Search the Perseus Catalog for:

View: By Scene

← Previous Next →

Ἀθηνᾶ

κήρυσσε, κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργαθοῦ,

ἥ τʼ οὖν διάτορος Τυρσηνικὴ

σάλπιγξ, βροτείου πνεύματος πληρουμένη,

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ.

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου
570

σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς

πόλιν τε πᾶσαν εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον

καὶ τούσδʼ ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῇ δίκη.

Χορός

ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.
575

Ἀπόλλων

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον—ἔστι γὰρ νόμῳ

ἱκέτης ὅδʼ ἁνὴρ καὶ δόμων ἐφέστιος

ἐμῶν, φόνου δὲ τοῦδʼ ἐγὼ καθάρσιος—

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν δʼ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου. σὺ δʼ εἴσαγε
580

ὅπως τʼ ἐπίστᾳ τήνδε κύρωσον δίκην.

Ἀθηνᾶ

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην·

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτʼ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορός

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
585

ἔπος δʼ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς

τὴν μητέρʼ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης

ἔκτεινα· τούτου δʼ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός

ἓν μὲν τόδʼ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

Χορός

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σʼ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης

λέγω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός

πρὸς τοῦ δʼ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

Ὀρέστης

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;
595

Ὀρέστης

καὶ δεῦρό γʼ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός

ἀλλʼ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλʼ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης

πέποιθʼ. ἀρωγὰς δʼ ἐκ τάφου πέμψει πατήρ.

Χορός

νεκροῖσί νυν πέπισθι μητέρα κτανών.

Ὀρέστης

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.
600

Χορός

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης

ἀνδροκτονοῦσα πατέρʼ ἐμὸν κατέκτανεν.

Χορός

τοιγὰρ σὺ μὲν ζῇς, ἡ δʼ ἐλευθέρα φόνῳ.

Ὀρέστης

τί δʼ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορός

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

Ὀρέστης

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

Eumenides. Aeschylus. Herbert Weir Smyth (Translator). New York. 1926.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by The Annenberg CPB/Project.

Current edition Perseus

Εὐμενίδες (Greek) (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.)

Editions (11)

Εὐμενίδες First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 566-777 focus

Ἀθηνᾶ

κήρυσσε, κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργαθοῦ,

ἥ τ᾽¹ οὖν διάτορος² <αἰθέρος³> Τυρσηνικὴ

σάλπιγξ βροτείου πνεύματος πληρουμένη,

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ.

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου
570

σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς

πόλιν τε πᾶσαν ἐς τὸν αἰανῆ χρόνον

καὶ τούσδ᾽,⁴ ὅπως ἂν εὖ διαγνωσθῇ⁵ δίκη.⁶

Χορός

ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.
575

Ἀπόλλων

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον—ἔστι γὰρ νόμῳ⁷⁸

ἱκέτης ὅδ᾽ ἁνὴρ⁹ καὶ δόμων ἐφέστιος¹⁰

ἐμῶν, φόνου δὲ τοῦδ᾽ ἐγὼ καθάρσιοσ—

καὶ ξυνδικήσων αὐτός: αἰτίαν δ᾽ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ¹¹ φόνου. σὺ δ᾽ εἴσαγε
580

ὅπως <τ᾽¹²> ἐπίστᾳ τήνδε κύρωσον δίκην.

Ἀθηνᾶ

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην.¹³

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ᾽ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορος

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
585

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης

ἔκτεινα: τούτου δ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός

ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

Χορός

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾽ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης

λέγω: ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός

πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασι;

Ὀρέστης

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι: μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;
595

Ὀρέστης

καὶ δεῦρό γ᾽ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός

ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης

πέποιθ᾽, ἀρωγὰς δ᾽ ἐκ τάφου πέμψει¹⁴ πατήρ.

Χορός

νεκροῖσί νυν πέπισθι¹⁵ μητέρα κτανών.

Ὀρέστης

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.¹⁶
600

Χορός

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανε.

Χορός

τοιγὰρ¹⁷ σὺ μὲν ζῇς, ἡ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ.¹⁸

Ὀρέστης

τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορός

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

Ὀρέστης

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

607

Χορός

πῶς γάρ σ᾽ ἔθρεψεν ἐντός, ὦ μιαιφόνε,

ζώνης; ἀπεύχι μητρὸς αἷμα φίλτατον;

Ὀρέστης

ἤδη σὺ μαρτύρησον. ἐξηγοῦ δέ μοι,

Ἄπολλον, εἴ σφε σὺν δίκῃ κατέκτανον.
610

δρᾶσαι γὰρ ὥσπερ ἐστὶν οὐκ ἀρνούμεθα:

ἀλλ᾽ εἰ δικαίως εἴτε μὴ τῇ σῇ φρενὶ

δοκεῖ τόδ᾽ αἷμα, κρῖνον, ὡς τούτοις φράσω.

Ἀπόλλων

λέξω πρὸς ὑμᾶς τόνδ᾽ Ἀθηναίας μέγαν

θεσμὸν δικαίως, μάντις ὢν δ᾽¹⁹ οὐ ψεύσομαι.
615

οὐπώποτ᾽ εἶπον μαντικοῖσιν ἐν θρόνοις,

οὐκ ἀνδρός, οὐ γυναικός, οὐ πόλεως πέρι,

ὃ μὴ κελεύσαι²⁰ Ζεὺς Ὀλυμπίων πατήρ.

τὸ μὲν δίκαιον τοῦθ᾽ ὅσον σθένει μαθεῖν,

βουλῇ²¹ πιφαύσκω δ᾽ ὔμμ᾽²² ἐπισπέσθαι πατρός.
620

ὅρκος γὰρ οὔτι Ζηνὸς ἰσχύει πλέον.

Χορός

Ζεύς, ὡς λέγεις σύ, τόνδε χρησμὸν ὤπασε,

φράζειν Ὀρέστῃ τῷδε, τὸν²³ πατρὸς φόνον

πράξαντα μητρὸς μηδαμοῦ τιμὰς νέμειν;

Ἀπόλλων

οὐ γάρ τι ταὐτὸν ἄνδρα γενναῖον θανεῖν
625

διοσδότοις σκήπτροισι τιμαλφούμενον,

καὶ ταῦτα πρὸς γυναικός, οὔ τι θουρίοις

τόξοις ἑκηβόλοισιν, ὥστ᾽ Ἀμαζόνος,

ἀλλ᾽ ὡς ἀκούσει, Παλλὰς οἵ τ᾽ ἐφήμενοι

ψήφῳ διαιρεῖν τοῦδε πράγματος πέρι.
630

ἀπὸ στρατείας²⁴ γάρ νιν²⁵ ἠμποληκότα

†τὰ πλεῖστ᾽ ἄμεινον²⁶ εὔφροσιν δεδεγμένη,

δροίτῃ²⁷ περῶντι λουτρὰ κἀπὶ τέρματι

φᾶρος παρεσκήνωσεν†,²⁸²⁹³⁰ ἐν δ᾽ ἀτέρμονι

κόπτει πεδήσασ᾽ ἄνδρα δαιδάλῳ πέπλῳ.
635

ἀνδρὸς μὲν ὑμῖν οὗτος εἴρηται μόρος

τοῦ παντοσέμνου, τοῦ στρατηλάτου νεῶν.

ταύτην τοιαύτην εἶπον, ὡς δηχθῇ³¹ λεώς,

ὅσπερ τέτακται τήνδε κυρῶσαι δίκην.

640

Χορός

πατρὸς προτιμᾷ Ζεὺς μόρον τῷ σῷ λόγῳ:
640

αὐτὸς δ᾽ ἔδησε³² πατέρα πρεσβύτην Κρόνον.

πῶς ταῦτα τούτοις οὐκ ἐναντίως λέγεις;

ὑμᾶς δ᾽ ἀκούειν ταῦτ᾽ ἐγὼ μαρτύρομαι.

Ἀπόλλων

ὦ παντομισῆ κνώδαλα, στύγη θεῶν,

πέδαι μὲν ἂν λυθεῖεν,³³ ἔστι τοῦδ᾽ ἄκος,³⁴
645

καὶ κάρτα πολλὴ μηχανὴ λυτήριος:

ἀνδρὸς δ᾽ ἐπειδὰν αἷμ᾽ ἀνασπάσῃ κόνις

ἅπαξ θανόντος, οὔτις ἔστ᾽ ἀνάστασις.

τούτων ἐπῳδὰς οὐκ ἐποίησεν³⁵ πατὴρ

οὑμός, τὰ δ᾽ ἄλλα πάντ᾽ ἄνω τε³⁶ καὶ κάτω
650

στρέφων τίθησιν οὐδὲν ἀσθμαίνων³⁷ μένει.

Χορός

πῶς γὰρ τὸ φεύγειν τοῦδ᾽ ὑπερδικεῖς ὅρα:

τὸ μητρὸς αἷμ᾽ ὅμαιμον ἐκχέας πέδοι³⁸

ἔπειτ᾽ ἐν Ἄργει δώματ᾽ οἰκήσει πατρός;

ποίοισι βωμοῖς χρώμενος τοῖς δημίοις;
655

ποία δὲ χέρνιψ φρατέρων προσδέξεται;³⁹

Ἀπόλλων

καὶ τοῦτο λέξω, καὶ μάθ᾽ ὡς ὀρθῶς ἐρῶ.

οὔκ ἔστι μήτηρ ἡ κεκλημένου⁴⁰ τέκνου

τοκεύς, τροφὸς δὲ κύματος νεοσπόρου.

τίκτει δ᾽ ὁ θρῴσκων, ἡ δ᾽ ἅπερ ξένῳ ξένη
660

ἔσωσεν ἔρνος, οἷσι μὴ βλάψῃ θεός.

τεκμήριον δὲ τοῦδέ σοι δείξω λόγου:

πατὴρ μὲν ἂν γένοιτ᾽ ἄνευ μητρός: πέλας

μάρτυς πάρεστι παῖς Ὀλυμπίου Διός,

οὐδ᾽ ἐν σκότοισι νηδύος τεθραμμένη,
665

ἀλλ᾽ οἷον ἔρνος οὔτις ἂν τέκοι θεός.

ἐγὼ δέ, Παλλάς, τἄλλα θ᾽ ὡς ἐπίσταμαι,

τὸ σὸν πόλισμα καὶ στρατὸν τεύξω μέγαν,

καὶ τόνδ᾽ ἔπεμψα σῶν δόμων ἐφέστιον,

ὅπως γένοιτο πιστὸς ἐς τὸ πᾶν χρόνου
670

καὶ τόνδ᾽ ἐπικτήσαιο σύμμαχον, θεά,

καὶ τοὺς ἔπειτα, καὶ τάδ᾽ αἰανῶς μένοι

στέργειν τὰ πιστὰ⁴¹ τῶνδε τοὺς ἐπισπόρους.

674

Ἀθηνᾶ

ἤδη κελεύω τούσδ᾽ ἀπὸ γνώμης φέρειν

ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων;
675

Χορός

ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος.

μένω δ᾽ ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Ἀθηνᾶ

τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσ᾽ ἄμομφος ὦ;

Ἀπόλλων⁴²

ἠκούσαθ᾽ ὧν ἠκούσατ᾽, ἐν δὲ καρδίᾳ

ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε,⁴³ ξένοι.
680

Ἀθηνᾶ

κλύοιτ᾽ ἂν ἤδη θεσμόν, Ἀττικὸς λεώς,

πρώτας δίκας κρίνοντες αἵματος χυτοῦ.

ἔσται δὲ καὶ τὸ λοιπὸν Αἰγέως στρατῷ

αἰεὶ δικαστῶν⁴⁴ τοῦτο βουλευτήριον.

πάγον δ᾽ Ἄρειον⁴⁵ τόνδ᾽, Ἀμαζόνων ἕδραν
685

σκηνάς θ᾽, ὅτ᾽ ἦλθον Θησέως κατὰ φθόνον

στρατηλατοῦσαι, καὶ πόλιν νεόπτολιν

τήνδ᾽ ὑψίπυργον ἀντεπύργωσαν τότε,

Ἄρει δ᾽ ἔθυον, ἔνθεν ἔστ᾽ ἐπώνυμος

πέτρα, πάγος τ᾽ Ἄρειος: ἐν δὲ τῷ σέβας
690

ἀστῶν φόβος τε ξυγγενὴς τὸ μὴ ʼδικεῖν

σχήσει τό τ᾽ ἦμαρ καὶ κατ᾽ εὐφρόνην ὁμῶς,⁴⁶

αὐτῶν πολιτῶν μὴ ᾽πικαινούντων⁴⁷ νόμους.

κακαῖς <δ᾽⁴⁸> ἐπιρροαῖσι βορβόρῳ θ᾽ ὕδωρ

λαμπρὸν μιαίνων οὔποθ᾽ εὑρήσεις ποτόν.
695

τὸ μήτ᾽ ἄναρχον μήτε⁴⁹ δεσποτούμενον

ἀστοῖς περιστέλλουσι βουλεύω σέβειν,⁵⁰

καὶ μὴ τὸ δεινὸν πᾶν πόλεως ἔξω βαλεῖν.

τίς γὰρ δεδοικὼς μηδὲν ἔνδικος βροτῶν;

τοιόνδε τοι ταρβοῦντες ἐνδίκως σέβας
700

ἔρυμά τε χώρας καὶ πόλεως σωτήριον

ἔχοιτ᾽ ἄν, οἷον οὔτις ἀνθρώπων ἔχει,

οὔτ᾽ ἐν Σκύθαισιν⁵¹ οὔτε Πέλοπος ἐν τόποις.

κερδῶν ἄθικτον τοῦτο βουλευτήριον,

αἰδοῖον, ὀξύθυμον, εὑδόντων ὕπερ
705

ἐγρηγορὸς φρούρημα γῆς καθίσταμαι.

