Ὀδυσσεύς
Κύκλωψ, ἄκουσον· ὡς ἐγὼ τοῦ Βακχίου
τούτου τρίβων εἴμ’, ὃν πιεῖν ἔδωκά σοι.
520
Κύκλωψ
ὁ Βάκχιος δὲ τίς θεὸς νομίζεται;
Ὀδυσσεύς
μέγιστος ἀνθρώποισιν ἐς τέρψιν βίου.
Κύκλωψ
ἐρυγγάνω γοῦν αὐτὸν ἡδέως ἐγώ.
Ὀδυσσεύς
τοιόσδ’ ὁ δαίμων· οὐδένα βλάπτει βροτῶν.
Κύκλωψ
θεὸς δ’ ἐν ἀσκῷ πῶς γέγηθ’ οἴκους ἔχων;
525
Ὀδυσσεύς
ὅπου τιθῇ τις, ἐνθάδ’ ἐστὶν εὐπετής.
Κύκλωψ
οὐ τοὺς θεοὺς χρὴ σῶμ’ ἔχειν ἐν δέρμασιν.
Ὀδυσσεύς
τί δ’, εἴ σε τέρπει γ’; ἢ τὸ δέρμα σοι πικρόν;
Κύκλωψ
μισῶ τὸν ἀσκόν· τὸ δὲ ποτὸν φιλῶ τόδε.
Ὀδυσσεύς
μένων νυν αὐτοῦ πῖνε κεὐθύμει, Κύκλωψ.
530
Κύκλωψ
οὐ χρή μ’ ἀδελφοῖς τοῦδε προσδοῦναι ποτοῦ;
Ὀδυσσεύς
ἔχων γὰρ αὐτὸς τιμιώτερος φανῇ.
Κύκλωψ
διδοὺς δὲ τοῖς φίλοισι χρησιμώτερος.
Ὀδυσσεύς
πυγμὰς ὁ κῶμος λοίδορόν τ’ ἔριν φιλεῖ.
Κύκλωψ
μεθύω μέν, ἔμπας δ’ οὔτις ἂν ψαύσειέ μου.
535
Ὀδυσσεύς
ὦ τᾶν, πεπωκότ’ ἐν δόμοισι χρὴ μένειν.
Κύκλωψ
ἠλίθιος ὅστις μὴ πιὼν κῶμον φιλεῖ.
Ὀδυσσεύς
ὃς δ’ ἂν μεθυσθείς γ’ ἐν δόμοις μείνῃ, σοφός.
Κύκλωψ
τί δρῶμεν, ὦ Σιληνέ; σοὶ μένειν δοκεῖ;
Σιληνός
δοκεῖ. τί γὰρ δεῖ συμποτῶν ἄλλων, Κύκλωψ;
540
Κύκλωψ
καὶ μὴν λαχνῶδές τ’ οὖδας ἀνθηρᾶς χλόης . . . .
Σιληνός
καὶ πρός γε θάλπος ἡλίου πίνειν καλόν.
κλίθητί νύν μοι πλευρὰ θεὶς ἐπὶ χθονός.
Κύκλωψ
ἰδού.
τί δῆτα τὸν κρατῆρ’ ὄπισθέ μου τίθης;
545
Σιληνός
ὡς μὴ παριών τις καταβάλῃ.
Κύκλωψ
πίνειν μὲν οὖν
κλέπτων σὺ βούλῃ· κάτθες αὐτὸν ἐς μέσον.
σὺ δ’, ὦ ξέν’, εἰπὲ τοὔνομ’ ὅ τι σε χρὴ καλεῖν.
Ὀδυσσεύς
Οὖτιν· χάριν δὲ τίνα λαβών σ’ ἐπαινέσω;
Κύκλωψ
πάντων σ’ ἑταίρων ὕστερον θοινάσομαι.
550
Σιληνός
καλόν γε τὸ γέρας τῷ ξένῳ δίδως, Κύκλωψ.
Κύκλωψ
οὗτος, τί δρᾷς; τὸν οἶνον ἐκπίνεις λάθρᾳ;
Σιληνός
οὔκ, ἀλλ’ ἔμ’ οὗτος ἔκυσεν, ὅτι καλὸν βλέπω.
