Hegio
Quo illúm nunc hominem próripuisse fóras se dicam ex aédibus?
Tyndarvs
Núnc enim vero ego óccidi: eúnt ad te hostes, Tyndare.
quíd loquar? quid fabulabor? quid negabo aut quid fatebor?
535
mihi rés omnis ín incerto sita est. quid rebus confidam meis?
utinám te di prius perderent, quam periisti e patria tua,
Aristophontes, qui ex parata re imparatam omnem facis.
occísa est haec res, nisi reperio atrocem mi aliquam astutiam.
Hegio
Sequere. ém tibi hominem. adi, atque adloquere.
540
Tyndarvs
Quis homo est me hominum miserior?
Aristophontes
Quíd istuc est quod meos te dicam fugitare oculos, Tyndare,
proque ignoto me aspernari, quasi me numquam noveris?
equidem tam sum servos quam tu, etsi ego domi liber fui,
tu usque a puero servitutem servivisti in Alide.
Hegio
Edepol minime miror, si te fugitat aut oculos tuos,
545
aut si te odit, qui istum appelles Tyndarum pro Philocrate.
Tyndarvs
Hegió, hic homó rabiosus habitus est in Alide,
ne tu quód istic fabuletur auris immittas tuas.
nam istic hastis insectatus est domi matrem et patrem,
et illic isti qui insputatur morbus interdum venit.
550
proin tu ab istoc procul recedas.
Hegio
Vltro istum a me.
Aristophontes
Ain, verbero?
me rabiosum atque insectatum esse hastis meum memoras patrem,
et eum morbum mi esse, ut qui me ópus sit insputarier?
Hegio
Ne verere, multos iste morbus homines macerat,
quibus insputari saluti fuit atque is profuit.
555
Aristophontes
Quid tu autem? etiam huic credis?
Hegio
Quid ego credam huic?
Aristophontes
Insanum esse me?
Tyndarvs
Viden tu hunc, quam ínimico voltu intuetur? concedi optumumst,
Hegio: fit quód tibi ego dixi, glíscit rabies, cave tibi.
Hegio
Credidi esse insanum extemplo, ubi te appellavit Tyndarum.
Tyndarvs
Quin suom ipse interdum ignorat nomen neque scit qui siet.
560
Hegio
At etiam te suom sodalem esse aibat.
Tyndarvs
Haud vidi magís.
et quidem Alcumeus atque Orestes et Lycurgus postea
una opera mihi sunt sodales qua iste.
Aristophontes
At etiam, furcifer,
male loqui mi audés? non ego te novi?
Hegio
Pol planum id quidem est,
non novisse, qui istum appelles Tyndarum pro Philocrate.
565
quem vides, eum ignoras: illum nominas quem non vides.
Aristophontes
Immo iste eum sese ait, qui non est, esse, et qui vero est, negat.
Tyndarvs
Tu énim
repertu's
repertus es, Philocratem qui superes veriverbio.
Aristophontes
Pol ego ut rem video, tu
inventu's
inventus es, vera vanitudine
qui convincas. sed quaeso hercle, agedum aspice ad me.
570
Tyndarvs
Em.
Aristophontes
Dic modo:
tun negas te Tyndarum esse?
Tyndarvs
Négo, inquam.
Aristophontes
Tun te Philocratem
esse ais?
Tyndarvs
Égo, inquam.
Aristophontes
Tune huic credis?
Hegio
Plus quidem quam tibi aut mihi.
nam ílle quidem, quem tu hunc memoras esse, hodie hinc abiit Alidem
ad patrem huius.
Aristophontes
Quem patrem, qui servos est?
Tyndarvs
Et tu quidem
servos es, liber fuisti, et ego me confido fore,
575
si huius huc reconciliasso in libertatem filium.
Aristophontes
Quid ais, furcifer? tun te gnatum
esse memoras liberum?
Tyndarvs
Non equidem me Liberum, sed Philocratem esse aio.
Aristophontes
Quid est?
ut scelestus, Hegio, nunc iste
te ludos facit.
nám is est servos ipse, neque praeter se umquam ei servos fuit.
580
Tyndarvs
Quia tute ipse eges in patria nec tibi qui vivas domist,
omnis inveniri similis tui vis; non mirum facis:
est miserorum, ut malevolentes sint atque invideant bonis.
Aristophontes
Hegio, vide sis, ne quid tu huic temere insistas credere.
atque, ut perspicio, profecto iam áliquid pugnae edidit.
585
filium tuom quód redimere se ait, id ne utiquam mihi placet.
Tyndarvs
Scio te id nolle fieri; efficiam tamen ego id, si di adiuvant.
illum restituam huic, hic autem in Alidem me meo patri.
propterea ad patrem hinc amisi Tyndarum.
Aristophontes
Quin tute is es:
neque praeter te in Alide ullus servos istoc nominest.
590
Tyndarvs
Pergin servom me exprobrare esse, id quod vi hostili optigit?
Aristophontes
Enim iam nequeo contineri.
Tyndarvs
Heus, audin quid ait? quin fugis?
iam illic hic nos insectabit lapidibus, nisi illunc iubes
comprehendi.
Aristophontes
Crucior.
Tyndarvs
Ardent oculi: fit opus, Hegio;
viden tu illi maculari corpus totum maculis luridis?
