View:
By Section
X.
χαβόν καμπύλον. χαμόν· καμπύλον.
Χαιρώνεια. πόλιϲ πρὸϲ τοῖϲ ὅροιϲ ωκίδοϲ. τὸ κτητικὸν Χαιρωνικὸϲ καὶ Χαιρωνική.
χαίτη: παρὰ τὸ κρατῶ κράτη καὶ χαίτη.
χαλινόϲ: διὰ τοῦ ῑ. οἱ γὰρ Αἰολεῖϲ χαλινόϲ λέγουϲιν. εἰ δὲ ἐγράφετο διὰ τῆϲ ει διφθόγγου, χαλεννόϲ εἰχε λέγεϲθαι.
χαλκεῖα. ει δίφθογγοϲ. χαλκεύω γάρ.
χαλκεῖοϲ: ει δίφθογγοϲ. μετουϲιαϲτικὸν γάρ.
χαλκίον θερμαντήριον τὸ ϲκεῦοϲ.
χαλκοβάρεια: ἑι δίφθογγοϲ.
Χάλυβεϲ: Ὅμηροϲ (Β 856) «τηλόθεν ἐξ Ἀλύβων» ἤτοι τῆϲ γρα
φῆϲ μετατεθείϲηϲ ἀπὸ τοῦ κτηλόθεν ἐκ Χαλύβηϲ» ἢ τῶν ἀνθρώπων πρῶτον Ἀλύβων λεγομένων ἀντὶ τοῦ Χαλύβων. λέγεται καὶ μετὰ τοῦ δ Χαλυβδικόϲ τὸ κτητικόν. Λυκόφρων (1109). καὶΧάλυβοι παρ’ Ἑκαταίῳ.
φῆϲ μετατεθείϲηϲ ἀπὸ τοῦ κτηλόθεν ἐκ Χαλύβηϲ» ἢ τῶν ἀνθρώπων πρῶτον Ἀλύβων λεγομένων ἀντὶ τοῦ Χαλύβων. λέγεται καὶ μετὰ τοῦ δ Χαλυβδικόϲ τὸ κτητικόν. Λυκόφρων (1109). καὶΧάλυβοι παρ’ Ἑκαταίῳ.
χαραδριόϲ ἑλῶδεϲ τὸ ὄρνεον. γράφεται διὰ τοῦ ῑ.
χαραμόϲ ἡ τῆϲ γῆϲ διάϲταϲιϲ. οἱ δὲ (sic Schmidt. pro οἷον)
χηραμόϲ.
χηραμόϲ.
χάρεια: ει δίφθογγοϲ ὡϲ προπαροξύτονον.
Χαρῖνοϲ: διὰ τοῦ ῑ.
Χαρίϲιοϲ. διὰ τοῦ ῑ.
χᾶτιϲ ἐπιθυμία χρῆϲιϲ.
χειά: ει δίφθογγοϲ. ἡ κατάδυϲιϲ τῶν ὄφεων. παρὰ γὰρ τὸ χῶ τὸ ϲημαῖνον τὸ χωρῶ γέγονε χεά καὶ ἐν πλεοναϲμῷ τοῦ ι χειά.
χεῖμα παρὰ τὸ χέω γίνεται.
χείμαϲτρον τὸ ἐπιτήδειον ἱμάτιον ἐπὶ (pro ἀπὸ) τοῦ χειμῶνοϲ.
χειμέριοϲ παρὰ τὸ χεῖμα γίνεται. τὰ διὰ τοῦ ιοϲ καθαρὸν ἔχοντα τὸ ρ καιροῦ ὑπόνοιαν ἔχοντα διὰ τοῦ ι γράφεται.
χειμών: ει δίφθογγοϲ παρὰ τὸ χέω.
χείρ: παρὰ τὸ ἔχειν.
χειρίϲ χειρίδοϲ: ει.
χείρων τὸ ϲυγκριτικὸν ει, πειδὴ οἱ Αἰολεῖϲ χέρρων λέγουϲι (γέγονε δὲ παρὰ τὸ χείρ χείρων, χείρων γὰρ λέγεται παρὰ τὸ ἐλαττοῦϲθαι τὰϲ
χεῖραϲ).