Κύκλωψ
κλαύσῃ, φιλῶν τὸν οἶνον οὐ φιλοῦντά σε.
Σιληνός
ναὶ μὰ Δί’, ἐπεί μού φησ’ ἐρᾶν ὄντος καλοῦ.
555
Κύκλωψ
ἔγχει, πλέων δὲ τὸν σκύφον. δίδου μόνον.
Σιληνός
πῶς οὖν κέκραται; φέρε διασκεψώμεθα.
Κύκλωψ
ἀπολεῖς· δὸς οὕτως.
Σιληνός
ναὶ μὰ Δί’ οὐ πρὶν ἄν γέ σε
στέφανον ἴδω λαβόντα γεύσωμαί τ’ ἔτι . . .
Κύκλωψ
ὦ οἰνοχόος ἄδικος.
560
Σιληνός
οὐ μὰ Δί’, ἀλλ’ ὦ οἶνος γλυκύς.
ἀπομυκτέον δέ σοί ἐστιν ὡς λήψῃ πιεῖν.
Κύκλωψ
ἰδού, καθαρὸν τὸ χεῖλος αἱ τρίχες τέ μου.
Σιληνός
θές νυν τὸν ἀγκῶν’ εὐρύθμως, κᾆτ’ ἔκπιε,
ὥσπερ μ’ ὁρᾷς πίνοντα—χὥσπερ οὐκ ἐμέ.
Κύκλωψ
ἆ ἆ, τί δράσεις;
565
Σιληνός
ἡδέως ἠμύστισα.
566
Κύκλωψ
λάβ’, ὦ ξέν’, αὐτὸς οἰνοχόος τέ μοι γενοῦ.
Ὀδυσσεύς
γιγνώσκεται γοῦν ἡ ἄμπελος τἠμῇ χερί.
Κύκλωψ
φέρ’ ἔγχεόν νυν.
Ὀδυσσεύς
ἐγχέω, σίγα μόνον.
Κύκλωψ
χαλεπὸν τόδ’ εἶπας, ὅστις ἂν πίνῃ πολύν.
Ὀδυσσεύς
ἰδοὺ λαβὼν ἔκπιθι καὶ μηδὲν λίπῃς.
570
συνεκθανεῖν δὲ σπῶντα χρὴ τῷ πώματι.
Κύκλωψ
παπαῖ, σοφόν γε τὸ ξύλον τῆς ἀμπέλου.
Ὀδυσσεύς
κἂν μὲν σπάσῃς γε δαιτὶ πρὸς πολλῇ πολύν,
τέγξας ἄδιψον νηδύν, εἰς ὕπνον βαλεῖ,
ἢν δ’ ἐλλίπῃς τι, ξηρανεῖ σ’ ὁ Βάκχιος.
575
Κύκλωψ
ἰοὺ ἰού,
ὡς ἐξένευσα μόγις· ἄκρατος ἡ χάρις.
ὁ δ’ οὐρανός μοι συμμεμιγμένος δοκεῖ
τῇ γῇ φέρεσθαι, τοῦ Διός τε τὸν θρόνον
λεύσσω, τὸ πᾶν τε δαιμόνων ἁγνὸν σέβας.
580
—οὐκ ἂν φιλήσαιμ’·—αἱ Χάριτες πειρῶσί με.—
ἅλις Γανυμήδην τόνδ’ ἔχων ἀναπαύσομαι.
κάλλιστα, νὴ τὰς Χάριτας. —ἥδομαι δέ πως
τοῖς παιδικοῖσι μᾶλλον ἢ τοῖς θήλεσιν.
Σιληνός
ἐγὼ γὰρ ὁ Διός εἰμι Γανυμήδης, Κύκλωψ;
585
Κύκλωψ
ναὶ μὰ Δί’, ὃν ἁρπάζω γ’ ἐγὼ ’κ τοῦ Δαρδάνου.
Σιληνός
ἀπόλωλα, παῖδες· σχέτλια πείσομαι κακά.
Κύκλωψ
μέμφῃ τὸν ἐραστὴν κἀντρυφᾷς πεπωκότι;
Σιληνός
οἴμοι· πικρότατον οἶνον ὄψομαι τάχα.