ταύτην μὲν ἐξέτειν᾽ ἐμοῖς παραίνεσιν

ἀστοῖσιν ἐς τὸ λοιπόν: ὀρθοῦσθαι δὲ χρὴ

καὶ ψῆφον αἴρειν καὶ διαγνῶναι δίκην

αἰδουμένους⁵² τὸν ὅρκον. εἴρηται λόγος.
710
711

Χορός

καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδ᾽ ὁμιλίαν χθονὸς

ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

Ἀπόλλων

κἄγωγε⁵³ χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς

ταρβεῖν κελεύω μηδ᾽ ἀκαρπώτους κτίσαι.

Χορός

ἀλλ᾽ αἱματηρὰ πράγματ᾽ οὐ λαχὼν σέβεις,
715

μαντεῖα δ᾽ οὐκέθ᾽ ἁγνὰ μαντεύσει νέμων.⁵⁴

Ἀπόλλων

ἦ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων

πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ἰξίονος;

Χορός

λέγεις: ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης

βαρεῖα χώρᾳ τῇδ᾽ ὁμιλήσω πάλιν.
720

Ἀπόλλων

ἀλλ᾽ ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις

θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ: νικήσω δ᾽ ἐγώ.

Χορός

τοιαῦτ᾽ ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις:

Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

Ἀπόλλων

οὔκουν⁵⁵ δίκαιον τὸν σέβοντ᾽ εὐεργετεῖν,
725

ἄλλως τε πάντως χὤτε⁵⁶ δεόμενος τύχοι;

Χορός

σύ τοι παλαιὰς διανομὰς⁵⁷ καταφθίσας

οἴνῳ παρηπάτησας ἀρχαίας θεάς.

Ἀπόλλων

σύ τοι τάχ᾽ οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος

ἐμῇ τὸν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσιν⁵⁸ βαρύν.
730

Χορός

ἐπεὶ καθιππάζει με πρεσβῦτιν νέος,

δίκης γενέσθαι τῆσδ᾽ ἐπήκοος μένω,

ὡς ἀμφίβουλος⁵⁹ οὖσα θυμοῦσθαι πόλει.

Ἀθηνᾶ

ἐμὸν τόδ᾽ ἔργον, λοισθίαν κρῖναι δίκην:

ψῆφον δ᾽ Ὀρέστῃ τήνδ᾽ ἐγὼ προσθήσομαι.
735

μήτηρ γὰρ οὔτις ἐστὶν ἥ μ᾽ ἐγείνατο,

τὸ δ᾽ ἄρσεν αἰνῶ πάντα, πλὴν γάμου τυχεῖν,

ἅπαντι θυμῷ, κάρτα δ᾽ εἰμὶ τοῦ πατρός.

οὕτω γυναικὸς οὐ προτιμήσω μόρον

ἄνδρα κτανούσης δωμάτων ἐπίσκοπον.
740

νικᾷ δ᾽ Ὀρέστης, κἂν ἰσόψηφος κριθῇ.

ἐκβάλλεθ᾽ ὡς τάχιστα τευχέων πάλους,

ὅσοις δικαστῶν τοῦτ᾽ ἐπέσταλται τέλος.

744

Ὀρέστης

ὦ Φοῖβ᾽ Ἄπολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται;

Χορός

ὦ Νὺξ μέλαινα μῆτερ, ἆρ᾽ ὁρᾷς τάδε;
745

Ὀρέστης⁶⁰

νῦν ἀγχόνης μοι τέρματ᾽, ἢ φάος βλέπειν.

Χορός

ἡμῖν γὰρ ἔρρειν, ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν.⁶¹⁶²

Ἀπόλλων⁶³

πεμπάζετ᾽ ὀρθῶς ἐκβολὰς ψήφων, ξένοι,

τὸ μὴ ᾽δικεῖν σέβοντες ἐν διαιρέσει.

γνώμης δ᾽ ἀπούσης πῆμα γίγνεται⁶⁴ μέγα,
750

βαλοῦσά τ᾽ οἶκον ψῆφος ὤρθωσεν μία.

Ἀθηνᾶ

ἀνὴρ ὅδ᾽⁶⁵ ἐκπέφευγεν αἵματος δίκην:

ἴσον γάρ ἐστι τἀρίθμημα τῶν πάλων.

Ὀρέστης

ὦ Παλλάς, ὦ σώσασα⁶⁶ τοὺς ἐμοὺς δόμους,
755

γαίας⁶⁷ πατρῴας ἐστερημένον σύ τοι

κατῴκισάς με: καί τις Ἑλλήνων ἐρεῖ,

“Ἀργεῖος ἁνὴρ⁶⁸ αὖθις ἔν τε χρήμασιν

οἰκεῖ πατρῴοις, Παλλάδος καὶ Λοξίου

ἕκατι, καὶ τοῦ πάντα κραίνοντος τρίτου
760

σωτῆρος, ὃς πατρῷον αἰδεσθεὶς μόρον

σῴζει με, μητρὸς τάσδε συνδίκους ὁρῶν.”

ἐγὼ δὲ χώρᾳ τῇδε καὶ τῷ σῷ στρατῷ

τὸ λοιπὸν εἰς ἅπαντα πλειστήρη χρόνον

ὁρκωμοτήσας νῦν ἄπειμι πρὸς δόμους,

μήτοι τιν᾽ ἄνδρα δεῦρο πρυμνήτην χθονὸς
765

ἐλθόντ᾽ ἐποίσειν εὖ κεκασμένον δόρυ.

αὐτοὶ γὰρ ἡμεῖς ὄντες ἐν τάφοις τότε

τοῖς τἀμὰ παρβαίνουσι νῦν ὁρκώματα

ἀμηχάνοισι⁶⁹ †πράξομεν⁷⁰ δυσπραξίαις,

ὁδοὺς ἀθύμους καὶ παρόρνιθας πόρους
770

τιθέντες, ὡς αὐτοῖσι μεταμέλῃ πόνος:

ὀρθουμένων δέ, καὶ πόλιν τὴν Παλλάδος

τιμῶσιν αἰεὶ⁷¹ τήνδε συμμάχῳ δορί,

αὐτοῖσιν ἡμεῖς⁷² ἐσμεν εὐμενέστεροι.

καὶ χαῖρε, καὶ σὺ καὶ πολισσοῦχος λεώς:
775

πάλαισμ᾽ ἄφυκτον τοῖς ἐναντίοις ἔχοις,

σωτήριόν τε καὶ δορὸς νικηφόρον.

778

Εὐμενίδες (1518 edition; OCR draft) Experimental (Aeschylus, Eumenides, 1518 edition. VLM-assisted OCR with native lineation and automated correspondence to the Smyth edition.) — 566 focus

Ἀθηνᾶ

κήρυσσε κήρυξ, καὶ στρατὸν κατεργάθου.

ἥ τ᾽ οὖν διάτορος τυρσηνικὴ.

σάλπιγξ βροτείου πνεύματος πληρουμένη.

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ.

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου.
500

σιγᾶν ἀρήγει, καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς,

πόλιν τε πᾶσαν εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον.

καὶ τόνδ᾽ ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῇ δίκη.

Χορὸς Εὐμενίδων

ἄναξ ἄπολλον ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τῷδε σοι μέτεστι πράγματος λέγε.
505

m ii

Ἀπόλλων

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον, ἔστι γὰρ δόμων

ἱκέτης ὅδ' ἀνήρ, καὶ δόμων ἐφέστιος

ἐμῶν, φόνου δὲ τῷδ' ἐγὼ καθάρσιος

καὶ ξυνδικήσων αὐτὸς αἰτίαν ἔχω

τῆς τοῦδε μητρός, τοῦδε φόνου. σὺ δ' εἴσαγε
510

ὅπως ἐπίστᾳ τήνδε κύρωσον δίκην.

Ἀθηνᾶ

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων,

γένοιτ' ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορὸς Εὐμενίδων

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
515

ἔπος δ' ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς,

τὴν μητέρ' εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης

ἔκτεινα· τούτου δ' οὔτις ἄρνησις πέλει,

Χορὸς Εὐμενίδων

ἓν μὲν τόδ' ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης

ἐπευχομένῳ, τόνδε κομπάζεις λόγον.
520

Χορὸς Εὐμενίδων

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ' ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης

λέξω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών,

Χορὸς Εὐμενίδων

πρὸς τοῦ δ' ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

Ὀρέστης

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορὸς Εὐμενίδων

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;
525

Ὀρέστης

καὶ δεῦρό γ' ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορὸς Εὐμενίδων

ἀλλ' εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἀλλ' ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης

πέποιθ', ἀρωγὰς δ' ἐκ τάφου πέμπει πατήρ,

Χορὸς Εὐμενίδων

νεκροῖσι νῦν πέπεισθι μητέρα κτανών;

Ὀρέστης

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτων.
530

Χορὸς Εὐμενίδων

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε,

Ὀρέστης

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ' ἐμὸν κατέκτανεν.

Χορὸς Εὐμενίδων

τοιγὰρ σὺ μὲν ζῇς, ἡ δ' ἐλευθέρα φόνῳ,

Ὀρέστης

τί δ' οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορὸς Εὐμενίδων

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
535

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ. 91

Ὀρέστης

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι.

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 566 focus

Αθ.

κήρυσσε, κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργαθοῦ,

εἴτ᾽ οὖν διάτορος Τυρσηνικὴ

σάλπιγξ βροτείου πνεύματος πληρουμένη

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ.

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου
570

σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς

πόλιν τε πᾶσαν ἐς τὸν αἰανῆ χρόνον

καὶ τόνδ᾽, ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῇ δίκη.

ΧΟ.

ἄναξ῎Απολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.
575

ΑΠ.

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον· ἔστι γὰρ νόμῳ

ἱκέτης ὅδ᾽ ἁνὴρ καὶ δόμων ἐφέστιος

ἐμῶν, φόνου δὲ τοῦδ᾽ ἐγὼ καθάρσιος,

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν δ᾽ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου. σὺ δ᾽ εἴσαγε
580

ὅπως τ' ἐπίστα τήνδε κύρωσον δίκην.

Αθ.

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην.

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ' ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

ΧΟ.

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
585

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

ΟΡ.

ἔκτεινα· τούτου δ' οὔτις ἄρνησις πέλει.

ΧΟ.

ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

ΟΡ.

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

ΧΟ.

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾽ ὅπως κατέκτανες.

ΟΡ.

λέξω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

ΧΟ.

πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασι?

ΟΡ.

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

ΧΟ.

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν?
595

ΟΡ.

καὶ δεῦρό γ᾽ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

ΧΟ.

ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

ΟΡ.

πέποιθ᾽, ἀρωγὰς δ᾽ ἐκ τάφου πέμπει πατήρ.

ΧΟ.

νεκροῖσί νυν πέπεισθι μητέρα κτανών.

ΟΡ.

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.
600

ΧΟ.

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

ΟΡ.

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανε.

ΧΟ.

τοιγὰρ σὺ μὲν ζῆς, ἡ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ.

ΟΡ.

τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

ΧΟ.

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

ΟΡ.

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Gottfried Hermann, 1852.) — 566 focus

Ἀθηνᾶ

κήρυσσε, κήρυξ, καὶ στρατὸν κατειργάθου,
555

εἴτ᾽ οὖν διάτορος Τυρσηνικὴ

σάλπιγξ, βροτείου πνεύματος πληρουμένη,

¹

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ.

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου

σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς
560

πόλιν τε πᾶσαν, εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον

ἐκ τῶνδ᾽ ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῇ δίκη.

Χορός

ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος, λέγε.
565

Ἀπόλλων

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον· ἔστι γὰρ νόμῳ

ἱκέτης ὅδ᾽ ἀνὴρ καὶ δόμων ἐφέστιος

ἐμῶν· φόνου δὲ τοῦδ᾽ ἐγὼ καθάρσιος·

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν δ᾽ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου. σὺ δ᾽ εἴςαγε,
570

ὅπως τ᾽ ἐπίστα τήνδε κύρωσον δίκην.

Ἀθηνᾶ

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰςάγω δὲ τὴν δίκην.

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ' ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορός

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
575

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης

ἔκτεινα· τούτου δ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός

ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
580

Χορός

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾽ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης

λέγω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός

πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

Ὀρέστης

τοῖς τοῖδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν ;
585

Ὀρέστης

καὶ δεῦρό γ' ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός

ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἀλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης

καμοίγ᾽ ἀρωγοὺς ἐκ τάφου πέμψει πατήρ.

Χορός

νεκροῖσι νῦν πέπεισθι μητέρα κτανών.

Ὀρέστης

δυοῖν γὰρ εἶχε προςβολὰς μιασμάτοιν.
590

Χορός

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανεν.

Χορός

τί γάρ; σὺ μὲν ζῇς, ἣ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ.

Ὀρέστης

τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορός

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
595

Ὀρέστης

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ (OCR draft) Experimental (ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 566 focus

Αθ.

Κήρυσσε κή-, κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργαθοῦ κατεργάθου·

εἶτ᾽ οὐρανό)νδε δ)ιάτορος ειτ' (ἥ supra εἶ Μ2) οὖν | διάτορος διάκτορος (dein spat. vac. FV ; πέλει in m. recta, λείπει in sin. F) διάκτορος πέλει Τυρσηνικὴ

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ

[Αθ.]

σάλπιγξ βροτείου πνεύματος πληρουμένη

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ·
565

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου

σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμούς

πόλιν τε πᾶσαν ἐς εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον

καὶ τῶνδ' τὸν δ' ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῇ δίκη δίκηι.

ΧΟ.

Ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει·
570

τί τοῦδε σοὶ τοῦδέ σοι μέτεστι πράγματος λέγε.

ΑΠ.

