῖται
G. Vit. Ven. A. B. aliique et Ald. Rob. Turn. In G. ad
ε
superscriptum
ι
. Hesychius
ὀρσολοπεῖται, διαπολεμεῖται, ταράσσεται. Αἰσχύλος
. Cognatum videtur
ὀρσόλοπος
cum vocabulis
ὀλόπτειν
ex
λέπω
facto et
ὁλοφώιος
et excitatorem vellicationis ac proinde turbae et tumultus significare.

11. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-8

ἔσωθεν δὲ βαΰζει:
ἔσωθεν
Lips. Omittit Vit.
δὲ βαΰζει
hic non habent libri.

12. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-9

Ἀσιατογενής:
ἀσιατιγενής
Turn.
Ἀσιητιγενής
Blomfieldius. Repugnare hanc formam analogiae monuit Lobeckius ad Phryn. p. 646.

13. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-10

οἴχωκε νέων:
οἴχωκεν ἐον δ'
M.
οἴχωκε νέον δ'
G. Rob.
οἴχωκεν νέον δ'
Lips.
ᾤχωκε νέον
, sine particula, Vit.
ᾤχωκε νέον δ'
Ald. Turn. V. de hoc verbo Lobeckium ad Soph. Ai. v. 896. Scholiastes
γράψεται καὶ ἑόν, ἤτοι τὸν ἴδιον ἄνδρα
. Post
νέον δ'
, vel, ut Vit. habet,
νέον
, omnes libri addunt
ἄνδρα βαΐζει
. In explicandis his verbis iam antiqui interpretes in diversa abierunt. Alii enim
θυμός
, alii
Ἀσία
ad
βαΐζει
intelligendum putarunt. Audaciorem manum, sed parum feliciter, admovit Valckenarius, cuius ipsa verba cognoscere operae pretium est. Sic igitur ille ad Eur. Phoen. v. 1489. In Aeschyli Persis sic vulgatur v. 12. et 13.
πᾶσα γὰρ ἰσχὺς Ασιατογενής οἴχωκε· νέον δ᾽ ἄνδρα βαΰζει.
In his dum clauditur sententia, versus requiritur paroemiacus, quo sponte ducil in ultimis modulus
δρα βαΰζει
. Sed quis obsecro vel quae regio Bable;
Ἀσία
respondet scholiastes, huiusque vestigiis insistens Stanleius. Quid illa latratu requirit?
νέον ἄνδρα
sic iuventutem appellassel Aeschylus. Quantivis pretii lectionem servavit scholiastes:
γράψεται
, inquit,
καὶ ἑόν, ἤτοι τὸν ἴδιον ἄνδρα
. Hoc ita placet, ut alterum tamen
νέον
non reiecerim: hanc vocem, in antiquis exemplaribus hoc in loco leclam, suspicor oculos fefellisse describentis, ut duas intermedias praetermiserit, quarum altera desierit in easdem lilleras: has utinam nobis vir clarissimus Antonius Askewius ex codd. vetustis revocaret. Interim lubet hariolari. Suspicor basin anapaesticam hic praecessisse versum paroemiacum, atque ita scripsisse tragicum:
πᾶσα γὰρ ἰσχὺς Ασιατογενὴς ᾤχωκε νέον, [Περσὶς δ᾽ ἑὸν] ἄνδρα βαΰζει.
Quae vulgatis esse meliora non diffitebitur in tragicis exercitatissimus Anglus: reliqui, si qui Persida sic mirabuntur ab Asia distinctam, legant ex eodem dramate v. 249. 250.
ὦ γῆς ἁπάσης Ασιάδος πολίσματα, ὦ Περσίς αλα καὶ πολὺς λιμήν
, et seqq. conf. v. 59. et seqq. 512. 548. 925. Illud '
οἴχωκε
(nam si quis Aeschyleam veterem praeoptaret scripturam,
ΟΙΚΟΚΕ
foret reponendum)
νέον
, id est
νεωστί
, peropportunum est et Aeschyleum; in huius Prom. v. 954.
Νέον νέοι κρατεῖτε
· Schol. recte,
Νέον
, inquit,
νεωστί· οὐ γὰρ ἀρχαία ὑμῶν ἡ βασιλεία
. Bacchum, cuius adspernabatur sacra,
τὸν νεωστὶ δαίμονα
vocat Pentheus in Eurip. Bacch. v. 219. et in his Phoen. 1637. novellum Regem exosa Antigone
τὸν νεωστὶ κοίρανον
. frequens
ἥκω νεωστί
, Aeschylus Agam. v. 1634.
ἥκοντας ἐκ μάχης νέον
. est illud Homericum, Sophocli nusquam, in Euripideis semel adhibitum. Doleas hic, ut alibi non semel, obrutum doctrinae copia iudicium viri praestantissimi. Nam ne quid dicam de paroemiaco, qui hic ne placere quidem potest, quum vis sententiae in sequentibus verbis insit, quis credat poetam
ᾤχωκε νέον
scripsisse, quum, si nuper abiisset exercitus, ridiculum foret sollicitos esse qui domi manserant. Immo iam diu abesse exercitum necesse erat, si illi metuerent, idque ipse poeta, ut par erat, indicavit non modo his verbis,
κοὔτε τις ἄγγελος, οὔτε τις ἱππεὺς ἄστυ τὸ Περσῶν ἀφικνεῖται
, sed apertius etiam infra v. 64.
τοκέες δ᾽ ἄλοχοί θ' ἡμερολεγδὸν τείνοντα χρόνον τρομέονται
. Verum in vulgata scriptura explicanda et illud perdurum atque adeo ineptum est,
θυμός
ad
βαΰζει
intelligere, nec probari potest illorum sententia, qui
Ἀσία
ex
Ἀσιατογενής
repetunt. Quod nego fieri posse servato
νέον ἄνδρα
. Nam quum in adiectivo latet genitivus nominis, quod ad sequentia intelligendum est, ita oportet conformatam esse orationem, ut quid intelligendum sit vel ex pronomine aliquo vel alio modo appareat. Sic in illo Euripidis Hec. 22.
πατρῴα θ' ἑστία κατεσκάφη, αὐτὸς δὲ βωμῷ πρὸς θεοδμήτῳ πιτνεῖ,
ubi alia exempla attulit Porsonus, e pronomine cognoscimus sermonem esse de Priamo: omisso pronomine uterque versus non posset non de domo Priami intelligi. Quae in scholiis commemoratur scriptura,
ἑὸν δ' ἄνδρα βαΰζει
, correctio esse videtur alicuius grammatici, qui quod vulgatae scripturae sensum hunc esse animadverteret, exercitus novum militem requirit, ineptum id esse videns, verba illa in hanc sententiam accipienda putavit, omnis Asiae potentia periit, suamque requirit iuventutem. At ita poeta verbis usus esset ineptissimis.
βαΰζει
scholiastae per
ἀνακαλεῖται
reddunt. Sed nec demonstrata est ea significatio, et, si haec esset sententia, non solum repeteretur quod modo dictum est, verum etiam interpellaretur explicatio caussae cur mala praesagiat animus. Videtur error ex eo ortus esse, quod omissum antea et deinde in margine adscriptum erat
δὲ βαΰζει
: tum librarius aliquis, quo loco reponenda essent, nesciens, post
ΝΕΟΝ
, quod non vidit esse
νέων
, ea addidit adiecitque explicandi caussa
ἄνδρα
. Aeschylum credibile est scripsisse
ἀμφὶ δὲ νόστῳ τῷ βασιλείῳ κακόμαντις ἄγαν ὀρσολοπεῖται θυμός, ἔσωθεν δὲ βαΰζει.
Similiter dixit in Agam. v. 429.
τὰ δὲ σῖγά τις βαΰζει
. Sic igitur hos versus conformavi.

14. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-11

κοὔτε:
κ᾽ οὐτέ τις
et
οὐτέ τις
M.

15. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-12

τὸ:
τὸ
, non
τe
, etiam M. habere videtur.

16. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-13

Ἐκβατάνων: M. Lips. Libri omnes
ἐκβατάνων
, nisi quod Lips.
ἐκβάταν
.. habet. Brunckius
Ἀγβατάνων
dedit, ut antiquiorem formam, auctore Wesselingio ad Herod. I. 98. Sed Stephanus Byzantius in
Ἀγβάτανα
, ubi pluribus disserit de diversa huius nominis scriptura,
παρὰ δὲ τοῖς ἀρχαίοις
, inquit,
διὰ τοῦ κ τὸ Περσικόν, ὡς δειχθήσεται
.

17. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-14

καὶ:
εἰς
pro
καὶ
Rob. Κίσσινον:
κίσσινον
a pr. manu Vit. a sec. ante
o
insertum
ν
. Blomfieldius ex coniectura
Κίσσιον
. Non recte, etsi laudandus est quod haesitavit in perrara terminatione adiectivi a nomine gentili derivati. Ex analogia enim dici debebat
Κισσιακόν
. Sed ita etiam in Prom. v. 812.
Βυβλίνων ὀρῶν ἄπο
. Ceterum quod
Κίσσινον ἕρκος
appellat Aeschylus, re vera non diversum erat a Susis, licet illi ita visum sit. V. Herod. V. 49. et 52. Strabo XIV. p. 728. A.
λέγονται δὲ καὶ Κίσσιοι οἱ Σούσιοι
. Stanleius, qui Cissiam urbem a Ptolemaeo commemorari ait, fallitur. Regionem ille, non urbem dicit, distinguens tamen ut partem a Susiana.

18. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-15

ἔβαν:
ἔβαν
, superscripto posteriori vocali
η
, Lips.

19. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-16

οἳ δ': Verba
οἳ δ' ἐπὶ ναῶν
, usque ad
Μεγαβάτης
v. 23. affert Triclinius ad Soph. El. 157.
οἱ δ'
G. Vit. Ald. Rob.
οἳ δ'
M. Lips. Turn. ναῶν:
νηῶν
M. Vit.
ναῶν
, superscripto
η
, Lips.
νηῶν τε
Mosc.

20. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-17

πεζοί τε βάδην: Post
πεζοί τε βάδην
aliquid excidisse cogitari potest. Certe egregie huc quadraret, quod apud Hesychium sine auctore legitur,
ὁλκή· ἡ φαρέτρα
, addita explicatione
πολλοὶ τοξόται
. Vtique
βάδην
ad sequentia referendum, neque, ut Blomfieldius fecit,
πεζοὶ βάδην
iungenda.

21. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-18

στῖφος:
στύφος
M.
στῖφος
G. Vit. Lips. edd. ante Brunckium.

22. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-19

οἷος:
οἷος
a sec. manu, nam antea videtur fuisse
οἳ
, Vit. Ἀμίστρης:
ἀμνίστρης
Vit. Ven. A.
ἀμνήστρης
Ald.
ἀμήτρης
Rob.
ἀμίστρης
M. G. Lips. Turn. Apud Herodotum
Ἄμηστρις
nomen est uxoris Xerxis. In hac Aeschyli fabula infra v. 315. nomen viri est et fortasse eiusdem de quo hic agitur. Vt ibi plerique libri
ἄμηστρις
habent, ita hoc loco idem legitur in editionibus veteribus scholiastae Sophoclis. ἠδ':
ἠδ'
M.
ἠδ'
Lips. Ἀρταφρένης:
ἀρταφρένης
, cum unius litterae litura post
ε
, M.
ἀρταφρένης
, superscripto ad secundam syllabam
ι
, Mosc.
ἀρταφέρνης
G. Lips. aliique.

23. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-20

Μεγαβάτης:
μεγαβάτης
M. Vit. Ven. A. B.
μεταβάτης
Mosc. Ald.
μεγαβάζης
G. Lips. Rob. Turn. et sic apud Triclinium. Ab Herodoto VII. 97. commemoratur
Μεγάβαζος ὁ Μεγαβάτεω
. ἠδ':
ἠδ'
M. Lips. Ἀστάσπης:
ἀστάσπης
M. G. Lips. Par. B. Turn.
ἀστάπης
Ven. A. Mosc. aliique et Ald. Rob. et a sec. manu Vit.
ἀσπάτης
a pr. manu Vit.
ἀστάπης
Par. G. γρ.
καὶ ἀστάσπις
Par. B.
Ἀσπάσπης
varia lectio apud Turnebum. Non inepte quaerit Stanleius idemne sit hic qui ad Herodoto VII. 64.
Ὑστάσπης
vocetur.

25. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-21

βασιλῆς:
βασιλῆς
M. G. Turn.
βασιλεῖς
Vit. Lips. aliique et Ald. Rob. βασιλέως:
βασιλέως
, superscripto
ι
, Lips.

26. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-22

σοῦνται:
σοῦντον
Lips.

27. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-23

τοξοδάμαντές:
τοξοδάμαντον
Mosc. τ':
τ'
omittunt G. Vit. ἠδ':
ἠδ'
pro
ἠδ'
Mosc.
ἠδ'
M.
ἠδ'
, priore littera a sec. manu in litura, Vit.
ἠδ'
Lips.

29. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-24

εὐτλήμονι:
ἐν τλήμονι
M. Vit. Lips. Ven. A. B. Ald. Turn.
εὐτλήμονι
Par. A. B. et e corr. pr. manus G. quum antea fuisset
ἀτλήμονι
, quod est in Rob.

30. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-25

Ἀρτεμβάρης:
ἀρτημβάρης
G.
ἀρτεμβάρης
, superscripto
o
ad
e
, Lips.
ἀρτεμβάρης
M. Vit. et reliqui. Sic hoc nomen scribitur v. 297. 945. et apud Herodotum I. 114. 115. 116. IX. 122. ἱππιοχάρμης:
ἱπποχάρμης
Lips.

31. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-26

Μασίστρης: Infra v. 944. libri meliores et plerique
Μασίστρας
. Apud Herodotum
Μασίστης
nomen est VII. 82. IX. 107. 113.
Μασίστιος
VII. 79. IX. 20. 24.

32. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-27

Ἰμαῖος:
ἱμαῖος
M.
ἱμαῖος
G. Lips.
Ἰμαῖος
Vit. edd. Φαρανδάκης:
φαρανδάκης
libri etiam v. 932. Apud Herodotum aliosque invenitur
Φαρανδάτης
: v. Wesselingium ad Her. p. 726, 86.

33. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-28

ἵππων τ᾽ ἐλατὴρ Σωσθάνης:
ἵππων ἐλατὴρ
Colb. 1. Ox. Par. C. Ald. Turn.
θ' σωσθάνης
Ald.
καὶ σωσθάνης
Turn.
σοσθένης
M. Cantabr. 2. Mosc.
σουσθάνης
Vit.
σοσθένης
Ven. B.
σωσθένης
G. Cantabr. 1. Par. L.
σωσθάνης
Lips. Rob. Guil. Kieserus coniecit
τ' Ὀστάνης
, afferens Diogenem Laertium prooem. 2. Plinium H. N. XXX. 1. Suidam in
Ὀστᾶναι
et in
ἀστρονομία
.

35. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-29

ἔπεμψεν:
ἔπεμψεν
M. Rob.
ἔπεμψε
G. Vit. Lips. Ald. Turn. Schol.
τινὲς διαιροῦσι τὸ σουσισκάνης καὶ πηγὰς καὶ ταγών
.

36. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-30

Πηγασταγὼν:
πηγαστάγων
M.
πηγασταγὼν
G. Lips. Par. B. Ald. Turn.
πηγὰσταγών
, priore accentu postea expuncto, Vit.
πηγὰς τ' ἀγὼν
Rob. γρ.
πηγάς τ' ἄγων ἄρχων
adnotatum in G. γρ.
πηγὰς τ᾽ ἀγὼν
margo Lips. γρ.
πηγὰς ταγὼν
Par. B.
πηγὰς ταγὼν
Cantabr. 1. Etiam in scholiis, ut vidimus, adnotatum est a nonnullis divisim scribi
πηγὰς ταγών
. Αἰγυπτογενής:
αἰγυπτογενὴς
M. Lips. Ven. A. Mosc. Ox. Par. L. Ald. Turn.
αἰγυπτιογενὴς
G. Vit. Ven. B. Rob.

37. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-31

Μέμφιδος: Hunc versum et sequentis verba duo priora habet Photius p. 258, 4.
μεμφίδος
G. Turn.
μέμφιδος
Vit.

38. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-32

μέγας:
μέγας'
Lips. Mosc. Ἀρσάμης:
Ἀρσάκης
apud Photium. Sed
Ἀρσάμης
legitur etiam v. 303. et apud Herodotum VII. 69. ὠγυγίους:
Ὠγυγίους
M. G. Lips. Ven. B. Par. A. B. C.
ὠγυγίας
Vit. Ald. Turn.
ὠγυγίου
Rob.

40. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-33

ἑλειοβάται:
ἐλειοβάται
Vit. Lips.

41. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-34

ἀνάριθμοι:
ἀνάριθμοι
Ven. B. Colb. 1. Par. C. Turn.
ἀνάριθμοι
Cantabr. 2.
πλῆθος τ' ἀνάριθμοι
. γρ.
πλῆθος καὶ τ' ἀνάριθμον
Par. B.

42. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-35

ἁβροδιαίτων:
ἁβραδιαίτων
Lips. ἕπεται:
ὅπεται
Vit. Ald. Rob.

43. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-36

ἐπίπαν:
ἐπὶ πᾶν
, ut ante lituram
πᾶν
scriptum fuisse videatur, M. De mensura vocis
ἐπίπαν
, de qua etiam Blomfieldius dixit, videndus est in primis Boeckhius in dissertatione quam Germanice scripsit de critica tractatione Pindari p. 82. seqq. ἠπειρογενὲς:
ἠπειρογενεῖς
ante sec. manus correctionem Vit. Blomfieldium, qui recte observavit noluisse Aeschylum Ionum mentionem facere, sed comprehendere eos nomine Lydorum, quorum intra fines sex urbes Ionicas sitas esse dixerit Herodotus I. 142. miror in constructione verborum haesisse. Nam ex illa ipsa observatione patet sensum esse Lydi, qui omnes continentis incolas comprehendunt, i. e. etiam eos qui non sunt Lydi, Ionas.

44. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-37

Μιτρογαθής:
μιτρογαθὴς
M. G. Cantabr. 1. Par. C.
μιτραγαθὴς
Vit.
μιτραγαθὴς
Ven. A, Ald. Rob. Turn. et
ι
primae syllabae, alteri
o
superscriptis, Par. B.
μιτρογαθὴς
Par. L.
μιτρογαθὴς
Lips. Par. A. Hoc cum Brunckio praeferendum videtur. Persica nomina apud Herodotum sunt
Μιτραδάτης
I. 121. οι
Μιτροβάτης
III. 120. 126. 127.

45. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-38

Ἀρκτεύς:
ἀρκτεὺς
M. Lips. Ven. A. aliique et ex corr. G. quum antea
ἀρκτὸς
fuisset.
ἀρητεὺς
Rob.
ἀρκεὺς
Vit. Ald. Turn.
ἀρτεύς
, supra scripto
κ
, Par. C. βασιλῆς:
βασιλῆς
M.
βασιλεῖς
Vit. Mosc. edd. vett.
βασιλῆες
G.
βασιλεῖες
Lips. δίοποι:
δίοποι
M. Turn.
δίοπτοι
G. Vit. Lips. Ven. A. B. aliique et Ald. Rob. Dicit de Aeschyleo vocabulo
δίοποι
Eustathius p. 98, 46. 203, 11. Idem p. 1705, 53. alium Aeschyli locum spectare videtur. V. fragm. 244.

46. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-39

καὶ:
καὶ
libri.
χαὶ
Blomfieldius. Hoc recepi: nam in consociatione rerum diversarum rectius adest quam abest articulus.

47. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-40

ἐξορμῶσιν:
ἐξορμῶσιν
M.
ἐξορμῶσι
G. Vit. Lips. et edd. ante Brunckium.

48. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-41

τρίρρυμα:
τίρρυμα
pro
τρίρρυμα
M.

50. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-42

στεῦται: Hic versus deest in Ox. Posterius additus est in Ven. A. Post sequentem versum collocatus est in Ald. Rob.
στεῦνται
, sed
ν
littera puncto notata, M.
στεῖται
Mosc. Explicat singularem scholion in M. Ceteri
στεῦνται
.

51. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-43

δούλιον:
δούλειον
libri.
δούλιον
scribendum esse monuit ante Stanleium Scaliger. Ἑλλάδι:
ἐλάδι
Lips.

52. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-44

Θάρυβις:
θάρυβις
. γρ.
θάρβις
G.
θάρυμβος
. γρ.
βάρβις
Lips.
θάρύθις
Ven. B.
τ' Ἀρύβις
Turn.

53. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-45

δ':
δὲ
plene Vit.

55. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-46

σύρδην:
πέμπει σύρδην. ἴσθι δέ
. γρ.
σύδην ἀντὶ τοῦ ὁρμητικῶς, οὗ ἡ χρῆσις ἐν τοῖς ἑξῆς
Par. B. Aliter quam hic
σύρδην
dictum est in Rheso v. 56.
ὦ δαῖμον, ὅςτις μ' εὐτυχοῦντ᾽ ἐνόσφισας θοίνης λέοντα, πρὶν τὸν Ἀργείων στρατὸν σύρδην ἅπαντα τῷδ᾽ ἀναλῶσαι δορί.
Ibi enim haec est sententia, priusquam ruens omnem Argivorum exercitum perderem. Magis proprie Aeschylus
σύρδην
de longo tractu magnisque catervis dicit, quibus incedentes Babylonii vias impleverint. Nam
σύρεσθαι
de fluviis et maribus frequens est apud Dionysium periegeten. Comparari potest cum nostro verbo schwemmen, ut apud eundem Dionysium legitur v. 1076.
κείμενον, οἷα κύλινδρον ἐπὶ χθονός, ὃν δ᾽ ἀπὸ πέτρης χειμερίου ποταμοῖο κάτω σύρουσι χαράδραι.
Est ergo
σύρδην
de magnis copiis dictum, quae longis tractibus quasi inundant vias, ut nos überschwemmen etiam in communi sermone de numeroso exercitu dicimus, qua metaphora Aeschylus v. 89. seqq. utitur,
μεγάλῳ ρεύματι φωτῶν
dicens et
ἄμαχον κῦμα θαλάσσης
. ναῶν:
ναῶν
, superscripto
η
ad
α
, Lips.

56. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-47

καὶ:
καὶ
omittit G. λήματι:
λήμματα
Vit. Lips. aliique et Rob.

58. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-48

ἕπεται: Post
ἕπεται
Ox. Ven. A. Ald. addunt
προτροπαῖς
. Ea voce in scholiis sequente versu
ὑποπομπαῖς
explicatur.

59. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-49

ὑπὸ πομπαῖς: Libri
ὑποπομπαῖς
, nisi forte Veneti habent
ὑπὸ πομπαῖς
. Illa scribendum esse Abreschius vidit.

60. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-50

αἴας:
γαίας
Vit.
αἴης
Par. A. B. et ut videtur Veneti.
αἴας
(non
αἴης
) M. G. Lips. edd. vett.

61. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-51

οἴχεται:
οἴχετ'
Vit.

62. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-52

οὓς πέρι:
οὓς περὶ
M.

64. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-53

δ':
δ'
ex scholiastae adnotatione Blomfieldius. Libri
θ'
. ἡμερολεγδὸν:
ἡμερόλεκτον
G. e correctione. Antea fuerat
ἡμερόλεγδον
, ut in ceteris libris. Proparoxytonon est hoc adverbium apud Lucianum Lexiph. c. 9. apud Etymologum p. 429, 40. apud Photium, apud Suidam. Recte vero oxytonon apud Aristotelem Hist. An. VI. 21. Et sic volebat apud Lucianum Guyetus.

65. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-54

τρομέονται:
τρομαίονται
G. et ante sec. manus correctionem Vit.
τρομέοντα
Lips.

66. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-55

πεπέρακεν μὲν ὁ:
πεπέρασε μὲν ὁ
codd. Ald. Rob.
πεπέρακεν ὁ
Turn. Correxit Porsonus.

68-69. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-56

γείτονα χώραν:
γείτονα χώραν
omittit Ven. B.
χώρας
, superscripto
ν
, M.
χθόνα
pro
χώραν
G. Lips. aliique et Rob.

71. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-57

Ἕλλας:
Ἕλλας
M. Vit. Ven. A. B. Par. A. B.
Ἕλλης
G. Lips. edd. ante Brunckium.

72. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-58

ὅδισμα:
ὅδησμα
Lips. γρ.
ἔρεισμα
margo Lips. γρ.
ἔρεισμα τὴν ναῦν
adscriptum ad
ὅδισμα
in M.
ἔρεισμα
Rob.
ὅδισμα
vocabulo explicationes
πορείαν. ἔρεισμα. ὁδόν
supra adscriptae in G.

74. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-59

Ἀσίας:
ἀσίης
ante correctionem G.

76. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-60

χθόνα:
χώραν
pro
χθόνα
G. Lips. aliique et Rob. Eustathius p. 212, 42.
τὸ δὲ ποιμὴν λαῶν, ταὐτὸν ἂν τῷ ἀνδρῶν ποιμάνωρ, συνθέτως Αἰσχύλος εἴρηκε, καὶ τὸ τοιοῦτον ποιμνιον ποιμανύριον
. θεῖον:
θεῖτ'
pro
θεῖον
Lips.

77. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-61

ἐλαύνει διχόθεν:
ἐλαύνοι δειχόθεν
G.

78. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-62

θαλάσσης:
θαλάσσας
Blomfieldius. Idem recte sustulit comma quod vulgo post hanc vocem ponebatur, coniungens
ἐχυροῖς ἐκ θαλάσσης στυφελοῖς ἐφέταις
.

79. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-63

ἐχυροῖσι:
ἐχυροῖσι
Cantabr. 1. Par. B. L. N. et
o
ad primam syllabam superscripto M. γρ.
ὀχυροῦσι
Par. B.
ὀχυροῖσι
ceteri.

80. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-64

στυφελοῖς:
στυφέλοις
libri.
στυφελοῖς
Blomfieldius. ἐφέταις:
ἀφέταις
Colb. 1. Rob. Hesychius
ἐφέτας, τοὺς ἡγεμόνας τῶν Περσῶν, καταχρηστικῶς
. χρυσογόνου:
χρυσονόμου
M. G. Vit. Lips. Ven. A. B. aliique et Ald. Turn.
χρυσογόνου
. γρ.
καὶ χρυσονόμου
Par. B.
χρυσογόνου
Rob. Vtramque scripturam commemorant scholia. Qui
χρυσονόμου
praeoptat, sic explicare debebit, ut idem sit quod
χρυσοῦς
, neglecto significatu terminationis. Sed in compositis ex
νέμω
hoc fieri non videtur exemplis posse demonstrari. Praestat
χρυσογόνου
.

81. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-65

γενεᾶς:
γεναιᾶς
G.
γεννεᾶς
Lips. ἰσόθεος φώς:
ἰσόθεον φώς
M.
ἰσόθεον φῶς
, ultima prioris vocabuli littera in
ς
mutata, G. γρ.
ἰσόθεον φῶς
Par. B.

82. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-66

κυάνεον: Scribendum videri potest
κυανόν
. Sed videtur haec forma recentiorum scriptorum propria esse. Male Blomfieldius
κυανοῦν
, quod vulgaris linguae est. Peius etiam Wellauerus
κυάνεον
vocabuli non ultimas, sed primas duas syllabas contrahendas esse putavit. λεύσσων:
λεύσων
M. Cantabr. 1. 2. Ald. Rob.
βλέπων
Vit. sed antiquae sunt tantum litterae
λε
, ceterae a recentiore manu scriptae.

83. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-67

φονίου:
φονίου
M. G. Vit. Lips. Ven. B. aliique et Ald. Rob.
φονίου
Turn. δέργμα:
δέρμα
M. Lips. aliique nonnulli.

84. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-68

πολυναύτης:
πολυναύτας
Vit. Cantabr. 2.

85. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-69

Σύριόν θ':
συριόν
M. ed. Vict.
δουριόν θ'
Vit. Lips. Ven. A. aliique et Ald.
δοσσυριόν θ'
G. Ven. B. aliique et Rob. Turn. Alludi ad oraculum de pugna Salaminia Atheniensibus datum, quod est apud Herodotum VII. 140. in quo erat
Συριγγενὲς ἅρμα διώκων
viderunt et Blomfieldius et Suevernius in diss. Berolini a. 1824. hoc titulo edita, Ueber einige historische und politische anspielungen in der alten tragoedie, p. 4.

86. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-70

δουρικλύτοις:
δουρικλύτοις
M. Rob. Turn.
δουρικλυτοῖς
G. Ald.
δορικλυτοῖς
Lips.
δορυκλύτοις
Vit.

87. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-71

τοξόδαμνον:
τοξόδαμνιν
Vit. Ἄρη:
Ἄρη
M. in quo supra versum ab alia manu additum, Par. C. Rob.
ἄρην. γρ. ἄρη. κοινῶς.
Par. B.
ἄρην
G. Vit. Lips. Ald. Turn.

88. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-72

ὑποστὰς:
ὑποστάς. γρ. ἐπιστὰς ἤγουν ἐναντιαθεὶς μαχεσάμενος
(sic apud Faehsium)
ὑποστάς
Par. B. Sensus est nemo adeo probatus est, ut, si id in se recipiat, magna multitudine virorum ut valido munimento arcere possit invictum maris fluctum. Audacter
κῦμα θαλάσσης
dicit copias navales, quas Graeci quamvis magno virorum numero non possint ab se propellere.

89. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-73

φωτῶν: Post
φωτῶν
Vit. addit
τάξεσιν οὐδ᾽ ἄρα ἔρη ἴσχει
, quorum ea quae post
τάξιν
leguntur, expuncta sunt. Colb. 1. addit
νάρεσι, οὐδ᾽ ἄρα ἕρκεα ἴσχει
. Quae ex notissimo Homeri versu sumpta esse vidit Vauvillersius. Eadem vero verba, sic scripta
τάξεσιν οὐτ᾽ ἄρα ἕρκει ἴσχει
, ut scholion adscripta sunt in M.

Commentary (W. S. Teuffel; revised by N. Wecklein, 1886; German; OCR draft) (Persians, explanatory commentary pp. 43–97. Single-witness OCR; source readings and all reference placements require scan review.) focus

1-64. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-1

1
2
Parodos ohne Prologos. Der Chor durchschreitet die Orchestra unter dem Takte der Anapäste des Koryphaios: erster Teil der Paro- dos, 1-64. Anapästische Dime- ter; vgl. Westphal¹ II. S. 413f. Das Auftreten des Chors wird V. 140- 149 motiviert.

1-7. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-2

3
4
In altertümlicher Ein- fachheit giebt der Chorführer selbst Aufschluſs darüber was der Chor diesmal vorstelle. τάδε, νοη näherer Bestimmung absehend, s. Kr. 43, 4. A. 15f. Vgl. 681.851. Eum. 482. Auch s. oben S. 27. πιστά, 171. 681. Xen. Anab. I 5, 15: ( Κῦρος) σὺν τοῖς παροῦσι τῶν πιστῶν. ἕδρανα, der Palast des Xerxes in Susa, wo das Schatzhaus des Königs war (Herod. V 49, Strab. XV p. 731). - κατὰ πρεσβείαν wegen ihrer Ehrwürdigkeit eit und darauf sich gründenden Zuverlässigkeit. – ἐφο- ρεύειν, Kr. 55, 3. A. 20.

8-15. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-3

5
6
Stimmung des Chors: Besorgnis um den König und das Heer. βασιλείῳ für βασιλέως. Die Dichter gebrauchen gern von Eigennamen gebildete Adjektiva statt des Genet. (Kr. II 57, 2 A. 1) und βασιλεύς hat die Bedeutung eines Eigennamens. πολύανδρος auch 73.533.898. - - ὀρσολοπεῖται, ταράσ- σεται, θορυβεῖται, Schol. – νυός, Braut, neuvermählte Gattin. Vgl. Schol. zu Eur. Hek. 321 νύμφη ἡ ἄρτι εἰς γάμον ἐρχομένη, ήτις ποιη τικῶς νυὸς λέγεται. βαΰζει, ὑλακτεί (Hesych.), ruft laut nach. Der Gedanke wie 133. ἄγγελος ein Bote zu Fufs irgend welcher Art, ἱππεύς ein reitender Staats- courier, ἄγγαρος. Über diese ἄγγα- ροι vgl. Herod. VIII 98. – ἄστυ, 178. 451. Kr. 46, 1 A. 1.

