Πρέσβυς
ποῦ ποῦ νεᾶνις πότνιʼ ἐμὴ δέσποινά τε,
Ἀγαμέμνονος παῖς, ὅν ποτʼ ἐξέθρεψʼ ἐγώ;
ὡς πρόσβασιν τῶνδʼ ὀρθίαν οἴκων ἔχει
ῥυσῷ γέροντι τῷδε προσβῆναι ποδί.
490
ὅμως δὲ πρός γε τοὺς φίλους ἐξελκτέον
διπλῆν ἄκανθαν καὶ παλίρροπον γόνυ.
ὦ θύγατερ — ἄρτι γάρ σε πρὸς δόμοις ὁρῶ —
ἥκω φέρων σοι τῶν ἐμῶν βοσκημάτων
ποίμνης νεογνὸν θρέμμʼ ὑποσπάσας τόδε
495
στεφάνους τε τευχέων τʼ ἐξελὼν τυρεύματα,
παλαιόν τε θησαύρισμα Διονύσου τόδε
ὀσμῇ κατῆρες, μικρόν, ἀλλʼ ἐπεσβαλεῖν
ἡδὺ σκύφον τοῦδʼ ἀσθενεστέρῳ ποτῷ.
ἴτω φέρων τις τοῖς ξένοις τάδʼ ἐς δόμους·
500
ἐγὼ δὲ τρύχει τῷδʼ ἐμῶν πέπλων κόρας
δακρύοισι τέγξας ἐξομόρξασθαι θέλω.
Ἠλέκτρα
τί δʼ, ὦ γεραιέ, διάβροχον τόδʼ ὄμμʼ ἔχεις;
μῶν τἀμὰ διὰ χρόνου σʼ ἀνέμνησεν κακά;
ἢ τὰς Ὀρέστου τλήμονας φυγὰς στένεις
505
καὶ πατέρα τὸν ἐμόν, ὅν ποτʼ ἐν χεροῖν ἔχων
ἀνόνητʼ ἔθρεψας σοί τε καὶ τοῖς σοῖς φίλοις;
Πρέσβυς
ἀνόνηθʼ· ὅμως δʼ οὖν τοῦτό γʼ οὐκ ἠνεσχόμην.
ἦλθον γὰρ αὐτοῦ πρὸς τάφον πάρεργʼ ὁδοῦ
καὶ προσπεσὼν ἔκλαυσʼ ἐρημίας τυχών,
510
σπονδάς τε, λύσας ἀσκὸν ὃν φέρω ξένοις,
ἔσπεισα, τύμβῳ δʼ ἀμφέθηκα μυρσίνας.
πυρᾶς δʼ ἐπʼ αὐτῆς οἶν μελάγχιμον πόκῳ
σφάγιον ἐσεῖδον αἷμά τʼ οὐ πάλαι χυθὲν
ξανθῆς τε χαίτης βοστρύχους κεκαρμένους.
515
κἀθαύμασʼ, ὦ παῖ, τίς ποτʼ ἀνθρώπων ἔτλη
πρὸς τύμβον ἐλθεῖν· οὐ γὰρ Ἀργείων γέ τις.
ἀλλʼ ἦλθʼ ἴσως που σὸς κασίγνητος λάθρᾳ,
μολὼν δʼ ἐθαύμασʼ ἄθλιον τύμβον πατρός.
σκέψαι δὲ χαίτην προστιθεῖσα σῇ κόμῃ,
520
εἰ χρῶμα ταὐτὸν κουρίμης ἔσται τριχός·
φιλεῖ γάρ, αἷμα ταὐτὸν οἷς ἂν ᾖ πατρός,
τὰ πόλλʼ ὅμοια σώματος πεφυκέναι.
524
Ἠλέκτρα
οὐκ ἄξιʼ ἀνδρός, ὦ γέρον, σοφοῦ λέγεις,
εἰ κρυπτὸν ἐς γῆν τήνδʼ ἂν Αἰγίσθου φόβῳ
525
δοκεῖς ἀδελφὸν τὸν ἐμὸν εὐθαρσῆ μολεῖν.
