Aeschylus Persians 395

Robert Potter (Translator)

Table of Contents

Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →
With martial diſcipline
And prompt obedience, ſnatching a repaſt,
450
Each mariner fix'd well his ready oar.
Soon as the golden ſun was ſet, and night
Advanc'd, each train'd to ply the daſhing oar
Aſſum'd his ſeat;
in arms each warrior ſtood,
455
Troop chearing troop thro' all the ſhips of war.
Each to th' appointed ſtation ſteers his courſe;
And thro' the night his naval force each chief
Fix'd to ſecure the paſſes.
Night advanc'd,
460
But not by ſecret flight did Greece attempt
T'eſcape.
The morn, all beauteous to behold,
Drawn by white ſteeds bounds o'er th' enlighten'd
earth;
465
At once from ev'ry Greek with glad acclaim
Burſt forth the ſong of war, whoſe lofty notes
The echo of the iſland rocks return'd,
Spreading diſmay thro' Perſia's hoſts thus fallen
From their high hopes;
470
no flight this ſolemn
ſtrain
Portended, but deliberate valour bent
On daring battle; whilſt the trumpet's ſound
Kindled the flames of war.
475
But when their oars,
The Pæan ended, with impetuous force
Daſh'd the reſounding ſurges, inſtant all
Ruſh'd on in view;
in orderly array
480
The ſquadron on the right firſt led, behind
Rode their whole fleet;
and now diſtinct we heard
From ev'ry part this voice of exhortation,
"Advance, ye ſons of Greece, from thraldom ſave
485
"Your country, ſave your wives, your children
ſave,
"The temples of your Gods, the ſacred tomb
"Where reſt your honour'd anceſtors;

Persians. Aeschylus. Robert Potter (Translator). London. 1779.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Current edition Experimental

The Persians (OCR draft) (English) (The Persians. Robert Potter, 1779.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (7)
Πέρσαι First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 290-547 focus
Πέρσαι Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922.) — 290-547 focus
Πέρσαι (OCR draft) Experimental (Πέρσαι. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 395 focus
Πέρσαι (OCR draft) Experimental (Πέρσαι. Gottfried Hermann, 1852.) — 395 focus
σάλπιγξ δ᾽ ἀϋτῇ πάντ᾽ ἐκεῖν᾽ ἐπέφλεγεν.
390
εὐθὺς δὲ κώπης ῥοθιάδος ξυνεμβολῇ
ἔπαισαν ἅλμην βρύχιον ἐκ κελεύματος,
θοῶς δὲ πάντες ἦσαν ἐκφανεῖς ἰδεῖν.
τὸ δεξιὸν μὲν πρῶτον εὐτάκτως κέρας
ἡγεῖτο κόσμῳ, δεύτερον δ᾽ ὁ πᾶς στόλος
395
ἐπεξεχώρει, καὶ παρῆν ὁμοῦ κλύειν
πολλὴν βοήν· ὦ παῖδες Ἑλλήνων, ἴτε,
ἐλευθεροῦτε πατρίδ᾽, ἐλευθεροῦτε δὲ
παῖδας, γυναῖκας, θεῶν τε πατρῴων ἕδη,
θήκας τε προγόνων· νῦν ὑπὲρ πάντων ἀγών.
400
καὶ μὴν παρ' ἡμῶν Περσίδος γλώσσης ῥόθος
ὑπηντίαζε, κοὐκέτ᾽ ἦν μέλλειν ἀκμή.
εὐθὺς δὲ ναῦς ἐν νηῒ χαλκήρη στόλον
ἔπαισεν· ἦρξε δ' ἐμβολῆς Ἑλληνικὴ
ναῦς, κἀποθραύει πάντα Φοινίσσης νεὼς
405
κόρυμβ', ἐπ' ἄλλην δ᾽ ἄλλος ἴθυνεν δόρυ.
ΠΕΡΣΑΙ (OCR draft) Experimental (ΠΕΡΣΑΙ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 395 focus
σάλπιγξ δ' ἀϋτῇ πάντ' ἐκεῖν' ἐπέφλεγεν ὑπέφλεγεν.
395
Εὐθὺς δὲ κώπης ῥοθιάδος ξυνεμβολῇ
ἔπαισαν ἅλμην βρύχιον ἐκ κελεύματος,
θοῶς δὲ πάντες ἦσαν ἐκφανεῖς ἰδεῖν·
τὸ δεξιὸν μὲν πρῶτον εὐτάκτως εὔτακτον κέρας
ἡγεῖτο κόσμῳ, δεύτερον δ' ὁ πᾶς στόλος
400
ἐπεξεχώρει, καὶ παρῆν ὁμοῦ κλύειν
πολλὴν βοήν· « Ὦ παῖδες Ἑλλήνων ἴτε,
ἐλευθεροῦτε πατρίδ', ἐλευθεροῦτε δὲ
παῖδας, γυναῖκας, θεῶν τε πατρῴων ἕδη
θήκας τε προγόνων· νῦν ὑπὲρ πάντων ἀγών.»
405
Καὶ μὴν παρ' ἡμῶν Περσίδος γλώσσης ῥόθος
ὑπηντίαζε, κοὐκέτ' ἦν μέλλειν ἀκμή·
εὐθὺς δὲ ναῦς ἐν νηῒ χαλκήρη στόλον
ἔπαισεν· ἦρξε δ' ἐμβολῆς Ἑλληνικὴ
ναῦς, κἀποθραύει πάντα Φοινίσσης νεὼς
410
κόρυμβ', ἐπ' ἄλλην δ' ἄλλος ηὔθυνεν ἴθυνεν δόρυ.
Πέρσαι (OCR draft) Experimental (Πέρσαι. N. Wecklein, 1885.) — 395 focus
σάλπιγξ δ᾽ αὐτῇ πάντ᾽ ἐκεῖν᾽ ἐπέφλεγεν.
εὐθὺς δὲ κώπης ῥοθιάδος ξυνεμβολῇ
ἔπαισαν ἅλμην βρύχιον ἐκ κελεύματος,
400
θεῶς δὲ πάντες ἦσαν ἐκφανεῖς ἰδεῖν.
τὸ δεξιὸν μὲν πρῶτον εὐτάκτως κέρας
ἡγεῖτο κόσμῳ, δεύτερον δ᾽ ὁ πᾶς στόλος
ἐπεξεχώρει, καὶ παρῆν ὁμοῦ κλύειν
Aeschyli Persae (OCR draft) Experimental (Aeschyli Persae. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 395 focus
σάλπιγξ δ᾽ ἀυτῆι πάντ᾽ ἐκεῖν᾽ ἐπέφλεγεν.
395
εὐθὺς δὲ κώπης ῥοθιάδος ξυνεμβολῆι
ἔπαισαν ἅλμην βρύχιον ἐκ κελεύματος,
θοῶς δὲ πάντες ἦσαν ἐκφανεῖς ἰδεῖν.
τὸ δεξιὸν μὲν πρῶτον εὐτάκτως κέρας
ἡγεῖτο κόσμωι, δεύτερον δ᾽ ὁ πᾶς στόλος
400
ἐπεξεχώρει, καὶ παρῆν ὁμοῦ κλύειν
πολλὴν βοήν „ὦ παῖδες Ἑλλήνων ἴτε
ἐλευθεροῦτε πατρίδ᾽, ἐλευθεροῦτε δέ
παῖδας γυναῖκας θεῶν τε πατρώιων ἕδη
θήκας τε προγόνων· νῦν ὑπὲρ πάντων ἀγών.“
405
καὶ μὴν παρ᾽ ἡμῶν Περσίδος γλώσσης ῥόθος
ὑπηντίαζε, κοὐκέτ᾽ ἦν μέλλειν ἀκμή.
εὐθὺς δὲ ναῦς ἐν νηὶ χαλκήρη στόλον
ἔπαισεν· ἦρξε δ᾽ ἐμβολῆς Ἑλληνική
ναῦς κἀποθραύει πάντα Φοινίσσης νεώς
410
κόρυμβ᾽, ἐπ᾿ ἄλλην δ᾽ ἄλλος ηὔθυνεν δόρυ.
τὰ πρῶτα μέν νυν ῥεῦμα Περσικοῦ στρατοῦ
ἀντεῖχεν· ὡς δὲ πλῆθος ἐν στενῶι νεῶν
ἤθροιστ᾽, ἀρωγὴ δ᾽ οὔτις ἀλλήλοις παρῆν,
αὐτοὶ δ᾽ ὑπ᾽ αὐτῶν ἐμβόλοις χαλκοστόμοις
415
παίοντ᾽, ἔθραυον πάντα κωπήρη στόλον.
Ἑλληνικαί τε νῆες οὐκ ἀφρασμόνως
κύκλωι πέριξ ἔθεινον, ὑπτιοῦτο δέ
σκάφη νεῶν, θάλασσα δ᾽ οὐκέτ᾽ ἦν ἰδεῖν,
ναυαγίων πλήθουσα καὶ φόνου βροτῶν·
420
ἀκταὶ δὲ νεκρῶν χοιράδες τ᾽ ἐπλήθυον.
φυγῆι δ᾽ ἀκόσμωι πᾶσα ναῦς ἠρέσσετο,
ὅσαιπερ ἦσαν βαρβάρου στρατεύματος·
Translations (7)
Persians Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922. (Modernized by Perseus.)) — 290-545 focus
The Persians. (OCR draft) Experimental (The Persians.. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 395 focus
And the trumpet, with its clang, inflamed their whole line; and forthwith, with the collision of the dashing oar, at the word of command they smote the roaring brine. And quickly were they conspicuous to view. The right wing, well marshalled, led on foremost in good order, and secondly, their whole force was coming forth against us. and we could at the same time hear a mighty shout: SONS OF THE GREEKS! ON! FREE YOUR COUNTRY, AND FREE YOUR CHILDREN, YOUR WIVES, THE ABODES TOO OF THE GODS OF YOUR FATHERS, AND THE TOMBS OF YOUR ANCESTORS; NOW IS THE CONFLICT FOR THEM ALL! And sooth to say, a murmur of the Persian tongue met them from our line, and no longer was it the moment to delay, but forthwith ship dashed her brazen prow at ship. And a Grecian vessel commenced the engagement, and breaks off the whole of the figure-head of a Phoenician ship: and each commander severally directed his bark against another of the enemy's. At first, indeed, the torrent of the Persian armament bore up against them: but when the multitude of our ships were crowded in the strait, and no assistance could be given to one another, but they were struck by their own brazen beaks, and were smashing their entire equipment of oars, and the Grecian vessels, not without science, were smiting them in a circle on all sides, and the hulls of our vessels were upturned, and the sea was no longer to behold, filled as it was with wrecks and the slaughter of men. The shores, too, and the rugged rocks were filled with the dead; and every ship, as many as ever there were of the barbaric armament, was rowed in flight without order. But the Greeks kept striking, hacking us as it were tunnies, or any draught of fishes, with fragments of oars, and splinters of wrecks; and wailing filled the ocean brine with shrieks, until the eye of murky night removed it. But for the multitude of our woes,-no, not if I should recite them in order for ten days, could I complete the tale for thee. For be thou well assured of this, that there never fell in a single day a multitude of men of such number.
LES PERSES (OCR draft) Experimental (LES PERSES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 395 focus
de la trompette embrasaient toute leur ligne. Aussitôt les rames bruyantes, tombant avec ensemble, frappent l'eau profonde en cadence, et tous bientôt apparaissent en pleine vue. L'aile droite, alignée, marchait la
première, en bon ordre 1 . Puis la flotte entière se dégage et s'avance, et l'on pouvait alors entendre, tout proche, un immense appel : « Allez, enfants des Grecs, délivrez la patrie, délivrez vos enfants et vos femmes, les sanctuaires
des dieux de vos pères et les tombeaux de vos aïeux : c'est la lutte suprême ! » Et voici que de notre côté un bourdonnement en langue perse leur répond : ce n'est plus le moment de tarder. Vaisseaux contre vaisseaux heurtent déjà leurs étraves de bronze. Un navire grec 2 a donné le
signal de l'abordage : il tranche l'aplustre d'un bâtiment phénicien. Les autres mettent chacun le cap sur un autre adver-
Eschilo, I Persiani: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, I Persiani: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 395 focus
Col suo squillo accendea tutti la tromba:
440
col sonoro concorde urto dei remi
rompèano, a tempo, i gurgiti muggenti ;
ed ecco tutti ai nostri sguardi apparvero.
Venia primo, in bell'ordine schierato,
il como destro, ed era guida. E tutta
445
lo seguiva la flotta. E un alto grido
suonar s'udiva insieme: «O figli d'Ellade,
movete, orsú, liberate la patria,
le spose, i figli liberate, e l'are
dei Numi patrî, e l'arche dei nostri avoli!
450
»
Surse di contro, dalle file nostre,
un rumorio di persïani accenti:
né d'indugi era tempo: già la nave
alla nave battea col bronzeo rostro.
455
Fu d'un navile ellèno il primo cozzo,
e sfracellò d'un legno di Fenicia
tutti gli aplustri; e nave contro nave
chi qua chi là dirigono le prore.
La gran fiumana dell'armata persa
460
resse da pria.
Ma poi che la caterva
dei legni nello stretto era stipata,
né luogo avea reciproco soccorso,
anzi l'un l'altro con i bronzei rostri
465
si percoteano, gli ordini dei remi
franti furono tutti;
e i legni ellèni
accortamente l'investiano in giro.
Rovesce andaron le carene: sotto
470
i frantumi dei legni, e sotto i corpi
insanguinati, scompariva il mare,
spiaggia e scogli eran colmi di cadaveri;
e quante navi avean le schiere barbare,
facean forza di remi, a sconcia fuga.
475
Ma, come tonni, o come pesci in rete
già stretti, gli altri con troncon' di remi,
con le schegge e i frantumi, li colpivano,
li sbranavano: e gemiti di morte
e trionfal clamore empieano il pelago,
480
sin che li ascose de la notte il volto.
Ma dir non ti potrei tutta la piena
delle sciagure, pur se il mio racconto
durasse dieci anni continui.
Sappi
485
bene questo, però: che sí gran numero
d'uomini in un sol dí mai non fu spento.
Aeschylus, Persae: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Persae: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 395 focus
Statim uerò impetuoſi remi incurſu
Ferierunt falſuginem frementem ex nautarŭ iufju.
Statim omnes erant uisu confpicui:
370
Dextram quidem primum bene ordinatum cornu
Ducebat ordine, ſecundo omnis claßis
Accedebat, aderat ut audiret
Magnum clamorem: O Grecorum pueriite,
Liberate patriam, liberate uerò
375
Liberos, uxores, fanaq; patriorum deorum,
Ac monumenta maiorŭ: nunc pro omnib.fit certamen.
Attamen à nobis clamor Perſide linguæ
Contrà ibat, no amplius erat cunctandi tempus.
Statim uerò nauis encum roftrum in naui
380
Ferijt, conflictumą; inccepit Greca
Nauis, fregit omnia Phœniffesnauis,
A'plaustro alius in alium direxit hastam.
Et primò quidem impetus Perfici exercitus
Reftitit:poftquam uerò multitudo nauiŭ in angusto
385
Coacta est, auxiliŭ nullü illis inuicē aderat,
Ipfi ab ipfis concurfuroftrorum
Feriebantur, & fregerunt omnem claſſem remis a
Grecanice naues non temerè
In circulo percutiebant, fubuertebantur
390
Carine nauium, mare nec amplius licebat uidere
Fruftis nauium cruore mortalium plenum.
Littora faxa implebantur cadauerum.
Fuga uerò incompiè omnis nauis remigabat.
Quecunq erant ex exercitu barbarorum,
395
Certè tanquam thynnos, aut rete piſcium
Fracturis remorum fiue uulneribus ruderunt
Feriebant, frangebant: fletus unà cum
Eiulatu continuit pelafgicum mare,
Quoad nigra noctis oculus diremerit
400
Malorum multitudinem.neq;
fi decem dies
Cum diligentia narrarem, abfoluerem omnia tibi.
Bene hoc ſcias, nulla altera die
Tantam multitudinem hominum occubuiffe.
405
English (E. D. A. Morshead, 1908) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Persians — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 395 focus
Their trumpets pealed, and fire was in that sound,
405
And with the dash of simultaneous oars
Replying to the war-chant, on they came,
Smiting the swirling brine, and in a trice
They flashed upon the vision of the foe!
The right wing first in orderly advance
410
Came on, a steady column; following then,
The rest of their array moved out and on,
And to our ears there came a burst of sound,
A clamour manifold.— On, sons of Greece!
On, for your country's freedom! strike to save
415
Wives, children, temples of ancestral gods,
Graves of your fathers! now is all at stake.
Then from our side swelled up the mingled din
Of Persian tongues, and time brooked no delay—
Ship into ship drave hard its brazen beak
420
With speed of thought, a shattering blow! and first
One Grecian bark plunged straight, and sheared away
Bowsprit and stem of a Phoenician ship.
And then each galley on some other's prow
Came crashing in. Awhile our stream of ships
425
Held onward, till within the narrowing creek
Our jostling vessels were together driven,
And none could aid another: each on each
Drave hard their brazen beaks, or brake away
The oar-banks of each other, stem to stern,
430
While the Greek galleys, with no lack of skill,
Hemmed them and battered in their sides, and soon
The hulls rolled over, and the sea was hid,
Crowded with wrecks and butchery of men.
No beach nor reef but was with corpses strewn,
435
And every keel of our barbarian host
Hurried to flee, in utter disarray.
Thereon the foe closed in upon the wrecks
And hacked and hewed, with oars and splintered planks,
As fishermen hack tunnies or a cast
440
Of netted dolphins, and the briny sea
Rang with the screams and shrieks of dying men,
Until the night's dark aspect hid the scene.
Had I a ten days' time to sum that count
Of carnage, 'twere too little! know this well—
445
One day ne'er saw such myriad forms of death!
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 395 focus
Und Alles dort entflammte Kriegsdrommetenschall.
Sofort die Woge schlugen sie mit rauschender
Seeruder gleichgemess'nem Schwung dem Takte nach;
Da tauchten Alle plößlich auf vor unserm Blick.
380
Voran in wohlgeschloss'nen Reih'n erschien zuerst
Der rechte Flügel, hinter ihm in stolzem Zug
Die ganze Flotte; ringsumher erscholl zugleich
Vielfacher Rus: „Auf, Hellas' Söhne, stürmt zur Schlacht,
Befreit die Vatererde, Kinder, Gattinnen,
385
Befreit der Heimatgötter alten Siß, befreit
Der Ahnen Gräber! Jetzt um Alles gilt der Kampf!"
Nun auch von uns, von Perserzungen wogte laut
Geschrei entgegen; nimmer war zu ſäumen Zeit.
Schiff bohrt' in Schiff den erzbewehrten Schnabel ein;
390
Es war ein Schiff aus Hellas, das den Sturm begann,
Und einem Tyrer allen Schmuck vom Steuer brach.
Nun stürmte jeder Führer auf ein andres Schiff.
Anfänglich hielt des Perserheeres Woge Stand;
Doch als in engem Raume dicht der Kiele Schwarm
395
Sich drängte, Keiner Keinem mehr zu Hülfe war,
Sie selbst mit eigner Schnäbel erzbewehrtem Zahn
Sich schlugen, da zerbrachen alle Ruderreih'n,
Und Hellas' Schiffe stürmten wohlbedächtig an,
Ringsher um uns sich werfend; unsrer Schiffe Rumpf
400
Schlug um, die See war nirgend mehr sichtbar dem Blick,
Von Wrack und Scheitern wimmelnd und Erschlagenen,
Und Leichen deckten Klippen und Gestad' umher.
Verworren fliehend stürmten nun die Schiffe fort,
Soviel noch übrig waren aus dem Perserheer.
405
Doch jene schlugen, spießten sie, Thunfischen gleich
Und anderm Nezesfange, mit zerbrochenem
Gebälk' und Rudertrümmern; Angstgeschrei zugleich
Durchscholl mit bangem Wehgeheul weithin das Meer,
Bis uns das Auge schwarzer Nacht dem Feind entzog.
410
Des Leides Fülle, wenn ich auch zehn Tage noch
Dir forterzählte, nimmermehr erschöpft' ich sie;
Denn glaube, niemals wurde noch an Einem Tag
Solch ungeheure Menschenzahl des Todes Raub.

