Aeschylus Supplices 600

Ioannes Sanravius (Translator)

Conſidite puellæ. bene patriorum
Populi uiſa ſunt omnino suffragia.

Supplices. Aeschylus. Ioannes Sanravius (Translator). Basileae. 1555.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Schmidt Sciences.

Current edition Experimental

Aeschylus, Supplices: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) (Latin) (Aeschylus, Supplices: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (9)
Ἱκέτιδες First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 600-629 focus
Ἱκέτιδες Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922.) — 600-629 focus
Greek (Editio princeps, 1518) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Suppliants, 1518 edition. Native printed lineation, page markers, and automated correspondence to the Perseus/Smyth edition.) — 600 focus
Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. Joannes Cornelius de Pauw, 1745.) — 600 focus
θαρσεῖτε, παῖδες, τὰ τῶν ἐγχωρίων
Δήμου δέδοκται παντελῆ ψηφίσματα. 1
605
Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 600 focus
Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. Gottfried Hermann, 1852.) — 600 focus
ΙΚΕΤΙΔΕΣ (OCR draft) Experimental (ΙΚΕΤΙΔΕΣ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 600 focus
Ἱκέτιδες (OCR draft) Experimental (Ἱκέτιδες. N. Wecklein, 1885.) — 600 focus
θαρσεῖτε, παῖδες, εὖ τὰ τῶν ἐγχωρίων
δήμου δέδοκται παντελῆ ψηφίσματα.
Aeschyli Supplices (OCR draft) Experimental (Aeschyli Supplices. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 600 focus
Translations (7)
Suppliant Maidens Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922. (Modernized by Perseus.)) — 600-625 focus
The Suppliant Women. (OCR draft) Experimental (The Suppliant Women.. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 600 focus
Have courage, my children, our affairs are well with the natives; perfect decrees of the people have been passed.
LES SUPPLIANTES (OCR draft) Experimental (LES SUPPLIANTES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 600 focus
le Conseil de ses Pensers 1 .
The Suppliants (OCR draft) Experimental (The Suppliants. Robert Potter, 1779.) — 600 focus
Be of good courage, daughters; a decree,
Such as you wiſh, this gen'rous ſtate has paſs'd.
Eschilo, Le Supplici: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Supplici: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 600 focus
Fate cuore, o fanciulle! A voi propizio
fu degli Argivi il voto onnipossente.
Vecchio che rechi fauste nuove, salve!
Qual partito prevalse, or dimmi, e quante
650
sursero mani a dar propizio il voto.
Non fu dei cittadini il voto ambiguo,
ma tal, che il vecchio cuor tornare giovine
io mi sentii.
Ché l'aria brulicò
655
per le destre levate; e tutto il popolo
tal sentenza approvò: che in questa terra
viver possiate libere e sicure,
d'ogni offesa al riparo, e non vi possa
rapire alcuno, o della terra, o estraneo.
660
E se ricorra a violenza, chi
di questo suol partecipe, soccorso
non vi darà, vada fuggiasco in bando
privo d'onore. E dei Pelasgi il re
a ciò l'indusse. Egli predisse il fiero
665
sdegno di Giove protettor dei supplici,
che la città gravarne non volessero
per i giorni venturi. Aggiunse pure
come il contagio duplice, domestico
e forestiero, apparso in Argo, pascolo
670
esser potrebbe a doglia immedicabile.
Udito ciò, le mani il popol d'Argo,
senza invito d'araldo, alte levò,
e consentí. Gli accorti detti uditi
hanno i Pelasgi. Or Giove alfin provveda.
675
English (E. D. A. Morshead, 1908) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Suppliant Maidens — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 600 focus
Take heart, my children: the land's heart is kind,
And to full issue has their voting come.
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 600 focus
Getrost, o Kinder! Glücklich steht's in Argos' Stadt;
Die Schlüsse gingen alle durch im Rath des Volks.

Commentary

Critical apparatus to The Suppliant Women (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Suppliant Women.) focus

562-563. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-438

δακρύων δ᾽ ἀποσταλάζει πένθιμον αἰδῶ: Frustra laboratum est in explicanda scriptura librorum,
δακρύων δ᾽ ἀποστάζει πένθιμον αἰδῶ
. Nam
ἀποστάζειν
non ea dicuntur, quae aliquid abiiciunt et removent, sed potius quae id conspiciendum praebent. Scribendum erat
ἀποσχάζει
.
Πένθιμος αἰδὼς δακρύων
est pudor cum dolore et lacrimis coniunctus, quod forma humana privata erat io. Vnde in Prometheo v. 643. dicit
καίτοι καὶ λέγουσ᾿ αἰσχύνομαι θεόσσυτον χειμῶνα καὶ διαφθορὰν μορφῆς, ὅθεν μοι σχετλία προςέπτατο
.

568. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-439

φυσιζόον:
φυσίζωον
G.
568

568. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-440

τόδε: Libri
τὸ δή
. Sensum perspexit Turnebus, qui hoc in
τοδι
mutavit. Nam v. 568 - 573. sunt verba, quae omnes homines dicere chorus ait. Recte Porsonus
τόδε
.
568

573. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-441

κυρήσαις:
κυρήσας
ante correctionem P.
573

574. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-442

ἐνδικωτέροισιν:
ἐνδικωτέροισιν
libri. ν abiecit Turnebus.
574

576. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-443

NA: Non in fine huius versus duas syllabas debebant excidisse dicere critici, sed dactylum in principio versus,
εὖτέ γε
, ut ex antistropha apparet.
576

578. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-444

μῆχαρ οὔριος:
μήχα οὔριος
G.
578

579. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-445

ὑπ᾽ ἀρχᾶς: Libri
ὑπ' ἀρχάς
. Correxit Schutzius. Perdidit operam Wunderus in censura Aiacis ab Lobeckio editi pag. 103. seqq. evicisse se ratus
θοάζειν
sedere significare. Redit ista opinio ad duo exempla, quorum unum hoc, alterum in principio Oedipi regis est, neutrum recte intellectum. Vt supra v. 86. seqq. chorus deos nullo labore solo nutu suo et voluntate omnia perficere dixit, in eandem sententiam hic dicit Iovem ad nullius imperium properantem,
ὑπ᾿ ἀρχῆς οὔτινος θοάζοντα
(properare enim debet qui imperia potentioris exsequitur), tamen celerrime efficere decreta sua:
πάρεστι δ᾽ ἔργον ὡς ἔπος σπεῦσαί τι τῶν βούλιος φέρει φρήν
. Referuntur ad se invicem
θοάζων
et
σπεῦσαι
. Quoniam autem ipse talis est Iuppiter, gaudet etiam facere ut debilior potentiorem vincat, neque alio superiorem locum tenente infra sit positus. Vt ipsa verba reddam, hoc dicit, sub nullius imperio properans, probat debiliorem fortioris compotiri infra, nullo superius sedente.
Σέβειν
probandi significatu dixit in Agam. v. 1580.
Αἴγισθ᾽, ὑβρίζειν ἐν κάκοισιν οὐ σέβω
, et in Eum. v. 741.
τὸ μὴ ἀδικεῖν σέβοντες ἐν διαιρέσει
.
579

580. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-446

κρεισσόνων:
κρεῖσσον ὢν
M. G. Rob.
κρεῖσον ὢν
E. Correxit Turnebus.
580

581. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-447

οὔτινος:
οἵτινος
Μ. G.
οὔτινος
Rob.
581

581. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-448

ἡμένου σέβει:
ἠμέν οὐ
Μ.
ἦμεν οὐ
G. E.
ἡ μὲν οὐ
Rob.
ἡμένου εἰ σέβῃ
Turn. Emendate Vict.
581

583. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-449

βούλιος: Libri
δούλιος
. Emendavit Auratus.
583

584. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-450

NA: Non puto construendum esse
εὖ
cum
θαρσεῖτε
, ut sit
εὐθαρσεῖτε τὰ τῶν ἐγχωρίων
. Illud vero non contendam, non intercidisse versum inter hos duos.
584

586. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-451

ἀγγέλλων:
ἀγγέλλων
Μ. a m. secunda et E.
ἀγγέλων
M. a m. prima et G. Rob.
586

587. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-452

ἔνισπε δ᾽ ἡμῖν:
ἑνόσπερ ἡμῖν
Μ. Ρ. Ε.
ἔνεπε δ᾽ ἡμῖν
G.
ἔνισπε δ᾽ ἡμῖν
Rob.
587

587. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-453

ποῖ κεκύρωται:
ποι
(sine acc.)
κεκύρτωται
Μ.
ποῦ κεκύρτωται
G. Ε.
κεκύρτωται
etiam P.
ποῖ κεκύρωται
Rob.
587

588. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-454

χεὶρ ὅπου πληθύνεται:
χειροπληθύεται
M. P. E. Rob.
χειροπλη· θύεται
G. Qui
χεὶρ ὅπως
coniecerunt ut Turnebus, vel
χεὶς ὅποι
ut Victorius, vel
χείρ ὅπῃ
ut Dobraeus, vel
χείρ θ' ὅπῃ
ut Dindorfius, bis idem dici fecerunt. Quare
χεὶρ ὅπερ πληθύνεται
scripsi.
588

590. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-455

ὡς τ᾿ ἀνηβῆσαί με:
ὥστ᾽ ἂν ἡβήσαιμι
Μ. G.
ὡς τ᾿ ἂν ἡυλήσαιμι
Rob.
ὥστ᾽ ἂν ἡγήσαιμι
Ε.
ἀνηβῆσαί με
Tyrwhittus.
590

590. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-456

γηραιᾷ:
γηραιῶ
Rob.
590

592. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-457

λόγον:
λόγων
Μ.
592

594. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-458

κἀρουσιάστους:
καρυσιάστους
Μ. G.
καὶ ῥυσιάστους
Rob.
βαρυσιάστους
Ε.
594

594. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-459

ξύν τ᾽:
ξύν τε
Rob.
ξὺν
Ε.
594

594. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-460

ἀσυλίᾳ:
ἀσυλία
Rob.
594

598. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-461

δημηλάτῳ:
δημηλάτον
editio Aldina Stephani Byz. in v.
δῆμος
.
598

599. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-462

ἔπειθε:
ἔπειθεν
Μ. G. Rob.
έπειθε
Turn.
599

600. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-463

Διὸς:
ζηνός
Μ. E. Rob.
διός
G.
600

601. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-464

προφωνῶν: Libri
πρόφρων ὤν
. Emendavit Canterus. Edicens, ne civitas magnam in futurum tempus Iovis iram augeat, quippe duplex a civitate piaculum aeque in hospites atque in ipsos cives commissum insanabile nutrimentum malorum fore. Nimirum et hospites supplicantes non revereri et genus cognatum repudiare impium est.
601

602. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-465

παχῦναι: γρ.
πλατῦναι
M. in margine et P.
602

603. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-466

πρὸς πόλεως:
προπόλεως
Μ.
πρὸ πόλεως
ceteri. Id hic nihili est. Quare correxi.
603

606. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-467

ἔκραν' ἄνευ κλητῆρος:
ἔκλαναν εὐκλήτορος
Μ. G.
ἔκλαν ἄνευ κλήτορος
Ε.
ἔκραναν εὐκλήτορος
Rob. Correxit Turnebus.
606

607-608. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-468

ἔπεισαν ... Ζεὺς δὲ κράναιεν τέλος: Libri
δημηγόρους δ᾽ ἤκουσεν εὐπειθεῖς στροφὰς δῆμος Πελασγῶν· Ζεὺς δ᾽ ἐπέκρανεν τέλος
. Mirum vero, auditis oratoribus factoque decreto, rursum audiri disceptationes deliberantium. Apertum est solvi contionem debuisse. Itaque
ἔπεισαν
scribendum erat. Deinde qui scire potuit Danaus comprobasse haec Iovem? Accedit quod id dictum est cum insolenti productione augmenti. Immo optare debebat, ut comprobaret Iuppiter. Ob eam caussam
κράνειεν
scripsi.
Εὐπιθεῖς
Blomfieldius ad Prom. 341.

609. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-469

λέξωμεν:
λέξομεν
Μ. G. Rob.
λέξωμεν
Turnebus.
609

609. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-470

Ἀργείοις:
ἀργείους
M. ante correctionem et Rob.
609

611. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-471

ξένιος ξενίου:
ξενίοις ξενίου
G.
611

613. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-472

ἄμεμπτον:
ἀμέμπτων
M. Rob.
ἀμέμπτος
G. Optimi libri scriptura non minus quam sententia
ἀμεμπτον
scribendum esse indicabat.
613

614. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-473

NA: Sept. ad Th. 686.
νῦν ὅτε σοι παρέστηκεν
. V. ad Soph. Ai. 802.
614

614. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-474

εὐκταῖα:
εὐκτέα
Rob.
614

615. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-475

γένει:
γένη
G.
615

616. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-476

πυρίφατον:
πυρέφατον
Μ. G. Rob. Correxit Turnebus.
616

616. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-477

τάνδε Πελασγίαν: Libri
τὰν πελασγίαν πόλιν
. Metri indicio posui
τάνδε Πελασγίαν
, deleto
πόλιν
. Trimetrum iambicum fecerat aliquis grammaticus.
616

617. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-478

τὰν ἄχορον: Libri
τὸν ἄχορον
. At et metrum et sententia postulabat
τάν
. Optat ne urbs incensa deploret caedes proeliantium. Verborum ordo ostendit haec recta oratione enuntiata sic procedere,
μήποτε δὲ Πελασγία τὴν ἄχορον βοὴν κτίσειε, βοῶσα μάχλον Αρη
.
617

617. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-479

βοὰν:
βοᾶν
G. Rob.
617

617. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-480

κτίσαι:
κτίσαι
, non
κτίσαι
, Μ. G. Rob.
617

618. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-481

ἐν ἄλλοις:
ἐν ἄλλους
, ut supra v. 385.
εἴ πού τι μὴ τοῖον τύχοι
, pro adverso, malo. Non male tamen Pauwius
ενάλλοις
. Theocritus I. 132.
πάντα δ᾽ ἔναλλα γένοιτο
.
618

619. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-482

ᾤκτισαν:
ὤκτεισαν
Μ.
619

620. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-483

εὔφρον᾽:
εὔφρον
G.
620

625. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-484

πράκτορα πάνσκοπον: Libri
πράκτορά τε σκοπόν
. Scholiastes
Διὸς σκοπόν, τὸν Διὸς ὀφθαλμὸν τὸν πάντα σκοποῦντα
, ut
πάνσκοπον
legisse videatur. Certe id probum est.
625

626-627. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-hermann1852-appcrit-lat1-485

δυςπολέμητον, ὅςτις ἂν δόμος ἔχῃ σφ' ἐπ' ὀρόφων ἰαύοντα: Libri
δυςπολέμητον ὃν οὔτις ἂν δόμος ἔχοι ἐπ' ὀρόφων μιαίνοντα
, nisi quod
ὃν
in G. puncto subscripto delendum significatur et M. G.
ἐπορόφων
habent.
Μιαίνοντα
, quod sane ferri non potest, Schutzius in
κοταίνοντα
mutari volebat. Haud male: sed quoniam
βαρὺς δ᾽ ἐφίζει
sequitur, credibilius est simpliciter verbum quod commorationem indicaret positum fuisse. Ea caussa scripsi
δυςπολέμητον, ὅςτις ἂν δόμος ἔχῃ σφ᾽ ἐπ' ὀρόφων ἰαύοντα
. Pronomen
σφέ
addi etiam hiatus postulabat.

Commentary (N. Wecklein, 1902; German; OCR draft) (Suppliants, explanatory commentary pp. 24–120. Single-witness OCR; source readings and all reference placements require scan review.) focus

533-607. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-337

1
2
erstes Stasimon: Gebet zu Gott (Zeus). Schütze uns gegen den Übermut der Männer; als Nachkommen der Io rufen wir zu dir als unserem Stammvater. Wir stehen jetzt wieder auf der Flur, von welcher Io fortgetrieben wurde hinauf zum Bosporus, über diesen nach Klein- asien, durch Phrygien, Mysien, Lydien, Pamphylien, Kilikien, Phönikien nach Ägypten, wo sie erschien zum Staunen der Be- wohner, welche sich über das niegesehene Wesen, halb Kuh, halb Frau, entsetzten. Dort in Ägypten aber legtest du deine heilende Hand auf sie und sie erhielt wieder ihre Gestalt und gebar von dir den Epaphos, den Ahnherrn unseres Geschlechts. Wir haben also ein Anrecht auf deine Hilfe, und du kannst helfen; denn wer ist mäch- tiger als Zeus, dessen Wort sofort zur Tat wird!" Auch hier benutzt der Dichter die Gelegenheit seine geographischen Kenntnisse zu ver- werten. Vgl. zu 261.

564. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-358

3
4
τᾶς (Hermann τὰν) Αφροδίτας αἶαν: Schol. Φοινίκην· ἣν ἱερὰν Αφροδίτης διὰ βίβλον καὶ λίβανον (d. i. Βύβλον και Λίβανον). Vgl. Paus. I 14, 6 πρώτοις ἀνθρώπων Ασσυρίοις κατέστη σέβεσθαι τὴν Οὐρανίαν, μετὰ δὲ Ἀσσυρίους Κυπρίων Παφίοις καὶ Φοινίκων τοῖς Ασκά- λωνα ἔχουσιν ἐν τῇ Παλαιστίνη. παρὰ δὲ Φοινίκων Κυθήριοι μαθόντες σέβουσιν. Eur. Bakch. 401 heißt Zypern νάσος τᾶς Ἀφροδίτας und vielleicht ist unter βαθύπλουτον χθόνα Phönizien zu verstehen. Ge- nauere Angaben kann der Dichter beiseite lassen.

565. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-359

5
6
f.,,Sie gelangt, da mit seinem Stachel auf sie lossticht der geflügelte Hirte." Mit εἰσικνουμένου Kann man Ausdrücke wie μέσον κάρα διπλοῖς κέντροισί μου καθίκετο Soph. O. T. 809 vergleichen. βουκόλου, weil der οίστρος an die Stelle des Argos (308) getreten ist.

567. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-360

7
8
Δῖον . . ἄλσος: Schol. τὴν Αἴγυπτον.

568-569. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-361

9
10
Die Fruchtbarkeit Ägyptens wird von dem Schnee Äthiopiens, welcher durch die heißen Winde ( Τυφώ μένος) schmilzt und die Überschwemmungen des Nil her- beiführt, abgeleitet. Vgl. Fragm. 300 γύας μὲν αἰνεῖν ἐκμαθὼν ἐπί- σταμαι Αιθιοπίδος γῆς, ἔνθα Νεῖλος ἑπτάρους γάνος κυλίνδει πνευμάτων ἐπομβρίᾳ, ἐπεὶ πυρωπὸν φέγγος ἐκ- λάμψαν φλόγα τήκει πετραίαν χιόνα πᾶσα δ᾽ εὐθαλής Αίγυπτος ἁγνοῦ νάματος πληρουμένη φερέσβιον Δή μητρος ἀντέλλει στάχυν, Diod. Sic. I 38, 4 Αναξαγόρας ὁ φυσικὸς ἀπε- φήνατο τῆς ἀναβάσεως αἰτίαν εἶναι τὴν τηκομένην χιόνα κατὰ τὴν Αἰ θιοπίαν, ᾧ καὶ ὁ ποιητὴς Εὐριπίδης μαθητὴς ἂν ἠκολούθηκε (Fragm. 228). Τυφῶ: der gleiche Gen. von τυφώς Sieb. 504; vgl. Hesych. Τυφῶ· ἀντὶ τοῦ Τυφώνος Σοφοκλῆς. Inbetreff der Wirksamkeit des Typhos (Typhon, Typhoeus) vgl. Hes. Theog. 869 ἐκ δὲ Τυφωέος ἔστ' ἀνέμων μένος ὑγρὸν ἀέντων.

570. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-362

11
12
ὕδωρ τε (so Pauw für τὸ).. νόσοις (man erwartet νόσων) ἔθι- κτον (nämlich ἱκνεῖται): vgl. Prom. 838 ίησι σεπτὸν Νεῖλος εὔποτον ρέος, Eur. Fragm. 228, 2 Νείλου λιπὼν κάλλιστον ἐκ γαίας (vielleicht ἀρωγὸν εὐσοίας) ὕδωρ, Plut. d. Is. et Os. S. 353 Α πιαίνειν δοκεῖ καὶ μάλιστα πολυσαρκίαν ποιεῖν τὸ Νειλῶον ὕδωρ πινόμενον. Beim Schwellen des Ni erlischt die Pest, welche in alter Zeit ebenso in Ägypten wütete wie in neuer.

571. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-363

13
14
,,wahnsinnig ob des ent- ehrenden Leids (d. i. wegen der Verwandlung in eine Kuh) und rasend infolge der aufreibenden Schmerzen des Stachels, welchen Hera ihr angesetzt hatte (310f.)".

574. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-364

15
16
ἔννομοι, Schol. οικήτορες.

