1 ³ Libros Naturalis Historiae, novicium Camenis Quiritium tuorum opus, natos ⁴ apud me proxima fetura licentiore epist ula narrare constitui tibi, iucundissime Imperator ; sit enim haec tui praefatio, verissima, dum maxim i ⁵ consenescit in patre. namque tu solebas nugas ⁶ esse aliquid ⁷ meas ⁸ putare ⁹ , ut obiter ¹⁰ emolliam ¹¹ Catullum conterraneum meum (agnoscis et hoc castrense verbum): ille enim, ut scis, permutatis prioribus syllabis ¹² duriusculum se fecit quam ¹³ volebat existimari a Veraniolis ¹⁴ suis ¹⁵ et Fa bul lis. ¹⁶ 2 simul ut hac mea petulantia fiat quod proxime non fieri questus es in alia procaci epist ula nostra, ut in ¹⁷ quaedam acta exeat ¹⁸ sciantque omnes quam ex aequo tecum vivat imperium. 3 triumphalis et censorius tu sexiesque ¹⁹ consul ac tribuniciae potestatis particeps et, quod his nobilius fecisti, dum illud patri pariter et equestri ordini praestas, praefectus praetorii eius omniaque haec rei publicae ²⁰ es ²¹ : nobis quidem qualis ²² in castrensi contubernio, nec ²³ quicquam in te mutavit fortunae amplitude, nisi ²⁴ ut prodesse ²⁵ tantundem ²⁶ posses ²⁷ et ²⁸ velles. 4 itaque cum ²⁹ ceteris in veneratione ³⁰ tui pateant omnia alia ³¹ , nobis ad colendum te familiarius audacia sola superest: hanc igitur tibi imputabis et in nostra culpa tibi ignosces. perfricui faciem nec tamen profeci, quoniam alia via occurris ingens et longius etiam summoves ingenii ³² fascibus. 5 fulgurar e ³³ in nullo ³⁴ umquam verius dicta vis ³⁵ eloquentiae, tribunicia ³⁶ potestas facundiae ³⁷ . quanto tu ore patris laudes tonas! quanto fratris amas ³⁸ ! quantus in poetica es! o magna fecunditas animi! quem ad modum fratrem quoque imitareris excogitasti .

6 Sed haec quis possit ³⁹ intrepidus aestimare subiturus ingenii tui iudicium, praesertim lacessitum? neque enim similis est condicio publicantium et nominatim tibi dicantium . tum possem dicere: 'Quid ista legis, Imperator? humili vulgo scripta sunt, agricolarum, opificum turbae, denique studiorum otiosis. quid te iudicem facis? cum ⁴⁰ hanc ⁴¹ operam condicerem, no n e ras ⁴² in hoc albo ⁴³ . Maiorem te sciebam, quam ut descensurum huc putarem.' 7 ⁴⁴ praeterea est quaedam publica etiam eruditorum reiectio. utitur illa et M. Tullius extra omnem ingeni i al eam ⁴⁵ positus et, quod miremur, per advocatum defenditur: nec doctissimis ⁴⁶ . Manium ⁴⁷ Persium haec legere nolo, Iunium Congium ⁴⁸ volo. quod si hoc Lucilius, qui primus condidit stili nasum ⁴⁹ , dicendum sibi putavit, Cicero ⁵⁰ mutuandum, praesertim cum de re publica scriberet ⁵¹ , quanto nos causatius ⁵² ab aliquo iudice defendimur ⁵³ ? 8 sed haec ⁵⁴ ego mihi nunc patrocinia ademi nuncupatione, quoniam plurimum refert, sortiatur ⁵⁵ aliquis iudicem an eligat, multumque apparatus interest 'apud invitatum hospitem et oblatum. 9 cum apud Catonem, ilium ⁵⁶ ambitus hostem et repulsis tamquam honoribus ine mptis ⁵⁷ gaudentem, flagrantibus comitiis pecunias deponerent ⁵⁸ candidati, hoc se facere, quod tum ⁵⁹ pro ⁶⁰ innocentia e x ⁶¹ rebus humanis summum esset ⁶² , profitebantur. inde illa nobilis M. Ciceronis suspiratio: O te felicem, M. Porci, a quo rem inprobam petere nemo audet ⁶³ ! 10 cum tribunos appellaret L. Scipio Asiaticus, inter quos erat Gracchus, hoc adtestabatur vel ⁶⁴ inimico iudici se probari ⁶⁵ posse. adeo summum quisque causae suae iudicem facit quemcumque, cum ⁶⁶ eligit ⁶⁷ . 11 ⁶⁸ unde ⁶⁹ provocatio appellatur. te quidem in excelsissimo generis humani fastigio positum, summa eloquentia, summa eruditione praeditum, religiose adiri etiam a salutantibus scio, et ideo ⁷⁰ cura nt ⁷¹ , quae tibi dicantur ⁷² ut ⁷³ digna sint. verum dis ⁷⁴ lacte rustici multaeque gentes ⁷⁵ et mola litant ⁷⁶ salsa ⁷⁷ qui ⁷⁸ non habent tura ⁷⁹ , nec ulli fuit vitio deos colere quoquo modo posset.

12 ⁸⁰ Meae quidem temeritati accessit hoc quoque, quod levioris operae hos tibi dedicavi libellos. nam nec ⁸¹ ingenii sunt capaces ⁸² , quod alioqui in ⁸³ nobis perquam mediocre erat, neque admittunt excessus aut orationes sermonesve au t ⁸⁴ casus ⁸⁵ mirabiles vel eventus varios, iucunda ⁸⁶ dictu aut legentibus blanda sterili ⁸⁷ materia: 13 rerum natura, hoc est vita, narratur, et haec ⁸⁸ sordidissima sui parte a c ⁸⁹ plurimarum rerum aut ⁹⁰ rusticis vocabulis aut externis, immo barbaris etiam ⁹¹ , cum honoris praefatione ponendis. 14 praeterea iter est ⁹² non trita auctoribus via nec qua ⁹³ peregrinari animus expet at ⁹⁴ . nemo apud nos qu i idem ⁹⁵ temptaverit, nemo apud Graecos qui unus omnia ea tractaverit. magna pars studiorum amoenitates quaerimus; quae vero tractata ⁹⁶ ab aliis ⁹⁷ dicuntur ⁹⁸ inmensae subtilitatis, obscuris rerum ⁹⁹ tenebris premuntur. An te ¹⁰⁰ omnia attingenda quae Graeci τῇ ἐγκυκλίου παιδείᾳ ¹⁰¹ vocant, et tamen ignota aut incerta ingeniis facta; alia vero ita multis ¹⁰² prodita, ut in fastidium sint ¹⁰³ adducta ¹⁰⁴ . 15 res ardua vetustis novitatem dare, novis auctoritatem, obsoletis nitorem, obscuris lucem, fastiditis gratiam, dubiis fidem, onnibus vero naturam et naturae ¹⁰⁵ sua ¹⁰⁶ omnia ¹⁰⁷ . itaque ¹⁰⁸ etiam non assecutis ¹⁰⁹ voluisse ¹¹⁰ abunde pulchrum atque magnificum est.

16 ¹¹¹ Equidem ita sentio, peculiarem in studiis causam eorum esse, qui difficultatibus victis utilitatem iuvandi praetulerint ¹¹² gratiae placendi, idque iam et in aliis operibus ipse feci et profiteor ¹¹³ mirari me T ¹¹⁴ . Livium, auctorem celeberrimum, in historiarum suarum, quas repetit ab origine urbis, quodam volumine sic orsum: iam sibi ¹¹⁵ satis gloriae quaesitum, et potuisse se ¹¹⁶ desidere ¹¹⁷ , ni animus inquies ¹¹⁸ pasceretur opere. profecto enim populi gentium victoris et Romani nominis gloriae, non suae, composuisse illa decuit. mains meritum esset operis amore, non animi causa, perseverasse et hoc populo Romano praestitisse, non sibi. 17 XX rerum dignarum cura —quoniam, ut ait Domitius Piso, thesauros oportet esse, non libros—lectione ¹¹⁹ voluminum circiter II, quorum pauca admodum studiosi attingunt propter secretum materiae, ex ¹²⁰ exquisitis auctoribus centum inclusimus XXXVI voluminibus, adiectis rebus plurimis, quas aut ignoraverant priores aut postea invenerat vita. 18 nec dubitamus multa esse quae et nos praeterierint. homines enim sumus et occupati officiis subsicivisque temporibus ista curamus, id est nocturnis, ne quis vestrum ¹²¹ putet his ¹²² cessatum horis. dies vobis inpendimus, cum somno valetudinem computamus, vel hoc solo praemio contenti, quod, dum ista, ut ait M. Varro, musinamur ¹²³ , pluribus horis vivimus. profecto enim vita vigilia est. 19 quibus de causis atque difficultatibus nihil auso promittere hoc ipsum tu praestas, quod ad te scribimus. haec ¹²⁴ fiducia operis, haec est ¹²⁵ indicatura. multa valde pretiosa ideo videntur, quia sunt ¹²⁶ templis dicata.

20 Vos ¹²⁷ quidem omnes, patrem, te fratremque, diximus opere iusto, temporum nostrorum historiam orsi a fine Aufidii ¹²⁸ . ubi sit ea, quaeres. iam pridem peracta ¹²⁹ sancitur ¹³⁰ et alioqui ¹³¹ statutum ¹³² erat heredi mandare ¹³³ , ne quid ¹³⁴ ambitioni dedisse vita iudicaretur. proinde occupantibus locum faveo, ego vero et posteris, quos scio nobiscum decertaturos, sicut ipsi fecimus cum prioribus. 21 argumentum huius stomachi mei habebis quod in his voluminibus auctorum nomina praetexui. est enim benignum, ut arbitror, et plenum ingenui pudoris fateri per quos profeceris ¹³⁵ , non ut plerique ex iis, quos attigi ¹³⁶ , fecerunt ¹³⁷ . 22 ¹³⁸ scito enim conferentem ¹³⁹ auctores me deprehendisse a iuratissimis ex ¹⁴⁰ proximis veteres transcriptos ad verbum neque nominatos ¹⁴¹ , non illa Vergiliana virtute, ut certarent, non Tul liana ¹⁴² simplicitate, qui de re publica Platonis se comitem profitetur, in consolatione filiae Crantorem, inquit, sequor, item Panaetium de officiis, quae volumina ediscenda ¹⁴³ , non modo in manibus cotidie ¹⁴⁴ habenda, nosti. 23 obnoxii profecto animi et infelicis ingenii est deprehendi in furto malle quam mutuum reddere, cum praesertim sors fiat ex usura.

Inscriptionis apud Graecos mira felicitas: 24 ¹⁴⁵ κηρίον inscripsere, quod volebant intellegi favum, alii κέρας ʼαμαλθείας, quod copiae cornu, ut ¹⁴⁶ vel lactis gallinacei sperare ¹⁴⁷ possis ¹⁴⁸ in volumine haustum; iam ¹⁴⁹ ἴα, μοῦσαι, ¹⁵⁰ πανδέκται, ἐγχειρίδια, ¹⁵¹ λειμών, πίναξ, σχεδίων: ¹⁵² : inscriptiones ¹⁵³ , propter quas vadimonium deseri possit ¹⁵⁴ ; at cum intraveris, di deaeque, quam ¹⁵⁵ nihil in medio invenies! nostri gr aviores ¹⁵⁶ Antiquitatium ¹⁵⁷ , Exemplorum Artiumque ¹⁵⁸ , facetissimi Lucubration um ¹⁵⁹ , puto ¹⁶⁰ quia ¹⁶¹ Bibaculus ¹⁶² erat ¹⁶³ et vocabatur ¹⁶⁴ paulo minus ¹⁶⁵ asserit ¹⁶⁶ Varro in satiris ¹⁶⁷ suis S esculi xe ¹⁶⁸ et Flex tabula ¹⁶⁹ 25 apud Graecos desiit ¹⁷⁰ nugari Diodorus et βιβλιοθήκης ¹⁷¹ historiam suam inscripsit. Apion quidem ¹⁷² grammaticus -hic quem Tiberius Caesar cymbalum mundi vocabat, cum ¹⁷³ propr iae ¹⁷⁴ famae tympanum potius videri posset ¹⁷⁵ —immortalitate donari a se scripsit ad quos aliqua componebat. 26 me non ¹⁷⁶ paenitet nullum ¹⁷⁷ festiviorem excogitasse titulum et, ne in totum videar Graecos insectari ¹⁷⁸ , ex illis mox ¹⁷⁹ velim intellegi ping endi fingendique ¹⁸⁰ conditoribus, quos in libellis his invenies absoluta opera et illa quoque, quae mirando non satiamur, pendenti titulo inscripsisse, ut APELLES FACIEBAT aut POLYCLITUS, tamquam inchoata semper arte et inperfecta, ut contra iudiciorum varietates superesset artifici regressus ad veniam velut emendaturo quicquid desideraretur ¹⁸¹ , si non esset interceptus. 27 quare plenum verecundiae illud ¹⁸² , quod ¹⁸³ omnia opera tamquam novissima inscripsere et ¹⁸⁴ tamquam singulis ¹⁸⁵ fato ¹⁸⁶ adempti ¹⁸⁷ . tria non amplius, ut opinor, absolute ¹⁸⁸ traduntur inscripta ILLE FECIT, quae suis locis reddam. quo apparuit summam artis securitatem auctori placuisse, et ob id magna invidia fuere omnia ea.

