Evclio
Praesagibat mi animus frustra me ire, quom exibam domo;
itaque abibam invitus; nam neque quisquam curialium
venit neque magister quem dividere argentum oportuit.
180
nunc domum properare propero, nam egomet sum hic, animus domi est.
Megadorvs
Salvos atque fortunatus, Euclio, semper sies.
Evclio
Di te ament, Megadore.
Megadorvs
Quid tu? recten atque ut vis vales?
Evclio
Non temerarium est, ubi dives blande appellat pauperem.
iam illic homo aurum scit me habere, eo me salutat blandius.
185
Megadorvs
Ain tu te valere?
Evclio
Pol ego haud perbene a pecunia.
Megadorvs
Pol si est animus aequos tibi, sat hábes qui bene vitam colas.
Evclio
Anus hercle huic indicium fecit de auro, perspicue palam est,
cui ego iam linguam praecidam atque oculos effodiam domi.
Megadorvs
Quid tu solus tecum loquere?
190
Evclio
Meam pauperiem conqueror.
virginem habeo grandem, dote cassam atque inlocabilem,
neque eam queo locare cuiquam.
Megadorvs
Tace, bonum habe animum, Euclio.
dabitur, adiuvabere a me. dic, si quid opust, impera.
Evclio
Nunc petit, cum pollicetur; inhiat aurum ut devoret.
altera manu fert lapidem, panem ostentat altera.
195
nemini credo qui large blandust dives pauperi:
ubi manum inicit benigne, ibi onerat aliqua zamia.
ego istos novi polypos, qui ubi quidquid tetigerunt tenent.
Megadorvs
Da mi operam parumper. paucis, Euclio, est quod te volo
de communi re appellare mea et tua.
200
Evclio
Ei misero mihi,
aurum mi intus harpagatum est. nunc hic eam rem volt, scio,
mecum adire ad pactionem. verum intervisam domum.
Megadorvs
Quo abis?
Evclio
Iam ad te revortar: nunc est quod visam domum.—
Megadorvs
Credo edepol, ubi mentionem ego fecero de filia,
mi ut despondeat, sese a me derideri rebitur;
205
neque illo quisquam est alter hodie ex paupertate parcior.
Evclio
Di me servant, salva res est. salvom est si quid non perit.
nimis malé timui. prius quam íntro redii, exanimatus fui.
redeo ad te, Megadore, si quid me vis.
Megadorvs
Habeo gratiam.
quaeso, quod te percontabor, ne id te pigeat proloqui.
210
Evclio
Dum quidem né quid perconteris quod non lubeat proloqui.
Megadorvs
Dic mihi, quali me arbitrare genere prognatum?
Evclio
Bono.
Megadorvs
Quid fide?
Evclio
Bona.
Megadorvs
Quid factis?
Evclio
Neque malis neque improbis.
Megadorvs
Aetatem meam scís?
Evclio
Scio esse grandem, item ut pecuniam.
Megadorvs
Certe edepol equidem te civem sine mala omni malitia
215
semper sum arbitratus et nunc arbitror.
Evclio
Aurum huic olet.
quid nunc me vis?
Megadorvs
Quoniam tu me et ego te qualis sis scio,
quae res recte vortat mihique tibique tuaeque filiae,
filiam tuám mi uxorem posco. promitte hoc fore.
Evclio
Heia, Megadore, haud decorum facinus tuis factis facis,
220
ut inopem atque innoxium abs te atque abs tuis me inrideas.
nam de te neque re neque verbis merui ut faceres quod facis.
Megadorvs
Neque edepol ego te derisum venio neque derideo,
neque dignum arbitror.
Evclio
Cur igitur poscis meam gnatam tibi?
Megadorvs
Vt propter me tibi sit melius mihique propter te et tuos.
225
Evclio
Venit hoc mihi, Megadóre, in mentem, ted esse hominem divitem,
factiosum, me autem esse hominem pauperum pauperrimum;
nunc si filiam locassim meam tibi, in mentem venit
te bovem esse et me esse asellum: ubi tecum coniunctus siem,
ubi onus nequeam ferre pariter, iaceam ego asinus in luto,
230
tu me bos magis haud respicias, gnatus quasi numquam siem.
et te utar iniquiore ét meus me ordo inrideat,
neutrubi habeam stabile stabulum, si quid divorti fuat:
asini me mordicibus scindant, boves incursent cornibus.
hoc magnum est periclum, ab asinis ad boves transcendere.
235
Megadorvs
Quam ad probos propinquitate proxime te adiunxeris,
tam optumum est. tu condicionem hanc accipe, ausculta mihi,
atque eam desponde mi.
Evclio
At nihil est dotis quod dem.
Megadorvs
Ne duas.
dum modó morata recte veniat, dotata est satis.
Evclio
Eo dico, ne me thensauros repperisse censeas.
240
Megadorvs
Novi, ne doceas. desponde.
Evclio
Fiat. sed pro Iuppiter,
num égo disperii?
Megadorvs
Quíd tibi est?
Evclio
Quid crepuit quasi ferrum modo?—
Megadorvs
Hic apud me hortúm confodere iussi. sed ubi hic est homo?
abiit neque me certiorem fecit. fastidit mei,
244245
quia videt me suam amicitiam velle: more hominum facit;
nam si opulentus it petitum pauperioris gratiam,
pauper metuit congrediri, per metum male rem gerit.
idem, quando occasio illaec periit, post sero cupit.
Evclio
Si hercle ego te non elinguandam dedero usque ab radicibus,
250
impero auctorque
ego sum, ut tu me cuivis castrandum loces.
Megadorvs
Video hercle ego te me arbitrari, Eúclio, hominem idoneum,
quem senecta aetate ludos facias, haud merito meo.
Evclio
Neque edepol, Megadore, facio, neque, si cupiam, copia est.
Megadorvs
Quid nunc? etiam mihi despondes filiam?
255
Evclio
Illis legibus,
cum illa dote quam tibi dixi.
Megadorvs
Sponden ergo?
Evclio
Spondeo.
Megadorvs
Di bene vertant.
Evclio
Ita di faxint. illud facito ut memineris,
convenisse ut ne quid dotis mea ad te afferret filia.
Megadorvs
Memini.
Evclio
At scio quo vos soleatis pacto perplexarier:
pactum non pactum est, non pactum pactum est, quod vobis lubet.
260
Megadorvs
Nulla controversia mihi tecum erit. sed nuptias
num quae causa est quin faciamus hodie?
Evclio
Immo edepol optuma.
Megadorvs
Ibo igitur, parabo. numquid me vis?
Evclio
Istuc. ei et vale.
Megadorvs
Heus, Pythodice, sequere propere me ad macellum strenue.—
Evclio
Illic hinc abiit. di immortales, obsecro, aurum quid valet.
265
credo ego illúm iam inaudivisse mi esse thensaurum domi.
id inhiat, ea affinitatem hanc obstinavit gratia.
Aulularia. T. Maccius Plautus. ed. Friedrich Leo. Berlin. 1895.
Sponsored by Perseus Project, Tufts University.
Funding provided by The National Endowment for the Humanities.