Ambrosius Mediolanensis De Abraham 2.4

Et abiit Abraham et demoratus est in deserto. tunc probatur mens, quando in quodam deserto est, ubi nulla cupiditatum lasciuia, nulla abundantia pecuniae, nullus sumptus luxuriae. utinam in hoc deserto esse possim destitutus ab omni incentiuo cupiditatum, derelictus ab omni delinquendi studio, expoliatus iactantiae tumore! sed quia nos uel deus temptari patitur uel temptator incursat, cum sibi uidetur in deserto mens esse quieta ab omni terrenarum uoluptatum adpetentia, in Aegyptum inpellitur, ubi conpungi pos-sit. stimulus enim mentis caro nostra est et passiones eius conpunctiones sunt nostrae. ipsa est Aegyptus nostra, hoc est caro nostra, ipsa est adflictio. in hanc descendit mens nostra, quando cogitat quae carnalia sunt, tunc autem ascendit, quando inuisibilia desiderat. ideo et Abraham dicitur descendisse in Aegyptum, ut adfligeretur. patitur hoc mens nostra: interdum separat se a corpore, secernit ut singulariter agat, incorporalibus intendere atque adhaerere cupiens, interdum propter conligationem animae et corporis inquinatur ad carnales uoluptates, quibus infirma subicitur, fortior non tenetur. adflictiones igitur forti uiro coronae sunt, inualido infirmitates. unde et ille non timebat adflictationes, quibus probaretur merito, qui dicit: nam et cum uenissemus in Macedoniam, nullam requiem habuit caro nostra, sed in omnibus sumus adflictati: foris pugnae, intus timores.

Sed ut descenderet in Aegyptum famis coegit. exoritur enim saeua mentis famis, quando adpetentia carnis huius exundat, ut expetat ea quae saluti aduersa sunt. redigunt enim nos in angustias corporis, cum alieni cupiditas inrepit, luxuria suauitati est, cordi iactantia. temptamur omnes. inflectitur etiam sobrius animus, descendit in Aegyptum, hoc est in adflictionem corporis. sic tamen descendit, ut quasi aduena ad tempus incolere, non quasi ciuis possidere uideatur. iustus enim dixit: aduena sum in terra hac et alibi: heu me 25quod incolatus meus prolongatus est.

descensus autem Abraham in Aegyptum, hoc est ad feros et barbaros mores, qui uirtuti deferre nescirent, ne nocerent per inuidiam, dixit Sarae, ne se uxorem eius diceret, sed sororem appellaret. et hinc grande sobriae mentis mysterium, cui cito inuidetur. et ideo ut inuidiam reprimat, humiliorem se praestare debet. non sibi principatum super omnes uindicet, non sibi soli sapientiam quasi praecipuam adroget. haec est quam sibi Solomon uxorem adquisiuit; uxor enim praecipue est uni debita. itaque omnes cupiunt tali se copula dignos uideri et dolent sibi aliquem praeferri, qui tanta solus potiatur pulchritudine. soror autem quodam uel iure germanitatis uel nomine plerisque sociatur. et ideo uerum amatorem suum integrum ab iniuria reseruat.

unde uidentes eam Aegyptii, qui non possent discernere nec uirtutis formam cognoscere, uulgari aestimantes iudicio induxerunt ad tyrannum, hoc est ad mentem superbam, quae pondus sapientiae non sustinuit et ideo adflictata est. etenim cum animam inprobam uirtutis intrauerit sermo, redarguit eam culpae errorisque pudore adficit et prolapsionis torquet dolore. namque dum in quadam sumus delinquendi libidine, nebulis quibusdam insipientiae mens obducitur et fumo quodam iniquitatis oculi eius caligant, ne uideat eorum quae concupiscit deformitatem, sed cum omnis nebula transierit et sapientiae splendor refulserit, grauia tormenta exercentur in quodam male conscii secretario. itaque grauior nostra mens iudex est conscientiae reatu et iudicio paenitentiae. quodsi uel aegra per culpam uel inualida per infirmi-tatem non potuerit ferre ac perpeti uirtutis praesentiam, dimittit eam atque a se relegat nec patitur eam uolui in se et adhaerere cogitationibus suis. et ut infirmiores oculi lucem refugiunt, ita mens inualida sapientiae fulgorem non sustinet. tales erant Gerasenorum, qui rogabant ut transiret de finibus eorum dominus Iesus.

Denique et iste rex Aegypti ait ad Abraham: quid hoc fecisti mihi? quare non dixisti mihi quia uxor tua est, sed dixisti quia soror tua est? et sumpseram eam mihi uxorem. et nunc ecce mulier tua ante te, accipe et recurre hinc. inducamus animo intemperantem aliquem, qui intuitus castitatis gratiam et quodam eius captus decore sequendam putet, deinde pedisequas eius nesciens, quibus comitata incedit et stipata aduenit, sobrietatem scilicet et modestiam ac uerecundiam, parsimoniam cibi, fugam lasciuiae procacitatis petulantiae, cautionem seriam, sollicitam custodiam, subito aut ebrietatis succensus calore aut ipsius carnis aestu aut occursu formae decentioris nequaquam se teneat nec legi carnis repugnet. nonne dicit: 'putaui rem faciliorem castimoniam sequi: supra umeros meos, supra uires meas est. rarus cui ista iungantur. uale castitas, recede, recedede finibus sensuum meorum. recurre cito eo unde uenisti, non sustineo praesentiam tuam, adfligor grauibus quaestionibus, dum tenendam te arbitror, quam tenere non possum.'

conuersus deinde ad aliquem monitorem sui, qui studuerit in eius mentem inducere adsuetudinem castimoniae allegans non arduam fore nec inpossibilem, sed pluribus sociam, finitimam studiosis, conuenientem uoluntariis 'quid hoc' inquit 'fecisti mihi? quare non dixisti mihi quia uxor tua est?' — hoc est, quae non perfunctorie, sed legitimo teneatur coniugio, maximam secum uehat dotem, quae inuehat grauia onera matrimonii et durae faenus coniunctionis —, 'sed dixisti sororem, nullis adstrictam legibus et naturae sociam, non iure aliquo dotalis census superbam ac potentem. itaque inprudens onerum eius copulandam mihi eam et retinendam putaueram. sed intellexi quod pondus sit in ea et sarcina. ecce mulierem tuam, id est ecce persuasio tua ante te, accipe et recurre. nolo ante me sit, nolo in meis cogitationibus. tolle te hinc cum tuis consiliis, cum tua admonitione, cito tolle, cito recurre: moras tuas non fero, adflictiones sunt mihi: satis est quod ante deceptus sum.' et misit alumnos suos, quibus uagatur plerumque mens intemperantior, uoluens animo cogitationes luxuriae ambitionis auaritiae et diuersas inlecebras offendens, ut eliminarent ac longe propellerent castimoniam, ne recursum faceret in eos fines, quibus fuerat expulsa, quo secura iam et arbitrii serioris libera in peccatis suis redargui non reformidaret.