T. Maccius Plautus, Miles Gloriosus, ed. Friedrich Leo, 2.4

354

Palaestrio

Praecépta facito ut mémineris.

Philocomasivm

Totiéns monere mírumst.

Palaestrio

At metuo ut satis sis subdola.
355

Philocomasivm

Cedo vel decem, edocebo

minime malas ut sint malae, mihi solae quod superfit.

Palaestrio

Age nunciam insiste in dolos; ego abs te procul recedam.

quid ais tu, Sceledre?

Sceledrvs

Hanc rem gero. habeo auris, loquere quidvis.

Palaestrio

Credo ego istoc extemplo tibi esse eundum actutum extra portam,

dispessis manibus, patibulum quom habebis.
360

Sceledrvs

Quamnam ob rem?

Palaestrio

Respice dum ad laevam: quis illaec est mulier?

Sceledrvs

Pro di immortales,

eri cóncubinast haec quidem.

Palaestrio

Mihi quoque pol ita videtur.

age nunciam, quando lubet —

Sceledrvs

Quid agam?

Palaestrio

Perire propera.

Philocomasivm

Vbi iste ést bonus sérvos, qui probri me maxumi innocentem

falso insimulavit?
365

Palaestrio

Em tibi, hic mihi dixit tibi quae dixi.

Philocomasivm

Tun me vidisse in proxumo hic, sceleste, ais osculantem?

Palaestrio

Atque cum álieno adulescentulo dixit.

Sceledrvs

Dixi hercle vero.

Philocomasivm

Tun me vidisti?

Sceledrvs

Atque his quidem hercle oculis.

Philocomasivm

Carebis, credo,

qui plus vident quam quod vident.

Sceledrvs

Numquam hercle deterrebor

quin viderim id quod viderim.
370

Philocomasivm

Ego stulta et mora multum,

quae cum hoc insano fabuler, quem pol ego capitis perdam.

Sceledrvs

Noli minitari: scio crucem futuram mihi sepulcrum;

ibi meí sunt maiores siti, pater, avos, proavos, abavos.

non possunt mihi minaciis tuis hisce oculi exfodiri.

sed paucis verbis te volo, Palaestrio. opsecro te,
375

unde exit haec?

Palaestrio

Vnde nísi domo?

Sceledrvs

Domo?

Palaestrio

Mé viden?

Sceledrvs

Te video.

nimis mírumst facinus, quo modo haec hinc huc transire potuit;

nam certo neque solariumst apud nós neque hortus ullus

neque fénestra nisi clatrata; nam certe ego te hic intus vidi.

Palaestrio

Pergin, sceleste, intendere hanc arguere?
380

Philocomasivm

Ecastor ergo

mi hau falsum evenit somnium, quod noctu hac somniavi.

Palaestrio

Quid somniasti?

Philocomasivm

Ego eloquar. sed amabo advortite animum.

hac nocte in somnis mea soror geminast germana visa

venisse Athenis in Ephesum cum suo amatore quodam;

ei ambo hóspitio huc in proxumum mihi devortisse visi.
385

Palaestrio

Palaestrionis somnium narratur. perge porro.

Philocomasivm

Ego laeta visa, quia soror venisset, propter eandem

suspicionem maximam sum visa sustinere.

nam arguere in somnis me meus mihi familiaris visust,

me cum alieno adulescentulo, quasi nunc tu, esse osculatam,
390

quom illa osculata mea soror gemina esset suompte amicum.

id me insimulatam perperam falsum esse somniavi.

Palaestrio

Satin eadem vigilanti expetunt quae in somnis visa memoras?

eu hércle praesens somnium. abi intro et comprecare.

narrandum ego istuc militi censebo.
395

Philocomasivm

Facere certum est,

neque me quidem patiar probri falso impune insimulatam. —

Sceledrvs

Timeo quid rerum gesserim, ita dorsus totus prurit.