Ὀδυσσεύς
ἄγε δή, Διονύσου παῖδες, εὐγενῆ τέκνα,
590
ἔνδον μὲν ἁνήρ· τῷ δ’ ὕπνῳ παρειμένος
τάχ’ ἐξ ἀναιδοῦς φάρυγος ὠθήσει κρέα.
δαλὸς δ’ ἔσωθεν αὐλίων
ὠθεῖ καπνὸν
παρευτρέπισται· κοὐδὲν ἄλλο πλὴν πυροῦν
Κύκλωπος ὄψιν· ἀλλ’ ὅπως ἀνὴρ ἔσῃ.
595
Χορός
πέτρας τὸ λῆμα κἀδάμαντος ἕξομεν.
χώρει δ’ ἐς οἴκους, πρίν τι τὸν πατέρα παθεῖν
ἀπάλαμνον· ὥς σοι τἀνθάδ’ ἐστὶν εὐτρεπῆ.
Ὀδυσσεύς
Ἥφαιστ’, ἄναξ Αἰτναῖε, γείτονος κακοῦ
λαμπρὸν πυρώσας ὄμμ’ ἀπαλλάχθηθ’ ἅπαξ,
600
σύ τ’, ὦ μελαίνης Νυκτὸς ἐκπαίδευμ’, Ὕπνε,
ἄκρατος ἐλθὲ θηρὶ τῷ θεοστυγεῖ,
καὶ μὴ ’πὶ καλλίστοισι Τρωικοῖς πόνοις
αὐτόν τε ναύ
τας τ’ ἀπολέσητ’ Ὀδυσσέα
ὑπ’ ἀνδρός, ᾧ θεῶν οὐδὲν ἢ βροτῶν μέλει.
605
ἢ τὴν τύχην μὲν δαίμον’ ἡγεῖσθαι χρεών,
τὰ δαιμόνων δὲ τῆς τύχης ἐλάσσονα.
608
Χορός
λήψεται τὸν τράχηλον
ἐντόνως ὁ καρκίνος
τοῦ ξενοδαιτυμόνος· πυρὶ γὰρ τάχα
610
φωσφόρους ὀλεῖ κόρας.
ἤδη
δαλὸς ἠνθρακωμένος
κρύπτεται ἐς σποδιάν, δρυὸς ἄσπετον
615
ἔρνος· ἀλλ’ ἴτω Μάρων·
πρασσέτω·
μαινομένου ’ξελέτω βλέφαρον Κύ-
κλωπος, ὡς πίῃ κακῶς.
κἀγὼ
τὸν φιλοκισσοφόρον Βρόμιον πο-
620
θεινὸν εἰσιδεῖν θέλω,
Κύκλω-
πος λιπὼν ἐρημίαν·
ἆρ’ ἐς τοσόνδ’ ἀφίξομαι;
624
Ὀδυσσεύς
σιγᾶτε πρὸς θεῶν, θῆρες, ἡσυχάζετε,
συνθέντες ἄρθρα στόματος· οὐδὲ πνεῖν ἐῶ,
625
οὐ σκαρδαμύσσειν οὐδὲ χρέμπτεσθαί τινα,
ὡς μὴ ’ξεγερθῇ τὸ κακόν, ἔστ’ ἂν ὄμματος
ὄψις Κύκλωπος ἐξαμιλληθῇ πυρί.
Χορός
σιγῶμεν ἐγκάψαντες αἰθέρα γνάθοις.
Ὀδυσσεύς
ἄγε νυν ὅπως ἅψεσθε τοῦ δαλοῦ χεροῖν
630
ἔσω μολόντες· διάπυρος δ’ ἐστὶν καλῶς.
Χορός
οὐκοῦν σὺ τάξεις οὕστινας πρώτους χρεὼν
καυτὸν μοχλὸν λαβόντας ἐκκάειν τὸ φῶς
Κύκλωπος, ὡς ἂν τῆς τύχης κοινώμεθα;
Χορὸς α
ἡμεῖς μέν ἐσμεν μακροτέρω πρὸ τῶν θυρῶν
635
ἑστῶτες ὠθεῖν ἐς τὸν ὀφθαλμὸν τὸ πῦρ.