28 Ego plane meis adici posse multa confiteor, nec his solis, sed et ¹⁸⁹ omnibus ¹⁹⁰ quos ¹⁹¹ edidi, ut obiter ¹⁹² caveam istos Homeromastigas (ita enim verius dixerim), quoniam audio et Stoicos et dialecticos Epicureosque ^{193 194} —nam de grammaticis semper expectavi—parturire adversus libellos, quos de grammatica edidi, et subinde abortus facere iam decem annis, cum celerius etiam elephanti pariant. 29 ceu vero ¹⁹⁵ nesciam adversus Theophrastum, hominem in ¹⁹⁶ eloquentia tantum, ut nomen divinum inde invenerit, scripsisse etiam feminam, et proverbium inde natum suspendio arborem eligendi ¹⁹⁷ . 30 ¹⁹⁸ non queo mihi temperare ¹⁹⁹ quo minus ²⁰⁰ ad hoc pertinentia ipsa censorii ²⁰¹ Catonis verba ponam, ut appareat etiam Catoni de militari disciplina commentanti ²⁰² , qui sub Africano, immo vero et sub Hannibale didicisset militare et ne Africanum quidem ferre potuisset, qui imperator triumphum reportasset, paratos fuisse istos, qui obtrectatione alienae ²⁰³ scientiae famam sibi aucupantur: Quid enim? a it in eo ²⁰⁴ volumine, scio ego, quae scripta sunt si palam proferantur, multos ²⁰⁵ fore qui vitilitigent ²⁰⁶ , sed ii ²⁰⁷ potissimum, qui verae laudis expertes ²⁰⁸ sunt. 31 eorum ego orationes ²⁰⁹ si vi ²¹⁰ praeterfluere ²¹¹ . nec Plancus inlepide, cum diceretur Asinius Pollio orationes ²¹² in eum parare, quae ab ipso aut libertis ²¹³ post mortem Planci ederentur, ne ²¹⁴ respondere posset ²¹⁵ : cum mortuis non nisi larvas luctari. quo dicto sic repercussit illas, ut apud eruditos nihil impudentius iudicetur. 32 ergo securi etiam contra vitilitigatores ²¹⁶ , quos Cato eleganter ex vitiis et litigatoribus composuit—quid enim illi ²¹⁷ aliud quam ²¹⁸ litigant aut litem quaerunt?—, exequemur reliqua propositi. 33 quia occupationibus tuis publico bono parcendum erat, quid singulis contineretur ²¹⁹ libris, huic epistulae subiunxi summaque cura, ne legendos ²²⁰ eos haberes ²²¹ , operam dedi. tu per hoc et aliis praestabis ne perlegant, sed, ut quisque desiderabit ²²² aliquid, id tantum quaerat et sciat quo loco inveniat. hoc ante me fecit in litteris nostris Valerius Soranus ²²³ in libris ²²⁴ , quos ἐποπτίδων ²²⁵ inscripsit ²²⁶

An finitus ²²⁷ sit ²²⁸ rnundus et an ²²⁹ unus 1

de forma eius 2

de motu eius ²³⁰ . cur mundus dicatur ²³¹ 3

de elementis 4

de deo 5

de siderum errantium natura 6

de lunae et solis ²³² defectibus ²³³ . de nocte 7

de magnitudine siderum 8

quae quis invenerit in observatione caelesti ²³⁴ (9. 10)

de lunae motu 11

errantium motus et luminum 35

canonica 12

quare ²³⁵ eadem altiora; alias ²³⁶ propiora videantur (13. 14)

catholica siderum errantium 15

quae ratio colores eorum mutet 16

solis motus. dierum inaequalitatis ratio 17

quare fulmina lovi adsignentur 18

intervalla siderum 19

de sideribus musica 20

de mundo geometrica 21

de repentinis sideribus. de cometis. natura et situs et genera eorum (22. 23)

Hipparchea ²³⁷ de sideribus agnoscendis ²³⁸ 24

de caelestibus prodigiis per exempla historica

lampades ²³⁹ , bolides 25

trabes caelestes; chasma ²⁴⁰ caeli 26

de caeli coloribus

de flamma caelesti 27

de coronis caelestibus

de circulis repentinis (28.29)

plures soles 31

plures lunae 32

dierum ²⁴¹ noctibus lux 33

clipei ²⁴² ardentes 34

ostentum caeli semel notatum 35

de discursu stellarum 36

de stellis quae Castores vocantur 37

de aëre 38

de statis tempestatibus (39-41)

de caniculae ortu 40

vis temporum anni stata 41

de incertis tempestatibus. de imbribus et quare lapidibus pluat ²⁴³ 42

de tonitribus et fulgetris ²⁴⁴ 43

qua ratione echo reddatur. ventorum genera, naturae, observations (44-48)

ecnephias, typbon 49

turbines, presteres, vertices, alia prodigiosa genera tempestatum 50

de fulminibus (51-56)

quibus in terris non cadant et quare genera fulgurum etmiracula 52

Etrusca observatio in iis ²⁴⁵ et Romana 53

de fulminibus evocandis 54

catholica fulgurum ²⁴⁶ 55

quae numquam feriantur 56

lacte pluisse, sanguine, carne, ferro, lana, lateribus coctis 57

portortent a ²⁴⁷ 58

de lapidibus caelo cad entibus. Anaxagorea de his 59

arcus caelestis 60

natura grandinis, nivis, pruinae, nebulae, roris. nubium imagines 61

proprietates caeli in locis 62

natura terrae 63

de forma eius 64

an sint antipodes, quomodo aqua terrae innexa. quae ratio fluminum (65. 66)

an circumdatus terrae oceanus 67

quae portio terrae habitetur 68

mediam esse mundi terram 69

de obliquitate zonarum ²⁴⁸ 70

de inaequalitate climatum ²⁴⁹ 71

ubi eclipses ²⁵⁰ non appareant ²⁵¹ et quare 72

quae ratio diurnae lucis in terris 73

gnomonica de ea re ²⁵² 74

ubi et quando nullae umbrae, is ubi bis anno, ubi in contrarium umbrae ferantur ²⁵³ (75. 76)

[ubi longissimi dies, ubi brevissimi ²⁵⁴ ] 77

de primo horologio 78

quo mo do observentur ²⁵⁵ dies 79

differentia ²⁵⁶ gentium ad rationem mundi 80

de terrae motibus. de terrae hiatibus. signa motus futuri (81-83)

auxilia contra motus futuros 84

portenta terrarum semel tradita 85

miracula terrae motus 86

quibus locis maria recesserint. insularum enascentium ratio (87. 88)

quae et quibus temporibus enatae sint 89

quas terras interruperint maria 90

quae insulae continenti adiunctae sint 91

quae terrae in totum mari permutatae 92

quae terrae ipsae se minuerint ²⁵⁷ 93

urbes haustae mari 94

de spiraculis ²⁵⁸ 95

de terris semper trementibus. de insulis semper fluctuan tibus ²⁵⁹ 96

quibus locis non inpluat ²⁶⁰ 97

acervata terrarum miracula 98

qua ratione aestus maris accedant et recedant 99

ubi aestus extra rationem idem faciant 100

miracula maris (101-105)

quae potentia lunae ad terrena et marina ²⁶¹ 102

quae soils 103

quare salsum mare 104

ubi altissimum mare 105

mirabilia fontium et fluminum 106

ignium et aquarum iuncta miracula (107-110)

de maltha 108

de naphtha 109

quae loca semper ardeant 110

ignium per se miracula 111

terrae universae mensura ²⁶² 112

harmonica mundi ratio 113

Summa: res et historiae et observations CCCCXVII

EX AVCTORIBVS

M. Varrone. Sulpicio Gallo. Tito Caesare Imperatore. Q. Tuberone. Tullio Tirone. L. Pisone. T. Livio. Gornelio Nepote. Seboso. Caelio Antipatro . Fabiano. Antiate. Muciano. Caecina qui de Etrusca disciplina. Tarquitio qui item ²⁶³ . lulio ²⁶⁴ Aquila qui so item. Sergio Plauto ²⁶⁵ .

EXTERNIS

Hipparcho. Timaeo ²⁶⁷ . Sosigene. Petosiri. Nec hepso ²⁶⁸ . Pythagoricis . Posidonio. Anaxi- mandro ²⁶⁹ . Epigene. Eudoxo. Democrito. Critodemo. Thrasyllo . Serapione gnomonico ²⁷⁰ . Euclide. Coerano philosopho, Dicaearcho. Archimede. Onesicrito . Eratosthene. Pythea ²⁷¹ . Herodoto. Aristotele. Ctesia. Artemidoro Ephesio. Isidoro Characeno. Theopompo.

situs; gentes, maria, oppida, portus; montes, flumina; mensurae ; populi qui sunt aut ²⁷² fuerunt

Baeticae 3

Hispaniae citerioris 4

Narbonensis provinciae 5

Italiae usque Locros (6-10)

Tiberis, Roma ²⁷³ 9

insularum LXIII, in his

Baliarium ²⁷⁴ 11

Corsicae 12

Sardiniae 13

Siciliae 14

Italiae ²⁷⁵ Locris usque Ravennam (15-20)

de Pado 20

Italiae ²⁷⁶ trans Padum (21.22)

Histriae ²⁷⁷ 23

Alpium et gentium Alpinarum 24

Illyrici, Liburniae 25

Dalmatiae 26

Noricorum 27

Pannoniae 28

Moesiae ²⁷⁸ 29

iusularum lonii et Hadriatici ²⁷⁹ 30

Summa: oppida et gentes ²⁸⁰ ...

Summa: flumina clara . . .

Summa: montes ²⁸¹ clari ²⁸² ...

Summa: insulae ²⁸³ . . .

Summa: quae intercidere ²⁸⁴ oppida aut gentes . ..

Summa: res et historiae et observationes ²⁸⁵ . . . .

EX AVCTORIBVS

Turranio ²⁸⁶ Gracile ²⁸⁷ . Cornelio Nepote . T. Livio. Catone censorio. so M. Agrippa. M. Varrone. Divo Augusto. Varrone Atacino. Antiate. Hygino. L. Vetere. PomponioMela. Curionepatre. Caelio. Arruntio. Seboso. Licinio Muciano. 'Fabricio Tusco. L. Ateio ²⁸⁸ . Ateio ²⁸⁹ Capitone . Verrio Fkcco. L.Pisone. Gelliano ²⁹⁰ . Valeriano.

EXTERNIS

Artemidoro. Alexandro polyhistore . Thucydide. Theophrasto . Isidoro. Theopompo. Metrodoro Scepsio. Callicrate. Xenophonte Lampsaceno. Diodoro Syracusano. Nymphodoro . Calliphane. Timagene.

situs, gentes, maria, oppida; portus, monies, flumina; mensurae ; populi qui sunt aut ²⁹¹ fuerunt

Epiri (1-4)

Achaiae ²⁹² (5-10)

Graeciae. (11-13)

Thessaliae (14. 15)

Magnesiae 16

Macedoniae 17

Thraciae 18

insularum ante eas terras(19-23), inter ²⁹³ quas

Creta ²⁹⁴ 20

Euboea ²⁹⁵ 21

Cyclades ²⁹⁶ 22

Sporades ²⁹⁷ 23

Hellesponti, Ponti ²⁹⁸ , Maeotidis 24

Daciae, Sarmatiae, Scythiae (25. 26)

insularum Ponti 27

Germaniae (28. 29)

insularum ²⁹⁹ in Gallico oceano XCVI, quas inter ³⁰⁰ Britannia ³⁰¹ 30

Belgicae Galliae 31

Lugdunensis Galliae 32

Aquitanicae Galliae ³⁰² 33

citerioris Hispaniae ab oceano ³⁰³ 34

Lusitaniae 35

insularum in mari Atlantico 36

universae Europae mensura 37

Summa: oppida et gentes .

Summa: flumina clara . . .

Summa: montium clari ³⁰⁴ . . .

Summa: insulae . . .

Summa: quae intercidere ³⁰⁵ oppida aut gentes ...

Summa: res et ³⁰⁶ historiae et observationes . . .

EX AVCTORIBVS

Catone censorio. M. Varrone ³⁰⁷ . M. Agrippa. Divo Augusto. Varrone Atacino. Cornelio Nepote. Hygino. L. Vetere. Mela Pomponio ³⁰⁸ . Licinio Muciano . Fabricio Tusco. Ateio Capitone. Ateio philologo.

EXTERNIS

Polybio. Hecataeo. Hellanico. Damaste. Eudoxo. Dicaearcho. Timostbene. Eratosthene ³⁰⁹ .

Ephoro ³¹⁰ . Cratete grammatico. Serapione Antiochense. Callimacho . Artemidoro. Apollodoro . Agathocle. Timaeo ³¹¹ Siculo. Myrsilo ³¹² . Alexandro polyhistore. Thucydide. Dosiade .Anaximandro. Philistide Mallote ³¹³ . Dionysio. Aristide. Callidemo. Menaechmo. Aglaosthene ³¹⁴ . Anticlide. Heraclide. Philemone. Xenophonte. Pythea . Isidore. Philonide. Xenagora . Astynomo. Staphylo. Aristoerito. Metrodoro. Cleobulo . Posidonio.

situs, gentes, maria, oppida, portus , montes, flumina; mensurae ; populi qui sunt aut ³¹⁵ fuerunt

Mauretanianim ³¹⁶ 1

Numidiae 2

Africae 3

Syrtium 4

Cyrenaicae (5. 6)

insularum ³¹⁷ circa Africam 7

aversorum Africae 8

Aegypti (9-11)

Chorae ³¹⁸ , Tliebaidis, Nili Arabiae quae est ad mare Aegyptium 12

Idumaeae, Syriae ³¹⁹ , Palaestines ³²⁰ , Samarrae (13. 14)

Iudaeae 15

Phoenices 17

Syriae Coeles, Syriae Antiochiae (18. 19)

Euphratis (20. 21)

Ciliciae et ³²¹ iunctarum ³²² gentium ³²³ 22

Isauricae; Omanadum ³²⁴ 23

Pisidiae 24

Lycaoniae 25

Pamphyliae 26

Tauri mentis 27

Lyciae 28

Cariae 29

Ioniae 31

Aeolidis 32

Troadis ³²⁵ et iunctarum ³²⁶ gentium ³²⁷ 33

insularum ³²⁸ ante Asiam CCXII ³²⁹ (34-39). in iis

Cypri 35

Rhodi, Coi ³³⁰ 36

Sami 37

Chii 38

Lesbi 39

Hellespontus, Mysia 40

Phrygia 41

Galatia et iunctae ³³¹ gentes 42

Bithynia 43

Summa: oppida et gentes ...

Summa: flumina clara . . .

Summa: montium clari . . .

Summa: insulae CXVIII ³³² Summa: quae intercidere oppida aut gentes . . .

Summa: res ³³³ et historiae et observationes . . .

EX AVCTORIBVS

Agrippa. Suetonio Paulino. M. Varrone. Varrone Atacino. Cornelio Nepote. Hygino. L. Vetere. Mela. Domitio Corbulone . Licinio Muciano. Claudio Caesare. Arruntio. Livio filio. Seboso. actis triumphorum.

EXTERNIS

Iuba rege.Hecataeo.Hellanico. Damaste. Dicaearcho.Baetone ³³⁴ . Timosthene. Philonide. Xenagora . Astynomo. Staphyl.o. Dionysio ³³⁵ . Aristotele ³³⁶ . Aristocrito ³³⁷ . Ephoro. Eratosthene. Hipparcho. Panaetio. Serapione Antiocheno. Callimacho. Agathocle. Polybio. Timaeo mathematico. Hero doto. Myrsilo ³³⁸ . Alexandro polyhistore. Metrodoro. Posidonio qui περίπλουν aut περιήγησιν. ³³⁹ Sotade. Pyrrandro ³⁴⁰ . Aristarcho Sicyonio. Eudoxo. Antigene. Callicrate. XenophonteLampsaceno . Diodoro Syracusano* Hannone. Himilcone. Nymphodoro . Calliphane. Artemidoro . Megasthene. Isidore. Cleobulo. Aristocreonte.

situs, gentes, maria, oppida, portus; montes; flumina; mensurae ; populi qui sunt aut ³⁴¹ fuerunt

Ponti, Mariandynorum ³⁴² 1

Paphlagonum 2

Cappadocum (3. 8)

Themiscyrena ³⁴³ regio et in ea

gentes ³⁴⁴ . Heniochi 4

regio Colica ³⁴⁵ et gentes. Achaeorum gentes. ceterae ³⁴⁶ eodem tractu gentes 5

Bosporus Cimlerius 6

Maeotis. gentes ³⁴⁷ circa Maeotim 7

Armenia minor, Armenia maior 9

Cyrus fluvius, Araxes fluvius 10

Albania ³⁴⁸ , Hiberia ³⁴⁹ 11

et ³⁵⁰ iunctae ³⁵¹ portae Caucasiae 12

insulae in Ponto 13

gentes a Scythico oceano 14

Caspium et Hyrcanium mare 15

Adiabene 16

Media, portae Caspiae 17

gentes circa Hyrcanium ³⁵² mare 18

Scytharum gentes 19

situs ab oceano Eoo. Seres ³⁵³ 20

Indi (21-23)

Ganges 22

Indus 23

Taprobane 24

Ariani et iunctae gentes ³⁵⁴ 25 ^{355 356} ,

navigationes in Indiam 26

Carmania 27

sinus Persicus 28

Parthorum regna 29

Mesopotamia (30. 31)

Tigris 31

Arabia 32

sinus maris Rubri 33

et iunc- Trogodytice 34

Aethiopia 35

insulae Aethiopici maris 36

de insulis Fortunatis 37

terrae per mensuras con-paratae 38

digestio terrarum in parallelos et umbras pares 39

Summa: oppida MCXCV

Summa: gentes DLXXVI ³⁵⁷

Summa: flumina clara CXV ³⁵⁸

Summa: montes clari XXXVIII

Summa: insulae CVIII

Summa: quae intercidere ³⁵⁹ oppida aut gentes ³⁶⁰ XCV

Summa: res et historiae ³⁶¹ et ³⁶² observationes MMCCXIIII ³⁶³ .

