Notes on the current edition
Panarion (Adversus haereses)
1.
13 ff vgl. mit Epiph. insbesondere (Hegesipp bei Eusebius h. e. IV 22, 5 S. 372, 2 Schwartz Justin dial. c. 35 Const. apost. VI 8, 1; S. 319, 6 Funk) Irenaeus adv. baer. 124; 1106 ff harvey Tertullian de anima c. 23 Hippolyt refut. Vli 3. 28 Ps. Tertullian adv. omn. haer. 1 Filastrius haer. 31 — 15 — S. 248, 1 vgl. Irenaeus adv. haer. I 24, 1; I 196 Harvey ex iis (Simon u. Menander) Saturninus qui ftiit ab Aiitiochia ea quae est apud Daphnem et Basilides oceasiones accipientes distantcs dodrinas ostenderunt; alter quidem in Syria, alter vero in Alexandria V Μ
2.
1 γονιῶν Μ 2 καὶ] * 3 τὰς ἑτέρας V 5 ἑαυτῆς V 6 * > *, der Widerspruch zwischen τὸ πᾶν u. ἕως μέρους darf bei Epiph. nicht auffallen 7 ἀλλ' M 9 ἀλλ’ M Ι αὕτη U] αὐτὴ VM 9 f ἀπελαυνομένη V 10 αὕτη Μ 11 δὲ < Μ 12 Unterschrift κατὰ Μενάνδρου 13 ἀπὸ τῆς τοῦ κυρίου παρουσίας < Μ 19 συ///σχολασταί, ν ausradiert V corr 20 χωρήσας] χώρα
3.
1 — 5 vgl. Irenaeus adv. haer. I 24, 1; I 196 Harvey Saturnimis quidetn similiter ut menander unum patrem incognitum omnibus ostendit, qui fecit angelos archangelos rirfutes potestaies. a Septem auiem qiiibusdam atigelis nnmdimi factum et omnia quae in eo Hippolyt refiit. YII 28, 1 ; S. 208, 9 ff Wendland ἐδογμάτισε τοιαῦτα ὁποῖα καὶ Μένανδρος. λέγει δὲ ἔνα πατέρα ἄγνωστον τοῖς πᾶσιν ὑπάρχειν, τοῦ]τὸν ποιήσαντα ἀγγέλους ἀρχαγγέλους δυνάμεις ἐξουσίας. ἀπὸ δὲ ἑπτά τινων ἀγγέλων τὸν κόσμον γεγενῆσθαι καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτῷ — 5 f vgl. Filastrius haer. 31, 1 S. 16, 4 Marx et mundum esse divistwi per ordinem angelis (aus Epiph. entnommen) — 6—10 vgl. Irenaeus adv. haer. I 24, 1 ; I 196 Harvey = Hippolyt refut. VH 28 S. 208, 13 ff καὶ τὸν ἄνθρωπον δὲ ἀγγέλων εἶναι ποίημα, ἄνωθεν ἀπὸ τῆς αὐθεντίας φωτεινῆς εἰκόνος ἐπιφανείσης, ἣν κατασχεῖν μὴ δυνηθέντες διὰ τὸ παραχρῆμα, φησίν, ἀναδραμεῖν, ἄνω[θεν], ἐκέλευσαν ἑαυτοῖς λέγοντες· ποιήσωμεν ἄνθρωπον κτἑ — 7 ff ein ähnlicher Mythus haer. 21, 2, 5; S. 240. 10 ff dazu die weiteren dort angeführten Stellen — 11—18 vgl. Filastrius haer. 31,3: S. 15, 9 ff Marx ctipidi luminis ipsius facti virtutein eius videre cupiebant; non pj-aevalenies autem adinricem dixerunt: faciamus hominem etc. V M
4.
2 δὲ] τε M 3 τε < M 5 μεριτείαν] μέρη τι ἂν M 7 τῶν ἄνοABBREVν, ω M 10 πε πλάσθαι aus πλασθέντα V corr πλασθέντα M 11 γὰρ oben hineingeflickt Ycorr < M 12 αἰτοῖς < Μ 15 αὐτὸABBREV, 15 f ἀφαντοθέντος 17 θίξιν M 18 φησὶ] *; hinter εἰρηκέναι gestellt V δραματουργῶν aus δραματουργεῖ V corr
5.
1 Gen. 1, 26. — Das Fehlen von ἡμετέραν ist auch durch Irenaeus adv. haer. I 24, 1; I 197 Harvey = Hippolyt refut. VII 28, 2; S. 208, 16 Wendland bezeugt; Filastrius haer. 31, 3; S. 16, 12 Marx setzt es irrigerweise hinzu — 6 —17 vgl. Irenaeus adv. haer. I 24, 1; I 197 Harvey = Hppolyt refut. VII 28, 3; S. 208, 17 Wendland οὖ γενομένου, φησίν, καὶ <μὴ> δυναμένου ἀνορθοῦσθαι τοῦ πλάσματος διὰ τὸ ἀδρανὲς τῶν ἀγγέλων, ἀλλὰ ὡς σκώληκος σκαρίζοντος οἰκτείρασα αὐτὸν ἡ ἄνω δύναμις διὰ τὸ ἐν ὁμοιώματα αὐτῆς γεγονέναι, ἔπεμψε σπινθῆρα ζωῆς, ὃς διήγειρε τὸν ἄνθρωπον καὶ ζῆν ἐποίησε. τοῦτον οὖν τὸν σπινθῆρα ζωῆς, ὃς διήγειρε τὸν ἄνθρωπον καὶ ζὴν ἐποίησε. τοῦτον οὖν τὸν σπινθῆρα τῆς ζωῆς μετὰ τὴν τελευτὴν ἀνατρέχειν πρὸς τὰ ὁμόφυλα λέγει καὶ τὰ λοιπά, ἐξ ὧν ἐγένετο, εἰς ἐκεῖνα ἀναλύεσθαι. Ζiemlich wörtlich ebenso Tertullian de anima c. 23 — 17 —S. 250, 2 vgl. Irenaeus adv. haer. I 24, 2; I 197 Harvey = Hippolyt refut. VII 28,4; S. 209, 4 Wendland τὸν δὲ σωτῆρα ἀγέννητον ὑπέθετο καὶ ἀσώματον καὶ ἀνε1ιδεον, δοκήσει δὲ ἐπιπεφηνέναι ἂνθρωπον VM
6.
1 εἰκόνα + ἡμετέραν, von späterer Hand durchgestrichen V 3[καθ᾿]* | <δὲ>* | κατ᾿ εἰκόνα*, vgl. auch S. 253, 10] ἡμετέραν VM | δὴ] δὲ Μ 4 πιθανό///τητα, ο aus ω V corr 5 † λέγειν ἐν τῷ] lies wohl <σημαινόντων> ἐν τῷ λέγειν* 6 γενόμενον...τὸν ἄνθρωπον V 10 ἑαυτῆς aus αὐτῆς V corr ἑαυτῆς M 12 ἐζωοπίησε Μ 13 vor ψυχὴν + τὴν V | δὴ] δεῖ M 16f πᾶν τὸ ὑπὸ — Χριστὸν δὲ, am Rand nachgetragen V corr 17 καὶ αὐτὸς V 18 [ἐν]*