Sagaristio
Satin Athenae tibi sunt visae fortunatae atque opiparae?
Virgo
Vrbis speciem vidi, hominum móres perspexi parum.
550
Toxilvs
Numquid in principió cessavit verbum docte dicere?
Dordalvs
Hau potui etiam in primo verbo perspiceré sapientiam.
Sagaristio
Quid id quod vidisti? ut munitum muro tibi visum oppidumst?
Virgo
Si incolae bene sunt morati, pulchre munitum arbitror.
perfidia et pecúlatus ex urbe et avaritia si exulant,
555
quarta invidia, quinta ambitio, sexta óbtrectatio,
septimum periurium,
Toxilvs
Euge.
Virgo
Octava indiligentia,
nona iniuria, decimum, quod pessimum adgressust, scelus:
haec unde aberunt, ea urbs moenita muro sat erit simplici;
ubi ea aderúnt, centumplex murus rebus servandis parumst.
560
Toxilvs
Quid ais tu?
Dordalvs
Quid vis?
Toxilvs
Tu in illis es decem sodalibus:
té in exilium ire hinc oportet.
Dordalvs
Quid iam?
Toxilvs
Quia periurus es.
Dordalvs
Verba quidem haud indocte fecit.
Toxilvs
Ex tuo, inquam, usust: eme hanc.
Dordalvs
Edepol qui cum hanc magis contemplo, magis placet.
Toxilvs
Si hanc emeris,
di immortales, nullus leno te alter érit opulentior.
565
evortes tuo arbitratu hómines fundis, familiis;
cum optimis viris rem habebis, gratiam cupient tuam:
venient ad te comissatum.
Dordalvs
At ego intro mitti votuero.
Toxilvs
At enim illi noctu occentabunt ostium, exurent fores:
proin tu tibi iubeás concludi aédis foribus ferreis,
570
ferreas aedis commutes, limina indas ferrea,
ferream seram atque anellum; ne sis ferro parseris:
ferreas tute tibi impingi iubeas crassas compedis.
Dordalvs
I sis in malum cruciatum.
Toxilvs
I sane tu,
hanc eme atque ausculta mihi.
Dordalvs
Modo uti sciam, quanti indicet.
575
Toxilvs
Vin huc vocem?
Dordalvs
Ego illo accessero.
Toxilvs
Quid agis, hospes?
Sagaristio
Venio, adduco hanc ad te, ut dudum dixeram.
nám heri in portum noctu navis venit. veniri hanc volo,
si potest; si non potest, iri hinc volo quantum potest.
Dordalvs
Salvos sis, adulescens.
Sagaristio
Siquidem hanc vendidero pretio suo.
Toxilvs
At qui aut hoc emptore vendes pulchre, aut alio non potis.
580
Sagaristio
Esne tu huic amicus?
Toxilvs
Tam quam di omnes qui caelum colunt.
Dordalvs
Tum tu mi es inimicus certus. nam generi lenonio
numquam ullus deus tám benignus fuit, qui fuerit propitius.
Sagaristio
Hoc age. opusnest hac tibi empta?
Dordalvs
Si tibi venissest opus,
mihi quoque emptast; si tibi subiti nihil est, tantumdemst mihi.
585
Sagaristio
Indica, fac pretium.
Dordalvs
Tua mers est, tua indicatiost.
Toxilvs
Aequom hic orat.
Sagaristio
Vin bene emere?
Dordalvs
Vin tu pulchre vendere?
Toxilvs
Ego scio hercle utrumque velle.
Dordalvs
Age, indica prognariter.
Sagaristio
Prius dico: hanc mancupio nemo tibi dabit. iam scis?
Dordalvs
Scio.
indica, minimo daturus qui sis, qui duci queat.
590
Toxilvs
Tace, tace. nimis tú quidem hercle homo stultus es pueriliter.
Dordalvs
Quid ita?
Toxilvs
Quia enim te ex puella prius percontari volo
quae ad rem referúnt.
Dordalvs
Atque hercle tu me monuisti hau male.
vide sis, ego ille doctus leno paene in foveam decidi,
ni hic adesses. quantum est adhibere hominem amicum, ubi quid geras.
595
Toxilvs
Quo genere aut qua in patria nata sit aut quibus parentibus,
ne temere hanc te emisse dicas suasu atque impulsu meo,
volo te percontari.
Dordalvs
Quin laudo, inquam, consilium tuom.
Toxilvs
Nisi molestum est, percontari hanc paucis hic volt.
Sagaristio
Maxime,
suo arbitratu.
600
Toxilvs
Quid stas? adi sis tute atque ipse itidem roga,
ut tibi percontari liceat quae velis; etsi mihi
dixit dare potestatem eius; sed ego te malo tamen,
eumpse adire, ut ne contemnat te ille.
Dordalvs
Satis recte mones.
hospes, volo ego hanc percontari.
Sagaristio
A terra ad caelum, quid lubet.
Dordalvs
Iube dum eam hoc accedat ad me.
605
Sagaristio
I sane ac morem illi gere.
percontare, exquire quid vis.
Toxilvs
Age, age nunc tu, in proelium
vide ut ingrediare auspicato.
Virgo
Liquidumst auspicium, tace.
curabo ut praedati pulchre ad castra convertamini.
Toxilvs
Concede istuc, ego illam adducam.
Dordalvs
Age, ut rem esse in nostram putas.
Toxilvs
Ehodum huc, virgo. vide sis quid agas.
610
Virgo
Taceas, curabo ut voles.
Toxilvs
Sequere me. adduco hanc, si quid vis ex hac percontarier.
Dordalvs
Enim volo te adesse.
Toxilvs
Hau possum quin huic operam dem hospiti,
quoí erus iussit. quid si hic non volt mé adesse una?