Commentary

Critical apparatus to The Persians (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Persians.) focus

339-342. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-276

μή σοι δοκοῦμεν τῇδε λειφθῆναι μάχῃ; ἀλλ᾽ ὧδε δαίμων τις κατέφθειρε στρατόν, τάλαντα βρίσας οὐκ ἰσορρόπῳ τύχῃ. θεοὶ πόλιν σώζουσι Παλλάδος θεᾶς.: Quod Brunckius et Schützius ex Heathii coniectura dederunt,
δοκῶμεν
, id habet G. In ceteris omnibus, nominatim in M. Vit. Lips. Ven. A. B. et edd. ante Brunckium, est
δοκοῦμεν
. Deinde
λειφθῆναι
M. Vit. Mosc.
λειφθῆναι
, ad
ει
supra adscripto
η
, Lips. Scholiastes utrum
δοκοῦμεν
an
δοκῶμεν
legerit, ex eius interpretatione
μὴ δόκει
non potest perspici. Illud vero planum est, si duo sequentes versus nuntio continuantur, ut fit in libris omnibus, non posse
δοκοῦμεν
legi, quod sic mirum in modum abrupta et inconcinna fieret oratio, sed legendum esse
δοκῶμεν
, quo haec commode et cum praecedentibus et cum sequentibus cohaereant: ita se habet ratio, ne nos hac ex parte putes in pugna inferiores fuisse: sed deus aliquis exercitum perdidit, non aequa lance sortem ponderans. At vero uti tantus librorum in indicativo consensus suspicionem facit, coniunctivum in codice Guelferbytano emendationem esse vel critici vel librarii, sentientis quam male conveniret indicativus in illo quem indicavi orationis decursu, ita multo magis haec suspicio eo augetur et confirmatur, quod oratione nuntii usque ad verba
οὐκ ἰσορρόπῳ τύχῃ
producta, quae deinceps sequuntur prorsus perturbata et perversa sunt. Quae quum vulgo sic personis divisa sint,
ΑΤ. θεοὶ πόλιν σώζουσι Παλλάδος θεᾶς. ΑΓΓ. ἔστ' ἆρ᾽ Ἀθηνῶν, ἔστ᾽ ἀπόρθητος πόλις, · ἀνδρῶν γὰρ ὄντων ἕρκος ἐστὶν ἀσφαλές
, primus sensit Schützius versum, qui in his medius est, Atossae tribuendum esse: etsi illud non recte fecit, quod in commentario ad maiores editiones illam personarum distinctionem, quae est in editione Robortelli, adsciscendam iudicavit, qua duo priores versus Atossae, extremus nuntio tribuitur. Neque enim hoc modo multum tollitur de inconcinnitate orationis. Rectius in minore editione primum versum nuntio, secundum Atossae, tertium rursus nuntio adscripsit, quam rationem iure probavit Iacobsius in iis quae de Aeschyli Persis scripsit in Wielandii Museo Attico vol. IV. p. 1. sive in Opusculis suis vol. V. sed rursus ille rectius Schützio de hoc loco sentiens. Nam quum Schützius primum versum cum praecedente nuntii oratione coniunxisset, audaciore facta mutatione, nulloque prorsus stabilita fundamento,
θεὸς πόλιν δ᾽ ἔσωσε Παλλάδος θεᾶς
, vidit Iacobsius servandam esse vulgatam lectionem, sed praecedere huic versui debuisse dictum aliquod Atossae. Quod ille quum nullum reperiret, ut qui orationem nuntii putaret verbis
οὐκ ἰσορρόπῳ τύχῃ
finiri, excidisse versum Atossae post illam orationem nuntii credidit. At nihil excidit, sed illa ipsa lectio,
μὴ σοί δοκοῦμεν
, ita est comparata ut sequentes versus ab nuntii oratione seiungi postulet. Quos duo versus si Atossae tribueris, non solum haec, sed reliqua quoque ex illa Iacobsii personarum divisione rectissime procedent. Nuntius igitur sic finit orationem suam, numquid hac ex parte tibi videmur inferiores fuisse? Iam dicenti Atossae at ergo deus quispiam classem, iniqua lance fortunam dispensans, afflixit, ita ille respondet, dii Palladis urbem servant. Atque eodem modo deinceps amplius interroganti respondet.

340. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-277

ὧδε:
ὧδε
hic non significat tantopere, sed potius ergo, i. e. in hoc rerum statu, quum haec ita sint. Ut in Prometheo v. 514.
μυρίαις δὲ πημοναῖς δύαις τε καμφθεὶς ὧδε δεσμὰ φυγγάνω.
In prosa oratione plerumque
οὕτως
invenitur, cuius exempla vide apud Taylorem ad Demosthenis or. in Midiam p. 627. Adde quos nominat Schaeferus ad Dion. Hal. de struct. verb. p. 414. et quae ego dixi ad Vigerum p. 933. Herodotus saepe sic
δὲ
quoque usurpat. Sensit vim particulae scholiastes qui adscripsit, licet obscurius,
ἐνταῦθα, ἤγουν εἰς τὸ πλῆθος
. Debebat sic explicare, quum haec ita sint, ut Persae tanto navium numero Graecis superiores essent, deus aliquis exercitum prodiderit necesse est.

341. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-278

τάλαντα:
τάλαντ᾽ ὑβρίσας
Lips. ἰσορρόπῳ:
ἰσορρόπῳ
, expuncto postea
ν
, Vit.
ἰσορρόπων
Ven. B.
εἰσορρόπῳ
a pr. manu M.

342. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-279

θεᾶς:
παλλάδας
Lips.

343. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-280

ἔτ᾽ ἄρ᾽:
ἔστ' ἆρ'
M.
ἔστ᾽ ἂρ
Ald.
ἔστ᾽ ἄρ᾽
Turn.
ἔτ᾽ ἂρ
Rob.
ἔτ᾽ ἄρ'
G. Vit. Lips. Cantabr. 1. 2. Mosc. Ox. Par. L. N. quod Schützius
γ'
in
ἄρ'
mutato in editionem minorem merito recepit. Recte monuit Iacobsius fidem historicam Aeschyli, quam Siebelis p. 63. propter hunc versum graviter vituperavit, non meruisse hanc reprehensionem: nam neque negare voluisse poetam captas eo bello a Persis Athenas esse, nec sequente versu aliud contineri quam Athenienses ipsos in pugna non succubuisse. Poterat, opinor, longius progredi. Tantum abest enim ut reprehendi ob hos versus Aeschylus debeat, ut etiam laudandus esse videatur. Nam quum constaret inter omnes, captas esse vastatasque Athenas brevi ante pugnam Salaminiam, maluit poeta subindicare hanc rem, sed cum laude Atheniensium, quam non attingenda dissimulasse cladem videri. In qua re magnam artem et sagacissimum prodidit iudicium. Nam quum Atossam faceret interrogantem, ut consentaneum erat, de illa ipsa re, quam minime iucundam auditu esse Atheniensibus sciebat, fieri non potuit quin exspectatione quadam et metu commoverentur spectatores, ne referentem audirent nuntium quod factum esse graviter ferebant. Sed hunc metum tam callide et cogitate dispellit poeta, ut illa nuntii responsio etiam laudem et gloriam afferat Atheniensibus. Apte comparat cum hoc versu Iacobsius responsum a Themistocle, testibus Herodoto VIII. 61. et Plutarcho in Themistocle c. 11. Adimanto datum, urbem non esse in moenibus ac domibus, sed in CC triremibus positam. Quod dictum quis dubitabit pervulgatum apud Athenienses fuisse, ita ut iure credi possit allusisse eo hic Aeschylum.

344. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-281

ἀνδρῶν γὰρ ὄντων: corum qui viri sunt. ἕρκος:
ἕρκος
a pr. manu M.

345. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-282

δὲ: omittunt Vit. Par. N. Pro eo
τε
habet Ven. A. ναυσὶ:
ναυσὶν
M. συμβολῆς τίς ἦν:
συμβολαῖς ἦν τις
Lips.
συμβολὴ
affertur ex Par. C.
ἦν
omittit Colb. 2.

347. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-283

πλήθει:
πλήθη
G. καταυχήσας:
κατακαυχήσας
Ox. Par. C. Ald. Turn. et adscriptum in Par. B.

348. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-284

ἦρξεν μέν:
ἦρξέν
, omisso
μέν
.
ἦρξε μὲν
G. Vit. Lips. Cantabr. 2. Ald. Turn.
ἦρξεν
Rob.

350. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-285

NA: Sicinnum dicit, vernam Themistoclis et eius liberorum paedagogum, de quo Herodotus VIII. 75. Diodorus Siculus XI. 17.

352. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-286

ἕξεται:
ἵξεται
Lips.

353. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-287

μενοῖεν: Libri
μένοιεν
et mox v. 355.
ἐκσωσαίατο
. Correxit a Monkio monitus Blomfieldius. V. Elmsl. ad Oed. Col. v. 945. σέλμασιν:
σέλμασιν
M. Ald. Rob. Ceteri litteram paragogicam negligunt.
σέλματι
Cantabr. 2.

354. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-288

ναῶν:
ναῶν
M. G. Vit. Lips. Ven. B. Cantabr. 2. Par. L.
νεῶν
Ald. Rob. Turn.
νηῶν
Mosc. ἐπενθορόντες:
ἐπενθορόντες
G. Ven. A. B. Turn.
ἐπενθορύντες
Ald.
ἐπανθορόντες
M. Cantabr. 1. 2. Mosc. Par. C. L. N. Rob.
ἐπανθορόντες
Vit. Lambeth. et supra scripto ad secundam syllabam
εν
, ad quartam
ό
, Lips.

355. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-289

βίοτον:
βίου
Vit. et aliquot alii. ἐκσωσοίατο:
ἐκσωσαίατο
libri. V. ad v. 353.

356. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-290

ὃ δ᾽:
ὃ
M.
ὃ δ'
Vit. Lips. Ald. Rob. Vulgo
ὃ δ'
.

357. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-291

τὸν:
τῶν
pro
τὸν
Lips. Par. L. et ante correctionem M.
τὸν θεοῦ
Par. N.

358. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-292

πᾶσιν:
πᾶσιν
Porsonus, et sic M. Ceteri
πᾶσι
. προφωνεῖ:
προσφωνεῖ
Vit. Lips. Ven. A. aliique nonnulli et Ald. Rob. τόνδε:
τοιόνδε
Ven. A. ναυάρχοις:
ναυάρχαις
Ald. et
οις
minio supra scripto G.

359. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-293

χθόνα:
φλόγα
pro
χθόνα
Par. C. K. L. Rob. γρ.
φλόγα
adscriptum in Lips. Par. B.
θονὸς
adscriptum in Par. C.

360. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-294

λήξῃ:
λέξη
Ven. A.

361. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-295

στίφος μὲν:
στίφος μὲν
M. G. Turn.
στῖφος μὲν
Vit. Ald. Rob.
μὲν στῖφος
Brunckius, nullo, ut videtur, auctore. στοίχοις:
στοίχοις
M. Cantabr. 2. Colb. 1. 2. Hoc fuerat etiam in Vit. sed in
στίχοις
mutatum est.
στίχοις
, ad
ι
supra scripto
οι
, Lips. Mosc. Ceteri
στίχοις
. Sed huic vocabulo, quod in re militari dubiae fidei est et omnino apud tragicos non invenitur, praeferendum est
στοίχοις
.

362. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-296

ἁλιρρόθους:
ἁλιρόθους
Ald. Rob.

363. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-297

κύκλῳ:
κύκλων
Ven. B. νῆσον:
νῆσον
Ald. et ante sec. manus correctionem Vit:
νοῦσον
Rob. πέριξ:
Πέριξ
, eraso
ξ
, Vit.

364. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-298

ὡς εἰ:
ὡςεἰ
e correctione Lips. Antea recte
ὡς εἰ
.

365. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-299

ναυσὶν:
ναυσὶν
Porsonus.
νηυσὶν
M.
ναυσὶ
vulgo. εὑρόντες:
εὑρόντα
Ven. B.

366. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-300

πᾶσι:
πᾶσιν
M. στέρεσθαι:
στερίσκεσθαι
Vit. Lips. Mosc. Par. N. Sed γρ.
στέρεσθαι
adscriptum in Vit. Lips. κρατὸς:
κράτος
G. et ex sec. manus correctione M. quam lectionem imperite praefert scholiastes. Melius constaret temporum ratio, si scriptum esset
ἦν προκείμενον
. Nam si scripsit Aeschylus, accuratius ante dixisset
εἰ ἔφυγον
.

367. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-301

τοσαῦτ᾽:
τοιαῦτ'
edidit Brunckius, nullo, ut videtur, auctore. ὑπ᾽ ἐκθύμου:
ὑπερθύμου
G. Lips. Ven. A. B. Mosc. Ox. Par. C. L. N. Rob.
ὑπὲρ θύμου
Colb. 2.
ὑπενθύμου
M. et hinc
ὑπ᾽ εὐθύμου
Victorius.
ὑπ᾽ ἐκθύμου
Ald. Turn. et videtur hoc prius fuisse in Vit. qui nunc
ὑπερθύμου
ex correctione habet.
Ἔκθυμος
est animi impotens. φρενός:
φρενὶ
Mosc. et supra scripto
ὸς
Lips.

369. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-302

οἳ δ᾽:
οΐδ'
Vit. Lips. Ald. Rob. Ceteri
οἱ δ'
. πειθάρχῳ:
πιθάρχῳ
Vit. Mosc.

370. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-303

δεῖπνόν τ᾽:
δεῖπνον
M. Vit. Lips. edd. ante Brunckium.
τ'
addidit Brunckius et ante eum Scaliger. ναυβάτης τ':
ναυβάτης τ'
M. Par. B. L. Rob.
ναυβάτης
sine particula Par. N.
ναυάτης δ'
Ven. A.
ναύτης τ'
Ald.
ναυάτης τ'
ceteri.

371. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-304

τροποῦτο:
τροποῦτο
omnes libri. Non recte Brunckius
τροποῦτο
. V. praef. ad Eur. Bacchas p. XLVI. Hesychius
τροπώσασθαι, τὸ τὴν κώπην πρὸς τὸν σκαλμὸν δῆσαι τῷ τροπωτῆρι
. σκαλμὸν:
σκαρμὸν
Cantabr. 1. γρ.
σκαρθμὸν
Par. B.

372. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-305

φέγγος:
φθέγγος
, expuncta
θ
littera, M.
φθόγγος
Lips.

374. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-306

ἐς ναῦν:
εἰς ναῦν
Lips.
ἐς ναῦς
G. Mosc.
ναῦ
affertur ex Par. C. πᾶς θ':
πᾶς δ'
M. Vit. Lips. et supra scripto
θ
Par. B.

375. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-307

τάξις:
τάξεις
, ad
ει
supra scripto
ι
, M.

376. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-308

ὡς:
ὥ
pro
ὡς
Lips.

377. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-309

καὶ πάννυχοι:
πάννυχοι δὴ διάπλουν
, omisso
καὶ
, Rob.

378. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-310

ναῶν:
ναῶν
M. Vit. Lips. Ald. Rob. et ceteri, ut videtur, libri praeter Ven. A. Turn. qui
νηῶν
habent.

380. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-311

οὐδαμῇ:
οὐδαμῇ
, ad ultimam litteram supra scripto
οῦ
, Lips.
οὐδαμοῦ
Par. L.

381. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-312

λευκόπωλος:
κενκόπωλος
Lips.

382. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-313

κατέσχε:
κατάγε
pro
κατέσχε
Mosc.
κατὰ γαῖαν
pro
κατέσχε γαῖαν
Lips.
κατέσχε γῆν
Ald.

383. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-314

πρῶτον:
πρῶτα
Par. C. ἠχῇ:
ἠχῇ
M. G. Ven. A. B. Ald. Turn. et supra scripto
ἠχοῖ
Cantabr. 2. Par. B.
ἠχοῖ
, ad
οι
supra scripto
η
, Lips. In
ἠχοῖ
coniectura incidisse Piersonum ad Moer. p. 176. merito mireris, quum ibi interesse aliquid inter
ἠχήν
et
ἠχώ
ostendere studeat,
ἠχεῖ
Vit. Mosc. Par. L. Rob. Totum hunc locum imitatione expressum esse ab Iuliano in prima oratione observarunt Spanhemius p. 235. et Wyttenbachius p. 188. ed. Schaef.

384. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-315

εὐφήμησεν:
ἐφήμισεν
Cantabr. 1.
ηὐφήμησεν
Brunckius. ὄρθιον:
ὄρθιόν θ'
Cantabr. 2.

385. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-316

ἀντηλάλαξε:
ἀντιλάλαξε
G. πέτρας:
πέτρης
Par. C.
πέρας
Ven. B, quod vocabulum nisi unus tantum liber haberet, placere posse dixeris. V. ad Suppl. v. 249.

386. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-317

παρῆν:
παροῦς
, supra scripto a sec. manu
ν
, Vit.

387. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-318

φυγῇ:
οὐδὲ γὰρ ὡς ἐν φυγῇ
Ven. A. Ox. Ald.
οὐ γὰρ ὡς φυγεῖν
Rob.

388. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-319

ἐφύμνουν:
ἐφήμουν
G. Vit. et aliquot alii.
ἐφ᾽ ὕπνουν
Lips.

389. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-320

ὁρμῶντες:
ὁρῶντες
G.
ὁρῶντας
Rob.
ὁρμῶντες
, ut reliqui, sed supra scripto γρ.
ὁρῶντες
, Lips.

390. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-321

δ᾽:
δ'
inter versus M. ἀϋτῇ:
αὐτὴ
G. et ante sec. manus correctionem Vit.
αὑτῷ
Lips. ἐπέφλεγεν:
ὑπέφλεγεν
Ven. A. et adscripto γρ.
ἐπέφλεγεν
Par. B. Schutzius coniiciebat
πάντα θῖν ἐπέφλεγεν
. Nihil est quare quis in verbis
πάντ᾽ ἐκεῖνα
haereat. Est enim haec usitatissima formula, quum multa quae ante commemorata sunt, praesertim si magna sunt et gravia, ut uno vocabulo comprehendi nequeant, indicantur. Sic supra v. 257.
ὡς πάντα γ᾽ ἔστ' ἐκεῖνα διαπεπραγμένα.
Herodotus VII. 34. de operibus quibus Xerxes pontes in Hellesponto fecerat,
καὶ δὴ ἐξευγμένου τοῦ πόρου ἐπιγενόμενος χειμὼν μέγας συνέκοψέ τε ἐκεῖνα πάντα καὶ διέλυσε
. Sic etiam
πάντα ταῦτα
, ut in Eum. v. 113.
καὶ πάντα ταῦτα λὰξ ὁρῶ πατούμενα.

391. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-322

εὐθὺς δὲ:
ἐπεὶ δὲ
Ald. Turn.
εὐθὺς δὲ
M. G. Vit. Lips. Ven. A. B. Mosc. Par. A. B. H. K. L. Rob. Hoc ad sensum et vim loci multo aptius esse nemo non videt. Inutilis coniectura Porsoni
ἔπειτα
. ξυνεμβολῇ:
ξὺν ἐμβολῇ
Par. L.

392. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-323

NA:
ἔπαισαν ἅλμην
. Idem versus initium in oratione nuntii apud Euripidem Iph. Taur. v. 1391. in qua oratione plura ex Aeschyli Persis sumpta esse indicavit Seidlerus. κελεύματος:
κελεύματος
M. Vit. Lips. Mosc. Ceteri
κελεύσματος
.

393. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-324

ἐκφανεῖς:
ἦσαν ἐμφανεῖς
Rob.
ἐμφανεῖς ἦσαν
Par. C. γρ.
ἐμφανεῖς
adscriptum in Par. B.

394. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-325

πρῶτον:
πρῶτον
a sec. manu supra lituram unius syllabae inter versus adscriptum in Vit. εὐτάκτως:
εὐτάκτως
M. G. Cantabr. 1. Mosc. Par. K. L. et supra scriptum in Cantabr. 2.
εὐτάκτως
, supra scripto primae syllabae accentu, tertiae
ον
, Lips.
εὔτακτον
Vit. Cantabr. 2. Rob. Turn. et adscriptum in Par. B.
εὐτάκτων
Ald.
εὐστόχως
Par. B. I. Comparanda sunt cum his Diodori verba XI. 18.
τὸ μὲν εὐώνυμον μέρος ἐπεῖχον Ἀθηναῖοι καὶ Λακεδαιμόνιοι, πρὸς τὸ τῶν Φοινίκων ναυτικὸν ἀντιταχθησόμενοι· — Αἰγινῆται δὲ καὶ Μεγαρεῖς τὸ δεξιὸν κέρας ἀνεπλήρουν
. Herodotus VIII. 85. in sinistro cornu Athenienses, Lacedaemonios in dextro fuisse scribit, quod verius videtur Valckenario. Cum utro faciat Aeschylus, dubitari potest. Veri tamen similius esse videtur Aeginetas eum laudare voluisse quam Lacedaemonios, praesertim quum per hos ipsos effectum sit ut Aeginetis primae decernerentur, Atheniensium autem soli Amyniae, fratri Aeschyli, ut quidem placet Diodoro XI. 27. Non multum dissimilia habet Herodotus VIII. 93. ubi videndus Valckenarius.

396. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-326

ἐπεξεχώρει:
ἐξεχώρει
M. G. Vit. Lips. Ven. A. B. Cantabr. 1. 2. Mosc. Par. A. B. N. Ald. Rob. Turn.
ὑπεξεχώρει
editiones Vict. Cant. Stanl.

398. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-327

δὲ:
ἐλευθεροῦτε δὴ
Vit.
ἐλοῦτε δὴ
Mosc.

401. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-328

γλώσσης:
γλώττης
G.

402. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-329

κοὐκέτ᾽:
κουκέτ'
M. Lips.

403. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-330

νηῒ:
ἐν νυκτὶ
Rob.

404. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-331

ἦρξε δ':
ἦρξεν δ'
M. Quod hic narratur, Lycomedis cuiusdam, Atheniensis, factum fuisse scholiastes cum Plutarcho in Themistocle c. 15. narrat. Sed Lycomedem hoc ad Artemisium fecisse Herodotus scribit VIII. 11. In Salaminia pugna Aminiam primum impetum in classem Persicam fecisse tradunt Herodotus VIII. 84. et Diodorus XI. 27. Aminias apud Aeschylum intelligendus est: sed quod hunc Aminiam, quem Pallenensem dicit Herodotus, fratrem Aeschyli fuisse perhibent Diodorus, Aelianus V. H. V. 19. scriptorque vitae Aeschyli, fabula videtur esse. Ceterum ne nominaret poeta Aminiam, tragoediae gravitas prohibebat, quoniam, qui in conspectu nostro et in hac communis vitae humilitate versantur, haud facile illo magnitudinis splendore, quem requirit poesis, ita exornari possunt ut omnis quotidianae tenuitatis recordatio evanescat. Idque bene perspectum habens poeta sapienter ne Themistoclis quidem nomen admittere ausus est.

405. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-332

Φοινίσσης: Herodotus VIII. 85.
κατὰ μὲν δὴ Ἀθηναίους ἐτετάχατο Φοίνικες· οὗτοι γὰρ εἶχον τὸ πρὸς Ἐλευσῖνός τε καὶ ἑσπέρης κέρας
.

406. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-333

ἴθυνεν:
ἴθυνεν
M. Ex Par. B. Faehsius
ἴθυνε. γρ. ἴθυνε
affert: Brunckius hunc codicem
εὐθύνων
et pro varia lectione
ἴθυνεν
habere significat.
ἴθυνε
G. Vit. Lips. Cantabr. 1. 2. Mosc. Ald. Turn.
ἴθυνεν
Rob. et reliquae inde a Vict. editiones.

407. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-334

καὶ πρῶτα: recepi ex G. Lips. Cantabr. 2. Par. L. Rob.
τὰ πρῶτα
M. Ald. Turn. μέν νυν:
μὲν νῦν
Cantabr. 2. et supra scripto
ἀντὶ τοῦ δή
M.
μὲν νῦν
etiam Vit. habuerat, sed eraso a sec. manu
νῦν
factum est.
μὲν νυν
Ven. B.
μὲν οὖν
Lips. Ven. A. Par. N. Mosc. Ox. Ald. Rob.
μὲν δὴ
G. Turn. Ex his
μέν νυν
praeferendum erat, pro quo saepe
μὲν δή
εἰ
μὲν οὖν
ab librariis posita sunt. V. Valcken. ad Hipp. 20. ῥεῦμα:
εὖ ῥεῦμα
Ven. B. Cantabr. 2.

408. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-335

στενῷ:
στενῶν
Par. G.
στενῷ
Ven. B. νεῶν:
νεῶν τῶν περσικῶν
G.

410. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-336

ὑφ᾽ αὑτῶν:
ὑφ᾽ αὑτῶν
Lips. Rob.
ὑφ᾽ αὐτῶν
G.
ὑπ' αὐτῶν
, leni in altero vocabulo spiritu a correctore in asperum mutato, Vit.
ὑπ' αὐτῶν
Ven. A. Mosc. Ox. Ald. Turn.

411. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-337

παίοντ᾽:
παίοντ'
indiget nulla mutatione. Est enim praesentis participium
ἀΐσσω
, significatque eum qui illiditur, ut in Prom. v. 887.
θολεροὶ δὲ λόγοι παίουσ᾽ εἰκῇ στυγνῆς πρὸς κύμασιν ἄτης.

412. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-338

ἀφρασμόνως:
ἀφρασμόνως
dedi ex M. Ven. B. Par. N. Idem antequam corrector
σ
in
δ
mutavit erat in Vit. Ceteri
ἀφραδμόνως
.

413. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-339

ὑπτιοῦτο δὲ:
ἑστιοῦτο δὲ
Ven. B.
ὑπτιοῦτο δὴ
Heathius. Fugerat eum
δέ
in apodosi post
ὡς
positum, ut v. 410.

414. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-340

θάλασσα δ᾽:
θαλάσσῃ δ'
Lips. sed
ῃ
in
α
mutato.
θάλασσαν δ'
Ald.
θάλασσαν
, omissa particula, Turn. ex coniectura, ut videtur.

415. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-341

πλήθουσα:
πλήθουσαν
Ald. Turn. φόνου:
φόνο
Lips.

416. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-342

ἐπλήθυον:
ἐπλήθυον
M. Ven. B. Cantabr. 1. Rob. et a pr. manu Cantabr. 2. Par. A.
ἐπλήθυνον
G. Vit. (sic Vit. Lips. Ven. A. Mosc. Par. B. C. N. Ald. et a sec. manu Cantabr. 2. Par. A.
ἐκπλήθυνον
Turn.

417. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-343

ἀκόσμως:
ἀκόσμῳ
e correctione, deleto
ς
, Vit. Ita scribendum putavit Casaubonus.
Ἀκόσμῳ ξὺν φυγῇ
legitur v. 465.

418. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-344

βαρβάρου:
βαρβάρων
Rob.

419. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-345

τοὶ δ᾽:
οἱ δ'
Blomfieldius. V. ad Soph. Ai. v. 1404. θύννους:
θήνους
Lips.
θύνους
Rob.

420. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-346

θραύμασίν τ':
θραύμασίν τ'
M.
θραύμασί τ'
G. (sic G.) Vit. Lips. Mosc. Par. L. Rob. et
ρ
a sec. manu scripto Cantabr. 2.
θραύσμασί τ'
Cantabr. 1. Ald. Turn. Dixit de his formis Lobeckius ad Soph. Ai. p. 322. ἐρειπίων:
ἐριπίων
M.

421. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-347

ἐρράχιζον:
ἐράχιζον
Vit. Lips. Mosc. οἰμωγὴ:
οἰμωγή
ex correctione, quum antea
οἰμωγὴ
fuisset, Vit.
οἰμωγῆς
M.
οἰμογή
Ald.
ἡμογὴ
Lips.

422. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-348

κωκύμασιν:
κωκύμασιν
M.
κωκύμασι
G. Vit. Lips. Cantabr. 1. 2. Ald. Rob. Turn. Solent coniungi
οἰμωγή
et
κώκυμα
,
οἰμώζειν
et
κωκύειν
. Sed hic laetum potius clamorem Graecorum commemorari exspectamus, ut in Homerico illo
ἔνθα δ᾽ ἅμ' οἰμωγή τε καὶ εὐχωλὴ πέλεν ἀνδρῶν ὀλλύντων τε καὶ ὀλλυμένων
. Quare putavi Aeschylum scripsisse
καυχἠμασιν
. πελαγίαν:
πελασγίαν
G. Vit. Lips. aliique nonnulli et Rob. γρ.
πελαγίαν
margo Lips.

423. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-349

κελαινῆς: In
κελαινῆς
littera
ν
puncto notata in M. νυκτὸς ὄμμ᾽: explicat Seidlerus ad Eur. Iph. Taur. v. 110.

424. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-350

ἤματα: In
ἤματα
primam litteram in litura habet M.

425. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-351

στοιχηγοροίην:
στοιχοιγαροίην
, ad
α
supra scripto '
o
', M.
στοιχηγορείην
Cantabr. 2.
χοικηγοροίην
Par. G.
στιχηγοροίην
Lips. Mosc. Par. F. K. L.
ἐφεξῆς λέγοιμι. στοιχομυθοίην
adscriptum in M. Hesychius
στοιχομυθεῖν, τὸ ἐφεξῆς λέγειν καὶ ἀδολεσχεῖν
.

426. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-352

μηδάμ᾽:
μὴδ' ἂν
M. et sic vel
μηδ' ἂν
G. Vit. Lips. Ven. A. B. Par. B. edd. ante Brunckium, qui
μηδάμ'
restituit ex Par. A. in quo glossa
μηδαμῶς
addita est. γρ.
μηδάμ᾽ ἡμέρᾳ
margo Par. B.

427. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-353

τοσουτάριθμον:
τοσουτάριθμον
Lips. Rob. γρ.
τοσουτάριθμον
supra scriptum in Vit.
τοσοῦτ' ἀριθμὸν
M. Ven. A. Cantabr. 2. Ox. Ald. Turn. et a sec. manu Vit.
τοσοῦτ᾽ ἀριθμῶν
a pr. manu Vit.
τοσοῦτ᾽ ἄριθμον
G. scilicet, ut interpreti videtur, pro
ἀριθμόν
. Et
τοσουτάριθμον
et
τοσοῦτ᾽ ἀριθμὸν
commemorant scholiastae. Alludere ad hunc locum videtur Tzetzes in exegesi ad Il. p. 92, 8.
ἐκ δὲ τῆς συνεχείας τῆς ἵππου καὶ τοῦ περιττώματος τοῦ τοσουταρίθμου στρατοῦ
.

428. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-354

αἰαῖ:
αἳ αἳ
M. G.
α
octies Cantabr. 1. Ceteri
αἰαῖ
ἔρρωγεν:
ἔρρωγεν
Rob. et a pr. manu Cantabr. 2. Idem supra scriptum in Vit.
ἔρρωγεν
a sec. manu Cantabr. 2.
ἔρρωγε
G. Lips. Ald. Turn.
ἔρρωγε
Vit.
ἔρρωγε
Mosc. et cum litura inter
o
et
γ
M.

429. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-355

βαρβάρων:
βαρβάρω
Par. K. L. γένει:
γένῃ
, sed
η
supra scripto
ει
, Lips.

430. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-356

κακόν:
κακόν
M. G. Vit. Lips. Ven. A. B. Mosc. Par. B. N.
κακῶν
Ald. Rob. Turn. Euripides Med. v. 59.
ἐν ἀρχῇ πῆμα κοὐδέπω μεσοῖ
, ubi v. Elmsleium.

431. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-357

ἐπ᾽ αὐτοῖς:
ἐπ' αὐτοῖς
M. G. Vit. Lips. Ven. A. B. Cantabr. 2. Ox. Par. B. K. L. N. Ald. Rob.
ἐπ' αὐτοὺς
Turn.
ἐπ' αὐτῆς
Mosc.

433. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-358

τῆσδ᾽ ἔτ᾽:
τῆσδέ τ'
M. G. Vit. Par. A. B.
τίς δὲ τ'
Ald. Rob. Emendate
τῆσδ᾽ ἔτ᾽
Lips. Turn. γρ.
καὶ τύχης
ex Par. B. Faehsius affert. τῆσδ᾽:
τῆδε
, ut fere solet, M.
τῆσδε
Ald. Rob.

434. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-359

τίν᾽ αὖ:
τί δ' αὖ
G. στρατῷ:
στρατῷ
, mutato a sec. manu
ῶ
in
οῦ
, Vit.
στρατοῦ
Ald.

435. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-360

μάσσονα:
μάσσονα
, supra scripto
ν
, Vit.

436. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-361

φύσιν:
φύσιν
M. Vit. Ald. Rob. Turn. et
ι
supra scripto
ει
Lips.
φύσει
G. Ven. B. Par. A. B. K. L. et supra scripto
φύσιν
Cantabr. 2.

437. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-362

ψυχήν:
ψυχὴν
, supra scripto
o
, Lips. κεὐγένειαν:
καὶ εὐγένειαν
M. Vit. Mosc. Ald. Rob. ἐκπρεπεῖς:
ἐκπρεπεῖς
M. Ald. Turn. et adscriptum in Par. B.
εὐπρεπεῖς
G. Vit. Lips. Ven. B. Mosc. Par. A. B. L. N. Rob.

438. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-363

ἄνακτι:
ἄνακτοι
Vit.

439. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-364

αἰσχρῶς:
αἰσχρῶς
M. G. Vit. Lips. Ven. B. Cantabr. 1. 2. Lambeth. Mosc. Ox. Par. A. B. H. K. L. N. Rob.
οἰκτρῶς
Ald. Turn. et supra scriptum in Par. B. δυςκλεεστάτῳ:
δυσκλεεστάτῳ
M. Lips. Par. B. Ald. Rob. Turn. Id fuit etiam in Vit. ubi terendo
λε
periit.
δυσκλεστάτῳ
Par. C.
δυστυχεστάτῳ
G. Ven. B. Cantabr. 1. Par. A. L. et adscriptum γρ.
δυστυχεστάτῳ
in Lips. μόρῳ:
πότμῳ
Vit. Lips. Mosc. Par. N. sed in Lips. adscriptum γρ.
μόρῳ. θανάτῳ
.

440. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-365

οἴ 'γὼ:
οἱ ἐγὼ
M.
ὃ ἐγὼ
Par. C.
οἳ ἐγὼ
G. Vit. Lips. Cantabr. 2. Ald. Rob. Turn. Correxit Porsonus. τάλαινα:
τάλαινα
Vit. κακῆς:
κακοὶ
pro
κακῆς
Lips.

441. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-366

δὲ: omittunt Ven. A. Ox. Ald. Post
ποίῳ
habet Rob.

442. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-367

ἐστὶ:
ἐστιν
Vit. πρόσθε:
πρόσθε
G. Vit. Lips. Ven. A. Cantabr. 1. Mosc. Ald.
πρόθεν
Par. N.

443. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-368

δύςορμος:
δύσορμος
, ad
ος
supra scripto
ον
, Lips. ναυσίν:
νηυσὶν
M. G. Vit. Lips.

444. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-369

ἀκτῆς:
ἀκτῆς
G. In Vit. ad
ἀκτῆς
a sec. manu supra scriptum γρ.
ἁλός
, sic.

445. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-370

NA: Narrat rem etiam Herodotus VIII. 76. ὅταν:
ὅτ' ἂν
M. Vit. Lips. Rob.
ὅτι
scribendum putavit Elmsleius (Edinburgh Review XVII. p. 236.). Sed v. diss. de particula
ἂν
III. 4. Opusc. IV. p. 148.

446. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-371

ἐкσωζοίατο:
ἐξσωζοίατο
, ad
ξ
supra scripto
κ
. M.
ἐκσωζοίατο
, ad
οι
supra scripto
αι
, Lips. Non satis recte Abreschius
νεῶν ἐκσωζοίατο
ita coniungit ut
φθαρέντες
seorsim positum sit. Vt ista sint coniungenda, certe
φθαρέντες
non minus cum illo genitivo construi debet: dissipati ex navibus.
φθείρεσθαι
errare, vagari significans et ab Abreschio hic et in Misc. Obs. IV. 3. p. 451. illustratum est. Conferendus Blomfieldius.

447. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-372

κτείνοιεν:
κτείνειαν
Ald.
κτείνειεν
G. Ven. A. B. Ox. Par. C. N. Rob. Inde
κτείνειαν
Porsonus. Recte
κτείνοιεν
M. Vit. Lips. ceterique, ut videtur, codices et Turn. εὐχείρωτον:
ἀχείρωτον
G.
εὐχείρως τὸν
Mosc. Par. B. Id videtur etiam in Vit. fuisse, in quo erasa ea scriptura
εὐχείρωτον
restitutum.
εὐχείρω τὸν
, propter similem, ut videtur, codicis alicuius lituram, Ald.

448. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-373

ἐναλίων:
ἐναλίων
M. G. Vit. Par. A. B. N.
εἰναλίων
Ven. A. Rob. Turn.
εἰν ἀλίων
Ald.
ἀναλίων
Lips.

449. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-374

ὡς γὰρ θεὸς:
ὡς γὰρ ὁ Θεὸς
Lips. Mosc.

450. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-375

ναῶν:
νῆες
Ven. A. Par. C.
νεῶν
Cantabr. 2. κῦδος:
κῦδος
G. Vit. Lips. aliique et Ald. Turn. Ἕλλησιν:
Ἕλλησιν
M. Rob.

451. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-376

αὐθημερὸν:
αὐθημερῶν
Vit. V. Herodotum VIII. 95.

452-453. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-377

ἀμφὶ δὲ κυκλοῦντο:
ἀμφὶ δὲ κυκλοῦντο
Ven. A. Par. B. C. et ante correctionem Vit.
ἀμφὶ δ᾽ ἐκύκλουν τὴν
ex correctione Vit.
ἀμφὶ δ' ἐκυκλοῦντο
G. Lips. et ut videtur Mosc.
ἀμφὶ δὲ
, ut Brunckius refert, supra scriptum in Par. B. γρ.
δὲ
ex eo codice Faehsius affert. De omisso augmento v. praef. ad Eur. Bacchas p. XLVI.

454. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-378

τράποιντο: γρ.
τράπωνται
Par. B.
τράπονται
Par. C.

455. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-379

πέτροισιν:
πέτροισι
M. Vit. Lips. Ven. B. Mosc. Par. B. N. Vulgo
πέτρησιν
. ἠράσσοντο:
ἠράσσοντο
M. (sic M.) G. Lips. Par. A. B.
ἠράσσαντο
Vit, aliique et Turn.
ἠράσσαντο
Ald. Rob. τοξικῆς τ᾽ ἀπὸ:
τοξικῆς
Lips. Ven. A. Par. B. Ald. Turn.
ἀπὸ
M. G. Vit. Par. A. N. Rob.
ἀπ'
ad
δ'
supra scriptum in Lips. Par. B. Non dubitavi praeferre
τε
. Sed anastrophen, quam consensu tuentur libri, repudiandam esse diligens docebat artis poetarum in condendis trimetris observatio, qui quum plerumque ita coniungant verba, ut singulis versibus aliqua pars orationis terminetur, tamen saepe etiam pausa paullo ante finem versus facta tam arte finem versus cum sequentis initio coniungunt, ut ne elisionem quidem in fine versus spreverint, nedum in praepositionibus admiserint anastrophen.

456. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-380

προςπίτνοντες:
προσπίτνοντες
M. Cantabr. 2. Rob.
πίπτοντες
Par. N. Ceteri
προσπίπτοντες
. ὤλλυσαν:
ὤλλυσαν
M.
ὤλυσαν
G. Vit. aliique nonnulli.

457. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-381

ἐφορμηθέντες:
ἀφορμηθέντες
, ad
ἀ
supra scripto
ε
, Lips.

458. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-382

κρεοκοποῦσι:
κρεοκοποῦσι
ex correctione M. et hoc ex scholiis restituit Porsonus.
κρεωκοποῦσι
Ald. Rob.
κερωκοποῦσι
Vit. supra tamen scripto γρ.
κρεωκοποῦσι
, quod in M. ante correctionem erat ut in ceteris omnibus. V. Pors. praef. ad Hec. p. VIII. Lob. ad Phryn. p. 693.

460. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-383

ἀνώμωξεν:
ἀνώμωξε
G. Cantabr. 1. 2. Ald. Rob. κακῶν:
κακῶν
omittunt Mosc. et a pr. manu Vit. βάθος:
πάθος
Vit. Par. N.

461. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-384

εὐαγῆ: De loco illo, ex quo Xerxes pugnam spectaverit, vide Wassium ad Thuc. II. 19. Valckenarium et Wesselingium ad Herod. VIII. 90. Toupium Emend. in Suidam vol I. p. 393. seqq. (261. ed. Lips.).
Libri omnes
εὐαγῆ
. Scholiastes
καθαράν, κεχωρισμένην, εὖ ἔχουσαν οἷον τὴν ἄποψιν καὶ ἐπιτηροῦσαν τὸν λεὼν ἅπαντα. ἢ αὐγάζοντα καὶ ὁρῶντα
. Hemsterhusius
εὐαυγῆ
, quod receperunt Brunckius, Schützius, Porsonus, Blomfieldius. Praeclara illa Hemsterhusii disputatio tanto magis tota huc transferenda videtur, quod et in primis ad Aeschyli locum pertinet et plura sunt quae de ea monere lectorem volo. Sic igitur ille apud Musgravium in Exerc. Eurip. II. 6. sive in eiusdem notis ad Euripidis Suppl. 654.
ἀμφὶ δ᾽ Ἠλέκτρας πύλας
ἔστην θεατής, πύργον εὐαγῇ λαβών.
Euripidis loco apte convenit interpretatio (Hesychii verba dicit,
εὐαγές, εὔοπτον
): ipsi voci convenire fuerat ostendendum.
Εὐαγής
si ducatur ab
ἄγος
, quid sit notum est, quemadmodum
ἀναγής, δυσαγής
. Si ab
ἄγω
duco, erit agilis, flexibilis, qua potestate capitur in Hippocr. περὶ διαίτ. ΙΙ. p. 363, 34. neque aliter Henr. Stephan. intellexit Anth. 1. c. 60. Ep. 8.
Χαίροιτ᾽ εὐαγέες (μέλισσαι)
in Th. L. Gr. Tom. I. p. 126. C. agiles apes, quod per aerem ferantur cito et facile: vel mobilis, volubilis, ut in Aretaeo p. 19. v. 33. (p. 41. ed. Lips.)
ὀφθαλμοὶ εὐαγέες, λαμπροί
, exponi possunt, licet puros dederit Crassus, Wiganus lucentes, quod vix perspicias unde pendeat, nisi legisse vel legi voluisse statuas
εὐαυγέες
: iunguntur tamen itidem ab Adamantio 1. c. 9. (p. 349.)
ὀφθαλμοὶ μεγάλοι τε καὶ λαμπροὶ καὶ εὐαγεῖς
, cuius vice admodum vitiose
εὐλαβεῖς
Polemo (p. 222.) praefert. Porro si ab
ἄγω, ἄγνυμι
frango, significabit fragilem, quique facile comminui possit; quo pertinet Suidae locus ita scribendus:
εὐαγές, εὐκόλως κεκλασμένον, εἰ στάχυς εὐαγής
, idem qui
εὔκλαστος, εὔθραυστος
, apud Etym. in v.
Δημήτηρ
. In his, sicuti linguae norma postulat, penultima corripitur: aliis in locis eadem vox syllabam istam habet productam: Leonid. Anth. VI. 27. Ep. 6.
καὶ πέλεκυν ῥυκάναν τ᾽ εὐαγέα καὶ περιαγὲς Τρύπανον
Parmen. ap. Clem. Str. V. p. 732.
καθαρᾶς εὐαγέος ἠελίοιο Λαμπάδος ἔργ᾽ ἀΐδηλα
— nimirum forma Dorica nascuntur ex
εὐηγής
οι
περιηγής
: quorum illud rarissimum, alterum frequentatur pro circumacto, circumiecto, rotundo: saepe tamen quam proprie vim habeat obscurum est, qua de re nunc nihil amplius dicam. Singulare est quod ex Lex. Vet. MS. Bibl. Sangerman. (Anecd. Bekkeri p. 337, 13.) mecum communicavit praestantissimus noster Ruhnkenius:
ἀγής· τοῦτο ἀπὸ συνθέσεως (συνθέτου apud Bekkerum) καταλείπεται τοῦ εὐαγής ἢ παναγής. Ἐμπεδοκλῆς· ἄθρει μὲν γὰρ ἄνακτος ἐναντίον ἀγέα κύκλον
pro
παναγής
, quod longe diversum est, melius scripsisset
περιαγής
, ut in illo versu proverbiali, quem suggerit Philopon. περὶ Κοσμοπ. p. 179.
μηδ' ὅσον ὀφθαλμοῦ περιηγέα κύκλον ἑλίξαι
. vid. Suid. in
εὐαγής
. Nunc investiga quantum libet, harum, quas notari in
εὐαγής
, significationum quaenam vel Aeschyli verbis vel Euripidis accommodari possit, nullam invenies: at si scripseris inserta littera
υ
εὐαυγῆ
, omnis difficultas fuerit sublata: nam
εὐαυγής
, locus illustris, vel qui undique conspici potest, vel unde prospectus in vicina late patet. Ratio structurae in
ἕδρα παντὸς εὐαυγὴς στρατοῦ
itidem expedita, quae frustra quaeratur in
εὐαγής
. Enimvero iam dudum vereor, ne
εὐαυγής
per culpam librariorum pluribus locis abierit in
εὐαγής
: in Iamblichi certe Protr. p. 152. vs. 23. (p. 360. Kiessl.) vice vulgati,
λαμπροτάτη τὶς εὐαγία
, cod. Reines. quem ipse cum edito contuli, praefert
εὐαυγία
, quod utique longe melius congruit cum
λαμπροτάτη
εἰ
τὸ τῆς ψυχῆς ὄμμα
, quam
εὐαγία
. Perinde se res habet in Platone de LL. XII. p 989. C. (p. 952. A. Steph.)
ἃ μαθοῦσι μὲν εὐαγέστερα γίγνεσθαι, μὴ μαθοῦσι δὲ σκοτωδέστερα — καὶ ἀσαφῆ
. Tim. p. 1065. E. (p. 58. D. Steph.)
ἀέρος τὸ μὲν εὐαγέστατον ἐπίκλην αἰθὴρ καλούμενος, ὁ δὲ θολερώτατος ὁμίχλη τε καὶ σκότος
: unde sumptum Iamblichi de Myst. p. 80. vs. 21.
τὸ εὐαγέστατον καὶ ἄκρον τοῦ ἀέρος
. Si tum iuncta propinquae, tum opposita contrariae potestatis attente spectes, quid prius in mentem veniat, quam opportunissimum
εὐαυγής
? Accedat Aristoteles, vel quicumque nomen eius mentitus auctor, de Mund. p. 14. vs. 12. (p.397. a. 16. ed. Bekk.)
κόσμος-λαμπρότητι δὲ εὐαγέστατος
: vertit Appuleius: splendore perlucidus: quin clarius etiam caussam nostram suffulcit diversa, quam Stobaeus suppeditat Ecl. Phys. p. 78. vs. 9. (p. 694. Heer.) lectio,
λαμπρότητα δὲ τηλαυγέστατος
. In Parmenide quoque
εὐαυγέος ήελίοιο
non sprevero. Pythagoreis autem in primis
αὐγή
et voces inde natae placuerunt; unico Theagis exemplo defungar apud Stob. p. 11. vs. 46.
ὁ νέος ἔχων περιαυγέα καὶ διαυγέα τὰν ἔποψιν
. Iam neminem opinor fore, qui contendat, pro
εὐαυγής
Graecos vitandae κακοφωνίας ergo solenni more pronunciasse
εὐαγής
.
Haec Hemsterhusius, docte quidem et acute, sed non ita ut omnem sustulerit dubitandi materiam. Equidem etsi vereor ne haec res ad liquidum perduci nequeat, tamen afferam, quae, ne quis iusto citius assentatur, impediant.
Apertum est nomen
εὐαγής
, prout ab
ἄγω
vel
ἄγνυμι
vel
ἅζω
derivetur, non posse non diversas significationes habere. De his dicendum est singillatim, ne quae cognata quidem, sed diversa tamen sunt, confundantur. Ac verba
ἄγω
et
ἄγνυμι
fontem habent communem, ut
ἄγνυμι
proprie sit ducendo i. e. flectendo frango, deinde simpliciter frango, contero. Ab eo verbo est
εὐαγής
, media syllaba longa. Suidas
εὐαγές, καλῶς κεκλασμένον
. Et hoc usus est Etymologus M. p. 266, 2.
Δημήτερος ἀκτή· διὰ τὸ κατάγνυσθαι ἐν τῇ ὅλῳ τὸν στάχυν τὸν εὐαγῆ, ἢ αὐτὸν τὸν σῖτον ἐν τῷ μύλῳ θραύεσθαι
. Sed idem vocabulum etiam aliam habet significationem, quae propius accedit ad propriam verbi
ἄγνυμι
notionem. Corrupta sunt haec grammaticorum, Photii p. 27, 6.
εὐαγής, μεταφορικῶς κύκλος
, Zonarae p. 897.
εὐαγής, καλῶς περιηγμένος, ἢ μεταφορικὸς κύκλος
. Eadem quae Zonaras, omisso tamen
ἤ
, habet Suidas, apud quem
μεταφορικῶς
a Kustero repositum est. Scribendum est
εὐαγής, καλῶς περιηγμένος, ἢ μεταφορικῶς κυκλικός
. Terminationes enim
ος
et
ικός
saepe permutantur. De testimonio, quod Suidas ex epigrammate Antipatri Sidonii adiecit, infra videbimus: est enim illud ab hoc vocabulo prorsus alienum. De ipso vocabulo noli dubitare quin vera tradiderint grammatici. Id quod apparet ex simili
περιαγής
. Photius p. 414, 15.
περιαγές, ἐπικαμπές
. Usurpatur
περιαγής
ab Adamantio Physiogn. I. 24. p. 413.
κεφαλὴν μέσην τὸ μέγεθος, περιαγῆ
. Etym. M. p. 545, 27.
παρὰ τὸ κύφον, τουτέστιν τὸ περιφερὲς καὶ περιαγές
. Eadem schol. ad Il. V. 596. Ac ne dubites quin ab
ἄγνυμι
ductum sit, argumento est
περιαγή
substantivum apud Aratum v. 687. de Argo navi,
ἀλλ᾽ ἤτοι Περσεὺς μὲν ἄτερ γουνός τε ποδός τε
δεξιτεροῦ δύεται, πρύμνης δ᾽ ὅσον ἐς περιαγήν,
quod scholiastes interpretatur
ὅσον εἰς τὴν περίκλασιν καὶ καμπὴν τῆς πρύμνης
. Illa vero significatione etsi videri possit
εὐαγής
dictum esse ab Leonida Tarentino epigr. 28. in Anal. Brunckii t. I. p. 227. sive Anth. Pal. VI. 204.
Θῆρις ὁ δαιδαλόχειρ τῇ Παλλάδι πήχυν ἀκαμπῆ,
καὶ τετανὸν νώτῳ καμπτόμενον πρίονα,
καὶ πέλεκυν, ῥυκάναν τ᾽ εὐαγέα, καὶ περιαγὲς
τρύπανον, ἐκ τέχνας ἄνθετο παυσάμενος,
ut runcina intelligatur ab anteriore parte curvata, tamen non potest dubitari quin Meinekius in Del. poet. Anth. Gr. p. 31. recte viderit scribendum esse
εὐάκεα
. Sed usus videtur hoc nomine Parmenides v. 133.
εἴσῃ δ' αἰθερίην τε φύσιν, τά τ᾽ ἐν αἰθέρι πάντα
σήματα, καὶ καθαρῆς εὐαγέος ἠελίοιο
λαμπάδος ἔργ᾽ ἀΐδηλα,
ut, si hoc ita sit, etiam Empedocles
ἀγέα κύκλον
rotundum solis orbem intellexisse videatur. Quamquam hoc incertum est. Illud vero valde probabile est, nomen
εὐάγητος
ab
ἄγνυμι
dictum esse et flexuosum, sinuosum notare. Aristophanes Nub. 274.
ἀέναοι Νεφέλαι,
ἀρθῶμεν φανεραὶ δροσερὰν φύσιν
εὐάγητον.
Abutitur ingenio suo Bentleius in Museo crit. Cantabr. II. p. 435. Male interpretantur Suidas, Zonaras p. 905. Favorinus,
εὐάγητον, καθαράν, λαμπράν. Ἀριστοφάνης, δροσερὰν εὐάγητον φύσιν
, et scholiastae
πανταχοῦ φερομένην, ἢ λαμπράν. πάντῃ φερόμενον· εὐκίνητον· τοιοῦτο γὰρ τὸ ὕδωρ
. Eustathius in Opusc. p. 142. a. 9.
εὐάγητον
intellexit
εὐαγές, sanctum
, et eodem significatu p. 144. a. 1.
εὐαγέστατον ὄνομα
.
Nunc transeamus ad
εὐαγής
ab
ἄγω
duco derivatum. Quale vocabulum, si ab ipso verbo
ἄγω
factum fuit, brevem necesse est habuerit mediam syllabam; sin ab
ἄγω
Dorico, de quo Schaeferus in Melet. crit. p. 113. seq. dixit, longam, ut pro communi forma
εὐηγής
dictum, quemadmodum
περιαγὲς τρύπανον
in illo quod attulimus Leonidae epigrammate pro
περιηγές
positum videtur. Quamquam si quis
ὀφθαλμοῦ περιηγέα κύκλον
dixit, non poterit hoc ad Parmenidis
εὐαγέος ἠελίοιο
aut ab Empedoclis
ἀγέα κύκλον
adhiberi, quod neuter Dorica dialecto est usus. Sed huius vocabuli
εὐαγής
quae communis vel Ionica forma exstare visa est apud Aretaeum de curatione morb. diuturn. I. 13. p. 128. B. ed. Boerh. p. 327. ed. Lips. emendatione corrupti loci removenda est. Scribendum est enim
προςτίθει δὲ χάριτας πόματος καὶ σίτου, τὴν μικρῷ χείρω τῶν ὠφελεόντων ἔωσι διδόναι (ἔσται γὰρ διέξοδος ναυτιώδει καὶ ἀτερπέι ὑγρῷ· μετεξετέρους γὰρ ἡ τοῦ πύου δίοδος βλάψαι δύναται), μήπω τι καὶ ἀπόσιτοι ἔσονται, κἤν τι λάβωσι εὐημές.
Abest vulgo
διδόναι
, quod codex Harleianus suppeditat. Deinde ed. Boerh.
κἄν τι λάβωσι
, pro quo P. Petitus habet
κἄν τε λάβωσι
. Denique legebatur
εὐαγέες
. Non perceperunt loci sensum interpretes, qui quum de reponendo
εὐαγές
cogitarunt, sententiam reddiderunt etiam obscuriorem. Scripsi
εὐημές
, de qua forma Lobeckius dixit ad Phryn. p. 706. Sensus est adhibe illecebras potus et cibi, etiam si paullo minus conducibilium quam dari oporteat (parabitur enim exitus nauseam facienti et insuavi humori; nonnullis enim perruptio puris nocere potest), ne fastidiant cibum, etsi quid quod facile evomere possint sumpserint.
Εὐαγής
autem, correpta media syllaba, ab
ἄγω
duco derivatum esse haud ita facile credam, primum quod alia huius formae vocabula desunt, tum quod prorsus silent grammatici, tum denique quod exempla, quae pro hac derivatione afferuntur, valde suspecta sunt, quippe quae cuncta vel admittant aliam explicationem vel etiam efflagitent. De qua re mox videbimus.
Iam enim dicendum est de nomine
εὐαγής
, quod ab
ἅζω
ductum sacrum, castum, purum significat. Grammaticorum interpretationes has habemus. Hesychii,
εὐαγές, ἁγνόν, καθαρόν, εὐσεβές, εὔοπτον, ἅγιον
. Photii,
εὐαγές, ἁγνόν, εὐσεβές, ὅσιον, θειότατον
. Suidae,
εὐαγές, ἁγνόν, καθαρόν, εὐσεβές, ὅσιον, θειότατον· γένους δὲ ἦν εὐαγοῦς, οὐκ ἐπὶ δυνάμει τρυφώσῃ λαμπρυνόμενον, οὐδὲ ἐπὶ χρημάτων περιουσίᾳ κολαζόμενον
, quae eadem, sed minus plene, apud Zonaram p. 914. exstant. Porro Hesychii,
εὐαγοῦς, δυστάτης
. Zonarae p. 897. et Favorini,
εὐαγῆ, μεγάλην
, quod alio spectat quam, ut Tittmanno videbatur, ad epigramma Antipatri Sidonii a Suida in v.
εὐαγής
allati. Sed originem significationis si requiris, omnem illam latissime patentem verborum cognationem, cuiusmodi sunt
ἀγάζω, ἄγαμαι, ἀγαίομαι, ἅζω, ἄγη, ἄγος, ἅγιος, ἁγνός, ἁγηλατῶ
pluraque alia, in quibus est etiam
ἀγάζομαι
, aliter explicandam puto quam visum est Ruhnkenio ad Timaei lex. Plat. p. 12. seq. qui quam iniit viam, quum primam posuit nitoris significationem, ea non satis plana aut expedita videtur ad omnem illam verborum et notionum varietatem comprehendendam. Non potest quidem dubitari quin cognatae cum his verbis voces
ἀγλαΐς
et
αὐγή
, quae proprie de refractis radiis dicuntur, ab
ἄγω, ἄγνυμι
derivatae sint quarum altera, ut a
κράζω κραυγή
, insertum habet crassiorem spiritum: sed tamen ista quam indicavi verborum familia, etsi ab eadem radice orta est, ita manifestam prodit admirationis vel horroris vel omnino motus cuiusdam et gestus significationem, ut alia ratione, quam quae est radiantis lucis, cum radice illa cohaerere videatur. Utar pro primitivo (perinde est enim quo quis utatur, quum nullum istorum sit primitivum) verbo
ἅζω
sive
ἅζομαι
. In eo primaria esse videtur notio stupescendi, ducta ab eo, quod qui conspecta re insolita stupescunt, superiora corporis recedunt. Haec significatio statim pro rei ob quam stupemus natura in duas alias dispescitur, unam admirationis, venerationis, reverentiae, alteram horroris, abominationis, indignationis: unde rerum quoque ipsarum fit diversitas, aliis colendis ob sanctitatem suam, aliis formidandis ob nefas et piaculum. Accedit ad has tertia significatio, composita ex illis ambabus, invidiae, quae est indignatio ex admiratione orta. Quod si haec ad nomen
εὐαγής
adhibemus, primo quaerendum est an illud duplex sit, unum correpta media, quod plurimo usu frequentatum est, alterum producta. Certe si recte in lexico illo Sangermanensi
ἀγής
apud Empedoclem significatione cum
εὐαγής
οι
παναγής
cognatum esse indicatur, cum aspero potius spiritu credas Empedoclem scripsisse
ἄθρει μὲν γὰρ ἄνακτος ἐναντίον ἁγέα κύκλον,
et sacrum voluisse orbem solis intelligi. Quae suspicio eo videtur confirmari, quod idem nomen, ut plura ex illa radice, etiam in malam partem usurpatum invenitur: de qua re Tzetzes scribit ad Lycophr. v. 436.
ὅτι δὲ ὁ ἀγής, ὁ μυσαρός, ἐξ οὗ λέγεται καὶ ὁ ἅγιος ὁ μυσαρός, Ἱππῶνάξ φησιν
ὡς οἱ μὲν ἁγεῖ Βουπάλῳ κατηρῶντο.
Quamobrem nihil mirum foret, si ex hoc nomine compositum fuisset
εὐαγής
media producta. Itaque incertum est, Parmenides, quum scripsit
εὐαγέος ἠελίοιο
, sacrumne voluerit an rotundum: Karstenus p. 122. seq. ea significatione putat
εὐαγέος
dictum esse, qua Hemsterhusio
εὐαυγέος
scribendum esse videbatur. Proxime cohaerere cum adiectivo
ἁγής
videtur substantivum
ἅγος
, a quo esse puto, quod apud Hesychium legitur,
ἄγεα, τεμένη
, ex quo si est
ἁγηλατεῖν
, et spiritus asper in eo verbo erit praeferendus, de qua scriptura v. Schaeferum ad Greg. Cor. p. 546. et prima syllaba longe putanda. Certe non memini loci ex quo huius syllabae mensura certo disci possit. Eadem dubitatio est de adiectivo
εὐαγής
, quod in iis locis, in quibus maxime vel de significatione vel de scripturae sinceritate disceptari potest, aut apud prosae orationis scriptores invenitur aut a poetis ita positum est ut mensura ambigua sit. Quare non satis cognitum est utrum
εὐαγής
ubique mediam syllabam brevem habeat, an certis in significationibus ea syllaba producatur. Veri tamen similius videtur unum dumtaxat esse nomen
εὐαγής
brevi media syllaba, quam mensuram habere videtur etiam
ἀκραγής
, quo usus est Aeschylus in Prom. v. 804.
ὀξυστόμους γὰρ Ζηνὸς ἀκραγεῖς κύνας γρῦπας φυλάξαι.
Falluntur enim qui id a
κράζειν
ductum putant, quia, si ita esset, primam syllabam poeta non produxisset: itaque recte alii
ὀξυχόλους, ἀκροχόλους
interpretantur. Est autem
εὐαγής
proprie sanctus, deinde sacer, i. e. qui ob sanctitatem colitur. Ex his duabus significationibus prima tantum ita multiplex est, ut plures alios significatus pepererit: altera autem tam simplex, ut praeteriri nunc posset, nisi de duobus locis, qui in dubitationem vocati sunt, dicendum videretur. Suidas post illa, quae supra allata sunt,
εὐαγής καλῶς περιηγμένος, μεταφορικὸς κύκλος
, haec habet, καὶ ἐν ἐπιγράμματι
Πιερικὰν σάλπιγγα, τὸν εὐαγέων βαρὺν ὕμνων χαλκευτάν, κατέχει Πίνδαρον ἅδε κόνις.
Idem distichon ab eodem in v.
χαλκευτής
affertur. Est autem Antipatri Sidonii in Brunckii Anal. t. II. p. 27. ep. 79. sive Anth. Pal. VII. 34. Eleganter Toupius
εὐαχέων
scribi voluit, his ipsius Pindari verbis motus Pyth. I. 14. (24.)
ἄλλοις δέ τις ἐτέλεσσεν ἄλλος ἀνὴρ εὐαχέα βασιλεῦσιν ὕμνον, ἄποιν' ἀρετᾶς
. Brunckius vero vulgatam tuetur, sed ut
εὐαγέων
secundam syllabam productam habeat et hymnos bene tornatos significet: quod ille quum nullo alio argumento fecerit quam propter Suidae explicationem et propter
ῥυκάναν εὐαγέα
apud Leonidam Tarentinum, nihil caussae est quare ei accedamus. Nam Leonidae epigramma quomodo Meinekius emendaverit supra dictum est, apud Suidam autem recte intellexit Portus Antipatri exemplum ad aliam quam quae a Suida posita est significationem spectare. Neque aut Zonaras aut Favorinus Antipatri versus addunt. Itaque non erit dubitandum quin Antipater sacra carmina intelligi voluerit. Alter locus Antiphili est in Anal. Br. t. II. p. 177. ep. 29. sive Anth. Pal. IX. 404. de apibus,
χαίροιτ', εὐαγέες, καὶ ἐν ἄνθεσι ποιμαίνεσθε, αἰθερίου πτηναὶ νέκταρος ἐργάτιδες.
Ibi vero H. Stephanus
εὐαγέες
agiles interpretatur, Iacobsius, ut apud Virgilium, leves dici apes existimat. Quam significationem quum supra omnino in dubitationem adduxerimus, hic tanto minus putamus admittendam esse, quod quum apes hoc epigrammate in primis ob gratuitum mellis donum laudentur, multo aptius est sacras eas colendasque mortalibus a poeta dici. Sed redeo ad primam significationem, quae sanctitatis est. Sanctum autem dicimus primo eum qui sceleris immunis est. Ita
εὐαγής
dictum est in Homerico hymno Cereris v. 274. 369. quae antiquissima esset pro hac voce auctoritas, si satis constaret quid in his hymnis primo auctori deberetur. Theocritus XXVI. 30.
αὐτὸς δ᾽ εὐαγέοιμι καὶ εὐαγέεσσιν ἅδοιμι.
Callimachus h. Deliaci v. 98.
εὐαγέων δὲ καὶ εὐαγέεσσι μελοίμην.
Alia ibi exempla adnotavit Spanhemius in iisque observationem scholiastae Sophoclis ad Oed. R. 921. licet non satis apto loco factam, opposita esse
εὐαγής
οἱ
ἐναγής
. Ita Appianus de b. civ. IV. 96.
καὶ τάδε, ὦ πολῖται, πράσσοντες οἱ τρεῖς ἡμᾶς ἐναγεῖς λέγουσι
, et c. 97.
ὁρᾶτε δὲ πρὸς ἡμᾶς ὡς εὐαγεῖς καὶ δημοκρατικοὺς καταπεφευγότας
. Aliud oppositum est
δυσαγής
apud Manethonem V. 180. restitutum a Dorvillio commemoratumque a Schaefero ad Dion. Hal. de struct. or. p. 89. Deinde sanctus est criminis expers. Ita in lege apud Andocidem de myst. p. 48, 7. ed. Reisk.
ὁ δὲ ἀποκτείνας τὸν ταῦτα πονήσαντα καὶ ὁ συμβουλεύσας ὅσιος ἔστω καὶ εὐαγής
. Et apud Demosthenem in tertia Philippica p. 122, 16.
εὐαγὲς ᾖ τὸ ἀποκτεῖναι
, quod orator ipse his verbis interpretatur,
καθαρὸν τὸν τούτων τινὰ ἀποκτείναντα εἶναι
. Sic etiam Sophocles Ant. 521.
τίς οἶδεν, εἰ κάτω 'στὶν εὐαγῆ τάδε;
Pertinet huc locus Aristidis Quintiliani de musica I. p. 5. male intellectus a Meibomio,
εἰ δημιουργὸν ὀνομάζειν θέμις ἐξ ὧν εἴργασται, καλῶς θεμένους τὴν προςηγορίαν, εἴτε εἶδος καλεῖν εὐαγές
, ubi non
εἶδος εὐαγές
, sed
εὐαγές ἐστιν, εἶδος καλεῖν
dicit, ut antea
ὀνομάζειν θέμις
. Tertio sanctus universe dicitur qui malo vacat. Ita Sophocles in Oed. R. 919.
πρὸς σ᾽, ὦ Λύκει Ἄπολλον, ἄγχιστος γὰρ εἶ,
ἱκέτις ἀφίγμαι τοῖςδε σὺν κατεύγμασιν,
ὅπως λύσιν τίν' ἡμὶν εὐαγῆ πόρῃς.
Haec vero significatio, nisi fallor, fecit ut nomen
εὐαγής
ad eam quoque puritatem transferretur quam serenitatem appellamus: quae ita est cum lucis notione coniuncta, ut non sit mirum, si saepe dubitari possit,
εὐαγής
an
εὐαυγής
praeferendum sit. Ut nihil magnopere obstabat quin Sophocles diceret
εὐαυγῆ λύσιν
, ita, quum
εὐαγῆ
mallet, qui est serenus exitus, satis prope accessit ad illam notionem. Non ausim itaque cum Brunckio, quem moverat Hemsterhusii disputatio,
εὐαυγεῖς
reponere in his versibus Euripidis Bacch. 660.
ἥκω Κιθαιρῶν᾽ ἐκλιπών, ἵν᾽ οὔποτε
λευκῆς χιόνος ἀνεῖσαν εὐαγεῖς βολαί.
Non mutasset, opinor, si
ἁγναί
scriptum invenisset, quod ipsum quoque aptum, sed, si recte sentio, tamen magis de candoris puritate, quam de serenitate intelligendum esset. Hanc autem nominis
εὐαγής
explicationem non mediocriter illud confirmat, quod oculi sereni
εὐαγεῖς
appellantur. Nam qui agiles significari putant, eos non solum aliunde confirmare usum huius vocabuli oportet, sed etiam docere quomodo haec significatio ubique satis apta sit. Est autem, si libris fides, ita locutus Aretaeus de caussis et signis morborum acutorum II. 4. p. 16. E. sive p. 41. ed. Lips.
ὀφθαλμοὶ εὐαγέες, λαμπροί, ὑπέρυθροι
. Sermo est de febri ardente, ut hic quidem potius
εὐαυγέες
requiri videatur. Sed Adamantius Physiogn. I. 9. p. 349.
εἰ δὲ ὑψηλοὶ ὄντες ὀφθαλμοὶ μεγάλοι τε καὶ εὐαγεῖς εἶεν, καὶ ὑγρὸν βλέποντες, δίκαιοι, συνετοί, φιλομαθεῖς, ἔρωτος πλήρεις
. Quod si, qui haec in suum librum transtulit, Polemo I. 6. p. 222.
εὐλαβεῖς
habet pro
εὐαγεῖς
, dubitari potest an ea non sit aberratio librarii, sed recepta in textum parum hic apta explicatio. Certe Synesius epistola 143. (142.)
εὐαγῶς καὶ εὐλαβῶς
, ut non multum diversa, iunxit. Ne quis autem Adamantium et Polemonem
εὐαυγεῖς
scripsisse suspicetur, licet hoc accommodatissimum oculis vocabulum sit, Hippocratis auctoritas obstat, qui de sanorum victus ratione II. 11. p. 54. L. II. ed. Mack. sic scribit,
οἱ δὲ ὄρθριοι περίπατοι ἰσχναίνουσι, καὶ τὰ περὶ τὴν κεφαλὴν κουφά τε καὶ εὐαγέα καὶ εὐήκοα παρασκευάζουσι, καὶ τὴν κοιλίην λύουσιν. ἰσχναίνουσι μὲν ὅτι κινούμενον τὸ σῶμα θερμαίνεται, καὶ τὸ ὑγρὸν λεπτύνεται καὶ καθαίρεται, τὸ μὲν ὑπὸ τοῦ πνεύματος, τὸ δὲ μύττεταί τε καὶ χρέμπτεται, τὸ δὲ ἐς τὴν τροφὴν τῷ τῆς ψυχῆς θερμῷ καταναλίσκεται· τὴν δὲ κοιλίαν λύουσι διότι θερμὴ ἐοῦσα, τοῦ ψυχροῦ πνεύματος ἐςπίπτοντος ἄνωθεν, ὑποχωρέει τὸ θερμὸν τῷ ψυχρῷ· κοῦφα δὲ τὰ περὶ τὴν κεφαλὴν ποιέουσι διὰ τάδε· ὅταν κενωθῇ ἡ κοιλίη, ἕλκει ἐς ἑωυτὴν ἐκ τοῦ ἄλλου σώματος καὶ τῆς κεφαλῆς τὸ ὑγρόν, θερμὴ ἐοῦσα· κενουμένης δὲ τῆς κεφαλῆς ἀποκαθαίρεται ἥ τε ὄψις καὶ ἡ ἀκοή, καὶ γίγνονται εὐαγέες οἱ ἄνθρωποι
. Quo in loco quum primo de oculis tantum ea vox dicta sit, in fine autem, ubi concluditur demonstratio, de toto homine usurpetur, apertum est significationem ei inesse, quae non, ut in vocabulo
εὐαυγής
, ad solum videndi sensum, sed ad omnem in sentiendo alacritatem, praecipue vero ad eam quae in oculis cernitur, spectet. Atqui haec ipsa est serenitatis significatio, quae quum Hippocratis loco, tum Adamantii et Polemonis verbis ita omnibus numeris satisfacit, ut aptiorem invenire nequeas. Confirmatur haec vocis
εὐαγής
explicatio, ut serenum significet,. iis quae ex Democriti sententia Theophrastus in libro de sensu et sensilibus affert §. 73. p. 677. ed. Schneid.
τὰ μὲν οὖν σκληρὰ τῶν λευκῶν ἐκ τοιούτων σχημάτων συγκεῖσθαι, οἷον ἡ ἐντὸς πλὰς τῶν κογχυλίων· οὕτω γὰρ ἄσκια καὶ εὐαγῆ καὶ εὐθύπορα εἶναι
, et §. 78. p. 679. dicit,
σχεδὸν δὲ καὶ τὸ ἔρυθρον τῷ λευκῷ μιχθὲν χλωρὸν ποιεῖν εὐαγὲς καὶ οὐ μέλαν
. Quae quum ita esse videantur, non puto esse quare haec Platonis in Timaeo p. 58. C. ed. Steph. vitii suspecta habeamus,
μετὰ δὴ ταῦτα δεῖ νοεῖν ὅτι πυρός τε γένη πολλὰ γέγονεν, οἷον φλὸς τό τε ἀπὸ τῆς φλογὸς ἀπιόν, ὃ κάει μὲν οὔ, φῶς δὲ τοῖς ὄμμασι παρέχει, τό τε φλογὸς ἀποσβεσθείσης ἐν τοῖς διαπύροις καταλειπόμενον αὐτοῦ. κατὰ ταὐτὰ δὲ ἀέρος τὸ μὲν εὐαγέστατον ἐπίκλην αἰθὴρ καλούμενος, ὁ δὲ θολερώτατος ὁμίχλη τε καὶ σκότος
. Tantum abest enim, quod Hemsterhusio videtur, ut quae hic inter se opponuntur
εὐαυγέστατος
scribi suadeant, ut exactior etiam sit in vulgata lectione oppositio: quin illa, quae de igne praemisit Plato, quodammodo postulare videntur ut hic, ubi de alio elemento sermo est, nomina adhibeantur magis huius elementi propria quam communia cum natura ignis. Et, si quid in tali re ab similibus exemplis praesidii accedit, Hippocrates in libro de aere, locis et aquis p. 255, 27. paene eodem modo de aere loquens magis
τὸ εὐαγέστατον
quam
τὸ εὐαυγέστατον
expressit:
τὸ μὲν θολερὸν αὐτέου καὶ νυκτοειδὲς ἐκκρίνεται καὶ ἐξίσταται καὶ γίγνεται ἠώς τε καὶ ὀμίχλη, τὸ δὲ λεπτότατον καὶ κουφότατον αὐτέου λείπεται καὶ γλυκαίνεται, ὑπὸ τοῦ ἡλίου καιόμενόν τε καὶ ἑψόμενον
. Sic etiam Chrysippus apud Stobaeum Ecl. phys. p. 446. ed. Heer. vocat
αἰθέρα ἀραιότατόν τε καὶ εἰλικρινέστατον
. Non multum discedit quod idem Stobaeus p. 489. ex Philolao refert,
τὸ μὲν οὖν ἀνωτάτω μέρος τοῦ περιέχοντος, ἐν ᾧ τὴν εἰλικρίνειαν εἶναι τῶν στοιχείων, Ὄλυμπον καλεῖ
. Itaque etiam apud Iamblichum de myst. p. 80, 21. sinceram puto vulgatam lectionem,
τὸ γὰρ εὐαγέστατον καὶ ἄκρον τοῦ ἀέρος, ἐπιτηδείως ἔχον ἐξάπτεσθαι εἰς πῦρ, ἅμα τε ἐπινεύουσιν οἱ θεοί, καὶ εὐθὺς ἀνακαίεται
. Hinc ne in Aristotelici quidem libri de mundo c. 5. Hemsterhusio sine dubitatione assentiendum esse videtur:
καὶ μὴν μεγέθει μὲν οὗτος (ὁ αὐτὸς ex codd. Bekkerus) πανυπέρτατος, κινήσει δὲ ὀξύτατος, λαμπρότητι δὲ εὐαγέστατος, δυνάμει δὲ ἀγήρως τε καὶ ἄφθαρτος
. Quod Hemsterhusio scribendum videbatur,
εὐαυγέστατος
, edidit Bekkerus ex uno suorum quattuor codicum: unus
διαυγέστατος
praebet: quas autem duas memorabiles lectionis diversitates habet Stobaeus p. 694. ed. Heer.
ἀνυπέθετος
pro
πανυπέρτατος
, et
τηλαυγέστατος
pro
εὐαγέστατος
, eae vereor ne non maius ad hanc rem diiudicandam momentum conferant quam liberius ista interpretantis Appuleii verba, splendore perlucidus. Sed progrediamur longius. Si comparaveris consimilis significationis vocabula quae Germanica lingua habet, rein, hell, klar, heiter, non miraberis
εὐαγές
etiam perspicuum dici. Itaque ne apud Platonem quidem de leg. XII. p. 951. E. vocabulum
εὐαγέστερον
mutare ausim:
τὴν δὲ συνουσίαν εἶναι τούτοις καὶ τοὺς λόγους περὶ νόμων ἀεί, τῆς τε οἰκείας πόλεως πέρι, καὶ ἐὰν ἄλλοθι πυνθάνωνταί τι περὶ τῶν τοιούτων διαφέρον, καὶ δὴ καὶ περὶ μαθημάτων, ὁπόσ᾽ ἂν ἐν ταύτῃ τῇ σκέψει δοκῇ συμφέρειν, ἃ μαθοῦσι μὲν εὐαγέστερον γίγνεσθαι, μὴ μαθοῦσι δὲ σκοτωδέστερα τὰ περὶ νόμους αὐτοῖς φαίνεσθαι καὶ ἀσαφῆ
. In his
εὐαγέστερον
Hemsterhusius ex coniectura videtur in pluralem mutasse. Illud potius quaeri potest, sitne pro codicum lectione
ὁπόσ᾽ ἂν ἐν ταύτῃ
, cuius loco editio Basileensis secunda p. 628.
ὁπόσ᾽ ἐν καὶ ταύτῃ
habet, scribendum
ὁπόσ᾽ ἂν καὶ ταύτῃ
. Interpretor autem haec ita, colloquia autem his et sermones semper de legibus esse, et quod ad ipsorum civitatem attinet, et si quid alibi audiant vel in hoc genere diversum esse, vel etiam in doctrinis quaecumque aliquid ad hanc disputationem conferre videantur, quibus id cognitis clarius fieri, non cognitis autem obscuriorem videri illis et implicatiorem legum scientiam. Dubitandum igitur puto an in Iamblichi Protr. p. 360. ed. Kiessl. non praestet
εὐαυγία
, lectio codicis Cizensis:
φιλοσόφει μὴ προςέχων, μὴ ταῖς κατ' αἴσθησιν φαντασίαις, αἵτινες φῶς μέν τι περὶ τὰς καταλήψεις ποιοῦσι, λυχνοειδὲς μέντοι καὶ οὐχὶ φυσικόν, οὐδὲ ἀληθές, ἀλλὰ μᾶλλον ταῖς κατὰ τὸ νοητικὸν ἐπιστημονικαῖς, ἀφ᾽ ὧν λαμπροτάτη τις εὐαγία καὶ ἀδιάπταιστος περὶ τὸ τῆς ψυχῆς ὄμμα συνίσταται ἐξ ἁπάντων τῶν νοημάτων καὶ νοητῶν καὶ τῆς περὶ ταῦτα θεωρίας, ἀλλ' οὐκ ἐκ τῶν σωματικῶν καὶ αἰσθητῶν.
Est enim
λαμπροτάτη τις εὐαγία
prorsus quod Germanice dicas eine helle Klarheit. Deduximus eo hanc disputationem, ut soli supersint duo tragicorum loci, unus Euripidis in Suppl. v. 651.
ἀμφὶ δ' Ἠλέκτρας πύλας
ἔστην θεατής, πύργον εὐαγῆ λαβών,
alter hic Aeschyli,
ἕδραν γὰρ εἶχε παντὸς εὐαγῆ στρατοῦ.
Nec diffiteor utrumque locum planissimum fore, si
εὐαυγῆ
scribatur: pro qua coniectura illud maxime afferri potest, quod saepe
ι
et
αυ
confunduntur. Sed sunt etiam quae revocare ab reponendo
εὐαυγῆ
videantur: silentium grammaticorum, consensus librorum in scriptura
εὐαγῆ
, antiquitas huius scripturae ea ut iam scholiastae in explicatione laborarint. Quae quum ita sint, equidem etiam in his Euripidis et Aeschyli versibus tueri vulgatam scripturam quam mutare malim. Nam si verum est quod supra ostendere studui, serenitatis notionem in illa voce esse, non sane mirum est, ut nos de locis nullo montium, silvarum, aedium obiectu obscuratis eine heitere Gegend dicimus, ita Graecos, poetas maxime, locos propter altitudinem late patente prospectu serenos,
εὐαγεῖς
, appellasse. Ita in Euripidis certe loco nihil amplius videbitur difficultatis relinqui. Neque vero Aeschyli versus multo erit ad explicandum difficilior, si quidem non est necessarium ut genitivis
παντὸς στρατοῦ
videre exercitus sedem illam, aut videri ex ea indicetur, quum iis etiam hoc possit significari, ex toto exercitu loco propter altitudinem sereno sedem habuisse Xerxem. Est enim hic locus ex iis in quibus absolutum nomen etiam melius est et aptius comparativo vel superlativo. In quam rem bona est Eustathii observatio p. 258, 39.
τὸ δὲ μέγ᾽ ἔξοχος πάντων γενικὴν ἔσχε σύνταξιν διὰ τὴν ἐν λέξει ὑπεροχήν. ὑπέρθεσιν γὰρ δηλοῖ τὸ μέγα ἔξοχος. ποιεῖ δὲ Ὅμηρος τοῦτο καὶ ἐν τῷ δῖος Ἀχαιῶν, καὶ ἀριδείκετος ἀνδρῶν, καὶ δῖα γυναικῶν. τοιοῦτον δὲ καὶ τὸ κορυφαῖος χοροῦ. ὑπέρθεσις γὰρ καὶ τούτοις ἐμφαίνεται, διά τε τὸν Δία ὑπερφέροντα τῶν λοιπῶν θεῶν, διά τε τὴν κορυφὴν ὑπερκειμένην τοῦ σώματος, διά τε τὴν τοῦ ἀρί ἐπιρρηματικοῦ μορίου ἐπίτασιν. αἱ δὲ ὑπερθέσεις φιλοῦσι τὴν γενικὴν σύνταξιν
. Similiter in v.
συγκριτικὰ καὶ ὑπερθετικά
Favorinus,
ἔστι δὲ καί τινα ὀνόματα ἀπολύτως λεγόμενα, ἃ τοσαύτην οἴκοθεν ἔχει τὴν ὑπεροχὴν ὥστε οὐδὲ δεῖται γενικῆς πρὸς ὑπέρθεσιν ἐλθεῖν, ἀλλὰ αὐτόθεν γενικῇ πληθυντικῶν συντάσσεται, ὡς τὸ δῖα θεάων, καὶ ἔξοχος καὶ κορυφαῖος ἁπάντων, καὶ μόνος ἁπάντων· ὧν τό τε κορυφαῖος καὶ τὸ μόνος ὑπερθετικά ἐστιν, ὅτε ποιεῖ κορυφαιότατος καὶ μονώτατος, οὐκ ἀναγκαίως. οὔτε γὰρ τῆς κορυφῆς ἀνώτερόν τι εὑρίσκεται, οὔτε τοῦ μόνου μονώτερον. διὰ τοῦτο οὐ συγκριτικὰ ποιοῦσιν, ἀλλὰ ὑπερθετικὰ μόνα
. Sed tenendum est quaedam in hoc genere eiusmodi esse ut et absoluto et superlativo recte utamur, ut in illo
δῖος Ἀχαιῶν
, ad quod exemplum
δῖε Πελασγῶν
dicit Aeschylus in Suppl. v. 934. quaedam autem talia ut soli absoluto locus concedatur. Nam illud
δῖος Ἀχαιῶν
etiam per superlativum, si id usitatum esset, dici poterat, si quidem non is qui solus, sed qui maxime divinus est, quum alii quoque divini vocari possint, intelligitur: ubi autem quid solum de pluribus tale est ut ei adiectivum, in quo est comparatio ad reliqua, conveniat, ibi ne potest quidem aliud quam absolutum nomen poni, quia nihil adest de quo idem praedicari possit. Ex quo intelligitur ne satis recte quidem dicturum fuisse Aeschylum
ἕδραν εἶχε παντὸς εὐαγεστάτην στρατοῦ
, quod eo non eminentem in toto exercitu hunc unum locum, sed eum de pluribus eminentibus locis eminentissimum significasset: id quod res ipsa falsum esse arguit.

462. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-385

πελαγίας:
πελαγίας
M. Par. A. B. C. Rob.
πελασγίας
G. Vit. Lips. Ald. Turn. et supra scriptum in Par. B. ἁλός:
χθονός
Rob. Ceteri
ἁλός
, sed γρ.
χθονός
margo Lips.

465. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-386

ᾖξ':
ἴησ'
M. Ven. B. Par. B.
ἵησ'
Rob. Ceteri
ᾖξ'
, nisi quod
ἤϊε
habet Lips. De
ἀΐσσειν
trisyllabo apud tragicos v. Porsonum ad Hec. v. 31. Elmsleium ad Bacch. v. 147. ἀκόσμῳ ξὺν:
ἀκόσμῳ ξὺν
M. Ald. Rob. Turn.
ἀκόσμῳ σὺν
G. et ex corr. Vit.
κόσμῳ σὺν
Lips.
ἀκόσμως σὺν
Mosc. Par. N. et ante corr. Vit.
ἀπότμῳ ξὺν
, supra scripto γρ.
ἀκόσμῳ
Cantabr. 1. τοιάνδε σοι:
τοιὰν δέ σοι
M.
τοιάνδέ σοι
G. Vit. Ald. Rob. Turn.
τοιάνδε σοι
Lips.

466. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-387

τῇ:
τῆς
Ven. B.
τῇ
a sec. manu in
τοῖς
mutatum videtur in Vit. πάροιθε:
πάροιθεν
G. Vit. Lips. Mosc. Ald. Rob. συμφορὰν:
συμφορᾷ
Cantabr. 1. Mosc. Par. N. et a pr. manu Vit.
συμφορὰν
Vit. a sec. manu et reliqui. στένειν:
παραστένειν
G.

467. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-388

δαῖμον:
δαίμων
Mosc. et a pr. manu Cantabr. 2. et supra scripto ad primam syllabam circumflexo, ad secundam littera
ο
, Lips.

469. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-389

ἀπήρκεσαν:
ἀπήρκεσε
M.
ἀπήρκεσεν
Ven. A. B. Par. C. Rob.
ἐπήρκεσαν
, prima littera in litura scripta, Vit.
ἀπήρκεων
Ald.
ἀπήρκεσαν
G. Vit. cum reliquis.

470. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-390

πρόσθε:
πρόσθεν
G. Lips. Cantabr. 1. 2.

472. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-391

τοσόνδε:
τοσῶν δὲ
sic M.
τοσῶνδε
Ven. B. paucique alii et ex corr. Vit.
τὸ σὸν δὲ
, ad
σὸν
supra scripto
ω
, Lips.
τοσόνδε
G. ceterique plerique et ante corr. Vit. ἐπέσπασεν:
ἐπέσπασεν
M. Cantabr. 1.
ἀπέσπασεν
Ven. B.
ἀπέσπασε
ante corr. Vit.
ἐπέσπασε
Vit. ex corr. et reliqui.

473. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-392

ναῶν:
νεῶν
Ven. A. Ald. Rob.
νηῶν
Ox. Par. G. L. Turn.
ναῶν
Vit. Lips. ut reliqui, sed uterque
η
supra scripto. αἱ:
οἳ
, supra scripto
αἳ
, Lips. πεφεύγασιν:
πεφεύγασι
M. G. Vit. Lips. Ald. Rob. Turn.
πεφεύγασιν
Victorius.

474. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-393

τάσδ᾽:
τάσδ'
M. ἔλειπες:
ἔλειπες
M. Rob.
ἔλιπες
G. Vit. Lips. Ven. A. Cantabr. 1. 2. Ox. Par. A. B. C. N. Ald. Turn.

475. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-394

ναῶν δὲ:
ναῶν γὲ
Rob. Ceteri
ναῶν δὲ
, nisi quod ad
α
supra scriptum
η
in Lips. Non erat
δὲ
sollicitandum, de quo recte praecipit scholiastes. λελειμμένων:
λελειμένων
Lips. γρ.
ἐλελεγμένων
adscriptum in Vit. γρ.
λελεγμένων
Par. B. Eo spectat in scholiis
τῶν νηῶν τῶν λεγομένων
.

476. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-395

αἴρονται:
αἱροῦνται
M. Ceteri
αἴρονται
. In Vit. ultimae syllabae
το
superscriptum. Correxit Elmsleius ad Eur. Heracl. v. 505.

477. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-396

Βοιωτῶν:
βιωτῶν
Lips.

478. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-397

οἳ μὲν: in Vit. a corr. pro
ἡμῖν
restitutum. γάνος:
γένος
Ven. B.
γᾶνος
G.
κρηναῖον γάνος
scholiasta auctore, cuius haec sunt verba,
τόπος Βοιωτίας ἡ Κρήνη
, de loco quodam Boeotiae interpretes acceperunt. Vnde maior littera initialis inde a Victoriana editione obtinuit. Scholiastae fidem, qui solus veterum commemorare videbatur istum Boeotiae locum, iam Heathius suspectam habuit, graviter hanc explicationem improbavit Valckenarius ad Herod. VIII. 115. Cum scholiastae adnotatione Ungerus in Thebanis Paradoxis I. p. 461. contulit scholion ad Arati v. 208. p. 70, 5. ed. Bekk.
ὑπὸ τὰς ὑπωρείας γὰρ τοῦ Ἑλικῶνος ἡ Θέσπεια κεῖται, ἐν δὲ ταῖς ὑπωρείαις ἡ Κρήνη ἐστί. καλεῖται δὲ οὕτως ἰδίως αὕτη ἡ πηγή, Κρήνη
. Verum, ut Schutzius quoque et primus Palmerius Exerc. p. 275. seqq. intellexit,
κρηναῖον γάνος
, quibus verbis etiam Lycophro v. 247. utitur, de quocumque fonte intelligendum esse ipsa poetae verba ostendunt. Dicit enim partim peribant, dum ad fontes prae siti laborabant. Comparari cum his potest locus Theophili Simocattae hist. II. 5. allatus a Suida in v.
λαφύξας
et tentatus a Toupio Emend. I. p. 337.
οἱ δὲ Πέρσαι φρέασι περιτυχόντες λαφύττουσιν ἀπληστότερον καὶ ἐς μέγα κακοῦ ἀποκλίνουσι, τῆς κοιλίας αὐτοῖς τῇ ἀθρόᾳ τοῦ ὕδατος ἐμβολῇ διενεγκεῖν οὐκ ἐχούσης τοῦ ἐπιφορτισθέντος ὕδατος τὴν ἀντίληψιν.

479. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-398

δίψῃ:
δίψῃ
M. Ceteri
δίψει
. οἳ δ᾽:
οἶδ'
G. Vit. Ald. Rob. ὑπ᾽ ἄσθματος:
ἀπ' ἄσθματος
Par. N.
ἐπ᾽ ἄσθματος
Par. L.
ὑπ᾽ ἄσματος
Mosc. et ante pr. manus corr. Vit.
ὑπάσθματος
Lips. Futilis est Abreschii interpretatio,
ὑπόκενοι ἄσθματος
, quam ille ex scholiis hausit. Recte Schutzius vidit intelligi anhelatione ex cursu contracto exhaustos.

480. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-399

διεκπερῶμεν: Schutzius scribendum esse coniecit, commate post
κενοί
posito,
οἵ τ᾽ ἐκπερῶμεν
, Bothius et Blomfieldius
διεκπερῶμέν τ'
. Nihil mutandum est. Volebat nuntius dicere
στρατὸς ὁ λοιπὸς ἔν τε Βοιωτῶν χθονὶ διώλλυτο, ἀμφὶ κρηναῖον γάνος δίψῃ πονοῦντες, καὶ ἐς Φωκέων χθόνα καὶ Δωρίδ' αἶαν Μηλιᾶ τε κόλπον ὑπ᾽ ἄσθματος κενοὶ διεκπερῶμεν
. In quibus quum duplex divisio sit, una locorum in quibus afflictus est exercitus, altera mortuorum et servatorum, ambas complicat, ita dicens, reliquus exercitus et in Boeotia periit, alii prae siti ad fontes haerentes, alii autem anhelitu exhausti et in Phocidem ac Doridem et ad sinum Maliacum pervenimus. Omninoque ubi
τε
et
δέ
sibi respondent, existimandum est scriptorem oblitum priorum aliter pergere.

481. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-400

Δωρίδ᾽:
δοριδ᾽
Vit.
δουρίδ'
Lips. Μηλιᾶ:
μηλία
Vit.
μηλέα
Par. N.

482. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-401

Σπερχειὸς:
Σπερχειὸς
G. ἄρδει:
ἄρδεσι
Ald.

483. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-402

γῆς:
τῆς
Par. H. K. L. Ἀχαΐδος:
Ἀχαιίδος
Brunckius, et ita Ven. B. Strabo p. 433. (661.)
ὑπὸ δὲ τῷ Κροκίῳ Θῆβαι εἰσὶν αἱ Φθιώτιδες, καὶ ἡ χώρα δὲ Φθιῶτις καλεῖται, καὶ Ἀχαϊκή, συνάπτουσα τοῖς Μαλιεῦσιν, ὥσper καὶ οἱ τῆς Ὄθρυος πρόποδες.

484. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-403

πόλισμ᾽:
πόλις
M.

485. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-404

ἐδέξαντ᾽:
ἐδέξαντο
M.
ἐδέξατ'
, supra scripto γρ.
ἐδέξαντο
, Vit. ἔνθα δὴ πλεῖστοι θάνον:
ἐνθαδὴ
Lips.
πλεῖστοι θάνον
M. G. Vit. Lips. Ven. B. edd. ante Brunckium.
πλεῖστ᾽ ἔθανον
Ald.
πλεῖστοι 'θάνον
Par. B. A Brunckio introductum
πλεῖστοι 'θανον
. De qua crasi dixi in praef. ad Eur. Bacchas p. XIV. Vereor autem omnino ne hic aliud quid lateat. Aptius enim esset imperfectum quam aoristus. Aeschyleum foret
ἔνθα δὴ πλεῖστον σίνος
, vel eiusmodi aliquid.

486. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-405

δίψῃ:
δίψῃ
M. Vit. Cantabr. 1. Ald. Rob. et supra scriptum in Par. B.
δίψει
G. Lips. Cantabr. 2. Par. A. B. L. N. τε λιμῷ τ': Et G. quidem
δίψει. λιμῶγε. τἀμφότερα
, Lips.
δίψει τὲ λιμῶ, ἀμφότερα
. Prius
τε
omittunt Cantabr. 1. 2.

487. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-406

ἔς τε:
ἔστε
M. Vit. Lips. Ven. B. Ald. Turn.
ὥστε
G.
ἠδὲ
Rob.

488. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-407

ἀφικόμεσθ᾽:
ἀφικόμεθ'
Vit. aliique nonnulli et Rob.
ἀφικέμεθ'
Lips. Ἀξιοῦ:
ἀξείου
Cantabr. 1. Par. L. γρ.
καὶ ἀξείου (an voluit scribere ἀξείνου?) ἤγουν τοῦ βαρβάρου
ex Par. B. Faehsius affert.
ἀξειοῦ
Ven. B.
ἀξίου
, ad mediam syllabam
ι
et
ει
supra scripto, Lips.
ἀξίου
M. G. Vit. Ald. Turn.
ἀξιοῦ
Rob.

489. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-408

Παγγαῖόν τ':
πάγγαιον τ'
M. Rob.
πάγκαιόν τ'
G. Vit. Lips. aliique.
“Πάγαιον. γρ. Παγγαῖον et Πάγκαιον, non Παγκαῖον”
ex Par. B. Faehsius.
παγγεῖον τ'
Ald.
Παγγαῖόν τ'
Turn.

Commentary (W. S. Teuffel; revised by N. Wecklein, 1886; German; OCR draft) (Persians, explanatory commentary pp. 43–97. Single-witness OCR; source readings and all reference placements require scan review.) focus

337-343. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-51

1
2
πλήθους μὲν (vgl. 345) . . ἕκατι (Ar. nub. 320: ἕνεκεν γε ψυχῆς στερρᾶς): wenn es auf die groſse Zahl (allein) angekommen wäre; daher ἄν ( κρατῆσαι). βάρβαρον (187), generisch, Kr. 50, 3 mit Anm. 6. Vgl. Herod. VIII 82: ἐν τοῖσι τὸν βάρβαρον κατε- λοῦσι. Abgesehen von den 300 Schiffen (und aufser ihnen) waren 10 auserlesene vorhanden, im gan- zen also 310; Herod. VIII 82 (vgl. ib. 48) giebt 380 an, wovon 16 auf Sparta, 180 (ebenso Plut. Themist. 14; rund 200 bei Herod. VIII 61, vgl. Diod. I 15) auf Athen kamen. Auf persischer Seite 1207 auch bei Herod. VII 79, Plut. Themist. 14, sowie Diod. ΧΙ 3 ( πλείους τῶν χιλίων καὶ διακοσίων); rund 1200 bei Isokr. Paneg. 93. 97. 118 und Cornel. Nep. Themistocl. 2; noch ungenauer Plat. legg. III p. 699 В ( νεῶν χιλίων καὶ ἔτι πλεόνων ἐπι- φερομένων) und Cic. Verr. I 18. - ὧδ᾽ ἔχει λό λόγος Sept. 225. Choe. 521 vgl. Ag. 1661, hier im Sinne: ,, 80 steht es mit der Berechnung, das ist die Rechnung".

344-349. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-52

3
4
μή σοι δοκοῦμεν, Prom. 247. 959. Plat. Apol. p. 28 D: μὴ αὐτὸν οἴει φροντίσαι θανά- του, du wirst doch hoffentlich nicht glauben, daſs er um den Tod sich Sorge macht? λειφθ., inferiores fuisse.,,An Zahl" ergänzt sich ohne grofse Mühe aus dem ganzen Vor- hergehenden seit 334. τῇδε νοη μάχῃ zu trennen ist nicht möglich. Da auf natürlichem Wege das Geschehene rätselhaft bleibt, so sucht der Bote nach einer übernatür- lichen Erklärung. - Das Bild vom Abwägen des Geschickes Hom. 69 f. X 209 ff. Mit einem Wort: θεοὶ .. θεᾶς. - Die Frage, ob Athen noch unzerstört sei, wird nicht ein- fach bejaht (denn dies wäre gegen die Wahrheit, da die Stadt vor der Schlacht bei Salamis von den Persern eingenommen u. verwüstet worden war), sondern dahin beant- wortet, daſs, sofern die Stadt aus ἄνδρες besteht (nicht aus Mauern und Steinen), sie allerdings unzer- stört und ihre Schutzwehr sicher sei. Alkäos fr. 22: οὐ λίθοι τειχέων εὐ δεδομαμένοι, ἀλλ᾽ ἄνδρες πόλιος πύργος ἀρήϊοι. Soph. O. R. 56 f. Thuk. VII 77: ἄνδρες γὰρ πόλις, καὶ οὐ τείχη οὐδὲ νῆες ἀνδρῶν κεναί. Vgl. auch besonders Herod. VIII 61. Plut. Themist. 11. Äschin. Ι 174 (180). – ἀνδρῶν emphatisch: solange es (echte) Männer hat, be- sitzt es ausreichenden Schutz.

350-354. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-53

5
6
Die Stellung der Worte in 351 wie Eur. Kykl. 118: σπείρουσιν, ἢ τῷ ζῶσι, Δήμητρος στάχυν; Vgl. Hel. 1579 f. Ar. nub. 257. Ovid. trist. III 9, 12: (specula- tor) hospes, ait, nosco, Colchide, vela, venit. Der V. 352 ist wie 251 gebaut. - ἀλάστωρ (Suppl. 415. Ag. 1501. 1509) heiſsen nach Galenos αὐτοί τε οἱ ἄνθρωποι οἱ τὰ ἄλαστα (vgl. 990) ἐργασάμενοι (Soph. Ai. 374) καὶ οἱ τιμωροὶ αὐτῶν δαίμονες. Bei Äsch. findet sich nur letztere Bedeutung (Rachegeist bes. für be- gangenen Übermut), s. Nägelsbach, nachhom. Theol. S. 482f. Keck zum Agam. S. 17-21. – ποθέν um nicht zu sagen ἐκ θεῶν τινος.

355-360. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-54

7
8
Beschreibung des Verlaufes der Schlacht bei Salamis (355-432). ἀνὴρ Ἕλλην, der οἰκέ- της und παιδαγωγός im Hause des Themistokles, Σίκινος, im Auf- trage seines Herrn, Herod. VIII 75 (Diod. XI 17), wo auch: φράσοντα ὅτι οἱ Ἕλληνες δρησμὸν βουλεύ- ονται καταρρωδηκότες. Δρασμός war wohl das authentische gering- schätzige Wort.

361-373. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-55

9
10
δόλον . . φθόνον λόγον (vgl. Suppl. 942 ff.) bilden eine Art Kette. θεῶν φθόνον auf die aufserordentliche Macht des Perserreiches. Der Mann aus dem Volke spricht im Sinne des Volkes; auch scheint der Dichter in diesem ältesten Stücke seine späteren rei- neren Gottesbegriffe noch nicht ausgebildet zu haben. Ἕλληνος d. i. obwohl er sich bei einem Hellenen der List hätte versehen sollen. Als listig erscheinen die Hellenen den Barbaren, die Ge- bildeten den Ungebildeten. Mit wohlgefälligem Lächeln mochte dies der Athener vernehmen. εὐτ᾿ ἂν, 230. Der Ausdruck pathetisch wie 357. 386. Vgl. Hom. ἦμος δ᾽ ἠέλιος κατέδυ καὶ ἐπὶ κνέφας ἦλθε. τέμενος αἰθέρος Ennius ann. 50 V. (vgl. 67. Trag. 421): caeli caerula templa, u. Trag. 227: 0 magna templa caelitum, commixta stellis splendidis! ξαι, Kr. 55, 3. A. 13. φυλάσσειν, ebd. A. 20. - Die halbmondförmige Bai von Salamis war durch die per- sische Flotte, welche sich quer vor dieselbe legte, abgeschlossen. νῆσον Αἴαντος 307. Machte sie L τά- mit ihrem Kopfe dafür verantwort- lich, daſs die Hellenen nicht ent- rinnen; vgl. Plat. legg. III p. 698 C: θάνατον αὐτῷ (dem Datis) προει- πὼν μὴ πράξαντι ταῦτα; auch 1 Kön. 20, 39. εὔθυμος wohlge- mut (vgl. 394), nichts Arges ahnend.

374-385. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-56

11
12
δεϊπνόν τε ἐπορσύ νo ντo, als ob folgte: τά τε ἄλλα παρεσκευάζοντο. - Hesychius: τρο- πώσασθαι, τὸ τὴν κώπην πρὸς τὸν σκαλμὸν δῆσαι τῷ τροπωτῆρι. Vgl. Poll. 1 87: σκαλμός· ὅθεν αἱ κῶπαι ἐκδέονται. – εὐήρετμον proleptisch; denn erst durch die Befestigung des Ruders wurden die Pflöcke mit Rudern wohl versehen. κώπης ἄναξ (vgl. 383), nachgeahmt von Eur. Kykl. 86 und im Teleph. (700 Ν.) κώπης ἀνάσσειν, welches letz- tere Aristot. Rhet. III 2 tadelt, als ἀπρεπές, ὅτι μείζον τὸ ἀνάσσειν ἢ κατ᾿ ἀξίαν. – πᾶς – πᾶς δὲ wie 403. ὅπλων ἐπιστάτης s. v. a. ὁπλί- της, ἐπιβάτης, miles classiarius, in derselben Weise wie κώπ. ἄν. 8. v. a. κωπηλάτης, ἐρέτης. – νεὼς μακρᾶς (Gegenteil στρογγύλα 8. v. α. φορ- τηγά), distributiv. – πάννυχοι vgl. Herod. VIII 76: οἱ μὲν δὴ ταῦτα τῆς νυκτὸς οὐδὲν ἀποκοιμηθέντες - παραρτέοντο. διάπλοου λεών, Schol.: διαπλέοντα τὴν θάλασσαν.

386-394. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-57

13
14
λευκόπωλος ἡμέρα vgl. Hom. 4 243ff. Soph. Ai. 673: τῇ λευκοπώλῳ φέγγος ἡμέρα φλέ- γειν. Theokr. 13, 11: ἁ λεύκιππος ᾿Αώς. Liv. V 23: curru albis equis iuncto urbem invectus Iovis Solisque equis aequiparari dictatorem in religionem trahebant. Dagegen Tibull I 3 extr.: Aurora can- dida roseis equis. Das Asyndeton μολπηδὸν ηὐφήμησεν, weil das Vor- hergehende näher bestimmt wird ( μολπηδὸν ist scharf zu betonen). Vgl. Kr. II 59, 1. A. 3. - Anstimmen des Päan (393) zum Beginn der Schlacht; vgl. Sept. 268. 635. Thuk. 121: ἤδη ἐπεπαιάνιστο ὡς ἐπίπλουν. Xen. anab. I 10, 10. V 2, 14: ἐπεὶ δ' ἐπαιάνισαν καὶ ἡ σάλπιγξ ἐφθέγξατο, ἅμα τε τῷ Ἐνυαλίῳ ἠλάλαξαν. VÌ 5, 27 : ἡ σάλπιγξ ἐφθέγξατο καὶ ἐπαιάνιζον καὶ μετὰ ταῦτα ἠλάλαζον. ἠ Eur. Herakl. 330: ἐσήμην᾿ ὄρθιον (laut) σάλπιγγι. Das Neutrum wie in μέγα βοᾶν, μέγα φθέγγεσθαι, λιγὺ ἀνακωκύειν (468). Kr. 46, 5. A. 6. τάφος, stupor. – ὡς φυγῇ, ὡς πρὸς φυγὴν ἀποκλῖναι μέλλοντες (Schol.). Minder ideal Herod. VIII 83; da aber bei Äschylos ein Perser redet, so konnte von diesen Zänkereien der Hellenen abgesehen werden. παιᾶνα zu Apollon als παιήων, ἀλεξίκακος, σωτήρ, mit dem Refrain ἰὴ Παιάν; vgl. 388 f.

395-398. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-58

15
16
Jetzt gab die Trom- pete das Zeichen zum Angriff. πάντ᾽ ἐκεῖνα, alles auf jener Seite (der hellenischen), vgl. 260. Herod. VII 34: ἐζευγμένου τοῦ πόρου ἐπι- γενόμενος χειμών μέγας συνέκοψέ τε ἐκεῖνα πάντα καὶ διέλυσε. So auch πάντα ταῦτα, zu Ar. nub. 328. ἐπέφλεγεν, nicht ἐξέκαιεν καὶ ἀνήγειρεν (Schol.), sondern ,,erfüllte mit hellem Schalle". Vgl. Soph. Oed. Τ. 186 παιὰν δὲ λάμπει. ῥοθιάδος proleptisch, denn es bezeichnet die Folge von ξυνεμ- βολή. ξυνεμβολή das gleich- zeitige Einsetzen der Ruder nach dem Takte ( ἐκ κελ.). Thuk. II 92: ἀπὸ ἑνὸς κελεύσματος ἐμβοήσαντες. Eur. Iph. T. 1405: χέρας κώπη προσαρμόσαντες ἐκ κελεύματος.