ἔπειτα χαίτης πῶς συνοίσεται πλόκος,
ὁ μὲν παλαίστραις ἀνδρὸς εὐγενοῦς τραφείς,
ὁ δὲ κτενισμοῖς θῆλυς; ἀλλʼ ἀμήχανον.
πολλοῖς δʼ ἂν εὕροις βοστρύχους ὁμοπτέρους
530
καὶ μὴ γεγῶσιν αἵματος ταὐτοῦ, γέρον.
Πρέσβυς
σὺ δʼ εἰς ἴχνος βᾶσʼ ἀρβύλης σκέψαι βάσιν
εἰ σύμμετρος σῷ ποδὶ γενήσεται, τέκνον.
Ἠλέκτρα
πῶς δʼ ἂν γένοιτʼ ἂν ἐν κραταιλέῳ πέδῳ
γαίας ποδῶν ἔκμακτρον; εἰ δʼ ἔστιν τόδε,
535
δυοῖν ἀδελφοῖν ποὺς ἂν οὐ γένοιτʼ ἴσος
ἀνδρός τε καὶ γυναικός, ἀλλʼ ἅρσην κρατεῖ.
Πρέσβυς
οὐκ ἔστιν, εἰ καὶ γῆν κασίγνητος μολών,
κερκίδος ὅτῳ γνοίης ἂν ἐξύφασμα σῆς,
ἐν ᾧ ποτʼ αὐτὸν ἐξέκλεψα μὴ θανεῖν;
540
Ἠλέκτρα
οὐκ οἶσθʼ, Ὀρέστης ἡνίκʼ ἐκπίπτει χθονός,
νέαν μʼ ἔτʼ οὖσαν; εἰ δὲ κἄκρεκον πέπλους,
πῶς ἂν τότʼ ὢν παῖς ταὐτὰ νῦν ἔχοι φάρη,
εἰ μὴ ξυναύξοινθʼ οἱ πέπλοι τῷ σώματι;
ἀλλʼ ἤ τις αὐτοῦ τάφον ἐποικτίρας ξένος
545
ἐκείρατʼ, ἢ τῆσδε σκοποὺς λαβὼν χθονὸς —
547
Πρέσβυς
οἱ δὲ ξένοι ποῦ; βούλομαι γὰρ εἰσιδὼν
αὐτοὺς ἔρεσθαι σοῦ κασιγνήτου πέρι.
Ἠλέκτρα
οἵδʼ ἐκ δόμων βαίνουσι λαιψηρῷ ποδί.
Πρέσβυς
ἀλλʼ εὐγενεῖς μέν, ἐν δὲ κιβδήλῳ τόδε·
550
πολλοὶ γὰρ ὄντες εὐγενεῖς εἰσιν κακοί.
ὅμως δέ. — χαίρειν τοὺς ξένους προσεννέπω.
Ὀρέστης
χαῖρʼ, ὦ γεραιέ. — τοῦ ποτʼ, Ἠλέκτρα, τόδε
παλαιὸν ἀνδρὸς λείψανον φίλων κυρεῖ;
Ἠλέκτρα
οὗτος τὸν ἁμὸν πατέρʼ ἔθρεψεν, ὦ ξένε.
555
Ὀρέστης
τί φῄς; ὅδʼ ὃς σὸν ἐξέκλεψε σύγγονον;
Ἠλέκτρα
ὅδʼ ἔσθʼ ὁ σώσας κεῖνον, εἴπερ ἔστʼ ἔτι.
Ὀρέστης
ἔα·
τί μʼ ἐσδέδορκεν ὥσπερ ἀργύρου σκοπῶν
λαμπρὸν χαρακτῆρʼ; ἢ προσεικάζει μέ τῳ;
Ἠλέκτρα
ἴσως Ὀρέστου σʼ ἥλιχʼ ἥδεται βλέπων.