EX AVCTORIBVS

M. Agrippa. M. Varrone. Varrone Atacino. Cornelio Nepote . Hygino. L. Vetere. Mela Pomponio. Domitio Corbulone . Licinio Muciano. Claudio Caesare. Arruntio. Seboso. Fabricio Tusco. T. Livio F ilio ³⁶⁴ . Seneca. Nigidio.

EXTERNIS

Iuba rege. Hecataeo. Hellanico . Damaste. Eudoxo. Dicaearcbo . Baetone. Timosthene. Patrocle. Demodamante. Glitarcho . Eratosthene. Alexandro Magno. Ephoro ³⁶⁵ . Hipparcho . Panaetio. Callimacho. Artemidoro. Apollodoro. Agathocle . Polybio. Timaeo ³⁶⁶ Siculo . Alexandro polyhistore. Isidoro . Amometo. Metro dor o. Posidonio. Onesicrito. Nearcho . Megasthene. Diogrieto. so Aristocreonte. Bione.Dalione ³⁶⁷ . Simonide minore. Basile. Xenophonte Lampsaceno.

gentium ³⁶⁸ mirabiles figurae 2

prodigiosi partus 3

de homine generando. pariendi tempora ³⁶⁹ per inlustria ³⁷⁰

exempla a mensibus VII ³⁷¹ ad XIII 4 ³⁷²

signa sexus in gravidis pertinentia ante partum 5

monstruosi partus 6

excisi utero 7

qui sint vopisci 8

de conceptu hominum ³⁷³ . de generatione hominum 9

similitudinum ³⁷⁴ exempla 10

numerosissimae subolis exempla 11

ad quos annos ³⁷⁵ generatio 12

mensum ³⁷⁶ in feminis miracula 13

quae ratio generandi 14

historica circa dentes. historica circa infantes 15

magnitudinum ³⁷⁷ exempla 16

praeproperi infantes ³⁷⁸ 17

insignia corporum 18

vires eximiae 19

velocitas praecipua 20

visus eximii ³⁷⁹ 21

auditus ³⁸⁰ miraculum 22

patientia corporis ³⁸¹ 23

memoria 24

vigor animi 25

dementia, animi magnitude 26

rerum gestarum claritas sumina 27

tres summae virtutes in eodem? innocentia summa 28

fortitude summa 29

ingenia praecipua 30

qui sapientissimi 31

praecepta vitae utilissima 32

de divinatione 33

vir optimus iudicatus 34

matronae pudicissimae 35

summae pietatis exempla 36

artibus excellentes (37-39)

astrologia, [grammatica ³⁸² ]; medidna 37

geometria ³⁸³ , architectura 38

pictura, scalptura aeraria ³⁸⁴ , marmoraria ³⁸⁵ ; eboraria ³⁸⁶ ; caelatura 39

pretia hominum insignia 40

de felicitate summa 41

raritas continuationis ³⁸⁷ in familiis 42

varietatis ³⁸⁸ exempla mirabilia. bis proscriptus 43

honorum exempla mirabilia 44

decem res in uno felicissimae ³⁸⁹ 45

divi Augusti adversa 46

quos di felicissimos ³⁹⁰ iudica verint 47

quem viventem ut deum coli iusserint. fulgurmirabile 48

de spatiis vitae longissimisi 49

de varietate nascendi 50

in morbis exempla varia 51

de morte 52

qui elati ³⁹¹ . revixerint 53

subitae mortis exempla 54

de sepultura 55

de manibus, de anima 56

quae quis in vita invenerit 57

in quibus rebus primi gentium consensus, de antiquis litteris 58

quando primum tonsores 59

quando primum horologia 60

Summa: res et historiae et observations DCCXLVII.

EX AVCTORIBVS

Verrio Flacco. Gnaeo Gellio ³⁹² . Licinio Muciano. Masurio Sabino . Agrippina ClaudL M. Cicerone. Asinio Pollione ³⁹³ . M. Varrone ³⁹⁴ . Messala ³⁹⁵ Rufo. Nepote Cornelio. Vergilio. T ³⁹⁶ . Lrvio ³⁹⁷ . Cordo. Melisso. Seboso. Cornelio Celso. Maximo VaLerio ³⁹⁸ . Trogo ³⁹⁹ . Nigidio Figulo. Pomponio ⁴⁰⁰ Attico. Pediano Asc onio ⁴⁰¹ . Fabiano ⁴⁰² . Catonecensorio . actis. Fabio Vestale.

EXTERNIS

Herodoto. Aristea. Baetone. Isigono. Cratete. Agatbarchide . Calliphane. Aristotele. Nymphodoro. Apollonide. Ph ylarc ho ⁴⁰³ . Damone. Megasthene . Ctesia. Taurone. Eudoxo. Onesicrito. Clitarcho. Duride. Artemidoro. Hippocrate medico. Asclepiade meso dico. Hesiodo. Anacreonte. Theopompo. Hellanico. Damaste . Ephoro ⁴⁰⁴ . Epigene, Beroso. Petosiri. Nec hepso ⁴⁰⁵ . Alexandro polyhistore. Xenopbonte . Callimacho. Democrito . Diyllo historico ⁴⁰⁶ . Stratone qui contra Ephori εὑρήματα ⁴⁰⁷ scripsit ⁴⁰⁸ . Heraclide Pontico. Asclepiade qui τραγῳδούμενα. ⁴⁰⁹ Philostephano . Hegesia. Arch emacho ⁴¹⁰ . Thucydide. Mnesigitone. Xenagora . Metrodoro Scepsio. Anticlide. Critodemo.

de elephantis (1-11)

de sensu eorum 1

quando primum iuncti 2

de docilitate eorum 3

mirabilia in factis eorum 4

de natura ferarum ad pericula sua intellegenda 5

quando primum in Italia visi elephanti ⁴¹¹ 6

pugnae eorum 7

quibus modis capiantur ⁴¹² 8

quibus domentur 9

de partu eorum et reliqua natura 10

ubi nascantur. Discordia eorum et draconum 11

de sollertia animalium 12

de draconibus 13

mirae ⁴¹³ magnitudines ⁴¹⁴ serpentium ⁴¹⁵ 14

de Scythicis animalibus. de septentrionalibus ⁴¹⁶ , de ⁴¹⁷ bisontibus ⁴¹⁸ ; uris ⁴¹⁹ 15

alce ⁴²⁰ , achli ⁴²¹ , bonas o ⁴²² 16

de leonibus (17-21)

quomodo gignantur 17

quae genera eorum 18

quae propria ⁴²³ naturae 19

quis primus leontomachiam Romae, quis plurimos in ea leones donaverit ⁴²⁴ 20

quis primus Romanorum iunxerit ⁴²⁵ . mirabilia in leonum factis 21

a dracone agnitus et servatus 22

de pantheris (23. 24)

senatusconsultum et leges de Africanis. quis primus Romae Africanas et quando ⁴²⁶ ; quis plurimas 24

de tigribus ⁴²⁷ . quando primum Romae visa tigris. de natura earum fetu ca pto ⁴²⁸ 25

de camelis. genera eorum 26

de camelopardali. quando primum Romae visa 27

de chama ⁴²⁹ . de cephis ⁴³⁰ 28

de rhinocerote 29

de lynce et ⁴³¹ sp hingibus ⁴³² . de crocottis. de cercopithecis 30

Aethiopiae ⁴³³ terrestria animalia 31

item Indiae ⁴³⁴ . bestia visu interficiens 32

de basiliscis serpentibus 33

de lupis. unde fabula versipelli um ⁴³⁵ 34

serpentium genera 35

de ichneumone 36

de crocodile 37

de scinco 38

de hippopotamio ⁴³⁶ 39

quis primus ostenderit eum Romae et crocodilum 40

medicinae ab animalibus repertae 41

prognostica periculorum ex animalibus 42

gentes ab animalibus subso latae 43

de hyaenis (44-45)

de corocottis.de mantichoris 45

de onagris 46

de aquaticis ⁴³⁷ et iisdem terrestribus (47-49)

de fibris, de lutris. de vitulo marino ⁴³⁸ , de stellionibus de cervis 50

de chamaeleonte ⁴³⁹ 51

de reliquis colorem mutantibus, tarandro ⁴⁴⁰ , lycaone, thoe 52

de hystrice 53

de ursis. de fetu eorum 54

de muribus Ponticis et Alpinis ⁴⁴¹ 55

irenaceis ⁴⁴² 56

leontophono ⁴⁴³ . lynces 57

rneles, sciuri 58

de cocleis 59

de lacertis 60

canum natura ⁴⁴⁴ (61-63)

exempla eorum circa dominos. qui proeliorum causa canes habuerint. de generatione eorum 62

contra rabiem remedia 63

equorum ⁴⁴⁵ natura (64-67)

de ingeniis equorum. mira bilia quadrigarum.

generatio equorum ⁴⁴⁶ 66

vento concipientes 67

de asinis. generatio in his 68

mularum natura et reliquorum iumentorum ⁴⁴⁷ 69

de bubus (70. 71)

generatio eorum ⁴⁴⁸ . Apis in Aegypto 71

pecorum natura (72-75)

generatio eorum. genera lanae et colorum 73

genera vestium 74

caprarum natura et generatio 76

suum ⁴⁴⁹ item 77

de feris subus. quis primus vivaria bestiarum instituerit 78

de simiis ⁴⁵⁰ 80

de leperum generibus 81

de semiferis animalibus ⁴⁵¹ 82

quae quibus locis animalia non sint 83

ubi et quae advents tanso tum noceant. ubi et quae indigenis tantum 84

Summa: res et historiae et observationes DCCLXXXVII ⁴⁵² .

EX AVCTORIBVS

Muciano. Procilio. Verrio Flacco. L. Pisone. Cornelio Valeriano. Catone censorio. Fenestella. Trogo. actis. Columella . Vergilio. Varrone. Lucilio ⁴⁵³ . Metello Scipione. Cornelio Celso. Nigidio. Trebio Nigro. Pomponio Mela. Mamilio Sura.

EXTERNIS

Iuba rege. Polybio. Herodoto. Antipatro. Aristotele. Demetrio physico. Democrito. Theophrasto . Euanthe. Scopa ⁴⁵⁴ qui ʼὀλυμπιονίκας. ⁴⁵⁵ Hierone rege. Attalo rege ⁴⁵⁶ . Philometore ⁴⁵⁷ rege ⁴⁵⁸ . Ctesia. Duride. Philisto. Archyta. Phylarcho. Amphilocho Athenaeo. Anaxipoli Thasio. Apollo doro Lemnio. Aristophane Milesio. Antigono Cymaeo. Agatbocle Chio. Apollonio Pergameno. Aristandro Athenaeo. Bacchio Milesio. Bione Solense. Chaerea Athenaeo. Diodoro Prieneo ⁴⁵⁹ . Dione Colophonio. Epigene Rhodio. Euagone Thasio. Euphronio Athenaeo. Hegesia Maroneo. Menandris ⁴⁶⁰ Prieneo ⁴⁶¹ et Heracleote. Menecrate poeta. Androtione qui de agricultura scripsit. Aeschrione qui item. Lysimacho qui item ⁴⁶² . Dionysio qui Magonem transtulit. Diophane qui ex Dionysio epitoma s ⁴⁶³ fecit, Archelao rege. Nicandro.

aquatilium naturae ⁴⁶⁵ .

quare maxima in mari animalia 1

Indici maris beluae 2

quae in quoque oceano ⁴⁶⁶ maximae ⁴⁶⁷ 3

de Tritonum et Nereidum figuris. de elephantorum marinorum ⁴⁶⁸ figuris 4

de bal aenis ⁴⁶⁹ , de orcis 5

an spirent pisces, an dormiant 6

de delphinis (7-10)

quos amaverint 8

quibus in locis societate cum hominibus piscentur 9

alia ⁴⁷⁰ circa eos mira 10

de thyrsionibus ⁴⁷¹ 11

de testudinibus (12. 13)

quae genera aquatilium testudinum ⁴⁷² et quo modo capiantur 12

quis primus ⁴⁷³ testudinem secare instituerit ⁴⁷⁴ 13

digestio ⁴⁷⁵ aquatilium per species 14

de vitulis marinis sive phocis ⁴⁷⁶ . quae pilo careant et quomodo pariant 15

quot genera piscium 16

qui maximi pisces 17

cordylae ⁴⁷⁷ , pelamydes; thynni. membratim ex his salsura ⁴⁷⁸ . apolecti, cybia 18

amiae, scombri 19

qui non sint pisces in Ponto. qui intrent, qui alia ⁴⁷⁹ redeant ⁴⁸⁰ 20

quare pisces extra aquam

exiliant. gladius ⁴⁸¹ piscis 21

esse auguria ex ⁴⁸² piscibus 22

in quo genere piscium mares non sint 23

qui calculum in capite habeant ⁴⁸³ . qui late ant hieme. qui hieme non capiantur nisi statis ⁴⁸⁴ diebus 24

qui aestate lateant. qui siderentur pisces 25

de mugile 26

de acipensere 27

de lupo; de asello 28

is de scaro; de mustela 29

mullorum genera, sargus 30

mirabilia piscium pretia ⁴⁸⁵ 31

non ubique eadem genera placere ce ni ta rI ⁴⁸⁶ 32

de branchis. de squamis 33

vocales et sine branchis pisces 34

qui in terram exeant. tempera capturae 35

digestio piscium in figuras corporum ⁴⁸⁷ , rhomborum ⁴⁸⁸ et passerum differentia ⁴⁸⁹ , de longis piscibus ⁴⁹⁰ 36

de piscium pinnis ⁴⁹¹ et natandi so ratione 37

anguillae 38

murenae 39

planorum piscium genera ⁴⁹² 40

echeneis ⁴⁹³ . effectus eius ⁴⁹⁴ 41

qui pisces colorem mutent ⁴⁹⁵ 42

de hirundine. de pisce qui noctibus lucet. de cornut a ⁴⁹⁶ . de dracone marino 43

de piscibus sanguine caren tibus. qui pisces ⁴⁹⁷ molles appellentur 44

de saepia. de lolligine. de pectunculis. qui volent ⁴⁹⁸ extra aquam ⁴⁹⁹ 45

de polypis (46-48)

de navigatore polypo 47

de navigatore nauplio 49

crusta intecti (50-52)

de locustis 50

cancrorum genera, de ⁵⁰⁰ pinotere ⁵⁰¹ . de echinis. de cocieis. de pectinibus 51

concharum genera ⁵⁰² 52

quanta luxuriae materia ⁵⁰³ mari ⁵⁰⁴ Sit 53

de margaritis (54-59)

quomodo nascantur ⁵⁰⁵ et ubi 54

quomodo inveni antur ⁵⁰⁶ 55

quae genera unionum 56

quae observanda in iis. quae natura eorum 57

exempla circa eos 58

quando primum in usum ⁵⁰⁷ venerint ⁵⁰⁸ Romae 59

muricum natura (60-65)

de purpuris 60

quae nationes purpurae ⁵⁰⁹ 61

quomodo ex his ⁵¹⁰ lanae tinguantur 62 .

quando purpurae usus Romae, quando lati clavi et. praetextae 63

de conchyliatis vestibus 64

de amethysto tinguendo, de Tyrio, de h ys gino ⁵¹¹ , de cocco 65

de pina ⁵¹² et pinotere ⁵¹³ 66

de sensu aquatilium. torpedo, pastinaca, scolopendrae, glanis. de ariete pisce 67

de iis quae ⁵¹⁴ tertiam naturam habent animalium et fruticum. de urticis 68

de spongeis ⁵¹⁵ . quae generaearum et ubi nascantur. animal esse eas 69

de canicuiis 70

de iis ⁵¹⁶ quae ⁵¹⁷ silicea testa cluduntur ⁵¹⁸ . quae sine sensu ullo in mari. de reliquis sordium animalibus 71

de venenatis marinis 72

de morbis piscium 73

de generatione eorum (74-77)

mira generationum ⁵¹⁹ 74

qui intra se et ova pariant et animal 75

⁵²⁰ quorum ⁵²¹ in partu rumpatur venter, dein coeat 76

qui ⁵²² volvas habeant. qui ipsi se ineant 77

quae ⁵²³ longissima vita piscium 78

quis primus ⁵²⁴ vivaria piscium instituerit ⁵²⁵ . de ostreis 79

quis murenarum vivaria instituerit ⁵²⁶ . insignia piscinarum ⁵²⁷ 81

quis primus coclearum vivaria instituerit 82

pisces terreni 83

de muribus in Nilo 84

quo mo do capiantur anthiae pisces 85

de stellis marinis 86

de dactylorum miraculis 87

de inimicitiis inter se aquatilium et amicitiis 88

Summa: res et ⁵²⁸ historiae et observationes DCL ⁵²⁹ .