χεῖραϲ).
χελιδῦν διὰ τοῦ ῑ γράφεται. τὰ γὰρ εἰϲ δῶν λήγοντα θηλυκὰ ἑνὶ φωνήεντι θέλει παραλήγεϲθαι.
Χέμμιϲ πόλιϲ Αἰγύπτου. — ἔϲτι καὶ Χέμβιϲ νῆϲοϲ διὰ τοῦ β ἐν Βουτοῖ, ὡϲ Ἑκαταῖοϲ ἐν περιηγήϲει Αἰγύπτου.
χερεῖον χεῖρον.
χέρηϊ: χερείονι χέρειι καὶ ἐπεὶ κακόφωνόν ἐϲτι, τροπὴ ἐγένετο τῆϲ ει διφθόγγου εἰϲ τὸ η. οὕτωϲ Ἡ ρωδιανόϲ.
χερνιβεῖον.
Χερρόνηϲοϲ.
χέρρον τὴν χέρϲον γῆν. Λάκωνεϲ.
χήλειον ὃ καὶ έλειον.
χηνοβοϲία χηνοβοϲκία.
χηρεία: παρὰ τὸ χηρεύω.
χητεία χρεία.
χῖ: τὸ ὄνομα τοῦ ϲτοιχείου· διὰ τοῦ ῑ γράφεται, ἐπειδὴ πᾶν ὄνομα ϲτοιχείου εἰϲ ῑ καταλῆγον οὐκ ἔχει αὐτὸ ἐν διφθόγγῳ οἷον ξῖ, πῖ, φῖ, ψῖ. οὕτωϲ οὖν καὶ τὸ χῖ διὰ τοῦ ῑ μόνου. χωρὶϲ τοῦ ει. τοῦτο γὰρ ῑ ἔχει ἐν διφθόγγῳ.
χῖαι ὑποδήματοϲ ἀνδρείου εἰδὸϲ.
χίλιοι: διὰ τοῦ ῑ. καὶ ὤφειλε διὰ τῆϲ ει διφθόγγου, ἐπειδὴ οἱ. Αἰολεῖϲ χέλλιοι λέγουϲιν. τοῦτο δὲ ἔθοϲ ἔχουϲι ποιεῖν ἐπὶ τῶν γραφο-
3
μένων διὰ τῆϲ ει διφθόγγου οἷον φθείρω φθερῶ, ϲπείρω ϲπέρρω. εἰ δέ τιϲ εἶποι, ὅτι καὶ τὸ ι εἰϲ τὸ ε τρέπουϲι οἷν Πρίαμοϲ Πέρραμοϲ, τρίτοϲ τέρτοϲ, οὕτωϲ οὖν καὶ τὸ χίλιοι διὰ τοῦ γραφόμενον χέλλιοι γέγονε παρ’ αὐτοῖϲ κατὰ τροπὴν τοῦ ῑ εἰϲ τὸ ε, λέγομεν ὅτι οἱΑἰολεῖϲ τὸ ῑ τὸ ϲυνεϲταλμένον πεφύκαϲι τρέπειν εἰϲ τὸ ε οἷον Πρίαμοϲ Πέρραμοϲ,
τρίτοϲ τέρτοϲ, κοπρία κόπερρα, τὸ δὲ χίλιοι τὸ ῑ μακρὸν ἔχει. πῶϲ ἔτρεψεν παρ’ αὐτοῖϲ τὸ ι εἰϲ ε; ἀλλ’ ἰϲτέον ὅτι ϲπανίωϲ τὸ ι ἐκτεταμένον τρέπουϲιν εἰϲ τὸ ε οἰον ἱλαθι ἐλλαθι, χίλιοι χέλλιοι. ἰϲτέον δὲ ὅτι τὸ χίλιοι διὰ τοῦ ῑ γράφεται διὰ τὴν τοιαύτην αἰτίαν. πᾶϲ ἀριθμὸϲ ἐν τῇ ἀρχούϲῃ κατὰ τὴν φωνὴν ϲυνεμπίπτων ὀνόματι ϲτοιχείου
καὶ τὴν αὐτὴν φυλάττει γραφὴν οἰον ὁ εἴκοϲι ἀριθμὸϲ ἐν τῇ ἀρχούϲῃ κατὰ τὴν φωνὴν ϲυνεμπίπτει τῷ ει ϲτοιχείῳ, ἀλλὰ καὶ τὴν αὐτὴν φυλάττει γραφήν. διὰ γὰρ τοῦ ει ἐκφέρεται. ἐπειδὴ οὖν καὶ τὸ χίλιοι ἐν τῇ ἀρχούϲῃ ϲυνεμπίπτει τῷ χι ϲτοιχείῳ, τὸ δὲ χῖ διὰ τοῦ ι γράφεται, τούτου χάριν καὶ τὸ χίλιοι διὰ τοῦ ῑ γράφεται.
