PARMENO
Senex si quaeret me, modo isse dicito
Ad portum, percontatum adventum Pamphili.
Audin quid dicam Scirte? si quaeret me, uti
Tum dicas: si non quaeret, nullus dixeris;
Alias ut uti possim causa hac integra.
80
Sed videone ego Philotium? unde haec advenit?
Philotis salve multum.
PHILOTIS
O salve Parmeno.
SYRA
Salve mecastor Parmeno.
PARMENO
Et tu edepol Syra.
Dic mihi, Philotis, ubi te oblectasti tam diu?
PHILOTIS
Minime equidem me oblectavi, quae cum milite
85
Corinthum hinc simul profecta inhumanissimo:
Biennium ibi perpetuum misera illum tuli.
PARMENO
Edepol te desiderium Athenarum arbitror,
Philotium, cepisse saepe, et te tuum
Consilium contemsisse.
90
PHILOTIS
Non dici potest
Quam cupida eram huc redeundi, abeundi a milite,
Vosque hic videndi, antiqua ut consuetudine
Agitarem libere inter vos convivium;
Nam illi haud licebat nisi praefinito loqui
Quae illi placerent.
95
PARMENO
Haud opinor commode
Finem statuisse orationi militem.
PHILOTIS
Sed quid hoc negoti est modo quae narravit mihi
Hic intus Bacchis? quod ego nunquam credidi
Fore ut hac ille viva posset animum inducere
Uxorem habere.
100
PARMENO
Iabere autem?
PHILOTIS
Eho tu, an non habet?
PARMENO
Habet: sed firmae lae vereor ut sint nuptiae.
PHILOTIS
Ita Di Deaeque faxint, si in rem est Bacchidis.
Sed qui istuc credam ita esse? die mihi, Parmeno.
PARMENO
Non est opus prolato: hoc percontarier
Desiste.
105
PHILOTIS
Nempe ea causa, ut ne id fiat palam.
Ita me Di amabunt, haud propterea te rogo
Ut hoc proferam, sed ut tacita mecum gaudeam.
PARMENO
Nunquam dices tam commode ut tergum meum
Tuam in fidem committam.
PHILOTIS
Ah noli, Parmeno;
Quasi tu non multo malis narrare hoc mihi
110
Quam ego quae percontor scire.
PARMENO
Vera haec praedicat;
Et illud mihi vitium est maximum. Si mihi fidem
Das te tacituram, dicam.
PHILOTIS
Ad ingenium redis.
Fidem do: loquere.
PARMENO
Ausculta.
PHILOTIS
Istic sum.
PARMENO
Hanc Bacchidem
Amabat ut quum maxime tum Pamphilus
115
Quum pater uxorem ut ducat orare occipit:
Et haec communia omnium quae sunt patrum,
Sese senem esse, dicere, illum autem unicum;
Praesidium velle se senectuti suae.
Ille primo se negare: sed postquam acrius
120
Pater instat, fecit animi ut incertus foret
Pudorine anne amori obsequeretur magis.
Tundendo atque odio denique effecit senex:
Despondit ei gnatam huius vicini proximi.
Usque illud visum est Pamphilo neutiquam grave,
125
Donec iam in ipsis nuptiis, postquam vicet
Paratas, nec moram ullam quin ducat dari,
Ibi demum ita aegre tulit ut ipsam Bacchidem,
Si adesset, credo ibi eius commiseresceret.
Ubicumque datum erat spatium solitudinis,
130
Ut colloqui mecum una posset;
Parmeno,
Perii: quid ego egi? in quod me conieci malum?
Non potero hoc ferre, Parmeno: peril miser.
PHILOTIS
At te Di Deaeque perduint cum isto odio Lache.
PARMENO
Ut ad pauca redeam, uxorem deducit domum.
135
Nocte illa prima virginem non attigit;
Quae consecuta est nox eam, nihilo magis.
PHILOTIS
Quid ais? cum virgine una adolescens cubuerit
Plus potus, illa se abstinere ut potuerit?
Non verisimile dicis; nec verum arbitror.
140
PARMENO
Credo ita videri tibi; nan nemo ad te venit
Nisi cupiens tui: ille invitus illam duxerat.
PHILOTIS
Quid deinde fit?
PARMENO
Diebus sale pauculis
Post Pamphilus me solum seducit foras;
Narratque ut virgo ab se integra etiam tum siet;
145
Seque ante quam eam uxorem duxisset domum
Sperasse eas tolerare posse nuptias:
Sed quam decrerim me non posse diutius
Habere, cam ludibrio haberi, Parmeno,
Quin integram itidem reddam ut accepi ab suis,
150
Neque honestum mihi, neque utile ipsi virgini est.
PHILOTIS
Pium ac pudicum ingenium narras Pamphili.
PARMENO
Hoc ego proferre incommodum mihi esse arbitror;
Reddi patri autem cui tu nihil dicas viti,
Superbum est. Sed illam spero ubi hoc cognoverit,
155
Non posse se mecum esse, abituram denique.
PHILOTIS
Quid interea? ibatne ad Bacchidem?
PARMENO
Quotidie.
Sed, ut fit, postquam hunc alienum ab sese videt,
Maligna multo et magis procax facta ilico est.
PHILOTIS
Non edepol mirum.
160
PARMENO
Atqui ea res multo maxime
Disiunxit illium ab illa, postquam et ipse se,
Et illam, et hanc quae donli erat, cognovit satis,
Ad exemplum amrbarum mores earum existimans.
Haec, ita uti liberali esse ingenio decet,
Pudens, modesta; incommoda atque iniurias
165
Viri omnes ferre, et tegere contunielias.
Hic animus partim uxoris misericordia
Devinctus, partim victus huius iniuriis,
Paulatim elapsus est Bacchidi, atque huc transtulit
Amorem, postquami par ingenium nactus est.
170
Interea in Imbro moritur cognatus senex
Horunce: ea ad hos redibat lege hereditas.
Eo amantem invitum Pamphilum extrudit pater.
Relinquit cum matre hic uxorem; nam senex
Rus abdidit se; huc raro in urbem commeat.
175
PHILOTIS
Quid adhuc habent infirmitatis nuptiae?
PARMENO
Nunc audies. Primo dies complusculos
Bene conveniebat sane inter eas. Interim
Miris modis odisse coepit Sostratam:
Neque lites ullae inter eas, postulatio
180
Nunquam.
PHILOTIS
Quid igitur?
PARMENO
Si quando ad eam accesserat
Confabulatum, fugere e conspectu ilico;
Videre nolle: denique, ubi non quit pati,
Simulat se a matre arcessi ad rem divinam: abit.
Ubi illic est dies conplures, arcessi iubet:
185
Dixere causam tunc nescio quam: iterum iubet:
Nemo remisit. Postquam arcessunt saepius,
Aegram esse simulant mulierem. Nostra ilico
It visere ad eam: admisit nemo. Hoc ubi senex
Rescivit, heri ea causa rure huc advenit:
190
Patren continuo convenit Philumenae.
Quid egerint inter se nondum etiam scio;
Nisi sane curae est quorsum eventurum hoc siet.
Habes omnem rem: pergam quo coepi hoc iter.
PHILOTIS
Et quidem ego: nam constitui cum quodam hospite
195
Me esse illum conventuram.
PARMENO
Di vertant bene
Quod agas.
PHILOTIS
Vale.
PARMENO
Et tu bene vale, Philotium.
Hecyra. Publius Terentius Afer (Terence). ed. Edward St. John Parry. London. 1857.
Sponsored by Perseus Project, Tufts University.
Funding provided by NSF, NEH: Digital Libraries Initiative, Phase 2.