Palaestrio

Scin te periisse?

Sceledrvs

Nunc quidem domi certo est. certa res est

nunc nostrum observare ostium, ubi ubist.

Palaestrio

At, Sceledre, quaeso,

ut ad id exemplum somnium quam simile somniavit
400

atque ut tu suspicatus es eam vídisse osculantem.

Sceledrvs

Nescio quid credam egomet mihi iam, ita quod vidisse credo

me id iam non vidisse arbitror.

Palaestrio

Ne tu hercle sero, opinor,

resipisces: si ad erum haec res prius † devenerit, peribis pulchre.

Sceledrvs

Nunc demum experior, mi ob oculos caliginem opstitisse.
405

Palaestrio

Dudum edepol planum est id quidem, quae hic usque fuerit intus.

Sceledrvs

Nihil habeo certi quid loquar: non vidi eam, etsi vidi.

Palaestrio

Ne tu edepol stultitia tua nos paene perdidisti:

dum te fidelem facere ero voluisti, absumptus esabsumptu's paene.

sed fores vicini proxumi crepuerunt. conticiscam.
410

Search the Perseus Catalog for:

Search the Perseus Catalog for:

Palaestrio Praecépta facito ut mémineris.

Philocomasivm Totiéns monere mírumst.

Palaestrio At metuo ut satis sis subdola. 355

Philocomasivm Cedo vel decem, edocebo minime malas ut sint malae, mihi solae quod superfit.

Palaestrio Age nunciam insiste in dolos; ego abs te procul recedam. quid ais tu, Sceledre?

Sceledrvs Hanc rem gero. habeo auris, loquere quidvis.

Palaestrio Credo ego istoc extemplo tibi esse eundum actutum extra portam, dispessis manibus, patibulum quom habebis. 360

Sceledrvs Quamnam ob rem?

Palaestrio Respice dum ad laevam: quis illaec est mulier?

Sceledrvs Pro di immortales, eri cóncubinast haec quidem.

Palaestrio Mihi quoque pol ita videtur. age nunciam, quando lubet —

Sceledrvs Quid agam?

Palaestrio Perire propera.

Philocomasivm Vbi iste ést bonus sérvos, qui probri me maxumi innocentem falso insimulavit? 365

Palaestrio Em tibi, hic mihi dixit tibi quae dixi.

Philocomasivm Tun me vidisse in proxumo hic, sceleste, ais osculantem?

Palaestrio Atque cum álieno adulescentulo dixit.

Sceledrvs Dixi hercle vero.

Philocomasivm Tun me vidisti?

Sceledrvs Atque his quidem hercle oculis.

Philocomasivm Carebis, credo, qui plus vident quam quod vident.

Sceledrvs Numquam hercle deterrebor quin viderim id quod viderim. 370

Philocomasivm Ego stulta et mora multum, quae cum hoc insano fabuler, quem pol ego capitis perdam.

Sceledrvs Noli minitari: scio crucem futuram mihi sepulcrum; ibi meí sunt maiores siti, pater, avos, proavos, abavos. non possunt mihi minaciis tuis hisce oculi exfodiri. sed paucis verbis te volo, Palaestrio. opsecro te, 375 unde exit haec?

Palaestrio Vnde nísi domo?

Sceledrvs Domo?

Palaestrio Mé viden?

Sceledrvs Te video. nimis mírumst facinus, quo modo haec hinc huc transire potuit; nam certo neque solariumst apud nós neque hortus ullus neque fénestra nisi clatrata; nam certe ego te hic intus vidi.

Palaestrio Pergin, sceleste, intendere hanc arguere? 380

Philocomasivm Ecastor ergo mi hau falsum evenit somnium, quod noctu hac somniavi.

Palaestrio Quid somniasti?

Philocomasivm Ego eloquar. sed amabo advortite animum. hac nocte in somnis mea soror geminast germana visa venisse Athenis in Ephesum cum suo amatore quodam; ei ambo hóspitio huc in proxumum mihi devortisse visi. 385

Palaestrio Palaestrionis somnium narratur. perge porro.