575-576. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-365

17
18
χλωρὸν δεῖμα wie bei Homer χλωρὸν δέος. Für θυμὸν ἐπάλ- λοντο könnte es θυμὸς αὐτοῖς ἐπάλ- λετο heißen wie Cho. 409 πέπαλται δ' αυτέ μοι φίλον κέαρ. Vgl. Soph. Ο. Τ. 153 ἐκτέταμαι δνοφερὰν φρένα δείματι πάλλων. Das syllabische Augment fehlt häufig in lyrischen Partien und in Botenreden. Vgl. γείνατο 589.

577. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-366

19
20
βοτόν ist Apposition zu ὄψιν. Im Trimeter fehlt hier die ge- nauere Responsion. Mit μιξόμ- βροτος (gebildet wie ἄμβροτος) vgl. μιξοπάρθενος Eur. Phoen. 1023 von der Sphinx, μιξοβάρβαρος ebd. 138, μιξόθηρας φῶτας von den Kentauren Eur. Ion 1161.

578. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-367

21
22
τὰν μὲν, nämlich ὄψιν. V. 303 ist bloß von der Verwand- lung in eine Kuh die Rede.

580-581. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-368

23
24
θέλξας, θεραπεύσας (durch Berührung mit der Hand). — οίστρο- δόνητον: zu 16.

583-584. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-369

25
26
δι' αἰῶνος (wie 590) < πράκτωρ τῶνδ' ἐφάνη> Ζεύς (für Ζεὺς αἰῶνος κρέων ἀπαύστου Her- mann) gibt die Antwort auf die vorausgehende Frage. κρέων (Schol. κραίνων) wie Pind. Ρyth. ΙΧ 99 κρέοντι σὺν Αἰακῷ. Die Worte πράκτωρ τῶνδ᾽ ἐφάνη sind dem Sinne entsprechend ergänzt nach Soph. Τr. 251 Ζεὺς ὅτου πράκτωρ φανῇ, 862 Κύπρις τῶνδ᾽ ἐφάνη πράκτωρ.

584. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-370

27
28
,,Durch die sanfte Gewalt seiner Hand und den göttlichen Anhauch wird ihrer Not (der Tier- gestalt und der Plage des οίστρος) ein Ende gemacht. Und vor Weh- mut und Scham bricht sie in Trä- nen aus." χειρός ist ergänzt für βία d. i. βίᾳ, die Erklärung zu σθένει. Vgl. Prom. 875 ἐπαφῶν ἀταρβεί χειρί. Mit πένθιμον αἰδῶ wird Rührung bei dem plötzlichen Wechsel ihres Schicksals und züch- tige Scham vor Zeus als Grund der Tränen bezeichnet.

588. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-371

29
30
ἕρμα von dem Ballast des Schiffes auf die Leibesfrucht der Io übertragen. Schol. τὸ βάρος (vgl. Cho.990 ἐξ οὗ τέκνων ἤνεγχ᾽ ὑπὸ ζώνην βάρος). Eine genauere Responsion stellt Heimsöth her, in- dem er ἀτρεκεῖ für ἀψευδεῖ schreibt.

591. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-372

31
32
Vgl. Prom. 422 πρόπασα δ' ἤδη στονόεν λέλακε χώρα.

592. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-373

33
34
φυσίζουν: vgl. Hom. Γ 243 φυσίζους αἷα, aber hier nicht „, Ge- treide hervorbringend", sondern Leben erzeugend". Genauere Responsion mit 584 würde gewonnen, wenn τέρχνος für γένος stünde; vgl. Hesych. τέρχνεα· φυτὰ νέα. Der Gedanke ist:,, ein so lebenskräftiges Geschlecht kann nur aus dem Samen des Zeus stammen".

595. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-374

35
36
Die von der Arglist der Hera verhängte Krankheit ist die Kuh- gestalt mit dem οἶστρος, wie die Herstellung der ursprünglichen Ge- stalt 1077 als Heilung bezeichnet wird. Unnötig erscheint die Ände- rung μόγους (Oberdick) oder πόνους.

596-597. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-375

37
38
Unvermerkt tritt an die Stelle der Rede aller Welt ( βοᾷ χών) die Rede der Danaiden: ,Wer unser Geschlecht von Epaphos ableitet, trifft das Richtige." κυ ρήσαις, τύχοις wie Soph. Εl. 663 καὶ δάμαρτα τήνδ' ἐπεικάζων κυρῶ κείνου;

598-599. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-376

39
40
Welcher Gott gibt uns durch das, was er getan hat, mehr einen Anspruch, daß wir ihn mit Gebühr anrufen?" Über die Form κεκλοίμαν zu 40.

600. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-377

41
42
τοῦδε δέ ist unsichere Er- gänzung zur Herstellung der Re- sponsion. Unseres Geschlechts Vater, mit eigener Hand pflanzen- der Herr, alter hehrer Schöpfer ist Zeus der Allhelfende, Segensreiche". τὸ πᾶν μῆχαρ (Schol. ἡ πάντων μηχανή) erinnert an Ζεὺς Μαχανεύς, welcher in Argos und auf der Insel Kos verehrt wurde, vgl. Paus. II 22, 2 und Journal of Hellenic Studies 1888 S. 328. - οὔριος heißt Zeus als Beherrscher der Elemente, der günstigen Fahrwind verleiht. So beginnt ein in Chalkedon gefunde- nes Epigramm (C. J. Gr. II S. 975): οὔριον ἐκ πρύμνης τις ὁδηγητῆρα καλείτω Ζῆνα, κατὰ προτόνων ἱστίον ἐκπετάσας. Vgl. Cic. in Verr. IV

603-604. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-378

43
44
Nicht nimmt er unter der Herrschaft eines Mächtigeren sitzend eine untergeordnete Stellung ein." θοάζειν in der Bedeutung sitzen" auch Soph. Ο. Τ. 2 τίνας ποθ᾽ ἕδρας τάσδε μοι θοάζετε; vgl. Plut. Mor. S. 22 E.

605. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-379

45
46
,Keiner thront über ihm, zu dem er aus der Tiefe mit Ehr- furcht aufblickt." Stanley vermutet οὔτινα δ᾽ ἄνωθεν ἥμενον σέβει κάτω, Heath οὔτινος ἄνωθεν ἡμένου σέβει κράτος.

606-607. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-380

47
48
πάρεστι δ' . . στεῦταί (die Handschrift bietet σπεῦσαι) τι τῶν ( ὧν, zu 177) . . φρήν: „Fertig ist die Tat, sobald ein Wort von ihm etwas als von ihm gewollt zu er- kennen gibt, was der beratende Sinn hervorbringt", d. h.,,wenn aus seinen Erwägungen ein Entschluß hervorgeht, so setzt sich dieser so- fort in Tat um". Vgl. Hom. T 242 αὐτίκ᾽ ἔπειθ᾽ ἅμα μῦθος ἔην, τετέ- λεστο δὲ ἔργον. στοῦται auch Pers. 50, ein Homerisches Wort, vgl. Hesych. στεῦτο· κατὰ διάνοιαν ἵστατο καὶ διωρίζετο ἢ διεβεβαιοῦτο. - βούλιος: vgl. βουλεώτερον Cho.

608-632. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-381

49
50
zweites Epeisodion: Danaos kommt zurück und be- richtet, daß sich das Volk der Pelasger einstimmig für die Auf- nahme und die Beschützung der Danaiden entschieden habe.

608-609. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-382

51
52
εὖ (günstig für uns) gehört zu δέδοκται. τῶν ἐγχωρίων λαῶν ( λαῶν für δήμου Heimsöth) wie 526, 987. — παντελῆ, vollgültig, souverän. Vgl. παντελῆ μοναρχίαν Soph. Ant.

611. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-383

53
54
ἔνισπε: von diesem epischen Verbum findet sich bei den Tragikern noch ἐνισπεῖν Eur. Hik. 435. ποῖ κεκύρωται τέλος (zu welchem endgültigen Beschlusse man gelangt ist?) wie ποῖ τελευτᾶν Pers. 737, ποῖ τελευτᾷ καὶ καρα- νοῦται λόγος; Cho. 526. • 612. δήμου . . χείρ θ' ὅση πληθύ- νεται (die Handschrift gibt χειρο- πληθύεται, verbessert von Dindorf, Paley und Blomfield), wie groß sich die Zahl der obsiegenden Hände gestaltete" d. i. ob die Majorität eine beträchtliche ist. Schol. πότερον πλείους οἱ συμμα χοῦντες ἡμῖν ἢ ὀλίγοι. Statt ὅση setzt Dobree ὅπῃ. Mit der Cheirotonie, der ältesten und ein- fachsten Art der Abstimmung, steht ψηφίσματα 609 nicht in Wider- spruch, da ψηφίζεσθαι allgemeiner Ausdruck für Abstimmung ge- worden ist.

614. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-384

55
56
Ähnlich drückt Danaos seine Freude aus in den Danaiden Fragm. 45 καθαίρομαι τὸ γῆρας. Wie die Freude verjüngt, so ist die Trübsal,,senium".

615. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-385

57
58
πανδημίας (für πανδημία H. Voß): vgl. Plat. Ges. S. 829 B πανδημίαν ἐξάγειν. δεξιωνύμοις gebildet nach εὐώνυμος, Schol. δεξιοῖς ( δεξιαῖς).

616. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-386

59
60
ἔφριξεν: vgl. Hom. Ψ 599 φρίσσουσιν ἄρουραι von den empor starrenden Ähren. κραινόντων verbindet sich mit πανδημίας wie mit πάντων τῶν πολιτῶν.

617. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-387

61
62
Der Schol. macht μετοικεῖν von ἔδοξεν (613) abhängig. Obwohl μετοικεῖν bei ἔδοξεν vorschwebt, ist nach dem längeren Zwischensatz der Infnitiv von τόνδε κραινόντων λόγου abhängig. Der Gen. τῆσδε γῆς ist auffallend. Burges ver- mutet deshalb μετασχεῖν für μετοικεῖν.

618. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-388

63
64
ἀρρυσιάστους: sie dürfen nicht gewaltsam fortgeschleppt werden. Vgl. zu 430. · ξὺν ἀσυλία βροτῶν, d. i. ,soda uns die Menschen nicht berauben dürfen". Vgl. die Formel in delphischen Freilassungsurkunden ἐφ᾽ ὧτε ἐλεύ θερον εἶμεν τὸν δεῖνα καὶ ἀνέφαπτον ἀπὸ πάντων.

619. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-389

65
66
ἐνοίκων: Schol. πολιτῶν. ἐπηλύδων steht hier anders als 406 einfach für ξένων. aus

620. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-390

67
68
ἄγειν im Sinne von ῥυσιάζειν wie 736, Eur. Med. 736. — προστιθῇ: das Subjekt ergibt sich ἐνοίκων . . τινά (,, wenn der Be- treffende mit Gewalt vorgeht"). Ansprechend vermutet Hartung προστεθῇ.

621. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-391

69
70
γαμόρων, ἐγχωρίων.

622. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-392

71
72
φυγὴ δημήλατος ist die Ver- bannung, bei welcher das Volk vertreibt, vgl. φόνος δημόλευστος Soph. Ant. 36 von dem Tod durch öffentliche Steinigung. Die Ver- bannung ist eine Verschärfung der ἄτιμία, des Verlustes der bürger- lichen Ehrenrechte.

623. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-393

73
74
τοιάνδε ῥῆσιν λέγων ἔπειθεν, d. i. eine so eindringliche Sprache führte zu unseren Gunsten der König, daß er das Volk zu dem für uns s0 günstigen Beschluß überredete. Doch erwartet man für λέγων etwa κτίσαι (einen solchen Beschluß zu fassen). 6241. προφωνῶν μήποτε πόλιν παχῦναι κότον Ζηνὸς μέγαν (pro- leptisches Prädikat wie in μέγαν αὐξῆσαι), feierlich davor warnend, daß die Gemeinde den Groll des Zeus, des Hortes der Schutzflehen- den, zu einem mächtigen sich aus- wachsen lasse. εἰσόπιν χρόνου, Schol. εἰς τὸν μετέπειτα χρόνον. Die Gottheit straft nicht gleich, die Strafe wird aber um so schärfer, je länger sie aufgeschoben wird. — Burges schreibt Ζηνὸς ἱκεσίου um des Rhythmus willen. · Mit προφωνῶν vgl. Soph. Ai 1089 καί σοι προφωνῶ τόνδε μὴ θάπτειν.

626. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg001-wecklein1902-com-ger1-394

75
76
Er führte aus, daß die doppelte Befleckung, welche von der Gemeinde ausgebe ( πρὸς für πρό Paley), insofern die Preis- gegebenen zugleich Schutzbefohlene wie Angehörige des Landes seien, eine fortdauernde Quelle ratlosen Unheils werde. Schol. διπλοῦν καθὸ καὶ ξένους (d.i. ἱκέτας) ὄντας παρο- ρῶμεν καὶ συγγενεῖς δειχθέντας οὐκ ἐλεοῦμεν. — ἀμηχάνου für ἀμήχανον Stanley.