560
Ὀρέστης
φίλου γε φωτός. τί δὲ κυκλεῖ πέριξ πόδα;
Ἠλέκτρα
καὐτὴ τόδʼ εἰσορῶσα θαυμάζω, ξένε.
Πρέσβυς
ὦ πότνιʼ, εὔχου, θύγατερ Ἠλέκτρα, θεοῖς.
Ἠλέκτρα
τί τῶν ἀπόντων ἢ τί τῶν ὄντων πέρι;
Πρέσβυς
λαβεῖν φίλον θησαυρόν, ὃν φαίνει θεός.
565
Ἠλέκτρα
ἰδού· καλῶ θεούς. ἢ τί δὴ λέγεις, γέρον;
Πρέσβυς
βλέψον νυν ἐς τόνδʼ, ὦ τέκνον, τὸν φίλτατον.
Ἠλέκτρα
πάλαι δέδορκα, μὴ σύ γʼ οὐκέτʼ εὖ φρονῇς.
Πρέσβυς
οὐκ εὖ φρονῶ ʼγὼ σὸν κασίγνητον βλέπων;
Ἠλέκτρα
πῶς εἶπας, ὦ γεραίʼ, ἀνέλπιστον λόγον;
570
Πρέσβυς
ὁρᾶν Ὀρέστην τόνδε τὸν Ἀγαμέμνονος.
Ἠλέκτρα
ποῖον χαρακτῆρʼ εἰσιδών, ᾧ πείσομαι;
Πρέσβυς
οὐλὴν παρʼ ὀφρύν, ἥν ποτʼ ἐν πατρὸς δόμοις
νεβρὸν διώκων σοῦ μέθʼ ᾑμάχθη πεσών.
Ἠλέκτρα
πῶς φῄς; ὁρῶ μὲν πτώματος τεκμήριον.
575
Πρέσβυς
ἔπειτα μέλλεις προσπίτνειν τοῖς φιλτάτοις;
Ἠλέκτρα
ἀλλʼ οὐκέτʼ, ὦ γεραιέ· συμβόλοισι γὰρ
τοῖς σοῖς πέπεισμαι θυμόν. — ὦ χρόνῳ φανείς,
ἔχω σʼ ἀέλπτως —
Ὀρέστης
κἀξ ἐμοῦ γʼ ἔχῃ χρόνῳ.
Ἠλέκτρα
οὐδέποτε δόξασα.
580
Ὀρέστης
οὐδʼ ἐγὼ γὰρ ἤλπισα.
Ἠλέκτρα
ἐκεῖνος εἶ σύ;
Ὀρέστης
σύμμαχός γέ σοι μόνος.
ἢν δʼ ἀνσπάσωμαί γʼ ὃν μετέρχομαι βόλον —
πέποιθα δʼ· ἢ χρὴ μηκέθʼ ἡγεῖσθαι θεούς,
εἰ τἄδικʼ ἔσται τῆς δίκης ὑπέρτερα.
585
Χορός
ἔμολες ἔμολες, ὤ, χρόνιος ἁμέρα,
585
κατέλαμψας, ἔδειξας ἐμφανῆ
πόλει πυρσόν, ὃς παλαιᾷ φυγᾷ
πατρίων ἀπὸ δωμάτων τάλας
ἀλαίνων ἔβα.
θεὸς αὖ θεὸς ἁμετέραν τις ἄγει
590
νίκαν, ὦ φίλα.
ἄνεχε χέρας, ἄνεχε λόγον, ἵει λιτὰς
ἐς θεούς, τύχᾳ σοι τύχᾳ
κασίγνητον ἐμβατεῦσαι πόλιν.
595
596
Ὀρέστης
εἶἑν· φίλας μὲν ἡδονὰς ἀσπασμάτων
ἔχω, χρόνῳ δὲ καὖθις αὐτὰ δώσομεν.
