SOSTRATA
Nisi me animus fallit, hic profecto est annulus quem ego suspicor
Is quicum exposita est gnata.
615
CHREMES
Quid volt sibi, Syre, haec oratio?
SOSTRATA
Quid est? isne tibi videtur?
NUTRIX
Dixi equidem ubi mihi ostendisti ilico
Eum esse.
SOSTRATA
At ut satis contemplata modo sis, mea nutrix.
NUTRIX
Satis.
SOSTRATA
Abi iam nunc intro, atque illa si iam laverit mihi nuntia:
Hic ego virum interea opperibor.
SYRUS
Te vult: videas, quid velit.
Nescio quid tristis est: non temere est: metuo quid sit.
620
CHREMES
Quid siet?
Nae, ista hercle magno iam conatu magnas nugas dixerit.
SOSTRATA
Ehem mi vir.
CHREMES
Ehem mea uxor.
SOSTRATA
Te ipsum quaero.
CHREMES
Loquere quid velis.
SOSTRATA
Primum hoc te oro ne quid credas me adversum edictum tuum
Facere esse ausam.
CHREMES
Vin me istuc tibi, etsi incredibile est, credere?
Credo.
625
SYRUS
Nescio quid peccati portet haec purgatio.
SOSTRATA
Meministin me esse gravidam, et mihi te maximopere dicere,
Si puellam parerem nolle tolli?
CHREMES
Scio quid feceris:
Sustulisti.
SYRUS
Sic est factum, domina, ergo herus damno auctus est.
SOSTRATA
Minime: sed erat hic Corinthia anus haud impura: ei dedi
Exponendam.
630
CHREMES
O Iupiter, tantamne esse in animo inscitiam!
SOSTRATA
Perii: quid ego feci?
CHREMES
Rogitas?
SOSTRATA
Si peccavi, mi Chreme,
Insciens feci.
CHREMES
Id equidem ego si tu neges, certo scio
Te inscientem atque imprudentem dicere ac facere omnia:
Tot peccata in hac re ostendis: nam iam primum, si meum
Imperium exsequi voluisses, interemtam oportuit;
635
Non simulare mortem verbis, re ipsa spem vitae dare.
At id omitto: misericordia, animus maternus: sino.
Quam bene vero abs te prospectum est! quid voluisti? cogita.
Nempe anui illi prodita abs te filia est planissime,
Per te vel uti quaestum faceret, vel uti veniret palam.
640
Credo id cogitasti:
Quidvis satis est dum vivat modo.
Quid cum illis agas, qui neque ius, neque bonum atque aequum sciunt?
Melius, peius; prosit, obsit; nihil vident, nisi quod libet.
SOSTRATA
Mi Chreme, peccavi, fateor: vincor: nunc hoc te obsecro,
Quanto tuus est animus natu gravior, ignoscentior,
645
Ut meae stultitiae in iustitia tua sit aliquid praesidi.
CHREMES
Scilicet equidem istuc factum ignoscam: verum, Sostrata,
Male docet te mea facilitas multa. Sed istuc, quicquid est,
Qua hoc occeptum est causa loquere.
SOSTRATA
Ut stultae et misere omnes sumus
Religiosae, quum exponendam do illi, de digito annulum
650
Detraho; et eum edico ut una cum puella exponeret;
Si moreretur, ne expers partis esset de nostris bonis.
CHREMES
Istuc recte: conservasti te atque illam.
SOSTRATA
Is hic est annulus.
CHREMES
Unde habes?
SOSTRATA
Quam Bacchis secum adduxit adolescentulam.
SYRUS
Hem!
CHREMES
Quid ea narrat?
655
SOSTRATA
Ea lavatum dum it servandum mihi dedit.
Animum non adverti primum; sed postquam aspexi, ilico
Cognovi: ad te exsilui.
CHREMES
Quid nunc suspicare, aut invenis
De illa?
SOSTRATA
Nescio; nisi ut ex ipsa quaeras unde hunc habuerit,
Si potis est reperiri.
SYRUS
Interii: plus spei video quam volo.
Nostra est, si ita est.
660
CHREMES
Vivitne illa cui tu dederas?
SOSTRATA
Nescio.
CHREMES
Quid renuntiavit olim?
SOSTRATA
Fecisse id quod iusseram.
CHREMES
Nomen mulieris cedo quod sit, ut quaeratur.
SOSTRATA
Philtere.
SYRUS
Ipsa est: mirum ni illa salva est, et ego perii.
CHREMES
Sostrata,
Sequere me intro hac.
SOSTRATA
Ut praeter spem evenit. Quam timui male
Ne nunc animo ita esses duro ut olim in tollenda, Chreme!
665
CHREMES
Non licet hominem esse saepe ita ut volt, si res non sinit.
Nunc ita tempus est mihi ut cupiam filiam; olim nihil minus.
Heautontimorumenos. Publius Terentius Afer (Terence). ed. Edward St. John Parry. London. 1857.
Sponsored by Perseus Project, Tufts University.
Funding provided by NSF, NEH: Digital Libraries Initiative, Phase 2.