Καὶ μαρτυρήσων ἦλθον — ἔστι γὰρ νόμῳ δόμων

ἱκέτης ὅδ᾽ ἁνὴρ ἀνὴρ καὶ δόμων ἐφέστιος -τίως -τίων

ἐμῶν, φόνου δὲ τοῦδ' ἐγὼ καθάρσιος —

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν δ' ἔχω
575

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου τοῦδε φόνου. Σὺ δ' εἴσαγε

ὅπως (τ') ἐπίστα τήνδε κύρωσον δίκην.

Αθ.

Ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην·

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ' ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.
580

ΧΟ.

Πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως·

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

Τὴν μητέρ' εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

ΟΡ.

Ἔκτεινα, τούτου δ' οὔτις ἄρνησις πέλει.

ΧΟ.

Ἓν μὲν τόδ' ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.
585

ΟΡ.

Οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.

ΧΟ.

Εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ' ὅπως κατέκτανες.

ΟΡ.

Λέγω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

ΧΟ.

Πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν ;

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ

ΟΡ.

Τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.
590

ΧΟ.

Ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν ;

ΟΡ.

Καὶ δεῦρό γ' αἰεὶ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

ΧΟ.

Ἀλλ' Ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ' ἀλλ' ἐρεῖς τάχα.

ΟΡ.

Πέποιθ', ἀρωγὰς δ' ἐκ τάφου πέμπει πατήρ.

ΧΟ.

Νεκροῖσί νυν νῦν πέπεισθι μητέρα κτανών.
595

ΟΡ.

Δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτων.

ΧΟ.

Πῶς δή ; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

ΟΡ.

Ἀνδροκτονοῦσα πατέρ' ἐμὸν κατέκτανεν.

ΧΟ.

Τοιγὰρ σὺ μὲν ζῇς, ἣ δ' ἐλευθέρα φόνου.

ΟΡ.

Τί δ' οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ ;
600

ΧΟ.

Οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.

ΟΡ.

Ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι ;

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Arthur Sidgwick, 1887.) — 566 focus

Αθ.

κήρυσσε, κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργάθου·

ἥ τ᾽ οὖν διάτορος αἰθέρος Τυρσηνικὴ

σάλπιγξ, βροτείου πνεύματος πληρουμένη,

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ·

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου
570

σιγᾶν ἀρήγει, καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς

πόλιν τε πᾶσαν εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον,

καὶ τούσδ᾽, ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῇ δίκη.

ΧΟ.

ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος, λέγε.
575

ΑΠ.

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον —ἔστι γὰρ νόμῳ

¹

ἱκέτης ὅδ᾽ ἁνήρ, καὶ δόμων ἐφέστιος

ἐμῶν· φόνου δὲ τοῦδ᾽ ἐγὼ καθάρσιος -

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν δ᾽ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου. σὺ δ᾽ εἴσαγε
580

ὅπως τ᾽ ἐπίστᾳ τήνδε κυρώσων δίκην.

Αθ.

ὑμῶν ὁ μῦθος· εἰσάγω δὲ τὴν δίκην.

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ' ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

ΧΟ.

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως·
585

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

ΟΡ.

ἔκτεινα· τούτου δ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει.

ΧΟ.

ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

ΟΡ.

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

ΧΟ.

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾿ ὅπως κατέκτανες.

ΟΡ.

λέγω ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

ΧΟ.

πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης, καὶ τίνος βουλεύμασι;

ΟΡ.

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

ΧΟ.

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν ;
595

ΟΡ.

καὶ δεῦρό γ᾽ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

ΧΟ.

ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

ΟΡ.

πέποιθ'· ἀρωγὰς δ᾽ ἐκ τάφου πέμψει πατήρ.

ΧΟ.

νεκροῖσί νυν πέπεισθι μητέρα κτανών.

ΟΡ.

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.
600

ΧΟ.

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

ΟΡ.

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ' ἐμὸν κατέκτανεν.

ΧΟ.

τοιγὰρ σὺ μὲν ζῇς, ἡ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ.

²

ΟΡ.

τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ ;

ΧΟ.

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

ΟΡ.

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. N. Wecklein, 1885.) — 566 focus

κήρυσσε, κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργαθοῦ,

εἶτ᾽ οὖν διάτορος Τυρσηνικὴ
570

σάλπιγξ, βροτείου πνεύματος πληρουμένη,

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ.

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου

σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς

πόλιν τε πᾶσαν εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον
575

καὶ τόνδ᾽, ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῇ δίκη.

¹²³⁴⁵

λαπαδνὸν λαπαδνὸν λέπαδνον ἄκλαυστος ἄκλαυστος ἄϊστος αἴστος ἄϊστοσ κατειργαθοῦ κατειργαθοῦ κατειργαθοῦ κατεργάδου εἶτ᾽ ἐιτ' (η superscr. m ut videtur) οὖν⁶ Τυρσηνικὴ τυρωσηνική πληρουμένη πληρουμένη (η finali ex ου ut vid. corr.) φαινέτω φαίνεται ante corr. πληρουμένου κληρουμένου τόνδ᾽ τούσδ' τῶν δ' καταγνωσθῇ διαγνωσθῇ δίκη δίκη δίκης ⁷

36 AESCHYLI

ΧΟ.

ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.

ΑΠ.

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον· ἔστι γὰρ δόμων

ἱκέτης ὅδ᾽ ἀνὴρ καὶ δόμων ἐφέστιος
580

ἐμῶν, φόνου δὲ τοῦδ᾽ ἐγὼ καθάρσιος·

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν δ᾽ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου. σὺ δ᾽ εἴσαγε

ὅπως τ᾽ ἐπίστᾳ τήνδε κύρωσον δίκην.

Αθ.

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην·
585

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ᾽ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

ΧΟ.

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.
590

ΟΡ.

ἔκτεινα· τούτου δ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει.

⁸⁹¹⁰¹¹¹²¹³¹⁴

τοῦδε σοὶ τοῦ δέ σοι δόμων δημων corr. in δόμων νόμῳ olim ἀνὴρ ἁνὴρ ἀνὴρ δόμων δόμων fecit ex δόμοσ ἐφέστιος ἐφέστιωσ τοῦ φόνου του φόνου τοῦδε φόνου τ' τ'¹⁵ ¹⁶ ¹⁷ ¹⁸ ¹⁹

EVMENIDES. 37

ΧΟ.

ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

ΟΡ.

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.

ΧΟ.

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾿ ὅπως κατέκτανες.

ΟΡ.

λέγω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.
595

ΧΟ.

πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

ΟΡ.

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

ΧΟ.

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;

ΟΡ.

καὶ δεῦρό γ᾽ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

ΧΟ.

ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.
600

ΟΡ.

πέποιθ', ἀρωγὰς δ' ἐκ τάφου πέμπει πατήρ.

ΧΟ.

νεκροῖσί νυν πέπεισθι μητέρα κτανών.

ΟΡ.

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.

ΧΟ.

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

ΟΡ.

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανεν.
605

ΧΟ.

τοιγὰρ σὺ μὲν ζῇς, ἣ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ.

²⁰²¹²²²³²⁴²⁵²⁶²⁷²⁸

ἀεὶ αἰεὶ πέμπει πέμψει²⁹ ³⁰ νῦν πέπεισθι πέπισθι (vel πέποισθι)³¹ δυοῖν δοιοῖν corr. in δυοῖν³² μιασμάτοιν μιασμάτοιν μιασμάτων τοιγὰρ τί γάρ; φόνῳ φόνῳ φόνου

38 AESCHYLI

ΟΡ.

τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

ΧΟ.

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.

ΟΡ.

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

ΧΟ.

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Martin L. West, 1990.) — 566 focus

Αθ.

κήρυσσε κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργάθου,

ἥ τ᾽ οὑν† διάτορος Τυρσηνικὴ

σάλπιγξ, βροτείου πνεύματος πληρουμένη

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῶι·

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου
570

σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμούς

πόλιν τε πᾶσαν εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον

καὶ τῶνδ᾽ ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῆι δίκη.

ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει·

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.
575

ΑΠ.

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον — ἔστι γὰρ νόμωι

ἱκέτης ὅδ᾽ ἁνὴρ καὶ δόμων ἐφέστιος

ἐμῶν, φόνου δὲ τῶιδ᾽ ἐγὼ καθάρσιος —

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν δ᾽ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου. σὺ δ᾽ εἴσαγε
580

ὅπως ⟨τ’⟩ ἐπίστᾶι τήνδε κύρωσον δίκην.

Αθ.

ὑμῶν ὁ μῦθος — εἰσάγω δὲ τὴν δίκην —

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ’ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.
585

¹²³⁴⁵⁶⁷⁸⁹¹⁰¹¹¹²¹³¹⁴

ΧΟ.

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
585

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

ΟΡ.

ἔκτεινα· τούτου γ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει.

ΧΟ.

ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

ΟΡ.

οὐ κειμένωι πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

ΧΟ.

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ’ ὅπως κατέκτανες.

ΟΡ.

λέγω· ξιφουλκῶι χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

ΧΟ.

πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

ΟΡ.

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

ΧΟ.

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;
595

ΟΡ.

καὶ δεῦρό γ᾽ αἰεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

ΧΟ.

ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

ΟΡ.

πέποιθ’· ἀρωγὰς δ᾽ ἐκ τάφου πέμπει πατήρ.

ΧΟ.

νεκροῖσί νυν πέπισθι μητέρα κτανών.

ΟΡ.

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.
600

ΧΟ.

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

ΟΡ.

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανεν.

ΧΟ.

τοιγὰρ σὺ μὲν ζῆις, ἣ δ᾽ ἐλευθέρα φόνοι;

ΟΡ.

τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῆι;

ΧΟ.

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

ΟΡ.

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

Aeschyli Eumenides (OCR draft) Experimental (Aeschyli Eumenides. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 566 focus

ΑΘΗΝΑ

κήρυσσε, κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργαθοῦ,

ἥ $\tau^{2}$ †οὖν διάτορος Τυρσηνική

σάλπιγξ, βροτείου πνεύματος πληρουμένη,

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῶι.

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου
570

σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμούς

πόλιν τε πᾶσαν εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον,

Numeri:

550-57 = 558-65 iambi faciles; exeunt in tetrametrum choriambicum.

Actio:

566 intrat Minerva, secuntur Areopagitae praeco aliique ministri, denique haud exigua civium corona. iussu deae tubae signum datur, iudices sellas suas occupant. Orestes ad sedem reorum transit.

Apparatus Criticus

¹ ὢν om $\langle\delta^{\prime}\rangle$ suppl. παρβάδαν περαιβάδαν περβάδαν παρβάταν² (ἄγον)τα suppl. ἄνευ δίκας ἄνευ τινός δ. δίκης (ἐν) suppl. μέσσα δυσπαλεῖ τε δυσπαλεῖται θερμῶι c. gl. ἤγουν θερμουργῶι θερμοεργῶι λαπαδnὸn λέπαδνον³ ἄιστος⁴ κατειργαθοῦ κατεργάθου ἥ $\tau^{2}$ †οὖn διάτορος .ἥ. supra εἴτ' εἴτ' διάκτορος πέλει add πληρουμένη πληρουμένου ⁵

ΑΘ.

καὶ τῶνδ᾽ ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῆι δίκη.

ἄναξ ῎Απολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει,

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.
575

ΑΠΟΛΛΩΝ

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον· ἔστι γὰρ νόμωι

ἱκέτης ὅδ᾽ ἁνὴρ καὶ δόμων ἐφέστιος

ἐμῶν, φόνου δὲ τοῦδ᾽ ἐγὼ καθάρσιος·

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν $\delta^{\circ}$ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου. σὺ $\delta^{3}$ εἴσαγε
580

ὅπως $\langle\tau^{2}\rangle$ ἐπίσται τήνδε κύρωσον δίκην.

ΑΘ.

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην·

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ᾽ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

ΧΟ.

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
585

ἔπος $\delta^{3}$ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

ΧΟ.

τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

ΟΡ.

ἔκτεινα· τούτου $\delta^{3}$ οὔτις ἄρνησις πέλει.

ΧΟ.

ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

ΟΡ.

οὐ κειμένωι πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

ΧΟ.

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ $\sigma^{\prime}$ ὅπως κατέκτανες.

ΟΡ.

λέγω· ξιφουλκῶι χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Actio:

574 subito iuxta Orestam apparet Apollo.

Testim.:

577 Nonius 505, 8 Ennius Eum. id ego aecum [Accius] fecisse expedito et eloquar. nomen, quod paullo ante praecessit, sustulit Ribbeck. videtur Ennius Apollini orationem iudicialem tribuisse, ad quam referendi versus a Cicerone de orat. I 199 laudati, 141 Vahl. ex incerto huius scaenae loco sumptus est versus corruptus, Varro 1. 1. VII 19 (150 V.) Areopagitae quid dedere quam pudam.

Apparatus Criticus

τῶνδ᾽ τόνδ'⁶ δίκη δίκηι καταγνωσθῆι⁷ ⁸ δόμων δήμων corr. Erfurdt alii ἐφέστιος ἐφέστιως et -ος ἐφεστίων⁹ δόμων δόμος τοῦ φόνου τοῦδε φ. $\langle\tau^{2}\rangle$ suppl. ¹⁰ $\delta^{3}$ $\gamma^{\prime}$¹¹

ΧΟ.

πρὸς τοῦ $\delta^{3}$ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

ΟΡ.

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

ΧΟ.

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;
595

ΟΡ.

καὶ δεῦρό γ᾽ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

ΧΟ.

ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

ΟΡ.

πέποιθ᾽, ἀρωγὰς [$\delta^{3}$] ἐκ τάφου πέμπει πατήρ.

ΧΟ.

νεκροῖσί νυν πέπισθι μητέρα κτανών.

ΟΡ.

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.
600

ΧΟ.