399-407. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-59

17
18
Herod. VIII 85: κατὰ μὲν δὴ ᾿Αθηναίους ἐτετάχατο Φοίνικες ( οὗτοι γὰρ εἶχον τὸ πρὸς Ἐλευσῖνός τε καὶ ἑσπέρης κέρας), κατὰ δὲ Λακεδαιμονίους Ἴωνες) οὗτοι δ᾽ εἶχον τὸ πρὸς τὴν ἠῶ τε καὶ τὸν Πειραιέα. Anders der we- nig glaubwürdige Diod. XI 18. Mit Herod. stimmt unsere Stelle (399 ff.), sofern naturgemäſs der attische Dichter vor einem attischen Publi- kum denjenigen Flügel besonders hervorhob, auf welchem die Athener standen. Vgl. 410. παῖδες Ἑλλή- νων epische Umschreibung ( νίες Ἀχαιῶν). δὲ im zweiten Gliede der Anaphora, Kr. 59, 1. A. 4. II 59, 1. A. 2. Liv. V 30: pro aris focisque et deum templis ac solo in quo nati essent dimicandum fore. ἕδος, τὸ ἄγαλμα καὶ ὁ τόπος ἐν ὦ ἵδρυται (Timä. lex. Plat. s. v.). Enger z. B. Dionys. Hal. Ant. I 47: Αἰνείας παραλαβών .. τὰ ἕδη τῶν θεῶν διαπλεῖ τὸν Ἑλλήσποντον. – θήκας Ag. 454. Soph. Εl. 895: ὁρῶ περιστεφῆ ἀνθέων θήκην πατρός. Plat. legg. III p. 699 C: ἤμυνεν ἱεροῖς τε καὶ τάφοις καὶ πατρίδι καὶ τοῖς ἄλλοις οἰκείοις τε ἅμα καὶ φίλοις. Herod. IV 127: μαχεσόμεθα περὶ τῶν τάφων u. a. Ar. vesp. 533f.: σοὶ μέγας ἐστὶν ἁγὼν καὶ καὶ περὶ τῶν ἁπάντων. ῥόθος (vgl. 396). Dem Hellenen ist nur seine Sprache eine artikulierte, mensch- liche; Herod. II 57: αἱ γυναῖκες, διότι βάρβαροι ἦσαν, ἐδόκεόν σφι ὁμοίως ὄρνισι φθέγγεσθαι. - Curt. III 10: iam in conspectu.. utraque acies erat, cum priores Persae in- conditum et trucem sustulere cla- morem.

408-411. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-60

19
20
Schol. Apoll. Rhod. I 1089: στόλος λέγεται τὸ ἐξέχον ἀπὸ τῆς πτύχης καὶ διῆκον ἄχρι τῆς πρώρας ξύλον. ήρξε, nach Herod. VIII 84 (Diod. XI 27) Amei- nias (der Bruder des er des Äschylos). Die Festhaltung des Standpunktes des Redenden, welcher auf der feind- lichen Seite keine einzelnen Per- sonen und Namen kennt, entspricht zugleich der hohen Weise des Aschylos und vermied die Erregung von Eifersucht. Selbst dafs es ein attisches Schiff war, sagt Äsch. nur indirekt, durch φοινίσσης, s. zu V. 399. Eine ferne Andeutung von Persönlichem nur in ἄλλος. Brachy- logische Vermischung zweier Kon- struktionen: ἄλλος ἐπ᾿ ἄλλον und ἄλλη ἐπ᾿ ἄλλην. δόρυ δ. ν. α. ναῦν (nicht s. v. a. στόλον).

412-423. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-61

21
22
ῥεῦμα, 88. ἐν στενῷ, auf engem Raume (zwischen Kynosura und dem attischen Fest- lande), vgl. Herod. VIII 60. Thuk. I 74. κωπήρη στόλον, remorum apparatum. ἔμβολον (und ἔμβο- λος) δ. ν. α. στόλος 408. Und diese Verwirrung wurde von den Hellenen benützt. Die Folge davon ist parataktisch angereiht ( ὑπτιοῦτο δέ). φόνου, αἵματος. Vgl. Ag. 659f. u. Herod. VIII 12 (von der Schlacht bei Artemision): οἱ δὲ νε- κροὶ καὶ τὰ ναυπήγια ἐξεφορέοντο ἐς τὰς Ἀφέτας καὶ περί τε τὰς πρώ- ρας τῶν νεῶν εἰλέοντο καὶ ἐτάρασ- σον τοὺς τάρσους τῶν κωπέων. ὅσαιπερ Restriktion von πᾶσα ναῦς.

424-428. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-62

23
24
Sie schlugen drauf los wie auf Thunfische, welche im Mittelmeere herdenweise daher- ziehen und mit Harpunen getötet wurden. Plin. n. h. IX 2, 5: tanta thynnorum multitudine ut magni Alexandri classis haud alio modo quam hostium acie obvia contra- rium agmen adversa fronte direxe- rit: aliter sparsis non erat evadere. non voce, non sonitu, non ictu, non fragore terrentur, nec nisi ruina turbantur. Vgl. W. E. Weber zu Hor. sat. II 4. S. 385f. Massenhaf- ÄSCHYLOS, Perser. tigkeit und Wehrlosigkeit der Er- schlagenen. τιν' (424) aut quem- libet alium. ἐρειπ. Ag. 660. ἐρράχιζον gehört nicht mehr zum Bilde. - εὐχωλὴ ὀλλύντων, κωκύμα- σιν ὀλλυμένων nach Hom. ἔνθα δ᾽ ἅμ᾽ οἰμωγή τε καὶ εὐχωλὴ πέλεν ἀνδρῶν ὀλλύντων τε καὶ ὀλλυμένων. Bis das Erscheinen der Nacht (vgl. Eur. Iph. Taur. 110: ὅταν δὲ νυκτὸς ὄμμα λυγαίας μόλῃ; anders Sept. 390) dem ein Ende machte. ἀφείλετο mit allge- meinem Objekt. Vgl. Xenoph. Hell. I 2, 16 ᾿Αλκιβιάδης δὲ ἐδίωκεν . ., μέχρι σκότος ἀφείλετο.

429-432. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-63

25
26
δέκα, zu Ar. nub. 10. οὐδ᾽ ἂν, οὐκ ἄν, die we- sentliche Bedingtheit des ganzen Satzes wird gleich zu Anfang be- merklich gemacht. Hom. y 114ff.: ἄλλα τε πόλλ᾽ ἐπὶ τοῖς πά- θομεν κακά· τίς κεν ἐκεῖνα μυθήσαιτο . . ; οὐδ᾽ εἰ πεντάετές γε καὶ ἑξάετες παραμίμνων ἐξερέοις. στοιχαγοροίην, vgl. zu 157. μηδαμά s. v. a. μηδαμῇ, Prom. 526.

433-434. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-64

27
28
πέλαγος, Suppl. 469 ff. Sept. 758. Prom. 746. ἔρρωγεν Soph. O. R. 1281: τάδ᾽ ἐκ δυοῖν ἔρρωγεν. Trach. 854 : ἔρρωγεν παγὰ δακρύων. Eur. Hipp. 1338: σοὶ τάδ' ἔρρωγεν κακά.

435-440. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-65

29
30
Parallelismus in der Zahl der Verse und auch im Aus- druck ( ἦλθε συμφ. πάθ. = συμφο- ρὰν ἐλθεῖν κακ.; ῥοπῇ = ῥέπου- σαν). Eur. Med. 60: ἐν ἀρχῇ πῆμα κοὐδέπω μεσοί. δὶς ἀντισ. Übertreibung, s. Einleit. S. 30.

441-446. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-66

31
32
Der Wert der ge- fallenen Perser wird gesteigert, um die Bedeutung ihres Fallens zu er- höhen. ξυμφορᾶς, Kr. II 47, 3. A. 2.

447-471. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-67

33
34
Vernichtung der 400 auf der Insel Psyttaleia (auch dieser Name wird nicht genannt, zu 409) aufgestellten Perser durch attische Hopliten unter Anführung des Aristeides; s. Einleitung S. 30. Vgl. Herod. VIII 76: 76: ἐς τὴν την νη- σίδα τὴν Ψυττάλειαν, μεταξύ Σαλα- μῖνός τε κειμένην καὶ τῆς ἠπείρου, πολλοὺς τῶν Περσέων ἀπεβίβασαν. ὡς ἐπεὰν γένηται ναυμαχίη, ἐν- θαῦτα μάλιστα ἐξοισομένων τῶν τε ἀνδρῶν καὶ τῶν ναυηγίων, ἵνα τοὺς μὲν περιποιέωσι, τοὺς δὲ δια- φθείρωσι. Ib. 95: Αριστείδης παραλαβὼν πολλοὺς τῶν ὁπλιτέων οἳ παρατετάχατο παρὰ τὴν ἀκτὴν τῆς Σαλαμινίης χώρης, γένος ἐόν- τες ᾿Αθηναῖοι, ἐς ἐς τὴν Ψυττάλειαν νῆσον ἀπέβησε ἀπέβησε ἄγων, γων, οἳ τοὺς Πέρ- σας τοὺς ἐν τῇ νησίδι ταύτῃ κατε- φόνευσαν πάντας. Vgl. Plut. Ari- stid. 9.

447-453. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-68

35
36
Vgl. Paus. I 36, 2: νῆσος δὲ πρὸ Σαλαμῖνός ἐστι καλουμένη Ψυττάλεια. ἐς ταύτην τῶν βαρβάρων ὅσον τετρακοσίους ἀποβῆναι λέγουσιν κ. τ. λ. Strab. ΙΧ ρ. 395: νησίον ἔρημον πετρῶ- δες. Als solche ein Lieblingsaufent- halt des Pan, ὃς πάντα λόφον νι- φόεντα λέλογχε καὶ κορυφὰς ὀρέων καὶ πετρήεντα κέλευθα (Hom. hymn. 19, 6 f.). Vgl. auch Eur. fragm. (Teleph.) 697 Ν.: ὃς πέτρον ᾿Αρκάδων δυσχείμερον Πὰν ἐμβα- τεύεις. ἐκ νεῶν φθαρέντες wie χρημάτων ἐκ δόμων πορθουμένων Suppl. 443. νῆσον, 15. – ἐξοι- σοίατο, vgl. ἐξοισομένων in der vor- her angeführten Stelle Herod. VIII πόρων, 457. Kr. 47, 23. τὸ μέλλον, 373. ἱστορῶν, erkun- dend, erratend, vgl. Ag. 676. Eum.

453-464. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-69

37
38
κῦδ. ἔδ. homerisch, z. B. 216: ὅτε οἱ Ζεὺς κῦδος ἔδωκεν. αὐθ. Herod. VIII 95: ᾿Αριστείδης ἐν τῷ θορύβῳ τούτῳ τῷ περὶ Σαλαμίνα γενομένῳ τάδε ἐποίεε. φράξ. Ausführung des Begriffs ὁπλίτης. δὲ 418. – κυ- κλοῦντο (die Griechen) .. ἀμηχανεῖν ὅποι τράποιντο (die Perser) ἠράσσοντο 1. παίουσι (die Griechen), rascher Wechsel des Subjekts. πολλὰ μέν νυν (wie 412) τέλος ἐκ χερῶν .. τοξικῆς οξικῆς τ᾽ ἀ. θώμ. (Eum. 182). Zwar erlitten die Hellenen anfangs (aus der Ferne) Verluste durch Steinwürfe u. Pfeil- schüsse; schliesslich aber rückten sie den Persern auf den Leib und hieben alle nieder. παίουσι κρεοκοπ. (Eur. Kykl. 358: κρεοκο- πεῖν μέλη ξένων), 426.

465-471. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-70

39
40
Ξέρξης κτλ. (und 469, 503, 509, vgl. 251, 352, 501, 519), malerische Arrhythmie, West- phal2 II S. 482, A.** Die Menge der o trägt mit dazu bei, dafs das Einzelne gewichtig ins Ohr fällt. Von wo aus er das ganze Heer sehen konnte. εὐαγῆ hell für das Sehen ( εὔοπτος, Hesych.), wie Hippokr. san. vict. rat. II 11: οἱ ὄρθριοι περίπατοι τὰ περὶ τὴν κεφαλὴν κουφά τε καὶ εὐαγέα καὶ εὐήκοα παρασκευάζουσι. Bei Plat. legg. XII p. 952 A. steht εὐαγέστε- ρος im Gegensatz zu σκοτωδέστερος und ἀσαφής. Ähnlich bei lat. Dich- tern caecus und surdus aktivisch und passivisch. ὄχθον, Herod. VIII 90: κατήμενος (Xerxes) ὑπὸ τῷ οὔρεϊ τῷ ἀντίον Σαλαμίνος, τὸ καλέεται Αἰγάλεως (Realenc. 2 I. S. 225 f. mit Anm.). Sein δίφρος ἀργυρόπους fiel den Hellenen in die Hände und befand sich auf der Akropolis von Athen unter den ἀριστεῖα τῆς πόλεως (Demosth. XXIV 129). ἀνακωκύσας . αγγείλας ἵησι, 542 ff. 825f. vgl. zu Ar. nub. 937. Kr. II 56, 15. Α. 2. – παραγγείλας technisch von dem augenblicklichen Kommando von Mund zu Munde (Heimsoeth, ind. Überl. S. 42). Der Inhalt des- selben ergiebt sich aus dem Zu- παρ- sammenhange. ἵησι intransitiv wie ἵεμεν Eur. Rhes. 291. ἄφαρ homerisch. Daſs Xerxes selbst auch die Flucht ergriff, ist nur indirekt angedeutet. Übrigens Herod. VIII 113: οἱ ἀμφὶ Ξέρξην ἐπισχόντες ὀλίγας ἡμέρας μετὰ τὴν ναυμαχίην ἐξήλαυνον εἰς Βοιωτούς.

472-479. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-71

41
42
δαίμον 345. zu Ar. nub. 1264. δαίμων wo der Gott heit eine unerfreuliche Eigenschaft oder Handlung zugeschrieben wird. Soph. Ai. 1391: καί μ᾿ ἔψευσας ἐλπίδων πολύ. Herod. VII 8: μέλλω ἐλᾶν στρατὸν διὰ τῆς Εὐρώπης ἐπὶ τὴν Ἑλλάδα, ἵνα᾿ Αθη- ναίους τιμωρήσωμαι ὅσα δὴ πεποι- ήκασι Πέρσας τε καὶ πατέρα τὸν ἐμόν. οὓς ἀπώλεσεν, es waren 6400, Herod. VI 117 in. ἀντί- ποινα (Eum. 268) πράττειν, εἰσπρ., ἀπαιτεῖν, exigere, Cho. 311. Eum. 623f. δοκῶν 188. ναῶν μόρον welche nicht in den Untergang der Schiffe hineingezogen worden sind.

480-487. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-72

43
44
ναῶν γε mit dem Sinne: „es sind ja auch von den Schiffen manche übrig geblieben und deren Führer" u. s. f. κατ' οὐρον Sept. 690. Sie benützen den günstigen Wind zur Flucht. - οὐκ εὔκ. φυγ. 422.470. Das unter Mardo- nios in Hellas zurückgelassene Heer bleibt, um den Eindruck nicht abzu- schwächen, hier (vgl. V. 796 ff.) un- erwähnt. κρην. γάνος, labender laben Quell, 615. Eur. Suppl. 1149: Ασω- ποῦ γάνος. „Vor Durst verschmach- tend" giebt den Grund an, warum sie zu gierig tranken und infolge dessen starben. Wir andern (die wir nicht dort unsern Tod fanden) zogen von Schweratmigkeit er- schöpft weiter. Nach ἔν τε Βοιωτ. χθονὶ ist nicht fortgefahren ἔν τε Φωκέων ( Θεσσαλῶν κτλ.) χθονί, sondern die Teilung nach Örtlich- keiten, um Eintönigkeit zu ver- meiden, gekreuzt durch die Er- zählung der Erlebnisse (Lebenblei- ben und Sterben, verschiedene Todesursachen). Vgl. Ag. 99 παίων τε γενοῦ τῆσδε μερίμνης, ἢ νῦν τοτὲ μὲν τότε δ᾽ κτέ. Der Rück- weg war derselbe wie der Herweg: Thessalien, das malische Gebiet (Thermopylen), Doris, Phokis, Bö- otien, Attika. Herod. VII 198: πρώτη πόλις ἐστὶ ἐν τῷ κόλπῳ (dem malischen).. ᾿Αντικύρη· παρ᾿ ἣν ποταμὸς Σπερχήϊος, ῥέων ἐξ Ἐνιήνων, ἐς θάλασσαν ἐκδιδοῖ.

488-491. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-73

45
46
Strab. IX p. 429: ἔχουσι τὰ μὲν πρὸς Εὐβοίᾳ καὶ Θερμοπύλαις τις Μαλιεῖς καὶ οἱ Φθιῶ- ται ᾿Αχαιοί, τὰ δὲ πρὸς τῷ Πηλίῳ Μάγνητες. Vgl. ib. p. 433: ἡ Αλος Φθιώτις καλεῖται καὶ ᾿Αχαιϊκή. Achaia ( Φθιώτις) der südöstlichste Teil Thessaliens. ὑπεσπανισμ. 1024. Cho. 577. Herod. VIII 115: καὶ τῶν δενδρέων τὰ φύλλα καταδρέποντες κατήσθιον ταῦ- τα δ᾽ ἐποίευν ὑπὸ λιμοῦ· ἐπιλαβών δὲ λοιμός τε τὸν στρατὸν καὶ δυσεν- τερίη κατ᾿ ὁδὸν διέφθειρε. Justin. II 13, 12: multorum dierum inopia contraxerat et pestem, tantaque foeditas morientium fuit ut viae cadaveribus implerentur etc. Oros. II 10: labore, fame ac metu dista- buerunt.