EX AVCTORIBVS

Turranio Gracile. Trogo. Maecenate. Alfio Flavo ⁵³⁰ . Cornelio Nepote. Laberio mimographo . Fabiano. Fenestella. Muciano. Aelio Stilone. Seboso ⁵³¹ . Melisso. Seneca. Cicerone . Macro Aemilio. Messala Corvino. TrebioNigro ⁵³² .Nigidio.

EXTERNIS

Aristotele. Archelao rege. Callimacho. Democrito. Theophrasto . Thrasyllo. Hegesidemo . Sudine ⁵³³ . Alexandro polyhistore.

volucrum naturae.

de struthocamelo ⁵³⁴ (l)

phoenice ⁵³⁵ 2

aquilarum genera 3

natura earum 4

quando legionum signa esse coeperint 5

de aquila quae in rogum virginis se misit 6

vultur ⁵³⁶ 7

avis sanqualis ⁵³⁷ . inmusulus 8

accipitres (9-11)

buteo 9

in quibus locis societate accipitres et homines aucupentur 10

quae avis sola a suo genere interimatur. quae avis singula ova pariat 11

milui 12

digestio ⁵³⁸ avium per genera 13

de ⁵³⁹ inauspicatis avibus ⁵⁴⁰ . cornices quibus mensibus non sint inauspicatae ⁵⁴¹ 14

de corvis 15

de bubone 16

aves quarum vita aut notitia intercidit 17

quae ⁵⁴² a ⁵⁴³ cauda nascantur ⁵⁴⁴ 18

de noctuis 19

de pico Martio 20

de iis quae ⁵⁴⁵ uncos ungues habent 21

de ⁵⁴⁶ iis quae ⁵⁴⁷ digitos habent (22-25)

de pavonibus 22

quis ⁵⁴⁸ primus ⁵⁴⁹ pavonem cibi causa occiderit. quis farcire institue rit ⁵⁵⁰ 23

de gallinaceis 24

quo modo castrentur. de gallinaceo locuto 25

de ansere 26

quis primus ⁵⁵¹ iecur ⁵⁵² anserinum ⁵⁵³ institu erit ⁵⁵⁴ 27

de Commageno 28

chenalopeces, chenerotes ⁵⁵⁵ , tetraones ⁵⁵⁶ , otides 29

grues 30

de ciconiis 31

de ⁵⁵⁷ palmipede reliquo genere (32. 33)

de oloribus 33

de avibus peregrinis quae ⁵⁵⁸ veniunt coturnices, glottides, cychramus; otus 33

⁵⁵⁹ de ⁵⁶⁰ avibus nostris quae discedunt ⁵⁶¹ , et quo abeant ⁵⁶² hirundines, turdi, merulae, sturni 34

de avibus quae plumas arnittunt in occultatione ⁵⁶³ turtur ⁵⁶⁴ , palumbis ⁵⁶⁵ 35

quae avium perennes, quae semestres, quae trimestres. galguli ⁵⁶⁶ , upupae 36

Memnonides 37

Meleagrides 38

Seleucides 39

ibis 40

quae quibus locis aves non sint 41

quae mut ent colorem et vocem ⁵⁶⁷ (42-45)

de oscimim genere ⁵⁶⁸ 42

de ⁵⁶⁹ luscinis 43

de melancoryphis. erithaci ⁵⁷⁰ , phoenicuri ⁵⁷¹ 44

oenanthe ⁵⁷² , chlorio ⁵⁷³ 45

tempus avium geniturae 46

⁵⁷⁴ halcyones. dies earum navigabiles 47

de reliquo aquaticarum genere 48

sollertia avium in nidis (49-51)

hirundinum opera mira. ripariae 49

⁵⁷⁵ a ca nthyllis ⁵⁷⁶ 50

merops. de perdicibus 51

de columbis. opera earum mirabilia ⁵⁷⁷ et pretia (52. 53. 54)

differentiae volatus avium ⁵⁷⁸ et incessus 54

apodes sive cypseli ⁵⁷⁹ 55

de pastu avium. Caprimulgi, platea 56

de ingeniis avium. carduelis ⁵⁸⁰ , taurus, anthus ⁵⁸¹ 57

de avibus quae locuntur (58-60)

psittaci ⁵⁸² 58

picae glandares ⁵⁸³ 59

propter corvum loquentem seditio populi Romani 60

Diomediae ⁵⁸⁴ 61

quae animalia nihil discant ⁵⁸⁵ 62

de potu avium. de porphyrione 63

himantopodes ⁵⁸⁶ 64

de pastu avium (65. 66)

onocrotali 66

de peregrinis avibus. Phalerides; Phasianae; Numidicae (67. 68)

phoenicopteri; attagenae, phalacrocoraces; pyrrhocoraces, lagopodes 68

de novis avibus. bibiones ⁵⁸⁷ 69

de fabulosis avibus 70

qui ⁵⁸⁸ gallinas farcire institueri nt ⁵⁸⁹ , quique ⁵⁹⁰ hoc primi cons ules ⁵⁹¹ vetuer int ⁵⁹² 71

quis ⁵⁹³ primus aviaria instituerit ⁵⁹⁴ .

de Aesopi patina 72

generatio avium (73-80)

quae praeter aves ova gignant 73

ovorum genera et naturae 74

vitia et remedia incubantium 75

Augustae ex ovis augurium 76

quales gallinae optimae 77

morbi earum et remedia 78

ard eolarum genera ⁵⁹⁵ 79 sint oua urina quae om. E. ur- quae om.S

quae sint ova urina, quae cynosura ⁵⁹⁶ , quae hypenemia. quo modo optime serventur ova ⁵⁹⁷ 80

quae volucrum sola animalia pariat et lacte nutriat 81

quae terrestrium ova pariant. serpentium generatio ⁵⁹⁸ 82

terrestrium omnium generatio (83-87)

quae sit ⁵⁹⁹ animalium in uteris positio ⁶⁰⁰ 84

quorum animalium origo ad huc incerta sit 85

de salamandris 86

quae nascantur ⁶⁰¹ ex non genitis. quae nata nihil gignant ⁶⁰² . in quibus neuter sexus sit ⁶⁰³ 87

de sensibus animalium(88-90)

tactus omnibus esse. item gustatus ⁶⁰⁴ . quibus visus praecipuus ⁶⁰⁵ , quibus odoratus, qui-bus ⁶⁰⁶ auditus. de talpis. ostreis auditus ⁶⁰⁷ 88

qui ⁶⁰⁸ ex piscibus clarissime audiant ⁶⁰⁹ 89

qui ex piscibus maxime odorentur 90

diversitas animalium in pastu (91-93)

quae venenis ⁶¹⁰ vivant, 92

quae terra, quae fame aut so siti non intereant 93

de diversitate potus 94

quae inter se dissideant ⁶¹¹ 95

amicitiam ⁶¹² animalium esse ⁶¹³ et affectus animalium. exempla affectus serpentium 96

de somno animalium 97

quae somnient 98

Summa: res et historiae et observationes DCCXCIIII ⁶¹⁴ .

EX AVCTORIBVS

Manilio ⁶¹⁵ . Cornelio Valeriano. actis . Umbricio ⁶¹⁶ Meliore. Masurio Sabino. Antistio Labeone. Trogo . Cremutio. M. Varrone. 15 Macro Aemilio. Melisso. Muciano . Nepote. Fabio Pictore. T. Lucretio. Cornelio Celso. Horatio. Deculone ⁶¹⁷ . Hygino.Sasernis ⁶¹⁸ . Nigidio. Mamilio Sura.

EXTERNIS

Homero. Phemonoe. Philemone . Boetho ⁶¹⁹ qui ὀρνιθογονίαν. Hyla ⁶²⁰ qui de auguriis ⁶²¹ . Aristotele . Theopbrasto. Callimacho. Aeschylo ⁶²² . Hierone rege. Philometore rege ⁶²³ . Archyta Tarentino . Amphilocho Atheniense . Anaxipoli Thasio. Apollodoro Lemnio. Aristophane Milesio. Antigono Cymaeo . Agathocle Cbio. Apollonio Pergameno. Aristandro Athenaeo. Baccbio Milesio. Bione Solense. Chaerea Atheniense ⁶²⁴ .Diodoro Prieneo ⁶²⁵ . Dinone ⁶²⁶ Colopbonio. Democrito. Diophane Nicaeense. Epigene Bhodio. Euagone Thasio. Euphronio Atbenaeo. Iuba. Androtione qui de agricultura. Aeschrione qui item. Lysimacho qui item ⁶²⁷ . Dionysio qui Magonem transtulit. Diopbane qui ex Dionysio ⁶²⁸ epitomas ⁶²⁹ fecit. Nicandro. Onesicrito. Phylarcho. Hesiodo.

insectorum animalium genera, subtilitas in his rebus naturae 1

an spirent. an habeant sanguinem 2

de corpore eorum ⁶³⁰ 3

de apibus (4-23)

qui ordo in opere earum 5

quid sit in eo ⁶³¹ commosis ⁶³² . quid sit ⁶³³ pissoceros ⁶³⁴ . quid sit propolis 6

quid erithace sive sandaraca ⁶³⁵ sive cerinthos ⁶³⁶ 7

ex quibus floribus opera fiant ⁶³⁷ 8

apium studio ⁶³⁸ capti 9

de fucis 11

quae natura mellis 12

quae optima mella 13

quae genera mellis in singulis locis 14

quomodo probentur. de erice ⁶³⁹ sive tetra lice ⁶⁴⁰ sive sisyro ⁶⁴¹ 15

quomodo apes generent 16

quae regum in iis ⁶⁴² ratio 17

aliquando et laetum omen esse examinum 18

genera apium 19

de morbis apium 20

quae inimica apibus 21

de continendis apibus 22

de reparandis 23

de vespis ⁶⁴³ , crabronibus. quae animalia ex alieno suum faciant 24

de bombyce Assyria (25-27)

de ⁶⁴⁴ bombyliis ⁶⁴⁵ , necydalis ⁶⁴⁶ . quae prima ⁶⁴⁷ invenerit bombycinam vestem 26

de bombyce Coa. quo modo conficiatur Coa vestis 27

de araneis (28. 29)

qui ex iis texant. quae materiae natura ad texendum 28

generatio araneorum ⁶⁴⁸ 29

de scorpionibus 30

de stellionibus 31

de cieadis. sine ore esse et ⁶⁴⁹ sine exitu cibi 32

de pinnis ⁶⁵⁰ insectorum 33

de scarabaeis. lampyrides. reliqua ⁶⁵¹ scarabaeorum generis ⁶⁵² 34

de locustis 35

de formicis 36

chrysallides ⁶⁵³ , asilus ⁶⁵⁴ , papiliones ⁶⁵⁵ 37

de iis ⁶⁵⁶ animalibus quae ex ligno aut in ligno nascuntur ⁶⁵⁷ 38

sordium hominis animalia. quod animal minimum, aestatis ⁶⁵⁸ animalia ⁶⁵⁹ 39

animal cui cibi exitus non Sit ⁶⁶⁰ 40

tineae ⁶⁶¹ , cantharides, culices. nivis animal 41

ignium animal ⁶⁶² , pyrallis sive pyrotocum ⁶⁶³ 42

hemerobion 43

animalium omnium ⁶⁶⁴ persingula membra naturae et historiae ⁶⁶⁵ (44-97)

quae apices habeant, quae cristas 44

cornuum genera, quibus mobilia 45

de capitibus. quibus ⁶⁶⁶ nulla 46

de capillo 47

de ossibus capitis 48

de cerebro 49

de auribus. quae aures non habeant ⁶⁶⁷ . quae sine auribus et sine foraminibus audiant ⁶⁶⁸ 50

de facie, de fronte. de superciliis 51

de oculis (52-57)

quae sine oculis animalia. quae singulos tantum ⁶⁶⁹ oculos ⁶⁷⁰ habeant 52

de diversitate oculorum 53

quae ratio visus ⁶⁷¹ . noctu videntes 54

de natura pupillae. quae non coniveant ⁶⁷² . quibus eruti oculi renascantur 55

de palpebris

quibus ⁶⁷³ non sint, quibus ab altera tantum ⁶⁷⁴ parte ⁶⁷⁵ sint ⁶⁷⁶ 56

quibus genae non sint 57

de malis 58

de naribus 59

buccis ⁶⁷⁷ , labris ⁶⁷⁸ , mento ⁶⁷⁹ , maxillis 60

de dentibus (61-64)

quae genera eorum. quibus non utraque parte sint, quibus cavi 61

de serpentium dentibus. de veneno earum ⁶⁸⁰ . cui volucri dentes 62

mirabilia dentium 63

aetas ⁶⁸¹ ruminantium ⁶⁸² ab iis ⁶⁸³ 64

de lingua quae ⁶⁸⁴ sine ea. de ranarum sono. de palato 65

de tonsillis. uva, epiglossis. arteriae; gula 66

cervix, collum, spina 67

guttur, fauces, stomachus 68

de corde (69-71)

sanguine, animo 69

quibus maxima corda, quibus minima, quibus bina 70

quando in extis aspici ⁶⁸⁵ coepta 71

de pulmone quibus rnaximus, quibus minimus. quibus nihil aliud quam pulmo intus.quae causa velocitatis animalium 72

de iocinere (73-76)

⁶⁸⁶ de capite ⁶⁸⁷ extorum. haruspicum circa id ⁶⁸⁸ observationes ⁶⁸⁹ . quibus animalibus et in quibuslocis ⁶⁹⁰ bina ⁶⁹¹ iocinera 73

de felle ubi et ⁶⁹² quibus geminum ⁶⁹³ . quibus animalium non sit ⁶⁹⁴ . quibus ⁶⁹⁵ animalium ⁶⁹⁶ aliubi ⁶⁹⁷ quam in iocinere 74

quae vis eius 75

quibus crescat cum Iuna et decrescat iocur ⁶⁹⁸ .

haruspicum circa ea observationes et prodigia mira 76

praecordia. risus ⁶⁹⁹ natura 77

de ventre. quibus nullus. quae sola vomant 78

lactes, billae, alvus, colon, quare quaedam insatiabilia animalia ⁷⁰⁰ 79

de omento. de splene.

quibus animalium non sint ⁷⁰¹ 80

de renibus

ubi quaterni animalibus.

quibus nulli 81

pectus, costae 82

vesica. quibus animalium ⁷⁰² non sit ⁷⁰³ .

ilia ⁷⁰⁴ . de membranis 83

uterus, de locis ⁷⁰⁵ . de volvis. de suum volva, sumine ⁷⁰⁶ 84

quae adipem ⁷⁰⁷ , quae sebum ⁷⁰⁸ habeant.