τρίτοϲ τέρτοϲ, κοπρία κόπερρα, τὸ δὲ χίλιοι τὸ ῑ μακρὸν ἔχει. πῶϲ ἔτρεψεν παρ’ αὐτοῖϲ τὸ ι εἰϲ ε; ἀλλ’ ἰϲτέον ὅτι ϲπανίωϲ τὸ ι ἐκτεταμένον τρέπουϲιν εἰϲ τὸ ε οἰον ἱλαθι ἐλλαθι, χίλιοι χέλλιοι. ἰϲτέον δὲ ὅτι τὸ χίλιοι διὰ τοῦ ῑ γράφεται διὰ τὴν τοιαύτην αἰτίαν. πᾶϲ ἀριθμὸϲ ἐν τῇ ἀρχούϲῃ κατὰ τὴν φωνὴν ϲυνεμπίπτων ὀνόματι ϲτοιχείου
καὶ τὴν αὐτὴν φυλάττει γραφὴν οἰον ὁ εἴκοϲι ἀριθμὸϲ ἐν τῇ ἀρχούϲῃ κατὰ τὴν φωνὴν ϲυνεμπίπτει τῷ ει ϲτοιχείῳ, ἀλλὰ καὶ τὴν αὐτὴν φυλάττει γραφήν. διὰ γὰρ τοῦ ει ἐκφέρεται. ἐπειδὴ οὖν καὶ τὸ χίλιοι ἐν τῇ ἀρχούϲῃ ϲυνεμπίπτει τῷ χι ϲτοιχείῳ, τὸ δὲ χῖ διὰ τοῦ ι γράφεται, τούτου χάριν καὶ τὸ χίλιοι διὰ τοῦ ῑ γράφεται.
χιλόϲ ἡ τροφή καὶ ὀξύνεται καὶ θηλυκῶϲ λέγεται καὶ διὰ τοῦ ῑ γράφεται. τὰ γὰρ διὰ τοῦ ιλοϲ διϲύλλαβα ὀξύτονα διὰ τοῦ ῑ γράφεται. ϲεϲημείωται τὸ δειλόϲ.
Χίλων: ἔϲτι δὲ ὄνομα κύριον· διὰ τοῦ ῑ γράφεται, ἐπειδὴ εὕρηται καὶ ἐν ϲυϲτολῇ παρὰ Καλλιμάχῳ οἷον
ἔϲτι δὲ χωλίαμβον.
Ϲόλων ἐκεῖνοϲ δ’ ὡϲ Χίλων’ ἀπέϲτειλεν.
χίμαροϲ ὁ τράγοϲ. χείμαρροϲ ὁ ποταμόϲ.
χίμετλα: διὰ τοῦ ῑ κατὰ παράδοϲιν.
Χῖοϲ ὁ πολίτηϲ τῆϲ Χίου. διὰ τοῦ ῑ γράφεται. ὥϲπερ γὰρ ἀπὸ
τοῦ Λέϲβοϲ Λέϲβιοϲ διὰ τοῦ ῑ καὶ ἀπὸ τοῦ Ϲάμοϲ Ϲάμιοϲ, οὕτω καὶ ἀπὸ τοῦ Χίοϲ Χίιοϲ καὶ κατὰ κρᾶϲιν τῶν δύο ιι εἰϲ ἓν μακρὸν Χῖοϲ ὥϲπερ δίιοϲ δῖοϲ, Θέτιι Θέτι.