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

ΟΡ.

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανεν.

ΧΟ.

τοιγὰρ σὺ μὲν ζῆις, ἢ $\delta^{3}$ ἐλευθέρα φόνωι.

ΟΡ.

τί $\delta^{3}$ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῆι;

ΧΟ.

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

ΟΡ.

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Greek text of Aeschylus' Eumenides, edited by F. A. Paley, 1885.) — 566 focus

κήρυσσε, κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργάθου·

εἶθ᾿ ἡ διάτορος † οὐρανοῦ Τυρσηνικὴ

σάλπιγξ, βροτείου πνεύματος πληρουμένη,

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ·

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου
540

σιγᾶν ἀρήγει, καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς

πόλιν τε πᾶσαν εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον

καὶ τόνδ᾽, ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῇ δίκη.

Χορός

ἄναξ ῎Απολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος, λέγε.
545

Ἀπόλλων

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον· ἔστι γὰρ †δόμων

ἱκέτης ὅδ᾽ ἀνὴρ, καὶ δόμων ἐφέστιος

ἐμῶν· φόνου δὲ τοῦδ᾽ ἐγὼ καθάρσιος· —

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν δ᾽ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου. σὺ δ᾽ εἴσαγε
550

ὅπως ἐπίστᾳ τήνδ᾽ ὁ κυρώσων δίκην.

Ἀθηνᾶ

ὑμῶν ὁ μῦθος· εἰσάγω δὲ τὴν δίκην.

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ᾽ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορός

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως·
555

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης

ἔκτεινα· τούτου δ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός

ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
560

Χορός

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾽ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης

λέγω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός

πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης, καὶ τίνος βουλεύμασι;

Ὀρέστης

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν ;
565

Ὀρέστης

καὶ δεῦρό γ᾽ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός

ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης

πέποιθ᾽· ἀρωγὰς δ᾽ ἐκ τάφου πέμψει πατήρ.

Χορός

νεκροῖσί νυν πέπεισθι μητέρα κτανών.

Ὀρέστης

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.
570

Χορός

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾿ ἐμὸν κατέκτανεν.

Χορός

τοιγὰρ σὺ μὲν ζῇς, ἡ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ.

Ὀρέστης

τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορός

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
575

Ὀρέστης

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

Χορός

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Greek text of Aeschylus' Eumenides, edited by Friedrich Blass, 1907.) — 566 focus

κήρυσσε, κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργάθου

-ῦ, ἡ τ᾽ οὖν διάτορος Τυρσηνική

σάλπιγξ βροτείου πνεύματος πληρουμένη

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῶι.

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου
570

σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς

πόλιν τε πᾶσαν ἐς τὸν αἰανῆ χρόνον

καὶ τῶνδ᾽ ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῆι δίκη.

Χορός

ἄναξ Απολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.
575

Ἀπόλλων

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον· ἔστι γὰρ δόμων

ἱκέτης ὅδ᾽ ἁνὴρ καὶ μυχῶν ἐφεστίων

ἐμῶν· φόνου δὲ τοῦδ᾽ ἐγὼ καθάρσιος·

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν δ᾽ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου. σὺ δ᾽ εἴσαγε
580

ὅπως (τ᾽ ἐπίστᾶι τῆνδε κύρωσον δίκην.

Ἀθηνᾶ

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην.

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ᾽ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορός

ἡ α΄ πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
585

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

ἡ β΄ τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης

ἔκτεινα· τούτου γ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός

ἡ γ΄ ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης

οὐ κειμένωι πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

Χορός

ἡ δ΄ εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾽ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης

λέγω· ξιφουλκῶι χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός

ἡ ε΄ πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

Ὀρέστης

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός

ἡ ς΄ ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;
595

Ὀρέστης

καὶ δεῦρό γ᾽ αἰεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός

ἡ ζ΄ ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης

πέποιθ᾽, ἀρωγὰς δ᾽ ἐκ τάφου πέμπει πατήρ.

Χορός

ἡ η΄ νεκροῖσί νυν πέπισθι μητέρα κτανών.

Ὀρέστης

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.
600

Χορός

ἡ θ΄ πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανεν.

Χορός

ἡ ι΄ τοιγὰρ σὺ μὲν ζῆις, ἡ δ᾽ ἐλευθέρα φόνωι.

Ὀρέστης

τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῆι;

Χορός

ἡ ια΄ οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

Ὀρέστης

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

Χορός

Translations (11)

Eumenides Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926. (Modernized by Perseus.)) — 566 focus

Enter, in procession, Athena, a herald, the jury of the Areopagus, a crowd of citizens. Orestes removes to the place appointed for the accused. Apollo appears after Athena’s first speech.

Athena

Herald, give the signal and restrain the crowd; and let the piercing Tyrrhenian¹ trumpet, filled with human breath, send forth its shrill blare to the people!

For while this council-hall is filling, it is good to be silent, and for my ordinances to be learned, by the whole city for everlasting time, and by these appellants, so that their case may be decided well.
570

Enter Apollo.

Chorus

Lord Apollo, be master of what is yours.

Say what part you have in this matter.
575

Apollo

I have come both to bear witness—for this man was a lawful suppliant and a guest of my sanctuary, and I am his purifier from bloodshed—and to be his advocate myself. I am

responsible for the murder of his mother. To Athena. Bring in the case, and, in accordance with your wisdom, decide it.
580

Athena

To the Furies. It is for you to speak—I am only bringing in the case; for the prosecutor at the beginning, speaking first, shall rightly inform us of the matter.

Chorus

We are many, but we will speak briefly. To Orestes. Answer our questions, one by one. Say first if you killed your mother.
585

Orestes

I killed her. There is no denial of this.

Chorus

Of the three falls that win the wrestling match, this one is already ours.

Orestes

You make this boast over a man who is not down yet.
590

Chorus

You must, however, say how you killed her.

Orestes

I will say it: with drawn sword in hand, I stabbed her in the throat.

Chorus

By whom were you persuaded and on whose advice?

Orestes

By the oracles of this god here; he is my witness.

Chorus

The prophet directed you to kill your mother?
595

Orestes

Yes, and to this very hour, I do not blame my fortune.

Chorus

But if the jury’s vote catches hold of you, you’ll soon speak differently.

Orestes

I have good confidence. My father will send protection from his grave.

Chorus

Put your confidence in the dead now, after you have killed your mother!

Orestes

I do, for she was twice afflicted with pollution.
600

Chorus

How so? Teach the judges this.

Orestes

By murdering her husband, she killed my father.

Chorus

And so, although you are alive, she is free of pollution by her death.²

Orestes

But why did you not drive her into exile, while she lived?

Chorus

She was not related by blood to the man she killed.
605

Orestes

Then am I my mother’s kin by blood?

The Eumenides (OCR draft) Experimental (The Eumenides. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 566 focus

Proclaim, herald , and keep back the people: and let the piercing Tuscan trumpet, filled with mortal breath, pour forth its thrilling voice to the multitude. For this assembly being filled, it is fitting to be silent, and that even all the city for ever learn my laws, and this man, that the cause may be duly determined .

CHORUS

King Apollo, rule the things that belong to you. What have you to do with this matter, say.

APOLLO

Both to give evidence have I come (for this man is a suppliant of my dwelling 3

and a guest of my abodes; and I am the cleanser of this murder) and [I have come] myself to plead the cause 4

with him; but I bear the blame of the slaughter of this man's mother. But do thou [Minerva]. open, as you know how, this cause, with a view to deciding it.

MINERVA

It is with you to speak, but I open the cause 1

: for the accuser, speaking first from the beginning, should be rightly the explainer of the matter.

CHORUS

We are many, indeed, but we will speak briefly: and do you answer word for word, giving it in your turn: say first if you slew your mother.

ORESTES

I slew her: of this there is no denial.

CHORUS

This now, indeed, is one of the three wrestlings 2

.

ORESTES

You speak these boasting words on me not yet prostrate.

CHORUS

Nevertheless it behoves you to declare how you slew her.

ORESTES

I will tell; with sword-drawing hand having cut her on the neck

CHORUS

But by whom were you persuaded, and by whose counsels?

ORESTES

By the oracles of this god; and he bears witness to me.

CHORUS

Did the prophet advise you to slay your mother?

ORESTES

And so far ever I blame not Fortune.

CHORUS

But if the condemning vote shall seize you, perhaps you will say other things.

ORESTES

I am confident, and my father will send aid from the tomb 3

.

CHORUS

Put trust now in the dead, having slain your mother!

ORESTES

For she had the concurrence of two pollutions.

CHORUS

How so? inform the judges of these things.

ORESTES

Having slain her husband she murdered my father.

CHORUS

Therefore you, indeed, live, but she is free [from the punishment] of slaughter.

ORESTES

But why did you not drive her out by exile when alive 1

?

CHORUS

She was not the kindred of the man whom she slew.

ORESTES

But am I allied by blood to my mother?

CHORUS

LES EUMÉNIDES (OCR draft) Experimental (LES EUMÉNIDES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 566 focus

en voyant l'insolent, qui ne prévoyait pas cette heure, en proie à des maux sans remède et impuissant à surmonter le flot. Son long bonheur d'antan, il l'a précipité contre l'écueil de la Justice ¹, et, sans que nul
le pleure, le voilà mort, anéanti.

Athéna rentre par la droite. Derrière elle un héraut introduit les juges. Ceux-ci s'asseyent face au public. Le Chœur se groupe d'un côté de l'Orchestre; Oreste se place en face de lui.

ATHÉNA.

Héraut, fais ton office, en contenant la foule. Et que, jusqu'au ciel la trompette perçante d'Étrurie ² fasse

LES EUMÉNIDES

[ATHÉNA]

aux oreilles du peuple éclater sa voix aiguë. A l'heure où ce Conseil s'assemble, il convient de faire silence et de laisser la cité tout entière entendre les lois qu'ici j'établis, pour durer à jamais, et, dès aujourd'hui, pour permettre à ces hommes de prononcer un juste arrêt.

Paraît Apollon.

LE CORYPHÉE.

Sire Apollon, reste sur tes terres. Qu'as-tu à voir, toi, dans cette cause?

APOLLON.

Je viens en témoin, d'abord : cet homme est, suivant la loi, mon suppliant et l'hôte de mon foyer; je l'ai moi-même purifié du sang dont il s'agit. Je viens en défendeur aussi : je suis responsable du meurtre de sa
mère. (A Athéna.) Ouvre le débat, et, suivant ta sagesse, règle cette affaire.

Athéna se tourne vers les Érinyes.

ATHÉNA.

La parole est à vous; je déclare le débat ouvert : à l'accusateur, parlant le premier, de nous instruire d'abord exactement des faits.

LE CORYPHÉE.

Si nous sommes nombreuses, nous saurons parler bref. A chaque question donne réponse nette. Et, d'abord, dis-moi, n'as-tu pas tué ta mère ?

ORESTE.

Je l'ai tuée; cela, je ne le nierai pas.

LE CORYPHÉE.

Sur trois manches, en voilà une déjà gagnée ³.

ORESTE.

Je ne suis pas à terre : ne te vante donc pas.

LE CORYPHÉE.

Il te faut pourtant dire comment tu l'as tuée.

ORESTE.

Mon bras, tirant le fer, lui a tranché la gorge.

LE CORYPHÉE.

Mais qui t'avait poussé ? quels conseils suivais-tu ?

ORESTE.

Les oracles du dieu, aujourd'hui mon témoin.

LES EUMÉNIDES

LE CORYPHEE.

C'est le devin qui te dictait le parricide?

ORESTE.

Et je ne me plains pas jusqu'ici de mon sort.

LE CORYPHÉE.

Quand l'arrêt t'atteindra, tu changeras d'avis.

ORESTE.

Mon père — en lui j'ai foi! — m'enverra son secours.

LE CORYPHÉE.

Mets ta foi dans les morts, toi qui tuas ta mère !

ORESTE.

Elle s'était souillée de deux crimes ensemble

LE CORYPHÉE.

Et comment? instruis ceux qui te doivent juger.

ORESTE.

En tuant son époux, elle a tué mon père ⁴.

LE CORYPHÉE.

Mais tu vis,

The Furies (OCR draft) Experimental (The Furies. Robert Potter, 1779.) — 566 focus

Now, herald, let thy voice to all my people

620

Proclaim attention: ſound the Tuſcan trumpet,

That its ear-piercing notes may fill the city,

Commanding ſilence, and impreſſing awe

Due to this great aſſembly; that the ſtate

May learn my everlaſting laws, and hear

625

The righteous judgment that decides this cauſe.

CHORUS.

Royal Apollo, where thy rule extends,

There lord it: but what right canſt thou claim

here?

APOLLO.

To give my evidence I come. This man
630

Is at my ſhrine a ſuppliant, at my ſhrine

He ſojourns; with ablutions x

pure I cleanſ'd

APOLLO.

His ſtains of blood; and now ſhall plead his

cauſe,

Our common cauſe, ſince for his mother's death
635

Your accuſations reach e'en me: but thou

Urge, as thou canſt, thy plea: open the charge.

MINERVA.

This is incumbent on you; open then

The charge: th' accuſer's voice muſt firſt explain

Clearly thro' ev'ry circumſtance the cauſe.
640

CHORUS.

Tho' we are many, brief ſhall be our words,

Now anſwer me in order, word for word.

My firſt demand is, Didſt thou kill thy mother?

ORESTES.

I did; and never ſhall deny the deed.

CHORUS.

Firſt of the three this is one ſignal foil y

.
645
:

ORESTES.

ORESTES.

Unmov'd I ſtand, and thy proud vaunts are vain.

CHORUS.

Declare it then at once, How didſt thou kill her?

ORESTES.

I drew my ſword, and plung'd it in her breaſt.

CHORUS.

At whoſe perſuaſion? Or by whoſe advice?