de natura ⁷⁰⁹ utriusque ⁷¹⁰ .

quae non pinguescant 85

de medullis. quibus non sint 86

de ossibus. de spinis.

quibus nec ossa nec spinae ⁷¹¹ . cartilagines 87

de nervis. quae sine nervis 88

arteriae, venae (89-92)

quae nec venas nec arterias habeant ⁷¹² .

de sanguine, de sudore 89

quorum ⁷¹³ celerrime sanguis spissetur, quorum non coeat. cpiibus crassissimus ⁷¹⁴ , uibus tenuissimus, quibus nullus 90

quibus certis temporibus anni nullus 91

an in sanguine principatus ⁷¹⁵ 92

de tergore 93

de pilis et vestitu tergoris. quibus ⁷¹⁶ os ⁷¹⁷ intus ⁷¹⁸ et ⁷¹⁹ pedes subtus hirti ⁷²⁰ 94

de mammis

quae volucrum mammas habeant.

notabilia animalium ⁷²¹ in uberibus ⁷²² 95

de lacte (96. 97)

quod solum animal sugat in cursu ⁷²³ .

de colostris. de caseis. ex ⁷²⁴ quibus non fiant ⁷²⁵ .

de coagulo.

genera alimenti ex lacte 96

genera caseorum 97

differentiae ⁷²⁶ membrorum hominis ⁷²⁷ a reliquis animalibus (98-113)

de bracchiis, de digitis ⁷²⁸ 99

de simiarum similitudine 100

de unguibus 101

de genibus et poplitibus 102

in ⁷²⁹ quibus ⁷³⁰ membris corporis humani religio ⁷³¹ . 103

varices ⁷³² 104

de gressu. de pedibus et cruribus 105

de ungulis 106

volucrum pedes 107

pedes animalium a binis ad centenos ⁷³³ .

de pumilionibus 108

de genitalibus.

de hermaphroditis 109

de testibus.

trium generuni semiviri 110

de caudis 111

de vocibus animalium 112

de agnascentibus membris 113

vitalitatis et rnorum notae ex membris hominum 114

de anima. de victu 115

quae veneno pasta ipsa non pereant et gustata necent ⁷³⁴ 116

quibus de causis homo non concoquat ⁷³⁵

de reniediis cruditatium ⁷³⁶ 117

quem ad modum corpulentia contingat ⁷³⁷

quem ⁷³⁸ ad modum minuatur 118

quae gustu famem et sitim ⁷³⁹ sedent 119

Summa: res et ⁷⁴⁰ historiae et observationes MMDCC ⁷⁴¹ .

EX AVCTORIBVS

M. Varrone. Hygino. Scrofa. Saserna. CelsoCornelio.Aemilio Macro. Vergilio. Columella. lulio Aquila qui de Etrusca discipline scripsit. Tarquitio qui item. Umbricio Meliore ⁷⁴² qui item. Catone censorio. Domitio Calvino. Trogo. Melisso . Fabiano ⁷⁴³ . Muciano. Nigidio . Mamilio ⁷⁴⁴ . Oppio.

EXTERNIS

Aristotele. Democrito. Neoptolemo qui μελιτουργικά. ⁷⁴⁵ Aristomacho qui item. PMlisco ⁷⁴⁶ qui item. Nicandro. Menecrate. Dionysio qui Magonem transtulit. Empedocle. Callimacho. Attalo rege. Apollodoro qui de bestiis venenatis . Hippocrate. Herophilo ⁷⁴⁷ . Erasistrato. Asclepiade. Themisone . Posidonio Stoico. Menandris ⁷⁴⁸ Prieneo et ⁷⁴⁹ Heracl eote ⁷⁵⁰ . Euphronio Athenaeo. Theophrasto. Hesiodo. Philometore rege.

arborum naturae.

honor ⁷⁵¹ earum (l. 2)

de peregrinis arboribus (3-63)

platanus (3-5)

quando primum in Italiam ⁷⁵² et unde 3

natura earum 4

miracula ex iis 5

chamaeplatani.

quis primus ⁷⁵³ viridiaria ⁷⁵⁴ tondere instituerit ⁷⁵⁵ 6

malum Assyrium ⁷⁵⁶ . quo modo seratur 7

Indiae arbores (8-17)

quando primum hebenus

Romae ⁷⁵⁷ visa ⁷⁵⁸ .

quae genera ems 9

spina Indica 10

ficus Indica 11

Indicarum arborum formae ⁷⁵⁹ sine nominibus.

liniferae Indorum ⁷⁶⁰ arbores. arbor ⁷⁶¹ pala. pomum ⁷⁶² ariera ⁷⁶³ (12. 13)

piperis arbores ⁷⁶⁴ .

genera piperis. bregma ⁷⁶⁵ . zingiberi ⁷⁶⁶ sive zimpiberi ⁷⁶⁷ 14

caryophyllon ⁷⁶⁸ . lycium ⁷⁶⁹ sive pyxacanthum ⁷⁷⁰ Chironium 15

machir ⁷⁷¹ 16

saccaron ⁷⁷² 17

arbores Arianae gentis; item Gedrosiae; item Hyrcaniae 18

item Bactriae.

bdellim sive brochum ⁷⁷³ sive malachan sive maldacum ⁷⁷⁴ . scordasti ⁷⁷⁵ .

in omnibus odoribus aut condimentis dicuntur adulterationes, experimenta;pretia 19

Persidis arbores 20

Persici maris insularum arbores.

gossypinum ⁷⁷⁶ arbor 21

cynas ⁷⁷⁷ arbor.

ex quibus arboribus lintea ⁷⁷⁸

in oriente fiant 22

quo in loco arborum nullis folia decidant ⁷⁷⁹ 23

quibus modis ⁷⁸⁰ constent arborum fructus 24

de costo 25

de nardo. differentiae eius XII 26

asaron 27

amomum; amomis 28

cardamomum 29

de turifera regione (30-32)

de arboribus? quae tus ferunt 31

quae natura turis et quae genera 32

de murra ⁷⁸¹ (33-35)

de arboribus quae ferunt eam 34

natura et genera murrae 35

de mastiche ⁷⁸² 36

de ladano, storbo ⁷⁸³ 37

enhaemo ⁷⁸⁴ 38

bratus arbor 39

stobrum arbor 40

de felicitate Arabiae 41

de cinnamo, cinnamomo ⁷⁸⁵ , xylocinnamo 42

casia 43

cancamum, tarum 44

serichatum ⁷⁸⁶ , gabalium ⁷⁸⁷ 45

myrobalanus 46

phoenicobalanus 47

de calamo odorato

de iunco odorato 48

Hammoniacum 49

sphagnos 50

cypros 51

aspalathos sive erysisceptron ⁷⁸⁸ 52

maron ⁷⁸⁹ 53

de balsamo, opobalsamo, xylobalsamo 54

styrax 55

galbanum 56

de panace 57

spondylion 58

de malobathro 59

de omphacio 60

bryon ⁷⁹⁰ , oenanthe; massaris 61

elate vel spathe 62

cinnamum comacum ⁷⁹¹ 63

Summa: res et historiae et observations CCCCLXVIIII ⁷⁹²

EX AVCTORIBVS

M.Varrone. Muciano. Vergilio. Fabiario. Seboso. Pomponio Mela. Fa bio Proculo ⁷⁹³ . Hygino. Trogo. Claudio Caesare. Cornelio Nepote. Sextio Nigro qui Graece de medicina scripsit ⁷⁹⁴ . Cassio Hemina. L. Pisone. Tuditano. Antiate.

EXTERNIS

Theophrasto. Herodoto. Callisthene . Isigono. Clitarcho. Anaximene. Duride. Nearcbo. Onesicrito. Polyc lito ⁷⁹⁵ . Olympiodoro . Diogneto. Nicobul e ⁷⁹⁶ . Anticlide. Charete Mytilenaeo. Menaechmo. Dorotheo Athenaeo . Lyeo. Antaeo. Ephippo. Dinone ⁷⁹⁷ . Adimanto ⁷⁹⁸ . Ptolemaeo Lag i ⁷⁹⁹ . Marsya ⁸⁰⁰ Macedone. Zoilo item. Democrito. Amphilocho. Aristomacho. Alexandro polyhistore . tuba. Apollodoro qui de odoribus ⁸⁰¹ . Heraclide medico . Bo tr ye ⁸⁰² medico. Arcbedemo ⁸⁰³ item. Dionysio item. Democle item. Euphrone ⁸⁰⁴ item. Mneside ⁸⁰⁵ item. Diagora item. lolla item. Heraclide Tarentino . Xenocrate Ephesio ⁸⁰⁶ .

de peregrinis arboribus.

de unguentis (1-5)

quando coeperint 1

genera eorum et conpositiones XXI ⁸⁰⁷ 2

diapasmata, magmata. probatio unguenti ⁸⁰⁸ 3

quanta in unguentis luxuria 4

quando primum Romanis in usu 5

de palmis ⁸⁰⁹ (6-9)

de natura earum 7

quo modo ⁸¹⁰ serantur 8

genera fructus ⁸¹¹ earum et insignia XLVIIII ⁸¹² 9

Syriae arbores

pistacia, cottana, Damascena, myxae ⁸¹³ 10

cedru s ⁸¹⁴ .

quae arbores trium annorum fructum pariter habeant 11

terebinthus 12

rhuus ⁸¹⁵ 13

Aegypti arbores. ficus Alexandrina 14

ficus Cypria 15

siliqua ceraunia ⁸¹⁶ 16

Persica arbor.

quibus arboribus assidue ⁸¹⁷ subnascantur ⁸¹⁸ fructus 17

cuci 18

spina Aegyptia 19

cummium genera VIII ⁸¹⁹ sarcocolla 20

de papyro (21-27)

de chartae usu. quando coeperit 21

quo modo fiat 22

genera eius VIIII 23

probatio chartarum 24

vitia cb art arum 25

de glutino chartarum 26

de libris Numae 27

Aethiopiae arbores 28

Atlantica arbor 29

de citri arbore (29-31)

de citreis mensis 29

quae probentur aut vituperentur in iis 30

malum citreum 31

lotos 32

Cyrenaicae arbores. paliurus 33

Punici mali genera VIIII balaustium 34

Asiae et Graeciae arbores (35-47)

epicactis ⁸²⁰ . erice. granum Cnidium ⁸²¹ sive ⁸²² thymelaea ⁸²³ sive

chamelaea ⁸²⁴ sive pyrosachne sive cnestor ⁸²⁵ sive cneorum 35

tragion, tragacantha 36

tragos sive scorpio, myrice sive brya, ostrys 37

euonymos ⁸²⁶ 38

leon ⁸²⁷ arbor 39

andrachle 40

coccygia, apharce ⁸²⁸ 41

ferula 42

thapsia 43

capparis sive cynosbaton sive ophios ⁸²⁹ staphyle ⁸³⁰ 44

saripha 45

spina regia 46

cytisus 47

arbores et frutices in mari nostro (48. 49)

item in Rubro ⁸³¹ 50

item in Indico 51

item in Trogodytico ⁸³² .

phycos ⁸³³ , grasson ⁸³⁴ sive zoster, bryon marinum, Isidos ⁸³⁵ plocamos, Chariton blepharon 52

Summa: res et historiae et observations CCCCLXVIII ⁸³⁶ .

EX AVCTORIBVS

M. Varrone. Muciano. Vergilio. Fabiano. Seboso. Pomponio Mela. Fabio ⁸³⁷ Proculo ⁸³⁸ . Hygino. Trogo ⁸³⁹ . Claudio Caesare. Cornelio Nepote. Sextio Nigro qui Graece de medicina scripsit ⁸⁴⁰ . Cassio Hemina. L. Pisone. Tuditano. Antiate.

EXTERNIS

Theophrasto. Herodoto. Gallisthene . Isigono. Clitarebo. Anaximene. Duride. Nearcho, Onesicrito. Polyc lito ⁸⁴¹ . Olympiodoro . Diogneto. Nicobul e ⁸⁴² , Anticlide. ChareteMytilenaeo. Menaechmo. Dorotheo Atheniense . Lyco. Antaeo ⁸⁴³ . Ephippo. Dinone ⁸⁴⁴ . Adimanto. Ptolemaeo Lagi ⁸⁴⁵ . Marsya ⁸⁴⁶ Maeedone. Zoilo item. Demoerito. Amphilocho. Aristomacho ⁸⁴⁷ . Alexandro pplyhistore . luba ⁸⁴⁸ . Apollo doro qui de odoribus scripsit ⁸⁴⁹ . Heraelide medico. Botrye. item ⁸⁵⁰ . Arch edemo ⁸⁵¹ item. Dionysio item. Democle ⁸⁵² item. Euphrone ⁸⁵³ item. Mneside item. Diagora item. lolla item. Heraclide Tarentino . Xenocrate Ephesio.

frugiferae ⁸⁵⁴ arbores.

de vitium natura 2

quibus ⁸⁵⁵ modis serantur ⁸⁵⁶ .

de uvarum natura et cura 3

vitium et uvarum ⁸⁵⁷ genera XCI ⁸⁵⁸ 4

insignia culturae et ⁸⁵⁹ vinearum 5

de inventione mulsi ⁸⁶⁰ 6

vina ⁸⁶¹ generosa L ⁸⁶² 8

vina ⁸⁶³ generosa transmariria ⁸⁶⁴ XXXVIII ⁸⁶⁵ 9

de vino Opimiano ⁸⁶⁶ 16

notabilia circa apothecas 16

de natura vini 7

vini salsi genera VII 10

de passi et ⁸⁶⁷ hepsematum ⁸⁶⁸ et ⁸⁶⁹ dulcium generibus XVII ⁸⁷⁰ 11

secundari vini genera III 12

quam nuper coeperint vina generosa in Italia 13

de vino observations ⁸⁷¹ a Romulo rege 14

quibus vinis usi antiqui 15

quando primum vini quattuor genera apposita ⁸⁷² 17

ex labrusca usus V ⁸⁷³

qui ⁸⁷⁴ frigidissimus natura sucus ⁸⁷⁵ 18

vini fictici ⁸⁷⁶ genera LXVI ⁸⁷⁷ 19

hydromeli sive apomeli ⁸⁷⁸ sive melicraton 20

oxymeli 21

vini ⁸⁷⁹ prodigiosa ⁸⁸⁰ genera XII 22

quibus vinis ad sacra uti fas non sit ⁸⁸¹ 23

quibus generibus musta condiant ⁸⁸² (24. 25)

de pice, resinis 25

de vasis vinariis ⁸⁸³ 27

de aceto. de faece 26

de cellis 27

de ebrietate 28

ex aqua et frugibus vini

vim fieri 29

Summa: res et historiae et observations DX.

EX AVCTORIBVS

Cornelio Valeriano. Vergilio. Celso. Catone censorio. Sasernis patre et filio. Scrofa. M. Varrone. D. Silano. Fabio Pictore. Trogo. Hygino. Flacco Verrio. Graecino. Attico Iulio. Columella. Masurio Sabino. Fenestella. Tergilla. Maccio ⁸⁸⁴ Plauto ⁸⁸⁵ . Fabio ⁸⁸⁶ Dossenno ⁸⁸⁷ . Scaevola. L. Aelio ⁸⁸⁸ . Ateio Capitone. Gotta Messalino . L. Pisone. Pompeio Lenaeo . Fabiano. Sextio Nigro. Vibio ⁸⁸⁹ Rufino ⁸⁹⁰ .