Palaestrio Satin eadem vigilanti expetunt quae in somnis visa memoras? eu hércle praesens somnium. abi intro et comprecare. narrandum ego istuc militi censebo. 395

Philocomasivm Facere certum est, neque me quidem patiar probri falso impune insimulatam. —

Sceledrvs Timeo quid rerum gesserim, ita dorsus totus prurit.

Palaestrio Scin te periisse?

Sceledrvs Nunc quidem domi certo est. certa res est nunc nostrum observare ostium, ubi ubist.

Palaestrio At, Sceledre, quaeso, ut ad id exemplum somnium quam simile somniavit 400 atque ut tu suspicatus es eam vídisse osculantem.

Sceledrvs Nescio quid credam egomet mihi iam, ita quod vidisse credo me id iam non vidisse arbitror.

Palaestrio Ne tu hercle sero, opinor, resipisces: si ad erum haec res prius † devenerit, peribis pulchre.

Sceledrvs Nunc demum experior, mi ob oculos caliginem opstitisse. 405

Palaestrio Dudum edepol planum est id quidem, quae hic usque fuerit intus.

Sceledrvs Nihil habeo certi quid loquar: non vidi eam, etsi vidi.

Palaestrio Ne tu edepol stultitia tua nos paene perdidisti: dum te fidelem facere ero voluisti, absumptus esabsumptu's paene. sed fores vicini proxumi crepuerunt. conticiscam. 410

Current edition Perseus

SCELEDRUS Unless, in fact, I have been walking this day in my sleep upon the tiles, i’ faith, I know for sure that I have seen here, at our neighbour’s next door, Philocomasium, the lady of my master, on the high road 1 to mischief to herself.

PALAESTRIO (aside.) ’Twas he that saw her billing, so far as I have heard him say. 275

SCELEDRUS Who’s that?

PALAESTRIO Your fellow-servant. How are you, Sceledrus?

SCELEDRUS I am glad that I have met you, Palaestrio.

PAT. What now? Or what’s the matter? Let me know.

SCELEDRUS I’m afraid.

PALAESTRIO What are you afraid of?

SCELEDRUS By my troth, lest, this day, as many domestics as there are of us here, we shall jump into a most woful punishmient by way of torture.

PALAESTRIO Jump you alone, please; for I don’t at all like this jumping in 2 and jumping out. 280

SCELEDRUS Perhaps you don’t know what new mischance has happened at home?

PALAESTRIO What mischance is this?

SCELEDRUS A disgraceful one.

PALAESTRIO Do you then keep it to yourself alone: don’t tell it me; I don’t want to know it.

SCELEDRUS But I won’t let you not know it. To-day I was following our monkey upon the tiles, next door there. (Points to the house.)

PALAESTRIO By my troth, Sceledrus, a worthless fellow, you were following a worthless beast. 285

SCELEDRUS The Gods confound you!

PALAESTRIO That befits yourself, since you began the conversation.

SCELEDRUS By chance, as it happened, I looked down there through the skylight, into the next house; and there I saw Philocomasium toying with some strange young man, I know not whom.

PALAESTRIO What scandalous thing is this I hear of you, Sceledrus?

SCELEDRUS I’ faith, I did see her, beyond a doubt. 290

PALAESTRIO What, yourself?

SCELEDRUS Yes, I myself, with these eyes of mine.

PALAESTRIO Get away, it isn’t likely what you say, nor did you see her.

SCELEDRUS Do I, then, appear to you as if I were purblind?

SCELEDRUS But how, two ways?

PALAESTRIO I’ll tell you. First then, if you falsely accuse Philocomasium, by that you are undone; in the next place, if it is true, having been appointed her keeper, there you are undone.

SCELEDRUS What may happen to me, I know not; I know for certain that I did see this.