σὺ δʼ, ὦ γεραιέ — καίριος γὰρ ἤλυθες —
λέξον, τί δρῶν ἂν φονέα τεισαίμην πατρός;
μητέρα τε κοινωνὸν ἀνοσίων γάμων;
600
ἔστιν τί μοι κατʼ Ἄργος εὐμενὲς φίλων;
ἢ πάντʼ ἀνεσκευάσμεθʼ, ὥσπερ αἱ τύχαι;
τῷ ξυγγένωμαι; νύχιος ἢ καθʼ ἡμέραν;
ποίαν ὁδὸν τραπώμεθʼ εἰς ἐχθροὺς ἐμούς;
Πρέσβυς
ὦ τέκνον, οὐδεὶς δυστυχοῦντί σοι φίλος.
605
εὕρημα γάρ τοι χρῆμα γίγνεται τόδε,
κοινῇ μετασχεῖν τἀγαθοῦ καὶ τοῦ κακοῦ.
σὺ δʼ — ἐκ βάθρων γὰρ πᾶς ἀνῄρησαι φίλοις
οὐδʼ ἐλλέλοιπας ἐλπίδʼ — ἴσθι μου κλύων,
ἐν χειρὶ τῇ σῇ πάντʼ ἔχεις καὶ τῇ τύχῃ,
610
πατρῷον οἶκον καὶ πόλιν λαβεῖν σέθεν.
Ὀρέστης
τί δῆτα δρῶντες τοῦδʼ ἂν ἐξικοίμεθα;
Πρέσβυς
κτανὼν Θυέστου παῖδα σήν τε μητέρα.
Ὀρέστης
ἥκω ʼπὶ τόνδε στέφανον· ἀλλὰ πῶς λάβω;
Πρέσβυς
τειχέων μὲν ἐλθὼν ἐντὸς οὐδʼ ἂν εἰ θέλοις.
615
Ὀρέστης
φρουραῖς κέκασται δεξιαῖς τε δορυφόρων;
Πρέσβυς
ἔγνως· φοβεῖται γάρ σε κοὐχ εὕδει σαφῶς.
Ὀρέστης
εἶἑν· σὺ δὴ τοὐνθένδε βούλευσον, γέρον.
Πρέσβυς
κἀμοῦ γʼ ἄκουσον· ἄρτι γάρ μʼ ἐσῆλθέ τι.
Ὀρέστης
ἐσθλόν τι μηνύσειας, αἰσθοίμην δʼ ἐγώ.
620
Πρέσβυς
Αἴγισθον εἶδον, ἡνίχʼ εἷρπον ἐνθάδε.
Ὀρέστης
προσηκάμην τὸ ῥηθέν. ἐν ποίοις τόποις;
Πρέσβυς
ἀγρῶν πέλας τῶνδʼ ἱπποφορβίων ἔπι.
Ὀρέστης
τί δρῶνθʼ; ὁρῶ γὰρ ἐλπίδʼ ἐξ ἀμηχάνων.
Πρέσβυς
Νύμφαις ἐπόρσυνʼ ἔροτιν, ὡς ἔδοξέ μοι.
625
Ὀρέστης
τροφεῖα παίδων ἢ πρὸ μέλλοντος τόκου;
Πρέσβυς
οὐκ οἶδα πλὴν ἕν· βουσφαγεῖν ὡπλίζετο.
Ὀρέστης
πόσων μετʼ ἀνδρῶν; ἢ μόνος δμώων μέτα;
Πρέσβυς
οὐδεὶς παρῆν Ἀργεῖος, οἰκεία δὲ χείρ.
Ὀρέστης
οὔ πού τις ὅστις γνωριεῖ μʼ ἰδών, γέρον;
630
Πρέσβυς
δμῶες μέν εἰσιν, οἳ σέ γʼ οὐκ εἶδόν ποτε.
Ὀρέστης
ἡμῖν ἂν εἶεν, εἰ κρατοῖμεν, εὐμενεῖς;
Πρέσβυς
δούλων γὰρ ἴδιον τοῦτο, σοὶ δὲ σύμφορον.