EXTERNIS

Hesiodo. Theophrasto. Aristotele . Democrito. Hierone rege. Philometore rege. Attalo ⁸⁹¹ rege ⁸⁹² . Archyta. Xenophonte. Amphilocho Athenaeo ⁸⁹³ . Anaxipoli Thasio. Apollodoro Lemnio . Aristophane Milesio. Antigono Cymaeo. Agathocle Chio. Apollonio Pergameno. Aristandro Athenaeo ⁸⁹⁴ . Bacchio Milesio. Bione Solense. Chaerea Atheniense. Cheresto ⁸⁹⁵ item. Diodoro Prieneo ⁸⁹⁶ . Dinone ⁸⁹⁷ Colophonio. Epigene Bhodio. Euagone Thasio. Euphronio ⁸⁹⁸ Athenaeo ⁸⁹⁹ . Androtione qui de agricultura scripsit. Aeschrione qui item. Lysimacho qui item ⁹⁰⁰ . Dionysio qui Magonem transtulit. Diophane qui ex Dionysio epitomas ⁹⁰¹ fecit. Asclepiade medico. Erasistrato ⁹⁰² item. Commiade ⁹⁰³ qui de condituravini scripsit. Aristomacho qui item. Hicesio ⁹⁰⁴ qui item. Themisone ⁹⁰⁵ medico ⁹⁰⁶ . Onesicrito. Iuba rege.

naturae ⁹⁰⁷ frugiferarum arborum.

de olea (1-8)

quamdiu apud Graecos tanso tum fuerit ⁹⁰⁸ .

quando primum in Italia, Hispania, Africa esse coeperit ⁹⁰⁹ 2

de oleo ⁹¹⁰ . nationes et bonitates olei ⁹¹¹ 3

quae natura ⁹¹² olivae et olei incipientis 2

olivarum genera XV 4

de natura olei 5

cultura oiearum. de servandis olivis. quo mo do faciendum ⁹¹³ oleum 6

olei fictici ⁹¹⁴ genera XLVIII ⁹¹⁵ . cici arbor sive croto ⁹¹⁶ sive sibi ⁹¹⁷ sive sesamon ⁹¹⁸ 7

de amurca 8

pomorum omnium ⁹¹⁹ genera et natura ⁹²⁰ (9-34)

nucum pinearum genera IIII 9

struthiorum ⁹²¹ genera IIII

cotoneorum genera IIII 10

Punicorum genera ⁹²² VIIII ^{923 924}

Persicorum genera VII ⁹²⁵ 11

prunorum genera XII ⁹²⁶ 12

de persea 13

malorum genera XXX ⁹²⁷

quo quaeque tempore externa poma venerint in

Italiam et unde 14

quae novissime 15

pirorum genera XLI ⁹²⁸ 16

de insitorum varietate et fulgurum piatione 17

de pomis servandis et uvis 18 .

ficorum genera XXVIIII ⁹²⁹ 19

de ficis historica 20

de caprificatione 21

mespilae ⁹³⁰ genera III 22

sorvorum ⁹³¹ genera IIII 23

nucum genera VIIII ⁹³² 24

castanearum genera VIII ⁹³³ 25

siliquae 26

de carnosis pomis.

de moris 27

de unedone 28

acinorum naturae

bacarum naturae ⁹³⁴ 29

cerasorum ⁹³⁵ genera VIIII 30

corna. lentisci 31

sucorum differentiae XIII ⁹³⁶ (32. 33)

myrtus (35-38)

historica de myrto (36. 38)

genera eius XI 37

laurus. genera ⁹³⁷ eius XIII (39. 40)

Summa: res et Mstoriae et observationes DXX ⁹³⁸ .

EX AVCTORIBVS

Fenestella. Fabiano. Vergilio. Cornelio Valeriano. Celso. Catone censorio. Sasemispatre et filio. Scrofa. M. Varrone. D. Silano. Fabio Pictore. Trogo. Hygino. Flacco Verrio. Graecino. Attico lulio. Columella . Masurio Sabino. Tergilla . Cotta Messalino. L. Pisone. Pompeio Lenaeo. Maccio ⁹³⁹ Plauto. Fabio ⁹⁴⁰ Dossenno ⁹⁴¹ . Scaevola. L. Aelio ⁹⁴² . Ateio Capitone. Sextio Nigro. Vibio Rufino ⁹⁴³ .

EXTERNIS

Hesiodo ⁹⁴⁴ . Theophrasto. Aristotele . Democrito. Hierone rege. Philometore rege. Attalo ⁹⁴⁵ rege. Archyta. Xenophonte. Amphilocho Athenaeo ⁹⁴⁶ . Anaxipoli Thasio. Apollodoro Lemnio . Aristophane Milesio. Antigono Cymaeo. Agathocle Chio. Apollonio Pergameno. Aristandro Athenaeo ⁹⁴⁷ . Bacchio Milesio . Bione Solense. Chaerea Athenaeo ⁹⁴⁸ . Cheresto ⁹⁴⁹ item. Diodoro Prieneo ⁹⁵⁰ . Dinone ⁹⁵¹ Colophonio. Epigene Rliodio. Euagone Thasio. Euphronio ⁹⁵² Athenaeo ⁹⁵³ . Androtione qui de agricultura scripsit. Aeschrione qui item. Lysimacho qui item ⁹⁵⁴ . Dionysio qui Magonem transtulit. Diophane qui ex Dionysio epitomas ⁹⁵⁵ fecit. Asclepiade medico. Erasistrato item. Gommiade qui de conditura vini scripsit ⁹⁵⁶ . Aristomacho qui item. Hicesio qui item. Themisone medico. Onesicrito. Iuba rege.

silvestrium arborum naturae ⁹⁵⁷ .

gentes sine arbore 1

miracula in septentrionali regione arborum 2

de glandiferis (3-13)

de civica corona 3

de coronarum origine 4

qui frondea corona donati 5

glandium genera XIII ⁹⁵⁸ 6

de fago 7

de reliquis glandibus

de carbone 8

de galla 9

quam multa praeter glandem ferant eaedem arbores (10-13)

cachrys 11

coccum 12

agaricum 13

quarum arborum cortices in usu 14

de scandulis 15

de pinu ⁹⁵⁹ 16

pinastro 17

picea, abiete 18

larice, taeda 19

taxo 20

quibus modis fiat pix liquida. quo modo cedrium fiat 21

quibus modis spissa pix fiat. quibus coquatur ⁹⁶⁰ resina 22

zopissa 23

quarum arborum materiae ⁹⁶¹ in pretio (24-29)

fraxini genera IIII ⁹⁶² 24

tiliae genera II 25

aceris genera X ⁹⁶³ 26

bruscum, molluscum, staphylodendron 27

buxi genera III 28

ulmorum genera VI ⁹⁶⁴ 29

arborum natura per situs (30. 31)

quae montanae

quae campestres ⁹⁶⁵ 30

quae siccaneae

quae aquaticae

quae communes 31

divisio generum 32

quibus folia non decidant. de rhododendro

quibus non omnia folia cadant.quibus ⁹⁶⁶ in locis nulli ⁹⁶⁷ arborum 33

de natura foliorum cadentium 34

quibus foliorum varii colores. populorum genera III

quorum foliorum figura mutetur ⁹⁶⁸ 35

quae folia versentur omnibus annis 36

foliorum e palmis cura et USUS 37

foliorum mirabilia 38

ordo naturae in satis 39

quae arbores numquam floreant

de iuniperis 40

de conceptu arborum. de germinatione. de partu 41

quo ordine floreant 42

de cornu. quo quaeque ⁹⁶⁹ tempore ferant 43

anniferae. in triennium ferentes 44

quae fructum non ferant

quae infelices ⁹⁷⁰ existimentur 45

quae facillime perdant fructum aut florem 46

quae ubique non ferant ⁹⁷¹ 47

quo mo do quaeque ferant ⁹⁷² 48

quibus fructus ante quam folium nascatur ⁹⁷³ 49

biferae. triferae 50

quae celerrime senescant so quae tardissime ⁹⁷⁴ .

praecoces ⁹⁷⁵ fructus. serotini 51

in quibus plura rerum genera gignantur

crataegum 52

differentiae arborum per corpora et ramos (53-56)

lotos sive faba Graeca 53

de ramis 54

cortice 55

radicibus 56

arbores quae sponte resurrexerint ⁹⁷⁶ 57

quibus modis [sponte] nascantur ⁹⁷⁷ arbores 58

naturae differentiae ⁹⁷⁸ non omnia ubique ⁹⁷⁹ generantis (58-60)

ubi ⁹⁸⁰ quae non nascantur 59

de cupressis 60

nasci saepe ex terra quae ante nata non sint 61

de hedera. genera eius XX 62

smilax ⁹⁸¹ 63

de aquaticis (64-71)

de calamis. harundinum genera XXVIII ⁹⁸² 64

de sagittariis 65 et

scriptoriis 64 et

fistulatoriis calamis 66

de Orchomenia harundine et aucupatoria et piscatoria 66

de vinitoria harundine de alno 67

de salice. genera ems VIII ⁹⁸³ 68

quae praeter salicem adligando ⁹⁸⁴ utilia 69

de scirpis, can delis, cannis, tegulo ⁹⁸⁵ 70

de sabucis ⁹⁸⁶ , de rubis 71

de arborum sucis 72

de natura ⁹⁸⁷ materiarum 73

de arboribus caedendis (74.75)

de magnitudine arborum

de materiis architectonica

de sappino ⁹⁸⁸ 76

igniaria e ligno ⁹⁸⁹ 77

quae cariem non sentiant, quae rimam 78

historica de perpetuitate materiarum 79

teredinum genera 80

de materiis fabrilia 82

de glutinanda materia 83

de laminis ⁹⁹⁰ sectilibus 84

arborum durantium vetustas (85-89)

ab Africano priore sata

in urbe Roma D annorum arbor 85

ab urbe condita arbores 86

vetustiores urbe in suburbanis 87

ab Agamemnone satae arbores

a primo anno belli Troiani arbores

ab Hi appellatione arbores

apud Troiani antiquiores

bello Troiano 88

item ⁹⁹¹ Argis

ab Hercule satae

ab Apolline satae

arbor antiquior quam Atbenae 89

quae genera arborum minume durent 90

arbores ex eventu nobiles 91

quae sedem nascendi suam non habeant 92

quae in arboribus vivant et

in terra nasci non possint ⁹⁹² . genera earum ⁹⁹³ VIIII

cassytas ⁹⁹⁴ , hyphear, stelis ⁹⁹⁵ , hippophaeston ⁹⁹⁶

de visci et similium natura 93

de visco faciendo 94

Summa: res et historiae et observationes MCXXXV ⁹⁹⁷

EX AVCTORIBVS

M. Varrone. Fetiale. Nigidio. Cornelio Nepote. Hygino. Masurio. Catone. Muciano. L. Pisone. Trogo. Calpurnio Basso. Cremutio. SextioNigro.Cornelio Bo echo. Vitruvio. Graecino.

EXTERNIS

Alexandro polyhistore.Hesiodo. Theophrasto. Democrito. Homero. Timaeo mathematico.

sativarum arborum naturae.

arborum pretia mirabilia 1

caeli natura ad arbores

quam partem caeli spectare ⁹⁹⁸ vineae debeant 2

qualis terra optima 3

de terrae ⁹⁹⁹ , qua Graeci, Britanniae et Galliae laetant ¹⁰⁰⁰ , generibus ¹⁰⁰¹ VIII 4

de cineris usu 5

de fimo 6

quae sata uberiorem terram faciant, quae urant 7

quibus modis fimo utendum 8

quibus modis arbores serantur ¹⁰⁰² (9-21)

semine nascentia 10

quae numquam degenerent 11

plantis nascentia 12

avolsione nascentia ¹⁰⁰³ et surculo 13

de seminariis. de transferendis seminariis 14

de ulmis serendis 15

de scrobibus 16

de intervallis arborum 17

de umbra 18

de stillicidiis 19

quae tarde crescant; quae celeriter 20

propagine nascentia ¹⁰⁰⁴ 21

de insitione (22-26)

quo mo do inventa sit 22

genera insitionum ¹⁰⁰⁵ 24

inoculatio ¹⁰⁰⁶ 23

emplastratio 26

de vite ¹⁰⁰⁷ inserenda 25

ramo nascentia 27

quae taleis ¹⁰⁰⁸ et quo modo serantur 28

olearum cultura (29. 30)

operum surcularium ¹⁰⁰⁹ per tempora anni digestio 30

de ablaqueandis et adcumulandis 31

de salicto 32

harundineta 33

de ceteris ad perticas et palos caeduis 34

vinearum ratio et arbustorum (35. 36)

ne uvae ab animalibus infest entur 36

morbi arborum 37

prodigia ex arboribus 38

medicinae arborum (39-47)

quo mo do rigandum 40

mirabilia de riguis 41

de s cariphatione ¹⁰¹⁰ 42

quo mo do circumforandum ¹⁰¹¹

castratio arborum 43

caprificatio 44

quae putationis 45

quae stercoration is ¹⁰¹² vitia arboribus 46

medicament a 47

Summa: res et historiae et observationes MCCCLXXX ¹⁰¹³

EX AVCTORIBVS

Cornelio Nepote. Catone censorio ¹⁰¹⁴ . M. Varrone. Celso. Vergilio. Hygino. Sasernis patre et filio. Scrofa. Calpurnio Basso. Trogo. Aemilio Macro. Graecino. Columella. Attico lulio. Fabiano. Mamilio Sura. Dessio ¹⁰¹⁵ Mundo. C. Epidio. L. Pisone.

EXTERNIS

Hesiodo. Theophrasto. Aristotele. Democrito. Theopompo. Hierone rege. Philometore rege. Attalo rege. Archelao ¹⁰¹⁶ rege. Archyta. Xenophonte. Amphilocho Atheniense. Anaxipoli Thasio. Apollo doro Lemnio. Aristophane Milesio. Antigono Cymaeo. Agathocle Chio. Apollonio Pergameno. Bacchio Milesio. Bione Solense. Chaerea Atheniense. Cheresto ¹⁰¹⁷ item. Diodoro Prieneo. Dinone ¹⁰¹⁸ Colophonio. Epigene Rhodio. Euagone Thasio. Euphronio Athenaeo. Androtione qui de agricultura scripsit. Aeschrione qui item. Lysimacho qui item. Dionysio qui Magonem transtulit. Diophane qui ex Dionysio epitomas ¹⁰¹⁹ fecit. Aristandro qui de portentis scripsit ¹⁰²⁰ .

naturae ¹⁰²¹ frugum.

antiquorum studium ¹⁰²² in agricultura 1

quae prima Romae corona. de spicea ¹⁰²³ corona 2

de iugero 3

quotiens et quibus temporibus fuerit summa vilitas annonae 4

qui inlustres de ¹⁰²⁴ agricultura scripserint ¹⁰²⁵ 5

quae observanda in agro parando 6

de villarum positione 7

praecepta antiquorum de agro colendo 8

genera frugum 9

naturae ¹⁰²⁶ per genera frumenti (10-29)

de farre 11

tritico 12

hordeo ¹⁰²⁷ (13-15. 18)

polenta 14

ptisana ¹⁰²⁸ 15

trago 16

amylo 17

siligine; similagine 20

arinca sive olyra

semine sive zea ¹⁰²⁹ 29

de reliquis in oriente generibus 19

de pisturis ¹⁰³⁰ 23

de sesima ¹⁰³¹

de erysimo sive irione

de hormino ¹⁰³² 22

milio 24

panico 25

de fermentis 26

panis faciendi ratio et genera ¹⁰³³ 27

quando pistorum initium Romae 28

de leguminibus (30-33. 36) faba ¹⁰³⁴ 30

ciceris genera 32

faseoli ¹⁰³⁵ 33

pisum ¹⁰³⁶ 31

de rapis 34

napis 35

lupino 36

pabularia ¹⁰³⁷ (37-43)

vicia 37

ervum ¹⁰³⁸ 38

silicia 39

secale sive asia ¹⁰³⁹ 40

farrago ¹⁰⁴⁰ 41

de ocino ¹⁰⁴¹ . ervilia 42

medica 43

de avena. morbi frugum 44

remedia 45

quid in quoque terrae generum debeat seri 46

diversitas gentium in sationibus 47

vomerum genera 48

ratio arandi 49

de ocean do, runcando, sariendo.

de cratitione 50

de summa fertilitate soli 51

ratio saepius anno serendi idem ¹⁰⁴² arvum 52

stercoratio 53

seminum probatio 54

quantum ex quoque genere frumenti in iugero serendum 55

de temporibus serendi (56-61)

digestio siderum in dies et notae ¹⁰⁴³ terrestres rerum in agro agendarum 57

quid ¹⁰⁴⁴ quoque mense in agro fieri oporteat (62-74)

de papavere ¹⁰⁴⁵ 61

de faerio 67

causae sterilitatium ¹⁰⁴⁶ et remedia (69. 70)

de messibus 72

de frumento servando 73

de vindemia et autumni operibus 74

lunaris ratio 75

ventorum ratio 76

limitatio agro rum 77

prognostica (78-90)

a sole 78

a luna 79

stellis 80

tonitribus ¹⁰⁴⁷ 81

nubibus 82

nebulis 83

ignibus terrestribus 84

aquis 85

ab ipsis tempestatibus 86

ab animalibus aquatilibus ¹⁰⁴⁸

a volucribus (87. 88)

a quadrupedibus ¹⁰⁴⁹ 88

Summa: res et hisioriae et observations MMLX ¹⁰⁵⁰

EX AVCTORIBVS

Masurio ¹⁰⁵¹ Sabino. Cassio Hemina. Verrio Flacco. L.Pisone. Cornelio Celso. Turranio ¹⁰⁵² Graeile. D. Silano. M. Varrone. Catone censorio. Scrofa. Sasernis patre et filio. Domitio Calvino. Hygino. Vergilio. Trogo. Ovidio. Graecino. Columella. Tuberone. L. Tarutio ¹⁰⁵³ qui Graece de astris scripsit. Caesare dictatore qui item. Sergio Plauto ¹⁰⁵⁴ . Sabino Fabiano. M. Cicerone. Calpurnio Basso. Ateio Capitone. Mamilio Sura. Attio ¹⁰⁵⁵ qui Praxidica m scripsit.

