PAMPHILUS
Nemini ego plura acerba credo esse ex amore homini unquam oblata
Quam mihi. Heu me infelicem, hancine ego vitam parsi perdere?
Hacine causa ego cram tantopere cupidus redeundi domum,
Cui quanto fuerat praestabilius ubivis gentium agere aetatem
Quam huc redire, atque haec ita esse miserum me resciscere.
285
Nam nos omnes, quibus est alicunde aliquis obiectus labos,
Omne quod est interea tempus prius quam id rescitum est lucro est.
PARMENO
At sic citius qui te expedias his aerumnis reperies.
Si non redisses, hae irae factae essent multo ampliores;
Sed nunc adventum tuum ambas, Pamphile, scio reverituras.
290
Rem cognosces; iram expedies; rursum in gratiam restitues.
Levia sunt haec quae tu pergravia esse in animum induxti tuum.
PAMPHILUS
Quid consolare me? an quisquam usquam gentium est aeque miser?
Prius quam hanc uxorem duxi habebam alibi animum amori deditum:
Iam in hac re, ut taceam, cuivis facile scitu est quam fuerim miser:
295
Tamen nunquam ausus sum recusare eam quam mihi obtrudit pater.
Vix me illinc abstraxi, atque impeditum in ea expedivi animum meum,
Vixque huc contuleram; hem, nova res orta est porro ab hac quae me abstrahat.
Tum matrem ex ea re me aut uxorem in culpa inventurum arbitror;
Quod ita quum esse invenero, quid restat nisi porro ut fiam miser?
300
Nam matris ferre iniurias me, Parmeno, pietas iubet.
Tum uxori obnoxius sum; ita olim suo me ingenio pertulit;
Tot meas iniurias quae nunquam in ullo patefecit loco.
Sed magnum nescio quid necesse est evenisse, Parmeno,
Unde ira inter eas intercessit quae tam permansit diu.
305
PARMENO
Haud quidem hercle parvum, si vis vero veram rationem exsequi.
Non maximas quae maximae sunt interdum irae iniurias
Faciunt; nam saepe est quibus in rebus alius ne iratus quidem est,
Quum de eadem causa est iracundus factus inimicissimus.
Pueri inter sese quam pro levibus noxiis iras gerunt!
310
Quapropter? quia enim qui eos gubernat animus infirmum gerunt.
Itidem illae mulieres sunt ferme ut pueri levi sententia.
Fortasse unum aliquod verbum inter eas iram hanc concivisse.
PAMPHILUS
Abi, Parmeno, intro ac me venisse nuntia.
PARMENO
Hem, quid hoc est?
PAMPHILUS
Tace.
Trepidari sentio et cursari rursum prorsum.
315
PARMENO
Agedum ad fores
Accede propius. Hem, sensistin?
PAMPHILUS
Noli fabularier.
Pro Iupiter! clamorem audivi.
PARMENO
Tute loqueris, me vetas.
MYRRHINA
Tace obsecro mea gnata.
PAMPHILUS
Matris vox visa est Philumenae.
Nullus sum.
PARMENO
Quidum?
PAMPHILUS
Perii!
PARMENO
Quamobrem?
PAMPHILUS
Nescio quod magnum malum
Profecto, Parmeno, me celas.
320
PARMENO
Uxorem Philumenam
Pavitare nescio quid dixerunt: id si forte est nescio.
PAMPHILUS
Interii. Cur mihi id non dixti?
PARMENO
Quia non poteram una omnia.
PAMPHILUS
Quid morbi est?
PARMENO
Nescio.
PAMPHILUS
Quid? nemon medicum adduxit?
PARMENO
Nescio.
PAMPHILUS
Cesso hinc ire intro, ut hoc quam primum quicquid est certum sciam?
Quonam modo, Philumena mea, nunc te offendam affectam?
325
Nam si periclum ullum in te inest, perisse me una haud dubium est.
PARMENO
Non usus facto est mihi nunc hunc intro sequi:
Nam invisos omnes nos esse illis sentio.
Heri nemo voluit Sostratam intro admittere.
Si forte morbus amplior factus siet,
330
Quod sane nolim, maxime heri causa mei,
Servum ilico introisse dicent Sostratae;
Aliquid tulisse comminiscentur mali
Capiti atque aetati illorum, morbus qui auctus siet.
Hera in crimen veniet, ego vero in magnum malum.
335
Hecyra. Publius Terentius Afer (Terence). ed. Edward St. John Parry. London. 1857.
Sponsored by Perseus Project, Tufts University.
Funding provided by NSF, NEH: Digital Libraries Initiative, Phase 2.