PALAESTRIO Do you persist in it, unfortunate wretch? 300

SCELEDRUS What would you have me say to you, but that I did see her? Moreover, she is in there, next door, at this very moment.

PALAESTRIO What! Isn’t she at home?

SCELEDRUS Go and see. Go in-doors yourself; for I don’t ask now for any confidence to be put in me.

Palaestrio

Praecépta facito ut mémineris.

Philocomasivm

Totiéns monere mírumst.

Palaestrio

At metuo ut satis sis subdola.
355

Philocomasivm

Cedo vel decem, edocebo

minime malas ut sint malae, mihi solae quod superfit.

Palaestrio

Age nunciam insiste in dolos; ego abs te procul recedam.

quid ais tu, Sceledre?

Sceledrvs

Hanc rem gero. habeo auris, loquere quidvis.

Palaestrio

Credo ego istoc extemplo tibi esse eundum actutum extra portam,

dispessis manibus, patibulum quom habebis.
360

Sceledrvs

Quamnam ob rem?

Palaestrio

Respice dum ad laevam: quis illaec est mulier?

Sceledrvs

Pro di immortales,

eri cóncubinast haec quidem.

Palaestrio

Mihi quoque pol ita videtur.

age nunciam, quando lubet —

Sceledrvs

Quid agam?

Palaestrio

Perire propera.

Philocomasivm

Vbi iste ést bonus sérvos, qui probri me maxumi innocentem

falso insimulavit?
365

Palaestrio

Em tibi, hic mihi dixit tibi quae dixi.

Philocomasivm

Tun me vidisse in proxumo hic, sceleste, ais osculantem?

Palaestrio

Atque cum álieno adulescentulo dixit.

Sceledrvs

Dixi hercle vero.

Philocomasivm

Tun me vidisti?

Sceledrvs

Atque his quidem hercle oculis.

Philocomasivm

Carebis, credo,

qui plus vident quam quod vident.

Sceledrvs

Numquam hercle deterrebor

quin viderim id quod viderim.
370

Philocomasivm

Ego stulta et mora multum,

quae cum hoc insano fabuler, quem pol ego capitis perdam.

Sceledrvs

Noli minitari: scio crucem futuram mihi sepulcrum;

ibi meí sunt maiores siti, pater, avos, proavos, abavos.

non possunt mihi minaciis tuis hisce oculi exfodiri.

sed paucis verbis te volo, Palaestrio. opsecro te,
375

unde exit haec?

Palaestrio

Vnde nísi domo?

Sceledrvs

Domo?

Palaestrio

Mé viden?

Sceledrvs

Te video.

nimis mírumst facinus, quo modo haec hinc huc transire potuit;

nam certo neque solariumst apud nós neque hortus ullus

neque fénestra nisi clatrata; nam certe ego te hic intus vidi.

Palaestrio

Pergin, sceleste, intendere hanc arguere?
380

Philocomasivm

Ecastor ergo

mi hau falsum evenit somnium, quod noctu hac somniavi.

Palaestrio

Quid somniasti?

Philocomasivm

Ego eloquar. sed amabo advortite animum.

hac nocte in somnis mea soror geminast germana visa

venisse Athenis in Ephesum cum suo amatore quodam;

ei ambo hóspitio huc in proxumum mihi devortisse visi.
385

Palaestrio

Palaestrionis somnium narratur. perge porro.

Palaestrio

Satin eadem vigilanti expetunt quae in somnis visa memoras?

eu hércle praesens somnium. abi intro et comprecare.

narrandum ego istuc militi censebo.
395

Philocomasivm

Facere certum est,

neque me quidem patiar probri falso impune insimulatam. —

Sceledrvs

Timeo quid rerum gesserim, ita dorsus totus prurit.

Palaestrio

Scin te periisse?

Sceledrvs

Nunc quidem domi certo est. certa res est

nunc nostrum observare ostium, ubi ubist.