τοῦ Λέϲβοϲ Λέϲβιοϲ διὰ τοῦ ῑ καὶ ἀπὸ τοῦ Ϲάμοϲ Ϲάμιοϲ, οὕτω καὶ ἀπὸ τοῦ Χίοϲ Χίιοϲ καὶ κατὰ κρᾶϲιν τῶν δύο ιι εἰϲ ἓν μακρὸν Χῖοϲ ὥϲπερ δίιοϲ δῖοϲ, Θέτιι Θέτι.
χιράδεϲ: εἰϲὶ δὲ αἱ τῶν χειρῶν ῥαγάδεϲ. διὰ τοῦ ῑ γράφεται. καὶ ὤφειλε διὰ τῆϲ ει διφθόγγου γράφεϲθαι, ἐπειδὴ παρὰ τὸ χείρ γέγονεν.
ἀλλ’ ἴϲωϲ ἀπέβαλε τὸ ε ὥϲπερ τὸ λείβω λιβάϲ. κρεῖττον δέ ἐϲτιν εἰπεῖν, ὅτι ϲυνέπαθεν ἡ φωνὴ τῷ ϲημαινομένῳ. ἐπειδὴ γὰρ τὸ χιράϲ ἔνδειάν τινα ϲημαίνει τὰϲ γὰρ τῶν χερῶν ῥαγάδαϲ δηλοῖ, ἡ δὲ ῥαγὰϲ πρὸϲ τὸ ὁλόκληρον ἔνδειαν ἔχει. τὸ γὰρ ῥαγάδαϲ ἔχον οὐκ ἔϲτιν ὁλόκληρον — τούτου χάριν ἔνδειαν φωνήεντοϲ ἀνεδέξατο, φημὶ
δὲ τοῦ ε, καὶ τὸ λιμόϲ ἀπὸ τοῦ λείπω γενόμενον οὐκ ἐφύλαξε τοῦ λείπω τὴν δίφθογγον.
ἀλλ’ ἴϲωϲ ἀπέβαλε τὸ ε ὥϲπερ τὸ λείβω λιβάϲ. κρεῖττον δέ ἐϲτιν εἰπεῖν, ὅτι ϲυνέπαθεν ἡ φωνὴ τῷ ϲημαινομένῳ. ἐπειδὴ γὰρ τὸ χιράϲ ἔνδειάν τινα ϲημαίνει τὰϲ γὰρ τῶν χερῶν ῥαγάδαϲ δηλοῖ, ἡ δὲ ῥαγὰϲ πρὸϲ τὸ ὁλόκληρον ἔνδειαν ἔχει. τὸ γὰρ ῥαγάδαϲ ἔχον οὐκ ἔϲτιν ὁλόκληρον — τούτου χάριν ἔνδειαν φωνήεντοϲ ἀνεδέξατο, φημὶ
δὲ τοῦ ε, καὶ τὸ λιμόϲ ἀπὸ τοῦ λείπω γενόμενον οὐκ ἐφύλαξε τοῦ λείπω τὴν δίφθογγον.
χίτρα διὰ τοῦ ῑ γράφεται. ἢ χίδρον ἄλευρον τὸ ἐξ ἁπαλῶν κριθῶν ἢ οἱ χλωροὶ πυροί.
χιτών: διὰ τοῦ ι. ἔϲτι τινὰ ὀνόματα ἀπὸ ῥημάτων γινόμενα κτλ.
χλαῖνα αι δίφθογγοϲ ἡ χλαμύϲ. παρὰ τὸ χλιαίνειν, ὅ ἐϲτι
θερμαίνειν.
θερμαίνειν.
χοῖνιξ. διὰ τοῦ ῑ. τὰ γὰρ εἰϲ διπλοῦν λήγοντα ἀποϲτρέφεται τὴν ει δίφθογγον.
χοιροκομεῖον.
χοιροτροφεῖον: ει ἡ παρατέλευτοϲ κατὰ παράδοϲιν.
χοραγείων διδαϲκᾳλείων.