16-20. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-4

7
8
Ausführung von V. 12f. Zuerst allgemein: die von den Centren des Reichs Ausgegangenen und die verschiedenen Waffen- gattungen. οἵτε bezieht sich zu- rück auf πᾶσα ἰσχὺς Ἀσιατογενής. ᾿Αγβάτανα in den altpers. Keil- inschriften Hagmatâna, neupers. Hamadan, wahrscheinlich s. v. a. Ort der Zusammenkunft. Strabon (XIV p. 728) identifiziert Κίσσιοι und Σούσιοι; Κισσία eine Land- schaft der Provinz Susiana, Um die letzte Silbe in ἔβαν zu ver- längern, will Blomfield τοὶ μὲν schreiben. Vielleicht aber lässt sich die syllaba anceps durch den Schluſs einer selbständigen Dipodie recht- fertigen. V. 19. Wechsel der Darstellung. στίφος παρέχοντες einen dichten Haufen bildend.

21-58. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-5

9
10
Spezifikation der aus- gezogenen Generale und Völker, in epischer Weise. Die Namen nicht alle genau persisch, sondern nach ungefährem Klange gebildet. ( τὰ μὲν τῶν ὀνομάτων ἱστόρησεν, τὰ δὲ τελείως ἔπλασεν Schol.). Vgl. zu 302. Ihre Häufung erweckte in den Hörern immer von neuem das frohe Gefühl des Sieges. Τ. 21-28. Αρταφρένης Άρτα 778. Ein Führer der Lyder und Myser Αρτ. bei Herod. VII 74. Μεγαβάτης: Namen dieser Art bei Herod. VII 82. 97. – Αστάσπης: ein Υστάσπης Herod. VII 64. σοῦνται vgl. Suppl. 836. Sept. 31. Das epische τ' ἠδέ findet sich bei Äschylos noch zweimal um des Versmaſses willen (996. Sept. 862). τὲ ἠδὲ Cho. 232, sonst ἠδέ. - ψυχῆς ἐν τλήμονι πείση (in ausdauerndem Halte der Seele) nach Hom. v 23 τῷ δ᾽ ἄρα τ᾽ ἐν πείσῃ κραδίη μένε τετληυῖα.

29-32. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-6

11
12
Αρτεμβάρης (vgl. 302) Herod. I 114-116 vgl. IX 122. - Μασίστρης wie 971. Ein M ασίστης ib. VII 82. IX 107. Ein Μασίστιος ib. VII 79. IX 20. 24. Ein Φαραν- δάτης ib. VII 79. ΙΧ 76. – Σοσθά- νης, gebildet nach Analogie von Ὀστάνης (und Ὀτάνης). Über den Spondeus im dritte Fuſse des Parömiakos V. 32 u. 152 s. West- phal2 II S. 407f.

33-40. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-7

13
14
Hervorhebung der ägyptischen Mitstreiter im persi- schen Heere. Quorum in numero est Susiscanes etc. Πηγασταγὼν, nähere Bestimmung des S.: „dessen Herrschgebiet an den Quellen des Nils ist". Andere betrachten Πηγα- στάγων als Eigennamen u. schreiben Πηγαστάγων τ᾿ Αἰγυπτογενεῖς. Μέμφις s. Realenc. IV S. 1766-1776. Αρσάμης vgl. Herod. I 209. VII 11. 69. 224. ὠγύγιος 974f. Sept. 321. Eum. 1036; Bezeichnung des Uralten. Nach Windischmann Ogy- der Flutgeborene (augha sanskr. Flut). Θήβαι vor Mem- phis die Hauptstadt; vgl. Kealenc. VI 2 S. 1785. – Αριόμαρδος, Herod. VII 67. 78. Die ἕλειοι (Bewohner des Nildelta) μαχιμώτατοί εἰσι τῶν Αἰγυπτίων, Thukyd. I 110.

41-48. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-8

15
16
Vom Süden wendet sich die Aufzählung nach Norden und dann nach Osten. „Und die- jenigen (leisten Heerfolge), welche das ganze Volk auf dem Fest- land (Kleinasien) einnehmen (aus- machen)", insbesondere die klein- asiatischen Ionier (Herod. I 142), die aus Schonung hier nur indirekt genannt sind und für die in ἐξορ- μῶσιν vielleicht eine leise Ent- schuldigung (der Unfreiwilligkeit) liegt. δίοποι, ἐπιμεληταί, War- deine. Quos Arcteus et Sardes multis curribus vectos (vgl. 54) excitant. Rhythmischer und wahr- scheinlich ursprünglich ist ἅρμασι πολλοῖς, da nur die anapästisc Dipodie _normal ist, nicht tische τέλη, τάγματα, Ge- schwader. ἅρματα τέθριππα καὶ ἑξάϊππα, Schol. V. 48 vgl. 27.

49-55. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-9

17
18
στεῦται, Hom. Г 83: στεῦται γάρ τι ἔπος εἰπεῖν, vgl. Hom. ρ 525: στεῦται δ᾽ Ὀδυσῆος ἀκοῦσαι. ἱεροῦ, dem Dionysos. Vgl. Eur. Bacch. 64 ᾿Ασίας ἀπὸ γαίας ἱερὸν Τμῶλον ἀμείψασα θο- άζω – Βάκχιον εὐαζομένα. – Τμώ- λου πελάτης kollektiv. Die nähere Bestimmung wird im folgenden ge- geben. – λόγχης ἄκμονες, ἀκίνητοι ὑπὸ λόγχης, ὡς ἄκμων ὑπὸ σφυρῶν Schol., qui incudum instar hastae (hostilis) ictus inconcussi ferunt. Μυσοί nördlich von den Lydern; ἀκοντίοισι ἐχρέοντο ἐπικαύτοισι (Herod. VII 74). Zur Zeit des jüngeren Kyros waren sie vom Groſskönig nahezu unabhängig (Xen. An. III 2, 23 f.) – πολύχρυσος 9. 45. σύρδην de longo tractu magnisque catervis quibus incedentes Babylonii vias impleverint (G.H.). — τοξουλκῷ λήματι πιστούς, vertrauend auf den Mut, mit dem sie den Bogen spannen. Vgl. μονομάχον ἐπὶ φρέν᾽ ἦλθέτην Eur. Phoen. 200, μουσοποιός μέριμνα Hipp. 1428, βοηδρόμου σπουδῆς Οr. 1571.