EXTERNIS

Hesiodo. Theophrasto. Aristotele. Democrito. Hierone rege. Philometore rege. Attalo rege. Archelao rege. Archyta. Xenophonte. Amphilocho Athenaeo. Anaxipoli Thasio. Apollodoro Lemnio. Aristophane Milesio ¹⁰⁵⁶ . Antigono Cymaeo ¹⁰⁵⁷ . Agathocle Chio. Apollonio Pergameno. Aristandro Athenaeo. Baeehio Milesio. Bione Solense. Chaerea Atheniense. Cheresto item ¹⁰⁵⁸ . Diodoro Prieneo ¹⁰⁵⁹ . Dinone Colophonio. Epigene Rhodio. Euagone Thasio. Euphronio Athenaeo. Androtione qui de agricultura scripsit ¹⁰⁶⁰ . Aeschrione qui item. Lysimacho qui item. Dionysio qui Magonem transtulit. Diophane qui ex Dionysio epitomas fecit ¹⁰⁶¹ . Thalete. Eudoxo. Philippo. Cal lippo ¹⁰⁶² . Dositheo. Parmenisco. Metone ¹⁰⁶³ . Critone. Oenopide. Conone ¹⁰⁶⁴ . Euctemone. Harpalo. Hecataeo. Anaximandro. Sosigene. Hipparcho. Arato. Zoroastre. Archibio.

lini natura et miracula (1-6) genera eius excellentia XVII ¹⁰⁶⁵ 2

quo modo seratur et ¹⁰⁶⁶ perfi ciatur 3

quando primum in theatris vela 6

de sparti natura (7-9)

quo modo perficiatur 8

quando primum ¹⁰⁶⁷ usus eius 9

de eriophoro bulbo 10

quae sine radiee nascantur

et vivant

quae nascantur et seri non possint 11

misy ¹⁰⁶⁸ , iton, geranion 12

de tuberibus 13

pezicae 14

de laserpicio et lasere

maspetum. magydaris (15.16)

de rubia 17

de radicula 18

hortorum gratia ¹⁰⁶⁹ (19. 20)

digestio terra enascentium ¹⁰⁷⁰ praeter fruges et frutices 21

natura ¹⁰⁷¹ et genera et historiae nascentium in hortis rerum X ¹⁰⁷² (22-37)

de omnium earum radicibus, floribus, foliis quibus ¹⁰⁷³ hortensiorum folia cadant 31

quoto quaeque die nascantur 35

seminum ¹⁰⁷⁴ natura. quo modo ¹⁰⁷⁵ quaeque serantur 36

quorum singula genera, quorum plura sint 37

natura et genera et historiae ¹⁰⁷⁶ ad condimenta ¹⁰⁷⁷ in horto satarum rerum XXIII (38-55)

lacrima ¹⁰⁷⁸ s ua nascens ¹⁰⁷⁹ 48

ferulacea genera IIII cannabis ¹⁰⁸⁰ 56

morbi hortensiorum 57

remedia (58. 59)

quibus modis formicae necentur

contra urucas ¹⁰⁸¹ remedia ¹⁰⁸² , contra culices quibus salsae aquae prosint.

ratio rigandi hortos 60

de sucis et saporibus hortensiorum

de piperitide et libanotide et zmyrmo ¹⁰⁸³ (61. 62)

Summa: res et historiae et observationes ¹⁰⁸⁴ MCXLIIII

EX AVCTORIBVS

Maccio ¹⁰⁸⁵ Plauto. M. Varrone. D. Silano ¹⁰⁸⁶ . Catone censorio. Hygino. Vergilio. Muciano. Celso. Columella. Calpurnio Basso. Mamilio Sura. Sabim'o Tirone. Licinio Macro ¹⁰⁸⁷ . Q. Birrio . ¹⁰⁸⁸ Vibio ¹⁰⁸⁹ Rufino ¹⁰⁹⁰ . Caesennio qui κηπουρικὰ scripsit. Castritio item. Firmo ¹⁰⁹¹ item. Potito ¹⁰⁹² item.

EXTEKNIS

Herodoto. Theophrasto. Democrito. Aristomacho. Menandro qui βιόχρηστα ¹⁰⁹³ scripsit, Anaxilao.

medicinae ex iis quae in hortis seruntur.

cucumere ¹⁰⁹⁴ silvestri XXVI ¹⁰⁹⁵ 2

elaterio XXVII ¹⁰⁹⁶ 3

anguino cucumere sive erratico V 4

cucumere ¹⁰⁹⁷ sativo VIIII 5

pepone XI 6

cucurbita silv estri ¹⁰⁹⁸ sompho I 7

colocynthide XIII ¹⁰⁹⁹ 8

rapis VIIII 9

rapo silvestri I 10

napis sive bunio sive buni ade V 11

raphano ¹¹⁰⁰ sativo XLIII ¹¹⁰¹ 13

armoracia ¹¹⁰² I 12

pastinaca ¹¹⁰³

hibisco sive plistolochia ¹¹⁰⁴ sive

moloche agria XI 14

staphylino sive pastinaca erratica XXII ¹¹⁰⁵ 15

gingidio ¹¹⁰⁶ I ¹¹⁰⁷ 16

sisere XI 17

sile XII 18

inula XI ¹¹⁰⁸ 19

caepa ¹¹⁰⁹ XXVII 20

porro sectivo XXXII 21

porro capitato XXXVIIII 22

alio LXI 23

lactuca XLII ¹¹¹⁰

caprina IIII 24

caesapo I

isati ¹¹¹¹ I ¹¹¹²

lactuca silvatica VII 25

hieracia XVII 26

beta XXIIII 27

limonio sive neuroide IIII ¹¹¹³ 28

intubo quae ambubaia ¹¹¹⁴ IIII ¹¹¹⁵ 29

cichorio sive chresto sive pancratio ¹¹¹⁶ XII 30

hedypnoide IIII 31

seris ¹¹¹⁷ gener ibus ¹¹¹⁸ II ¹¹¹⁹ medicinae VII 32

brassica LXXXVII ¹¹²⁰ 33

cyma 35

brassica silvestri XXVII ¹¹²¹ 36

lapsana I 37

marina brassica I 38

scilla XXIIII ¹¹²² 39

bulbis XXX ¹¹²³ 40

bulbine ¹¹²⁴ I. bulbo vomitorio 41

asparago sativo ¹¹²⁵ XVII ¹¹²⁶ 42

corruda sive ormino sive Libyco XXIIII 43

apio XVII 44

apiastro sive melissophyllo 45

olusatro sive hipposelino XI oreoselino ¹¹²⁷ II. heteoselmo ¹¹²⁸ I 46

petroselino I. buselino I 47

ocimo XXVIII ¹¹²⁹ 48

eruca XII ¹¹³⁰ 49

nasturcio ¹¹³¹ XLII 50

ruta LXXXIIII 51

mentastro XX 52

menta XLI 53

puleio ¹¹³² XXV 54

puleio silvestri XVIIII ¹¹³³ 55

nepeta VIIII 56

cumino XVI ¹¹³⁴

cumino silvestri XXVI ¹¹³⁵ 57

ami ¹¹³⁶ X 58

cappari XVIII ¹¹³⁷ 59

ligustico sive panace III ¹¹³⁸ 60

cunila bubula V 61

cunila gallinacea sive origano V 62

cunilagine VIII ¹¹³⁹ 63

cunila molli II ¹¹⁴⁰

libanotide II 64

cunila sativa III ¹¹⁴¹

cunila montana VII 65

piperitide sive siliquastro V 66

origano oniti sive prasio VI ¹¹⁴² 67

tragorigano VIIII 68

origano ¹¹⁴³ Heraclio, gener um III, medicinae XXX ¹¹⁴⁴ 69

lepidio III ¹¹⁴⁵ 70

git sive melanthio XXIII ¹¹⁴⁶ 71

aneso sive ¹¹⁴⁷ aniceto LXI ¹¹⁴⁸ (72. 73)

aneto ¹¹⁴⁹ VIIII 74

sacopenio ¹¹⁵⁰ sive sagapeno XIII ¹¹⁵¹ 75

papavere albo II ¹¹⁵²

papavere nigro VIII

de sopore. de opio. contra potiones quas ἀνωδύνους et ληξιπυρέτους et πεπτικὰς ¹¹⁵³ et κοιλιακὰς vocant

papavere ¹¹⁵⁴ silvestri II. Meconio ¹¹⁵⁵ 76

papavere rhoea ¹¹⁵⁶ II 77

papavere ¹¹⁵⁷ ceratiti ¹¹⁵⁸ sive glaucio ¹¹⁵⁹ sive paralio ¹¹⁶⁰ V ¹¹⁶¹ 78

papavere ¹¹⁶² Heraclio ¹¹⁶³ sive aphrod e ¹¹⁶⁴ II. ¹¹⁶⁵ διὰ κωδυῶν ¹¹⁶⁶ 79

papaver e ¹¹⁶⁷ tithymalo ¹¹⁶⁸ sive paralio ¹¹⁶⁹ III

quo ¹¹⁷⁰ modo sucus herbarum colligendus 80

porcilaca ¹¹⁷¹ XLV. pepli XLV ¹¹⁷² 81

coriandro ¹¹⁷³ XXI 82

atriplice ¹¹⁷⁴ XIIII ¹¹⁷⁵ 83

malva malope XLVI ¹¹⁷⁶

malva malache I

malva althaea sive plistoloc hia ¹¹⁷⁷ XVIIII ¹¹⁷⁸ 84

lapatho silvestri sive oxalide ¹¹⁷⁹ sive lapatho canterino ¹¹⁸⁰ sive rumice I ¹¹⁸¹ oxylapatho ¹¹⁸² VII ¹¹⁸³ hydrolapatho II ¹¹⁸⁴

hippolapatho VI ¹¹⁸⁵ 85

lapatho sativo XXI ¹¹⁸⁶

bulapatho I 86

sinapi, gener um ¹¹⁸⁷ III, ¹¹⁸⁸ medicinae XLVIII ¹¹⁸⁹ 87

adarca XLVIII ¹¹⁹⁰ 88

marrubio sive prasio sive linostropho sive philopaede sive philochare XXVIIII 89

serpyllo XVIII ¹¹⁹¹ 90

sisymbrio sive Thymbraeo XIII ¹¹⁹² 91

lini semine XXVII ¹¹⁹³ 92

blito VI ¹¹⁹⁴ 93

meo Athamantico ¹¹⁹⁵ sive Athamanico ¹¹⁹⁶ VII ¹¹⁹⁷ 94

feniculo XXIII ¹¹⁹⁸ 95

hippomarat ho ¹¹⁹⁹ sive myrsineo ¹²⁰⁰ V ¹²⁰¹ 96

cannabi VII ¹²⁰² 97

ferula VIII ¹²⁰³ 98

carduo sive scolymo VI 99

theriacae conpositio 100

Summa: medicinae ¹²⁰⁴ et historiae et observationes MDCVI ¹²⁰⁵

EX AUCTORIBVS

Catone censorio. M. Varrone. Pompeio Lenaeo. C. Valgio. Hygino. Sextio Nigro qui Graece scripsit. lulio Basso qui item. Celso. Antonio Castore.

EXTERNIS

Democfito. Theoptirasto. Orpheo. Menandro qui βιόχρηστα scripsit. Pythagora. Nicandro ¹²⁰⁶ .