Ὀρέστης
πῶς οὖν ἂν αὐτῷ πλησιασθείην ποτέ;
Πρέσβυς
στείχων ὅθεν σε βουθυτῶν ἐσόψεται.
635
Ὀρέστης
ὁδὸν παρʼ αὐτήν, ὡς ἔοικʼ, ἀγροὺς ἔχει;
Πρέσβυς
ὅθεν γʼ ἰδών σε δαιτὶ κοινωνὸν καλεῖ.
Ὀρέστης
πικρόν γε συνθοινάτορʼ, ἢν θεὸς θέλῃ.
Πρέσβυς
τοὐνθένδε πρὸς τὸ πῖπτον αὐτὸς ἐννόει.
Ὀρέστης
καλῶς ἔλεξας. — ἡ τεκοῦσα δʼ ἐστὶ ποῦ;
640
Πρέσβυς
Ἄργει· παρέσται δʼ οὖν πόσει θοίνην ἔπι.
Ὀρέστης
τί δʼ οὐχ ἅμʼ ἐξωρμᾶτʼ ἐμὴ μήτηρ πόσει;
Πρέσβυς
ψόγον τρέμουσα δημοτῶν ἐλείπετο.
Ὀρέστης
ξυνῆχʼ· ὕποπτος οὖσα γιγνώσκει πόλει.
Πρέσβυς
τοιαῦτα· μισεῖται γὰρ ἀνόσιος γυνή.
645
646
Ὀρέστης
πῶς οὖν ἐκείνην τόνδε τʼ ἐν ταὐτῷ κτενῶ;
Ἠλέκτρα
ἐγὼ φόνον γε μητρὸς ἐξαρτύσομαι.
Ὀρέστης
καὶ μὴν ἐκεῖνά γʼ ἡ τύχη θήσει καλῶς.
Ἠλέκτρα
ὑπηρετείτω μὲν δυοῖν ὄντοιν ὅδε.
Πρέσβυς
ἔσται τάδʼ· εὑρίσκεις δὲ μητρὶ πῶς φόνον;
650
Ἠλέκτρα
λέγʼ, ὦ γεραιέ, τάδε Κλυταιμήστρᾳ μολών·
λεχώ μʼ ἀπάγγελλʼ οὖσαν ἄρσενος τόκῳ.
Πρέσβυς
πότερα πάλαι τεκοῦσαν ἢ νεωστὶ δή;
Ἠλέκτρα
δέχʼ ἡλίους, ἐν οἷσιν ἁγνεύει λεχώ.
Πρέσβυς
καὶ δὴ τί τοῦτο μητρὶ προσβάλλει φόνον;
655
Ἠλέκτρα
ἥξει κλύουσα λόχιά μου νοσήματα.
Πρέσβυς
πόθεν; τί δʼ αὐτῇ σοῦ μέλειν δοκεῖς, τέκνον;
Ἠλέκτρα
ναί· καὶ δακρύσει γʼ ἀξίωμʼ ἐμῶν τόκων.
Πρέσβυς
ἴσως· πάλιν τοι μῦθον ἐς καμπὴν ἄγε.
Ἠλέκτρα
ἐλθοῦσα μέντοι δῆλον ὡς ἀπόλλυται.
660
Πρέσβυς
καὶ μὴν ἐπʼ αὐτάς γʼ εἶσι σῶν δόμων πύλας.
Ἠλέκτρα
οὐκοῦν τραπέσθαι σμικρὸν εἰς Ἅιδου τόδε;
Πρέσβυς
εἰ γὰρ θάνοιμι τοῦτʼ ἰδὼν ἐγώ ποτε.
Ἠλέκτρα
πρώτιστα μέν νυν τῷδʼ ὑφήγησαι, γέρον —
Πρέσβυς
Αἴγισθος ἔνθα νῦν θυηπολεῖ θεοῖς;
665
Ἠλέκτρα
ἔπειτʼ ἀπαντῶν μητρὶ τἀπʼ ἐμοῦ φράσον.