Palaestrio

At, Sceledre, quaeso,

ut ad id exemplum somnium quam simile somniavit
400

atque ut tu suspicatus es eam vídisse osculantem.

Sceledrvs

Nescio quid credam egomet mihi iam, ita quod vidisse credo

me id iam non vidisse arbitror.

Palaestrio

Ne tu hercle sero, opinor,

resipisces: si ad erum haec res prius † devenerit, peribis pulchre.

Sceledrvs

Nunc demum experior, mi ob oculos caliginem opstitisse.
405

Palaestrio

Dudum edepol planum est id quidem, quae hic usque fuerit intus.

Sceledrvs

Nihil habeo certi quid loquar: non vidi eam, etsi vidi.

Palaestrio

Ne tu edepol stultitia tua nos paene perdidisti:

dum te fidelem facere ero voluisti, absumptus esabsumptu's paene.

sed fores vicini proxumi crepuerunt. conticiscam.
410

SCELEDRUS

Unless, in fact, I have been walking this day in my sleep upon the tiles, i’ faith, I know for sure that I have seen here, at our neighbour’s next door, Philocomasium, the lady of my master, on the high road¹ to mischief to herself.

PALAESTRIO
(aside.)

’Twas he that saw her billing, so far as I have heard him say.
275

SCELEDRUS

Who’s that?

PALAESTRIO

Your fellow-servant. How are you, Sceledrus?

SCELEDRUS

I am glad that I have met you, Palaestrio.

PAT.

What now? Or what’s the matter? Let me know.

SCELEDRUS

I’m afraid.

PALAESTRIO

What are you afraid of?

SCELEDRUS

By my troth, lest, this day, as many domestics as there are of us here, we shall jump into a most woful punishmient by way of torture.

PALAESTRIO

Jump you alone, please;

for I don’t at all like this jumping in² and jumping out.
280

SCELEDRUS

Perhaps you don’t know what new mischance has happened at home?

PALAESTRIO

What mischance is this?

SCELEDRUS

A disgraceful one.

PALAESTRIO

Do you then keep it to yourself alone: don’t tell it me; I don’t want to know it.

SCELEDRUS

But I won’t let you not know it. To-day I was following our monkey upon the tiles, next door there.

(Points to the house.)

PALAESTRIO

By my troth, Sceledrus, a worthless fellow, you were following a worthless beast.
285

SCELEDRUS

The Gods confound you!

PALAESTRIO

That befits yourself, since you began the conversation.

SCELEDRUS

By chance, as it happened, I looked down there through the skylight, into the next house; and there I saw Philocomasium toying with some strange young man, I know not whom.

PALAESTRIO

What scandalous thing is this I hear of you, Sceledrus?

SCELEDRUS

I’ faith, I did see her, beyond a doubt.
290

PALAESTRIO

What, yourself?

SCELEDRUS

Yes, I myself, with these eyes of mine.

PALAESTRIO

Get away, it isn’t likely what you say, nor did you see her.

SCELEDRUS

Do I, then, appear to you as if I were purblind?

SCELEDRUS

But how, two ways?

PALAESTRIO

I’ll tell you. First then, if you falsely accuse Philocomasium, by that you are undone; in the next place, if it is true, having been appointed her keeper, there you are undone.

SCELEDRUS

What may happen to me, I know not; I know for certain that I did see this.

PALAESTRIO

Do you persist in it, unfortunate wretch?
300

SCELEDRUS

What would you have me say to you, but that I did see her? Moreover, she is in there, next door, at this very moment.

PALAESTRIO

What! Isn’t she at home?

SCELEDRUS

Go and see. Go in-doors yourself; for I don’t ask now for any confidence to be put in me.

PALAESTRIO

I’m determined to do so.

SCELEDRUS

I’ll wait here for you.

(PALAESTRIO goes into the CAPTAIN’S house. SCLEDRUS, alone.)