ORESTES.

By His oracular voice: he will atteſt it.
650

CHORUS.

The Prophet urge thee to this bloody deed!

ORESTES.

Nor thus far have I to accuſe my fate.

CHORUS.

Far other language the condemning vote

Will teach thy tongue.

ORESTES.

My confidence is firm;
655

My father from the tomb will ſend me aid.

CHORUS.

Confiding in the dead, he flew his mother.

ORESTES.

Her breaſt was ſpotted with a double ſtain.

CHORUS.

What may this mean? Speak, and inform thy

Judges.
660

ORESTES.

She ſlew my father when ſhe ſlew her husband *

.

CHORUS.

And yet thou liveſt: from that ſtain ſhe's free.

ORESTES.

Why, whilſt ſhe liv'd, didſt thou not drive her

out?

1
665

CHORUS.

She had no kindred blood with him ſhe flew.

ORESTES.

Is mine allied then to my mother's blood?

CHORUS.

Eschilo, Le Eumenidi: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Eumenidi: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 566 focus

Chi, non costretto, la giustizia pratica,

585

mai non vivrà d'ogni fortuna privo,

mai non cadrà nell'ultima rovina.

Ma chi veleggia con opposti sensi,

molte recando, e mal raccolte prede,

dovrà col tempo, a forza,

590

raccogliere le vele,

allor che la procella

piomberà sopra la spezzata antenna.

CORO

Soccorso invoca allor, nell'invincibile

vortice chiuso, ma nessun l'ascolta;
595

ché ride il Nume, allorché vede un empio

senza piú millantar, senza piú forza,

tra le iatture senza uscita, al culmine

piú non regger del flutto.

E l'antica fortuna,
600

di giustizia allo scoglio,

non pianta e non veduta, urta, e si fiacca.

QUARTO EPISODIO

ATENA
¹

Lancia l'appello, e frena, o araldo, il popolo.

E la squillante búccina tirrena,

sino al cielo, di vivo alito gonfia,
605

l'acutissima voce alzi alla turba.

²

Poi che già piena è l'assemblea, conviene

che silenzio vi regni, e Atene e i giudici

queste mie leggi, ch'io sancisco eterne,

Aeschylus, Eumenides: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Eumenides: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 566 focus

Clamita præco, & exercitum conuoca.

Siue igitur penetrans Tyrrhenica

Tuba mortalis ſpiritus plena,

Altus clamor appareat exercitui,

Impleto hoc conciliabulo

535

Tacere iube, & intelligere mea iura,

omnem urbem in tempus.

Et horum commodo bene cognoscetur iuſticia.

Cho.

Rex Apollo impera illis quos habes.

Quid huius negotij es particeps? dic.
540

Ap.

Testificaturus ueni & enim domorum

Supplex is uir, & ædis contubernalis

Meæ, cædis uerò huius expiator ego ſum,

Et patrocinaturus, ipſe cauſam habeo,

Matris huius cædis. tu introduc
545

Quemadmodum ſcis, hanc absoluens cauſam.

Mi.

Vestrum sermo, introduco cauſam,

Actor prior à principio dicens,

Sit rectè negocii præceptor.

Cho.

Multæ quidem ſumus, dicemus uerò compendioſe.
550

Verbum uerò ad uerbum reſponde uiciſsim ponens.

Matrem dic primò ſi interfeceris?

Ore.

Interfeci. nullæ ſunt huius rei inficiæ.

Cho.

Vnum quidem iam trium certaminum.

Ore.

Non dispoſito iactas hunc ſermonem.
555

Cho.

Dicere quidem oportet quomodo interfeciſti.

Ore.

Dico, enſi tracta manu ceruicem ſecans.

Cho.

Ab hoc perſuaſus, conſilijq; huius.

Ore.

Huius oraculis testimonium præbetur mihi.

Cho.

Vates iuſsit te matrem interficere?
560

Ore.

Et hunc ſemper fortunam non accuſo.

Cho.

Sed ſi te corripiat enſis dices fortè.

Ore.

Conſisus ſum, auxilium ex ſepulchro miſit pater.

Cho.

Mortuis nunc conſiſus es matrem interficiens.

Ore.

Duorum enim habuit impetus ſcelerum.
565

Cho.

Quomodo doce iudices hæc.

Ore.

Interficiens patrem meum occubuit.

Cho.

Tu quidem uiuis. hæc libera eſt à cæde.

Ore.

Quid non illam uiuentem impulisti fuga?

Cho.

Non erat conſanguinea uiri quem interfecit.
570

Ore.

Ego uerò matris meæ in ſanguine.

Cho.

Aeschylus, Die Eumeniden: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Die Eumeniden: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 566 focus

Jetzt gieb das Zeichen, Herold, weise jedermann

an seinen Platz, und der Drommete Tuskererz,

beseelt von Menschenodem, schmettre das Signal

allübertönend, Ruh' gebietend allem Volk.

570 So sollen auch in Zukunft meine Richter, soll

mein ganzes Volk, wenn dies Gericht zusammentritt,

schweigen und horchen, daſs in ungestörtem Gang

zu sich'rer Urteilsfindung die Verhandlung führt.

Apollon erscheint auf dem Platze des Verklagten neben Orestes.

Apollon, wo du Herr bist, schalte, wie du willst,

575 doch hier, sag' an, was geht dich dieser Handel an?

Apollon.

Ich kam als Zeuge (denn auf meinen Beistand hat

Anspruch der Angeklagte, weil er nach der That

an meinem Herde Schutz gesucht, um Reinigung

mich angefleht und sie bei mir gefunden hat)

und auch als Mitverklagter: seinen Muttermord

580 hab' ich veranlaſst. Leite die Verhandlung ein,

Athena, find' in deiner Weisheit den Entscheid.

Athena.

Ihr habt das Wort. So leit' ich die Verhandlung ein.

Denn in die Sache führt der Kläger grades Wegs

die Richter ein, wenn er zuerst zu Worte kommt.

Chorführerin.

585 Unser sind viel, doch wenig Worte machen wir.

Gieb du auf unsre Fragen Antwort Schlag auf Schlag.

Zuerst denn: hast du deine Mutter umgebracht?

Orestes.

Ihr Mörder bin ich, ich bestreit' es keineswegs.

Chorführerin.

Drei Gänge hat das Ringen; einmal warf ich dich.

Orestes.

590 Noch lieg' ich nicht am Boden, und du jubelst schon?

Chorführerin.

Nun muſst du aber sagen, wie du sie erschlugst.

Orestes.

Ich sag' es. In die Kehle stieſs ich ihr das Schwert.

Chorführerin.

Wer hat dich angestachelt? Wessen war der Rat?

Orestes.

Apollons Spruch. Hier steht er und bezeugt es mir.

Chorführerin.

595 Zum Muttermord geraten hat der Sehergott?

Orestes.

Er that es, und bis heute hab' ich's nicht bereut.

Chorführerin.

Du wirst schon anders reden, wenn dein Urteil fällt.

Orestes.

Ich hoffe, Beistand schickt der Vater aus dem Grab.

Chorführerin.

Auf Tote hoffst du? Wohl; die Mutter starb durch dich.

Orestes.

600 Sie war belastet mit zwiefacher Sündenschuld.

Chorführerin.

Belehre deine Richter, wie du das verstehst.

Orestes.

Sie schlug den Gatten, und sie schlug den Vater mir.

Chorführerin.

Nun aber lebst du; sie ist frei durch deinen Mord.

Orestes.

Weswegen habt ihr sie im Leben nicht verfolgt?

Chorführerin.

605 Es war kein blutsverwandter Mann, den sie erschlug.

Orestes.

Ich aber bin mit meiner Mutter blutsverwandt?

Chorführerin.

Eumenides (OCR draft) Experimental (Eumenides. Anna Swanwick, 1886.) — 566 focus

ATHENA

Herald, proclaim! Hold back the multitude,

Let Tuscan trumpet, filled with mortal breath,

Piercing the welkin with sonorous blast,

Ring out its brazen summons to the crowd:

For, while this council-hall the jurors fill,
540

Silence to keep availeth, and to learn

(Yea, the whole city and this stranger too)

What laws for time eternal I ordain;

So may the cause be righteously adjudged.

[APOLLO appears on the stage.]

Chorus

Apollo lord, rule thou thine own domain ;-

In this affair say, what concern hast thou?

APOLLO

Twofold my errand here. As witness, first:

For this man at my shrine is suppliant,

Guest of my hearth; by me from murder cleansed.

Also I come as pleader in his cause;
550

For of his mother's death-blow mine the blame.

[To ATHENA.]

Now, as thy wisdom prompteth, open thou

The trial, Pallas: legalize the suit.

ATHENA
[To the Chorus.]

'Tis yours to speak;-thus I commence the suit.

Since that the plaintiff, taking first the word,

To state the argument may justly claim.

Chorus

Though we be many, brief shall be our speech.

[To ORESTES.]

Do thou in turn make answer, word for word :—

And first declare,—didst thou thy mother slay?

ORESTES

I slew her, nor have e'er denied the deed.

Chorus

Thus of three wrestling-bouts the first is-ours.

ORESTES

Not prostrate he o'er whom thou mak'st this vaunt.
560

Chorus

Behoveth thee to tell how thou didst slay.

ORESTES

This hand, my drawn sword wielding, smote her neck.

Chorus

By whom persuaded, and by whose advice?

ORESTES

By Phobos' words: he witnesseth for me.

Chorus

How? did the prophet counsel matricide?

ORESTES

Certes,-nor thus far have I blamed my lot.

Chorus

But, by the vote condemned, thou'lt change thy speech.

ORESTES

My sire, I trust, will aid me from the tomb.

Chorus

Good: having slain thy mother, trust the dead!

ORESTES

Polluted was she with a twofold stain.
570

Chorus

How so? Instruct the jurors on these things.

ORESTES

Her husband slaying, she my father slew.

Chorus

Thou livest, she through death is murder-free.

ORESTES

Why did ye not then chase her while alive?

Chorus

Not of one blood with her the man she slew.

ORESTES

But am I with my mother one in blood?

English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, The Furies — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 566 focus

O herald, make proclaim, bid all men come.
655

Then let the shrill blast of the Tyrrhene trump,

Fulfilled with mortal breath, thro' the wide air

Peal a loud summons, bidding all men heed.

For, till my judges fill this judgment-seat,

Silence behoves,—that this whole city learn,
660

What for all time mine ordinance commands,

And this man, that his cause be judged aright.

[ Apollo approaches.

Chorus.

O king Apollo, rule what is thine own,

But in this thing what right hast thou to claim?

Apollo.

First, as a witness come I, for this man
665

Is suppliant of mine by sacred right,

Guest of my holy hearth and cleansed by me

Of blood-guilt: then, to set me at his side

And in his cause bear part, as part I bore

Erst in his deed, whereby his mother fell.
670

Let whoso knoweth now announce the cause.

Athena (to the Chorus).

'Tis I announce the cause—first speech be yours;

For rightfully shall they whose plaint is tried

Tell the tale first and set the matter clear.

Chorus.

Though we be many, brief shall be our tale.
675

( To Orestes) Answer thou, setting word to match with word;

And first avow—hast thou thy mother slain?

Orestes.

I slew her. I deny no word hereof.

Chorus.

Three falls decide the wrestle—this is one.

Orestes.

Thou vauntest thee—but o'er no final fall.
680

Chorus.

Yet must thou tell the manner of thy deed.

Orestes.

Drawn sword in hand, I gashed her neck. 'Tis told.

Chorus.

But by whose word, whose craft, wert thou impelled?

Orestes.

By oracles of him who here attests me.

Chorus.

The prophet-god bade thee thy mother slay?
685

Orestes.

Yea, and thro' him not ill I fared, till now.

Chorus.

If the vote grip thee, thou shalt change that word.

Orestes.

Strong is my hope; my buried sire shall aid.

Chorus.

Go to now, trust the dead, a matricide!

Orestes.

Yea, for in her combined two stains of sin.
690

Chorus.

How? speak this clearly to the judges' mind.

Orestes.

Slaying her husband, she did slay my sire.

Chorus.

Therefore thou livest; death assoils her deed.

Orestes.

Then while she lived why didst thou hunt her not?

Chorus.

She was not kin by blood to him she slew.
695

Orestes.

And I, am I by blood my mother's kin?

Chorus.

German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 566 focus

Verkünde, Herold, schaffe Ruh' im Volk umher!

Hellauf zum Himmel schmettre nun tyrrhenische

Drommete, tiefgeschöpfter Menschenhauche voll,

Und brause mächt'gen Schalles an der Männer Ohr!

Denn weil in vollen Reihen hier der Rath erschien,
540

So ziemt zu schweigen, daß die ganze Stadt und ihr

Vernehmet, was ich festgestellt für alle Zeit,

Damit der Handel tadellos geschlichtet wird.

(Heroldsruf und Trompetenstoß. Apollon erscheint und tritt an die Seite des Orestes.)

Die Chorführerin.

O Fürst Apollon, schalte, wo du Meister bist!

Doch welchen Antheil hast du, sprich, an diesem Streit?
545

Apollon.

Ich kam zu zeugen, (denn vor meinem Thron erschien

Der Mann als Schüßling, und an meinem Herde saß

Er flehend, ich entsühnte seines Mordes ihn,)

Dann selbst für ihn zu rechten. Denn ich habe Schuld

Am Morde seiner Mutter. Du eröffne nun
550
(Zu Athene.)

Und ordne, wie du's kundig bist, des Handels Gang.

Athene.
(Zu den Erinnyen.)

Ihr habt zu reden — ich eröffne das Gericht -;

Denn durch den Kläger, der zuerst anhebt das Wort,

Wird uns die Sache nach Gebühr in's Licht geseßt.

Die Chorführerin.

Zwar Viele sind wir; dennoch sei die Rede kurz.
555
(Zu Orestes.)