Πρέσβυς
ὥστʼ αὐτά γʼ ἐκ σοῦ στόματος εἰρῆσθαι δοκεῖν.
Ἠλέκτρα
σὸν ἔργον ἤδη· πρόσθεν εἴληχας φόνου.
Ὀρέστης
στείχοιμʼ ἄν, εἴ τις ἡγεμὼν γίγνοιθʼ ὁδοῦ.
Πρέσβυς
καὶ μὴν ἐγὼ πέμποιμʼ ἂν οὐκ ἀκουσίως.
670
671
Ὀρέστης
ὦ Ζεῦ Πατρῷε, καὶ Τροπαῖʼ ἐχθρῶν γενοῦ —
Ἠλέκτρα
οἴκτιρέ θʼ ἡμᾶς· οἰκτρὰ γὰρ πεπόνθαμεν —
Πρέσβυς
οἴκτιρε δῆτα σούς γε φύντας ἐκγόνους.
Ἠλέκτρα
Ἥρα τε, βωμῶν ἣ Μυκηναίων κρατεῖς —
Ὀρέστης
νίκην δὸς ἡμῖν, εἰ δίκαιʼ αἰτούμεθα.
675
Πρέσβυς
δὸς δῆτα πατρὸς τοῖσδε τιμωρὸν δίκην.
Ὀρέστης
σύ τʼ, ὦ κάτω γῆς ἀνοσίως οἰκῶν πάτερ —
Ἠλέκτρα
καὶ Γαῖʼ ἄνασσα, χεῖρας ᾗ δίδωμʼ ἐμὰς —
Πρέσβυς
ἄμυνʼ ἄμυνε τοῖσδε φιλτάτοις τέκνοις.
Ὀρέστης
νῦν πάντα νεκρὸν ἐλθὲ σύμμαχον λαβών.
680
Ἠλέκτρα
οἵπερ γε σὺν σοὶ Φρύγας ἀνήλωσαν δορὶ —
Πρέσβυς
χὥσοι στυγοῦσιν ἀνοσίους μιάστορας.
Ἠλέκτρα
ἤκουσας, ὦ δείνʼ ἐξ ἐμῆς μητρὸς παθών;
Πρέσβυς
πάντʼ, οἶδʼ, ἀκούει τάδε πατήρ· στείχειν δʼ ἀκμή.
Ἠλέκτρα
καί σοι προφωνῶ πρὸς τάδʼ Αἴγισθον θανεῖν·
685
ὡς εἰ παλαισθεὶς πτῶμα θανάσιμον πεσῇ,
τέθνηκα κἀγώ, μηδέ με ζῶσαν λέγε·
παίσω γὰρ ἧπαρ τοὐμὸν ἀμφήκει ξίφει.
δόμων ἔσω βᾶσʼ εὐτρεπὲς ποήσομαι.
ὡς ἢν μὲν ἔλθῃ πύστις εὐτυχὴς σέθεν,
690
ὀλολύξεται πᾶν δῶμα· θνῄσκοντος δέ σου
τἀναντίʼ ἔσται τῶνδε· ταῦτά σοι λέγω.
Ὀρέστης
πάντʼ οἶδα.
Ἠλέκτρα
πρὸς τάδʼ ἄνδρα γίγνεσθαί σε χρή.
ὑμεῖς δέ μοι, γυναῖκες, εὖ πυρσεύετε
κραυγὴν ἀγῶνος τοῦδε· φρουρήσω δʼ ἐγὼ
695
πρόχειρον ἔγχος χειρὶ βαστάζουσʼ ἐμῇ.
οὐ γάρ ποτʼ ἐχθροῖς τοῖς ἐμοῖς νικωμένη
δίκην ὑφέξω, σῶμʼ ἐμὸν καθυβρίσαι.
Electra. Euripides. ed. Gilbert Murray. Oxford. 1913.
Sponsored by Perseus Project, Tufts University.
Funding provided by The Annenberg CPB/Project.