χόριοϲ διὰ τοῦ ῖ κοὶ χορεῖοϲ διὰ διφθόγγου. ὁ τόνοϲ ἐϲτὶ διάφοροϲ καὶ ἡ γραφή.
χόριον διὰ τοῦ ῑ τὸ ἔλυτρον τῶν βρεφῶν παρὰ τὸ χορεῖν (scr. χωρεῖν).
χρεία ἔνδεια.
χρεῖα: ει δίφθογγοϲ. παρὰ τὸ χρέοϲ γέγονε χρέα καὶ μετὰ τοῦ ῑ χρεῖα.
χρείω τὸ χρηϲμψδῶ διὰ τῆϲ ει διψθόγγου. παρὰ γὰρ τὸ χρέοϲ γέγονε χρέω καὶ ἐν πλεοναϲμῷ τοῦ ῑ χρείω. τοῖϲ γὰρ χρείαν ἔχουϲι
τὸ ἀληθὲϲ μαθεῖν χρηϲμῳδεῖ ὁ θεόϲ.
τὸ ἀληθὲϲ μαθεῖν χρηϲμῳδεῖ ὁ θεόϲ.
χρίω τὸ ἀλείφω διὰ τοῦ ῑ γράφεται καὶ ἶϲωϲ πρὸϲ ἀντιδιαϲτολὴν τοῦ χρείω τοῦ ἐπὶ τοῦ χρηϲμῳδῶ. ἕτεροι δὲ λέγουϲιν, ὅτι διὰ τοῦ ῑ γράφεται, ἐπειδὴ γέγονεν ἀπὸ τοῦ χρίμπτω χρίω, τὰ δὲ εἰϲ πιω οὐ θέλει τῇ ει διφθόγγῳ παραλήγεϲθαι οἷον νίπτω, ῥίπτω πλὴν τοῦ φιλαλειπτῶ
καὶ τοῦ ἀνερείπτω τοῦ ϲημαίνοντοϲ τὸ ἁρπάζω, ἔξ οὖ ἀνηρείψαντο.
καὶ τοῦ ἀνερείπτω τοῦ ϲημαίνοντοϲ τὸ ἁρπάζω, ἔξ οὖ ἀνηρείψαντο.
χρεωφειλέτηϲ. ει. καὶ χρεοφειλέτηϲ λέγεται.
χρή ὀξυτόνωϲ ἀντὶ τοῦ δεῖ, χρῇ περιϲπωμένωϲ ἀπὸ τοῦ χρῶ χρῷϲ χρᾶ Ἰωνικῶϲ καὶ Ἀττικῶϲ.
χρῃζω μετὰ τοῦ ῑ χρηΐζω γάρ.
χρῆται χρᾶται.
χρῖμα. ϲημαίνει δὲ τὸ χρῖϲμα. διὰ τοῦ γράφεται, ἐπειδὴ οἱ Αἰολεῖϲ χρίμμα λέγουϲι καὶ οὐχὶ χρέμμα. ἰϲτέον δὲ ὅτι ὥϲπερ λέγουϲι κροῦμα καὶ κροῦϲμα, οὕτω λέγεται χρῖμα καὶ χρῖϲμα.
χρίω. cf. supra 606, 21.
χρυϲίτηϲ: διὰ τοῦ ῑ.
χρῥζω: ϲημαίνει δὲ τὸ πληϲιάζω (χρώϲ χρωτόϲ χρωτίζω ὡϲ φῶϲ φωτόϲ φωτίζω ἀποβολῇ τοῦ τ χρωῖζω καὶ ϲυναιρέϲει χρψζω).
χυρρεῖον τὸ ξύλινον δεϲμωτήριον. ει.
χυτρεῖα: ει δίφθογγοϲ· τὰ τῶν χυτρῶν ὄϲτρακα. ἤδη δὲ καὶ ἐπὶ
παντὸϲ ὀϲτράκου ἐτάττετο.
παντὸϲ ὀϲτράκου ἐτάττετο.
Περὶ ὀρθογραφίας. Herodianus. ed. August Lentz. United States. 2017.
Funding provided by Harvard Library Arcadia Fund.