Antworte du nun wechselnd Wort um Wort mit uns.

Sprich erstens, ob du mordend trafft der Mutter Haupt.

Orestes.

Wohl, ich erschlug sie; läugnen mag ich dieses nicht.

Die Chorführerin.

Im ersten Ringkampf hätt' ich denn bereits gesiegt.

Orestes.

Noch lieg' ich nicht am Boden, und schon prahlst du dies!
560

Die Chorführerin.

Doch mußt du weiter sagen, wie du sie erschlugst.

Orestes.

Vernimm: mit blankem Schwerte traf ich ihren Hals.

Die Chorführerin.

Von wem beredet thatest du's, auf wessen Rath?

Orestes.

Nach Phöbos' Schicksalsworten: er bezeugt es mir.

Die Chorführerin.

Des Sehers Worte trieben dich zum Muttermord?
565

Orestes.

Und bis zu dieser Stunde lob' ich mein Geschick.

Die Chorführerin.

Bald wirst du anders reden, wenn der Spruch dich faßt.

Orestes.

Ich hoffe, Beistand sendet mir des Vaters Grab.

Die Chorführerin.

Hoff auf die Todten, der die Mutter mordete!

Orestes.

Zwiefacher Unthat Gräuelschuld befleckte sie.
570

Die Chorführerin.

Wie das? Erweise dieses doch den Richtern hier.

Orestes.

Den Mann erschlug sie, und erschlug den Vater mir.

Die Chorführerin.

Doch lebst du noch, sie sühnte durch den Tod die Schuld.

Orestes.

Warum denn ward sie lebend nicht verfolgt von dir?

Die Chorführerin.

Kein Blutsverwandter war es, den sie tödtete.
575

Orestes.

Ich aber bin mit meiner Mutter blutsverwandt?

Die Chorführerin.

English (Smyth; revised Bannon and Nagy, CHS) (OCR draft) Experimental (CHS Primary Sources revision of Herbert Weir Smyth’s translation by Cynthia Bannon and Gregory Nagy, with transliterated Greek terms tagged and aligned to the Smyth edition.)

No corresponding passage available

Commentary

Commentary on Aeschylus: Eumenides (Aeschylus. Eumenides. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1887.)

571. ἀρήγει , it helps, i. e. 'tis good.

574. ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει , rule thou thine own domain, like the proverbial τὴν σαυτοῦ πάτει, i. e. mind your own business.

579. σύνδικος is an advocate. Apollo says he will be Orestes' advocate, as he is responsible for the murder.

581. κυροῦν , usually to confirm, here in the rather unusual sense of to settle, as below again 1. 639.

591. γε μέντοι , as usual, adversative, however.

593. πρὸς τοῦ , ‘by whom,' common variation in poetry for ὑπό. So we find ἐκ, ἀπό, παρά, with gen. of agent. See 100.

599. πέπεισθι , exceptional reduplicated aorist imperative with intransitive meaning: trust now in the dead. The form somewhat resembles the Epic κέκλυθι, τέτλαθι, and κέκραχθι (Ach. 335); but has the heavier stem-form.

Critical apparatus to Eumenides (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Eumenides.) focus

mvp-comment-395-1 κήρυξ:

κῆρυξ

Rob.

mvp-comment-396-1 κατειργάθου:

κατειργάθου

Porsonus. Libri

κατεργάθου

. Dindorfius ex Elmsleii praecepto

κατειργαθοῦ

. V. ad v. 430.

mvp-comment-397-1 εἴτ᾽ οὖν διάτορος ... Τυρσηνικὴ:

εἶτ᾽ οὖν διάτορος τυρσηνικὴ

Μ.

ἥτ᾽ οὖν διάτορος τυρσηνικὴ

ήτ᾽ ἣν

Vict.)

οὖν διάτορος τυρσηνικὴ

Ald. Turn. Vict.

εἶτ' οὖν διάτορος ἡ τυρσηνικὴ

Rob.

εἶτ᾽ οὐ διάκτορος τυρσηνικὴ

Par.

εἶτ᾽ οὖν διάκτορος τυρσηνικὴ

, spatio post

διάκτορος

relicto, Ven.

ήτ' οὖν διάκτορος τυρσηνική

, spatio post

διάκτορος

relicto, et adscriptis in margine

λείπει

πέλει

, Flor.

εἶτ᾽ οὖν διάκτορος πέλει τυρσηνικὴ

Farn. Scribendum erat

εἶτ᾽ οὖν

, ut in Opusc. VI. 2. p. 85. dixi. Quod ibi conieci Aeschylum scripsisse,

εἶτ᾽ οὖν διάκτωρ διάτορος Τυρσηνική

, certe non indignum est poeta, quamquam hoc vocabulum

διάκτωρ

idonea auctoritate caret. Omnium autem minime ferri potest probata a Müllero neque prorsus improbata a Schoemanno coniectura Butleri,

r οὐρανοῦ διάτορος ἡ Τυρσηνικὴ σάλπιγξ

. Eo modo scholiastes loqui poterat, non poterat poeta. Codicum Ven. Flor. Farn. scripturae aut inventam esse docent lacunam post

διάτορος

, aut grammatici opinionem fuisse ibi aliquid excidisse. Certo additamento hic versus non potest suppleri. Franzio placuit quod Emperius excogitaverat,

διάτορος αἰθέρος

mvp-comment-398-1 πληρουμένου:

πληρουμένον

error Aldinae est, ut mox v. 569.

ξυνδικήσεσων

, 577.

κατόκτονας

, 580.

κομπάζεις

, 582.

δούρην

, 584.

μαρτυρεῖ δέσμοι

, quorum nihil est in G.

mvp-comment-399-1 ἐμοὺς: Ennius Eumenidibus apud Nonium in v. opino p. 475.

tacere opino esse optumum, ut pro viribus sapere atque fabulari tute noverint

ἀρήγοι

ex Flor. Linwoodius affert. In fine versus G. cum reliquis

ἐμοὺς

, sed ad ultimam syllabam os supra scripto.

mvp-comment-400-1 ἐκ τῶνδ᾽ ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῇ δίκη:

καὶ τόνδ' ὅπως

Μ. (sic M. teste Franzio Par.

καὶ τὸν ὅπως

G. Ald.

καὶ τῶνδ᾽ ὅπως

Ven. Flor. Rob. Turn. In fine versus

δίκη

Ven. Flor. Ald. Rob. Turn.

δίκης

Μ.

δίκη

G. Olim scripsi

καὶ τόνδ'

, ὅπως, ut intelligeretur Orestes. Atque ita, aut

καὶ τούςδ'

, scribendum putabam etiam in Opusc. VI. 2. p. 86. seq. Nunc probabilius mihi visum est scripsisse Aeschylum

ἐκ τῶνδ᾽ ὅπως

etc. Ad

τῶνδε

pertinet adnotatio scholiastae

τῶν Αρειοπαγιτῶν

. Videtur autem post v. 560. versus excidisse: quare lacunae signa posui. Puto enim huiusmodi fuisse Aeschyli orationem,

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς * καὶ τὸν διώκοντ' ἠδὲ τὸν φεύγονθ᾽ ὁμῶς, πόλιν τε πᾶσαν, εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον ἐκ τῶνδ᾽ ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῇ δίκη.

mvp-comment-401-1 μέτεστι πράγματος:

πράγματος μέτεστι

Flor.

mvp-comment-402-1 ἔστι γὰρ νόμῳ ἱκέτης ὅδ᾽ ἀνὴρ καὶ δόμων ἐφέστιος ἐμῶν: Hoc versu incipit codex Augustanus. Libri

ἐστι γὰρ δόμων

. Olim

θρόνων

scripsi, quod Schutzius recepit. Eandem coniecturam protulit Elmsleius ad Med. v. 155. Possit videri alterum

δόμων

, quod in sequente versu est, commutandum esse cum

θρόνων

vel

μυχῶν

, et coniecit

μυχῶν

scribendum esse H. L. Ahrens. Sed multo praestat scribere

ἔστι γὰρ νόμῳ ἱκέτης ὅδ᾽ ἂνὴς καὶ δόμων ἐφέστιος ἐμῶν

. Viderunt hoc Erfurdtius et Burgesius. Sophocles Oed. Col. v. 548.

νόμῳ δὲ καθαρὸς ἄνδρες ἐς τόδ᾽ ἦλθον

. V. Opusc. VI. 2. p. 87. seq.

mvp-comment-403-1 ἀνὴρ:

άνηρ

ex Farn. affertur. Ceteri

ἀνὴρ

. Correxit Porsonus.

mvp-comment-404-1 ἐφέστιος:

ἐφέστιος

Aug. G. Ald. Rob. Turn.

ἐφέστιως

Μ.

ἐφεστίων

Ven. Flor. Farn.

mvp-comment-405-1 ξυνδικήσων:

συνδικήσων

Aug.

mvp-comment-406-1 αἰτίαν δ᾽ ἔχω:

αἰτίαν ἔχω

Turn.

mvp-comment-407-1 τοῦ φόνου:

του φόνου

Turn.

τοῦδε φόνου

M. G. Par. Aug. Ven. Flor. Farn. Ald. Rob.

mvp-comment-408-1 ὅπως τ᾽ ἐπίστᾳ:

ὅπως ἐπίσται

Μ. Ceteri

ὅπως ἐπίστα

. Porsonus

ὅπως ἐπίστα

. Scribendum erat

ὅπως τ᾽ ἐπίστᾳ

, et comma delendum, quod post haec verba positum erat. Prom. v. 376.

σεαυτὸν σῶς᾽ ὅπως ἐπίστασαι

mvp-comment-409-1 κύρωσον:

κύρωσον

M. G. Aug. Ven. Farn. Ald. Rob.

κύρω σων

Flor.

κυρώσων

Turn.

mvp-comment-410-1 NA: Hi versus desunt in Ven. Flor. Farn.

mvp-comment-411-1 ἐξ ἀρχῆς:

ἐξαρχῆς

Μ.

mvp-comment-412-1 πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως: Scholiastes

τοῦτο οὐ πρὸς τῆς τρεῖς, ἀλλὰ πρὸς τὸν χορόν· ιέ γὰρ ἦσαν

. V. Opusc. II. p. 132. VI. 2. p. 127. seqq. Eumenidum nomen hic et deinceps praefixum in G. Ald. Turn. xo. in Rob. In Μ. v. 575. 587. 591. 595.

εὐμ.

, v. 577. 582. 588. 592. 596.

όρ.

praefixum, reliquis locis personae mutatio lineola indicata est.

λέξομεν δὲ ξυντόμως

Rob.

λέξομεν μὲν συντόμως

G. Ald.

mvp-comment-413-1 ἐν μέρει τιθείς:

ἔπος ὀρθὸν τιθεὶς

, sed adscripto in margine

ἐν μέρει

, Par.

mvp-comment-414-1 κατέκτονας:

κατέκτανες

Elmsleius ad Med. v. 774.

κατέκτεινας

Rob. Ceteri

κατέκτονας

mvp-comment-415-1 παλαισμάτων:

παλαιμάτων

Rob. Scholiastes

ἐμπέπτωκας. ἡ μεταφορὰ δέ ἐστιν ἀπὸ τῶν παλαιόντων, οἳ ἐπὶ τοῖς τρισὶ πτώμασιν ὁρίζουσι τὴν ἧτταν

. V. Victorii Var. lect. XXI. 2. Salmasii Exerc. Plin. p. 206. Spanh. ad Iul. p. 262. Wyttenb. ad Iul. p. 214. ed. Lips. Lobeckium Aglaoph. p. 353. seq.

mvp-comment-416-1 λέγω:

λέγω

M. Par. Aug. Rob.

λέξω

G. Ald. Turn.

mvp-comment-417-1 δέρην:

δούρην

Ald.

δείρην

Turn.

mvp-comment-418-1 πρὸς τοῦ δ᾽:

πρὸς τοῦ δ᾽

Μ. G. Rob.

τοῦ δ'

Αld.

τοῦδ'

Turn. Non mutandum putavi

πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης

, etsi nemini non veniet in mentem

πρὸς τοῦ δὲ πεισθείς

mvp-comment-419-1 βουλεύμασιν:

βουλεύμασιν

M. G. Par. Aug. Ald. Rob.

βουλεύμασι

Turn.

mvp-comment-420-1 ἀεὶ:

ἀεὶ

Μ. G. Aug. Ald. Rob.

αἰεὶ

Turn. Dubitari potest an scripserit Aeschylus

ναί. δεῦρό γ' ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι

mvp-comment-421-1 ἀλλ᾽:

ἄλλο

Turn.

ἀλλ'

sine accentu Aug. G. Ald. Rob.

ἀλλὰ εἰς τάχα

Par.

mvp-comment-422-1 καμοίγ᾽ ἀρωγοὺς ἐκ τάφου πέμψει πατήρ: Libri

πέποιθ', ἀρωγὰς δ᾽ ἐκ τάφου πέμπει πατήρ

. Scaliger

nua

, quod Abreschius et Schützius scholiastam viderunt habuisse. Eius haec est adnotatio,

ὡς ὑμῖν

(scribendum

ὡς ὑμᾶς ἔπεμψεν ἡ μήτηρ

, οὕτω

βοηθοὺς καμοὶ πέμψει ὁ πατήρ

. Legit igitur scholiastes, et recte,

καμοίγ᾽ ἀρωγοὺς ἐκ τάφου πέμψει πατήρ

mvp-comment-423-1 πέπεισθι:

νῦν πέπεισθι

M. Aug. Ald. Rob.

νῦν πεπείσθι

νῦν .....o

Par.

