Ambrosius Mediolanensis De Abraham 2.3

Et perambulauit inquit Abraham usque ad locum Sychem ad quercum altam. nonne uidentur haec superflua, nisi rationem requiras, cum et altitudinem quercus non praetermiserit? sed ubi ratio est, nihil superfluum. Sychem enim uel umerus uel ceruix significatur, quod est laboris et exercitationis indicium. unde et Iacob uir exercitatus filio suo Ioseph eam praecipuam dedit. ergo quia neque sine dote naturae exercitatio ipsa per se perfectionem conferre potest et naturae gratia destituitur, si desit exercitatio — est enim ingeniosi adminiculum diligentia —, inducitur is uir, ad cuius imitationem formaris, ad naturae gratiam adiuncta exercitatione ita fundatior et excelsior factus, ut usque ad quercum altam pertransiret. quae arbor ut alta ita etiam robusta indicio est non facile animam sancti Abrahae saeculi huius procellis esse curuatam, sed mansisse sublimem, ut se a terrenis inquisitionibus ad altitudinem diuinae cognitionis eleuaret. denique continuo apparuit illi deus. nusquam superius habes quod uisus esset illi deus. unde liquet eo referendum quia, quamdiu Chaldaeus fuit, hoc est non solum in regione, sed etiam in opinione Chaldaeorum, non poterat deum uidere, quem intra mundum quaerebat. Chaldaei enim mundumsuperiorem deum dicunt ut etiam s . . . . . ticarum domus et stellarum cursu ferri adserunt ea quae terrena sunt et quodam coerceri uinculo. unde et deos stellas appellauerunt, eo quod eas dominatum quendam habere supernum credant, quia quaedam stellis ad terrena conpassio est. oportuit autem eos aestimare quia qui conpatitur non etiam imperatorium ius nec dominatum quasi deus possit habere in ea quorum aegrescit conpassione, cum sit et ipse mortalis et corruptibilis. mundus quoque cum sit factus, utique ipse deus non est, sed operator conditorque eius. ergo quamdiu mens Chaldaeicis erroribus inflectitur, non uidet deum, quem in his quaerit quae uidentur, non in his quae non uidentur. quae autem uidentur temporalia sunt; nam quae non uidentur aeterna. sed non temporalis deus; non igitur uidetur. non ergo mens ea uidet deum, quae disciplinam Chaldaeorum sequitur. unde nec Abraham primum uidebat. quomodo autem poterat uidere eum supra quem alterum esse arbitrabatur? ubi uero ad aliam demigrauit non regionem, sed ueram religionem paratam humilitati — hoc enim significat Chanaan —, tunc deum uidere coepit et eum cognoscere esse deum, cuius inuisibili uirtute aduertit omnia regi et gubernari. hoc ergo scriptura docet, quia Abraham stellarum obseruatione demigrans deum uidit.

confirmatio testimoniiadiungitur, quia in loco aram domino aedificauit ei, qui sibi apparuit. inpressus est enim typus iste ualidus in anima eius et manifesta fides ueritatis; suppetit enim grato uiro memoria, ingrato inrepit obliuio. illi haerent a quibus adiuuatur, isti labuntur omnia quae conferuntur. statuit autem aram, sed non sacrificauit. posset mouere, nisi meminisses processus menti huic scripturae serie seruari. et ideo spectabat a deo genus discere sacrificandi. aduertebat enim inrationabilis animantis et mutae pecudis sacrificium dignam diuino cultu hostiam non uideri. nondum in Isaac typum cognouerat passionis futurae, nondum Melchisedech dederat ei benedictionis gratiam, ut ista cognosceret.

recessit inquit inde in montem contra orientem Bethel. incrementum deuotionis montis significat eminentia, cuius ascensio indicium est uberioris processus. contra orientem ideo, quia prophetabat uenturum iustitiae solem, quod illic sapientia pararet sibi domum et inde per uirginem suum praedestinaret exortum. uolebat ergo cognoscendorum mysteriorum iam lumen accipere. sicut enim sole mundus ita sapientiae splendore tota mens inluminabitur. meritoque posuit contra orientem Bethleem. domus enim dei dicitur Bethleem, in qua natus est Christus. unde ait per prophetam deus: et tu, Bethleem, non es minima inter principes Iuda; ex te enim exiet princeps, qui regat populum meum. non dixit contra Bethleem, sedtabernaculum ipsum Bethleem appellauit; ecclesia enim iustorum est tabernaculum. iam illa quis non miretur mysteria, quod Bethleem iuxta mare † aggeę ab oriente. etenim uel anima, quae meretur templum dei appellari, uel ecclesia tunditur saecularium curarum fluctibus, sed non subruitur, caeditur, sed non labefactatur, commotiones fluctuum et insurrectiones passionum corporalium facilis premere ac mitigare. spectat aliorum naufragia ipsa inmunis et exsors periculi, parata semper ut inlucescat sibi Christus atque eius inluminatione iocunditatem adquirat sibi. sicut enim oculi pascuntur primo diei lumine, ita etiam mens nostra inuentis alitur sapientiae et quibusdam eius radiis uidetur splendescere. uisibilis enim solis radiis terrae uaporantur, inuisibiles autem radii cordis nostri penetrant interiores recessus.

iterum aedificauit aram et inuocauit in nomine domini. processus fidei in domini inuocatione significauit. hoc adiecit superioribus,