Χορὸς β
ἡμεῖς δὲ χωλοί γ’ ἀρτίως γεγενήμεθα.
Χορὸς γ
ταὐτὸν πεπόνθατ’ ἆρ’ ἐμοί· τοὺς γὰρ πόδας
ἑστῶτες ἐσπάσθημεν οὐκ οἶδ’ ἐξ ὅτου.
Ὀδυσσεύς
ἑστῶτες ἐσπάσθητε;
640
Χορὸς δ
καὶ τά γ’ ὄμματα
μέστ’ ἐστὶν ἡμῖν κόνεος ἢ τέφρας ποθέν.
Ὀδυσσεύς
ἄνδρες πονηροὶ κοὐδὲν οἵδε σύμμαχοι.
Χορός
ὁτιὴ τὸ νῶτον τὴν ῥάχιν τ’ οἰκτίρομεν
καὶ τοὺς ὀδόντας ἐκβαλεῖν οὐ βούλομαι
τυπτόμενος, αὕτη γίγνεται πονηρία;
645
ἀλλ’ οἶδ’ ἐπῳδὴν Ὀρφέως ἀγαθὴν πάνυ,
ὡς αὐτόματον τὸν δαλὸν ἐς τὸ κρανίον
στείχονθ’ ὑφάπτειν τὸν μονῶπα παῖδα γῆς.
Ὀδυσσεύς
πάλαι μὲν ᾔδη σ’ ὄντα τοιοῦτον φύσει,
νῦν δ’ οἶδ’ ἄμεινον. τοῖσι δ’ οἰκείοις φίλοις
650
χρῆσθαί μ’ ἀνάγκη. χειρὶ δ’ εἰ μηδὲν σθένεις,
ἀλλ’ οὖν ἐπεγκέλευέ γ’, ὡς εὐψυχίαν
φίλων κελευσμοῖς τοῖσι σοῖς κτησώμεθα.
Χορός
δράσω τάδ’. ἐν τῷ Καρὶ κινδυνεύσομεν.
κελευσμάτων δ’ ἕκατι τυφέσθω Κύκλωψ.
655
Χορός
ἰὼ ἰώ· γενναιότατ’ ὠ-
θεῖτε σπεύδετ’. ἐκκαίετε τὰν ὀφρὺν
θηρὸς τοῦ ξενοδαίτα
τυφέτω, καιέτω
τὸν Αἴτνας μηλονόμον.
660
τόρνευ’, ἕλκε, μή σ’ ἐξοδυνηθεὶς
δράσῃ τι μάταιον.
663
Κύκλωψ
ὤμοι, κατηνθρακώμεθ’ ὀφθαλμοῦ σέλας.
Χορός
καλός γ’ ὁ παιάν· μέλπε μοι τόνδ’, ὦ Κύκλωψ.
Κύκλωψ
ὤμοι μάλ’, ὡς ὑβρίσμεθ’, ὡς ὀλώλαμεν.
665
ἀλλ’ οὔτι μὴ φύγητε τῆσδ’ ἔξω πέτρας
χαίροντες, οὐδὲν ὄντες· ἐν πύλαισι γὰρ
σταθεὶς φάραγγος τάσδ’ ἐναρμόσω χέρας.
Χορός
τί χρῆμ’ ἀυτεῖς, ὦ Κύκλωψ;
Κύκλωψ
ἀπωλόμην.
Χορός
αἰσχρός γε φαίνῃ.
670
Κύκλωψ
κἀπὶ τοῖσδέ γ’ ἄθλιος.
Χορός
μεθύων κατέπεσες ἐς μέσους τοὺς ἄνθρακας;
Κύκλωψ
Οὖτίς μ’ ἀπώλεσ’.
Χορός
οὐκ ἄρ’ οὐδεὶς ἠδίκει.
Κύκλωψ
Οὖτίς με τυφλοῖ βλέφαρον.
Χορός
οὐκ ἄρ’ εἶ τυφλός.
