Aeschylus Persians 290-547

ed. Arthur Sidgwick

Table of Contents

Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →

Persians. Aeschylus. ed. Arthur Sidgwick. Oxford. 1902.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Tufts University.

Current edition First1KGreek

Πέρσαι (Greek) (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.)

Editions (6)
Πέρσαι Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922.) — 290-547 focus
Πέρσαι (OCR draft) Experimental (Πέρσαι. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 290 focus
Πέρσαι (OCR draft) Experimental (Πέρσαι. Gottfried Hermann, 1852.) — 290 focus
σάλπιγξ δ᾽ ἀϋτῇ πάντ᾽ ἐκεῖν᾽ ἐπέφλεγεν.
390
εὐθὺς δὲ κώπης ῥοθιάδος ξυνεμβολῇ
ἔπαισαν ἅλμην βρύχιον ἐκ κελεύματος,
θοῶς δὲ πάντες ἦσαν ἐκφανεῖς ἰδεῖν.
τὸ δεξιὸν μὲν πρῶτον εὐτάκτως κέρας
ἡγεῖτο κόσμῳ, δεύτερον δ᾽ ὁ πᾶς στόλος
395
ἐπεξεχώρει, καὶ παρῆν ὁμοῦ κλύειν
πολλὴν βοήν· ὦ παῖδες Ἑλλήνων, ἴτε,
ἐλευθεροῦτε πατρίδ᾽, ἐλευθεροῦτε δὲ
παῖδας, γυναῖκας, θεῶν τε πατρῴων ἕδη,
θήκας τε προγόνων· νῦν ὑπὲρ πάντων ἀγών.
400
καὶ μὴν παρ' ἡμῶν Περσίδος γλώσσης ῥόθος
ὑπηντίαζε, κοὐκέτ᾽ ἦν μέλλειν ἀκμή.
εὐθὺς δὲ ναῦς ἐν νηῒ χαλκήρη στόλον
ἔπαισεν· ἦρξε δ' ἐμβολῆς Ἑλληνικὴ
ναῦς, κἀποθραύει πάντα Φοινίσσης νεὼς
405
κόρυμβ', ἐπ' ἄλλην δ᾽ ἄλλος ἴθυνεν δόρυ.
ΠΕΡΣΑΙ (OCR draft) Experimental (ΠΕΡΣΑΙ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 290 focus
σάλπιγξ δ' ἀϋτῇ πάντ' ἐκεῖν' ἐπέφλεγεν ὑπέφλεγεν.
395
Εὐθὺς δὲ κώπης ῥοθιάδος ξυνεμβολῇ
ἔπαισαν ἅλμην βρύχιον ἐκ κελεύματος,
θοῶς δὲ πάντες ἦσαν ἐκφανεῖς ἰδεῖν·
τὸ δεξιὸν μὲν πρῶτον εὐτάκτως εὔτακτον κέρας
ἡγεῖτο κόσμῳ, δεύτερον δ' ὁ πᾶς στόλος
400
ἐπεξεχώρει, καὶ παρῆν ὁμοῦ κλύειν
πολλὴν βοήν· « Ὦ παῖδες Ἑλλήνων ἴτε,
ἐλευθεροῦτε πατρίδ', ἐλευθεροῦτε δὲ
παῖδας, γυναῖκας, θεῶν τε πατρῴων ἕδη
θήκας τε προγόνων· νῦν ὑπὲρ πάντων ἀγών.»
405
Καὶ μὴν παρ' ἡμῶν Περσίδος γλώσσης ῥόθος
ὑπηντίαζε, κοὐκέτ' ἦν μέλλειν ἀκμή·
εὐθὺς δὲ ναῦς ἐν νηῒ χαλκήρη στόλον
ἔπαισεν· ἦρξε δ' ἐμβολῆς Ἑλληνικὴ
ναῦς, κἀποθραύει πάντα Φοινίσσης νεὼς
410
κόρυμβ', ἐπ' ἄλλην δ' ἄλλος ηὔθυνεν ἴθυνεν δόρυ.
Πέρσαι (OCR draft) Experimental (Πέρσαι. N. Wecklein, 1885.) — 290 focus
σιγῶ πάλαι δύστηνος ἐκπεπληγμένη
κακοῖς· ὑπερβάλλει γὰρ ἥδε συμφορά,
τὸ μήτε λέξαι μήτ᾽ ἐρωτῆσαι πάθη.
295
ὅμως δ᾽ ἀνάγκη πημονὰς βροτοῖς φέρειν
θεῶν διδόντων· πᾶν δ᾽ ἀναπτύξας πάθος
λέξον καταστάς, κεἰ στένεις κακοῖς ὅμως,
τίς οὐ τέθνηκε, τίνα δὲ καὶ πενθήσομεν
τῶν ἀρχελείων, ὅστ᾽ ἐπὶ σκηπτουχίᾳ
300
ταχθεὶς ἄνανδρον τάξιν ἠρήμου θανών.
αἰαῖ, κακῶν ὕψιστα δὴ κλύω τάδε,
αἴσχη τε Πέρσαις καὶ λιγέα κωκύματα.
335
ἀτὰρ φράσον μοι τοῦτ᾽ ἀναστρέψας πάλιν,
πόσον δὲ πλῆθος ἦν νεῶν Ἑλληνίδων,
ὥστ᾽ ἀξιῶσαι Περσικῷ στρατεύματι
μάχην συνάψαι ναΐοισιν ἐμβολαῖς;
ΑΓ. ἦρξεν μέν, ὦ δέσποινα, τοῦ παντὸς κακοῦ
φανεὶς ἀλάστωρ ἢ κακὸς δαίμων ποθέν.
ἀνὴρ γὰρ Ἕλλην ἐξ Ἀθηναίων στρατοῦ
ἐλθὼν ἔλεξε παιδὶ σῷ Ξέρξη τάδε,
ὡς εἰ μελαίνης νυκτὸς ἵξεται κνέφας,
360
Ἕλληνες οὐ μενοῖεν, ἀλλὰ σέλμασιν
ναῶν ἐπενθορύντες ἄλλος ἄλλοσε
δρασμῷ κρυφαίῳ βίοτον ἐκσωσοίατο.
δ᾽ εὐθὺς ὡς ἤκουσεν, οὐ ξυνεὶς δόλον
σάλπιγξ δ᾽ αὐτῇ πάντ᾽ ἐκεῖν᾽ ἐπέφλεγεν.
εὐθὺς δὲ κώπης ῥοθιάδος ξυνεμβολῇ
ἔπαισαν ἅλμην βρύχιον ἐκ κελεύματος,
400
θεῶς δὲ πάντες ἦσαν ἐκφανεῖς ἰδεῖν.
τὸ δεξιὸν μὲν πρῶτον εὐτάκτως κέρας
ἡγεῖτο κόσμῳ, δεύτερον δ᾽ ὁ πᾶς στόλος
ἐπεξεχώρει, καὶ παρῆν ὁμοῦ κλύειν
ΑΤ. αἰαῖ, κακῶν δὴ πέλαγος ἔρρωγεν μέγα
Πέρσαις τε καὶ πρόπαντι βαρβάρων γένει.
ὦ στυγνὲ δαῖμον, ὡς ἄρ᾽ ἔψευσας φρενῶν
475
Πέρσας· πικρὰν δὲ παῖς ἐμὸς τιμωρίαν
κλεινῶν Ἀθηνῶν ηὗρε, κοὐκ ἀπήρκεσαν
οὓς πρόσθε Μαραθὼν βαρβάρων ἀπώλεσεν·
ὧν ἀντίποινα παῖς ἐμὸς πράξειν δοκῶν
τοσόνδε πλῆθος πημάτων ἐπέσπασεν.
480
σὺ δ᾽ εἰπὲ ναῶν αἱ πεφεύγασιν μόρον,
ποῦ τάσδ᾽ ἔλειπες· οἶσθα σημῆναι τορῶς;
ναῶν δὲ ταγοὶ τῶν λελειμμένων σύδην
κατ᾽ οὗρον οὐκ εὔκοσμον αἴρονται φυγήν.
στρατὸς δ᾽ ὁ λοιπὸς ἔν τε Βοιωτῶν χθονὶ
485
διώλλυθ᾽, οἳ μὲν ἀμφὶ κρηναῖον γάνος
ὦ δυσπόνητε δαῖμον, ὡς ἄγαν βαρὺς
ποδοῖν ἐνήλου παντὶ Περσικῷ γένει.
ὦ Ζεῦ βασιλεῦ, νῦν Περσῶν
535
τῶν μεγαλαύχων καὶ πολυάνδρων
στρατιὰν ὀλέσας
ἄστυ τὸ Σούσων ἠδ᾽ Ἀγβατάνων
πένθει δνοφερῷ κατέκρυψας.
πολλαὶ δ᾽ ἁπαλαῖς χερσὶ καλύπτρας
540
κατερεικόμεναι διαμυδαλέοις
δάκρυσι κόλπους
τέγγουσ᾽, ἄλγους μετέχουσαι.
αἱ δ᾽ ἁβρύγοοι Περσίδες ἀνδρῶν
ποθέουσαι ἰδεῖν ἀρτιζυγίαν,
545
λέκτρων εὐνὰς ἁβροχίτωνας,
χλιδανῆς ἥβης τέρψιν, ἀφεῖσαι,
πενθοῦσι γόοις ἀκορεστοτάτοις.
κἀγὼ δὲ μόρον τῶν οἰχομένων
αἴρω δοκίμως πολυπενθῆ.
550
1
Aeschyli Persae (OCR draft) Experimental (Aeschyli Persae. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 290 focus
σάλπιγξ δ᾽ ἀυτῆι πάντ᾽ ἐκεῖν᾽ ἐπέφλεγεν.
395
εὐθὺς δὲ κώπης ῥοθιάδος ξυνεμβολῆι
ἔπαισαν ἅλμην βρύχιον ἐκ κελεύματος,
θοῶς δὲ πάντες ἦσαν ἐκφανεῖς ἰδεῖν.
τὸ δεξιὸν μὲν πρῶτον εὐτάκτως κέρας
ἡγεῖτο κόσμωι, δεύτερον δ᾽ ὁ πᾶς στόλος
400
ἐπεξεχώρει, καὶ παρῆν ὁμοῦ κλύειν
πολλὴν βοήν „ὦ παῖδες Ἑλλήνων ἴτε
ἐλευθεροῦτε πατρίδ᾽, ἐλευθεροῦτε δέ
παῖδας γυναῖκας θεῶν τε πατρώιων ἕδη
θήκας τε προγόνων· νῦν ὑπὲρ πάντων ἀγών.“
405
καὶ μὴν παρ᾽ ἡμῶν Περσίδος γλώσσης ῥόθος
ὑπηντίαζε, κοὐκέτ᾽ ἦν μέλλειν ἀκμή.
εὐθὺς δὲ ναῦς ἐν νηὶ χαλκήρη στόλον
ἔπαισεν· ἦρξε δ᾽ ἐμβολῆς Ἑλληνική
ναῦς κἀποθραύει πάντα Φοινίσσης νεώς
410
κόρυμβ᾽, ἐπ᾿ ἄλλην δ᾽ ἄλλος ηὔθυνεν δόρυ.
τὰ πρῶτα μέν νυν ῥεῦμα Περσικοῦ στρατοῦ
ἀντεῖχεν· ὡς δὲ πλῆθος ἐν στενῶι νεῶν
ἤθροιστ᾽, ἀρωγὴ δ᾽ οὔτις ἀλλήλοις παρῆν,
αὐτοὶ δ᾽ ὑπ᾽ αὐτῶν ἐμβόλοις χαλκοστόμοις
415
παίοντ᾽, ἔθραυον πάντα κωπήρη στόλον.
Ἑλληνικαί τε νῆες οὐκ ἀφρασμόνως
κύκλωι πέριξ ἔθεινον, ὑπτιοῦτο δέ
σκάφη νεῶν, θάλασσα δ᾽ οὐκέτ᾽ ἦν ἰδεῖν,
ναυαγίων πλήθουσα καὶ φόνου βροτῶν·
420
ἀκταὶ δὲ νεκρῶν χοιράδες τ᾽ ἐπλήθυον.
φυγῆι δ᾽ ἀκόσμωι πᾶσα ναῦς ἠρέσσετο,
ὅσαιπερ ἦσαν βαρβάρου στρατεύματος·
Translations (8)
Persians Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922. (Modernized by Perseus.)) — 290-545 focus
The Persians. (OCR draft) Experimental (The Persians.. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 290 focus
I, wretched, have for a long time kept silence, utterly astounded by the evils: for this calamity is too great for me to speak, or to enquire about our sufferings. Nevertheless, it is necessary for mortals to endure afflictions, when the gods award them : and do thou compose thyself and tell us, unfolding the whole of our suffering, even though thou sigh est over the evils: who is there that hath not fallen? and whom of the leaders of the host shall we bewail, who, having been appointed to a sceptred office, by his death left his file desolate without their chief?
Alas! Alas! I hear these supreme of horrors, both a disgrace to the Persians, and a subject for shrill shriekings. But turn back again and tell me this, how great was the number of the ships of the Greeks, that they ventured to join battle with the Persian armament in the encounter of vessels?
It was some fiend, lady, or evil spirit appearing from some quarter or other that began all the mischief. For a Greek that had come from the host of the Athenians 1
, told thy son Xerxes this, that, when the gloom of murky night should come, the Greeks would not remain, but, springing on the benches of their vessels, would severally, in different directions, save their lives by stealthy flight. And he, as soon as he heard it, not aware of the stratagem of the Greek, nor ol the jealousy of the gods, publishes this order to all his captains, that when the sun should have ceased to illumine the earth with his rays, and darkness tenant the temple of the firmament, they should draw up the squadron of the ships in three lines, to guard the outlets, and the murmuring passes of the sea, and others in a circle around the isle of Ajax; so that if the Greeks should elude fatal destruction, by discovering any escape for their ships by stealth, it was decreed, that they all should be deprived of their heads. To this effect he spake from a frantic spirit; for he knew not that which was preordained of the gods. And they, without disorder, and with obedient mind, both provided supper for themselves, and the mariner lashed his oar to the well-fitted rowlock. And when the light of the sun had waned, and night had come on, every man, master of an oar, went on board his ship, and every one that had sway over arms; and one line of ships of war cheered on another line, and they make sail as each had been appointed, and all the live-long night the commanders of the ships were keeping the whole naval host occupied in sailing about. And night withdrew, and the force of the Greeks by no means made a stealthy escape in any direction. But when Day, drawn by white steeds, had occupied the whole earth, of radiance beautiful to behold, first of all a shout from the Greeks greeted Echo like a song, and Echo from the island-rock at the same instant shouted forth an inspiring cry: and terror fell on all the barbarians, baulked of their purpose; for not as in flight were the Greeks then chaunting the solemn paean, but speeding on to the fight with gallant daring of soul.
And the trumpet, with its clang, inflamed their whole line; and forthwith, with the collision of the dashing oar, at the word of command they smote the roaring brine. And quickly were they conspicuous to view. The right wing, well marshalled, led on foremost in good order, and secondly, their whole force was coming forth against us. and we could at the same time hear a mighty shout: SONS OF THE GREEKS! ON! FREE YOUR COUNTRY, AND FREE YOUR CHILDREN, YOUR WIVES, THE ABODES TOO OF THE GODS OF YOUR FATHERS, AND THE TOMBS OF YOUR ANCESTORS; NOW IS THE CONFLICT FOR THEM ALL! And sooth to say, a murmur of the Persian tongue met them from our line, and no longer was it the moment to delay, but forthwith ship dashed her brazen prow at ship. And a Grecian vessel commenced the engagement, and breaks off the whole of the figure-head of a Phoenician ship: and each commander severally directed his bark against another of the enemy's. At first, indeed, the torrent of the Persian armament bore up against them: but when the multitude of our ships were crowded in the strait, and no assistance could be given to one another, but they were struck by their own brazen beaks, and were smashing their entire equipment of oars, and the Grecian vessels, not without science, were smiting them in a circle on all sides, and the hulls of our vessels were upturned, and the sea was no longer to behold, filled as it was with wrecks and the slaughter of men. The shores, too, and the rugged rocks were filled with the dead; and every ship, as many as ever there were of the barbaric armament, was rowed in flight without order. But the Greeks kept striking, hacking us as it were tunnies, or any draught of fishes, with fragments of oars, and splinters of wrecks; and wailing filled the ocean brine with shrieks, until the eye of murky night removed it. But for the multitude of our woes,-no, not if I should recite them in order for ten days, could I complete the tale for thee. For be thou well assured of this, that there never fell in a single day a multitude of men of such number.
Alas! alas! a mighty ocean of ills has, in truth, burst upon both the Persians and the entire race of the barbarians.
O hateful demon! How hast thou then deluded the Persians in their hopes. But bitter did my son find the vengeance of renowned Athens, and those of the barbarians, whom Marathon formerly destroyed, sufficed not, for whom my son, thinking to exact atonement, drew 1
upon himself so great a multitude of sufferings. But say thou-those of the ships which esaped destruction—where didst thou leave them? knowest thou so as to tell clearly?
The commanders of the ships, indeed, which were left, tumultuously take to flight before the wind, not in good order. But the residue of the forces perished both in the land of the Boeotians—some around the fountain spring suffering from thirst, and some 2
of us exhausted by panting, pass on thence into the territory of the Phocians, and the land of Doris, and the Melian bay, where Spercheius waters the plain with kindly stream; and thence the soil of the Achaian land, and the city of the Thessalians received us, straitened for want of food: here, indeed, a great many perished both from thirst and hunger; for both these evils befel us. We came also into the land of Magnesia, and the country of the Macedonians, to the ford of the Axius, and the fenny reed of Bolbe, and to mount Pangaeus, Edonian land. And in this night God called up winter out of his season 3
, and congeals the whole stream of the sacred Strymon. And one that had aforetime believed not in the gods, then made prayer in orisons, doing reverence to earth and heaven 4
. And after that the host had ceased from offering their many invocations, it makes its passage across the ice-bound stream. And whosoever of us had sped our way before the rays of the god had been shed abroad, bath escaped; for the bright orb of the sun blazing with his beams, penetrated through the middle of the stream, warming it with its blaze. They fell, too, one upon another; and happy, in sooth, was any that most speedily broke off the breath of life. And as many as survived and attained to safety, having with difficulty made their way through Thrace with much toil 1
, having made their escape, have reached, in no great numbers, the land of their homes; so that the city of the Persians may well sigh, regretting the dearest youth of our country. These tidings are true: but I omit to tell you of many of the horrors which the god bath hurled down upon the Persians.
O daemon, hard to struggle with, how exceedingly heavy hast thou with thy feet leaped on the entire Persian race!
O sovereign Jove! now hast thou destroyed the armament of the high-vaunting and numerous Persians; and thou hast veiled in gloomy grief the city of Susa and of Ecbatana: and many virgins, rending their veils with their delicate hands, sharing in the sorrow, drench their bosoms with dense floods of tears. Our Persian matrons too, in excess of mourning, longing for the sight of the recent wedlock of their husbands, and having abandoned their couches 4
covered with elegant tapestry, the delight of their delicate youth, they sorrow with most insatiate sighs. And I, for my part, heartily take [for my theme] the melancholy fate of the departed.
LES PERSES (OCR draft) Experimental (LES PERSES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 290 focus
Ah ! quels sanglots me coûte le souvenir d'Athènes !
Hélas ! j'apprends là des malheurs sans fond, opprobres de la Perse, matière à sanglots aigus. Mais reviens en arrière et dis-moi combien de vaisseaux comptaient donc les Grecs, pour qu'ils aient songé à enga-
ger la lutte contre l'armée des Perses et à provoquer la mêlée des trières.
Ce qui commença, maîtresse, toute notre infortune, ce fut un génie vengeur, un dieu méchant,
surgi je ne sais d'où. Un Grec 10 vint en effet de l'armée athénienne dire à ton fils Xerxès que, sitôt tombées les ténèbres de la sombre nuit, les Grecs n'attendraient pas davantage et, se précipitant sur les bancs de leurs nefs,
chercheraient leur salut, chacun de son côté, dans une fuite furtive. A peine l'eut-il entendu, que, sans soupçonner là une ruse de Grec ni la jalousie des dieux, Xerxès à tous ses chefs d'escadre déclare ceci : quand le soleil aura cessé
d'échauffer la terre de ses rayons et que l'ombre aura pris possession de l'éther sacré, ils disposeront le gros de leurs navires sur trois rangs, pour garder les issues et les passes grondantes, tandis que d'autres, l'enveloppant, bloqueront l'île d'Ajax 11 ; car, si les Grecs échappent à la
male mort et trouvent sur la mer une voie d'évasion furtive, tous auront la tête tranchée : ainsi en ordonne le Roi. Un cœur trop confiant lui dictait tous ces mots : il ignorait l'avenir que lui ménageaient les dieux ! Eux, sans
désordre, l'âme docile, préparent leur repas ; chaque marin lie sa rame au tolet qui la soutiendra ; et, à l'heure où s'est éteinte la clarté du jour et où se lève la nuit, tous les maîtres de rame 12 montent dans leurs vaisseaux, ainsi que
tous les hommes d'armes 13 . D'un banc à l'autre, on
de la trompette embrasaient toute leur ligne. Aussitôt les rames bruyantes, tombant avec ensemble, frappent l'eau profonde en cadence, et tous bientôt apparaissent en pleine vue. L'aile droite, alignée, marchait la
première, en bon ordre 14 . Puis la flotte entière se dégage et s'avance, et l'on pouvait alors entendre, tout proche, un immense appel : « Allez, enfants des Grecs, délivrez la patrie, délivrez vos enfants et vos femmes, les sanctuaires
des dieux de vos pères et les tombeaux de vos aïeux : c'est la lutte suprême ! » Et voici que de notre côté un bourdonnement en langue perse leur répond : ce n'est plus le moment de tarder. Vaisseaux contre vaisseaux heurtent déjà leurs étraves de bronze. Un navire grec 15 a donné le
signal de l'abordage : il tranche l'aplustre d'un bâtiment phénicien. Les autres mettent chacun le cap sur un autre adver-
sache-le, jamais en un seul jour n'a péri pareil nombre d'hommes.
Tel est le désastre qui vient s'ajouter aux autres pour fournir matière à tes gémissements.
Non, les chefs des vaisseaux épargnés,
en toute hâte, profitant d'un bon vent, ont pris la fuite en désordre. Le reste de l'armée, sur le sol de Béotie, déjà commençait à fondre. Les uns, autour de la clarté des sources 20 , souffraient l'agonie de la soif ; les autres, à bout de souffle, tombaient sur les chemins. Pour nous, <...> 21 nous
arrivons à passer en territoire phocidien et en Doride ; nous atteignons le golfe Maliaque, où le Sperchios fait boire à la plaine son eau bienfaisante. Le pays d'Achaïe, les villes thessaliennes nous voient arriver à court de vivres. Plus
d'un meurt là et de soif et de faim : les deux maux à la fois sont maintenant les nôtres ! Nous parvenons au pays des Magnètes et à la région macédonienne, au cours de l'Axios, puis aux roseaux qui marquent le Bolbé, enfin au mont
Pangée, à la terre des Édoniens 22 ! Cette nuit-là un dieu fit naître un précoce hiver et, sur toute l'étendue de son cours, geler le Strymon sacré. Alors plus d'un, pour qui auparavant il n'était point de dieux, de lancer vœux et prières, en adorant la terre et le ciel ; et, dès que l'armée a
cessé ses invocations, commence le passage du fleuve de
.
O Zeus roi, l'heure est donc venue, où, anéantissant l'armée des Perses, des Perses altiers et
innombrables, tu as enseveli Suse et Ecbatane dans un deuil ténébreux ! Et des milliers de femmes 24 , de leurs faibles bras, déchirent leur voiles et inondent leur sein de larmes ruisselantes,
dans la douleur qui les saisit ! Et les épouses perses, mollement 25 plaintives, dans le regret de l'homme, leur jeune compagnon, disant adieu au lit mollement drapé, volupté d'une jeunesse fastueuse,
exhalent leur deuil en sanglots plus insatiables encore — cependant que moi-même, je célèbre ici le
The Persians (OCR draft) Experimental (The Persians. Robert Potter, 1779.) — 290 focus
Nought did their bows avail, but all the troops
335
In the firſt conflict of the ſhips were loſt,
The Magian Arabus, and Artames
380
From Bactra, mould'ring on the dreary ſhore
Lie low. Amiſtris, and Amphiſtreus there
Graſps his war-wearied ſpear; there proſtrate lies
Th' illuſtrious Ariomardus, long his loſs
Shall
385
Shall Sardis weep: the Myſian Siſames,
And Tharybis, that o'er the burden'd deep
Led five times fifty veſſels; Lerna gave
The hero birth, and manly grace adorn'd
His pleaſing form, but low in death he lies
390
Unhappy in his fate.
Syenneſis,
Cilicia's warlike chief, who dared to front
The foremoſt dangers, ſingly to the foes
A terror, there too found a glorious death.
395
Theſe chieftains to my ſad remembrance riſe,
Relating but a few of many ills.
Know then, in numbers the barbaric fleet
Was far ſuperior: in ten ſquadrons, each
405
Of thirty ſhips, Greece plough'd the deep; of
theſe
One held a diſtant ſtation.
Xerxes led
A thouſand ſhips; their number well I know;
410
Two hundred more, and ſeven, that ſwept the ſeas
With ſpeedieſt ſail: this was their full amount.
And in th' engagement ſeem'd we not ſecure
Of victory? But unequal fortune ſunk
Our ſcale in fight, diſcomfiting our hoſt.
415
With martial diſcipline
And prompt obedience, ſnatching a repaſt,
450
Each mariner fix'd well his ready oar.
Soon as the golden ſun was ſet, and night
Advanc'd, each train'd to ply the daſhing oar
Aſſum'd his ſeat;
in arms each warrior ſtood,
455
Troop chearing troop thro' all the ſhips of war.
Each to th' appointed ſtation ſteers his courſe;
And thro' the night his naval force each chief
Fix'd to ſecure the paſſes.
Night advanc'd,
460
But not by ſecret flight did Greece attempt
T'eſcape.
The morn, all beauteous to behold,
Drawn by white ſteeds bounds o'er th' enlighten'd
earth;
465
At once from ev'ry Greek with glad acclaim
Burſt forth the ſong of war, whoſe lofty notes
The echo of the iſland rocks return'd,
Spreading diſmay thro' Perſia's hoſts thus fallen
From their high hopes;
470
no flight this ſolemn
ſtrain
Portended, but deliberate valour bent
On daring battle; whilſt the trumpet's ſound
Kindled the flames of war.
475
But when their oars,
The Pæan ended, with impetuous force
Daſh'd the reſounding ſurges, inſtant all
Ruſh'd on in view;
in orderly array
480
The ſquadron on the right firſt led, behind
Rode their whole fleet;
and now diſtinct we heard
From ev'ry part this voice of exhortation,
"Advance, ye ſons of Greece, from thraldom ſave
485
"Your country, ſave your wives, your children
ſave,
"The temples of your Gods, the ſacred tomb
"Where reſt your honour'd anceſtors;
this day
490
"The common cauſe of all demands your
valour."
Meantime from Perſia's hoſts the deep'ning ſhout
Anſwer'd their ſhout; no time for cold delay;
But ſhip 'gainſt ſhip its brazen beak impell'd.
495
Firſt to the charge a Grecian galley ruſh'd;
Ill the Phoenician bore the rough attack,
Its ſculptur'd prow all ſhatter'd.
Each advanc'd
Daring an oppoſite.
500
The deep array
Of Perſia at the firſt ſuſtain'd th' encounter;
But their throng'd numbers, in the narrow ſeas
Confin'd, want room for action;
and depriv'd
505
Of mutual aid beaks claſh with beaks, and each
Breaks all the other's oars:
with ſkill diſpos'd
The Grecian navy circled them around
With fierce aſſault; and ruſhing from its height
510
Th' inverted veſſel ſinks: the ſea no more
Wears its accuſtom'd aſpect, with foul wrecks
And blood diſfigur'd;
floating carcaſſes
Roll on the rocky ſhores: the poor remains
515
Of the barbaric armament to flight
Ply ev'ry oar inglorious: onward ruſh
The Greeks amidſt the ruins of the fleet,
As thro' a ſhoal of fiſh caught in the net,
Spreading deſtruction:
520
the wide ocean o'er
Wailings are heard, and loud laments, till night
With darkneſs on her brow brought grateful truce,
Shou'd I recount each circumſtance of woe,
Ten times on my unfinish'd tale the ſun
525
Wou'd
Wou'd ſet; for be aſſur'd that not one day
Cou'd cloſe the ruin of ſo vaſt an hoſt.
Theſe are not half, not half our ills; on theſe
Came an aſſemblage of calamities,
That ſunk us with a double weight of woe.
Whoe'er of Perſia's warriors glow'd in prime
Of vig'rous youth, or felt their generous ſouls
Expand with courage, or for noble birth
Shone with diſtinguiſh'd luſtre, or excell'd
540
In firm and duteous loyalty, all theſe
Are fall'n, ignobly, miſerably fall'n.
O Fortune, heavy with affliction's load,
How hath thy foot cruſh'd all the Perſian race!
Aweful ſovereign of the ſkies,
660
When now o'er Perſia's numerous hoſt
Thou bad'ſt the ſtorm with ruin riſe,
All her proud vaunts of glory loſt,
Ecbatana's imperial head
By thee was wrapt in ſorrow's dark'ning ſhade;
665
Thro' Suſa's palaces with loud lament,
By their ſoft hands their veils all rent,
The copious tear the virgins pour,
That trickles their bare boſoms o'er.
From her ſweet couch up ſtarts the widow'd bride,
670
Her lord's lov'd image ruſhing on her ſoul,
Throws the rich ornaments of youth aſide,
And gives her griefs to flow without controul:
THE PERSIANS.
Her griefs not cauſeleſs; for the mighty ſlain
Our melting tears demand, and ſorrow-ſoften'd
675
ſtrain.
ANTISTROPHE.
Eschilo, I Persiani: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, I Persiani: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 290 focus
Artèmbare sbatté, di diecimila
335
cavalli duce, alle Silenie rupi:
e Dadàce, di mille, un salto a vuoto
spiccò dal bordo, d'una lancia all'urto.
Tenagone, che il primo era dei figli
di Battrïana, l'isola d'Aiace
340
flagellata dai flutti, abita.
Arsame,
Lilaio, e terzo, Argeste, intorno all'isola
di colombi nutrice, all'aspra cozzano
spiaggia coi comni, spenti.
345
Artèo, finitimo
del Nilo egizio ai fonti, Adève, e terzo
il clipeato Fàrnuco, piombarono
da un legno sol.
Criseo Matallo, capo
350
di trentamila cavalieri negri,
bagnò la rossa fitta ombrosa barba,
color mutando entro purpureo bagno.
L'arabo Mago, il battrio Artame, giacquero,
nuovi meteci, in quella terra dura.
355
Ed Amistri e Anfistrèo, che la terribile
lancia vibrava, e Arïomarde il buono
che lutto a Sardi ora procaccia, e Sísamo
misio, e Taribi che guidava navi
cinque volte cinquanta, e nacque a Lirna,
360
fulgido eroe, giace ora spento, misero,
ché non gli arrise la ventura.
E Sínnesi
re dei Cilici, il primo fra i magnanimi,
cruccio, ei da solo, agl'inimici, grande,
365
morte ebbe e gloria.
Io questi sol rammemoro
dei condottieri. Ma ben pochi sono
questi che annuncio, dei malanni molti.
Ahi!, quale ascolto vertice di mali,
370
e quale onta dei Persi ed acuti ululi!
Ma torna ancor sul tuo racconto, e dimmi
A iniziare il mal, Regina, apparve
un tristo genio, un Dèmone maligno.
395
Dalle schiere d'Atene giunse un èlleno,
e a Serse figliuol tuo narrò, che appena
la foschia scenda della notte negra,
gli Elleni, senza attender piú, sui fianchi
balzeranno dei legni, e in fuga occulta
400
chi qua chi là scamperanno la vita.
Com'egli udí, senza la frode intendere
di quell'uom, né l'invidia dei Celesti,
tali parole ai suoi navarchi volge:
che appena il sol desisterà dall'ardere
405
coi suoi raggi la terra, e buia tenebra
i sacri templi occuperà dell'ètere,
s'addensino le navi in fila triplice,
a custodire ogni sbocco, ogni tramite,
e cingano altre l'isola d'Aiace.
410
Ché se gli Elleni qualche via di fuga
nascostamente troveran pei legni,
e sfuggiranno al triste fato, tutti
i suoi navarchi mozzo il capo avranno.
Con baldo cuor queste parole disse,
415
ché non sapea ciò che apprestava il Nume.
Quelli con pronte voglie e con bell'ordine
apprestaron le cene; indi i nocchieri
ai bene adatti scalmi i remi legano.
E poi che spento fu del sole il raggio,
420
e discesa la notte, alla sua nave,
mastri d'armi e di remi, ognuno balza.
Partia la nave capitana gli ordini;
e, come cenno aveva, ognuno naviga;
e per tutta la notte i duci schierano
425
l'intera armata in ordine sul mare.
E trascorrea la notte;
e non tentarono,
donde che fosse, ascosa fuga gli Elleni.
Poi, come il dí coi suoi puledri bianchi
430
tutta occupò del fulgor suo la terra,
pria con gran rombo dalle schiere d'Ellade
suonò festoso armonioso strepito;
ed alta un'eco subito rispose
dalle isolane rupi. Sbigottirono
435
tutti, delusi dall'attesa, i barbari:
ché non di fuga era preludio, questo
sacro peana degli Ellèni: a pugna
anzi con temerario ardor rompevano.
Col suo squillo accendea tutti la tromba:
440
col sonoro concorde urto dei remi
rompèano, a tempo, i gurgiti muggenti ;
ed ecco tutti ai nostri sguardi apparvero.
Venia primo, in bell'ordine schierato,
il como destro, ed era guida. E tutta
445
lo seguiva la flotta. E un alto grido
suonar s'udiva insieme: «O figli d'Ellade,
movete, orsú, liberate la patria,
le spose, i figli liberate, e l'are
dei Numi patrî, e l'arche dei nostri avoli!
450
»
Surse di contro, dalle file nostre,
un rumorio di persïani accenti:
né d'indugi era tempo: già la nave
alla nave battea col bronzeo rostro.
455
Fu d'un navile ellèno il primo cozzo,
e sfracellò d'un legno di Fenicia
tutti gli aplustri; e nave contro nave
chi qua chi là dirigono le prore.
La gran fiumana dell'armata persa
460
resse da pria.
Ma poi che la caterva
dei legni nello stretto era stipata,
né luogo avea reciproco soccorso,
anzi l'un l'altro con i bronzei rostri
465
si percoteano, gli ordini dei remi
franti furono tutti;
e i legni ellèni
accortamente l'investiano in giro.
Rovesce andaron le carene: sotto
470
i frantumi dei legni, e sotto i corpi
insanguinati, scompariva il mare,
spiaggia e scogli eran colmi di cadaveri;
e quante navi avean le schiere barbare,
facean forza di remi, a sconcia fuga.
475
Ma, come tonni, o come pesci in rete
già stretti, gli altri con troncon' di remi,
con le schegge e i frantumi, li colpivano,
li sbranavano: e gemiti di morte
e trionfal clamore empieano il pelago,
480
sin che li ascose de la notte il volto.
Ma dir non ti potrei tutta la piena
delle sciagure, pur se il mio racconto
durasse dieci anni continui.
Sappi
485
bene questo, però: che sí gran numero
d'uomini in un sol dí mai non fu spento.
Ahi!, che gran mare di sciagure ruppe
sui Persïani e sopra tutti i barbari!
Oh Dèmone odïoso, oh!, quale inganno
tramavi ai Persïani!
Oh!, quanto amara
al mio figliuolo parve la vendetta
540
della celebre Atene! I tanti barbari
già spenti a Maratona, non bastarono!
Crede' trame vendetta il figliuol mio,
e su la fronte sua tanta di mali
moltitudine attrasse!
545
Ora tu dimmi:
dove lasciasti i legni che sfuggirono
al fato? Sai tu ben significarmelo?
I duci delle navi anche superstiti,
confusamente, senza ardire, dove
550
soffia la brezza, si volgono a fuga.
Quel che restò de le terrestri schiere,
perí nel suolo dei Beoti:
questi
travagliati da sete intorno al fiotto
555
delle sorgive: estenuati quelli,
senza anelito.
E quindi il suol di Fòcide,
e la dorica terra attraversiamo,
e il seno di Malía, dove col flutto
560
benigno i piani irriga lo Spercheo.
Quivi, stremati d'ogni cibo, il piano
li accoglieva d'Acaia, e le città
della Tessaglia.
I piú quivi morirono
565
di sete e fame: ché soffrian d'entrambe!
E alla terra Magnesia e al suol Macedone
giungemmo, sopra il valico dell'Assio,
di Bolbe sopra le palustri canne,
di Pange all'alpe, ed all'Edonia terra.
570
In questa notte un Nume suscitò
intempestivo gelo, e le fluenti
tutte agghiacciò del limpido Strimone.
Qui, tal che pria fede negava ai Numi,
allora si prostrò, la terra e il cielo
575
con le preci invocò.
Quando poi tregua
ebber le tante suppliche, l'esercito
il fiume traversò, fatto cristallo.
Ma sol chi lo varcò prima che i raggi
580
si spandesser del sole, in salvo giunse:
poiché l'orbe del sol, di raggi ardendo,
e con la vampa il tràmite bruciando,
lo liquefece a mezzo.
Oh!, fortunato
585
chi perse prima l'alito vitale!
Quei che, serbati, attinsero salvezza,
traversata la Tracia a gran fatica,
sul patrio suolo sono qui, fuggiaschi;
né molti sono.
590
Onde può Susa piangere
la sua piú cara gioventú perduta.
Il vero è questo.
Ed altri assai tralascio
mali che un Nume ai Persïani inflisse.
595
Oh!, con che greve piede, infesto Dèmone,
balzato sei sopra la persa stirpe!
O re Giove, dei Persi superbi
le fittissime schiere hai distrutte,
615
ed Ecbàtana e Susa hai coperto
con caligine densa di lutto.
Queste donne, i lor veli stracciando
con le morbide mani, partecipi
di tal doglia, cospargono il seno
620
di lagrime amare.
Con le molli querele, le spose
persïane richiaman gli sposi
e le nozze recenti;
e lasciate
625
le mollissime coltri dei talami,
voluttà di lor giovani vite,
s'addoloran con lagno perenne.
Ed anch'io dei perduti la sorte
con querela di lutto deploro.
630
Aeschylus, Persae: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Persae: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 290 focus
Taceo diu infœlix, obstupefacta
Malís.ſuperat enim hec calamitas,
Vineq loqui,neq; interrogare mala liceat.
Attamen neceſse est mortales calamitates ferre
Dijs dantibus.omnem dolorem aperiens
265
Dicito aſtans tamen, etfi luges propter mala.
Quis non occubuitsquem lugebimus.
Populi principum, qui ſub ſceptrifera potentia
Ordinatus, moriens caterua fine principe deferuit.
Heu heu, maxima mala hæc audio:
Dedecus Perſis, acuti luctus ſunt.
Sed mihi hæc narra incipiens denuò,
Quanta fuerit multitudo Græcanicarum nauium
305
Vt dignum putarint Perfico exercitui
Pugnam inferre roftratis nauibus.
Cæptum est omne malum domina.
Apparēs tandē peßimus Genius, aut malus demon.
325
Vir enim Grecus ex Athenienfium exercitu
Veniens, dixit filio tuo Xerxi hec:
Vt ſi uenirent nigra noctis tenebra,
Greci non manerent, fed ad tranſtra
Nauium irruentes, alius alià
330
Occulta fuga uitam feruaret.
Ille ftatim ut audiuit, non intelligens fraudem
Greci uiri, neq; deorum iram,
Omnibus clamat nauarchis hunc fermonem:
Quando comburens fuisradijs fol terram
335
Ceßauerit, tenebræ uerò ſolum etheris occupauerint,
Ordinate caterua nauiu, agmine triparito,
Ad custodiendum egreffus & meatus impetuosos.
Alias uerò circulo circum Aiacis inſulam,
Vi si mortem malam fugereni Greci,
340
Nauibus occultè fugam aliquam inuenientes,
Omnibus effet propofitum robur confirmare.
Talia dixit effafe ex alacritate mentis,
Nefciebat autem futura à dijs.
Ili uerò non incompte, sed obedienti mente
345
Coœnam pararunt,nautaq; uir
Religauit remi manubrium circum ſcalmum.
Postquam ſolóccidit,
Et nox uenit, omnis remi præfectus
In nauem proficifcebatur, et omnis armorú præſes,
350
Ordo ordinem hortatur longe nauis.
Nauigant uerò, quiſq; ut erat ordinatus.
Et per totam noctem traiectum conftituerunt
Nauium gubernatores, totamq; claſſem populo-
rum.
355
Et nox aduentabat, et nõualde Græcorŭ exercitus
Egreßionem occultam ulla ex parte conſtituebat.
Postquam uerò clara dies
Omnem continuit regionem lucida uisu,
Primo quidem fonitu à Græcis clamor
360
Acclamauit cantionem, carmen uerò simul
Jubilauit inſulane petre
Echo.metus omnibus Barbaris aderat,
A fententia aberrantibus.non enim ut fuge
Paana canebant grauem tunc Greci,
365
Sed ad pugnam ruentes animosa audacid,
Tuba clamore uerò omnia illa incendebat.
Statim uerò impetuoſi remi incurſu
Ferierunt falſuginem frementem ex nautarŭ iufju.
Statim omnes erant uisu confpicui:
370
Dextram quidem primum bene ordinatum cornu
Ducebat ordine, ſecundo omnis claßis
Accedebat, aderat ut audiret
Magnum clamorem: O Grecorum pueriite,
Liberate patriam, liberate uerò
375
Liberos, uxores, fanaq; patriorum deorum,
Ac monumenta maiorŭ: nunc pro omnib.fit certamen.
Attamen à nobis clamor Perſide linguæ
Contrà ibat, no amplius erat cunctandi tempus.
Statim uerò nauis encum roftrum in naui
380
Ferijt, conflictumą; inccepit Greca
Nauis, fregit omnia Phœniffesnauis,
A'plaustro alius in alium direxit hastam.
Et primò quidem impetus Perfici exercitus
Reftitit:poftquam uerò multitudo nauiŭ in angusto
385
Coacta est, auxiliŭ nullü illis inuicē aderat,
Ipfi ab ipfis concurfuroftrorum
Feriebantur, & fregerunt omnem claſſem remis a
Grecanice naues non temerè
In circulo percutiebant, fubuertebantur
390
Carine nauium, mare nec amplius licebat uidere
Fruftis nauium cruore mortalium plenum.
Littora faxa implebantur cadauerum.
Fuga uerò incompiè omnis nauis remigabat.
Quecunq erant ex exercitu barbarorum,
395
Certè tanquam thynnos, aut rete piſcium
Fracturis remorum fiue uulneribus ruderunt
Feriebant, frangebant: fletus unà cum
Eiulatu continuit pelafgicum mare,
Quoad nigra noctis oculus diremerit
400
Malorum multitudinem.neq;
fi decem dies
Cum diligentia narrarem, abfoluerem omnia tibi.
Bene hoc ſcias, nulla altera die
Tantam multitudinem hominum occubuiffe.
405
Heu heu malorű magnŭ pelagus factum est
Perfis, omni genere barbarorum.
O'moleste Deus, qui fefelliſti mente
Perfas, acerbam ultionem filius meus
Claris Athenis inuenit, neq; fufficerunt
Quos ante Maratho Barbaros interemit.
Quorum uindictam filius meus facere arbitrans,
450
Tantam multitudinem malorum adduxit.
Tu dic naues que effugerunt mortem,
Vbi illas reliquiſti:nosti ſignificare manifeste.
Ducis nauium relictarum celeriter
Iuxta stationem, inornatè eligunt fugam.
455
Exercitus reliquus in terra Bœotiorum
Perijt, partim quidem circa fontanum Ganum,
Siti laborantes, partim uerò anhelitu uacui.
Tranfiuimus in Phocenfium terram,
Et Doridum folum,& finum Meliacum, ubi
460
Sperchius irrigat campum propitio potu.
Inde nos folum terre Achaice,
Et Theßalorum oppidum egentes
Cibo fufceperunt:ibi fanè multi perierunt
Et siti fameqs:hec ambo nobis aderant.
465
Magnesiam uerò in terram, Macedonumq,
Regionem uenimus, in tranfitu Axij,
Bolbesq palustrofam arūdinem, Pangeūq; montë,
Edonidam in terram.
nocte in illa Deus
470
uerò
Tēpestate acerba concitauit:constringebatur
Fluentum cafti Strymonis.
Deos uerò qui
Antea nequaquam putauerat, tunc orabat
475
Precibus, terram cælum adorans.
Poftquam diu à precibus quieuit
Exercitus, tranfit conftrictum uadum gelu.
Et quisquis noſtrûm priusquam difpargeretur Dei
Radij conatus est tranfire, & feruatus est.
480
Lucens enim radijs fplendidus folis orbis
Tranfiuit per medium uadum, calefaciens flamma,
Cadebant inuicem:fortunatus uerò.
Qui celeriter emifit fpiritum uite.
Qui uerò reliqui affecuti erant falutem,
485
Thracia pertranfientes, uix longo labore
Veniunt fugientes non multi
In patriam terram, ut gemeret urbs
Perfarum, defiderans pubem terre.
Hec uera funt: multa uerò relinquo loquens
490
Mala, que Perfis Deus immifit.
O' multos nobis labores inferès fortuna, quam
Pedibus infilijſti omni Perfico generi.
O' Iupiter rex, Perfarum
Audacium,
510
multorum uirorum
Exercitum perdidifti,
Sufa Ecbatana
Caliginofo luctu occultasti.
Multæ uerò delicatis manibus uestes
515
Lacerantes, humidis
Lachrymis tingunt finus doloris participes.
Luctuoſe uerò Perſides uirorum
Defiderantes uidere modò coniunctionem,
Lectorumq; cubilia molliter ornata,
520
Voluptuose pubis relinquentes delectationem,
Lugent gemitibus infatiabilibus.
Et ego ob fatum abfentium
Fero manifeſtè luctuofum gemitum.
English (E. D. A. Morshead, 1908) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Persians — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 290 focus
Mute have I been awhile, and overwrought
At this great sorrow, for it passeth speech,
285
And passeth all desire to ask of it.
Yet if the gods send evils, men must bear.
( To the Messenger)
Unroll the record! stand composed and tell,
Although thy heart be groaning inwardly,
290
Who hath escaped, and, of our leaders, whom
Have we to weep? what chieftains in the van
Stood, sank, and died and left us leaderless?
Ah well-a-day! these crowning woes I hear,
335
The shame of Persia and her shrieks of dole!
But yet renew the tale, repeat thy words,
Tell o'er the count of those Hellenic ships,
And how they ventured with their beaked prows
To charge upon the Persian armament.
340
O queen, our whole disaster thus befell,
Through intervention of some fiend or fate—
1 know not what—that had ill will to us.
360
From the Athenian host some Greek came o'er,
To thy son Xerxes whispering this tale—
Once let the gloom of night have gathered in,
The Greeks will tarry not, but swiftly spring
Each to his galley-bench, in furtive flight,
365
Softly contriving safety for their life.
Thy son believed the word and missed the craft
Of that Greek foeman, and the spite of Heaven,
And straight to all his captains gave this charge—
As soon as sunlight warms the ground no more,
370
And gloom enwraps the sanctuary of sky,
Range we our fleet in triple serried lines
To bar the passage from the seething strait,
This way and that: let other ships surround
The isle of Ajax, with this warning word—
375
That if the Greeks their jeopardy should scape
By wary craft, and win their ships a road,
Each Persian captain shall his failure pay
By forfeit of his head. So spake the king,
Inspired at heart with over-confidence,
380
Unwitting of the gods' predestined will.
Thereon our crews, with no disordered haste,
Did service to his bidding and purveyed
The meal of afternoon: each rower then
Over the fitted rowlock looped his oar.
385
Then, when the splendour of the sun had set,
And night drew on, each master of the oar
And each armed warrior straightway went aboard.
Forward the long ships moved, rank cheering rank,
Each forward set upon its ordered course.
390
And all night long the captains of the fleet
Kept their crews moving up and down the strait.
So the night waned, and not one Grecian ship
Made effort to elude and slip away.
But as dawn came and with her coursers white
395
Shone in fair radiance over all the earth,
First from the Grecian fleet rang out a cry,
A song of onset! and the island crags
Re-echoed to the shrill exulting sound.
Then on us Eastern men amazement fell
400
And fear in place of hope; for what we heard
Was not a call to flight! the Greeks rang out
Their holy, resolute, exulting chant,
Like men come forth to dare and do and die!
Their trumpets pealed, and fire was in that sound,
405
And with the dash of simultaneous oars
Replying to the war-chant, on they came,
Smiting the swirling brine, and in a trice
They flashed upon the vision of the foe!
The right wing first in orderly advance
410
Came on, a steady column; following then,
The rest of their array moved out and on,
And to our ears there came a burst of sound,
A clamour manifold.— On, sons of Greece!
On, for your country's freedom! strike to save
415
Wives, children, temples of ancestral gods,
Graves of your fathers! now is all at stake.
Then from our side swelled up the mingled din
Of Persian tongues, and time brooked no delay—
Ship into ship drave hard its brazen beak
420
With speed of thought, a shattering blow! and first
One Grecian bark plunged straight, and sheared away
Bowsprit and stem of a Phoenician ship.
And then each galley on some other's prow
Came crashing in. Awhile our stream of ships
425
Held onward, till within the narrowing creek
Our jostling vessels were together driven,
And none could aid another: each on each
Drave hard their brazen beaks, or brake away
The oar-banks of each other, stem to stern,
430
While the Greek galleys, with no lack of skill,
Hemmed them and battered in their sides, and soon
The hulls rolled over, and the sea was hid,
Crowded with wrecks and butchery of men.
No beach nor reef but was with corpses strewn,
435
And every keel of our barbarian host
Hurried to flee, in utter disarray.
Thereon the foe closed in upon the wrecks
And hacked and hewed, with oars and splintered planks,
As fishermen hack tunnies or a cast
440
Of netted dolphins, and the briny sea
Rang with the screams and shrieks of dying men,
Until the night's dark aspect hid the scene.
Had I a ten days' time to sum that count
Of carnage, 'twere too little! know this well—
445
One day ne'er saw such myriad forms of death!
Woe on us, woe! disaster's mighty sea
Hath burst on us and all the Persian realm!
Out on thee, Fortune! thou hast foiled the hope
And power of Persia: to this bitter end
My son went forth to wreak his great revenge
On famous Athens! all too few they seemed,
Our men who died upon the Fennel-field!
495
Vengeance for them my son had mind to take,
And drew on his own head these whelming woes.
But thou, say on! the ships that 'scaped from wreck—
Where didst thou leave them? make thy story clear.
The captains of the ships that still survived
500
Fled in disorder, scudding down the wind,
The while our land-force on Boeotian soil
Fell into ruin, some beside the springs
Dropping before they drank, and some outworn,
Pursued, and panting all their life away.
505
The rest of us our way to Phocis won,
And thence to Doris and the Melian gulf,
Where with soft stream Spercheus laves the soil.
Thence to the northward did Phthiotis' plain,
And some Thessalian fortress, lend us aid,
510
For famine-pinched we were, and many died
Of drought and hunger's twofold present scourge.
Thence to Magnesia came we, and the land
Where Macedonians dwell, and crossed the ford
Of Axius, and Bolbe's reedy fen,
515
And mount Pangaeus, in Edonian land.
There, in the very night we came, the god
Brought winter ere its time, from bank to bank
Freezing the holy Strymon's tide. Each man
Who heretofore held lightly of the gods.
520
Now crouched and proffered prayer to Earth and Heaven!
Then, after many orisons performed,
The army ventured on the frozen ford:
Yet only those who crossed before the sun
Shed its warm rays, won to the farther side.
525
For soon the fervour of the glowing orb
Did with its keen rays pierce the ice-bound stream,
And men sank through and thrust each other down—
Best was his lot whose breath was stifled first!
But all who struggled through and gained the bank,
530
Toilfully wending through the land of Thrace
Have made their way, a sorry, scanted few,
Unto this homeland. Let the city now
Lament and yearn for all the loved and lost.
My tale is truth, yet much untold remains
535
Of ills that Heaven hath hurled upon our land.
Spirit of Fate, too heavy were thy feet,
Those ill to match! that sprang on Persia's realm.
Zeus, lord and king! to death and nought
Our countless host by thee is brought.
560
Deep in the gloom of death, to-day,
Lie Susa and Ecbatana:
How many a maid in sorrow stands
And rends her tire with tender hands!
How tears run down, in common pain
565
And woeful mourning for the slain!
O delicate in dole and grief,
Ye Persian women! past relief
Is now your sorrow! to the war
Your loved ones went and come no more!
570
Gone from you is your joy and pride—
Severed the bridegroom from the bride—
The wedded couch luxurious
Is widowed now, and all the house
Pines ever with insatiate sighs,
575
And we stand here and bid arise,
For those who forth in ardour went
And come not back, the loud lament!
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 290 focus
Schon lange schweig' ich Arme, durch das schwere Leid
Betäubt: so ungeheuer ist das Mißgeschick,
Und drängt zurück die Rede, hemmt der Frage Lauf.
Doch muß der Mensch die Schmerzen, die der Götter Rath
275
Verhängt, ertragen. Ganz enthülle, denn das Leid,
Und ob das Herz auch seufze, dennoch sprich gefaßt:
Wer blieb am Leben? Welchen Fürsten müssen wir
Betrauern? Wer mit hohem Feldherrnstabe fiel,
Und ließ die führerlose Schaar verwaist zurück?
280
Weh, weh! Der Leiden höchstes hast du mir enthüllt,
Der Perser Schmach, den Jammer, lauter Klage werth!
Doch zum Beginne wiederum zurückgewandt,
315
Sprich, welche Zahl von Schiffen sandte Hellas aus,
Daß sie die Kühnheit hatten, mit dem Perserheer
Sich stolz zu messen in der Schiffe wildem Kampf?
Des ganzen Leids Urheber war ein feindlicher
335
Fluchgott, ein Dämon, Herrin, der im Zorn erschien.
Ein Mann aus Hellas' Volke kam vom Heer Athens
Daher zu Xerxes, deinem Sohn, und meldete,
Sobald die Nacht in schwarzem Dunkel angenaht,
Nicht säumten Hellas' Söhne dann, nein, würden flugs
340
An Bord sich stürzen, Andre je auf anderm Weg
Das Leben sich zu retten in geheimer Flucht.
Als Xerxes das vernommen, gleich (er ahnte nicht
Den Trug des fremden Mannes noch der Götter Neid,)
Verkündet er der Schiffe Führern allzumal :
345
Wann Helios der Erde seiner Flamme Strahl
Entrückt, und Dunkel eingehüllt des Aethers Hain,
Dann soll' ein Schiffsgeschwader in drei Ordnungen
Ausgäng' und Pfade hüten, die das Meer durchzieh'n,
Und andre rings um Ajas' Inselland sich reih'n;
350
Entrönnen Hellas' Söhne dann dem Untergang,
Ausweg gewinnend etwa durch geheime Flucht,
So büße jeder Führer ihm mit seinem Haupt.
So sprach er stolz in allzukühner Zuversicht;
Ihm ahnte nicht, was Götter über ihn verhängt.
355
Die Männer, wohlgeordnet flugs, bereiteten
Das Mahl, gehorsam seinem Ruf, und jeglicher
Der Fergen band sein Ruder um den Riemenpflock.
Doch als der Sonne jüngster Strahl erloschen war,
Und Nacht heraufzog, eilte, was die Ruder schwang,
360
Und was die Waffen führte, nach dem Schiffe hin,
Und einem Schiffsgeschwader rief das andre zu.
Sie fahren, sowie Jeder angewiesen war;
Die ganze Nacht durch halten auf rastloser Fahrt
Der Schiffe Führer alles Volk im Dienste wach.
365
Die Nacht entschwand, und wahrlich Hellas' Kriegerheer
Versuchte nirgend ingeheim davonzuflieh'n.
Doch als der Tag auf glänzendweißem Roßgespann
Die ganze Landschaft sonnenhell erleuchtete;
Da scholl von Hellas' Volke Lärm wie freudigen
370
Gesanges heller Jubel, und mit lautem Ruf
Vom Felseneiland jauchzte nach der Widerhall.
Furcht überkam der Perser Herzen allzumal,
Die so getäuscht sich sahen; denn nicht als zur Flucht
Erhoben Hellas' Söhne stolzen Schlachtgesang,
375
Nein, kühn zum Kampf zu stürzen heißentbrannten Muths,
Und Alles dort entflammte Kriegsdrommetenschall.
Sofort die Woge schlugen sie mit rauschender
Seeruder gleichgemess'nem Schwung dem Takte nach;
Da tauchten Alle plößlich auf vor unserm Blick.
380
Voran in wohlgeschloss'nen Reih'n erschien zuerst
Der rechte Flügel, hinter ihm in stolzem Zug
Die ganze Flotte; ringsumher erscholl zugleich
Vielfacher Rus: „Auf, Hellas' Söhne, stürmt zur Schlacht,
Befreit die Vatererde, Kinder, Gattinnen,
385
Befreit der Heimatgötter alten Siß, befreit
Der Ahnen Gräber! Jetzt um Alles gilt der Kampf!"
Nun auch von uns, von Perserzungen wogte laut
Geschrei entgegen; nimmer war zu ſäumen Zeit.
Schiff bohrt' in Schiff den erzbewehrten Schnabel ein;
390
Es war ein Schiff aus Hellas, das den Sturm begann,
Und einem Tyrer allen Schmuck vom Steuer brach.
Nun stürmte jeder Führer auf ein andres Schiff.
Anfänglich hielt des Perserheeres Woge Stand;
Doch als in engem Raume dicht der Kiele Schwarm
395
Sich drängte, Keiner Keinem mehr zu Hülfe war,
Sie selbst mit eigner Schnäbel erzbewehrtem Zahn
Sich schlugen, da zerbrachen alle Ruderreih'n,
Und Hellas' Schiffe stürmten wohlbedächtig an,
Ringsher um uns sich werfend; unsrer Schiffe Rumpf
400
Schlug um, die See war nirgend mehr sichtbar dem Blick,
Von Wrack und Scheitern wimmelnd und Erschlagenen,
Und Leichen deckten Klippen und Gestad' umher.
Verworren fliehend stürmten nun die Schiffe fort,
Soviel noch übrig waren aus dem Perserheer.
405
Doch jene schlugen, spießten sie, Thunfischen gleich
Und anderm Nezesfange, mit zerbrochenem
Gebälk' und Rudertrümmern; Angstgeschrei zugleich
Durchscholl mit bangem Wehgeheul weithin das Meer,
Bis uns das Auge schwarzer Nacht dem Feind entzog.
410
Des Leides Fülle, wenn ich auch zehn Tage noch
Dir forterzählte, nimmermehr erschöpft' ich sie;
Denn glaube, niemals wurde noch an Einem Tag
Solch ungeheure Menschenzahl des Todes Raub.
Weh uns! Ein Meer von Leiden brach mit Macht herein
415
Auf Persis' Land und alle Völker Asia's.
Verhafter Dämon, wie betrogst du Persis' Volk!
Wie bitter wurde meinem Sohn die Rache doch
455
An Pallas' hohem Volke! Nicht genügte, was
Von Persis' Heeren Marathon hinweggerafft!
Ihr Blut zu rächen hoffte jetzt mein Sohn und zog
So schweren Jammers Uebermaß auf sich herab!
Doch sprich, die Schiffe, die dem Untergang entfloh'n,
460
Wo blieben diese? Weißt du mir genau Bescheid?
Der Schiffe Führer, welche sich gerettet, floh'n,
Dem Winde folgend, ungestüm in wilder Flucht.
Des Heeres Rest ging unter im Böoterland;
Ein Theil erlag am silberhellen Labequell
465
Vor Durst verschmachtend; wir, von athemlosem Lauf
Erschöpft, gelangten fliehend in der Phoker Land,
In Doris' Auen und zu Melis' Busen, wo
Spercheios' Flut die Gauen mildbefruchtend tränkt.
Sofort von hier aus nahmen uns Thessalia's
470
Gefild', Achäa's Fluren auf, da Speisen uns
Bereits gebrachen; dort erlag der größ're Theil
Dem Durst, dem Hunger; denn vereint war Beides hier.
Magnesia's Gefilde dann erreichten wir
Und Makedonia's, auch die Furth des Axios,
475
Auch Bolbe's sumpfig Röhricht, auch Pangäos' Berg
Im Land Edonis. Doch in dieser Nacht erregt
Ein Gott zur Unzeit Wintersturm, in Eis erstarrt
Ringsher des Strymon heilig Bett, und wer zuvor
Die Götter Nichts geachtet, rief mit Einem Mal
480
In tiefer Andacht betend Erd' und Himmel an.
Nachdem das Heer die Götter brünstig angefleht,
So schritt's hinüber durch den eisumstarrten Strom.
Und Jeder war gerettet, der zum Strande kam,
Bevor des Gottes Strahlen sich verbreiteten.
485
Denn Helios, in flammenheller Scheibe Glanz,
Schmolz bald des Eises Decke durch mit heißer Glut.
Jezt auf einander stürzten sie; traun, glücklich war,
Wem schnell in kurzem Kampfe riß des Lebens Hauch.
Die, welche noch nachblieben und sich retteten,
490
Durchwandern Thrake mühevoll mit vieler Noth,
Und nah'n, dem Tod entflohen, keine große Zahl,
Dem Herd des Heimatlandes, daß die Perserstadt
Sehnsüchtig um des Landes schönste Blüte klagt.
Das ist die Wahrheit; doch verschwieg ich vieles noch
495
Des Leides, das den Persern auferlegt ein Gott.
O grauser Gott, mit allzuschwerem Tritte sprang
Dein Fuß auf Persis' Nacken, traf mein ganzes Volk!
Allwaltender Zeus, nun hast du das Heer,
Das trokig, unzählbar zog in den Kampf,
515
Uns Persern vertilgt,
Hast Susa's, hast Ekbatana's Burg
In nächtliche Trauer begraben!
O wie manche der Frau'n, mit zärtlicher Hand
Sich den Schleier vom Haupt abreißend, beneßt,
520
Von dem Jammer gebeugt,
Mit strömender Zähre den Busen!
Manch persisches Weib, in sehnendem Gram
Süßklagend um Ihn, dem sie kaum sich vermählt,
Und des duftenden Lagers Wonnegenuß,
525
Dem Entzücken der Jugend, schmerzlich entrückt,
Seufzt auf in unendlicher Trauer. 3
Auch mein Lied strömt in Klage sich aus
Um das Jammergeschick der Gefall'nen,