595
atra bilis agitat hominem.
Aristophontes
At pol te, si hic sapiat senex,
pix atra agitet apud carnificem tuoque capiti inluceat.
Tyndarvs
Iam deliramenta loquitur, laruae stimulant virum.
hercle qui, si hunc comprehendi iusseris, sapias magis.
Aristophontes
Crucior, lapidem non habere mé, ut illi mastigiae
600
cerebrum excutiam, qui me insanum verbis concinnat suis.
Tyndarvs
Audin lapidem quaeritare?
Aristophontes
Solus te solum volo,
Hegio.
Hegio
Istinc loquere, si quid vis, procul. tamen audiam.
Tyndarvs
Namque edepol si adbites propius, os denasabit tibi
mordicus.
605
Aristophontes
Neque pol me insanum, Hégio, esse creduis
neque fuisse umquam, neque esse morbum quem istic autumat.
verum si quid metuis a me, iube me vinciri: volo,
dum istic itidem vinciatur.
Tyndarvs
Immo enim vero, Hegio,
istic, qui volt, vinciatur.
Aristophontes
Tace modo. ego te, Philocrates
false, faciam ut verus hodie reperiare Tyndarus.
610
quid mi abnutas?
Tyndarvs
Tibi ego abnuto?
Aristophontes
Quid agat, si absis longius?
Hegio
Quid ais? quid si adeam hunc insanum?
Tyndarvs
Nugas. ludificabitur,
garriet quoi neque pes umquam neque caput compareat.
ornamenta absunt: Aiacem, hunc cum vides, ipsum vides.
615
Hegio
Nihili facio. tamen adibo.
Tyndarvs
Nunc ego omnino occidi,
nunc ego intér sacrum saxumque sto, nec quid faciam scio.
Hegio
Do tibi operam, Aristophontes, si quid est quod me velis.
Aristophontes
Ex me audibis vera quae nunc falsa opinare, Hegio.
sed hoc primúm, me expurigare tibi volo, me insaniam
620
neque tenere neque mi esse ullum morbum, nisi quod servio.
at ita me rex deorum atque hominum faxit patriae compotem,
ut istic Philocrates non magis est quam aut ego aut tu.
Hegio
Eho dic mihi,
quis illic igitur est?
Aristophontes
Quem dudum dixi a principio tibi.
hoc si secus reperies, nullam causam dico quin mihi
625
et parentum et libertatis apud te deliquio siet.
Hegio
Quid tu ais?
Tyndarvs
Me tuom esse servom et te meum erum.
Hegio
Haud istuc rogo.
fuistin liber?
Tyndarvs
Fui.
Aristophontes
Enim vero non fuit, nugas agit.
Tyndarvs
Qui tu scis? an tu fortasse fuisti meae matri obstetrix,
qui id tam audacter dicere audes?
630
Aristophontes
Puerum te vidi puer.
Tyndarvs
At ego te video maior maiorem: ém rursum tibi.
meam rem non cures, si recte facias. num ego curo tuam?
Hegio
Fuitne huic patér Thensaurochrysonicochrysides?
Aristophontes
Non fuit, neque ego istuc nomen umquam audivi ante hunc diem.
Philocrati Theodoromedes fuit pater.
635
Tyndarvs
Pereo probe.
quin quiescis?
i dierectum cor meum, ac suspende te.
tu sussultas, ego miser vix asto prae formidine.
Hegio
Satin istuc mihi exquisitum est, fuisse hunc servom in Alide
neque esse hunc Philocratem?
Aristophontes
Tam satis quam numquam hoc invenies secus.
sed ubi is nunc est?
640
Hegio
Vbi ego minime atque ipsus se volt maxume.
sed vide sis.
Aristophontes
Quin exploratum dico et provisum hoc tibi.
Hegio
Certon?
Aristophontes
Quin nihil, inquam, invenies magis hoc certo certius.
Philocrates iam inde usque amicus fuit mihi a puero puer.
645
Hegio
Tum igitur ego deruncinatus, deartuatus sum miser
huius scelesti techinis, qui me ut lubitum est ductavit dolis.
sed qua faciest tuos sodalis Philocrates?
Aristophontes
Dicam tibi:
macilento ore, naso acuto, corpore albo, oculis nigris,
subrufus aliquantum, crispus, cincinnatus.
Hegio
Convenit.
Tyndarvs
Vt quidem hercle in medium ego hodie pessume processerim.
vae illis virgis miseris, quae hodie in tergo morientur meo.
650
Hegio
Verba mihi data esse video.
Tyndarvs
Quid cessatis, compedes,
currere ad me meaque amplecti crura, ut vos custodiam?
Hegio
Satin med illi hodie scelesti capti ceperunt dolo?
illic servom se assimulabat, hic sese autem liberum.
nuculeum amisi, retinui pignori putamina.
655
ita mihi stólido sursum versum os sublevere offuciis.
hic quidem mé numquam irridebit. Colaphe, Cordalio, Corax,
ite istinc, ecferte lora.
Colaphvs
Num lignatum mittimur?
Captivi. T. Maccius Plautus. ed. Friedrich Leo. Berlin. 1895.
Sponsored by Perseus Project, Tufts University.
Funding provided by The National Endowment for the Humanities.