Ballio
Forum coquinum qui vocant, stulte vocant,
790
nam non coquinum est, verum furinum est forum.
nam ego si iuratus peiorem hominem quaererem
coquom, non potui, quam hunc quem duco, ducere,
multiloquom gloriosum insulsum inutilem.
quin ob eam rem Orcus recipere ad se hunc noluit,
795
ut esset hic qui mortuis cenam coquat;
nam hic solus illis coquere quod placeat potest.
Cocvs
Si me arbitrabare isto pacto, ut praedicas,
cur conducebas?
Ballio
Inopia: alius non erat.
sed cur sedebas in foro, si eras coquos,
800
tu solus praeter alios?
Cocvs
Ego dicam tibi:
hominum vitio ego sum factus improbior coquos,
non meopte ingenio.
Ballio
Qua istuc ratione?
Cocvs
Eloquar.
quia enim, cum extemplo veniunt conductum coquom,
nemo illum quaerit qui optimus et carissimust:
805
illum conducunt potius qui vilissimust.
hoc ego fui hodie solus obsessor fori.
illi drachmissent miseri: me nemo potest
minoris quisquam nummo ut surgam subigere.
non ego item cenam condio ut alii coqui,
810
qui mihi condita prata in patinis proferunt,
boves quí convivas faciunt herbasque oggerunt,
eas hérbas herbis aliis porro condiunt:
indunt coriandrum, feniculum, alium, atrum holus,
apponunt rumicem, brassicam, betam, blitum,
815
eo láserpici libram pondo diluont,
teritur sinapis scelera, quae illis qui terunt
prius quám triverunt oculi ut extillent facit.
ei homines cenas ubi coquont, cum condiunt,
non condimentis condiunt, sed strigibus,
820
vivis convivis intestina quae exedint.
hoc hic quidem homines tam brevem vitam colunt,
quom hasce herbas huius modi in suom alvom congerunt,
formidulosas dictu, non essu modo.
quas herbas pecudes non edunt, homines edunt.
825
Ballio
Quid tu? divinis condimentis utere,
qui prorogare vitam possis hominibus,
qui ea culpes condimenta?
Cocvs
Audacter dicito;
nam vel ducenos annos poterunt vivere
meas qui éssitabunt escas quas condivero.
830
nam egó cocilendrum quando in patinas indidi
aut cepolendrum aut maccidem aut secaptidem,
eaepse sese
patinae fervefaciunt ilico.
haec ad Neptuni pecudes condimenta sunt:
terrestris pecudes cicimalindro condio,
835
hapalocopide aut cataractria.
Ballio
At te Iuppiter
dique omnes perdant cum condimentis tuis
cumque tuis istis omnibus mendaciis.
Cocvs
Sine sis loqui me.
Ballio
Loquere, atque i in malam crucem.
Cocvs
Vbi omnes patinae fervont, omnis aperio:
840
is odos dimissis manibus in caelum volat.
Ballio
Odos dimissis manibus?
Cocvs
Peccavi insciens.
Ballio
Quidum?
Cocvs
Dimissis pedibus volui dicere.
eum odorem cenat Iuppiter cottidie.
Ballio
Si nusquam is coctum, quidnam cenat Iuppiter?
845
Cocvs
It incenatus cubitum.
Ballio
I in malam crucem.
istacine causa tibi hodie nummum dabo?
Cocvs
Fateór equidem esse me coquom carissumum;
verum pro pretio facio ut opera appareat
mea quo conductus venio.
850
Ballio
Ad furandum quidem.
Cocvs
An tu invenire postulas quemquam coquom
nisi miluinis aut aquilinis ungulis?
Ballio
An tu coquinatum te ire quoquam postulas,
quin ibi constrictis ungulis cenam coquas?
nunc adeo tu, qui meus es, iam edico tibi,
855
ut nostra properes amoliri ómnia,
tum ut huius oculos in oculis habeas tuis:
quoquo hic spectabit, eo tu spectato simul;
si quo hic gradietur, pariter progredimino;
manum sí protollet, pariter proferto manum:
860
suom sí quid sumet, id tu sinito sumere;
si nostrum sumet, tu teneto altrinsecus.
si iste ibit, ito, stabit, astato simul;
si conquiniscet istic, conquiniscito.
item his discipulis privos custodes dabo.
865
Cocvs
Habe módo bonum animum.
Ballio
Quaeso, qui possum, doce,
bonum animum habere qui te ad me adducam domum?
Cocvs
Quia sorbitione faciam ego hodie te mea,
item ut Medea Peliam concoxit senem,
quem medicamento et suis venenis dicitur
870
fecisse rursus ex sene adulescentulum,
item ego te faciam.
Ballio
Eho, an etiam es veneficus?
Cocvs
Immo edepol vero hóminum servator.
Ballio
Ehem,
quanti istuc unum me †coquinare perdoces?
874875
Cocvs
Quid?
Ballio
Vt te servem, ne quid surripias mihi.
Cocvs
Si credis, nummo; si non, ne mina quidem.
sed utrum tu amicis hodie an inimicis tuis
daturu
’
s es cenam?
Ballio
Pol ego amicis scilicet.
Cocvs
Quin tuós inimicos potius quám amicos vocas?
880
nam ego ita convivis cenam conditam dabo
hodie atque ita suavi suavitate condiam:
ut quisque quicque conditum gustaverit,
ipsus sibi faciam ut digitos praerodat suos.
Ballio
Quaeso hercle, prius quam quoiquam convivae dabis,
885
gustato tute prius et discipulis dato,
ut praerodatis vostras furtificas manus.
Cocvs
Fortasse haec tu nunc mihi non credis quae loquor.
Ballio
Molestus ne sis, nimium
iam tinnis; non taces?
em illíc ego habito. íntro abi et cenam coque.
890
propera.
Pver
Quin tu is accubitum, et convivas cedo,
corrumpitur iam cena.—
Ballio
Em, subolem sis vide:
iam hic quoque scelestus est, coqui sublingulo.
profecto quid nunc primum caveam nescio,
ita in aedibus sunt fures, praedo in proxumo est.
895
nam mi hic vicinus apud forum paulo prius,
pater Calidori, ópere edixit maxumo,
ut mihi caverem a Pseudolo servo suo,
ne fídem ei haberem. nam eum circum ire in hunc diem,
ut me, si posset, muliere intervorteret;
900
eum prómisisse firmiter dixit sibi,
sese abducturum a me dolis Phoenicium.
nunc ibo intro atque edicam familiaribus,
profecto ne quis quicquam credat Pseudolo.—
Pseudolus. T. Maccius Plautus. ed. Friedrich Leo. Berlin. 1895.
Sponsored by Perseus Project, Tufts University.
Funding provided by The National Endowment for the Humanities.