Notes on the current edition

Persians

1. βλέπει φάος schol. ad Ar. Ran. 1060: φάος βλέπει codd.
2. ἵππους (rasura in ἵππου factum) M
3. ἀριστεὺς Blomfield: ἄριστος codd.
4. δινούμενοι Wecklein: νικωμένοι codd.
5. Φερεσσάκης Bothe: φρεσεύης M: φερεσσεύης recc.
6. πυρσὴν Porson: πυρὰν M, πυρρὰν m
7. πορφυρᾷ Porson: πορφυρέα M
8. v. ob metrum inusitatum suspectus, fort. iniuria
9. ἔπαρχος V: ἄπαρχὸς M
10. τοσόνδε ταγῶν Weil: τοιῶνδ᾽ ἀρχόντων codd.
11. νῦν m 1 recc.: om. M
12. δ᾽ recc.: om. M
13. δὲ recc. aliquot: δὴ M cett.: τι Turnebus
14. βάρβαρον Heath: βαρβάρων codd.
15. ὑπέρκοποι Wakefield: ὑπέρκομποι codd.
16. λειφθῆναι recc.: ληφθῆναι M
17. paragrapho praefixa alii personae tribuunt codd.: recte nuntio continuavit Schütz
18. μενοῖεν Monk: μένοιεν codd.
19. ἐπενθορόντες G V: ἐπανθορόντες M recc.
20. μὲν στῖφος Brunck: στῖφος μὲν M G recc.
21. τ᾽ add. Scaliger
22. δ᾽ M
23. om. M, in margine add. m
24. δ᾽ postea add. M
25. νυν V: νῦν M
26. θ᾽ Blomfield: δ᾽ codd.
27. ὑφ᾽ αὑπῶν recc.: ὑπ᾽ αὐτῶν M
28. ἐμβόλοις Stanley: ἐμβολαῖς codd.
29. ἀκόσμῳ rec.: ἀκόσμως codd. cett.
30. οἰμωγὴ recc.: οἰμωγῆς M
31. στοιχηγοροίην recc.: στοιχοιγαροίην ( ο supra α scr.) M
32. μηδάμ᾽ recc.: μὴδ᾽ ἂν M
33. τοσουτάριθμον rec. et schol.: τοσοῦτ᾽ ἀριθμὸν M
34. ἔρρωγεν rec.: ἔρρω.ται (correctum in ἔρρωγε m 1) M
35. νῦν M
36. τῆσδ᾽ ἔτ᾽ rec.: τῆσδέ τ᾽ M G recc.
37. αἰσχρῶς M G V P: οἰκτρῶς rec.
38. ὅταν] ὅτ᾽ ἐκ Elmsley: frustra
39. ὤλλυσαν recc.: ὄλλυσαν M sed v. ad 13
40. εὐαγῆ iniuria suspectum
41. ἵησ᾽ Robortello: ἴησ᾽ M: ἤιξ᾽ recc.: ἤισσ᾽ G. C. W. Schneider
42. στένειν πάρα Dindorf: παρὰ (mutavit in πάρα m) στένειν M
43. ἀπήρκεσαν recc.: ἀπήρκεσε M
44. τοσόνδε recc.: τοσῶν δὲ M
45. αἳ ... τάσδ᾽] οἳ ... τούσδ᾽ Thurot, quem frustra probant edd.
46. γε Robortello: δὲ codd.
47. αἴρονται Elmsley: αἰροῦνται M: αἱροῦνται recc.
48. πόλεις L. Schiller: πόλις M: πόλισμ᾽ recc.
49. ηὐτύχει Paley: εὐτυχεῖ M V: εὐτυχὴς recc. plerique
50. ἐνήλλου recc.: ἐνήλου M G
51. οἲ ᾽γὼ Porson: οῖ ἐγὼ M: οἲ ἐγὼ recc.
52. ὑμᾶς recc.: ἡμᾶς M
53. πιστοῖσι recc.: πιστοῖς M
54. καί τι recc.: κέτι M προσθῆται (sed pravo accentu) Turnebus: πρόσθητε codd.
55. μὲν add. Schütz
56. ἀταλαῖς V recc.: ἀπαλαῖς M: ἁπαλαῖς recc.
57. in fine v. μητέρες οἰκτραὶ add. Dindorf

Commentary

Critical apparatus to The Persians (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Persians.) focus

290. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-231

κεἰ:
καὶ εἰ
, superscripto ad
καὶ
a sec. manu
κ
, M.
εἰ
Rob. στένεις:
στένοις
Par. N. Ald. Rob.

292. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-232

ἀρχελείων:
ἀρχελείων
, sic, supra scripta glossa
λαῶν ἀρχόντων
, M.
ἀρχελείων
G. Vit. Lips. et ceteri, ut videtur, omnes praeter ed. Rob. in qua
ἀρχελάων
est.
Ἀρχέλειος
pariter ac Minervae nomen
ἀγελεία
a voce
λεία
deductum est, quod etsi praedam ex armentorum gregibus constantem plerumque significat, tamen etiam simpliciter de gregibus dicitur, ut apud Sophoclem Ai. v. 26. Hesychius
λείη, ἡ τῶν θρεμμάτων ἀγέλη
. Eodem pertinent apud eundem
λήϊτα, κτήνη
, οι
ληΐη, προνομία, οἰκονομία, βοσκήματα
. Intelligendi sunt igitur ductores gregum, quemadmodum Apollonius in lexico Homerico scribit,
ἀγελείην, λείας ἄγουσαν, οἷον λάφυρα. ἔνιοι δέ, ἄγουσαν τοὺς ἐπὶ πόλεμον ὄχλους
, recte ille de hoc quidem nomine addens
βέλτιον δὲ τὸ πρότερον
. ἐπὶ σκηπτουχίᾳ:
ἐπὶ σκηπτουχίᾳ ταχθεὶς
aut praefectum eunuchorum aut aliquem ex illis corporis custodibus significat. Hoc posterius probabilius videtur, quod omnes isti eunuchi
σκηπτοῦχοι
appellabantur: v. Xenoph. Cyrop. VII. 3, 16. VIII. 1, 38. 3, 15.

293. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-233

ἄνανδρον:
ἄναρχον
sola ed. Rob. Ceteri libri, quod sciam, omnes recte
ἄνανδρον
. Dictum hoc est de eo quod deserta a morientibus acie consequitur. Similiter Sophocles Oed. R. v. 58.
ἔρημος ἀνδρῶν μὴ ξυνοικούντων ἔσω.
ἠρήμου:
ἠρήμα
Lips. Idem et Mosc.
θανεῖν
, uterque supra scripto
ών
.

294. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-234

βλέπει φάος: Scholiastes Aristophanis ad Ran. v. 1060. hunc versum afferens habet
βλέπει φάος
, quam scripturam lectioni librorum Aeschyli omnium
φάος βλέπει
praeferendam iudicavi, quod hic aperte melior est ordo verborum, vocabulo
βλέπει
, in quo primaria vis est, primarium locum obtinente. Et quum saepissime
φάος
ultimum in versu locum occupet, tum in formula
βλέπειν φάος
id fieri videmus. Supra v. 258.
καὐτὸς δ᾽ ἀέλπτως νόστιμον βλέπω φάος.
Scriptor Rhesi v. 971.
ἀνθρωποδαίμων κείσεται βλέπων φάος.
Ceterum magna est ars poetae in iis quae nuntius dicit: qui consternatus adhuc clade primo id quod summum erat, regem salvum esse, paucis verbis profligat; deinde, ut solent qui in re nova magnaque initium narrandi invenire nequeunt, plurima raptim et confuse comprehendit; tum denique, tranquillior factus, rem omnem ordine exponit.

295. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-235

δώμασιν:
δόμοισι
G. aliique nonnulli.
δώμοισι
, mutato
ω
in
ο
, Vit.
δώμασι
Lips. Ald. Rob. Turn. In Lips. γρ.
δόμοισι
supra scriptum.
δώμασιν
M.

296. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-236

ἦμαρ:
ἦμαρ
M. Rob. μελαγχίμου:
μελαγχείμου
Ven. A. Ald. Rob.

297. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-237

ἵππου: Post
ἵππου
unius litterae litura in M.

298. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-238

στύφλους: Libri
στύφλους
. Brunckius
στυφλούς
. V. ad v. 80. παρ᾽ ἀκτὰς:
παρ' ἀκταῖς
Lips.
παρακταῖς
Mosc. Σιληνιῶν:
σιληνιῶν
M.
σιληνίων
Mosc. Ceteri
σιληνιῶν
. Scholiastes
Σιληνίαι αἰγιαλὸς Σαλαμῖνος τῆς λεγομένης Τροπαίου ἄκρας, ὡς Τιμόξενος ἐν τῷ περὶ λιμένων φησί
. Sic M. Hesychius
Σιληνίαι, τῆς Σαλαμῖνος, πλησίον τοῦ λεγομένου Τροπαίου
.

299. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-239

χιλίαρχος: 1η
χιλίαρχος
lituram post
χι
habet M.
χιλιάρχης
ex corr. G. antea
χιλίαρχος
. Δαδάκης:
δαρδάκης
Lambeth. Par. K. πληγῇ:
πληγείς
Par. N. et Vit. sed Vit. supra scripto
η
.

300. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-240

ἀφήλατο:
ἀφήλλατο
Vit. Lips. paucique alii et Ald.

301. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-241

Τενάγων:
τανάγων
Ven. A. Ox. Ald.
τενέγων
Rob. ἀριστεύς:
ἀριστεὺς
Blomfieldius. Libri
ἄριστος
. Βακτρίων:
βακτηρίων
Lips. ιθαγενής:
ἰθαιγενὴς
M. Ven. B. Rob. Ceteri
ἰθαγενής
.

302. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-242

θαλασσόπληκτον:
θαλασσόπληκτον
, supra adscripto ad penultimam syllabam
αγ
, Ven. B.
θαλασσόπλακτον
Ven. A. et aliquot alii.
θαλασσόπλακτον
Par. C. H. νῆσον:
νῆσος
Par. G.
πόλει
G. Adolphus Emperius in Actis soc. Graecae I. p. 363. scribendum coniecit
σποδεῖ
. Non probo.

303. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-243

κἀργήστης:
καργήστης
M.
καργήστρης
G.
καργίστης
Vit.
κάργιστης
Lips.

304. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-244

οἵδ᾽:
οἵ
M.
οἵδ'
Lips. πελειοθρέμμονα: Ad finem versus γρ.
σαλαμῖνα
supra scriptum in Lips. Intelligit Salaminem scholiastes. Hesychius
πελειοθρέμμονα νῆσον
in lexico suo posuit, cui addita est aliena ab his verbis adnotatio
Ἀριστοτέλης φησὶ διαφέρειν περιστερὰς καὶ πελειάς
. Sed referendum huc est quod modo corrupte apud eum scriptum est
πελεστόθρην νῆσον, τὴν Σαλαμῖνα
. Salaminem anates potius quam columbas aluisse Butlerus ex Eustathio p. 284, 44. colligit. Stanleius quod columbas summa cura ibi nutritas existimavit, quum ex Homero discatur eam insulam Veneri sacram fuisse, negligenter inspexerat hymnum minorem Veneris (X), in quo Cypriam Salaminem respici apertum est,
χαῖρε θεὰ Σαλαμῖνος ἐὐκτιμένης μεδέουσα καὶ πάσης Κύπρου.
Equidem apud Aeschylum, praesertim praegressa modo mentione Salaminis, unam ex adiacentibus parvis insulis intelligendam puto.

305. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-245

κύρισσον:
κύρισσον
cum coronide Brunckius. V. praef. ad Eur. Bacchas p. XIII.

306. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-246

γειτονῶν:
γειτόνων
Ald. Rob. et ante correctionem M. Vit.
γείτονες
, sed adscripto γρ.
ων
, Cantabr. 1. Αἰγυπτίου:
αἰγυπτίαι
, ad ultimam litteram supra adscripto
ου
, Lips. Mosc.
αἰγυπτίου
Par. N. et adscriptum in Par. B.

307. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-247

Ἀδεύης:
ἀδεύης
ut ceteri Lips. sed supra scriptum γρ.
ἀδάης
. Eo pertinere videtur quod in G. supra scriptum est,
πλήρης
, quamquam hic quoque codex
ἀδεύης
habet. Φερεσσεύης:
φερεσσεύης
Cantabr. 1. Lambeth. Par. A. B. C. N.
φερεσέυης
Cantabr. 2.
φερεσεύης ὁ
Ven. B.
φεσεσσεύης
G.
φαρεσσεύης
Par. K.
φερεσέβης
Ald.
Φερεσσέβης
Turn.
φρεσεύης
M. Mosc.
φρεσσεύης
Vit.
φρεσέβης
, mediae syllabae in
ε
vel contra mutato, Lips. γρ.
φερεσκεύης
supra adscriptum in Lips.
φρεδεύης
Rob.

308. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-248

Φαρνοῦχος, οἵδε ναὸς ἐκ μιᾶς πέσον:
καὶ φαρνοῦχος
Ven. A. Ox. Par. G. Ald.
καὶ φανοῦρχος
Rob.
οἵ τε
M. Vit. Lips. Par. C. N. aliique et Rob. Ex Par. B.
οἵγε
, supra scripto ad prius vocabulum γρ.
οἵτε
, notavit Bekkerus.
οἵ γ' ἡ
Cantabr. 1. Par. H.
οἵδε
G. Ald. Tum
ναὸς ἐκ μιᾶς πέσον
libri, nisi quod
νηὸς
habet Par. H. et Turn.
ναὸς
supra scripto
η
Vit. Cantabr. 1.
νεὼς
Ald. Rob.
πέσαν
G. Par. C.
πεσὼν
ante corr. M. Vauvillersius ad Soph. Phil. 374. vol. II. p. 47. scribendum coniecit
οἵδε ναὸς ἔπεσον ἐκ μιᾶς
, idque Porsono aliisque placuit. Sed hoc ingrato verborum ordine corrumpuntur numeri. Scribendum putavi
οἵδε ναὸς ἓν μιᾶς πέσος,
hi unius navis iactura fuerunt.

309. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-249

Μάταλλος:
μάταλλος
M. Vit.
μάταλος
Lips. Mosc.
μάτταλος
Ald.
μέταλλος
G.
μέταλλος
Ven. B. Par. C. L. Rob. Turn.

311. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-250

πυρσὴν:
πυρσὴν
Porsonus.
πυρσὰν
M. et plerique, ut videtur, codices et Turn.
πυρσὰν
G. Vit. Lips. Cantabr. 1. Mosc. Par. C. Ald. Rob. δάσκιον:
δάσκειον
M. G. Lips. Mosc.

312. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-251

ἔτεγγ':
ἔταγ'
Lips. πορφυρᾷ:
πορφυρέᾳ
M. Ceteri
πορφυρέᾳ
. Porsonus
πορφυρᾷ
. Sed videntur tragici a forma
πορφυροῦς
, ut vulgaris sermonis propria, abstinuisse, ideoque contractionem praetulisse eam in qua leviter audiretur
ε
, ita ut non efficeret syllabam. Non obstant versus ex Stheneboea Euripidis ab Athenaeo p. 421. F. allati, ubi
βιὸς δὲ πορφυροῦς θαλάσσιος
valde torsit criticos. Scribendum est enim
βίος δὲ πορφυρεὺς θαλάσσιος
. Loquitur, ut reliqua ostendunt, piscator, quem quo minus dubites unum ex illis intelligendum esse, qui
πορφυρεῖς
, captores purpurarum, vocabantur, facit alius Euripidis locus in Iph. Taur. v. 262.
ἦν τις διαρρὼξ κυμάτων πολλῷ σάλῳ κοιλωτὸς ἀγμός, πορφυρευτικαὶ στέγαι.

313. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-252

Μάγος:
μάγος
M. G. Vit. Lips. Ven. A. Rob. Accentum correxit Turn.
μάγος
Ald. Magos gentem esse circa Mediam Stanleius docuit ex Herodoto I. 101. et Stephano Byzantio in v.
Μαρία
. Addi poterat Plinius H. N. VI. 26 (29). Ἄραβος:
ἄραβος
M. Vit. Lips. Ven. B. Turn.
ἄραβος
Ven. A. Ox. Ald. Rob.
ἄραβος
G. Par. B. Ἀρτάμης:
ἀρτάμης
Lips. Ald. Turn. sed in Lips. γρ.
ἀρσάβης
supra adscriptum.
ἀρσάκης
Rob.
ἀρτάβης
M. G. Vit. Par. K. L. sed in Vit.
β
a sec. manu in litura scriptum, in M. puncto notatum.
ἀρσάκης
Cantabr. 1.

314. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-253

NA: Hunc versum post sequentem collocant Vit. Lips. sed in Vit. error additis numeris correctus.
σκληρᾶς:
σκαληρᾶς
, sed supra γρ.
σκληρᾶς
, Vit.
μέτοικος:
ἔποικος
G. Lips. aliique nonnulli.
κατέφθιτο:
κατέφθιτο
, supra scripto
κ
, Lips.

315. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-254

Ἄμηστρις:
Ἄμηστρις
Brunckius.
ἄμηστρις
M. Par. A. B. edd. ante Brunckium.
ἀμίστρις
Vit. Lips.
ἀμίστρης
G. Ven. A. Par. L. V. ad v. 22. Ἀμφιστρεύς:
ἀμιστρεύς
Lips.
ἀμφιτρεύς
Par. C.

316. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-255

Σάρδεσιν:
σάρδεσιν
M. Lips.
σάρδεσι
G. Vulgo
Σάρδεσι
.
Hunc versum, quod quartam a fine syllabam in vocabuli exitu longam habet, depravatum esse existimavit Porsonus in supplemento praefationis ad Hecubam p. XXXV. simulque eam suspicionem alio firmare studuit argumento. Ariomardus, inquit, supra 38. Thebarum praefectus erat. Cur igitur Sardibus luctuosa esset eius mors? Hoc, ut opinor, sentiens scholiastes addit,
πατρὶς γὰρ αἱ Σάρδεις αὐτῷ
. Sed potius existimo versum unum vel plures excidisse, ubi Sardium praefectus, fortasse Mitragathes vel Arceus, nominaretur.
νωμῶν, ὅ, τ᾽ ἐσθλὸς Ἀριόμαρδος...
Σάρδεσι πένθος παρασχών.
Expleat hiatum, si potest, sagax lector; sed id simul curet, ut verbum
Ἀριόμαρδος
vocalis sequatur. Ipse postea sic explevit,
νωμῶν, ὅ,τ᾽ ἐσθλὸς Ἀριόμαρδος *Σαρδέων
βολαῖσι πιστός, Μιτραγάθης τε* Σάρδεσι
πένθος παρασχών.
Sed nomen proprium, ut aliis in rebus, ita hoc quoque in genere idoneam excusationem suppeditat. Repugnantia autem illa circa patriam Ariomardi nulla prorsus est, si scholiastam, recte et prudenter monentem, audire voles. Nam, ut satis ex Herodoto intelligi potest, non suis quisque popularibus erat praefectus, nisi qui inferioris ordinis duces erant, uti VII. 96. 97. narrat, sed ut quisque apud regem vel generis propinquitate vel gratia dignissimus censebatur, ita ei alia atque alia committebatur provincia. Quamobrem etsi Herodotus VII. 67. 68. duos in exercitu Persarum memorat Ariomardos, tamen Aeschylum, qui nullo eos nomine distinguit, sed semper ut de uno loquitur, unum eundemque ubique in mente habuisse certissimum est. Qui si Sardibus natus Aegyptiis praefuit, tantum abest ut non recte dicatur Sardibus luctuosus obisse, ut, si haec esset repugnantia, simul duo alii loci in eandem vitii suspicionem inciderent. Nam ipse ille quem Porsonus commemorat Arceus vel Arcteus, qui v. 45. dux vocatur Lydorum qui Sardibus advenerant, v. 306. dicitur
πηγαῖς Νείλου γειτονῶν Αἰγυπτίου
. Non videtur enim dubitari posse quin utroque loco de eodem viro sermo sit. Susiscanes autem, ab Nilo secundum v. 35. profectus, infra v. 934.
Βάτανα
dicitur reliquisse. Quare maneat posthac Aeschyli Ariomardo et imperium Aegyptiorum et patria Sardes.

317. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-256

Σεισάμης:
σεισάμης
M. Par. B. et ut videtur Par. A.
σησάμης
Vit. Par. N. et sic Brunckius ex v. 956.
σισάμης
G.
εἰσάμης
Ven. B.
σισάρμης
Lips. Cantabr. 2. Par. K. L.
σεισάρμης
Ven. A. Ox. et adscriptum in Par. B.
σεισάρκης
Ald. Rob. Turn. Post hoc nomen
θ'
addunt G. Par. A. B. K. Non addunt M. Vit. Lips. Ven. A. Ald. Rob. Turn.

318. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-257

Θάρυβίς τε:
θαρυβίς τε
G.
θάρβις τε
Ald.
θάβυρίς τε
adscriptum in Par. B.
θάρμις τε
Ven. B. Rob. πεντήκοντα πεντάκις:
πεντηκοντοπεντάκις
ante sec. manus correctionem Vit.

319. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-258

Λυρναῖος: Stephanus Byzantius
Λυρνησσός, πόλις Τρωϊκή, μία τῶν ἕνδεκα τῶν ἐν τῇ Τρῳάδι. τὸ ἐθνικὸν Λυρνήσσιος. Αἰσχύλος δὲ Πέρσαις ὡς ἀπὸ τοῦ Λύρνα ἢ Λύρνη Λυρναῖος
.

320. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-259

εὐτυχῶς:
νεῖται εἰ εὐτυχῶν
Rob.
εὐτυχής
, sed correctum in
εὐτυχῶς
, G.

321. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-260

Συέννεσίς τε:
σύννεσίς τε
M. Par. H. K. N.
σύνεσίς τε
G. Lips. Ven. B. Cantabr. 1. Mosc. Ox. Par. G. L. Ald. Rob.
συνεσιά τε
a pr. manu,
συνέσις τε
a sec. manu Vit.
Συέννεσίς τε
Turn. Apud Herodotum VII. 98.
Κίλιξ Συέννεσις Ὠρομέδοντος
commemoratur. πρῶτος εἰς εὐψυχίαν:
πρῶτος αὐτὸς εἰς εὐψυχίαν
G. Lips. Ven. B. Cantabr. 1. 2. Par. C. K. L. nisi quod
ἀψυχίαν
habet G. Est haec haud dubie grammatici alicuius mutatio, propter falsum nomen
Σύνεσις
facta, ut versus constaret.

322. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-261

Κιλίκων:
ἀκιλικίων
Ald. ἔπαρχος:
ἄπαρχος
sic M.
ἄπαρχος
Vit. a pr. manu et Lips. Ven. A. Ald. Turn.
πάραρχος
Rob. et reliquae ante Brunckium editiones.
ἄρχος
Par. L.
πάραρχος
Ven. B. Par. N. et adscriptum in Par. B. Id Brunckius posuit. In Vit. quod a prima manu est
ἄπαρχος
, a secunda ita mutatum est, ut nescias utrum
ἔπαρχος
an
ὕπαρχος
legi debeat. Praestat fortasse
ἔπαρχος
, vocabulum Herodoto, Xenophonti, aliis de satrapa usitatissimum, de quo dixerunt Wesselingius ad Herod. V. 20. Dorvillius ad Charit. p. 407. seqq. sive p. 448. ed. Lips.

323. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-262

ἐκπρεπῶς: Vulgata lectio est
εὐκλεῶς
. Sed
νηλεῶς
habent G. Cantabr. 1. et in Par. B. adscriptum est γρ.
νηλεῶς
, quod non dubitavi recipere, ut multo magis accommodatum huic narrationi.

324. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-263

τοιῶνδέ γ' ἀρχῶν:
τοιῶνδ' ἀρχόντων νῦν
M. G. Vit. Lips. Cantabr. 1. 2. Ox. Mosc. Par. A. B. C. F. K. L. N. Ald. sed in M.
νῦν
ab alia manu supra versum additum est. γρ.
καὶ ἐπαρχόντων
Faehsio teste adscriptum in Par. B.
τοιῶνδέ γ' ἀρχόντων νῦν
Rob.
τοιῶνδ᾽ ἄρ᾽ ὄντων νῦν
Turn. ex coniectura, ut videtur.
τοιῶνδέ γ' ἀρχόντων
, omisso
νῦν
, Brunckius, parum considerate. Videtur potius
ἀρχόντων
interpretatio esse. Poterat Aeschylus dicere
τοιῶνδε ταγῶν
, poterat
τοιῶνδ᾽ ἀνάκτων
. Hesychius
ταγοί, προστάται, ἄρχοντες, ἡγεμόνες
, οἱ
ἄναξ, βασιλεύς, ἄρχων, δεσπότης
.
Εἰ ναῶν ἄνακτες
legitur infra v. 378. Sed probabiliter Canterus scribendum coniecit
τοιῶνδέ γ' ἀρχῶν
, etsi Homericum hoc vocabulum apud tragicos alibi non invenitur.

325. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-264

ὀλίγ᾽:
ὀλίγ'
omittit M. ἀπαγγέλλω:
ἀπαγγελῶ
Ald. Rob.
ἀπαγγέλω
Lips. Cantabr. 2.
ἀναγγέλλω
G.

326. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-265

αἰαῖ:
αἳ αἳ
M. G. Ceteri
αἰαῖ
, nisi quod
α
decies repetit Cantabr. 1.

327. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-266

λιγέα:
λυγέα
Ald.
λιγέα
, ad
ι
supra adscripto
υ
, Lips.

328. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-267

ἀτὰρ:
αὐτὰρ
Lips. Mosc. et ex corr. primae manus Vit. in quo antea, ut in ceteris,
ἀτὰρ
erat. τοῦτ᾽:
τοῦτ'
M. G. Vit. Lips. et ceteri, ut videtur, codices.
τοῦτ'
Ald. Rob. Turn. ἀναστρέψας:
ἀνατρέψας
Ven. A.

329. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-268

πόσον δὲ πλῆθος:
πόσον δὲ θοῦς
M. Vit. Lips. Ven. A. B. Cantabr. 2. Ox. Ald. Rob.
πόσον δὲ πλῆθος
G. Cantabr. 1. Par. A. B. C.
πῶς δὲ πλῆθος
ex Par. L. adnotavit Faehsius.
πόσον τι πλῆθος
Turn. ex coniectura, ut videtur. Non dubitandum est quin Aeschylus scripserit
πόσον δὲ πλῆθος
. Recepit hoc Brunckius, qui probasse videtur quod in Par. B. adscriptum est
ἀντὶ τοῦ δή
. Sed falluntur grammatici qui, ut Gregorius Cor. p. 33. (78. ed. Schaef.)
δὲ
ab Atticis pro
δή
dici tradunt: quod illi si de Homero dixissent, aliquid in ea re veri esse videretur. Thucydidis quidem locus quem Gregorius affert, in quo ille interpretando multum fallitur, valde diversus est ab Aeschyli loco, quamquam Aeschylus non magis quam Thucydides
δὲ
pro
δή
posuit. Pertinet enim hoc
δὲ
ad illam sermonis Graeci proprietatem, qua post eas formulas, quibus dictum quid iri vel dici debere indicatur, particula, quae nectendae orationi inserviat, ita adiicitur, tamquam si non praecessisset talis formula. Veluti quum
γάρ
post verba
σημεῖον δέ
, et quae similes formulae sunt, usurpatur. Quae proprietas, latius extensa, complectitur etiam talia, ut
λέγω ὅτι ἐγώ εἰμι ἐκεῖνος
, οἱ
ἐλθούσης ἐπιστολῆς, ὡς ἄνδρες αἰχμάλωτοι ἥκουσι
, multaque alia. Eodem igitur modo post interrogationis quasdam formulas, quasi eae formulae omnino non adessent,
δὲ
nectendae orationis caussa infertur. νεῶν:
ἦ νεῶν
Ald.

330. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-269

ὥςτ᾽:
ὥστ'
ante sec. manus corr. Vit. Περσικῷ:
περσικῶν
Ven. B.

331. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-270

ναΐοισιν ἐμβολαῖς:
ναΐοισιν ἐμβολαῖς
M. Lips. Ven. A. Cantabr. 1. et, ut videtur, 2. Lambeth. Ox. Turn.
ναΐοισιν ἐμβολαῖς
G. Par. H. N. Ald. Rob. et supra scriptum in Cantabr. 2.
ναΐοισι συμβολαῖς
Ven. B. et a sec. manu Vit.
ναΐοισι συμβολαῖς
Mosc. et a pr. manu Vit. In Lips. alteri
ι
in
ναΐοισι
syllabae
ο
superscriptum. Conf. v. 274.

332. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-271

μὲν:
μὲν
omittunt Lips. et pauci alii. Suprascriptum est a sec. manu in Vit. βάρβαρον:
δ'
pro
ἂν
Par. F. L. 19 Rob.
οὖνθ'
ante corr. Lips. In fine versus
βαρβάρων
M. G. Vit. Lips. Ven. A. B. Mosc. Ox. Par. C. F. H. K. N. Ald. Rob.
βαρβάρους
Turn. ex coniectura, ut videtur, qua expeditissima fit constructio. Sed antiquitus non fuisse scriptum
βαρβάρους
quum codicum fortasse omnium in voce
βαρβάρων
consensus docet, tum quod tollendae difficultatis caussa
ἂν
a nonnullis in
ἦν
mutatum est, ut in Vit. ad
βαρβάρων
adscriptum est et in margine M.
λείπει τὸ ἦν
. Neque tamen intelligi debet
ἦν
: non enim opponi recte potest
ἀλλ' οὐκ ἦν
, sed
ἀλλ' οὐκ ἐκράτησαν
. Wakefieldius, qui in Del. trag. I. p. 16.
μὲν οὖν
pro
μὲν ἂν
scribendum esse coniecit, protulisset quod probabile videri posset, si simul proximo versu
ναυσὶν
mutasset in
ναῦς ἦν
. Lenissima mutatione scripsi
βάρβαρον
. In idem inciderunt Blomfieldius et Halmius.

333. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-272

ναυσὶν:
ναυσὶν
Porsonus.
ναυσὶ
libri. Ἕλλησιν:
Ἕλλησιν
Brunckius. Libri
ἕλλησι
. De numero navium aliter ab aliis, ut fit in huiusmodi rebus, indicato, dixerunt Valckenarius ad Herod. VII. 89. Wesselingius ad Diod. XI. 3. Spanhemius ad Iulianum p. 280. Siebelis in diatriba de Aeschyli Persis p. 61.

335. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-273

τῶνδε:
τῶνδε
Brunckius, contra libros, ut videtur, omnes.

336. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-274

δὲ, καὶ γὰρ:
δὲ γὰρ
, omissis particulis
δὲ
et
καί
, Lips. Hunc versum cum duobus sequentibus affert Plutarchus in vita Themistoclis c. 14.

337. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-275

ὧν ἦγε πλῆθος:
νεῶν τὸ πλῆθος
pro
ὧν ἦγε πλῆθος
Plutarchus scripsit. αἱ δ᾽:
αἱ δ'
Vit. Lips. Ald. Rob. ὑπέρκομποι:
ὑπέρκοποι
Wakefieldius in Del. trag. I. p. 107. et Blomfieldius, qui in adn. ad Sept. ad Th. v. 387.
ὑπέρκομπος
tragicis omnino abiudicavit. Dixit contra hanc opinionem Lobeckius ad Soph. Ai. v. 127.

339-342. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-276

μή σοι δοκοῦμεν τῇδε λειφθῆναι μάχῃ; ἀλλ᾽ ὧδε δαίμων τις κατέφθειρε στρατόν, τάλαντα βρίσας οὐκ ἰσορρόπῳ τύχῃ. θεοὶ πόλιν σώζουσι Παλλάδος θεᾶς.: Quod Brunckius et Schützius ex Heathii coniectura dederunt,
δοκῶμεν
, id habet G. In ceteris omnibus, nominatim in M. Vit. Lips. Ven. A. B. et edd. ante Brunckium, est
δοκοῦμεν
. Deinde
λειφθῆναι
M. Vit. Mosc.
λειφθῆναι
, ad
ει
supra adscripto
η
, Lips. Scholiastes utrum
δοκοῦμεν
an
δοκῶμεν
legerit, ex eius interpretatione
μὴ δόκει
non potest perspici. Illud vero planum est, si duo sequentes versus nuntio continuantur, ut fit in libris omnibus, non posse
δοκοῦμεν
legi, quod sic mirum in modum abrupta et inconcinna fieret oratio, sed legendum esse
δοκῶμεν
, quo haec commode et cum praecedentibus et cum sequentibus cohaereant: ita se habet ratio, ne nos hac ex parte putes in pugna inferiores fuisse: sed deus aliquis exercitum perdidit, non aequa lance sortem ponderans. At vero uti tantus librorum in indicativo consensus suspicionem facit, coniunctivum in codice Guelferbytano emendationem esse vel critici vel librarii, sentientis quam male conveniret indicativus in illo quem indicavi orationis decursu, ita multo magis haec suspicio eo augetur et confirmatur, quod oratione nuntii usque ad verba
οὐκ ἰσορρόπῳ τύχῃ
producta, quae deinceps sequuntur prorsus perturbata et perversa sunt. Quae quum vulgo sic personis divisa sint,
ΑΤ. θεοὶ πόλιν σώζουσι Παλλάδος θεᾶς. ΑΓΓ. ἔστ' ἆρ᾽ Ἀθηνῶν, ἔστ᾽ ἀπόρθητος πόλις, · ἀνδρῶν γὰρ ὄντων ἕρκος ἐστὶν ἀσφαλές
, primus sensit Schützius versum, qui in his medius est, Atossae tribuendum esse: etsi illud non recte fecit, quod in commentario ad maiores editiones illam personarum distinctionem, quae est in editione Robortelli, adsciscendam iudicavit, qua duo priores versus Atossae, extremus nuntio tribuitur. Neque enim hoc modo multum tollitur de inconcinnitate orationis. Rectius in minore editione primum versum nuntio, secundum Atossae, tertium rursus nuntio adscripsit, quam rationem iure probavit Iacobsius in iis quae de Aeschyli Persis scripsit in Wielandii Museo Attico vol. IV. p. 1. sive in Opusculis suis vol. V. sed rursus ille rectius Schützio de hoc loco sentiens. Nam quum Schützius primum versum cum praecedente nuntii oratione coniunxisset, audaciore facta mutatione, nulloque prorsus stabilita fundamento,
θεὸς πόλιν δ᾽ ἔσωσε Παλλάδος θεᾶς
, vidit Iacobsius servandam esse vulgatam lectionem, sed praecedere huic versui debuisse dictum aliquod Atossae. Quod ille quum nullum reperiret, ut qui orationem nuntii putaret verbis
οὐκ ἰσορρόπῳ τύχῃ
finiri, excidisse versum Atossae post illam orationem nuntii credidit. At nihil excidit, sed illa ipsa lectio,
μὴ σοί δοκοῦμεν
, ita est comparata ut sequentes versus ab nuntii oratione seiungi postulet. Quos duo versus si Atossae tribueris, non solum haec, sed reliqua quoque ex illa Iacobsii personarum divisione rectissime procedent. Nuntius igitur sic finit orationem suam, numquid hac ex parte tibi videmur inferiores fuisse? Iam dicenti Atossae at ergo deus quispiam classem, iniqua lance fortunam dispensans, afflixit, ita ille respondet, dii Palladis urbem servant. Atque eodem modo deinceps amplius interroganti respondet.

340. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-277

ὧδε:
ὧδε
hic non significat tantopere, sed potius ergo, i. e. in hoc rerum statu, quum haec ita sint. Ut in Prometheo v. 514.
μυρίαις δὲ πημοναῖς δύαις τε καμφθεὶς ὧδε δεσμὰ φυγγάνω.
In prosa oratione plerumque
οὕτως
invenitur, cuius exempla vide apud Taylorem ad Demosthenis or. in Midiam p. 627. Adde quos nominat Schaeferus ad Dion. Hal. de struct. verb. p. 414. et quae ego dixi ad Vigerum p. 933. Herodotus saepe sic
δὲ
quoque usurpat. Sensit vim particulae scholiastes qui adscripsit, licet obscurius,
ἐνταῦθα, ἤγουν εἰς τὸ πλῆθος
. Debebat sic explicare, quum haec ita sint, ut Persae tanto navium numero Graecis superiores essent, deus aliquis exercitum prodiderit necesse est.

341. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-278

τάλαντα:
τάλαντ᾽ ὑβρίσας
Lips. ἰσορρόπῳ:
ἰσορρόπῳ
, expuncto postea
ν
, Vit.
ἰσορρόπων
Ven. B.
εἰσορρόπῳ
a pr. manu M.

342. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-279

θεᾶς:
παλλάδας
Lips.

343. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-280

ἔτ᾽ ἄρ᾽:
ἔστ' ἆρ'
M.
ἔστ᾽ ἂρ
Ald.
ἔστ᾽ ἄρ᾽
Turn.
ἔτ᾽ ἂρ
Rob.
ἔτ᾽ ἄρ'
G. Vit. Lips. Cantabr. 1. 2. Mosc. Ox. Par. L. N. quod Schützius
γ'
in
ἄρ'
mutato in editionem minorem merito recepit. Recte monuit Iacobsius fidem historicam Aeschyli, quam Siebelis p. 63. propter hunc versum graviter vituperavit, non meruisse hanc reprehensionem: nam neque negare voluisse poetam captas eo bello a Persis Athenas esse, nec sequente versu aliud contineri quam Athenienses ipsos in pugna non succubuisse. Poterat, opinor, longius progredi. Tantum abest enim ut reprehendi ob hos versus Aeschylus debeat, ut etiam laudandus esse videatur. Nam quum constaret inter omnes, captas esse vastatasque Athenas brevi ante pugnam Salaminiam, maluit poeta subindicare hanc rem, sed cum laude Atheniensium, quam non attingenda dissimulasse cladem videri. In qua re magnam artem et sagacissimum prodidit iudicium. Nam quum Atossam faceret interrogantem, ut consentaneum erat, de illa ipsa re, quam minime iucundam auditu esse Atheniensibus sciebat, fieri non potuit quin exspectatione quadam et metu commoverentur spectatores, ne referentem audirent nuntium quod factum esse graviter ferebant. Sed hunc metum tam callide et cogitate dispellit poeta, ut illa nuntii responsio etiam laudem et gloriam afferat Atheniensibus. Apte comparat cum hoc versu Iacobsius responsum a Themistocle, testibus Herodoto VIII. 61. et Plutarcho in Themistocle c. 11. Adimanto datum, urbem non esse in moenibus ac domibus, sed in CC triremibus positam. Quod dictum quis dubitabit pervulgatum apud Athenienses fuisse, ita ut iure credi possit allusisse eo hic Aeschylum.

344. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-281

ἀνδρῶν γὰρ ὄντων: corum qui viri sunt. ἕρκος:
ἕρκος
a pr. manu M.

345. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-282

δὲ: omittunt Vit. Par. N. Pro eo
τε
habet Ven. A. ναυσὶ:
ναυσὶν
M. συμβολῆς τίς ἦν:
συμβολαῖς ἦν τις
Lips.
συμβολὴ
affertur ex Par. C.
ἦν
omittit Colb. 2.

347. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-283

πλήθει:
πλήθη
G. καταυχήσας:
κατακαυχήσας
Ox. Par. C. Ald. Turn. et adscriptum in Par. B.

348. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-284

ἦρξεν μέν:
ἦρξέν
, omisso
μέν
.
ἦρξε μὲν
G. Vit. Lips. Cantabr. 2. Ald. Turn.
ἦρξεν
Rob.

350. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-285

NA: Sicinnum dicit, vernam Themistoclis et eius liberorum paedagogum, de quo Herodotus VIII. 75. Diodorus Siculus XI. 17.

352. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-286

ἕξεται:
ἵξεται
Lips.

353. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-287

μενοῖεν: Libri
μένοιεν
et mox v. 355.
ἐκσωσαίατο
. Correxit a Monkio monitus Blomfieldius. V. Elmsl. ad Oed. Col. v. 945. σέλμασιν:
σέλμασιν
M. Ald. Rob. Ceteri litteram paragogicam negligunt.
σέλματι
Cantabr. 2.

354. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-288

ναῶν:
ναῶν
M. G. Vit. Lips. Ven. B. Cantabr. 2. Par. L.
νεῶν
Ald. Rob. Turn.
νηῶν
Mosc. ἐπενθορόντες:
ἐπενθορόντες
G. Ven. A. B. Turn.
ἐπενθορύντες
Ald.
ἐπανθορόντες
M. Cantabr. 1. 2. Mosc. Par. C. L. N. Rob.
ἐπανθορόντες
Vit. Lambeth. et supra scripto ad secundam syllabam
εν
, ad quartam
ό
, Lips.

355. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-289

βίοτον:
βίου
Vit. et aliquot alii. ἐκσωσοίατο:
ἐκσωσαίατο
libri. V. ad v. 353.

356. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-290

ὃ δ᾽:
ὃ
M.
ὃ δ'
Vit. Lips. Ald. Rob. Vulgo
ὃ δ'
.

357. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-291

τὸν:
τῶν
pro
τὸν
Lips. Par. L. et ante correctionem M.
τὸν θεοῦ
Par. N.

358. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-292

πᾶσιν:
πᾶσιν
Porsonus, et sic M. Ceteri
πᾶσι
. προφωνεῖ:
προσφωνεῖ
Vit. Lips. Ven. A. aliique nonnulli et Ald. Rob. τόνδε:
τοιόνδε
Ven. A. ναυάρχοις:
ναυάρχαις
Ald. et
οις
minio supra scripto G.

359. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-293

χθόνα:
φλόγα
pro
χθόνα
Par. C. K. L. Rob. γρ.
φλόγα
adscriptum in Lips. Par. B.
θονὸς
adscriptum in Par. C.

360. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-294

λήξῃ:
λέξη
Ven. A.

361. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-295

στίφος μὲν:
στίφος μὲν
M. G. Turn.
στῖφος μὲν
Vit. Ald. Rob.
μὲν στῖφος
Brunckius, nullo, ut videtur, auctore. στοίχοις:
στοίχοις
M. Cantabr. 2. Colb. 1. 2. Hoc fuerat etiam in Vit. sed in
στίχοις
mutatum est.
στίχοις
, ad
ι
supra scripto
οι
, Lips. Mosc. Ceteri
στίχοις
. Sed huic vocabulo, quod in re militari dubiae fidei est et omnino apud tragicos non invenitur, praeferendum est
στοίχοις
.

362. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-296

ἁλιρρόθους:
ἁλιρόθους
Ald. Rob.

363. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-297

κύκλῳ:
κύκλων
Ven. B. νῆσον:
νῆσον
Ald. et ante sec. manus correctionem Vit:
νοῦσον
Rob. πέριξ:
Πέριξ
, eraso
ξ
, Vit.

364. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-298

ὡς εἰ:
ὡςεἰ
e correctione Lips. Antea recte
ὡς εἰ
.

365. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-299

ναυσὶν:
ναυσὶν
Porsonus.
νηυσὶν
M.
ναυσὶ
vulgo. εὑρόντες:
εὑρόντα
Ven. B.

366. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-300

πᾶσι:
πᾶσιν
M. στέρεσθαι:
στερίσκεσθαι
Vit. Lips. Mosc. Par. N. Sed γρ.
στέρεσθαι
adscriptum in Vit. Lips. κρατὸς:
κράτος
G. et ex sec. manus correctione M. quam lectionem imperite praefert scholiastes. Melius constaret temporum ratio, si scriptum esset
ἦν προκείμενον
. Nam si scripsit Aeschylus, accuratius ante dixisset
εἰ ἔφυγον
.

367. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-301

τοσαῦτ᾽:
τοιαῦτ'
edidit Brunckius, nullo, ut videtur, auctore. ὑπ᾽ ἐκθύμου:
ὑπερθύμου
G. Lips. Ven. A. B. Mosc. Ox. Par. C. L. N. Rob.
ὑπὲρ θύμου
Colb. 2.
ὑπενθύμου
M. et hinc
ὑπ᾽ εὐθύμου
Victorius.
ὑπ᾽ ἐκθύμου
Ald. Turn. et videtur hoc prius fuisse in Vit. qui nunc
ὑπερθύμου
ex correctione habet.
Ἔκθυμος
est animi impotens. φρενός:
φρενὶ
Mosc. et supra scripto
ὸς
Lips.

369. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-302

οἳ δ᾽:
οΐδ'
Vit. Lips. Ald. Rob. Ceteri
οἱ δ'
. πειθάρχῳ:
πιθάρχῳ
Vit. Mosc.

370. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-303

δεῖπνόν τ᾽:
δεῖπνον
M. Vit. Lips. edd. ante Brunckium.
τ'
addidit Brunckius et ante eum Scaliger. ναυβάτης τ':
ναυβάτης τ'
M. Par. B. L. Rob.
ναυβάτης
sine particula Par. N.
ναυάτης δ'
Ven. A.
ναύτης τ'
Ald.
ναυάτης τ'
ceteri.

371. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-304

τροποῦτο:
τροποῦτο
omnes libri. Non recte Brunckius
τροποῦτο
. V. praef. ad Eur. Bacchas p. XLVI. Hesychius
τροπώσασθαι, τὸ τὴν κώπην πρὸς τὸν σκαλμὸν δῆσαι τῷ τροπωτῆρι
. σκαλμὸν:
σκαρμὸν
Cantabr. 1. γρ.
σκαρθμὸν
Par. B.

372. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-305

φέγγος:
φθέγγος
, expuncta
θ
littera, M.
φθόγγος
Lips.

374. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-306

ἐς ναῦν:
εἰς ναῦν
Lips.
ἐς ναῦς
G. Mosc.
ναῦ
affertur ex Par. C. πᾶς θ':
πᾶς δ'
M. Vit. Lips. et supra scripto
θ
Par. B.

375. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-307

τάξις:
τάξεις
, ad
ει
supra scripto
ι
, M.

376. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-308

ὡς:
ὥ
pro
ὡς
Lips.

377. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-309

καὶ πάννυχοι:
πάννυχοι δὴ διάπλουν
, omisso
καὶ
, Rob.

378. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-310

ναῶν:
ναῶν
M. Vit. Lips. Ald. Rob. et ceteri, ut videtur, libri praeter Ven. A. Turn. qui
νηῶν
habent.

380. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-311

οὐδαμῇ:
οὐδαμῇ
, ad ultimam litteram supra scripto
οῦ
, Lips.
οὐδαμοῦ
Par. L.

381. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-312

λευκόπωλος:
κενκόπωλος
Lips.

382. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-313

κατέσχε:
κατάγε
pro
κατέσχε
Mosc.
κατὰ γαῖαν
pro
κατέσχε γαῖαν
Lips.
κατέσχε γῆν
Ald.

383. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-314

πρῶτον:
πρῶτα
Par. C. ἠχῇ:
ἠχῇ
M. G. Ven. A. B. Ald. Turn. et supra scripto
ἠχοῖ
Cantabr. 2. Par. B.
ἠχοῖ
, ad
οι
supra scripto
η
, Lips. In
ἠχοῖ
coniectura incidisse Piersonum ad Moer. p. 176. merito mireris, quum ibi interesse aliquid inter
ἠχήν
et
ἠχώ
ostendere studeat,
ἠχεῖ
Vit. Mosc. Par. L. Rob. Totum hunc locum imitatione expressum esse ab Iuliano in prima oratione observarunt Spanhemius p. 235. et Wyttenbachius p. 188. ed. Schaef.

384. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-315

εὐφήμησεν:
ἐφήμισεν
Cantabr. 1.
ηὐφήμησεν
Brunckius. ὄρθιον:
ὄρθιόν θ'
Cantabr. 2.

385. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-316

ἀντηλάλαξε:
ἀντιλάλαξε
G. πέτρας:
πέτρης
Par. C.
πέρας
Ven. B, quod vocabulum nisi unus tantum liber haberet, placere posse dixeris. V. ad Suppl. v. 249.

386. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-317

παρῆν:
παροῦς
, supra scripto a sec. manu
ν
, Vit.

387. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-318

φυγῇ:
οὐδὲ γὰρ ὡς ἐν φυγῇ
Ven. A. Ox. Ald.
οὐ γὰρ ὡς φυγεῖν
Rob.

388. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-319

ἐφύμνουν:
ἐφήμουν
G. Vit. et aliquot alii.
ἐφ᾽ ὕπνουν
Lips.

389. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-320

ὁρμῶντες:
ὁρῶντες
G.
ὁρῶντας
Rob.
ὁρμῶντες
, ut reliqui, sed supra scripto γρ.
ὁρῶντες
, Lips.

390. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-321

δ᾽:
δ'
inter versus M. ἀϋτῇ:
αὐτὴ
G. et ante sec. manus correctionem Vit.
αὑτῷ
Lips. ἐπέφλεγεν:
ὑπέφλεγεν
Ven. A. et adscripto γρ.
ἐπέφλεγεν
Par. B. Schutzius coniiciebat
πάντα θῖν ἐπέφλεγεν
. Nihil est quare quis in verbis
πάντ᾽ ἐκεῖνα
haereat. Est enim haec usitatissima formula, quum multa quae ante commemorata sunt, praesertim si magna sunt et gravia, ut uno vocabulo comprehendi nequeant, indicantur. Sic supra v. 257.
ὡς πάντα γ᾽ ἔστ' ἐκεῖνα διαπεπραγμένα.
Herodotus VII. 34. de operibus quibus Xerxes pontes in Hellesponto fecerat,
καὶ δὴ ἐξευγμένου τοῦ πόρου ἐπιγενόμενος χειμὼν μέγας συνέκοψέ τε ἐκεῖνα πάντα καὶ διέλυσε
. Sic etiam
πάντα ταῦτα
, ut in Eum. v. 113.
καὶ πάντα ταῦτα λὰξ ὁρῶ πατούμενα.

391. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-322

εὐθὺς δὲ:
ἐπεὶ δὲ
Ald. Turn.
εὐθὺς δὲ
M. G. Vit. Lips. Ven. A. B. Mosc. Par. A. B. H. K. L. Rob. Hoc ad sensum et vim loci multo aptius esse nemo non videt. Inutilis coniectura Porsoni
ἔπειτα
. ξυνεμβολῇ:
ξὺν ἐμβολῇ
Par. L.

392. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-323

NA:
ἔπαισαν ἅλμην
. Idem versus initium in oratione nuntii apud Euripidem Iph. Taur. v. 1391. in qua oratione plura ex Aeschyli Persis sumpta esse indicavit Seidlerus. κελεύματος:
κελεύματος
M. Vit. Lips. Mosc. Ceteri
κελεύσματος
.

393. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-324

ἐκφανεῖς:
ἦσαν ἐμφανεῖς
Rob.
ἐμφανεῖς ἦσαν
Par. C. γρ.
ἐμφανεῖς
adscriptum in Par. B.

394. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-325

πρῶτον:
πρῶτον
a sec. manu supra lituram unius syllabae inter versus adscriptum in Vit. εὐτάκτως:
εὐτάκτως
M. G. Cantabr. 1. Mosc. Par. K. L. et supra scriptum in Cantabr. 2.
εὐτάκτως
, supra scripto primae syllabae accentu, tertiae
ον
, Lips.
εὔτακτον
Vit. Cantabr. 2. Rob. Turn. et adscriptum in Par. B.
εὐτάκτων
Ald.
εὐστόχως
Par. B. I. Comparanda sunt cum his Diodori verba XI. 18.
τὸ μὲν εὐώνυμον μέρος ἐπεῖχον Ἀθηναῖοι καὶ Λακεδαιμόνιοι, πρὸς τὸ τῶν Φοινίκων ναυτικὸν ἀντιταχθησόμενοι· — Αἰγινῆται δὲ καὶ Μεγαρεῖς τὸ δεξιὸν κέρας ἀνεπλήρουν
. Herodotus VIII. 85. in sinistro cornu Athenienses, Lacedaemonios in dextro fuisse scribit, quod verius videtur Valckenario. Cum utro faciat Aeschylus, dubitari potest. Veri tamen similius esse videtur Aeginetas eum laudare voluisse quam Lacedaemonios, praesertim quum per hos ipsos effectum sit ut Aeginetis primae decernerentur, Atheniensium autem soli Amyniae, fratri Aeschyli, ut quidem placet Diodoro XI. 27. Non multum dissimilia habet Herodotus VIII. 93. ubi videndus Valckenarius.

396. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-326

ἐπεξεχώρει:
ἐξεχώρει
M. G. Vit. Lips. Ven. A. B. Cantabr. 1. 2. Mosc. Par. A. B. N. Ald. Rob. Turn.
ὑπεξεχώρει
editiones Vict. Cant. Stanl.

398. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-327

δὲ:
ἐλευθεροῦτε δὴ
Vit.
ἐλοῦτε δὴ
Mosc.

401. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-328

γλώσσης:
γλώττης
G.

402. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-329

κοὐκέτ᾽:
κουκέτ'
M. Lips.

403. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-330

νηῒ:
ἐν νυκτὶ
Rob.

404. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-331

ἦρξε δ':
ἦρξεν δ'
M. Quod hic narratur, Lycomedis cuiusdam, Atheniensis, factum fuisse scholiastes cum Plutarcho in Themistocle c. 15. narrat. Sed Lycomedem hoc ad Artemisium fecisse Herodotus scribit VIII. 11. In Salaminia pugna Aminiam primum impetum in classem Persicam fecisse tradunt Herodotus VIII. 84. et Diodorus XI. 27. Aminias apud Aeschylum intelligendus est: sed quod hunc Aminiam, quem Pallenensem dicit Herodotus, fratrem Aeschyli fuisse perhibent Diodorus, Aelianus V. H. V. 19. scriptorque vitae Aeschyli, fabula videtur esse. Ceterum ne nominaret poeta Aminiam, tragoediae gravitas prohibebat, quoniam, qui in conspectu nostro et in hac communis vitae humilitate versantur, haud facile illo magnitudinis splendore, quem requirit poesis, ita exornari possunt ut omnis quotidianae tenuitatis recordatio evanescat. Idque bene perspectum habens poeta sapienter ne Themistoclis quidem nomen admittere ausus est.

405. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-332

Φοινίσσης: Herodotus VIII. 85.
κατὰ μὲν δὴ Ἀθηναίους ἐτετάχατο Φοίνικες· οὗτοι γὰρ εἶχον τὸ πρὸς Ἐλευσῖνός τε καὶ ἑσπέρης κέρας
.

406. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-333

ἴθυνεν:
ἴθυνεν
M. Ex Par. B. Faehsius
ἴθυνε. γρ. ἴθυνε
affert: Brunckius hunc codicem
εὐθύνων
et pro varia lectione
ἴθυνεν
habere significat.
ἴθυνε
G. Vit. Lips. Cantabr. 1. 2. Mosc. Ald. Turn.
ἴθυνεν
Rob. et reliquae inde a Vict. editiones.

407. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-334

καὶ πρῶτα: recepi ex G. Lips. Cantabr. 2. Par. L. Rob.
τὰ πρῶτα
M. Ald. Turn. μέν νυν:
μὲν νῦν
Cantabr. 2. et supra scripto
ἀντὶ τοῦ δή
M.
μὲν νῦν
etiam Vit. habuerat, sed eraso a sec. manu
νῦν
factum est.
μὲν νυν
Ven. B.
μὲν οὖν
Lips. Ven. A. Par. N. Mosc. Ox. Ald. Rob.
μὲν δὴ
G. Turn. Ex his
μέν νυν
praeferendum erat, pro quo saepe
μὲν δή
εἰ
μὲν οὖν
ab librariis posita sunt. V. Valcken. ad Hipp. 20. ῥεῦμα:
εὖ ῥεῦμα
Ven. B. Cantabr. 2.

408. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-335

στενῷ:
στενῶν
Par. G.
στενῷ
Ven. B. νεῶν:
νεῶν τῶν περσικῶν
G.

410. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-336

ὑφ᾽ αὑτῶν:
ὑφ᾽ αὑτῶν
Lips. Rob.
ὑφ᾽ αὐτῶν
G.
ὑπ' αὐτῶν
, leni in altero vocabulo spiritu a correctore in asperum mutato, Vit.
ὑπ' αὐτῶν
Ven. A. Mosc. Ox. Ald. Turn.

411. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-337

παίοντ᾽:
παίοντ'
indiget nulla mutatione. Est enim praesentis participium
ἀΐσσω
, significatque eum qui illiditur, ut in Prom. v. 887.
θολεροὶ δὲ λόγοι παίουσ᾽ εἰκῇ στυγνῆς πρὸς κύμασιν ἄτης.

412. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-338

ἀφρασμόνως:
ἀφρασμόνως
dedi ex M. Ven. B. Par. N. Idem antequam corrector
σ
in
δ
mutavit erat in Vit. Ceteri
ἀφραδμόνως
.

413. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-339

ὑπτιοῦτο δὲ:
ἑστιοῦτο δὲ
Ven. B.
ὑπτιοῦτο δὴ
Heathius. Fugerat eum
δέ
in apodosi post
ὡς
positum, ut v. 410.

414. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-340

θάλασσα δ᾽:
θαλάσσῃ δ'
Lips. sed
ῃ
in
α
mutato.
θάλασσαν δ'
Ald.
θάλασσαν
, omissa particula, Turn. ex coniectura, ut videtur.

415. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-341

πλήθουσα:
πλήθουσαν
Ald. Turn. φόνου:
φόνο
Lips.

416. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-342

ἐπλήθυον:
ἐπλήθυον
M. Ven. B. Cantabr. 1. Rob. et a pr. manu Cantabr. 2. Par. A.
ἐπλήθυνον
G. Vit. (sic Vit. Lips. Ven. A. Mosc. Par. B. C. N. Ald. et a sec. manu Cantabr. 2. Par. A.
ἐκπλήθυνον
Turn.

417. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-343

ἀκόσμως:
ἀκόσμῳ
e correctione, deleto
ς
, Vit. Ita scribendum putavit Casaubonus.
Ἀκόσμῳ ξὺν φυγῇ
legitur v. 465.

418. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-344

βαρβάρου:
βαρβάρων
Rob.

419. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-345

τοὶ δ᾽:
οἱ δ'
Blomfieldius. V. ad Soph. Ai. v. 1404. θύννους:
θήνους
Lips.
θύνους
Rob.

420. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-346

θραύμασίν τ':
θραύμασίν τ'
M.
θραύμασί τ'
G. (sic G.) Vit. Lips. Mosc. Par. L. Rob. et
ρ
a sec. manu scripto Cantabr. 2.
θραύσμασί τ'
Cantabr. 1. Ald. Turn. Dixit de his formis Lobeckius ad Soph. Ai. p. 322. ἐρειπίων:
ἐριπίων
M.

421. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-347

ἐρράχιζον:
ἐράχιζον
Vit. Lips. Mosc. οἰμωγὴ:
οἰμωγή
ex correctione, quum antea
οἰμωγὴ
fuisset, Vit.
οἰμωγῆς
M.
οἰμογή
Ald.
ἡμογὴ
Lips.

422. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-348

κωκύμασιν:
κωκύμασιν
M.
κωκύμασι
G. Vit. Lips. Cantabr. 1. 2. Ald. Rob. Turn. Solent coniungi
οἰμωγή
et
κώκυμα
,
οἰμώζειν
et
κωκύειν
. Sed hic laetum potius clamorem Graecorum commemorari exspectamus, ut in Homerico illo
ἔνθα δ᾽ ἅμ' οἰμωγή τε καὶ εὐχωλὴ πέλεν ἀνδρῶν ὀλλύντων τε καὶ ὀλλυμένων
. Quare putavi Aeschylum scripsisse
καυχἠμασιν
. πελαγίαν:
πελασγίαν
G. Vit. Lips. aliique nonnulli et Rob. γρ.
πελαγίαν
margo Lips.

423. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-349

κελαινῆς: In
κελαινῆς
littera
ν
puncto notata in M. νυκτὸς ὄμμ᾽: explicat Seidlerus ad Eur. Iph. Taur. v. 110.

424. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-350

ἤματα: In
ἤματα
primam litteram in litura habet M.

425. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-351

στοιχηγοροίην:
στοιχοιγαροίην
, ad
α
supra scripto '
o
', M.
στοιχηγορείην
Cantabr. 2.
χοικηγοροίην
Par. G.
στιχηγοροίην
Lips. Mosc. Par. F. K. L.
ἐφεξῆς λέγοιμι. στοιχομυθοίην
adscriptum in M. Hesychius
στοιχομυθεῖν, τὸ ἐφεξῆς λέγειν καὶ ἀδολεσχεῖν
.

426. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-352

μηδάμ᾽:
μὴδ' ἂν
M. et sic vel
μηδ' ἂν
G. Vit. Lips. Ven. A. B. Par. B. edd. ante Brunckium, qui
μηδάμ'
restituit ex Par. A. in quo glossa
μηδαμῶς
addita est. γρ.
μηδάμ᾽ ἡμέρᾳ
margo Par. B.

427. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-353

τοσουτάριθμον:
τοσουτάριθμον
Lips. Rob. γρ.
τοσουτάριθμον
supra scriptum in Vit.
τοσοῦτ' ἀριθμὸν
M. Ven. A. Cantabr. 2. Ox. Ald. Turn. et a sec. manu Vit.
τοσοῦτ᾽ ἀριθμῶν
a pr. manu Vit.
τοσοῦτ᾽ ἄριθμον
G. scilicet, ut interpreti videtur, pro
ἀριθμόν
. Et
τοσουτάριθμον
et
τοσοῦτ᾽ ἀριθμὸν
commemorant scholiastae. Alludere ad hunc locum videtur Tzetzes in exegesi ad Il. p. 92, 8.
ἐκ δὲ τῆς συνεχείας τῆς ἵππου καὶ τοῦ περιττώματος τοῦ τοσουταρίθμου στρατοῦ
.

428. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-354

αἰαῖ:
αἳ αἳ
M. G.
α
octies Cantabr. 1. Ceteri
αἰαῖ
ἔρρωγεν:
ἔρρωγεν
Rob. et a pr. manu Cantabr. 2. Idem supra scriptum in Vit.
ἔρρωγεν
a sec. manu Cantabr. 2.
ἔρρωγε
G. Lips. Ald. Turn.
ἔρρωγε
Vit.
ἔρρωγε
Mosc. et cum litura inter
o
et
γ
M.

429. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-355

βαρβάρων:
βαρβάρω
Par. K. L. γένει:
γένῃ
, sed
η
supra scripto
ει
, Lips.

430. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-356

κακόν:
κακόν
M. G. Vit. Lips. Ven. A. B. Mosc. Par. B. N.
κακῶν
Ald. Rob. Turn. Euripides Med. v. 59.
ἐν ἀρχῇ πῆμα κοὐδέπω μεσοῖ
, ubi v. Elmsleium.

431. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-357

ἐπ᾽ αὐτοῖς:
ἐπ' αὐτοῖς
M. G. Vit. Lips. Ven. A. B. Cantabr. 2. Ox. Par. B. K. L. N. Ald. Rob.
ἐπ' αὐτοὺς
Turn.
ἐπ' αὐτῆς
Mosc.

433. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-358

τῆσδ᾽ ἔτ᾽:
τῆσδέ τ'
M. G. Vit. Par. A. B.
τίς δὲ τ'
Ald. Rob. Emendate
τῆσδ᾽ ἔτ᾽
Lips. Turn. γρ.
καὶ τύχης
ex Par. B. Faehsius affert. τῆσδ᾽:
τῆδε
, ut fere solet, M.
τῆσδε
Ald. Rob.

434. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-359

τίν᾽ αὖ:
τί δ' αὖ
G. στρατῷ:
στρατῷ
, mutato a sec. manu
ῶ
in
οῦ
, Vit.
στρατοῦ
Ald.

435. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-360

μάσσονα:
μάσσονα
, supra scripto
ν
, Vit.

436. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-361

φύσιν:
φύσιν
M. Vit. Ald. Rob. Turn. et
ι
supra scripto
ει
Lips.
φύσει
G. Ven. B. Par. A. B. K. L. et supra scripto
φύσιν
Cantabr. 2.

437. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-362

ψυχήν:
ψυχὴν
, supra scripto
o
, Lips. κεὐγένειαν:
καὶ εὐγένειαν
M. Vit. Mosc. Ald. Rob. ἐκπρεπεῖς:
ἐκπρεπεῖς
M. Ald. Turn. et adscriptum in Par. B.
εὐπρεπεῖς
G. Vit. Lips. Ven. B. Mosc. Par. A. B. L. N. Rob.

438. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-363

ἄνακτι:
ἄνακτοι
Vit.

439. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-364

αἰσχρῶς:
αἰσχρῶς
M. G. Vit. Lips. Ven. B. Cantabr. 1. 2. Lambeth. Mosc. Ox. Par. A. B. H. K. L. N. Rob.
οἰκτρῶς
Ald. Turn. et supra scriptum in Par. B. δυςκλεεστάτῳ:
δυσκλεεστάτῳ
M. Lips. Par. B. Ald. Rob. Turn. Id fuit etiam in Vit. ubi terendo
λε
periit.
δυσκλεστάτῳ
Par. C.
δυστυχεστάτῳ
G. Ven. B. Cantabr. 1. Par. A. L. et adscriptum γρ.
δυστυχεστάτῳ
in Lips. μόρῳ:
πότμῳ
Vit. Lips. Mosc. Par. N. sed in Lips. adscriptum γρ.
μόρῳ. θανάτῳ
.

440. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-365

οἴ 'γὼ:
οἱ ἐγὼ
M.
ὃ ἐγὼ
Par. C.
οἳ ἐγὼ
G. Vit. Lips. Cantabr. 2. Ald. Rob. Turn. Correxit Porsonus. τάλαινα:
τάλαινα
Vit. κακῆς:
κακοὶ
pro
κακῆς
Lips.

441. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-366

δὲ: omittunt Ven. A. Ox. Ald. Post
ποίῳ
habet Rob.

442. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-367

ἐστὶ:
ἐστιν
Vit. πρόσθε:
πρόσθε
G. Vit. Lips. Ven. A. Cantabr. 1. Mosc. Ald.
πρόθεν
Par. N.

443. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-368

δύςορμος:
δύσορμος
, ad
ος
supra scripto
ον
, Lips. ναυσίν:
νηυσὶν
M. G. Vit. Lips.

444. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-369

ἀκτῆς:
ἀκτῆς
G. In Vit. ad
ἀκτῆς
a sec. manu supra scriptum γρ.
ἁλός
, sic.

445. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-370

NA: Narrat rem etiam Herodotus VIII. 76. ὅταν:
ὅτ' ἂν
M. Vit. Lips. Rob.
ὅτι
scribendum putavit Elmsleius (Edinburgh Review XVII. p. 236.). Sed v. diss. de particula
ἂν
III. 4. Opusc. IV. p. 148.

446. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-371

ἐкσωζοίατο:
ἐξσωζοίατο
, ad
ξ
supra scripto
κ
. M.
ἐκσωζοίατο
, ad
οι
supra scripto
αι
, Lips. Non satis recte Abreschius
νεῶν ἐκσωζοίατο
ita coniungit ut
φθαρέντες
seorsim positum sit. Vt ista sint coniungenda, certe
φθαρέντες
non minus cum illo genitivo construi debet: dissipati ex navibus.
φθείρεσθαι
errare, vagari significans et ab Abreschio hic et in Misc. Obs. IV. 3. p. 451. illustratum est. Conferendus Blomfieldius.

447. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-372

κτείνοιεν:
κτείνειαν
Ald.
κτείνειεν
G. Ven. A. B. Ox. Par. C. N. Rob. Inde
κτείνειαν
Porsonus. Recte
κτείνοιεν
M. Vit. Lips. ceterique, ut videtur, codices et Turn. εὐχείρωτον:
ἀχείρωτον
G.
εὐχείρως τὸν
Mosc. Par. B. Id videtur etiam in Vit. fuisse, in quo erasa ea scriptura
εὐχείρωτον
restitutum.
εὐχείρω τὸν
, propter similem, ut videtur, codicis alicuius lituram, Ald.

448. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-373

ἐναλίων:
ἐναλίων
M. G. Vit. Par. A. B. N.
εἰναλίων
Ven. A. Rob. Turn.
εἰν ἀλίων
Ald.
ἀναλίων
Lips.

449. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-374

ὡς γὰρ θεὸς:
ὡς γὰρ ὁ Θεὸς
Lips. Mosc.

450. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-375

ναῶν:
νῆες
Ven. A. Par. C.
νεῶν
Cantabr. 2. κῦδος:
κῦδος
G. Vit. Lips. aliique et Ald. Turn. Ἕλλησιν:
Ἕλλησιν
M. Rob.

451. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-376

αὐθημερὸν:
αὐθημερῶν
Vit. V. Herodotum VIII. 95.

452-453. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-377

ἀμφὶ δὲ κυκλοῦντο:
ἀμφὶ δὲ κυκλοῦντο
Ven. A. Par. B. C. et ante correctionem Vit.
ἀμφὶ δ᾽ ἐκύκλουν τὴν
ex correctione Vit.
ἀμφὶ δ' ἐκυκλοῦντο
G. Lips. et ut videtur Mosc.
ἀμφὶ δὲ
, ut Brunckius refert, supra scriptum in Par. B. γρ.
δὲ
ex eo codice Faehsius affert. De omisso augmento v. praef. ad Eur. Bacchas p. XLVI.

454. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-378

τράποιντο: γρ.
τράπωνται
Par. B.
τράπονται
Par. C.

455. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-379

πέτροισιν:
πέτροισι
M. Vit. Lips. Ven. B. Mosc. Par. B. N. Vulgo
πέτρησιν
. ἠράσσοντο:
ἠράσσοντο
M. (sic M.) G. Lips. Par. A. B.
ἠράσσαντο
Vit, aliique et Turn.
ἠράσσαντο
Ald. Rob. τοξικῆς τ᾽ ἀπὸ:
τοξικῆς
Lips. Ven. A. Par. B. Ald. Turn.
ἀπὸ
M. G. Vit. Par. A. N. Rob.
ἀπ'
ad
δ'
supra scriptum in Lips. Par. B. Non dubitavi praeferre
τε
. Sed anastrophen, quam consensu tuentur libri, repudiandam esse diligens docebat artis poetarum in condendis trimetris observatio, qui quum plerumque ita coniungant verba, ut singulis versibus aliqua pars orationis terminetur, tamen saepe etiam pausa paullo ante finem versus facta tam arte finem versus cum sequentis initio coniungunt, ut ne elisionem quidem in fine versus spreverint, nedum in praepositionibus admiserint anastrophen.

456. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-380

προςπίτνοντες:
προσπίτνοντες
M. Cantabr. 2. Rob.
πίπτοντες
Par. N. Ceteri
προσπίπτοντες
. ὤλλυσαν:
ὤλλυσαν
M.
ὤλυσαν
G. Vit. aliique nonnulli.

457. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-381

ἐφορμηθέντες:
ἀφορμηθέντες
, ad
ἀ
supra scripto
ε
, Lips.

458. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-382

κρεοκοποῦσι:
κρεοκοποῦσι
ex correctione M. et hoc ex scholiis restituit Porsonus.
κρεωκοποῦσι
Ald. Rob.
κερωκοποῦσι
Vit. supra tamen scripto γρ.
κρεωκοποῦσι
, quod in M. ante correctionem erat ut in ceteris omnibus. V. Pors. praef. ad Hec. p. VIII. Lob. ad Phryn. p. 693.

460. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-383

ἀνώμωξεν:
ἀνώμωξε
G. Cantabr. 1. 2. Ald. Rob. κακῶν:
κακῶν
omittunt Mosc. et a pr. manu Vit. βάθος:
πάθος
Vit. Par. N.

461. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-384

εὐαγῆ: De loco illo, ex quo Xerxes pugnam spectaverit, vide Wassium ad Thuc. II. 19. Valckenarium et Wesselingium ad Herod. VIII. 90. Toupium Emend. in Suidam vol I. p. 393. seqq. (261. ed. Lips.).
Libri omnes
εὐαγῆ
. Scholiastes
καθαράν, κεχωρισμένην, εὖ ἔχουσαν οἷον τὴν ἄποψιν καὶ ἐπιτηροῦσαν τὸν λεὼν ἅπαντα. ἢ αὐγάζοντα καὶ ὁρῶντα
. Hemsterhusius
εὐαυγῆ
, quod receperunt Brunckius, Schützius, Porsonus, Blomfieldius. Praeclara illa Hemsterhusii disputatio tanto magis tota huc transferenda videtur, quod et in primis ad Aeschyli locum pertinet et plura sunt quae de ea monere lectorem volo. Sic igitur ille apud Musgravium in Exerc. Eurip. II. 6. sive in eiusdem notis ad Euripidis Suppl. 654.
ἀμφὶ δ᾽ Ἠλέκτρας πύλας
ἔστην θεατής, πύργον εὐαγῇ λαβών.
Euripidis loco apte convenit interpretatio (Hesychii verba dicit,
εὐαγές, εὔοπτον
): ipsi voci convenire fuerat ostendendum.
Εὐαγής
si ducatur ab
ἄγος
, quid sit notum est, quemadmodum
ἀναγής, δυσαγής
. Si ab
ἄγω
duco, erit agilis, flexibilis, qua potestate capitur in Hippocr. περὶ διαίτ. ΙΙ. p. 363, 34. neque aliter Henr. Stephan. intellexit Anth. 1. c. 60. Ep. 8.
Χαίροιτ᾽ εὐαγέες (μέλισσαι)
in Th. L. Gr. Tom. I. p. 126. C. agiles apes, quod per aerem ferantur cito et facile: vel mobilis, volubilis, ut in Aretaeo p. 19. v. 33. (p. 41. ed. Lips.)
ὀφθαλμοὶ εὐαγέες, λαμπροί
, exponi possunt, licet puros dederit Crassus, Wiganus lucentes, quod vix perspicias unde pendeat, nisi legisse vel legi voluisse statuas
εὐαυγέες
: iunguntur tamen itidem ab Adamantio 1. c. 9. (p. 349.)
ὀφθαλμοὶ μεγάλοι τε καὶ λαμπροὶ καὶ εὐαγεῖς
, cuius vice admodum vitiose
εὐλαβεῖς
Polemo (p. 222.) praefert. Porro si ab
ἄγω, ἄγνυμι
frango, significabit fragilem, quique facile comminui possit; quo pertinet Suidae locus ita scribendus:
εὐαγές, εὐκόλως κεκλασμένον, εἰ στάχυς εὐαγής
, idem qui
εὔκλαστος, εὔθραυστος
, apud Etym. in v.
Δημήτηρ
. In his, sicuti linguae norma postulat, penultima corripitur: aliis in locis eadem vox syllabam istam habet productam: Leonid. Anth. VI. 27. Ep. 6.
καὶ πέλεκυν ῥυκάναν τ᾽ εὐαγέα καὶ περιαγὲς Τρύπανον
Parmen. ap. Clem. Str. V. p. 732.
καθαρᾶς εὐαγέος ἠελίοιο Λαμπάδος ἔργ᾽ ἀΐδηλα
— nimirum forma Dorica nascuntur ex
εὐηγής
οι
περιηγής
: quorum illud rarissimum, alterum frequentatur pro circumacto, circumiecto, rotundo: saepe tamen quam proprie vim habeat obscurum est, qua de re nunc nihil amplius dicam. Singulare est quod ex Lex. Vet. MS. Bibl. Sangerman. (Anecd. Bekkeri p. 337, 13.) mecum communicavit praestantissimus noster Ruhnkenius:
ἀγής· τοῦτο ἀπὸ συνθέσεως (συνθέτου apud Bekkerum) καταλείπεται τοῦ εὐαγής ἢ παναγής. Ἐμπεδοκλῆς· ἄθρει μὲν γὰρ ἄνακτος ἐναντίον ἀγέα κύκλον
pro
παναγής
, quod longe diversum est, melius scripsisset
περιαγής
, ut in illo versu proverbiali, quem suggerit Philopon. περὶ Κοσμοπ. p. 179.
μηδ' ὅσον ὀφθαλμοῦ περιηγέα κύκλον ἑλίξαι
. vid. Suid. in
εὐαγής
. Nunc investiga quantum libet, harum, quas notari in
εὐαγής
, significationum quaenam vel Aeschyli verbis vel Euripidis accommodari possit, nullam invenies: at si scripseris inserta littera
υ
εὐαυγῆ
, omnis difficultas fuerit sublata: nam
εὐαυγής
, locus illustris, vel qui undique conspici potest, vel unde prospectus in vicina late patet. Ratio structurae in
ἕδρα παντὸς εὐαυγὴς στρατοῦ
itidem expedita, quae frustra quaeratur in
εὐαγής
. Enimvero iam dudum vereor, ne
εὐαυγής
per culpam librariorum pluribus locis abierit in
εὐαγής
: in Iamblichi certe Protr. p. 152. vs. 23. (p. 360. Kiessl.) vice vulgati,
λαμπροτάτη τὶς εὐαγία
, cod. Reines. quem ipse cum edito contuli, praefert
εὐαυγία
, quod utique longe melius congruit cum
λαμπροτάτη
εἰ
τὸ τῆς ψυχῆς ὄμμα
, quam
εὐαγία
. Perinde se res habet in Platone de LL. XII. p 989. C. (p. 952. A. Steph.)
ἃ μαθοῦσι μὲν εὐαγέστερα γίγνεσθαι, μὴ μαθοῦσι δὲ σκοτωδέστερα — καὶ ἀσαφῆ
. Tim. p. 1065. E. (p. 58. D. Steph.)
ἀέρος τὸ μὲν εὐαγέστατον ἐπίκλην αἰθὴρ καλούμενος, ὁ δὲ θολερώτατος ὁμίχλη τε καὶ σκότος
: unde sumptum Iamblichi de Myst. p. 80. vs. 21.
τὸ εὐαγέστατον καὶ ἄκρον τοῦ ἀέρος
. Si tum iuncta propinquae, tum opposita contrariae potestatis attente spectes, quid prius in mentem veniat, quam opportunissimum
εὐαυγής
? Accedat Aristoteles, vel quicumque nomen eius mentitus auctor, de Mund. p. 14. vs. 12. (p.397. a. 16. ed. Bekk.)
κόσμος-λαμπρότητι δὲ εὐαγέστατος
: vertit Appuleius: splendore perlucidus: quin clarius etiam caussam nostram suffulcit diversa, quam Stobaeus suppeditat Ecl. Phys. p. 78. vs. 9. (p. 694. Heer.) lectio,
λαμπρότητα δὲ τηλαυγέστατος
. In Parmenide quoque
εὐαυγέος ήελίοιο
non sprevero. Pythagoreis autem in primis
αὐγή
et voces inde natae placuerunt; unico Theagis exemplo defungar apud Stob. p. 11. vs. 46.
ὁ νέος ἔχων περιαυγέα καὶ διαυγέα τὰν ἔποψιν
. Iam neminem opinor fore, qui contendat, pro
εὐαυγής
Graecos vitandae κακοφωνίας ergo solenni more pronunciasse
εὐαγής
.
Haec Hemsterhusius, docte quidem et acute, sed non ita ut omnem sustulerit dubitandi materiam. Equidem etsi vereor ne haec res ad liquidum perduci nequeat, tamen afferam, quae, ne quis iusto citius assentatur, impediant.
Apertum est nomen
εὐαγής
, prout ab
ἄγω
vel
ἄγνυμι
vel
ἅζω
derivetur, non posse non diversas significationes habere. De his dicendum est singillatim, ne quae cognata quidem, sed diversa tamen sunt, confundantur. Ac verba
ἄγω
et
ἄγνυμι
fontem habent communem, ut
ἄγνυμι
proprie sit ducendo i. e. flectendo frango, deinde simpliciter frango, contero. Ab eo verbo est
εὐαγής
, media syllaba longa. Suidas
εὐαγές, καλῶς κεκλασμένον
. Et hoc usus est Etymologus M. p. 266, 2.
Δημήτερος ἀκτή· διὰ τὸ κατάγνυσθαι ἐν τῇ ὅλῳ τὸν στάχυν τὸν εὐαγῆ, ἢ αὐτὸν τὸν σῖτον ἐν τῷ μύλῳ θραύεσθαι
. Sed idem vocabulum etiam aliam habet significationem, quae propius accedit ad propriam verbi
ἄγνυμι
notionem. Corrupta sunt haec grammaticorum, Photii p. 27, 6.
εὐαγής, μεταφορικῶς κύκλος
, Zonarae p. 897.
εὐαγής, καλῶς περιηγμένος, ἢ μεταφορικὸς κύκλος
. Eadem quae Zonaras, omisso tamen
ἤ
, habet Suidas, apud quem
μεταφορικῶς
a Kustero repositum est. Scribendum est
εὐαγής, καλῶς περιηγμένος, ἢ μεταφορικῶς κυκλικός
. Terminationes enim
ος
et
ικός
saepe permutantur. De testimonio, quod Suidas ex epigrammate Antipatri Sidonii adiecit, infra videbimus: est enim illud ab hoc vocabulo prorsus alienum. De ipso vocabulo noli dubitare quin vera tradiderint grammatici. Id quod apparet ex simili
περιαγής
. Photius p. 414, 15.
περιαγές, ἐπικαμπές
. Usurpatur
περιαγής
ab Adamantio Physiogn. I. 24. p. 413.
κεφαλὴν μέσην τὸ μέγεθος, περιαγῆ
. Etym. M. p. 545, 27.
παρὰ τὸ κύφον, τουτέστιν τὸ περιφερὲς καὶ περιαγές
. Eadem schol. ad Il. V. 596. Ac ne dubites quin ab
ἄγνυμι
ductum sit, argumento est
περιαγή
substantivum apud Aratum v. 687. de Argo navi,
ἀλλ᾽ ἤτοι Περσεὺς μὲν ἄτερ γουνός τε ποδός τε
δεξιτεροῦ δύεται, πρύμνης δ᾽ ὅσον ἐς περιαγήν,
quod scholiastes interpretatur
ὅσον εἰς τὴν περίκλασιν καὶ καμπὴν τῆς πρύμνης
. Illa vero significatione etsi videri possit
εὐαγής
dictum esse ab Leonida Tarentino epigr. 28. in Anal. Brunckii t. I. p. 227. sive Anth. Pal. VI. 204.
Θῆρις ὁ δαιδαλόχειρ τῇ Παλλάδι πήχυν ἀκαμπῆ,
καὶ τετανὸν νώτῳ καμπτόμενον πρίονα,
καὶ πέλεκυν, ῥυκάναν τ᾽ εὐαγέα, καὶ περιαγὲς
τρύπανον, ἐκ τέχνας ἄνθετο παυσάμενος,
ut runcina intelligatur ab anteriore parte curvata, tamen non potest dubitari quin Meinekius in Del. poet. Anth. Gr. p. 31. recte viderit scribendum esse
εὐάκεα
. Sed usus videtur hoc nomine Parmenides v. 133.
εἴσῃ δ' αἰθερίην τε φύσιν, τά τ᾽ ἐν αἰθέρι πάντα
σήματα, καὶ καθαρῆς εὐαγέος ἠελίοιο
λαμπάδος ἔργ᾽ ἀΐδηλα,
ut, si hoc ita sit, etiam Empedocles
ἀγέα κύκλον
rotundum solis orbem intellexisse videatur. Quamquam hoc incertum est. Illud vero valde probabile est, nomen
εὐάγητος
ab
ἄγνυμι
dictum esse et flexuosum, sinuosum notare. Aristophanes Nub. 274.
ἀέναοι Νεφέλαι,
ἀρθῶμεν φανεραὶ δροσερὰν φύσιν
εὐάγητον.
Abutitur ingenio suo Bentleius in Museo crit. Cantabr. II. p. 435. Male interpretantur Suidas, Zonaras p. 905. Favorinus,
εὐάγητον, καθαράν, λαμπράν. Ἀριστοφάνης, δροσερὰν εὐάγητον φύσιν
, et scholiastae
πανταχοῦ φερομένην, ἢ λαμπράν. πάντῃ φερόμενον· εὐκίνητον· τοιοῦτο γὰρ τὸ ὕδωρ
. Eustathius in Opusc. p. 142. a. 9.
εὐάγητον
intellexit
εὐαγές, sanctum
, et eodem significatu p. 144. a. 1.
εὐαγέστατον ὄνομα
.
Nunc transeamus ad
εὐαγής
ab
ἄγω
duco derivatum. Quale vocabulum, si ab ipso verbo
ἄγω
factum fuit, brevem necesse est habuerit mediam syllabam; sin ab
ἄγω
Dorico, de quo Schaeferus in Melet. crit. p. 113. seq. dixit, longam, ut pro communi forma
εὐηγής
dictum, quemadmodum
περιαγὲς τρύπανον
in illo quod attulimus Leonidae epigrammate pro
περιηγές
positum videtur. Quamquam si quis
ὀφθαλμοῦ περιηγέα κύκλον
dixit, non poterit hoc ad Parmenidis
εὐαγέος ἠελίοιο
aut ab Empedoclis
ἀγέα κύκλον
adhiberi, quod neuter Dorica dialecto est usus. Sed huius vocabuli
εὐαγής
quae communis vel Ionica forma exstare visa est apud Aretaeum de curatione morb. diuturn. I. 13. p. 128. B. ed. Boerh. p. 327. ed. Lips. emendatione corrupti loci removenda est. Scribendum est enim
προςτίθει δὲ χάριτας πόματος καὶ σίτου, τὴν μικρῷ χείρω τῶν ὠφελεόντων ἔωσι διδόναι (ἔσται γὰρ διέξοδος ναυτιώδει καὶ ἀτερπέι ὑγρῷ· μετεξετέρους γὰρ ἡ τοῦ πύου δίοδος βλάψαι δύναται), μήπω τι καὶ ἀπόσιτοι ἔσονται, κἤν τι λάβωσι εὐημές.
Abest vulgo
διδόναι
, quod codex Harleianus suppeditat. Deinde ed. Boerh.
κἄν τι λάβωσι
, pro quo P. Petitus habet
κἄν τε λάβωσι
. Denique legebatur
εὐαγέες
. Non perceperunt loci sensum interpretes, qui quum de reponendo
εὐαγές
cogitarunt, sententiam reddiderunt etiam obscuriorem. Scripsi
εὐημές
, de qua forma Lobeckius dixit ad Phryn. p. 706. Sensus est adhibe illecebras potus et cibi, etiam si paullo minus conducibilium quam dari oporteat (parabitur enim exitus nauseam facienti et insuavi humori; nonnullis enim perruptio puris nocere potest), ne fastidiant cibum, etsi quid quod facile evomere possint sumpserint.
Εὐαγής
autem, correpta media syllaba, ab
ἄγω
duco derivatum esse haud ita facile credam, primum quod alia huius formae vocabula desunt, tum quod prorsus silent grammatici, tum denique quod exempla, quae pro hac derivatione afferuntur, valde suspecta sunt, quippe quae cuncta vel admittant aliam explicationem vel etiam efflagitent. De qua re mox videbimus.
Iam enim dicendum est de nomine
εὐαγής
, quod ab
ἅζω
ductum sacrum, castum, purum significat. Grammaticorum interpretationes has habemus. Hesychii,
εὐαγές, ἁγνόν, καθαρόν, εὐσεβές, εὔοπτον, ἅγιον
. Photii,
εὐαγές, ἁγνόν, εὐσεβές, ὅσιον, θειότατον
. Suidae,
εὐαγές, ἁγνόν, καθαρόν, εὐσεβές, ὅσιον, θειότατον· γένους δὲ ἦν εὐαγοῦς, οὐκ ἐπὶ δυνάμει τρυφώσῃ λαμπρυνόμενον, οὐδὲ ἐπὶ χρημάτων περιουσίᾳ κολαζόμενον
, quae eadem, sed minus plene, apud Zonaram p. 914. exstant. Porro Hesychii,
εὐαγοῦς, δυστάτης
. Zonarae p. 897. et Favorini,
εὐαγῆ, μεγάλην
, quod alio spectat quam, ut Tittmanno videbatur, ad epigramma Antipatri Sidonii a Suida in v.
εὐαγής
allati. Sed originem significationis si requiris, omnem illam latissime patentem verborum cognationem, cuiusmodi sunt
ἀγάζω, ἄγαμαι, ἀγαίομαι, ἅζω, ἄγη, ἄγος, ἅγιος, ἁγνός, ἁγηλατῶ
pluraque alia, in quibus est etiam
ἀγάζομαι
, aliter explicandam puto quam visum est Ruhnkenio ad Timaei lex. Plat. p. 12. seq. qui quam iniit viam, quum primam posuit nitoris significationem, ea non satis plana aut expedita videtur ad omnem illam verborum et notionum varietatem comprehendendam. Non potest quidem dubitari quin cognatae cum his verbis voces
ἀγλαΐς
et
αὐγή
, quae proprie de refractis radiis dicuntur, ab
ἄγω, ἄγνυμι
derivatae sint quarum altera, ut a
κράζω κραυγή
, insertum habet crassiorem spiritum: sed tamen ista quam indicavi verborum familia, etsi ab eadem radice orta est, ita manifestam prodit admirationis vel horroris vel omnino motus cuiusdam et gestus significationem, ut alia ratione, quam quae est radiantis lucis, cum radice illa cohaerere videatur. Utar pro primitivo (perinde est enim quo quis utatur, quum nullum istorum sit primitivum) verbo
ἅζω
sive
ἅζομαι
. In eo primaria esse videtur notio stupescendi, ducta ab eo, quod qui conspecta re insolita stupescunt, superiora corporis recedunt. Haec significatio statim pro rei ob quam stupemus natura in duas alias dispescitur, unam admirationis, venerationis, reverentiae, alteram horroris, abominationis, indignationis: unde rerum quoque ipsarum fit diversitas, aliis colendis ob sanctitatem suam, aliis formidandis ob nefas et piaculum. Accedit ad has tertia significatio, composita ex illis ambabus, invidiae, quae est indignatio ex admiratione orta. Quod si haec ad nomen
εὐαγής
adhibemus, primo quaerendum est an illud duplex sit, unum correpta media, quod plurimo usu frequentatum est, alterum producta. Certe si recte in lexico illo Sangermanensi
ἀγής
apud Empedoclem significatione cum
εὐαγής
οι
παναγής
cognatum esse indicatur, cum aspero potius spiritu credas Empedoclem scripsisse
ἄθρει μὲν γὰρ ἄνακτος ἐναντίον ἁγέα κύκλον,
et sacrum voluisse orbem solis intelligi. Quae suspicio eo videtur confirmari, quod idem nomen, ut plura ex illa radice, etiam in malam partem usurpatum invenitur: de qua re Tzetzes scribit ad Lycophr. v. 436.
ὅτι δὲ ὁ ἀγής, ὁ μυσαρός, ἐξ οὗ λέγεται καὶ ὁ ἅγιος ὁ μυσαρός, Ἱππῶνάξ φησιν
ὡς οἱ μὲν ἁγεῖ Βουπάλῳ κατηρῶντο.
Quamobrem nihil mirum foret, si ex hoc nomine compositum fuisset
εὐαγής
media producta. Itaque incertum est, Parmenides, quum scripsit
εὐαγέος ἠελίοιο
, sacrumne voluerit an rotundum: Karstenus p. 122. seq. ea significatione putat
εὐαγέος
dictum esse, qua Hemsterhusio
εὐαυγέος
scribendum esse videbatur. Proxime cohaerere cum adiectivo
ἁγής
videtur substantivum
ἅγος
, a quo esse puto, quod apud Hesychium legitur,
ἄγεα, τεμένη
, ex quo si est
ἁγηλατεῖν
, et spiritus asper in eo verbo erit praeferendus, de qua scriptura v. Schaeferum ad Greg. Cor. p. 546. et prima syllaba longe putanda. Certe non memini loci ex quo huius syllabae mensura certo disci possit. Eadem dubitatio est de adiectivo
εὐαγής
, quod in iis locis, in quibus maxime vel de significatione vel de scripturae sinceritate disceptari potest, aut apud prosae orationis scriptores invenitur aut a poetis ita positum est ut mensura ambigua sit. Quare non satis cognitum est utrum
εὐαγής
ubique mediam syllabam brevem habeat, an certis in significationibus ea syllaba producatur. Veri tamen similius videtur unum dumtaxat esse nomen
εὐαγής
brevi media syllaba, quam mensuram habere videtur etiam
ἀκραγής
, quo usus est Aeschylus in Prom. v. 804.
ὀξυστόμους γὰρ Ζηνὸς ἀκραγεῖς κύνας γρῦπας φυλάξαι.
Falluntur enim qui id a
κράζειν
ductum putant, quia, si ita esset, primam syllabam poeta non produxisset: itaque recte alii
ὀξυχόλους, ἀκροχόλους
interpretantur. Est autem
εὐαγής
proprie sanctus, deinde sacer, i. e. qui ob sanctitatem colitur. Ex his duabus significationibus prima tantum ita multiplex est, ut plures alios significatus pepererit: altera autem tam simplex, ut praeteriri nunc posset, nisi de duobus locis, qui in dubitationem vocati sunt, dicendum videretur. Suidas post illa, quae supra allata sunt,
εὐαγής καλῶς περιηγμένος, μεταφορικὸς κύκλος
, haec habet, καὶ ἐν ἐπιγράμματι
Πιερικὰν σάλπιγγα, τὸν εὐαγέων βαρὺν ὕμνων χαλκευτάν, κατέχει Πίνδαρον ἅδε κόνις.
Idem distichon ab eodem in v.
χαλκευτής
affertur. Est autem Antipatri Sidonii in Brunckii Anal. t. II. p. 27. ep. 79. sive Anth. Pal. VII. 34. Eleganter Toupius
εὐαχέων
scribi voluit, his ipsius Pindari verbis motus Pyth. I. 14. (24.)
ἄλλοις δέ τις ἐτέλεσσεν ἄλλος ἀνὴρ εὐαχέα βασιλεῦσιν ὕμνον, ἄποιν' ἀρετᾶς
. Brunckius vero vulgatam tuetur, sed ut
εὐαγέων
secundam syllabam productam habeat et hymnos bene tornatos significet: quod ille quum nullo alio argumento fecerit quam propter Suidae explicationem et propter
ῥυκάναν εὐαγέα
apud Leonidam Tarentinum, nihil caussae est quare ei accedamus. Nam Leonidae epigramma quomodo Meinekius emendaverit supra dictum est, apud Suidam autem recte intellexit Portus Antipatri exemplum ad aliam quam quae a Suida posita est significationem spectare. Neque aut Zonaras aut Favorinus Antipatri versus addunt. Itaque non erit dubitandum quin Antipater sacra carmina intelligi voluerit. Alter locus Antiphili est in Anal. Br. t. II. p. 177. ep. 29. sive Anth. Pal. IX. 404. de apibus,
χαίροιτ', εὐαγέες, καὶ ἐν ἄνθεσι ποιμαίνεσθε, αἰθερίου πτηναὶ νέκταρος ἐργάτιδες.
Ibi vero H. Stephanus
εὐαγέες
agiles interpretatur, Iacobsius, ut apud Virgilium, leves dici apes existimat. Quam significationem quum supra omnino in dubitationem adduxerimus, hic tanto minus putamus admittendam esse, quod quum apes hoc epigrammate in primis ob gratuitum mellis donum laudentur, multo aptius est sacras eas colendasque mortalibus a poeta dici. Sed redeo ad primam significationem, quae sanctitatis est. Sanctum autem dicimus primo eum qui sceleris immunis est. Ita
εὐαγής
dictum est in Homerico hymno Cereris v. 274. 369. quae antiquissima esset pro hac voce auctoritas, si satis constaret quid in his hymnis primo auctori deberetur. Theocritus XXVI. 30.
αὐτὸς δ᾽ εὐαγέοιμι καὶ εὐαγέεσσιν ἅδοιμι.
Callimachus h. Deliaci v. 98.
εὐαγέων δὲ καὶ εὐαγέεσσι μελοίμην.
Alia ibi exempla adnotavit Spanhemius in iisque observationem scholiastae Sophoclis ad Oed. R. 921. licet non satis apto loco factam, opposita esse
εὐαγής
οἱ
ἐναγής
. Ita Appianus de b. civ. IV. 96.
καὶ τάδε, ὦ πολῖται, πράσσοντες οἱ τρεῖς ἡμᾶς ἐναγεῖς λέγουσι
, et c. 97.
ὁρᾶτε δὲ πρὸς ἡμᾶς ὡς εὐαγεῖς καὶ δημοκρατικοὺς καταπεφευγότας
. Aliud oppositum est
δυσαγής
apud Manethonem V. 180. restitutum a Dorvillio commemoratumque a Schaefero ad Dion. Hal. de struct. or. p. 89. Deinde sanctus est criminis expers. Ita in lege apud Andocidem de myst. p. 48, 7. ed. Reisk.
ὁ δὲ ἀποκτείνας τὸν ταῦτα πονήσαντα καὶ ὁ συμβουλεύσας ὅσιος ἔστω καὶ εὐαγής
. Et apud Demosthenem in tertia Philippica p. 122, 16.
εὐαγὲς ᾖ τὸ ἀποκτεῖναι
, quod orator ipse his verbis interpretatur,
καθαρὸν τὸν τούτων τινὰ ἀποκτείναντα εἶναι
. Sic etiam Sophocles Ant. 521.
τίς οἶδεν, εἰ κάτω 'στὶν εὐαγῆ τάδε;
Pertinet huc locus Aristidis Quintiliani de musica I. p. 5. male intellectus a Meibomio,
εἰ δημιουργὸν ὀνομάζειν θέμις ἐξ ὧν εἴργασται, καλῶς θεμένους τὴν προςηγορίαν, εἴτε εἶδος καλεῖν εὐαγές
, ubi non
εἶδος εὐαγές
, sed
εὐαγές ἐστιν, εἶδος καλεῖν
dicit, ut antea
ὀνομάζειν θέμις
. Tertio sanctus universe dicitur qui malo vacat. Ita Sophocles in Oed. R. 919.
πρὸς σ᾽, ὦ Λύκει Ἄπολλον, ἄγχιστος γὰρ εἶ,
ἱκέτις ἀφίγμαι τοῖςδε σὺν κατεύγμασιν,
ὅπως λύσιν τίν' ἡμὶν εὐαγῆ πόρῃς.
Haec vero significatio, nisi fallor, fecit ut nomen
εὐαγής
ad eam quoque puritatem transferretur quam serenitatem appellamus: quae ita est cum lucis notione coniuncta, ut non sit mirum, si saepe dubitari possit,
εὐαγής
an
εὐαυγής
praeferendum sit. Ut nihil magnopere obstabat quin Sophocles diceret
εὐαυγῆ λύσιν
, ita, quum
εὐαγῆ
mallet, qui est serenus exitus, satis prope accessit ad illam notionem. Non ausim itaque cum Brunckio, quem moverat Hemsterhusii disputatio,
εὐαυγεῖς
reponere in his versibus Euripidis Bacch. 660.
ἥκω Κιθαιρῶν᾽ ἐκλιπών, ἵν᾽ οὔποτε
λευκῆς χιόνος ἀνεῖσαν εὐαγεῖς βολαί.
Non mutasset, opinor, si
ἁγναί
scriptum invenisset, quod ipsum quoque aptum, sed, si recte sentio, tamen magis de candoris puritate, quam de serenitate intelligendum esset. Hanc autem nominis
εὐαγής
explicationem non mediocriter illud confirmat, quod oculi sereni
εὐαγεῖς
appellantur. Nam qui agiles significari putant, eos non solum aliunde confirmare usum huius vocabuli oportet, sed etiam docere quomodo haec significatio ubique satis apta sit. Est autem, si libris fides, ita locutus Aretaeus de caussis et signis morborum acutorum II. 4. p. 16. E. sive p. 41. ed. Lips.
ὀφθαλμοὶ εὐαγέες, λαμπροί, ὑπέρυθροι
. Sermo est de febri ardente, ut hic quidem potius
εὐαυγέες
requiri videatur. Sed Adamantius Physiogn. I. 9. p. 349.
εἰ δὲ ὑψηλοὶ ὄντες ὀφθαλμοὶ μεγάλοι τε καὶ εὐαγεῖς εἶεν, καὶ ὑγρὸν βλέποντες, δίκαιοι, συνετοί, φιλομαθεῖς, ἔρωτος πλήρεις
. Quod si, qui haec in suum librum transtulit, Polemo I. 6. p. 222.
εὐλαβεῖς
habet pro
εὐαγεῖς
, dubitari potest an ea non sit aberratio librarii, sed recepta in textum parum hic apta explicatio. Certe Synesius epistola 143. (142.)
εὐαγῶς καὶ εὐλαβῶς
, ut non multum diversa, iunxit. Ne quis autem Adamantium et Polemonem
εὐαυγεῖς
scripsisse suspicetur, licet hoc accommodatissimum oculis vocabulum sit, Hippocratis auctoritas obstat, qui de sanorum victus ratione II. 11. p. 54. L. II. ed. Mack. sic scribit,
οἱ δὲ ὄρθριοι περίπατοι ἰσχναίνουσι, καὶ τὰ περὶ τὴν κεφαλὴν κουφά τε καὶ εὐαγέα καὶ εὐήκοα παρασκευάζουσι, καὶ τὴν κοιλίην λύουσιν. ἰσχναίνουσι μὲν ὅτι κινούμενον τὸ σῶμα θερμαίνεται, καὶ τὸ ὑγρὸν λεπτύνεται καὶ καθαίρεται, τὸ μὲν ὑπὸ τοῦ πνεύματος, τὸ δὲ μύττεταί τε καὶ χρέμπτεται, τὸ δὲ ἐς τὴν τροφὴν τῷ τῆς ψυχῆς θερμῷ καταναλίσκεται· τὴν δὲ κοιλίαν λύουσι διότι θερμὴ ἐοῦσα, τοῦ ψυχροῦ πνεύματος ἐςπίπτοντος ἄνωθεν, ὑποχωρέει τὸ θερμὸν τῷ ψυχρῷ· κοῦφα δὲ τὰ περὶ τὴν κεφαλὴν ποιέουσι διὰ τάδε· ὅταν κενωθῇ ἡ κοιλίη, ἕλκει ἐς ἑωυτὴν ἐκ τοῦ ἄλλου σώματος καὶ τῆς κεφαλῆς τὸ ὑγρόν, θερμὴ ἐοῦσα· κενουμένης δὲ τῆς κεφαλῆς ἀποκαθαίρεται ἥ τε ὄψις καὶ ἡ ἀκοή, καὶ γίγνονται εὐαγέες οἱ ἄνθρωποι
. Quo in loco quum primo de oculis tantum ea vox dicta sit, in fine autem, ubi concluditur demonstratio, de toto homine usurpetur, apertum est significationem ei inesse, quae non, ut in vocabulo
εὐαυγής
, ad solum videndi sensum, sed ad omnem in sentiendo alacritatem, praecipue vero ad eam quae in oculis cernitur, spectet. Atqui haec ipsa est serenitatis significatio, quae quum Hippocratis loco, tum Adamantii et Polemonis verbis ita omnibus numeris satisfacit, ut aptiorem invenire nequeas. Confirmatur haec vocis
εὐαγής
explicatio, ut serenum significet,. iis quae ex Democriti sententia Theophrastus in libro de sensu et sensilibus affert §. 73. p. 677. ed. Schneid.
τὰ μὲν οὖν σκληρὰ τῶν λευκῶν ἐκ τοιούτων σχημάτων συγκεῖσθαι, οἷον ἡ ἐντὸς πλὰς τῶν κογχυλίων· οὕτω γὰρ ἄσκια καὶ εὐαγῆ καὶ εὐθύπορα εἶναι
, et §. 78. p. 679. dicit,
σχεδὸν δὲ καὶ τὸ ἔρυθρον τῷ λευκῷ μιχθὲν χλωρὸν ποιεῖν εὐαγὲς καὶ οὐ μέλαν
. Quae quum ita esse videantur, non puto esse quare haec Platonis in Timaeo p. 58. C. ed. Steph. vitii suspecta habeamus,
μετὰ δὴ ταῦτα δεῖ νοεῖν ὅτι πυρός τε γένη πολλὰ γέγονεν, οἷον φλὸς τό τε ἀπὸ τῆς φλογὸς ἀπιόν, ὃ κάει μὲν οὔ, φῶς δὲ τοῖς ὄμμασι παρέχει, τό τε φλογὸς ἀποσβεσθείσης ἐν τοῖς διαπύροις καταλειπόμενον αὐτοῦ. κατὰ ταὐτὰ δὲ ἀέρος τὸ μὲν εὐαγέστατον ἐπίκλην αἰθὴρ καλούμενος, ὁ δὲ θολερώτατος ὁμίχλη τε καὶ σκότος
. Tantum abest enim, quod Hemsterhusio videtur, ut quae hic inter se opponuntur
εὐαυγέστατος
scribi suadeant, ut exactior etiam sit in vulgata lectione oppositio: quin illa, quae de igne praemisit Plato, quodammodo postulare videntur ut hic, ubi de alio elemento sermo est, nomina adhibeantur magis huius elementi propria quam communia cum natura ignis. Et, si quid in tali re ab similibus exemplis praesidii accedit, Hippocrates in libro de aere, locis et aquis p. 255, 27. paene eodem modo de aere loquens magis
τὸ εὐαγέστατον
quam
τὸ εὐαυγέστατον
expressit:
τὸ μὲν θολερὸν αὐτέου καὶ νυκτοειδὲς ἐκκρίνεται καὶ ἐξίσταται καὶ γίγνεται ἠώς τε καὶ ὀμίχλη, τὸ δὲ λεπτότατον καὶ κουφότατον αὐτέου λείπεται καὶ γλυκαίνεται, ὑπὸ τοῦ ἡλίου καιόμενόν τε καὶ ἑψόμενον
. Sic etiam Chrysippus apud Stobaeum Ecl. phys. p. 446. ed. Heer. vocat
αἰθέρα ἀραιότατόν τε καὶ εἰλικρινέστατον
. Non multum discedit quod idem Stobaeus p. 489. ex Philolao refert,
τὸ μὲν οὖν ἀνωτάτω μέρος τοῦ περιέχοντος, ἐν ᾧ τὴν εἰλικρίνειαν εἶναι τῶν στοιχείων, Ὄλυμπον καλεῖ
. Itaque etiam apud Iamblichum de myst. p. 80, 21. sinceram puto vulgatam lectionem,
τὸ γὰρ εὐαγέστατον καὶ ἄκρον τοῦ ἀέρος, ἐπιτηδείως ἔχον ἐξάπτεσθαι εἰς πῦρ, ἅμα τε ἐπινεύουσιν οἱ θεοί, καὶ εὐθὺς ἀνακαίεται
. Hinc ne in Aristotelici quidem libri de mundo c. 5. Hemsterhusio sine dubitatione assentiendum esse videtur:
καὶ μὴν μεγέθει μὲν οὗτος (ὁ αὐτὸς ex codd. Bekkerus) πανυπέρτατος, κινήσει δὲ ὀξύτατος, λαμπρότητι δὲ εὐαγέστατος, δυνάμει δὲ ἀγήρως τε καὶ ἄφθαρτος
. Quod Hemsterhusio scribendum videbatur,
εὐαυγέστατος
, edidit Bekkerus ex uno suorum quattuor codicum: unus
διαυγέστατος
praebet: quas autem duas memorabiles lectionis diversitates habet Stobaeus p. 694. ed. Heer.
ἀνυπέθετος
pro
πανυπέρτατος
, et
τηλαυγέστατος
pro
εὐαγέστατος
, eae vereor ne non maius ad hanc rem diiudicandam momentum conferant quam liberius ista interpretantis Appuleii verba, splendore perlucidus. Sed progrediamur longius. Si comparaveris consimilis significationis vocabula quae Germanica lingua habet, rein, hell, klar, heiter, non miraberis
εὐαγές
etiam perspicuum dici. Itaque ne apud Platonem quidem de leg. XII. p. 951. E. vocabulum
εὐαγέστερον
mutare ausim:
τὴν δὲ συνουσίαν εἶναι τούτοις καὶ τοὺς λόγους περὶ νόμων ἀεί, τῆς τε οἰκείας πόλεως πέρι, καὶ ἐὰν ἄλλοθι πυνθάνωνταί τι περὶ τῶν τοιούτων διαφέρον, καὶ δὴ καὶ περὶ μαθημάτων, ὁπόσ᾽ ἂν ἐν ταύτῃ τῇ σκέψει δοκῇ συμφέρειν, ἃ μαθοῦσι μὲν εὐαγέστερον γίγνεσθαι, μὴ μαθοῦσι δὲ σκοτωδέστερα τὰ περὶ νόμους αὐτοῖς φαίνεσθαι καὶ ἀσαφῆ
. In his
εὐαγέστερον
Hemsterhusius ex coniectura videtur in pluralem mutasse. Illud potius quaeri potest, sitne pro codicum lectione
ὁπόσ᾽ ἂν ἐν ταύτῃ
, cuius loco editio Basileensis secunda p. 628.
ὁπόσ᾽ ἐν καὶ ταύτῃ
habet, scribendum
ὁπόσ᾽ ἂν καὶ ταύτῃ
. Interpretor autem haec ita, colloquia autem his et sermones semper de legibus esse, et quod ad ipsorum civitatem attinet, et si quid alibi audiant vel in hoc genere diversum esse, vel etiam in doctrinis quaecumque aliquid ad hanc disputationem conferre videantur, quibus id cognitis clarius fieri, non cognitis autem obscuriorem videri illis et implicatiorem legum scientiam. Dubitandum igitur puto an in Iamblichi Protr. p. 360. ed. Kiessl. non praestet
εὐαυγία
, lectio codicis Cizensis:
φιλοσόφει μὴ προςέχων, μὴ ταῖς κατ' αἴσθησιν φαντασίαις, αἵτινες φῶς μέν τι περὶ τὰς καταλήψεις ποιοῦσι, λυχνοειδὲς μέντοι καὶ οὐχὶ φυσικόν, οὐδὲ ἀληθές, ἀλλὰ μᾶλλον ταῖς κατὰ τὸ νοητικὸν ἐπιστημονικαῖς, ἀφ᾽ ὧν λαμπροτάτη τις εὐαγία καὶ ἀδιάπταιστος περὶ τὸ τῆς ψυχῆς ὄμμα συνίσταται ἐξ ἁπάντων τῶν νοημάτων καὶ νοητῶν καὶ τῆς περὶ ταῦτα θεωρίας, ἀλλ' οὐκ ἐκ τῶν σωματικῶν καὶ αἰσθητῶν.
Est enim
λαμπροτάτη τις εὐαγία
prorsus quod Germanice dicas eine helle Klarheit. Deduximus eo hanc disputationem, ut soli supersint duo tragicorum loci, unus Euripidis in Suppl. v. 651.
ἀμφὶ δ' Ἠλέκτρας πύλας
ἔστην θεατής, πύργον εὐαγῆ λαβών,
alter hic Aeschyli,
ἕδραν γὰρ εἶχε παντὸς εὐαγῆ στρατοῦ.
Nec diffiteor utrumque locum planissimum fore, si
εὐαυγῆ
scribatur: pro qua coniectura illud maxime afferri potest, quod saepe
ι
et
αυ
confunduntur. Sed sunt etiam quae revocare ab reponendo
εὐαυγῆ
videantur: silentium grammaticorum, consensus librorum in scriptura
εὐαγῆ
, antiquitas huius scripturae ea ut iam scholiastae in explicatione laborarint. Quae quum ita sint, equidem etiam in his Euripidis et Aeschyli versibus tueri vulgatam scripturam quam mutare malim. Nam si verum est quod supra ostendere studui, serenitatis notionem in illa voce esse, non sane mirum est, ut nos de locis nullo montium, silvarum, aedium obiectu obscuratis eine heitere Gegend dicimus, ita Graecos, poetas maxime, locos propter altitudinem late patente prospectu serenos,
εὐαγεῖς
, appellasse. Ita in Euripidis certe loco nihil amplius videbitur difficultatis relinqui. Neque vero Aeschyli versus multo erit ad explicandum difficilior, si quidem non est necessarium ut genitivis
παντὸς στρατοῦ
videre exercitus sedem illam, aut videri ex ea indicetur, quum iis etiam hoc possit significari, ex toto exercitu loco propter altitudinem sereno sedem habuisse Xerxem. Est enim hic locus ex iis in quibus absolutum nomen etiam melius est et aptius comparativo vel superlativo. In quam rem bona est Eustathii observatio p. 258, 39.
τὸ δὲ μέγ᾽ ἔξοχος πάντων γενικὴν ἔσχε σύνταξιν διὰ τὴν ἐν λέξει ὑπεροχήν. ὑπέρθεσιν γὰρ δηλοῖ τὸ μέγα ἔξοχος. ποιεῖ δὲ Ὅμηρος τοῦτο καὶ ἐν τῷ δῖος Ἀχαιῶν, καὶ ἀριδείκετος ἀνδρῶν, καὶ δῖα γυναικῶν. τοιοῦτον δὲ καὶ τὸ κορυφαῖος χοροῦ. ὑπέρθεσις γὰρ καὶ τούτοις ἐμφαίνεται, διά τε τὸν Δία ὑπερφέροντα τῶν λοιπῶν θεῶν, διά τε τὴν κορυφὴν ὑπερκειμένην τοῦ σώματος, διά τε τὴν τοῦ ἀρί ἐπιρρηματικοῦ μορίου ἐπίτασιν. αἱ δὲ ὑπερθέσεις φιλοῦσι τὴν γενικὴν σύνταξιν
. Similiter in v.
συγκριτικὰ καὶ ὑπερθετικά
Favorinus,
ἔστι δὲ καί τινα ὀνόματα ἀπολύτως λεγόμενα, ἃ τοσαύτην οἴκοθεν ἔχει τὴν ὑπεροχὴν ὥστε οὐδὲ δεῖται γενικῆς πρὸς ὑπέρθεσιν ἐλθεῖν, ἀλλὰ αὐτόθεν γενικῇ πληθυντικῶν συντάσσεται, ὡς τὸ δῖα θεάων, καὶ ἔξοχος καὶ κορυφαῖος ἁπάντων, καὶ μόνος ἁπάντων· ὧν τό τε κορυφαῖος καὶ τὸ μόνος ὑπερθετικά ἐστιν, ὅτε ποιεῖ κορυφαιότατος καὶ μονώτατος, οὐκ ἀναγκαίως. οὔτε γὰρ τῆς κορυφῆς ἀνώτερόν τι εὑρίσκεται, οὔτε τοῦ μόνου μονώτερον. διὰ τοῦτο οὐ συγκριτικὰ ποιοῦσιν, ἀλλὰ ὑπερθετικὰ μόνα
. Sed tenendum est quaedam in hoc genere eiusmodi esse ut et absoluto et superlativo recte utamur, ut in illo
δῖος Ἀχαιῶν
, ad quod exemplum
δῖε Πελασγῶν
dicit Aeschylus in Suppl. v. 934. quaedam autem talia ut soli absoluto locus concedatur. Nam illud
δῖος Ἀχαιῶν
etiam per superlativum, si id usitatum esset, dici poterat, si quidem non is qui solus, sed qui maxime divinus est, quum alii quoque divini vocari possint, intelligitur: ubi autem quid solum de pluribus tale est ut ei adiectivum, in quo est comparatio ad reliqua, conveniat, ibi ne potest quidem aliud quam absolutum nomen poni, quia nihil adest de quo idem praedicari possit. Ex quo intelligitur ne satis recte quidem dicturum fuisse Aeschylum
ἕδραν εἶχε παντὸς εὐαγεστάτην στρατοῦ
, quod eo non eminentem in toto exercitu hunc unum locum, sed eum de pluribus eminentibus locis eminentissimum significasset: id quod res ipsa falsum esse arguit.

462. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-385

πελαγίας:
πελαγίας
M. Par. A. B. C. Rob.
πελασγίας
G. Vit. Lips. Ald. Turn. et supra scriptum in Par. B. ἁλός:
χθονός
Rob. Ceteri
ἁλός
, sed γρ.
χθονός
margo Lips.

465. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-386

ᾖξ':
ἴησ'
M. Ven. B. Par. B.
ἵησ'
Rob. Ceteri
ᾖξ'
, nisi quod
ἤϊε
habet Lips. De
ἀΐσσειν
trisyllabo apud tragicos v. Porsonum ad Hec. v. 31. Elmsleium ad Bacch. v. 147. ἀκόσμῳ ξὺν:
ἀκόσμῳ ξὺν
M. Ald. Rob. Turn.
ἀκόσμῳ σὺν
G. et ex corr. Vit.
κόσμῳ σὺν
Lips.
ἀκόσμως σὺν
Mosc. Par. N. et ante corr. Vit.
ἀπότμῳ ξὺν
, supra scripto γρ.
ἀκόσμῳ
Cantabr. 1. τοιάνδε σοι:
τοιὰν δέ σοι
M.
τοιάνδέ σοι
G. Vit. Ald. Rob. Turn.
τοιάνδε σοι
Lips.

466. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-387

τῇ:
τῆς
Ven. B.
τῇ
a sec. manu in
τοῖς
mutatum videtur in Vit. πάροιθε:
πάροιθεν
G. Vit. Lips. Mosc. Ald. Rob. συμφορὰν:
συμφορᾷ
Cantabr. 1. Mosc. Par. N. et a pr. manu Vit.
συμφορὰν
Vit. a sec. manu et reliqui. στένειν:
παραστένειν
G.

467. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-388

δαῖμον:
δαίμων
Mosc. et a pr. manu Cantabr. 2. et supra scripto ad primam syllabam circumflexo, ad secundam littera
ο
, Lips.

469. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-389

ἀπήρκεσαν:
ἀπήρκεσε
M.
ἀπήρκεσεν
Ven. A. B. Par. C. Rob.
ἐπήρκεσαν
, prima littera in litura scripta, Vit.
ἀπήρκεων
Ald.
ἀπήρκεσαν
G. Vit. cum reliquis.

470. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-390

πρόσθε:
πρόσθεν
G. Lips. Cantabr. 1. 2.

472. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-391

τοσόνδε:
τοσῶν δὲ
sic M.
τοσῶνδε
Ven. B. paucique alii et ex corr. Vit.
τὸ σὸν δὲ
, ad
σὸν
supra scripto
ω
, Lips.
τοσόνδε
G. ceterique plerique et ante corr. Vit. ἐπέσπασεν:
ἐπέσπασεν
M. Cantabr. 1.
ἀπέσπασεν
Ven. B.
ἀπέσπασε
ante corr. Vit.
ἐπέσπασε
Vit. ex corr. et reliqui.

473. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-392

ναῶν:
νεῶν
Ven. A. Ald. Rob.
νηῶν
Ox. Par. G. L. Turn.
ναῶν
Vit. Lips. ut reliqui, sed uterque
η
supra scripto. αἱ:
οἳ
, supra scripto
αἳ
, Lips. πεφεύγασιν:
πεφεύγασι
M. G. Vit. Lips. Ald. Rob. Turn.
πεφεύγασιν
Victorius.

474. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-393

τάσδ᾽:
τάσδ'
M. ἔλειπες:
ἔλειπες
M. Rob.
ἔλιπες
G. Vit. Lips. Ven. A. Cantabr. 1. 2. Ox. Par. A. B. C. N. Ald. Turn.

475. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-394

ναῶν δὲ:
ναῶν γὲ
Rob. Ceteri
ναῶν δὲ
, nisi quod ad
α
supra scriptum
η
in Lips. Non erat
δὲ
sollicitandum, de quo recte praecipit scholiastes. λελειμμένων:
λελειμένων
Lips. γρ.
ἐλελεγμένων
adscriptum in Vit. γρ.
λελεγμένων
Par. B. Eo spectat in scholiis
τῶν νηῶν τῶν λεγομένων
.

476. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-395

αἴρονται:
αἱροῦνται
M. Ceteri
αἴρονται
. In Vit. ultimae syllabae
το
superscriptum. Correxit Elmsleius ad Eur. Heracl. v. 505.

477. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-396

Βοιωτῶν:
βιωτῶν
Lips.

478. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-397

οἳ μὲν: in Vit. a corr. pro
ἡμῖν
restitutum. γάνος:
γένος
Ven. B.
γᾶνος
G.
κρηναῖον γάνος
scholiasta auctore, cuius haec sunt verba,
τόπος Βοιωτίας ἡ Κρήνη
, de loco quodam Boeotiae interpretes acceperunt. Vnde maior littera initialis inde a Victoriana editione obtinuit. Scholiastae fidem, qui solus veterum commemorare videbatur istum Boeotiae locum, iam Heathius suspectam habuit, graviter hanc explicationem improbavit Valckenarius ad Herod. VIII. 115. Cum scholiastae adnotatione Ungerus in Thebanis Paradoxis I. p. 461. contulit scholion ad Arati v. 208. p. 70, 5. ed. Bekk.
ὑπὸ τὰς ὑπωρείας γὰρ τοῦ Ἑλικῶνος ἡ Θέσπεια κεῖται, ἐν δὲ ταῖς ὑπωρείαις ἡ Κρήνη ἐστί. καλεῖται δὲ οὕτως ἰδίως αὕτη ἡ πηγή, Κρήνη
. Verum, ut Schutzius quoque et primus Palmerius Exerc. p. 275. seqq. intellexit,
κρηναῖον γάνος
, quibus verbis etiam Lycophro v. 247. utitur, de quocumque fonte intelligendum esse ipsa poetae verba ostendunt. Dicit enim partim peribant, dum ad fontes prae siti laborabant. Comparari cum his potest locus Theophili Simocattae hist. II. 5. allatus a Suida in v.
λαφύξας
et tentatus a Toupio Emend. I. p. 337.
οἱ δὲ Πέρσαι φρέασι περιτυχόντες λαφύττουσιν ἀπληστότερον καὶ ἐς μέγα κακοῦ ἀποκλίνουσι, τῆς κοιλίας αὐτοῖς τῇ ἀθρόᾳ τοῦ ὕδατος ἐμβολῇ διενεγκεῖν οὐκ ἐχούσης τοῦ ἐπιφορτισθέντος ὕδατος τὴν ἀντίληψιν.

479. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-398

δίψῃ:
δίψῃ
M. Ceteri
δίψει
. οἳ δ᾽:
οἶδ'
G. Vit. Ald. Rob. ὑπ᾽ ἄσθματος:
ἀπ' ἄσθματος
Par. N.
ἐπ᾽ ἄσθματος
Par. L.
ὑπ᾽ ἄσματος
Mosc. et ante pr. manus corr. Vit.
ὑπάσθματος
Lips. Futilis est Abreschii interpretatio,
ὑπόκενοι ἄσθματος
, quam ille ex scholiis hausit. Recte Schutzius vidit intelligi anhelatione ex cursu contracto exhaustos.

480. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-399

διεκπερῶμεν: Schutzius scribendum esse coniecit, commate post
κενοί
posito,
οἵ τ᾽ ἐκπερῶμεν
, Bothius et Blomfieldius
διεκπερῶμέν τ'
. Nihil mutandum est. Volebat nuntius dicere
στρατὸς ὁ λοιπὸς ἔν τε Βοιωτῶν χθονὶ διώλλυτο, ἀμφὶ κρηναῖον γάνος δίψῃ πονοῦντες, καὶ ἐς Φωκέων χθόνα καὶ Δωρίδ' αἶαν Μηλιᾶ τε κόλπον ὑπ᾽ ἄσθματος κενοὶ διεκπερῶμεν
. In quibus quum duplex divisio sit, una locorum in quibus afflictus est exercitus, altera mortuorum et servatorum, ambas complicat, ita dicens, reliquus exercitus et in Boeotia periit, alii prae siti ad fontes haerentes, alii autem anhelitu exhausti et in Phocidem ac Doridem et ad sinum Maliacum pervenimus. Omninoque ubi
τε
et
δέ
sibi respondent, existimandum est scriptorem oblitum priorum aliter pergere.

481. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-400

Δωρίδ᾽:
δοριδ᾽
Vit.
δουρίδ'
Lips. Μηλιᾶ:
μηλία
Vit.
μηλέα
Par. N.

482. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-401

Σπερχειὸς:
Σπερχειὸς
G. ἄρδει:
ἄρδεσι
Ald.

483. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-402

γῆς:
τῆς
Par. H. K. L. Ἀχαΐδος:
Ἀχαιίδος
Brunckius, et ita Ven. B. Strabo p. 433. (661.)
ὑπὸ δὲ τῷ Κροκίῳ Θῆβαι εἰσὶν αἱ Φθιώτιδες, καὶ ἡ χώρα δὲ Φθιῶτις καλεῖται, καὶ Ἀχαϊκή, συνάπτουσα τοῖς Μαλιεῦσιν, ὥσper καὶ οἱ τῆς Ὄθρυος πρόποδες.

484. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-403

πόλισμ᾽:
πόλις
M.

485. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-404

ἐδέξαντ᾽:
ἐδέξαντο
M.
ἐδέξατ'
, supra scripto γρ.
ἐδέξαντο
, Vit. ἔνθα δὴ πλεῖστοι θάνον:
ἐνθαδὴ
Lips.
πλεῖστοι θάνον
M. G. Vit. Lips. Ven. B. edd. ante Brunckium.
πλεῖστ᾽ ἔθανον
Ald.
πλεῖστοι 'θάνον
Par. B. A Brunckio introductum
πλεῖστοι 'θανον
. De qua crasi dixi in praef. ad Eur. Bacchas p. XIV. Vereor autem omnino ne hic aliud quid lateat. Aptius enim esset imperfectum quam aoristus. Aeschyleum foret
ἔνθα δὴ πλεῖστον σίνος
, vel eiusmodi aliquid.

486. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-405

δίψῃ:
δίψῃ
M. Vit. Cantabr. 1. Ald. Rob. et supra scriptum in Par. B.
δίψει
G. Lips. Cantabr. 2. Par. A. B. L. N. τε λιμῷ τ': Et G. quidem
δίψει. λιμῶγε. τἀμφότερα
, Lips.
δίψει τὲ λιμῶ, ἀμφότερα
. Prius
τε
omittunt Cantabr. 1. 2.

487. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-406

ἔς τε:
ἔστε
M. Vit. Lips. Ven. B. Ald. Turn.
ὥστε
G.
ἠδὲ
Rob.

488. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-407

ἀφικόμεσθ᾽:
ἀφικόμεθ'
Vit. aliique nonnulli et Rob.
ἀφικέμεθ'
Lips. Ἀξιοῦ:
ἀξείου
Cantabr. 1. Par. L. γρ.
καὶ ἀξείου (an voluit scribere ἀξείνου?) ἤγουν τοῦ βαρβάρου
ex Par. B. Faehsius affert.
ἀξειοῦ
Ven. B.
ἀξίου
, ad mediam syllabam
ι
et
ει
supra scripto, Lips.
ἀξίου
M. G. Vit. Ald. Turn.
ἀξιοῦ
Rob.

489. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-408

Παγγαῖόν τ':
πάγγαιον τ'
M. Rob.
πάγκαιόν τ'
G. Vit. Lips. aliique.
“Πάγαιον. γρ. Παγγαῖον et Πάγκαιον, non Παγκαῖον”
ex Par. B. Faehsius.
παγγεῖον τ'
Ald.
Παγγαῖόν τ'
Turn.

490. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-409

Ἠδωνίδ᾽:
ἡδωνίδ᾽
M.
Ἀδωνίδ'
Ald. Rob.

491. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-410

πήγνυσιν:
πήγνυσιν
M. Ven. B.
πήγνυσι
G. Vit. Lips. alique et Ald. Rob. Turn.

492. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-411

ἁγνοῦ Στρυμόνος:
ἁγνοῦ στρυμμόνος
G. Ven. B. Cantabr. 2.
στρυμόνος ἁγνοῦ
Ven. A. Ox. Ald. Rob.

493. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-412

εὔχετο:
εὔχετο
M. Vit. Ven. A. B. Ald. Rob.
ηὔχετο
G. Lips. Turn.

496. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-413

κρυσταλλοπῆγα:
κρυσταλοπῆγα
Lips. Ald. Dixi de hoc versu in El. doctr. metr. p. 113.

497. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-414

σκεδασθῆναι:
σχεδασθῆναι
Vit. et
σ
supra scripto
κ
Lips.

500. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-415

θερμαίνων:
φλεγμαίνων
Cantabr. 1. Par. L. et adscripto
θερμαίνων
Colb. 2.. γρ.
φλεγμαίνων
Lips.

501. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-416

πῖπτον δ᾽: Libri
πίπτον δ'
, nisi quod Ald.
πίπτον τ'
, habet, et ex Par. I.
πίπτων
affertur. De omisso augmento dictum est in praef. ad Eur. Bacch. p. XXXV. ἐπ᾽ ἀλλήλοισιν:
ἐπ' ἀλλήλοισι
Vit. Lips. Mosc. sed Lips.
ν
supra scripto.
ἐναλλήλοισιν
Par. N. εὐτυχεῖ:
εὐτυχεῖ
M. Ven. B. Cantabr. 1. 2. Par. B.
τυχεῖν
ceteri et supra scriptum in Cantabr. 2.

502. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-417

ἀπέρρηξεν:
ἀπέρρηξε
G. Vit. Lips. aliique nonnulli et Ald. Turn.

503. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-418

λοιποὶ:
λοιπὸν
G.

504. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-419

μόγις:
μόγις
M. Vit. Lips. et plerique, ut videtur, codices ac Turn.
μόλις
G. Ald. Rob.

506. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-420

ὡς στένειν:
ὥς τέ νιν
, sed supra scripto γρ.
καὶ στένειν
, ad
ὥς
autem
εἰς
, Vit. Idem ante correctionem
πόλις
.

508. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-421

ταῦτ᾽ ἔστ᾽ ἀληθῆ:
ταῦτέστ᾽ ἀληθῆ
M. Ceteri
ταῦτ᾽ ἔστ᾽ ἀληθῆ
, quod etiam scholiastes agnoscit. Defendique potest, si idem esse statuas ac si dixisset
ταῦτ' οὐχὶ πλαστά
. Quamquam non est diffitendum, hic, ubi non de veritate rei, sed de eo quid esset actum sermo est, multo aptius futurum esse
ταῦτ᾽ ἐστὶ τἀληθῆ
. Quae res me olim moverat ut ad Eur. Hec. v. 576. scribendum coniicerem
ταῦτ' ἐστὶ ταῦτα
, similiter ut in Agam. v. 658.
τοσαῦτ᾽ ἀκούσας ἴσθι τἀληθῆ κλύων.
Hoc enim fere modo perorare solent nuntii. Exempla attuleram ex Persis v. 324. 465. ex Agam. v. 560. ex Sophoclis Electra v. 761. Trachiniis v. 943. Philocteta v. 389. 620. In altera Hecubae editione suspicatus sum scripsisse Aeschylum
ταῦτ᾽ ἐστὶ τἄργα
, ut apud Sophoclem est Oed. Col. v. 383.
ταῦτ᾽ οὐκ ἀριθμός ἐστιν, ὦ πάτερ, λόγων, ἀλλ' ἔργα δεινά.

509. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-422

ἐγκατέσκηψεν:
ἐγκατέσκηψε
M. G. Vit. Lips. Cantabr. 1.2. Mosc. Rob. Turn. Litteram paragogicam habet ed. Vict.
ἐγκεῖ τέσκηψε
Ald.

511. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-423

ἐνήλλου:
ἐνήλλου
M. G. aliique et Rob. Sed
ἐνήλλου
Vit. Lips. Ven. A. Cantabr. 2. Mosc. Par. C. N. Ald. Turn. V. ad Soph. Oed. R. v. 1311.

512. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-424

οἴ 'γώ:
οἳ ἐγὼ
M.
οἴ 'γὼ
Vit. Lips. Cantabr. 1. 2. Par. A. B. C. N.
οἴ. ἐγὼ
Rob.
αἴ 'γὼ
Ald. Turn. Correxit Porsonus. διαπεπραγμένου στρατοῦ: Verba
διαπεπραγμένου στρατοῦ
errore memoriae ex Septem ad Thebas affert Thomas M. p. 82, 14.

513. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-425

ἐμφανὴs:
ἐκφανὴς
Vit. Mosc.
ἐμφανής τ'
Cantabr. 1.
εὐφανὴς
Par. N.

515. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-426

αὔτ᾽:
αὐτ'
, sic, cum adnotatione
αὐτά. ἀντὶ τὰ ὀνείρατα
, M.
αὔτ᾽
Lips. Turn.
αὐτ'
G.
αὖ τ'
Ald. Rob.
ταῦτ᾽
Vit. Mosc. Par. N. ἄγαν:
ἄγαν γ'
Ven. B.

516. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-427

ἐκύρωσεν:
ἐκύρωσεν
M. Rob.
ἔκυρσεν
Ven. B.
ἐκύρωσε
G. Vit. Lips. aliique et Ald. Turn.

519. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-428

ἥξω:
ἄξω
G. Non
πέλανον
in appositione est, sed
δωρήματα
.

520. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-429

ἐπ᾽ ἐξειργασμένοis:
ἐπεξειργασμένοις
M. G.
ἐπεξειργασμένως
Ald.
ἐπεξειργασμένας
Rob.

521. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-430

ἐς:
εἰς
Vit. λῷον: Omnes
λῷον
, pro quo scholiastes, ut iam H. Stephanus animadvertit,
βέλτιον
videtur legisse, quod aperte deterius est. πέλοι:
πέλοι
M. G. Vit. Turn.
πέλει
Ald. Rob. et
οι
supra scripto Lips.

522. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-431

ὑμᾶς:
ἡμᾶς
M.
ἡμῖν
Ven. B. Rob. χρὴ 'πὶ:
χρὴ ἐπὶ
, eraso
ε
ante
π
, M.
χρὴ ἐπὶ
Vit. Lips. τοῖςδε τοῖς:
δε τοῖς
pro
τοῖς δὲ τοῖς
Ald.
τοῖς δὲ τοῖς
Rob. πεπραγμένοις:
πεπραμένοις
Vit.

523. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-432

πιστοῖσι πιστὰ:
πιστοῖσι πιστὰ
Par. A. B.
πιστοῖς πιστά
M. Vit. Ven. A. Mosc. Par. N.
πιστοῖς σε, πιστὰ
Lips.
πιστοῖς γε πιστὰ
G. Rob. Turn.
πιστοῖσι γῆ πιστὰ
Cantabr. 1.
πιστοῖς τὰ πιστὰ
Par. N. Ald. In Par. B. adnotatum
γράφεται ὧδε στίχος· πιστοῖσι, τὰ πιστὰ ξυμφέρειν βουλεύματα.
Ex scholiis discimus fuisse qui
πιστούς
scriberent, sic, opinor,
πιστούς γε πιστά
. Hoc dicit Atossa, oportet vos fida cum fidis (mecum) communicare consilia. ξυμφέρειν: libri praeter Ald. quae
φέρειν
habet.

524. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-433

καὶ παῖδ', ἐάν περ:
καὶ παῖς δ᾽ ἐάν περ
Vit. et
περ
omisso Mosc.

525. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-434

παρηγορεῖτε, καὶ προπέμπετ᾽:
παρηγορῆτε καὶ προπέμπητ᾽
Ald. Rob. In Lips. ad
προπέμπετ'
supra adscriptum est γρ.
προτρέπετε
.

526. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-435

μὴ καί τι:
μὴ κέτι
M.
μηκέτι
Vit. Lips.
μηκέτι
Mosc. Par. L. N.
μή κ᾿ ἔτι
Ald.
μὴδ' ἔτι
Rob.
καί μήτι
Cantabr. 1. Par. B. πρόςθηται:
πρόσθητε
M. G. Vit. Cantabr. 1. 2. Mosc. Par. B. L. N. Ald. Rob.
προσθῆτε
et supra γρ.
πρόσθητε
Lips.
γένηται
Ven. A.
πρόσθηται
Turn.

527. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-436

ὦ Ζεῦ βασιλεῦ, νῦν *γὰρ*:
ἀλλ᾽ ὦ ζεῦ βασιλεῦ, νῦν περσῶν
M. (si ex M. recte adnotatum est) Turn. Vict. Sed omittunt
ἀλλ'
G, Vit. Lips. Ven. A. B. Cantabr. 1. 2. Mosc. Par. A. B. F. H. I. K. L. N. Ald. Rob. Schützius post
νῦν
inseruit
μέν
. Inserendum potius videbatur
γάρ
, quo rationem reddit chorus, cur exclamet
ὦ Ζεῦ βασιλεῦ
.

528. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-437

μεγαλαύχων:
μεγαλαύχουν
Vit.

529. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-438

ὀλέσας:
ὤλεσας
, cum hac adnotatione,
ἰωνικῶς μικρόν
, Vit. In G. Lips. adnotatum γρ.
ὤλεσας, ὅπερ εἰ εἴποις, κομματικὸν ἐκφέροις τὸ λοιπόν
. Et γρ.
ὤλεσας
adscriptum etiam in Cantabr. 1. Par. B.

530. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-439

Σούσων:
τὸ σούσσων
G.
τοσούτων
Vit. Ἐκβατάνων:
ἐγβατάνων
M. Ceteri
ἐκβατάνων
, nisi quod in Lips. ad ultimam syllabam
ην
supra scriptum est. Brunckius
Ἀγβατάνων
. V. ad v. 16.

531. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-440

δνοφερῷ:
δνοφερῷ
M. G. Vit. Lips. Rob.
δνοφερῶν
sic Ven. B.
γνοφερῶν
Par. N.
στυγερῷ
Ven. A. (sic Ven. A.) Ox. Par. B. Ald. Turn. et supra scriptum in Cantabr. 2. In Par. B. adnotatum γρ.
δνοφερῷ, ἀπολικώς
.

532-533. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-441

ἀταλαῖς χερσὶ καλύπτρας μαῖαι γονάδες κατερεικόμεναι:
ἀπαλαῖς
M. Ald.
ἁπαλαῖς
G. Vit. Lips. Turn. Sed
ἀταλαῖς
Ven. B. Rob. Quae scriptura cur praeferenda sit, mox apparebit.
καλύπτρας κατερχόμενοι
Par. K. Ceteri libri
καλύπτρας κατερεικόμεναι
, praeter Vit. qui haec habet,
καλύπτας μαγνά κατερεικόμεναι
, ex codice mutilo, ut videtur, ducta. V. ad v. 534. 608. 612. ss. 623.625. 627. Ex hac codicis Vit. scriptura eliciendum esse
μαῖαι γονάδες
dixi in diss. de versibus spuriis apud Aeschylum p. 12. sive in Opusc. II. p. 84. Eadem sententia est v. 64.
τοκέες δ᾽ ἄλοχοί θ' ἡμερολεγδὸν τείνοντα χρόνον τρομέονται.
Simul autem apparet quid sibi velit
ἀταλαῖς χερσί
, quod ut maxime cum imbecillitatis notione coniunctum multo rectius quam
ἁπαλαῖς
de tremulis Persarum matribus dictum est. Videtur enim
ἀταλός
a
ταλάσαι
factum esse. Nisi Aeschylus scripsit
ἀμαλαῖς
. Herodotus VIII. 99.
ἡ δὲ δευτέρη σφι ἀγγελίη ἐπεξελθοῦσα συνέχεε οὕτω ὥστε τοὺς κιθῶνας κατερρήξαντο πάντες, βοῇ τε καὶ οἰμωγῇ ἐχρέωντο ἀπλέτῳ, Μαρδόνιον ἐν αἰτίῃσι τιθέντες. οὐκ οὕτω δὲ περὶ τῶν νεῶν ἀχθόμενοι ταῦτα οἱ Πέρσαι ἐποίευν ὡς περὶ αὐτῷ Ξέρξῃ δειμαίνοντες.
διαμυδαλέοις:
διαμυδαλέοις
M. G. Vit. atque sic scribendum esse vidit Porsonus, ante quem
διὰ μυδαλέοις
scribebatur.
διὰ μυγδαλέοις
, adscripto ae ad or, Lips.
διὰ μυδαλέοις
, supra adscripto oυς, Par. B. C. In G. adnotatum γρ.
μυδαλέους
πρὸς τὸ κόλπους.
τέγγουσ':
τέγκουσ'
Vit. Lips. Cantabr. 2. Par. C.
κόλπ
sine terminatione. Vit. μετέχουσαι:
μετέχουσαι
Ven. Β.
κατέχουσαι
Par. I. Scripsit fortasse Aeschylus
ἄλγος μέγ' ἔχουσαι
.
ἁβρογόοι:
ἁβροχόον
Lips.
ἁβροχόοι
G. ut reliqui praeter Ald. quae lenem spiritum habet. Praeter necessitatem hoc vocabulum coniecturis tentatum est. Περσίδες:
περσίδαις
Lips.
ποθέουσαι ἰδεῖν:
ποθέουσαι ἰδεῖν
omittit Lips.
ποθέουσ' ἰδεῖν
habent Vit. Par. I. Ν.
ποθέουσι δείνων
Mosc. ἀρτιζυγίαν:
ἀρτιζυγίαν
M, G. Turn.
ἀρτιζυγίην
Vit. Lips.
ἄρτι συζυγίαν
Par. Β. hic quidem adscripto γρ.
αρτιζυγίαν
, et Ox. Ald. Rob. Apud scholiastem est
ἀρτισυζυγίαν
, quod is, ut ex eius interpretatione intelligitur,
ἀρτιοζυγίαν
scripserat.
τ':
τ'
omittunt M. Ox. Ald. Turn.
ἀκορέστοις: Vulgo
ακορεστάτοις
. Faehsius ex Par. Β. affert
πενθοῦσι γόοις ἀκορεστοτάτοις
. γρ.
καὶ ἀκορεστάτοις
. Sed Bekkerus ex eo com dice adnotavit γρ.
ἀκορεστάταις
, et id legi in Par. C.
ακορεστοτήτοις
Vit. Friget superlativus, praetereaque omnis sermo ita institutus est ut vix dubites quin singulae eius partes, commemoratio Iovis, matrum, uxorum, chori ipsius, paroemiaco terminatae fuerint. Quare
ἀκορέστοις
scripsi. Et codicis Vit. lectio nihil videtur esse quam coniunctio duarum lectionum,
ἀκορίστοις
et
ἀκορήτοις
.
μόρον:
μόρων
Lips.
νῦν γὰρ δὴ: δ' omittunt Ven. B. Par. N. Ita Brunckius:
γάρ,
servato
δή,
eiecit Porsonus. Recte scriptum est
νῦν γὰρ δή,
initio strophae facto a trochaeo semanto, ut in Agam. v. 149.
γαῖ' Ἀσὶς ἐκκεκενωμένα: Inde a Cantero scribitur
γαι Ασιάς
, quam lectionem com memoravit H. Stephanus.
γῆ ἀσιας
, alterum vocabulum sine accentu, Par. I.
γαῖα ἀσίας
M. G. Vit. Lips. Ald. Rob. Turn. Vict. Atque
ἀσίας
quidem etiam ex Ven. A. B. Par. B. C. F. H. N. adnotatum est. De Ven. B. in Bekkeri excerptis reperio
Ασίας κενουμένα γᾶς
, ut codex habere videatur
γᾶς ἀσίας κενουμένα
. Εt in Lips. adnotatum γρ.
γᾶς
. Deinde vulgo
ἐκκενουμένα
, et sic M. G. edd. vett.
ἐκκενουμένη
Vit. Lips. et supra scriptum in Cantabr. 2.
κενουμένα
Ven. Β.
ἐκμαινομένα
adscri ptum in Ven. B. C. γρ.
ἐκμαινομένη
Cantabr. 1. 2. Scripsi
γαῖ᾽ Ασὶς ἐκκεκενωμένα
. Εt
Ασὶς
quidem etiam Blomfieldius.
ἤγαγεν:
μὲν γὰρ
libri.
γὰρ
recte delevit Porsonus. Sic etiam in particula antistrophicus versus congruit.
ἤγαγεν
M. aliique et Rob.
ἤγαγε
G. Vit. Lips. Turn.
ἔγαγε
Ald.
ἄγαγεν
, ut
ἄγαγον
est in antistrophico versu, restituit Blomfieldius. ποποῖ:
πόποι
sic Lips.
τοττοῖ
Par. Ν. De sensu vide ad v. 553.
ἀπώλεσεν:
ἀπώλεσεν
Μ. Rob.
ἀπώλεσε
G. Vit. Lips. aliique et Ald. Turn. τοτοῖ:
τό του
Lips.
τὸ τοῦ
Αld.
ἐπέσπε: Versus 547-558. in M. a manu secunda, quae scholia scripsit, in margine adscripti sunt. Eosdem versus omittit Par. N.
έσπεσε
sine accentu G.
ἐπέσπασε
Cantabr. 1. Par. G. N. Idem in scholiis per
ἐπεσπάσατο
explicatur.
βαρίδεσσι ποντίαις:
βαρίδεσσι ποντίαις
Ald. Rob. Τurn.
βαρίδεσι ποντίαις
G. Lips. Ven. A.
βαρύδεσι ποντίαις
Vit.
βαρίδες τε ποντίαι
Μ.
βαρί δες τε πόντια
Ven. Β.
βαρίδες θ' αἱ πόντιαι
adscriptum in Par. Β.
τίπτε:
τίπτε. γρ. τί ποτε. θαυμαστικῶς
Faehsius ex Par. B. affert. Ceteri praeter Rob.
τί ποτε
. Recepi
τίπτε
, quod habet Aeschylus Agam. v. 942. οὐ τότ' ἀβλαβὴς ἐπῆν:
οὐτίποτε δαρεῖος μὲν τότ' ἐβλάβη. ἐπῆν
Rob.
τί ποτε δαρεῖος μὲν σὺ τότ' ἐβλάβας ἐπῆν
Lips.
τί ποτε δαρεῖος οὕτω τότ᾽ ἀβλαβὴς ἐπῆν
Vit.
οὕτω
non recte in
οὔπω
mutare voluit Heathius. Sensus est cur olim Darius sic sine damno civium regnavit, neque idem fecit Xerres.
τόξαρχος:
τόξαρχος
M. G. Vit. Ven. A. Ald. Rob. Turn.
τόξαρχος
Lips.
τοξάρχης
Par. Α. Β. πολιήταις:
πολήταις
Μ.
πολίταις
G. Vit. Lips. Ven. A. Cantabr. 1. 2. Ald. Rob. Turn.
πολιήταις
inde a Victorii editione obtinuit.
Σουσίδος:
σουσίδες
, ad e supra scripto o, M.
σουσίδαις
Ven. A. Οx. Ald. Turn. et scholiastes.
σουσίδαι
Lambethanus. Ceteri
σουσίδος
. Restituit
Σουσίδαις
Blomfieldius.
πεζούς τ' ἠδὲ καὶ θαλασσίους:
πεζούς τε γὰρ καὶ θαλασσίους αἵδ᾽ (αἱ δ' Μ.) ὁμό- πτεροι κυανώπιδες
M. G. Vit. Lips. Rob. Turn.
γὰρ
omittunt Ven. A. Ald.
τε
omittit Ven. Β. qui deinde
αἱ δ'
habet.
καὶ
omittit Par. N.
aid'
vel
ai d'
omittendum esse Brunckius et Porsonus viderunt. Reliqua, ut cum stropha congruerent, ita scripsi,
πεζούς τ' ἠδὲ καὶ θαλασσίους ὁμόπτεροι κυανώπιδες
.
ἤγαγον: Par. C.
νães
, ad ã supra scripto, Lips.
ἤγαγον
Par. N. ποποῖ:
πόποι
Lips.
δ':
de
Vit. Lips. τοτοῖ:
τὸ τοῦ
Lips.
πανωλέθροισιν:
πανωλέθροισιν
Vit. Ven. B. Rob.
πανωλεθρίοισιν
G. Lips. Turn.
πανωλεθρίοισι
Par. L. et o a sec. manu in to mutato M.
παν- ολεθρίησιν
Ald.
διά γ' Ἰαόνων χέρας: Libri
διὰ δ᾽ λαόνων χέρας
, nisi quod
διὰ δὲ ἀόνων
Rob.
lavórov
Par. C. Brunckius, Schützius, Porsonus servata vulgari interpunctione, qua inde a Turnebo post
ἐμβολαῖς
punctum ponebatur, ex Pauwii coniectura scripserunt
διὰ δ᾽ Ἰαόνων χέρας τυτθά γ' ἐκφυγεῖν ἄνακτ'
etc. libris omnibus invitis. Recte post
ἐμβόλαις
commate interpunxit Heathius, interpretans sed per Atheniensium manus. Debebat per Ionum manus. Scribendum autem est
διά γ' Ιαόνων χέρας
. Naves dicuntur Persarum, quarum
ἐμβολαί
fuerint propter Iones
πανώλεθροι
.
τυτθὰ δ': Libri
τυτθὰ δ'
, nisi quod
τυτθᾶ δ'
habet Vit.
αὐτὸν:
αὐτὸν
M. G. Vit. Lips. Ven. A. B. Cantabr. 1. 2. Par. A. B. L. N.
αὐτὸν
edd. ante Brunckium. Ad
ὡς
adscriptum παρέλκον in Par. B. Eadem est dicendi ratio quae v. 187. seq.
ἂμ πεδιήρεις: Vulgo
ἀμπεδιήρεις
iunctim.
ἀνὰ πεδιήρεις
Par. N.
ἀνάπε- διήρεις
Rob.
δυσχίμους τε: Libri
δυσχειμέρους τε
, nisi quod Ven. B.
τε
omittit.
δυςχεί- μους τε
cum Heathio Brunckius, Schützius, Porsonus. Scribendum erat cum Arnaldo
δυσχείμους τε
. Sic Blomfieldius. V. Elmsl, ad Eur. Bacch. v. 15.
τοὶ δ᾽ ἄρα πρωτόμοιροι,: Libri
πρωτόμοιροι φεῦ
, nisi quod
πρωτόμορφοι φεῦ
habent Lips. Ven. A. atque ex Par. B. Faehsius affert
τοὶ δ᾽ ἄρα πρω- τόμοιροι. γρ. πρωτόμοροι. οἱ πρῶτοι θανόντες οἱ ἐν Σαλαμῖνι ἀπο- θανόντες
. Heathius
δὴ
ante
φεῦ
inseruit. Brunckius in antistropha
φεῦ
delevit, quod nemo probabit qui exclamationum repetitionem negligi non posse intellexerit. Veram lectionem, ut opinor, ex Par. B. restitui.
λειφθέντες:
λειφθέντες
M. Ven. B. Cantabr. 1. 2. Rob.
λειφθέντες
, supra scripto η, Lips.
ληφθέντες
, supra scripto ει, Vit. Ceteri
ληφθέν τες
. Utramque scripturam commemorant scholia. ἀνάγκαν:
ἀνάγκαν
, ad ultimam vocalem supra scripto η, Lips.
ἀνάγκην
Ald. Rob. Turn.
Κυχρείας:
κυχρείας
Turn. et ad χ a sec. manu supra scripto π Μ.
κυπρίας
Ven. B. Rob.
κεχρείας
Vit.
ἀμφικεχρειὰς
iunctim Mosc.
κεγ- χρείας
Par. N. Ald.
κεγχρείας
G. Lips. Ven. A. Ox.
κιγχρείας
Cantabr. 2. V. Steph. Βyz. in Κυχρείος πάγος, Strabonem p. 393. (603.) Meinekium Anal. Alex. p. 52. seq.
δά:
da
hic et postea M.
ἔρρανται. στένε καὶ δακνά-: Post
ὀδὰ
libri statim subiungunt
στένε καὶ δακνάζου
. Pro ultimo vocabulo
δακρύζου
adscriptum in Par. B. Excidisse aliquid pri mus vidit Canterus. Equidem non dubitavi
ἔρρανται
hic ponere, quod verbum in libris v. 582. post
ἄπαιδες
temere insertum est. Dixi de hac emendatione in diss. de versibus spuriis apud Aesch. p. S. Opusc. II. p. 81. seq. Est autem
ἔρρανται
forma numeri pluralis, cuius generis exem pla sunt rarissima.
ἀμβόασον:
ἀμβόασον
, ad penultimam vocalem supra scripto η, Lips.
ἀμβόασον
G. Cantabr. 1. Ald. Turn.
βοᾶτιν:
βοᾶτιν
M. Lips. Turn.
βοάτιν
G. Ald. Rob.
βοᾷ τὴν
Vit.
βοᾶτιν τὴν
Cantabr. 1.
βοὰν τὴν
Cantabr. 2.
γναπτόμενοι δὲ δίνᾳ:
γναπτόμενοι
M. Vit. Lips. Cantabr. 1. 2. Par. A. N.
γραπτό- μενοι
Par. L.
γραμπτόμενοι
G. Ven. B. edd. ante Brunckium.
δὲ δεινά
M. G. Vit. Turn.
δὲ δεινᾷ
Lips. Cantabr. 2. Par. L. quam lectionem etiam scholiastes agnoscit.
δ' ἁλὶ δεινᾷ
Cantabr. 1.
ἁλὶ δεινὰ
Ald. Rob. omisso
δ'
, quod etiam in Ven. A. deest.
δεινᾷ δ' ἁλὶ
Par. N. Non dubitavi scribere
γναπτόμενοι δὲ δίνα,
viam monstrante strophico versu.
σκύλλονται:
σκύλονται
M. et aliquot alii. ἀναύδων:
αὐδὲν
pro
ἀναύδων
Lips.
ἠέ:
ἠὲ γὲ
G. Mosc. In Lips. ad secundam syllabam η supra scriptum. Par. N. Rob.
παίδων τᾶς:
τᾶς
M. a pr. manu et Vit.
τᾶς
supra adscripto η Lips. Puto poetam epitheto sine substantivo propterea esse usum, ut peregrinum oratio et orientis populo consentaneum colorem haberet, quemadmodum v. 615. apem
τὴν ἀνθεμουργόν
vocavit.
δόμος:
δόμοιστερηθεὶς
, post
δόμο
supra versum σ (non ις) a sec. manu addito, Μ.
δόμος
omittit Ven. Β.
δόμω
habet Lips.
δόμον
, sed ut v in o mutatum videatur, G.
τοκέες δ᾽ ἄπαιδες: Libri
τοκέες
. Emendavît Porsonus. Post
ἄπαιδες
addunt
ἔρρανται
M.
ἔρρανται
G. Vit. Lips. Ven. A. B. Cantabr. 1. 2. Ox. Par. B. F. H. K. L. Ald. Rob.
ἔρανται
Par. A. Ν.
ἔρρανται ἐν δάκρυσι
Turn. H. Stephanus in quibusdam exemplaribus
ἐν δάκρυσι
sine
ἔρρανται
, in aliis
ἔρρανται
sine
ἐν δάκρυσι
legi, in aliis denique utrumque omitti adnotavit. Recte Porsonus utrumque omisit. Sed
ἔρρανται
in v. 569. transtuli.
δυρόμενοι:
δυρόμενοι
Μ. et sic Porsonus. Ceteri libri
ὀδυρόμενοι
.
κλύουσιν:
κλύσιν ἄλγος
Lips.
κλύουσ' ἄλγος
Rob.
κλύουσιν ἐς ἄλ- γος
Par. N. 29.
κλύοντες ἤγουν ἀκούοντες
ex Par. B. Faehsius affert. Est haec sine dubio coniectura, cui ansam praebuerat
ἔρρανται
. Interpungebatur enim colo vel puncto post
γέροντες
, quo fit ut postremus versus frigeat. Id sentiens nescio quis
κλύοντες
scripsit. Verum eiecto
ἔρρανται
omnia bene procedunt: parentes filiis orbati, ingentia mala lugentes senes, iam omne accipiunt infortunium, vel nihil non esse infortunium audiunt.

Commentary (W. S. Teuffel; revised by N. Wecklein, 1886; German; OCR draft) (Persians, explanatory commentary pp. 43–97. Single-witness OCR; source readings and all reference placements require scan review.) focus

290-298. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-43

1
2
Durch die letzten Worte des Chors indirekt aufgefor- dert löst jetzt Atossa den Chor im Gespräche mit dem Boten ab. ὑπερβάλλει enthält einen negativen Begriff (es hindert durch seine Gröfse am Sprechen und Fragen) und ist daher nach Analogie dieser Verba konstruiert (Prom. 786 f.: οὐκ ἐναντιώσομαι τὸ μὴ οὐ γεγω- νεῖν). – Soph. Phil. 1316: ἀνθρώ- ποισι τὰς μὲν ἐκ θεῶν τύχας δο- θείσας ἐστ᾽ ἀναγκαῖον φέρειν. καταστάς gefasst, ruhig; Herod. III 80 ὁ θόρυβος κατέστη. – ὅμως, an den Bedingungssatz (anderwärts an ein Partizip) angelehnt, gehört aber (begrifflich) zu λέξον. Vgl. 840. Sept. 712: πιθοῦ γυναιξίν, καίπερ οὐ στέργων ὅμως. Choeph. 115: μέμνησ᾽ Ορέστου, κεί θυραῖος ἐσθ᾽ ὅμως. Plaut, mil. 1341: bene dicatis et mihi absenti tamen. Kr. II 56, 13. A. 2. Den Worten τίς οὐ τέθνηκε hört man das ängstliche Verlangen an, zu hören, daſs Xerxes noch lebt. ἀρχέλειος für ἀρχέ- λεως (vgl. εὔγειος κ. εὔγεως), ἀρχέ- λαος, wenn nicht ἀρχελάων herzu- stellen ist. - Das epische ὅστε (vgl. Kr. II 51, 8. A. 2) selten und nur bei Äschylos im Trimeter Vgl. 762. Quem vero lugebimus ex ducto- ribus ut in sua statione mortuum? ἐπὶ σκηπτ. ταχθεὶς in imperio (dessen Zeichen hen das das σκῆπτρον ist) constitutus. - ἄνανδρον proleptisch, Folge von ἠρήμου. Soph. Ant. 881 πότμον ἀδάκρυτον οὐδεὶς φίλων στενάζει, Eur. Med. 435 τᾶς ἀνάν- δρου κοίτας ὀλέσασα λέκτρον.

299-301. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-44

3
4
Hom. A 88: ἐμεῦ ζῶντος καὶ ἐπὶ χθονὶ δερκομένοιο; dagegen Eur. Orest. 386: οὐ γὰρ ζῶ κακοῖς, φάος δ᾽ ὁρῶ. Soph. Ant. 600: ὃ τέτατο φάος ἐν Οἰδίπου δόμοις. – ἐκ, Ag. 900: κάλλιστον ἦμαρ εἰσιδεῖν ἐκ χείματος. - με- λαγχίμου vgl.114. Suppl. 745. Cho.11.

302-330. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-45

5
6
Zur Antwort auf Atossas Frage schüttet der Bote, ehe er sich auf eine geordnete Er- zählung einläſst (337 ff.), eine Fülle von Namen aus, teils um der Dar- stellung ein konkret nationales Ko- lorit zu geben, teils um einzelne tapfere Thaten in Erinnerung zu bringen. Über die Etymologie dieser Namen s. Einl. S. 35 A. 23. στυ-

302-307. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-46

7
8
Αρτεμβάρης 29. – ἵππου 315. Thuk. I 62: ἡ διακοσία ἵππος. – βραβεὺς Lenker (Befehls- haber), vgl. 78. Ag. 230. φλοὺς 78. θείνεται wird ge- stofsen an, vgl. 310. – Σιληνίαι ein Teil des Gestades von Salamis, in der Nähe der Τροπαία ἄκρα. - Mannigfaltigkeit der Wendungen für den einen Begriff des Gefallen- seins. Mit bitterem Volkshumor 305; abschwächende Nachbildung des von einem Feinde gesprochenen Verses Hom. II 745: ἡ μάλ᾽ ἐλαφρὸς ἀνήρ, ὡς ῥεῖα κυβιστᾷ. Ähnliche Tonfärbung 310. 319. Tenago princeps indigena. ἰθαγενὴς δ. ν. α. ἐγχώριος; es war dies also nicht das Regelmässige; vgl. 44 f. mit 311; 34 f. mit 960; 38 mit 321. Herod. VII 96f. VI 53: φαινοίατο ἂν ἐόντες οἱ τῶν Δωριέων ἡγεμόνες Αἰγύπτιοι ἰθαγενέες. σποδεῖ, ferit, vgl. θείνεται 303.

308-313. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-47

9
10
᾿Αρσάμης 37. πε- λειοθρέμμ. (vgl. 33), Salamis. Der Schol. vergleicht das bomerische πολυτρήρωνά τε Θίσβην ( Β 502). — κύρισσον (vgl. 313. 376. 416. 458. 490. 506. Kr. II § 28, 3. A. 4) von den Leichen, welche durch die Strömung mit dem Kopfe gegen das Land getrieben werden, s. v. a. κερατίζειν. - γειτονῶν Suppl. 780 vgl. 286. – Αρκτεύς 44 f. Φαρ- νοῦχος, bei Herod. VII 88 ein Φαρ- νούχης, der aber schon in Sardes verunglückte. – ναὸς ἐκ μιᾶς, drei aus einem Schiffe.

314-319. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-48

11
12
Chryse, Name meh- rerer Inseln und einer Stadt in Troas. μελαίνης geht wohl nicht auf die Farbe der Pferde, sondern der Reiter. – πυρσήν steht als pro- leptisches Prädikat. Der schwarze Bart färbte sich im Blute rot. Vgl. 539. πορφυρᾶ βαφῇ d. i. βαφῇ αἵματος. Vgl. Hom. 141. – Μᾶγος entweder weil in der Zeit des Äschylos die Quantität noch nicht festgestellt war, oder weil Äschylos den medischen Volksstamm (Herod. I 101. Strab. XVII p. 727. Plin. n. h. VI 26, 29) von der gleichnamigen Priesterkaste (irrigerweise) unter- scheiden zu müssen glaubte. – μέτ- οικος dort sich (unfreiwillig, als Toter) niederlassend, dort bleibend.

320-330. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-49

13
14
πολύπονον, laborio- sum, von der Person, welche mit dem Speere gewaltig arbeitet, über- tragen. ᾿Αριόμ. 38. Σάρδεσιν, der Vaterstadt durch seinen Tod, wenn die Lesart richtig ist, da der Spondeus des 5. Fuſses, dessene rste Länge die letzte Silbe eines mehr- silbigen Wortes ist, eine Härte ver- ursacht, die hier nicht durch die Hephthemimeris gemildert wird. Σεισάμης: ähnliche Namen bei Herod. V 25. VII 6. Lyrna, von Steph. Byz. mit Lyrnessos in Troas identifiziert. οὐ μάλ᾽ εὐτύκως, nicht gar schön hergerichtet, der schöne Mann. Elegisch. Συέν- νεσις kilikischer Königsname. Drei sind aus dieser Zeit bekannt (R. E. VI 2. S. 1528); gemeint ist wohl der bei Herod. VII 98 ( Κίλιξ Συένν. Ωρομέδοντος); Plat. Charmid. p. 158 Α: εἰς πάντα πρῶτον εἶναι. Κιλίκων, 273. - Eur. Herakl. 8: πόνων πλείστων μετέσχον εἷς ἀνὴρ Ἡρακλέει. Kr. 49, 19. A. 5. σαι,

331-336. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-50

15
16
ἀναστρέψας πάλιν (Kr. 52, 2. A. 5. Eur. Hippol. 982: ἀνέστραπται πάλιν) 8. v. a. λόγω ἀνελθών, τὸν λόγον ἀναλαβών (repe- tens). - πόσον δὲ, Kr. 69, 16. Α. 5. ἀξιῶσαι, ἄξιον ἡγήσασθαι, τολμῆ- Schol. A. vgl. vgl. Eum. 425.

337-343. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-51

17
18
πλήθους μὲν (vgl. 345) . . ἕκατι (Ar. nub. 320: ἕνεκεν γε ψυχῆς στερρᾶς): wenn es auf die groſse Zahl (allein) angekommen wäre; daher ἄν ( κρατῆσαι). βάρβαρον (187), generisch, Kr. 50, 3 mit Anm. 6. Vgl. Herod. VIII 82: ἐν τοῖσι τὸν βάρβαρον κατε- λοῦσι. Abgesehen von den 300 Schiffen (und aufser ihnen) waren 10 auserlesene vorhanden, im gan- zen also 310; Herod. VIII 82 (vgl. ib. 48) giebt 380 an, wovon 16 auf Sparta, 180 (ebenso Plut. Themist. 14; rund 200 bei Herod. VIII 61, vgl. Diod. I 15) auf Athen kamen. Auf persischer Seite 1207 auch bei Herod. VII 79, Plut. Themist. 14, sowie Diod. ΧΙ 3 ( πλείους τῶν χιλίων καὶ διακοσίων); rund 1200 bei Isokr. Paneg. 93. 97. 118 und Cornel. Nep. Themistocl. 2; noch ungenauer Plat. legg. III p. 699 В ( νεῶν χιλίων καὶ ἔτι πλεόνων ἐπι- φερομένων) und Cic. Verr. I 18. - ὧδ᾽ ἔχει λό λόγος Sept. 225. Choe. 521 vgl. Ag. 1661, hier im Sinne: ,, 80 steht es mit der Berechnung, das ist die Rechnung".

344-349. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-52

19
20
μή σοι δοκοῦμεν, Prom. 247. 959. Plat. Apol. p. 28 D: μὴ αὐτὸν οἴει φροντίσαι θανά- του, du wirst doch hoffentlich nicht glauben, daſs er um den Tod sich Sorge macht? λειφθ., inferiores fuisse.,,An Zahl" ergänzt sich ohne grofse Mühe aus dem ganzen Vor- hergehenden seit 334. τῇδε νοη μάχῃ zu trennen ist nicht möglich. Da auf natürlichem Wege das Geschehene rätselhaft bleibt, so sucht der Bote nach einer übernatür- lichen Erklärung. - Das Bild vom Abwägen des Geschickes Hom. 69 f. X 209 ff. Mit einem Wort: θεοὶ .. θεᾶς. - Die Frage, ob Athen noch unzerstört sei, wird nicht ein- fach bejaht (denn dies wäre gegen die Wahrheit, da die Stadt vor der Schlacht bei Salamis von den Persern eingenommen u. verwüstet worden war), sondern dahin beant- wortet, daſs, sofern die Stadt aus ἄνδρες besteht (nicht aus Mauern und Steinen), sie allerdings unzer- stört und ihre Schutzwehr sicher sei. Alkäos fr. 22: οὐ λίθοι τειχέων εὐ δεδομαμένοι, ἀλλ᾽ ἄνδρες πόλιος πύργος ἀρήϊοι. Soph. O. R. 56 f. Thuk. VII 77: ἄνδρες γὰρ πόλις, καὶ οὐ τείχη οὐδὲ νῆες ἀνδρῶν κεναί. Vgl. auch besonders Herod. VIII 61. Plut. Themist. 11. Äschin. Ι 174 (180). – ἀνδρῶν emphatisch: solange es (echte) Männer hat, be- sitzt es ausreichenden Schutz.

350-354. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-53

21
22
Die Stellung der Worte in 351 wie Eur. Kykl. 118: σπείρουσιν, ἢ τῷ ζῶσι, Δήμητρος στάχυν; Vgl. Hel. 1579 f. Ar. nub. 257. Ovid. trist. III 9, 12: (specula- tor) hospes, ait, nosco, Colchide, vela, venit. Der V. 352 ist wie 251 gebaut. - ἀλάστωρ (Suppl. 415. Ag. 1501. 1509) heiſsen nach Galenos αὐτοί τε οἱ ἄνθρωποι οἱ τὰ ἄλαστα (vgl. 990) ἐργασάμενοι (Soph. Ai. 374) καὶ οἱ τιμωροὶ αὐτῶν δαίμονες. Bei Äsch. findet sich nur letztere Bedeutung (Rachegeist bes. für be- gangenen Übermut), s. Nägelsbach, nachhom. Theol. S. 482f. Keck zum Agam. S. 17-21. – ποθέν um nicht zu sagen ἐκ θεῶν τινος.

355-360. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-54

23
24
Beschreibung des Verlaufes der Schlacht bei Salamis (355-432). ἀνὴρ Ἕλλην, der οἰκέ- της und παιδαγωγός im Hause des Themistokles, Σίκινος, im Auf- trage seines Herrn, Herod. VIII 75 (Diod. XI 17), wo auch: φράσοντα ὅτι οἱ Ἕλληνες δρησμὸν βουλεύ- ονται καταρρωδηκότες. Δρασμός war wohl das authentische gering- schätzige Wort.

361-373. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-55

25
26
δόλον . . φθόνον λόγον (vgl. Suppl. 942 ff.) bilden eine Art Kette. θεῶν φθόνον auf die aufserordentliche Macht des Perserreiches. Der Mann aus dem Volke spricht im Sinne des Volkes; auch scheint der Dichter in diesem ältesten Stücke seine späteren rei- neren Gottesbegriffe noch nicht ausgebildet zu haben. Ἕλληνος d. i. obwohl er sich bei einem Hellenen der List hätte versehen sollen. Als listig erscheinen die Hellenen den Barbaren, die Ge- bildeten den Ungebildeten. Mit wohlgefälligem Lächeln mochte dies der Athener vernehmen. εὐτ᾿ ἂν, 230. Der Ausdruck pathetisch wie 357. 386. Vgl. Hom. ἦμος δ᾽ ἠέλιος κατέδυ καὶ ἐπὶ κνέφας ἦλθε. τέμενος αἰθέρος Ennius ann. 50 V. (vgl. 67. Trag. 421): caeli caerula templa, u. Trag. 227: 0 magna templa caelitum, commixta stellis splendidis! ξαι, Kr. 55, 3. A. 13. φυλάσσειν, ebd. A. 20. - Die halbmondförmige Bai von Salamis war durch die per- sische Flotte, welche sich quer vor dieselbe legte, abgeschlossen. νῆσον Αἴαντος 307. Machte sie L τά- mit ihrem Kopfe dafür verantwort- lich, daſs die Hellenen nicht ent- rinnen; vgl. Plat. legg. III p. 698 C: θάνατον αὐτῷ (dem Datis) προει- πὼν μὴ πράξαντι ταῦτα; auch 1 Kön. 20, 39. εὔθυμος wohlge- mut (vgl. 394), nichts Arges ahnend.