Sagaristio
Immo i modo.
Toxilvs
Do tibi ego operam.
Dordalvs
Tibi ibidem das, ubi tu tuom amicum adiuvas.
Toxilvs
Exquire. heus tu, advigila.
615
Virgo
Satis est dictum: quamquam ego serva sum,
scio ego officium meum, ut quae rogiter vera, ut accepi, eloquar.
Toxilvs
Virgo, híc homo probus est.
Virgo
Credo.
Toxilvs
Non diu apud hunc servies.
Virgo
Ita pol spero, si parentes facient officium suom.
Dordalvs
Nolo ego te mirari, si nos ex te percontabimur
aut patriam tuam aut parentes.
620
Virgo
Quor ego id mirer, mi homo?
servitus mea mi interdixit, ne quid mirer meum malum.
Dordalvs
Noli flere.
Toxilvs
Ah, di istam perdant, ita catast et callida.
ut sapiens habet cór, quam dicit quod opust!
Dordalvs
Quid nomen tibist?
Toxilvs
Nunc metuo ne peccet.
Virgo
Lucridi nomen in patria fuit.
Toxilvs
Nomen atque omen quantivis iam est preti. quin tu hanc emis?
625
nimis pavebam, ne peccaret. expedivit.
Dordalvs
Si te emam,
mihi quoque Lucridem confido fore te.
Toxilvs
Tu si hanc emeris,
numquam hercle hunc mensem vortentem, credo, servibit tibi.
Dordalvs
Ita velim quidem hercle.
Toxilvs
Optata ut evenant, operam addito.
nihil adhuc peccavit etiam.
630
Dordalvs
Vbi tu nata es?
Virgo
Vt mihi
mater dixit, in culina, in angulo ad laevam manum.
Toxilvs
Haec erit tibi fausta meretrix: natast in calido loco,
ubi rerum omnium bonarum copiast saepissume.
tactust leno; qui rogaret, ubi nata esset diceret,
lepide lusit.
635
Dordalvs
At ego patriam te rogo quae sit tua.
Virgo
Quae mihi sít, nisi haec ubi nunc sum?
Dordalvs
At ego illam quaero quae fuit.
Virgo
Omne ego pro nihilo esse duco quod fuit, quando fuit:
tamquam hominem, quando animam ecflavit, quid eum quaeras qui fuit?
Toxilvs
Ita me di bene ament, sapienter. atque equidem miseret tamen.
sed tamen, virgo, quae patriast tua, age mi actutum expedi.
640
quid taces?
Virgo
Dico equidem: quando hic servio, haec patriast mea.
Toxilvs
Iam de istoc rogare omitte (non vides nolle eloqui?)
ne suarúm se miseriarum in memoriam inducas.
Dordalvs
Quid est?
captusne est pater?
Virgo
Non captus, sed quod habuit perdidit.
Toxilvs
Haec erit bono genere nata: nil scit nisi verum loqui.
645
Dordalvs
Quis fuit? dic nomen.
Virgo
Quid illum miserum memorem qui fuit?
nunc et illúm miserum et me miseram aéquom est nominarier.
Dordalvs
Quoius modi is
suo ín populo habitust?
Virgo
Nemo quisquam acceptior:
servi liberique amabant.
Toxilvs
Hominem miserum praedicas,
quom ét ipsus prorsus perditust et benevolentis perdidit.
650
Dordalvs
Emam, opinor.
Toxilvs
Etiam opinor? summo genere esse arbitror;
divitias tu ex istac facies.
Dordalvs
Ita di faxint.
Toxilvs
Eme modo.
Virgo
Iam hoc tibi dico:
iam actutum ecastor meus pater, ubi me sciet
veniisse, ipse aderit et me abs te redimet.
Toxilvs
Quid nunc?
Dordalvs
Quid est?
Toxilvs
Audin quid ait?
655
Virgo
Nam etsi res sunt fractae, amici sunt tamen.
Dordalvs
Ne sis plora; libera eris actutum, si crebro cades.
vin mea esse?
Virgo
Dum quidem ne nímis diu tua sim, volo.
Toxilvs
Satin ut meminit libertatis? dabit haec tibi grandis bolos.
age si quid agis. ego ad hunc redeo. sequere. redduco hanc tibi.
Dordalvs
Adulescens, vin vendere istanc?
660
Sagaristio
Magis libet quam perdere.
Dordalvs
Tum tu pauca in verba confer: qui datur, tanti indica.
Sagaristio
Faciam ita ut te velle video, út emas. habe centum minis.
Dordalvs
Nimiumst.
Sagaristio
Octoginta.
Dordalvs
Nimiumst.
Sagaristio
Nummus abesse hinc non potest,
quod nunc dicam.
Dordalvs
Quid id est ergo? eloquere actutum atque indica.
Sagaristio
Tuo periclo sexaginta haec dabitur argenti minis.
665
Dordalvs
Toxilé, quid ago?
Toxilvs
Di deaeque te agitant irati, scelus,
qui hanc non properes destinare.
Dordalvs
Habeto.
Toxilvs
Eu,
praedatu's
praedatus es probe.
non edepol minis trecentis carast. fecisti lucri.
Sagaristio
Heus tu, etiam pro vestimentis huc decem accedent minae.
Dordalvs
Abscedent enim, nón accedent.
670
Toxilvs
Tace sis, non tu illum vides
quaerere ansam, infectum ut faciat? abin atque argentum petis?
atque ut dignust perit.
Dordalvs
Heus tu serva istum.
Toxilvs
Quin tu is intro?
Dordalvs
Abeo atque argentum affero.—
Persa. T. Maccius Plautus. ed. Friedrich Leo. Berlin. 1896.
Sponsored by Perseus Project, Tufts University.
Funding provided by The National Endowment for the Humanities.