Κύκλωψ
ὡς δὴ σύ—
Χορός
καὶ πῶς σ’ οὔτις ἂν θείη τυφλόν;
Κύκλωψ
σκώπτεις. ὁ δ’ Οὖτις ποῦ ’στιν;
675
Χορός
οὐδαμοῦ, Κύκλωψ.
Κύκλωψ
ὁ ξένος, ἵν’ ὀρθῶς ἐκμάθῃς, μ’ ἀπώλεσεν,
ὁ μιαρός, ὅς μοι δοὺς τὸ πῶμα κατέκλυσεν.
Χορός
δεινὸς γὰρ οἷνος καὶ παλαίεσθαι βαρύς.
Κύκλωψ
πρὸς θεῶν, πεφεύγασ’ ἢ μένουσ’ ἔσω δόμων;
Χορός
οὗτοι σιωπῇ τὴν πέτραν ἐπήλυγα
680
λαβόντες ἑστήκασι.
Κύκλωψ
ποτέρας τῆς χερός;
Χορός
ἐν δεξιᾷ σου.
Κύκλωψ
ποῦ;
Χορός
πρὸς αὐτῇ τῇ πέτρᾳ.
ἔχεις;
Κύκλωψ
κακόν γε πρὸς κακῷ· τὸ κρανίον
παίσας κατέαγα.
Χορός
καί σε διαφεύγουσί γε.
Κύκλωψ
οὐ τῇδ’· ἐπεὶ τῇδ’ εἶπας;
685
Χορός
οὔ· ταύτῃ λέγω.
Κύκλωψ
πῇ γάρ;
Χορός
περιάγου, κεῖσε, πρὸς τἀριστερά.
Κύκλωψ
οἴμοι γελῶμαι· κερτομεῖτέ μ’ ἐν κακοῖς.
Χορός
ἀλλ’ οὐκέτ’, ἀλλὰ πρόσθεν οὗτός ἐστί σου.
Κύκλωψ
ὦ παγκάκιστε, ποῦ ποτ’ εἶ;
Ὀδυσσεύς
τηλοῦ σέθεν
φυλακαῖσι φρουρῶ σῶμ’ Ὀδυσσέως τόδε.
690
Κύκλωψ
πῶς εἶπας; ὄνομα μεταβαλὼν καινὸν λέγεις.
Ὀδυσσεύς
ὅπερ γ’ ὁ φύσας ὠνόμαζ’ Ὀδυσσέα.
δώσειν δ’ ἔμελλες ἀνοσίου δαιτὸς δίκας·
κακῶς γὰρ ἂν Τροίαν γε διεπυρωσάμην
εἰ μή σ’ ἑταίρων φόνον ἐτιμωρησάμην.
695
Κύκλωψ
αἰαῖ· παλαιὸς χρησμὸς ἐκπεραίνεται.
τυφλὴν γὰρ ὄψιν ἐκ σέθεν σχήσειν μ’ ἔφη
Τροίας ἀφορμηθέντος. ἀλλὰ καὶ σέ τοι
δίκας ὑφέξειν ἀντὶ τῶνδ’ ἐθέσπισεν,
πολὺν θαλάσσῃ χρόνον ἐναιωρούμενον.
700
Ὀδυσσεύς
κλαίειν σ’ ἄνωγα· καὶ δέδραχ’ ὅπερ λέγεις.
ἐγὼ δ’ ἐπ’ ἀκτὰς εἶμι καὶ νεὼς σκάφος
ἥσω ’πὶ πόντον Σικελὸν ἔς τ’ ἐμὴν πάτραν.
Κύκλωψ
οὐ δῆτ’, ἐπεί σε τῆσδ’ ἀπορρήξας πέτρας
αὐτοῖσι συνναύταισι συντρίψω βαλών.
705
ἄνω δ’ ἐπ’ ὄχθον εἶμι, καίπερ ὢν τυφλός,
δι’ ἀμφιτρῆτος τῆσδε
προσβαίνων ποδί.
Χορός
ἡμεῖς δὲ συνναῦταί γε τοῦδ’ Ὀδυσσέως
ὄντες τὸ λοιπὸν Βακχίῳ δουλεύσομεν.
Cyclops. Euripides. ed. Gilbert Murray. Oxford. 1902.
Funding provided by Tufts University.