374-385. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-56

27
28
δεϊπνόν τε ἐπορσύ νo ντo, als ob folgte: τά τε ἄλλα παρεσκευάζοντο. - Hesychius: τρο- πώσασθαι, τὸ τὴν κώπην πρὸς τὸν σκαλμὸν δῆσαι τῷ τροπωτῆρι. Vgl. Poll. 1 87: σκαλμός· ὅθεν αἱ κῶπαι ἐκδέονται. – εὐήρετμον proleptisch; denn erst durch die Befestigung des Ruders wurden die Pflöcke mit Rudern wohl versehen. κώπης ἄναξ (vgl. 383), nachgeahmt von Eur. Kykl. 86 und im Teleph. (700 Ν.) κώπης ἀνάσσειν, welches letz- tere Aristot. Rhet. III 2 tadelt, als ἀπρεπές, ὅτι μείζον τὸ ἀνάσσειν ἢ κατ᾿ ἀξίαν. – πᾶς – πᾶς δὲ wie 403. ὅπλων ἐπιστάτης s. v. a. ὁπλί- της, ἐπιβάτης, miles classiarius, in derselben Weise wie κώπ. ἄν. 8. v. a. κωπηλάτης, ἐρέτης. – νεὼς μακρᾶς (Gegenteil στρογγύλα 8. v. α. φορ- τηγά), distributiv. – πάννυχοι vgl. Herod. VIII 76: οἱ μὲν δὴ ταῦτα τῆς νυκτὸς οὐδὲν ἀποκοιμηθέντες - παραρτέοντο. διάπλοου λεών, Schol.: διαπλέοντα τὴν θάλασσαν.

386-394. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-57

29
30
λευκόπωλος ἡμέρα vgl. Hom. 4 243ff. Soph. Ai. 673: τῇ λευκοπώλῳ φέγγος ἡμέρα φλέ- γειν. Theokr. 13, 11: ἁ λεύκιππος ᾿Αώς. Liv. V 23: curru albis equis iuncto urbem invectus Iovis Solisque equis aequiparari dictatorem in religionem trahebant. Dagegen Tibull I 3 extr.: Aurora can- dida roseis equis. Das Asyndeton μολπηδὸν ηὐφήμησεν, weil das Vor- hergehende näher bestimmt wird ( μολπηδὸν ist scharf zu betonen). Vgl. Kr. II 59, 1. A. 3. - Anstimmen des Päan (393) zum Beginn der Schlacht; vgl. Sept. 268. 635. Thuk. 121: ἤδη ἐπεπαιάνιστο ὡς ἐπίπλουν. Xen. anab. I 10, 10. V 2, 14: ἐπεὶ δ' ἐπαιάνισαν καὶ ἡ σάλπιγξ ἐφθέγξατο, ἅμα τε τῷ Ἐνυαλίῳ ἠλάλαξαν. VÌ 5, 27 : ἡ σάλπιγξ ἐφθέγξατο καὶ ἐπαιάνιζον καὶ μετὰ ταῦτα ἠλάλαζον. ἠ Eur. Herakl. 330: ἐσήμην᾿ ὄρθιον (laut) σάλπιγγι. Das Neutrum wie in μέγα βοᾶν, μέγα φθέγγεσθαι, λιγὺ ἀνακωκύειν (468). Kr. 46, 5. A. 6. τάφος, stupor. – ὡς φυγῇ, ὡς πρὸς φυγὴν ἀποκλῖναι μέλλοντες (Schol.). Minder ideal Herod. VIII 83; da aber bei Äschylos ein Perser redet, so konnte von diesen Zänkereien der Hellenen abgesehen werden. παιᾶνα zu Apollon als παιήων, ἀλεξίκακος, σωτήρ, mit dem Refrain ἰὴ Παιάν; vgl. 388 f.

395-398. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-58

31
32
Jetzt gab die Trom- pete das Zeichen zum Angriff. πάντ᾽ ἐκεῖνα, alles auf jener Seite (der hellenischen), vgl. 260. Herod. VII 34: ἐζευγμένου τοῦ πόρου ἐπι- γενόμενος χειμών μέγας συνέκοψέ τε ἐκεῖνα πάντα καὶ διέλυσε. So auch πάντα ταῦτα, zu Ar. nub. 328. ἐπέφλεγεν, nicht ἐξέκαιεν καὶ ἀνήγειρεν (Schol.), sondern ,,erfüllte mit hellem Schalle". Vgl. Soph. Oed. Τ. 186 παιὰν δὲ λάμπει. ῥοθιάδος proleptisch, denn es bezeichnet die Folge von ξυνεμ- βολή. ξυνεμβολή das gleich- zeitige Einsetzen der Ruder nach dem Takte ( ἐκ κελ.). Thuk. II 92: ἀπὸ ἑνὸς κελεύσματος ἐμβοήσαντες. Eur. Iph. T. 1405: χέρας κώπη προσαρμόσαντες ἐκ κελεύματος.

399-407. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-59

33
34
Herod. VIII 85: κατὰ μὲν δὴ ᾿Αθηναίους ἐτετάχατο Φοίνικες ( οὗτοι γὰρ εἶχον τὸ πρὸς Ἐλευσῖνός τε καὶ ἑσπέρης κέρας), κατὰ δὲ Λακεδαιμονίους Ἴωνες) οὗτοι δ᾽ εἶχον τὸ πρὸς τὴν ἠῶ τε καὶ τὸν Πειραιέα. Anders der we- nig glaubwürdige Diod. XI 18. Mit Herod. stimmt unsere Stelle (399 ff.), sofern naturgemäſs der attische Dichter vor einem attischen Publi- kum denjenigen Flügel besonders hervorhob, auf welchem die Athener standen. Vgl. 410. παῖδες Ἑλλή- νων epische Umschreibung ( νίες Ἀχαιῶν). δὲ im zweiten Gliede der Anaphora, Kr. 59, 1. A. 4. II 59, 1. A. 2. Liv. V 30: pro aris focisque et deum templis ac solo in quo nati essent dimicandum fore. ἕδος, τὸ ἄγαλμα καὶ ὁ τόπος ἐν ὦ ἵδρυται (Timä. lex. Plat. s. v.). Enger z. B. Dionys. Hal. Ant. I 47: Αἰνείας παραλαβών .. τὰ ἕδη τῶν θεῶν διαπλεῖ τὸν Ἑλλήσποντον. – θήκας Ag. 454. Soph. Εl. 895: ὁρῶ περιστεφῆ ἀνθέων θήκην πατρός. Plat. legg. III p. 699 C: ἤμυνεν ἱεροῖς τε καὶ τάφοις καὶ πατρίδι καὶ τοῖς ἄλλοις οἰκείοις τε ἅμα καὶ φίλοις. Herod. IV 127: μαχεσόμεθα περὶ τῶν τάφων u. a. Ar. vesp. 533f.: σοὶ μέγας ἐστὶν ἁγὼν καὶ καὶ περὶ τῶν ἁπάντων. ῥόθος (vgl. 396). Dem Hellenen ist nur seine Sprache eine artikulierte, mensch- liche; Herod. II 57: αἱ γυναῖκες, διότι βάρβαροι ἦσαν, ἐδόκεόν σφι ὁμοίως ὄρνισι φθέγγεσθαι. - Curt. III 10: iam in conspectu.. utraque acies erat, cum priores Persae in- conditum et trucem sustulere cla- morem.

408-411. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-60

35
36
Schol. Apoll. Rhod. I 1089: στόλος λέγεται τὸ ἐξέχον ἀπὸ τῆς πτύχης καὶ διῆκον ἄχρι τῆς πρώρας ξύλον. ήρξε, nach Herod. VIII 84 (Diod. XI 27) Amei- nias (der Bruder des er des Äschylos). Die Festhaltung des Standpunktes des Redenden, welcher auf der feind- lichen Seite keine einzelnen Per- sonen und Namen kennt, entspricht zugleich der hohen Weise des Aschylos und vermied die Erregung von Eifersucht. Selbst dafs es ein attisches Schiff war, sagt Äsch. nur indirekt, durch φοινίσσης, s. zu V. 399. Eine ferne Andeutung von Persönlichem nur in ἄλλος. Brachy- logische Vermischung zweier Kon- struktionen: ἄλλος ἐπ᾿ ἄλλον und ἄλλη ἐπ᾿ ἄλλην. δόρυ δ. ν. α. ναῦν (nicht s. v. a. στόλον).

412-423. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-61

37
38
ῥεῦμα, 88. ἐν στενῷ, auf engem Raume (zwischen Kynosura und dem attischen Fest- lande), vgl. Herod. VIII 60. Thuk. I 74. κωπήρη στόλον, remorum apparatum. ἔμβολον (und ἔμβο- λος) δ. ν. α. στόλος 408. Und diese Verwirrung wurde von den Hellenen benützt. Die Folge davon ist parataktisch angereiht ( ὑπτιοῦτο δέ). φόνου, αἵματος. Vgl. Ag. 659f. u. Herod. VIII 12 (von der Schlacht bei Artemision): οἱ δὲ νε- κροὶ καὶ τὰ ναυπήγια ἐξεφορέοντο ἐς τὰς Ἀφέτας καὶ περί τε τὰς πρώ- ρας τῶν νεῶν εἰλέοντο καὶ ἐτάρασ- σον τοὺς τάρσους τῶν κωπέων. ὅσαιπερ Restriktion von πᾶσα ναῦς.

424-428. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-62

39
40
Sie schlugen drauf los wie auf Thunfische, welche im Mittelmeere herdenweise daher- ziehen und mit Harpunen getötet wurden. Plin. n. h. IX 2, 5: tanta thynnorum multitudine ut magni Alexandri classis haud alio modo quam hostium acie obvia contra- rium agmen adversa fronte direxe- rit: aliter sparsis non erat evadere. non voce, non sonitu, non ictu, non fragore terrentur, nec nisi ruina turbantur. Vgl. W. E. Weber zu Hor. sat. II 4. S. 385f. Massenhaf- ÄSCHYLOS, Perser. tigkeit und Wehrlosigkeit der Er- schlagenen. τιν' (424) aut quem- libet alium. ἐρειπ. Ag. 660. ἐρράχιζον gehört nicht mehr zum Bilde. - εὐχωλὴ ὀλλύντων, κωκύμα- σιν ὀλλυμένων nach Hom. ἔνθα δ᾽ ἅμ᾽ οἰμωγή τε καὶ εὐχωλὴ πέλεν ἀνδρῶν ὀλλύντων τε καὶ ὀλλυμένων. Bis das Erscheinen der Nacht (vgl. Eur. Iph. Taur. 110: ὅταν δὲ νυκτὸς ὄμμα λυγαίας μόλῃ; anders Sept. 390) dem ein Ende machte. ἀφείλετο mit allge- meinem Objekt. Vgl. Xenoph. Hell. I 2, 16 ᾿Αλκιβιάδης δὲ ἐδίωκεν . ., μέχρι σκότος ἀφείλετο.

429-432. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-63

41
42
δέκα, zu Ar. nub. 10. οὐδ᾽ ἂν, οὐκ ἄν, die we- sentliche Bedingtheit des ganzen Satzes wird gleich zu Anfang be- merklich gemacht. Hom. y 114ff.: ἄλλα τε πόλλ᾽ ἐπὶ τοῖς πά- θομεν κακά· τίς κεν ἐκεῖνα μυθήσαιτο . . ; οὐδ᾽ εἰ πεντάετές γε καὶ ἑξάετες παραμίμνων ἐξερέοις. στοιχαγοροίην, vgl. zu 157. μηδαμά s. v. a. μηδαμῇ, Prom. 526.

433-434. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-64

43
44
πέλαγος, Suppl. 469 ff. Sept. 758. Prom. 746. ἔρρωγεν Soph. O. R. 1281: τάδ᾽ ἐκ δυοῖν ἔρρωγεν. Trach. 854 : ἔρρωγεν παγὰ δακρύων. Eur. Hipp. 1338: σοὶ τάδ' ἔρρωγεν κακά.

435-440. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-65

45
46
Parallelismus in der Zahl der Verse und auch im Aus- druck ( ἦλθε συμφ. πάθ. = συμφο- ρὰν ἐλθεῖν κακ.; ῥοπῇ = ῥέπου- σαν). Eur. Med. 60: ἐν ἀρχῇ πῆμα κοὐδέπω μεσοί. δὶς ἀντισ. Übertreibung, s. Einleit. S. 30.

441-446. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-66

47
48
Der Wert der ge- fallenen Perser wird gesteigert, um die Bedeutung ihres Fallens zu er- höhen. ξυμφορᾶς, Kr. II 47, 3. A. 2.

447-471. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-67

49
50
Vernichtung der 400 auf der Insel Psyttaleia (auch dieser Name wird nicht genannt, zu 409) aufgestellten Perser durch attische Hopliten unter Anführung des Aristeides; s. Einleitung S. 30. Vgl. Herod. VIII 76: 76: ἐς τὴν την νη- σίδα τὴν Ψυττάλειαν, μεταξύ Σαλα- μῖνός τε κειμένην καὶ τῆς ἠπείρου, πολλοὺς τῶν Περσέων ἀπεβίβασαν. ὡς ἐπεὰν γένηται ναυμαχίη, ἐν- θαῦτα μάλιστα ἐξοισομένων τῶν τε ἀνδρῶν καὶ τῶν ναυηγίων, ἵνα τοὺς μὲν περιποιέωσι, τοὺς δὲ δια- φθείρωσι. Ib. 95: Αριστείδης παραλαβὼν πολλοὺς τῶν ὁπλιτέων οἳ παρατετάχατο παρὰ τὴν ἀκτὴν τῆς Σαλαμινίης χώρης, γένος ἐόν- τες ᾿Αθηναῖοι, ἐς ἐς τὴν Ψυττάλειαν νῆσον ἀπέβησε ἀπέβησε ἄγων, γων, οἳ τοὺς Πέρ- σας τοὺς ἐν τῇ νησίδι ταύτῃ κατε- φόνευσαν πάντας. Vgl. Plut. Ari- stid. 9.

447-453. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-68

51
52
Vgl. Paus. I 36, 2: νῆσος δὲ πρὸ Σαλαμῖνός ἐστι καλουμένη Ψυττάλεια. ἐς ταύτην τῶν βαρβάρων ὅσον τετρακοσίους ἀποβῆναι λέγουσιν κ. τ. λ. Strab. ΙΧ ρ. 395: νησίον ἔρημον πετρῶ- δες. Als solche ein Lieblingsaufent- halt des Pan, ὃς πάντα λόφον νι- φόεντα λέλογχε καὶ κορυφὰς ὀρέων καὶ πετρήεντα κέλευθα (Hom. hymn. 19, 6 f.). Vgl. auch Eur. fragm. (Teleph.) 697 Ν.: ὃς πέτρον ᾿Αρκάδων δυσχείμερον Πὰν ἐμβα- τεύεις. ἐκ νεῶν φθαρέντες wie χρημάτων ἐκ δόμων πορθουμένων Suppl. 443. νῆσον, 15. – ἐξοι- σοίατο, vgl. ἐξοισομένων in der vor- her angeführten Stelle Herod. VIII πόρων, 457. Kr. 47, 23. τὸ μέλλον, 373. ἱστορῶν, erkun- dend, erratend, vgl. Ag. 676. Eum.

453-464. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-69

53
54
κῦδ. ἔδ. homerisch, z. B. 216: ὅτε οἱ Ζεὺς κῦδος ἔδωκεν. αὐθ. Herod. VIII 95: ᾿Αριστείδης ἐν τῷ θορύβῳ τούτῳ τῷ περὶ Σαλαμίνα γενομένῳ τάδε ἐποίεε. φράξ. Ausführung des Begriffs ὁπλίτης. δὲ 418. – κυ- κλοῦντο (die Griechen) .. ἀμηχανεῖν ὅποι τράποιντο (die Perser) ἠράσσοντο 1. παίουσι (die Griechen), rascher Wechsel des Subjekts. πολλὰ μέν νυν (wie 412) τέλος ἐκ χερῶν .. τοξικῆς οξικῆς τ᾽ ἀ. θώμ. (Eum. 182). Zwar erlitten die Hellenen anfangs (aus der Ferne) Verluste durch Steinwürfe u. Pfeil- schüsse; schliesslich aber rückten sie den Persern auf den Leib und hieben alle nieder. παίουσι κρεοκοπ. (Eur. Kykl. 358: κρεοκο- πεῖν μέλη ξένων), 426.

465-471. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-70

55
56
Ξέρξης κτλ. (und 469, 503, 509, vgl. 251, 352, 501, 519), malerische Arrhythmie, West- phal2 II S. 482, A.** Die Menge der o trägt mit dazu bei, dafs das Einzelne gewichtig ins Ohr fällt. Von wo aus er das ganze Heer sehen konnte. εὐαγῆ hell für das Sehen ( εὔοπτος, Hesych.), wie Hippokr. san. vict. rat. II 11: οἱ ὄρθριοι περίπατοι τὰ περὶ τὴν κεφαλὴν κουφά τε καὶ εὐαγέα καὶ εὐήκοα παρασκευάζουσι. Bei Plat. legg. XII p. 952 A. steht εὐαγέστε- ρος im Gegensatz zu σκοτωδέστερος und ἀσαφής. Ähnlich bei lat. Dich- tern caecus und surdus aktivisch und passivisch. ὄχθον, Herod. VIII 90: κατήμενος (Xerxes) ὑπὸ τῷ οὔρεϊ τῷ ἀντίον Σαλαμίνος, τὸ καλέεται Αἰγάλεως (Realenc. 2 I. S. 225 f. mit Anm.). Sein δίφρος ἀργυρόπους fiel den Hellenen in die Hände und befand sich auf der Akropolis von Athen unter den ἀριστεῖα τῆς πόλεως (Demosth. XXIV 129). ἀνακωκύσας . αγγείλας ἵησι, 542 ff. 825f. vgl. zu Ar. nub. 937. Kr. II 56, 15. Α. 2. – παραγγείλας technisch von dem augenblicklichen Kommando von Mund zu Munde (Heimsoeth, ind. Überl. S. 42). Der Inhalt des- selben ergiebt sich aus dem Zu- παρ- sammenhange. ἵησι intransitiv wie ἵεμεν Eur. Rhes. 291. ἄφαρ homerisch. Daſs Xerxes selbst auch die Flucht ergriff, ist nur indirekt angedeutet. Übrigens Herod. VIII 113: οἱ ἀμφὶ Ξέρξην ἐπισχόντες ὀλίγας ἡμέρας μετὰ τὴν ναυμαχίην ἐξήλαυνον εἰς Βοιωτούς.

472-479. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-71

57
58
δαίμον 345. zu Ar. nub. 1264. δαίμων wo der Gott heit eine unerfreuliche Eigenschaft oder Handlung zugeschrieben wird. Soph. Ai. 1391: καί μ᾿ ἔψευσας ἐλπίδων πολύ. Herod. VII 8: μέλλω ἐλᾶν στρατὸν διὰ τῆς Εὐρώπης ἐπὶ τὴν Ἑλλάδα, ἵνα᾿ Αθη- ναίους τιμωρήσωμαι ὅσα δὴ πεποι- ήκασι Πέρσας τε καὶ πατέρα τὸν ἐμόν. οὓς ἀπώλεσεν, es waren 6400, Herod. VI 117 in. ἀντί- ποινα (Eum. 268) πράττειν, εἰσπρ., ἀπαιτεῖν, exigere, Cho. 311. Eum. 623f. δοκῶν 188. ναῶν μόρον welche nicht in den Untergang der Schiffe hineingezogen worden sind.

480-487. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-72

59
60
ναῶν γε mit dem Sinne: „es sind ja auch von den Schiffen manche übrig geblieben und deren Führer" u. s. f. κατ' οὐρον Sept. 690. Sie benützen den günstigen Wind zur Flucht. - οὐκ εὔκ. φυγ. 422.470. Das unter Mardo- nios in Hellas zurückgelassene Heer bleibt, um den Eindruck nicht abzu- schwächen, hier (vgl. V. 796 ff.) un- erwähnt. κρην. γάνος, labender laben Quell, 615. Eur. Suppl. 1149: Ασω- ποῦ γάνος. „Vor Durst verschmach- tend" giebt den Grund an, warum sie zu gierig tranken und infolge dessen starben. Wir andern (die wir nicht dort unsern Tod fanden) zogen von Schweratmigkeit er- schöpft weiter. Nach ἔν τε Βοιωτ. χθονὶ ist nicht fortgefahren ἔν τε Φωκέων ( Θεσσαλῶν κτλ.) χθονί, sondern die Teilung nach Örtlich- keiten, um Eintönigkeit zu ver- meiden, gekreuzt durch die Er- zählung der Erlebnisse (Lebenblei- ben und Sterben, verschiedene Todesursachen). Vgl. Ag. 99 παίων τε γενοῦ τῆσδε μερίμνης, ἢ νῦν τοτὲ μὲν τότε δ᾽ κτέ. Der Rück- weg war derselbe wie der Herweg: Thessalien, das malische Gebiet (Thermopylen), Doris, Phokis, Bö- otien, Attika. Herod. VII 198: πρώτη πόλις ἐστὶ ἐν τῷ κόλπῳ (dem malischen).. ᾿Αντικύρη· παρ᾿ ἣν ποταμὸς Σπερχήϊος, ῥέων ἐξ Ἐνιήνων, ἐς θάλασσαν ἐκδιδοῖ.

488-491. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-73

61
62
Strab. IX p. 429: ἔχουσι τὰ μὲν πρὸς Εὐβοίᾳ καὶ Θερμοπύλαις τις Μαλιεῖς καὶ οἱ Φθιῶ- ται ᾿Αχαιοί, τὰ δὲ πρὸς τῷ Πηλίῳ Μάγνητες. Vgl. ib. p. 433: ἡ Αλος Φθιώτις καλεῖται καὶ ᾿Αχαιϊκή. Achaia ( Φθιώτις) der südöstlichste Teil Thessaliens. ὑπεσπανισμ. 1024. Cho. 577. Herod. VIII 115: καὶ τῶν δενδρέων τὰ φύλλα καταδρέποντες κατήσθιον ταῦ- τα δ᾽ ἐποίευν ὑπὸ λιμοῦ· ἐπιλαβών δὲ λοιμός τε τὸν στρατὸν καὶ δυσεν- τερίη κατ᾿ ὁδὸν διέφθειρε. Justin. II 13, 12: multorum dierum inopia contraxerat et pestem, tantaque foeditas morientium fuit ut viae cadaveribus implerentur etc. Oros. II 10: labore, fame ac metu dista- buerunt.

492-499. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-74

63
64
ἔς τε Κr. (II.) 68, 9. A. 2. " Ἄξιος, Makedoniens Hauptstrom u. Ostgrenze vor Philipp II., mit schwierigem Übergang; Realenc. I, 2. S. 2204. Βόλβη, groſser Landsee in Mygdonien, östlich von Thessalien, weithin von Sumpfland umgeben, s. ebds. S. 2425. Fluvii et paludes saepissime vocantur δονακώδεις, δονακοτρόφοι, δονακοχλόαι. Hom. Σ 576, Eur. Iph. A. A. 179. 79. Iph. T. 400 (Blomf.). Παγγαίον nordwestlich vom Bolbesee, bei Philippi, zwischen Strymon u. Nestos, wie das Edoner- land. ταύτῃ wo wir am Strymon anlangten. ἄωρον nach dem Maſsstabe von Hellas. Übrigens fand die Schlacht bei Salamis am 20. Boëdromion statt (ungefähr 10. Sept.), und Xerxes brauchte auf dem Heimwege von Thessalien an bis zum Hellespont 45 Tage (Herod. VIII 115). Strymon bedeutend östlich vom Axios, aber westlich vom Pangaios und Edonerland. ἁγνοῦ persisch? Herod. I 138: ἐς ποτα- μὸν ὸν οὔτε ἐνουρέουσι οὔτε ἐμπτύ- ουσι, οὐ χεῖρας ἐναπονίζονται, οὐδὲ ἄλλον οὐδένα περιορῶσι, ἀλλὰ σέ- βονται ποταμοὺς μάλιστα. – οὐδα- μοῦ nullo loco (numero) habere; Soph. Ant. 183: τοῦτον οὐδαμοῦ λέγω.

500-507. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-75

65
66
Hom. Ψ 227: ὑπεὶρ ἄλα κίδναται ἠώς. Herod. VIII 22: ἅμα ἡλίῳ σκιδναμένῳ. πρὸ τοῦ ἥλιον ἀνατεῖλαι καὶ τὸ πεπηγὸς θερμᾶναι, Schol. A. - Es war dies die letzte Gefahr die sie zu be- stehen hatten. διίημι dissolvo.

508-514. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-76

67
68
Θρήκην κτλ., auch der Vers schleppt sich mühsam von der Stelle; s. 465. οὐ πολλοί τινες vgl. Herod. VIII 115: Ξέρξης Μαρ- δόνιον ἐν Θεσσαλίῃ καταλιπών αὐτὸς ἀπικνέεται ἐς τὸν πόρον τῆς διαβάσιος (Hellespont).. ἀπά- γων (mit nach Asien nehmend) τῆς στρατιᾶς οὐδὲν μέρος, ὡς εἰπεῖν. Denn die 60000 M. welche Mar- donios unter Artabazos bis an den Hellespont mitgeschickt hatte kehr- ten hier um (ib. 126) und waren noch bei Platää 40 000 Mann stark (ib. IX 66). ἑστιοῦχον Sept. 73. Soph. Ant. 1083: ἑστιοῦχον εἰς πόλιν. πόλιν Acc. des Subjekts. Ist Wahrheit, aber nicht die ganze, 329 f. θεός, durch seine Stellung den religiösen Gesichts- punkt nachdrücklich hervorhebend.

515-520. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-77

69
70
δυσπόνητε Schol. σας. Α: χαλεποὺς πόνους ἡμῖν ἐμποιή- ἐνήλου insultasti; vgl. die krit. Bemerkungen. – οἳ ᾿γὼ τ. 445. νυκτὸς ὄψις ἐνυπν. Kr. 47, 9. Α. 7. – ἐκρίνατε 226. Atossa hat die tröstliche Seite der Deutung des Chors ausschliesslich aufgefafst und behalten.

521-526. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-78

71
72
ἐκύρωσεν (dahin entschieden hat), scil. ἐμὲ τοῦτο ποιῆσαι. Vgl. 227. 522 vgl. 216. 523 nach 220. Ar. nub. 305: οὐρανίοις τε θεοῖς δωρήματα. Vgl. 981. Als Geschenk einen πέλα- νος (204). Ausführung der anfäng- lichen Absicht (229), woran At. durch die Zwischenfragen 230 ff. und das Auftreten des Boten ver- hindert worden war. Zwar kommt sie damit zu spät; doch hilft es ὡς vielleicht für die Zukunft. ( ταῦτα ποιήσω) ἐπ᾿ ἐξειργασμένοις, vgl. Cho. 739. Soph. Ai. 377: τί δῆτ᾽ ἂν ἀλγοίης ἐπ᾽ ἐξειργασμένοις; Herod. VIII 94: ἐπ᾿ ἐξειργασμένοισι ἐλθεῖν. εἴ τι, Kr. 65, 1. Α. 10.

532-547. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-79

73
74
Atossa und der Bote ab. Drei anapästische Hypermetra zum Abschlusse des ersten Epeis- odion und zur Einleitung des ersten Stasimon. Vgl. Westphal2 II S. 414f. Das erste System spri spricht von der Trauer, in welche das ganze persische Reich durch die schlimme Nachricht gestürzt ist; das zweite hebt in dieser Beziehung insbesondere das weibliche Ge- schlecht ( γυναικοπλ. ὅμιλος, 122), das dritte die Gattinnen der Gefal- lenen hervor (vgl. 13. 63f. 122 ff. 289. 579ff.), und schliefst mit dem Ge- danken, daſs auch der Chor (zu- gleich der Vertreter der greisen Väter) an dem allgemeinen Schmerz teilnehme, was er denn durch sein Lied bethätigt.

532-536. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-80

75
76
Ζεῦ βασιλεῦ Ag. Central- 355. zu Ar. nub. 2. punkte des Reichs wie 16. 117 ff. πένθει δνοφερῷ, vgl. 114, Hom. P 591 τὸν δ᾽ ἄχεος νεφέλη ἐκάλυψε μέλαινα.

537-540. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-81

77
78
Gar viele Frauen sind dadurch in tiefe Betrübnis versetzt. Eur. Herakl. 76: τὸν γέ- ροντ᾿ ἀμαλόν. κατερεικ. (1060) vgl. 125. Sappho fr. 67: καττύπτε- σθε, κόραι, καὶ κατερείκεσθε χί- Στρ. α΄. τωνας. διαμυδαλέους permadi- dos, proleptisches Prädikat. Vgl. Eur. Suppl. 987 δάκρυσι νοτερὸν ἀεὶ πέπλων πρὸς στέρνῳ πτύχα τέγξω. Dumpfer Charakter des Schlusses durch starke Vertretung des U-Lauts. Vgl. 546f. u. 465.

541-547. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-82

79
80
ἁβρόγοοι wie ἁβρο- πενθεῖς 135. ἄνδρας ἀρτιγάμους, λέκτρων εὐνας wie νεογάμους. πέδαις Pers. 6, ὦ λέκ- δεσμῶν τρων δύο συγγενεῖς εὐναί Eur. Herc. 798. ἀφεῖσαι (sie muſsten darauf verzichten) enthält den Grund νοη ποθέουσαι, vgl. 468 f. αἴρω gehört dem Sinne nach als Objekt πολλὰ πένθη ( μόρου), vgl. Soph. Oed. T. 1225 ὅσον δ᾽ ἀρεῖσθε πένθος, Eur. Herc. 146 ὑπὲρ τὴν ἀξίαν τὸ πένθος αἴρεσθε. Die Be- Zu f deutung von αἴρω bezieht sich auf den hohen Ton der Klage. Vgl. βοὴν ἱστάναι. - δοκίμως, in echter, unverfälschter, aufrichtiger Weise. Vgl. 863 οὐκ ἀμφιβόλως... ἤσειν κept. ἄλγος, 872 δόλος οὐδεὶς μὴ ἐκ φρενὸς ὀρθῶς με λιγαίνειν, 919 ἐτύ- μως δακρυχέων ἐκ φρενός. Die Klage kommt vom Herzen.

548-557. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-83

81
82
Das erste der drei Strophenpaare setzt sich aus kata- lekt. troch. Tetrapodieen teils mit, teils ohne Anakrusis zusammen. Nur der zweite Vers ist logaödisch, der fünfte eine katal. troch. Penta- podie, die beiden letzten Phere- krateen. Inhalt: So ist denn Persien durch Xerxes seiner Männer beraubt. Unter Dareios kam doch der- gleichen nicht vor. Sept. 330: βοᾷ δ᾽ ἐκκενουμένα πόλις. – Gleichheit des Subjekts ( Ξέρξης, Gegenstr. v ᾶες) bei denent- gegengesetzten Handlungen ( ἄγα- γεν . . ἀπώλεσεν), vgl. Eur. Phoen. 1689: ἓν ἡμάρ μ᾽ ὤλβισ᾽, ἕν μ᾿ ἀπώλεσεν und bes. Ovid. fast. II 235 f.: una dies Fabios ad bellum miserat omnes, Ad bellum missos perdidit una dies. Nach Atossas Abtreten übt der Chor freie Kritik. ἐπέσπε (ohne Aspiration wie bei Homer), administravit. Herod. ΙΙ 96: ἕλκει τὴν βᾶριν· τοῦτο γὰρ δὴ οὔνομά ἐστι τοῖσι πλοίοισι τού- τοισιν (in Ägypten, vgl. ib. 41. Diod. I 92. 96 s. fin. Prop.. IV 10, 44); Suppl. 836. 874 einem Ägypter in den Mund gelegt, wie hier Per- sern, und Eur. Iph. Α. 249 βαρβά- ρους βάριδας; in der spätern Litte- Στρ. β΄. ratur aber kurzweg für Schiff, Kahn gebraucht. - τίπτε, Ag. 975. Δαριαῖος, eine auch bei Xenophon u. Ktesias vorkommende Namens- form, welche dem persischen Darâjavaus am nächsten steht. τότε von einem dem Redenden im Sinne liegenden früheren Zeit- punkte (vgl. 495); zu Ar. nub. 1215. Die Greise loben den früheren König auf Kosten des jetzigen (Hor. A. p. 173); vgl. aber auch oben S. 32-34. – τόξαρχος, ἡγεμὼν τῶν τοξικωτάτων Περσών, Schol. B. ἄκτωρ, Eum. 399.

527-531. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-129

83
84
Getreue Pläne gegen Pläne der Untreue (des Un- gehorsams). - Der Dichter motiviert das spätere Fortbleiben der Atossa. Vgl. zu 835 f. προπέμπετε, wie es am Schluſs geschieht. πρόσ- θηται κακόν, manus sibi inferendo. Atossa ab.