πέποιθε

Turn. quae nihil est nisi coniectura Turnebi, offendentis ad antiquam et veram scripturam. Est enim

πέπεισθι

imperativus ea lege formatus, qua

ἴσθι, κέκλυθι, κέκραχθι, άνωχθι, τέθναθι

mvp-comment-424-1 μιασμάτοιν:

μιασμάτοιν

Elmsleius ad Med. v. 798. Libri

μιασμάτων

. V. ad Ag. v. 1344.

mvp-comment-425-1 ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανεν: Stephanus putabat frigidum et ineptum esse

κατέκτανεν

, quod deberi librario oculis ad v. 595. aberranti. Quare scribi volebat

καμὲ κτάνεν

. Eadem Arnaldi coniectura est, rectius

κἄμ' ἔκτακεν

scribentis, p. 258. Nihil mutandum est. Ad illud,

μητέρα κτανών

, respondet

δυοῖν γὰρ εἶχε προςβολὰς μιασμάτοιν

, rationem reddens cur occiderit. Non solum enim maritum interfecit, quae non erat Oresti iusta occidendi caussa, sed etiam patrem: ob id demum a filio eam puniri aequum erat. Intellexit hoc Pauwius.

mvp-comment-426-1 τί γάρ; σὺ μὲν ζῇς, ἣ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ:

τοὶ γὰρ

M. Aug. Rob.

τὸ γὰρ

G. Ald.

τὸ γὰρ

Turn. Deinde

ζῇς

G. Denique libri

φόνου

. Necessaria est Schützii emendatio,

φόνῳ

. Inepte Wellauerus citat Valcken. ad Hippol. v. 1450. Scripsi

τί γάρ ; σὺ μὲν ζῇς, ἣ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ.

Quid id ad rem? tu vivis, illa autem libera a persecutione nostra, quia occisa est.

Commentary on the Eumenides (OCR draft) (Brief English notes on Aeschylus' Eumenides by F. A. Paley, 1885.) focus

mvp-comment-180-1 The goddess returns, accompanied by twelve venerable citizens. The loud tones of a trumpet are heard, proclaiming silence and attention to her words, and to the rules that are to be followed in her court for all time, by which expression the poet deprecates any present interference with a divinely-established institution. αἰεί.

mvp-comment-181-1 αἰανῆ] See on v. 394. Schol.

διηνεκή, παρὰ τὸ

mvp-comment-182-1 καὶ τόνδε] And the defendant too, that the cause may be rightly decided. There is difficulty in the verse, since the Schol. read τῶνδ', which he explains τῶν ᾿Αρεοπαγιτῶν, and καταγνῶναι δίκην, for δικάζειν, is unusual without a genitive of the person condemned, καταγνῶναι θάνατόν τινος, &c. Generally, οὗτος is used for the defendant.'

mvp-comment-183-1 ἄναξ ῎Απολλον] Schol.

παραφανέντος ᾿Απόλλωνος ταῦτα φησιν.

‘It is not for you to interfere here,' is the purport of the address.

mvp-comment-184-1 The repetition of δόμων is clearly wrong. Perhaps ἔστι γὰρ νόμῳ ἱκέτης (G. Burges and Hermann). καθάρσιος, cf. 63, 427.

mvp-comment-185-1 καὶ ξυνδικήσων] ‘and to be his advocate in person,' - for, he adds, 'I am responsible for the murder of this man's mother,' i. e. Orestes lays it on me as having persuaded him to it, sup. 84.

mvp-comment-186-1 The Med. has κύρωσον. We might read κυρῶσαι, οι ὅπως τ᾽ ἐπίστᾳ. But ὁ κυρώσων seems at least as likely, for Apollo may inquire who intends to act as εἰσαγωγεὺς in the trial, i.e. to approve and sanction the opening of the case. When the goddess godd replies εἰσάγω δὲ τὴν δίκην, bidding the Furies to speak first because the prosecutor should open the case, she virtually takes on herself the office in question.

mvp-comment-187-1 πρῶτον] The first question is one of fact; the second, of the mode, the third, of the motive (author or ad. viser). These are the τρία παλαίσματα, the three crucial questions which must be satisfactorily answered, three throws constituting a defeat in wrestling. --κατέκτονας, a rare form of transitive perfect; this passage is noticed as unique in tragedy by Veitch, Gr. V. p. 395 . There were four forms of transitive aorist, ἔκτεινα, ἔκτανον, ἔκταν, and ἔκανον, the last of which may be referred to καίνω ( Cho. 872 ).

mvp-comment-188-1 ὅπως] The Schol. takes this to mean, ‘how it was that you killed her,' i.e. why, and he thinks that Orestes misunderstands the question ( πλανᾶται), which is accordingly repeated at v. 563.

mvp-comment-189-1 ἐξηγεῖτο] Do you mean to say that the prophetgod himself declared to you (as the interpreter of the divine will) that you should kill your mother?

mvp-comment-190-1 τάχα] Schol.

ἴσως.

This is a rare sense without ἂv, and perhaps the meaning is you will soon tell a different tale.

mvp-comment-191-1 νεκροῖσι] This is said in contempt, i nunc, fide mortuis; Agamemnon, as a king in Hades, being a δαίμων of power to aid. -πέπεισθι, an epic reduplicated form like κέκλυθι, κέκραχθι, Ar. Ach. 335 . Veitch, Greek Verbs, p. 518 , thinks πέπισθι οι πέποισθι would be more analogical.

mvp-comment-192-1 προσβολάς] The addition of one crime to another, the union of two, viz. the killing of a husband and the wrong done to me by the killing of my father. Schol.

ἐμὲ κἀκεῖνον ἠδίκησεν.

He thinks there is irony in the reply; make the judges understand that, for I do not; μὴ ἡμάς δίδασκε, ἀλλὰ τοὺς δικαστάς.

mvp-comment-193-1 The MSS. have τοιγὰρ and φόνῳ, but the Schol. read τί γάρ; and the dative (the correction of Schutz) seems required by the sense. Well! you are alive (and can be pursued); she is free from pursuit by her death.- Then you should have pursued her while yet alive, and before I slew her.- We did not do that, because she had killed a husband, who is not a blood relation. See v. 202. Schol.

ἀπαρνῇ.

proceedings do you

Selected scholia accompanying Blass's Eumenides (OCR draft) (The mixed Greek, Latin, and German scholia register printed with Friedrich Blass's 1907 edition, aligned to O. L. Smith's later recensional editions.) focus

mvp-comment-223-1 κληρώσασα Ἀθηνᾶ τοὺς ἀρίστους ἄγει δικάσοντας. καθισάντων δὲ αὐτῶν, ἐν μέσωι στᾶσα κελεύει διὰ τῆς σάλπιγγος καὶ τοῦ κήρυκος σιωπὴν γενέσθαι, ὡς μὴ ἀρκοῦντος μόνου τοῦ κήρυκος. ὅρα δὲ πῶς τὰ νέων ἔθη ἀναχρονίζει. ἃ γὰρ νῦν γίνεται, ταῦτα τὴν Ἀθηνῶν εἰσήγαγε λέγουσαν. ἐχρῶντο γὰρ τῆι σάλπιγγι ἀνείργειν τὸ πλῆθος θέλοντες. κάτεχε, κώλυε.

mvp-comment-224-1 συμφέρει.

mvp-comment-225-1 διηνεκή, παρὰ τὸ αἰεί.

mvp-comment-226-1 τῶν Ἀρεοπαγιτῶν. (über der Seite, die V. 597 ff. enthält) ἐν παραχορηγήματι (Ddf. für περιχωρήματι) αὐτῶι εἰσιν οἱ Ἀρεοπαγίται μηδαμοῦ διαλεγόμενοι.

mvp-comment-227-1 ὧν ἐκληρώθης, δηλονότι μαντειῶν. παραφανέντος δ᾽ Ἀπόλλωνος ταῦτά φησιν.

mvp-comment-228-1 μαρτυρήσων ὅτι οὐκ ἔστιν ἐναγής· ἐκάθηρα γὰρ αὐτόν. δικοι λέγονται οἷς ἴσον μέτεστιν ἐν τῆι δίκηι τῆς αἰτίας.

mvp-comment-229-1 τῶν Ἐρινύων. ἅρα τὸ δικαστήριον.

mvp-comment-230-1 ὁ κατηγορῶν.

mvp-comment-231-1 τοῦτο οὐ πρὸς τὰς τρεῖς, ὀλλὰ πρὸς τὸν χορόν· ιε΄ γὰρ ἦσαν.

mvp-comment-232-1 ῥητορικῶς πυνθάνονται. εἰ μὲν ὁμολογοίη, ὑπεύθυνος ἔσται· εἰ δ᾽ ἀρνοῖτο, ἐλεγχθήσεται. καὶ Ἀχιλλεὺς πρὸς τοὺς πρέσβεις· „τι δὲ λαὸν ἀνήγαγεν ἐνθάδ᾽ ἀγείρας Ατρείδης“; διὰ γυναῖκα (Homer I 338 f.).

mvp-comment-233-1 ἓν πέπτωκας (Weil für ἐμπ.). ἡ μεταφορὰ δὲ ἐστιν ἀπὸ τῶν παλαιόντων, οἳ ἐπὶ τοῖς τρισὶ πτώμασιν ὁρίζουσι τὴν ἧτταν.

mvp-comment-234-1 πλανᾶται. αἱ μὲν γὰρ τὴν αἰτίαν τοῦ φόνου πυνθάνονται, ὁ δὲ πρὸς τὸ πῶς“ „ξίφει" φησίν· ὡς τὸ μὴ δι᾿ ἐμὴν ἰότητα“ (Hom. O 42).

mvp-comment-235-1 τὸ ἀεὶ ἐπὶ τοῦ ἕως τάττουσιν Ἀττικοὶ πολλάκις. δεῦρο μέν μοι τόνδ᾽ αἰεὶ τείνει λόγον“ (Adesp. 148 N.). ἕως δεῦρο. τὴν πρᾶξιν.

mvp-comment-236-1 ἀν(τὶ) τοῦ ἴσως.

mvp-comment-237-1 ὡς ὑμᾶς (Herm. f. ὑμῖν) ἔπεμψεν ἡ μήτηρ, οὕτω βοηθοὺς κἀμοὶ πέμψει ὁ πατήρ.

mvp-comment-238-1 συντυχίας.

mvp-comment-239-1 πανούργως φασί, μὴ ἡμᾶς δίδασκε, ἀλλὰ τοὺς δικαστάς.

mvp-comment-240-1 ἐμὲ κἀκεῖνον ἠδίκησεν.

mvp-comment-241-1 πῶς οὖν λέγεις ὅτι ἠδίκησέ με; πῶς δὲ Ἀγαμέμνονα, ὅπου ἀπέθανεν δι᾽ αὐτόν (Linwood f. αὐτὴν)

mvp-comment-242-1 οὐκ εἰ τέθνηκεν, τούτου αἰτία εἶ σύ, (ἣ) ζῶσαν (Steph. u. a.; Μ πῶς ἂν) (οὐκ) ἐδίωκες· ὥστε οὐδὲ ἀποθανοῦσα διὰ τὴν σὴν αἰτίαν ἀπέθανεν.

mvp-comment-243-1 ἐγὼ οὖν ὅμαιμός εἰμι τῆι μητρί

Wecklein’s commentary on Eumenides (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 251–322; HW42J8 and HXJHA8 OCR collated, with missing comparison pages 294–295 explicitly marked. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

mvp-comment-312-1 Wecklein 1888, p. 292

mvp-comment-312-2 viertes Epeisodion: Vor dem neu eingesetzten Gerichtshof, dem Athena als ἡγεμών und εἰσαγωγεύς vorsteht (583), bringen die Erinyen ihre Anklage vor, Apollon legt Zeugnis ab und tritt den Erinyen als Vertreter der Sache des Orestes, die zugleich seine eigene ist, entgegen. Darauf fällen die Areopagiten das Urteil. Athena tritt rechts auf. Ein Herold und ein Trompetenbläser schreiten voraus, Bürger von Athen folgen ihr. κήρυσσε scil. σίγα ( Eur. Phoen. 1224

σίγα κηρύξαι στρατῷ

). Der Schol. :

ὅρα πῶς τὰ νέων ἔθη ἀναχρονίζει. ἃ γὰρ νῦν γίνε ται, ταῦτα τὴν ᾿Αθηνῶν εἰσήγαγε λέγουσαν. ἐχρῶντο γὰρ τῇ σάλ πιγγι ἀνείργειν τὸ πλῆθος θέλοντες

. στρατόν: natürlich ist das Volk nur gedacht.

mvp-comment-313-1 ¹

mvp-comment-313-2 Wecklein 1888, p. 292

mvp-comment-313-3 εἰς οὐρανόν, vgl. Phot. p. 361, 12 :

οὐρανιζέτω, πρὸς τὸν οὐρανὸν διικνείσθω· Αἰσχύλος

, Pers. 575

ἀμβόασον οὐράνι᾽ ἄχη

. — διάτορος von dem durchdringenden Tone der schmetternden Trompete. Soph. Ai. 17

ὡς εὐμαθές σου .. φώνημ' ἀκούω καὶ ξυναρπάζω φρενὶ χαλκοστόμου κώδωνος ὡς Τυρσηνικῆς

. Die Tyrrhener galten als Erfinder der Trompete. Vgl. auch Eur. Phoen. 1377

Τυρσηνικῆς σάλπιγγος

und dazu Schol. :

ἐπὶ τῶν ἑπτὰ ἐπὶ Θήβας οὔπω ἐχρῶντο τῇ σάλπιγγι οἱ Ελληνες, ἀλλ' οὐδ᾽ ἐπὶ τοῦ Τρωϊκού πολέμου. Ὅμηρος γοῦν αὐτὸς μὲν οἶδε τὴν σάλπιγγα (Σ

219), οὐ ποιεῖ δὲ χρωμένους σάλπιγγι τοὺς ἥρωας κτέ.

mvp-comment-314-1 Wecklein 1888, p. 292

mvp-comment-314-2 πληρουμένου .. βουλευτηρίου, während das Richterkollegium sich sammelt und vollzählig wird. Vgl. Aristoph. Ekkl. 83