56-58. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-10

19
20
Die Leibwache, die zehntausend (Herod. VII 55) Per- ser; vgl. Herod. VII 54: περσικὸν ξίφος, τὸ ἀκινάκην καλέουσι, ein kurzes gerades Schwert. Sub gravibus regis imperiis; Ag. 748. Choeph. 28.

59-64. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-11

21
22
Zusammenfassung. Stimmung der Zurückgebliebenen hinsichtlich d. Ausgezogenen. Über- leitung vom epischen Teile zum lyrischen. στένεται, Sept. 872. Vgl. τρομέονται 64; εἰδόμην 179; φάσθαι 701; zu Aristoph. nub. 281. τείνοντα, μηκυνόμενον Schol. Zweiter Teil, V. 65-113. Vier Strophenpaare, vorgetragen von dem Gesamtchore, bestehend aus ionici a minori, teilweise anakla- stischen (v. 86-92. 96-101. 107= 113) oder durch Synkope in Ana- päste verwandelten. Das Maſs malt das unruhige Auf- und Abwogen der Empfindungen, das Schwanken zwischen Furcht und Hoffnung. Vgl. Westphal¹ III S. 291 ff. 314f. Nebst II 2. S. 526.

65-72. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-12

23
24
„Das Heer ist über den Hellespont gegangen" (auf einer Schiffbrücke). περσέπτολις ihre Absicht, 178, das homerische πτο- λίπορθος. ἀντίπορον (Suppl. 544 f.) auf der anderen Seite des Sundes gelegen. λινοδέσμῳ σχε- δίᾳ per rates lineis vinculis inter se iunctas. Die einzelnen Schiffe waren zusammengenagelt ( πολύ- γομφον, vgl. Suppl. 846) und dann unter einander durch Stricke ver- bunden. Vgl. Herod. VII 36. Helle war Tochter des Thessaliers Athamas und der Nephele. vielgenietete (feste) Bahn (die Schiffbrücke, deren Zweck war als Bahn zu dienen) als Joch umwer- fend dem Nacken des Meeres. Vgl. 745 u. das Orakel des Bakis bei Herod. VIII 20 ὅταν ζυγὸν εἰς ἄλα βάλλῃ βύβλινον. Die ποι

73-80. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-13

25
26
„Und überschwemmt und bedroht ganz Europa.“ θού- ριος 754. Um so ruhmvoller war es ihn zu besiegen. ἐπὶ πᾶσαν χθόνα, nicht bloſs Hellas. μανόριον von dem Heere wie ποι- μάνωρ 241 von dem Heerführer. θεῖον: die Grösse der Herde über- schreitet das menschliche Maſs, πεζονόμον τ᾽ ἔκ τε θαλάσσας für πεζονόμον τε καὶ θαλάσσιον ( ναυ- τικόν), Wechsel wie 19 f. - Unter zu- verlässigen tüchtigen Befehlshabern; χρυσο- ὀχυρός ( ἐχυρός) Ag. 44. γονου auro satae, sofern der mythische Stammvater der Perser, Perseus (Herod. VII 150), von seiner Mutter Danaë in Gestalt eines gol- denen Regens empfangen wurde. ἰσόθεος φώς homerisch.

81-86. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-14

27
28
Die Furchtbarkeit des Xerxes. κυάνεον, Hesiod. Scut. 7: βλεφάρων ἄπο κυανεάων. Ibyk. fr. 2: Ἔρως κυανέοισιν ὑπὸ βλεφάροις τάκερ᾽ ὄμμασι δερκόμε- νος. Den Blick der Schlangen hielt der Aberglaube für gefähr- lich; vgl. Basiliskenblick. Reich an Mannschaft, Schiffen u. (Streit-) Wagen (Herod. VII 63: οὗτοι ὑπὸ μὲν Ἑλλήνων ἐκαλέοντο Σύριοι, ὑπὸ δὲ τῶν βαρβάρων ᾿Ασσύριοι ἐκλήθη- σαν. - Auffallende und kaum unbe- wufste (vgl. 348. 727; oben S. 31, A. 12) Ähnlichkeit mit dem Orakel vor der Schlacht bei Salamis, Herod. VII 140: κατὰ γάρ μιν ἐρείπει πῦρ τε καὶ ὀξὺς Αρης, συριηγενὲς ἄρμα διώκων. Die nationale Angriffs- waffe der Hellenen ist das δόρυ ( αἰχμή), der Orientalen (neben αἰχ- μὴ βραχεῖα oder ἀκόντιον, 52. vgl. Jerem. 19, 35-38. Herod. V 49. VII 61) der Bogen. Vgl. 147 f. 239f. Quantität von " Αρη wie Sept. 115.

87-92. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-15

29
30
Unaufhaltsam ist das Heer der Perser und nach mensch- licher Berechnung kann ihm nie- mand widerstehen, wie man nie- manden zutrauen kann, daſs er durch starke Dämme die unbe- zwingliche Hochflut des Meeres zurückhalte. Der Dichter hat Gleich- nis und eigentlichen Ausdruck ohne Vermittlung verbunden.