MEDICIS Hippocrate ¹²⁰⁷ . Chrysippo. Diocle. Oph Ione ¹²⁰⁸ . Heraclide. Hicesio. Dionysio. Appllodoro Citiense. Apollogo doro Tarentino. Praxagora. Plistonico. Medio. Dieuche. Gleophanto. Philistione. Asclepiade. Crateua. Petronio Diodoto. lolla. Erasistato. Diagora. Andrea. Mneside.Epicharmo. Damione. Dalione. Sosimene. Tlepolemo. Metrodoro. Solone. Lyco. Olympiade Thebana. Philinio. Petricho ¹²⁰⁹ . Miccione ¹²¹⁰ . Glaucia ¹²¹¹ . Xenocrate.

naturae florum et coronamentorum.

de strophiolis. serta 2

qui invenerint miscere flores. quando primum corollae appellatae et quare 3

quis primu s ¹²¹² coronas ¹²¹³ foliis argenteis et aureis dederit quare corollaria dicta, de lemniscis. quis primus ¹²¹⁴ caelaverit eos 4

quantus honor coronarum apud antiques fuerit 5

severitas antiquorum in coronis 6

quem floribus ¹²¹⁵ honoraverit ¹²¹⁶ populus Romanus 7

pactiles coronae

de sutilibus coronis

de nardinis. de Sericis ¹²¹⁷ 8

Cleopatrae reginae factum in coronis ¹²¹⁸ 9

de rosa ¹²¹⁹ . gen. eius XII 10 .

med. XXXII ¹²²⁰ 73

lili gen. III (n). med. XXI ¹²²¹ 74

lacrima s ua nascens ¹²²² 11

narcissi gen. III 12 . med. ¹²²³ XVI 75

quorum semen tinguatur, ut infecta nascantur 13

quem ad modum quaeque nascantur, serantur, colantur sub singulis generibus (14-37)

violae colores III 14 . med. XVII ¹²²⁴ 76

luteae gen. V ¹²²⁵ 14 med. X 76

caltha ¹²²⁶ . regius flos 15

baccar ¹²²⁷ 16 . med. XVII 77

combretum ¹²²⁸ 16 med. I 77 crocum 17 . med. XX 81 ubi optimi flores. qui flores Troianis temporibus in usu ¹²²⁹ 17

de natura odorum 18

iris 19 . med. XLI 83

saliunca 20 med. II ¹²³⁰ 83

polium sive teuthrion ¹²³¹ 21 med. XVIII ¹²³² 84

qui ¹²³³ flos alium colorem mane habeat, alium meridie, alium sole occidente 21

vestium aemulatio cum floribus 22

amarantus 23

cyanus 24 . med. II 84

holochrysos 24 med. III 85

petilium ¹²³⁴ . bellio 25

chrysocome sive chrysitis 26 . med. VI 85 .

qui frutices flore coronent 27

qui folio 28 .

melot hrum. spiraea. origanum ¹²³⁵ . cneorum sive casia; gen. II. melissophyllum sive melit taena ¹²³⁶ 29 . med. XXI ¹²³⁷ 86

melilotos quae sertula Campana ¹²³⁸ (29. 37). med. XIII ¹²³⁹ 87 trifoli gen. III 30 . med. ¹²⁴⁰ IIII 88 . myophonum 30

thymi genera II ¹²⁴¹ 31 . med. XXXIII ¹²⁴² 89 . flore nascentia, non semine 31

conyza ¹²⁴³ 32

lovis flos. hemerocalies 33 . med. IIII 90

Helenium 33 med. V ¹²⁴⁴ 91

phlox, quae ramis et folio ¹²⁴⁵ odorata 33

habrotonum ¹²⁴⁶ 34 . med. XXII 92 . Adonium. genera II ipsa ¹²⁴⁷ se propaganda 34

leucanthemum 34 med. I 93

amarac um ¹²⁴⁸ sive sampsuchum ¹²⁴⁹ 35 . med. X I ¹²⁵⁰ 93

nyctegreton sive chenamyche ¹²⁵¹ sive nyctalops 36

quo ordine temporum flores nascantur (38. 39)

anemone coronaria sive phrenion ¹²⁵² 38 med. X 94

oenanthe herba 38 med. VI ¹²⁵³ 95 . melaniam ¹²⁵⁴ . Heliochrysos ¹²⁵⁵ 38 med. XI 96

lychnis ¹²⁵⁶ 39 . med. VII 98

gladiolus. hyacinthus 38

med. VIII 97

tiphyon ¹²⁵⁷ . pothi gen. II. orsinae ¹²⁵⁸ gen. II 39

vicapervica ¹²⁵⁹ sive chamaedaphne 39 med. IIII 99

quae semper vireat herba 39

quam longa cuique vita florum ¹²⁶⁰ 40

quae propter apes serenda inter flores. cerintha 41

de pabulo apium ¹²⁶¹ . de morbis earum et remediis (42. 43)

de venenato melle et remediis ems 44

de melle insano 45

de melle quod muscae non attingunt 46

de alvariis ¹²⁶² . de alvis ¹²⁶³ et cura earum ¹²⁶⁴ 47

si famem apes sentiant 48

de cera facienda

quae optima eius genera de cera Punica 49

sponte nascentium herbarum in quibuscumque ¹²⁶⁵ gentibus usus; naturae, miracula (50-108)

fraga. tamnum. ruscum 50 med. IIII 100

batis ¹²⁶⁶ gen. II 50 med. II 101

pastinaca pratensis. Lupus salictarius 50

colocasia 51 . med. II ¹²⁶⁷ 102

anthalium ¹²⁶⁸ 52

ant hyllium ¹²⁶⁹ sive an thyllum ¹²⁷⁰ 52 med. VI ¹²⁷¹ 103

oetum. quae radices nihil supra terrain gignant ¹²⁷² : ar achidne ¹²⁷³ , aracos ¹²⁷⁴ 52

candryala ¹²⁷⁵ . hypochoeris ¹²⁷⁶ . caucalis. enthryscum ¹²⁷⁷ . scandix, eadem ¹²⁷⁸ tragopogon ¹²⁷⁹ . parthenium sive leucanthes sive ama racum ¹²⁸⁰ sive per dicium ¹²⁸¹ sive muralis ¹²⁸² 52 med. VIII 104

trychnum sive strychnum sive halicacabum ¹²⁸³ sive cal lias ¹²⁸⁴ sive dorycnion sive manicon ^{1285 1286} sive perit ton ¹²⁸⁷ sive neuras sive morio sive moly ¹²⁸⁸ 52 med. III ¹²⁸⁹ 105

corchorus 52 ined. VI ¹²⁹⁰ 106

aphace. ac hynops ¹²⁹¹ . epipetron ¹²⁹² . quae numquam floreat ¹²⁹³ , quae semper 52

cneci ¹²⁹⁴ gen. III ¹²⁹⁵ 53 . med. III ¹²⁹⁶ 107

aculeati generis herbae (54-58)

erynge. glycyrriza 54

tribulus (54. 58)

anonis ¹²⁹⁷ 58

pheos sive stoebe. hippophaes 54

urticae gen. IIII. ¹²⁹⁸ lamium. scorpio 55

acorna ¹²⁹⁹ .leucacanthos. chalceos ¹³⁰⁰ . cnecos. polyacanthos. Onopy xos. ¹³⁰¹ helxine ¹³⁰² . scolymos. chamaeleon. tetralix ¹³⁰³ . atractylis ¹³⁰⁴ sive phonos ¹³⁰⁵ .acanthice mastiche 56

cactos ¹³⁰⁶ . [tenica ¹³⁰⁷ , pappum ¹³⁰⁸ , ascalia] 57

herbarum genera per caules: coronopus. anchusa. anthemis. phyllanthes ¹³⁰⁹ .

crepis. lotos 59

differentiae herbarum per folia:

quibus folia non cadant.

quae particulatim floreant 60

heliotropium, adiantum? herbae quarum medicinae sequenti libro (29. 39) dicentur 60

spicatarum genera:

stan yo ps ¹³¹⁰ . alopecuros. steleph uros ¹³¹¹ sive ortyx sive plantago. thryallis ¹³¹² 61

perdicium. ornithogale 62

post annum nascentes a summo florentes, item ab imo 63

lappa herba quae intra se parit. Opuntia e folio radicem faciens 64

iasine ¹³¹³ . chondrylla ¹³¹⁴ . pi cris ¹³¹⁵ . quae toto anno floreant ¹³¹⁶ 65 quibus flos ¹³¹⁷ ante quam caules exeant, quibus caulis ante quam flos. quae ter ¹³¹⁸ floreat ¹³¹⁹ 66 cypiros 67 med. VIII 69 . thesium 67 .

asphodelus sive hastula ¹³²⁰ regia.

anthericus sive albucum ¹³²¹ 68

iunci gen. VI. med. IIII 69

cyperus. med. XIIII ¹³²²

cyperis ¹³²³

cypira ¹³²⁴ 70

hol osch oenos ¹³²⁵ 71

med. ex iunco odorato sive teuchite ¹³²⁶ X ¹³²⁷ 72

med. ex asaro VIII ¹³²⁸ 78

med. ex Gallico nardo VIII ¹³²⁹ 79

med. ex herba quam phun ¹³³⁰ vocant IIII 80

[Syrium] ¹³³¹ croeomagma, med. II ¹³³² 82

pesoluta ¹³³³ . med. I 108

Graecorum nominum in ponderibus et mensuris interpretatio 109

Summa: medicinae et historiae et observationes DCCXXX

EX AVCTOEIBVS

Catone censorio. M. Varrone. Masurio. Antiate. Caepione ¹³³⁴ . Vestino ¹³³⁵ . Vibio ¹³³⁶ Rufino ¹³³⁷ . Hygino. Pomponio Mela. Pompeio Lenaeo. Cornelio Celso. Calpurnio Basso. C.Va lgio ¹³³⁸ . Licinio Macro. Sextio Nigro qui Graece scripsit. lulio Basso qui item. Antonio Castore.

EXTERNIS

Theophrasto. Democrito. Orpheo. Pythagora. Magone. Menandro qui βιόχρηστα ¹³³⁹ scripsit. Nicandro. Homero. Hesiodo. Musaeo. Sophocle. Anaxilao.

MEDICIS Mnesitheo ¹³⁴⁰ qui de coronis. Callimacho qui item. Phania physico. Timari sto ¹³⁴¹ . Simo ¹³⁴² . Hippocrate. Chrysippo. Diocle. Ophione ¹³⁴³ . Heraelide. Hicesio. Dionysio. Apollodoro Gitiense. Apollodoro Tarentino. Praxagora. Plistonieo. Medio. Dieuche. Cleophanto. Philistione. Asclepiade. Crateua. Petronio Diodoto. lolla. Erasistrato. Diagora. Andrea. Mneside. Epicharmo. Damione. Dalione. Sosimene. Tlepolemo. Metrodoro. Solone. Lyco. Olympiade Thebana. Philino. Petricho. Miccione ¹³⁴⁴ . Glaucia. Xenocrate ¹³⁴⁵ .

auctoritas herbarum(1-7)

gentes herbis formae gratia uti 2

herbis infici vestes; item pigment o ¹³⁴⁷ Gall icae cortina e ¹³⁴⁸ . de sag mnibus ¹³⁴⁹ . de verbenis et clarigatione 3

de corona graminea. de raritate eius 4

qui soli corona ea donati ¹³⁵⁰ 5

qui solus centurio 6

medicinae ex reliquis coronamentis:

erynge ¹³⁵¹ sive eryngio qu ae ¹³⁵² centum capita XXX ¹³⁵³ (8. 9)

acano ¹³⁵⁴ I ¹³⁵⁵ 10

glycyrriza sive adipso ¹³⁵⁶ XV

stomatice I 11

tribuli gen. II med. XII 12

stoebe sive pheos ¹³⁵⁷ 13

hippop haes ¹³⁵⁸ . gen. II. med. II 14

urtica LXI 15

lamio ¹³⁵⁹ VII 16

scorpionis gen., II med. I 17

leucacantha ¹³⁶⁰ quae phy llos ¹³⁶¹ sive ischas ¹³⁶² sivepolygonatos IIII 18

helxine ¹³⁶³ XII 19

perdicio sive Parthenio sive ¹³⁶⁴ siderite quae urceolaris sive astercum ¹³⁶⁵ XI 20

chamaeleone ¹³⁶⁶ sive ixia ¹³⁶⁷ sive ulophyto sive cynozolo ¹³⁶⁸ , gen. II, med. XII. mastiche ¹³⁶⁹ 21

coronopode ¹³⁷⁰ 22

anchusa XIIII 23

pseudoanchusa qu ae ¹³⁷¹ echis sive doris III 24

onochilo sive archebio sive onocheli ¹³⁷² sive rhexia sive enchrysa X ¹³⁷³

cuius ¹³⁷⁴ radices colorem mutent 25 25

anthemide sive leucanthemide sive leucanthemo sive chamaemelo sive melanthio, gen. III, ¹³⁷⁵ med. XI 26

loto herba III ¹³⁷⁶ 27

lotometra II ¹³⁷⁷ 28

beliotropio sive helioscopio sive verrucaria XII ¹³⁷⁸

heliotropio sive tricocco sive scorpiuro XIIII 29

adianto sive callitricho sive trichomane sive polytricho sive saxifraga, gen. II; med. XXVIII ¹³⁷⁹

frutex sine radice ¹³⁸⁰ (so)

picride I. thesio ¹³⁸¹ I 31

asphodelo LI 32

halimo ¹³⁸² XIIII 33

acantho sive paederote sive melamphyllo V 34

bupleuro V 35

bupresti I 36

elaphobosco ¹³⁸³ VIIII 37

scandice VIII ¹³⁸⁴

enthrysco ¹³⁸⁵ II 38

iasine ¹³⁸⁶ IIII 39

caucalide XII ¹³⁸⁷ 40

sio XI ¹³⁸⁸ 41

sillybo ¹³⁸⁹ 42

scolymo ¹³⁹⁰ sive limonio V 43

sonco ¹³⁹¹ , gen. II, med. XV 44

condrio ¹³⁹² sive condrille VI ¹³⁹³ 45

de boletis, proprietas eorum in nascendo 46

de fungis. notae venenatorum. med. ex Iis ¹³⁹⁴ VIIII 47

silphio VII 48

laseri XXXVIIII ¹³⁹⁵ 49

propoli ¹³⁹⁶ V. mellis XVI ¹³⁹⁷ 50

aquae mulsae XVIII ¹³⁹⁸ (51. 52)

quare ¹³⁹⁹ genere ciboruin mores quoque mutentur 52

mulso VI 53

melitite ¹⁴⁰⁰ III ¹⁴⁰¹ 54

cera VIII ¹⁴⁰² 55

contra conpositiones medicorum 56

medicinae ex frugibus (57-76)

siligine I. tritico II. ¹⁴⁰³ palea ¹⁴⁰⁴ II.

farre I. furfuribus ¹⁴⁰⁵ I. arinca. athera ¹⁴⁰⁶ II 57

farina per genera, medicinae XXXVIIII ¹⁴⁰⁷ 58

polenta VIII 59

polline V. pulte I. Farina chartaria I 60

alica VI ¹⁴⁰⁸ 61

milio VI 62

panico IIII 63

sesima ¹⁴⁰⁹ VII. sesamoide ¹⁴¹⁰ III.

Anticyrico ¹⁴¹¹ IIII ¹⁴¹² 64

hordeo VIIII. hordeo murino quam Graeci Phoeniceam ¹⁴¹³ I ¹⁴¹⁴ 65

ptisana ¹⁴¹⁵ IIII 66

amylo VIII. avena I 67

pane XXI 68

faba XIIII ¹⁴¹⁶ 69

lente XX XII ¹⁴¹⁷

φάκῳ ¹⁴¹⁸ ἐπὶ τελμάτων ¹⁴¹⁹ II ¹⁴²⁰ 70

elelisphaco ¹⁴²¹ sive sphaco ¹⁴²² quae salvia XIII ¹⁴²³ 71

cicere et cicercula XX VI ¹⁴²⁴ 72

ervo XX 73

lupino XXXV 74

irione ¹⁴²⁵ sive erysimo quod Galli velam XV 75

20 hormino ¹⁴²⁶ VI 76

lolio V 77

miliaria herba I 78

bromo I 79

oroba nche ¹⁴²⁷ sive cynomorio I 80

contra leguminum ¹⁴²⁸ bestiolas ¹⁴²⁹ I 81

de zytho ¹⁴³⁰ I ¹⁴³¹ . spuma ¹⁴³² 82

Summa: medicinae et historiae et observationes DCCCCVI

EX AVCTORIBVS

iisdem quibus priore libro et praeter eos Chrysermo. Eratosthene. Alcaeo.

medicinae ex arboribus cultis:

vitibus XX ¹⁴³³ 2

foliis et pampinis vitium ¹⁴³⁴ XII ¹⁴³⁵ 3

omphacio vitium XIIII 4

oenanthe XXI 5

uvis recentibus 6

uvarum servatarumgeneribus med. XI 7

sarmentis uvarum I 8

nucleis acinorum VI 9

vinaceis III ¹⁴³⁶ 10

uva theriace IIII 11

uva passa sive astaphide ¹⁴³⁷ XVII ¹⁴³⁸ 12

astaphide agria ¹⁴³⁹ sive staphide ¹⁴⁴⁰ sive pituitaria XII ¹⁴⁴¹ 13

labrusca ¹⁴⁴² sive uva taminia quae ¹⁴⁴³ et ampelos ¹⁴⁴⁴ agria XII ¹⁴⁴⁵ 14

salicastro ¹⁴⁴⁶ XII ¹⁴⁴⁷ 15

vite alba sive ¹⁴⁴⁸ ampelo leuce sive staphyle sive melot hro sive psilot hro ¹⁴⁴⁹ sive archezosti sive cedros ti ¹⁴⁵⁰ sive mado XXXI ¹⁴⁵¹ 16