πληρουμένης

. τῆς ἐκκλησίας, Eur. Or. 884 ἐπεὶ δὲ πλήρης ἐγένετ᾽ Αργείων ὄχλος.

mvp-comment-315-1 Wecklein 1888, p. 292

mvp-comment-315-2 αἰανή, διηνεκή Schol., verschieden von dem 419, 482 vorkommenden αἰανής. Vgl. αἰανῶς 675. Auch in einer Inschrift von Korkyra, welche Bruchstücke von Trimetern enthält (N. Rhein. Mus. Bd. 18, 1863 S. 554), findet sich sis τὸν αἰανῆ χρόνον.

mvp-comment-316-1 ²

mvp-comment-316-2 Wecklein 1888, p. 293

mvp-comment-316-3 τούσδε, die Areopagiten. διαγνωσθῇ wie 712. Nach diesem Vers erwartet man einen Heroldsruf wie σίγα πᾶς ἔστω λεώς ( Eur. Hek. 532 ), einen Trompetenstofs, dann von Seite der Athena die Verkündigung des θεσμός d. h. die Stiftung des Blutgerichts (vgl. 617) mit der Bestimmung, dafs es auf dem " Ἄρειος πάγος seinen Sitz haben soll. Dieser Teil fehlt und dafür ist an ungeeigneter Stelle die Partie 684-713 mit dem einleitenden V. 681 interpoliert worden. Dem ursprünglichen Deouós könnten sehr gut die V. 684 f. und 707-709 angehört haben.

mvp-comment-317-1 Wecklein 1888, p. 293

mvp-comment-317-2 Apollon erscheint (von der linken Seite) und wird von den Erinyen (dem Koryphaios) mit heftigen Worten empfangen. — ὧν ἔχεις αὐτὸς (für dich allein, ungestort von anderen) κράτει (mafse dir nicht Fremdes an), eine Mahnung ähnlich wie τὰ σαυτοῦ πρᾶττε. Theokr. XV 90 πασάμενος ἐπίτασσε, Soph. Oed. K. 839 μὴ ἐπίτασσ᾽ μὴ κρατεῖς. ΟΙ α

mvp-comment-317-3 ³

mvp-comment-318-1 ⁴

mvp-comment-318-2 Wecklein 1888, p. 293

mvp-comment-318-3 καὶ μαρτυρήσων καὶ ξυνδικήσων (582).

mvp-comment-319-1 Wecklein 1888, p. 293

mvp-comment-319-2 δόμων ἐμῶν ἐφέστιος d. i. er hat sich in den Schutz meines Tempels begeben.

mvp-comment-320-1 Wecklein 1888, p. 293

mvp-comment-320-2 Schol. σύνδικοι λέγονται οἷς ἴσον μέτεστιν ἐν τῇ δίκῃ τῆς αἰτίας. Daher αὐτός. Eur. El. 1266 Λοξίας γὰρ αἰτίαν εἰς αὑτὸν οἴσει, μητέρος χρήσας φόνον.

mvp-comment-321-1 Wecklein 1888, p. 293

mvp-comment-321-2 εἰσάγειν wird gesagt von dem Vorstand des Gerichtshofs, wenn er nach der ἀνάκρισις (zu 400) die Sache den Richtern vorlegt. Demosth. 21, 47

οἱ θεσμοθέ ται εἰσαγόντων (τὴν γραφὴν εἰς τὴν ἡλιαίαν. ὅπως

.. δίκην d. i. entscheide endgültig die Sache nach bestem Wissen. Vgl. 642.

mvp-comment-321-3 ⁵

mvp-comment-322-1 Wecklein 1888, p. 293

mvp-comment-322-2 ὑμῶν, zu den Erinyen. ἐξ ἀρχῆς, vgl. Lys. 12, 3 πειράσομαι ὑμᾶς ἐξ ἀρχῆς ὡς ἂν δύνωμαι δι' ἐλαχίστων διδάξαι.

mvp-comment-322-3 ⁶

mvp-comment-323-1 Wecklein 1888, p. 293

mvp-comment-323-2 Es sind unser zwar viele, aber jede wird sich kurz fassen." Daraus geht hervor, dafs die einzelnen Mitglieder des Chors sprechen, und so ergeben sich hier wie Ag. 1347-70 zwölf Chorpersonen.

mvp-comment-324-1 Wecklein 1888, p. 293

mvp-comment-324-2 D. i. ἀμείβου τιθεὶς ἐν μέρει ἔπος πρὸς ἔπος.

mvp-comment-325-1 ⁷

mvp-comment-325-2 Wecklein 1888, p. 293

mvp-comment-325-3 D. i. mit diesem Zugeständ- nis ist deine Sache schon fast verloren. Schol. ἡ μεταφορὰ δέ ἐστιν ἀπὸ τῶν παλαιόντων, οἳ ἐπὶ τοῖς τρισὶ πτώμασιν ὁρίζουσι τὴν ἧτταν. Vgl. zu Ag. 181 , Hom. Ψ 733 και νύ κε τὸ τρίτον αὖτις ἀναΐξαντε πάλαιον κτέ, Soph. frg. 678

τίν οὐ παλαίουσ᾽ ἐς τρὶς ἐκβάλλει θεῶν

; Plat. Phaedr. p. 256

Β τῶν τριῶν παλαισμάτων τῶν ὡς ἀληθῶς Ὀλυμπιακῶν ἓν νενικήκασιν

, Anthol. ΙΙ 1, 11 ἀνστὰς δ᾽ ἐν μέσσοισιν ἀνέκραγεν· οὐχὶ τρί᾽ ἐστίν· ἓν κείμαι, λοιπὸν τἄλλα μέ τις βαλέτω.

mvp-comment-326-1 ⁸

mvp-comment-326-2 Wecklein 1888, p. 294

mvp-comment-326-3 οὐ κειμένῳ πω, οὔπω κει μένῳ. Vgl. Prom. 527 .

mvp-comment-327-1 ⁹

mvp-comment-327-2 ¹⁰

mvp-comment-327-3 Wecklein 1888, p. 294

mvp-comment-327-4 Der Text kann kaum in OrdMan erwartet ξιφουλ nung sein. κὸν χεῖρα πρὸς δέρῃ βαλών oder ξιφουλκῷ προσβολή (Hinschlagen) δέρην τεμών. Das letztere ist wahrscheinlicher.

mvp-comment-328-1 ¹¹

mvp-comment-328-2 ¹²

mvp-comment-328-3 Wecklein 1888, p. 294

mvp-comment-328-4 δεῦρο αἰεί (huc usque) wie Eur. Phoen. 1209

δεῦρ᾽ ἀεὶ γὰρ εὐτυχεῖς, Οr.

1663 δεῦρ᾽ ἀεὶ διήνυσε, Med. 670

ἄπαις γὰρ δεῦρ᾽ ἀεὶ τείνεις βίον

, Aristoph. Lys. 1135

δεῦρ᾽ ἀεὶ περαίνεται. τὴν τύχην

, dafs es so gekommen ist. φομαι: zu 1020. οὐ μέμ-

mvp-comment-329-1 ¹³

mvp-comment-329-2 ¹⁴

mvp-comment-329-3 Wecklein 1888, p. 294

mvp-comment-329-4 πέπισθι: diese Form findet sich nur hier. Vgl. ἐπέπιθμεν, οἶδα ἴσθι, δέδοικα δέδιχθι.

mvp-comment-330-1 ¹⁵

mvp-comment-330-2 Wecklein 1888, p. 294

mvp-comment-330-3 προσβολάς, Flecken von den μιάσματα, die an sie hingekommen. Vgl. Ag. 401 .

mvp-comment-331-1 ¹⁶

mvp-comment-331-2 Wecklein 1888, p. 294

mvp-comment-331-3 Schol. :

πανούργως φασί· μὴ ἡμᾶς δίδασκε, ἀλλὰ τοὺς δικαστάς

mvp-comment-332-1 ¹⁷

mvp-comment-332-2 Wecklein 1888, p. 294

mvp-comment-332-3 In Agamemnon hat sie sowohl ihren Gatten als meinen Vater getätet ( ἐμὲ κἀκεῖνον ἠδίκησεν).

mvp-comment-333-1 ¹⁸

mvp-comment-333-2 Wecklein 1888, p. 294

mvp-comment-333-3 Zum Lohn dafür hat sie, während du noch lebst, deine Schuld also noch nicht durch Tod gebüfst hast, durch ihr blutiges Ende ihre Schuld gesühnt. σὺ μὲν ζῆς ist dem Gedanken nach untergeordnet.

mvp-comment-334-1 ¹⁹

mvp-comment-334-2 Wecklein 1888, p. 294

mvp-comment-334-3 Wie ich, lebte auch sie einmal, war also auch ihre Schuld ungesühnt. Warum hast du es mit ihr nicht so gehalten wie mit mir? Dir verdankt man es nicht, dafs ihre Schuld gesühnt ist. Vgl. 219 ff.

mvp-comment-335-1 ²⁰

mvp-comment-335-2 Wecklein 1888, p. 294

mvp-comment-335-3 Vgl. 212.

Commentary (Arthur Sidgwick, 1887) (OCR draft) (Arthur Sidgwick's commentary on the Eumenides, aligned to the canonical Greek text.) focus

mvp-sidgwick-264-1-1 The difficulty is to fill up the gap in the MS. line here, ἥ τ᾽ οὖν διάτορος Τυρσηνική. Scholefield conjectured οὖν to be a corruption (from contraction) of οὐρανοῦ, and Paley suggested the reading εἶθ᾽ ἡ διάτορος οὐρανοῦ. [Better Weckl. εἰς οὐρανὸν δὲ δ. τ.] But as there is a gap in 3 MSS. after διάτορος, it is better to take a suggestion of Emper's διάτορος αἰθέρος, or Ahrens' διάτορος ἀέρος, supposing the gen. lost owing to its similarity to the termination of διάτορος. The Tyrrhenian trumpet, because the Tyrrhenians or Etruscans were from very early times celebrated as workers in bronze: in poetry the adj. seems specially given to the trumpet: thus Eur. Phoen. 1377

Τυρσηνικῆς σάλπιγγος ἠχή,

Soph. Αi. 17

κώδωνος ὡς Τυρσηνικῆς,

Verg. Aen. 8. 506 Tyrrhenusque tubae. . clangor.' The anachronism (noticed by the Scholiast) is of a kind common enough.

ἀρήγει , it helps, i. e. 'tis good.

mvp-sidgwick-266-1-1 The MSS. read τόνδ' or τῶνδ': the pronoun must be plural, for it must mean the Areopagitae (as Schol. explains it): to take it singular for Orestes makes no real sense with the rest of the line. The gen. is the difficulty, and perhaps points to a lost line as H. Weil. think: but on the whole it is best to read τούσδ' and to suppose τῶνδ' a blunder possibly due to καταγνωσθῇ, which in another sense ( to decide against) often takes gen.

ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει , rule thou thine own domain, like the proverbial τὴν σαυτοῦ πάτει, i. e. mind your own business.

mvp-sidgwick-268-1-1 MSS. end the line δόμων, which with δόμων next line is intolerable. I take νόμῳ, correction of Erf. and Burgess, and approved by H.

σύνδικος is an advocate. Apollo says he will be Orestes' advocate, as he is responsible for the murder.

κυροῦν , usually to confirm, here in the rather unusual sense of to settle, as below again l. 639

mvp-sidgwick-271-1-1 This is already one of the three wrestling-falls, alluding to the custom of deciding the wrestling combat by three falls: when a man was defeated thrice, he was beaten. So

διὰ τριῶν ἀπόλλυμαι

Eur. Or. 434 , and the word

τριακτήρ

Ag. 171 for a conqueror, lit. one who throws thrice.

γε μέντοι , as usual, adversative, however.

mvp-sidgwick-273-1-1 No need to alter λέγω (Μ. P. A.) into λέξω. The vivid present is natural enough.

πρὸς τοῦ , by whom, common variation in poetry for ὑπό. So we find ἐκ, ἀπό, παρά, with gen. of agent. See 100.

mvp-sidgwick-275-1-1 The γε, as usual, assenting and adding a further point: ay, and till now I do not complain of my lot: i. e. not literally that he had not suffered, but that Apollo had helped him.

πέπεισθι , exceptional reduplicated aorist imperative with intransitive meaning: trust now in the dead. The form somewhat resembles the Epic κέκλυθι, τέτλαθι, and κέκραχθι (Ach. 335); but has the heavier stem-form.

mvp-sidgwick-276-2-1 The Chorus speak of course with bitter irony.

mvp-sidgwick-277-1-1 Schol. takes προσβολάς as the meeting of two pollutions, but there is no need to take it as different from its ordinary meaning, a putting or rubbing or striking of one thing against another: the pollutions strike her, not each other. So it is used, Ag. 391 , of rubbing metal against a touchstone: Cho. 283 of attacks of Furies-

Ay, for a double stain fell on her.

mvp-sidgwick-278-1-1 The δέ-clause contains the real predicate as often; the μὲν-clause points the antithesis: Therefore while thou livest [unpurged] she is free by her death.

mvp-sidgwick-279-1-1 An extreme instance of the sharp distinction felt ( l. 212

) by the Greeks between murdering a blood-relation and an outsider. The wife not being a blood-relation was, according to the doctrine of the Eumenides here put forward, not liable to their pursuit for slaying her husband. The doctrine however fluctuates: in Cho. 923-4 Klyt. tries to deter Orestes by the threat that her Furies (ἐγκότους κύνας) will pursue him if he slays her, but he replies τὰς τοῦ πατρὸς δὲ πῶς φύγω παρεὶς τάδε; and in Sophokles, Elektra 112, the daughter prays the dread divine Erinyes to avenge her father's murder; and the Chorus (490) prophesy that with the tramp of many feet, and the might of many hands, the brazen῏footed Erinyes shall come.

mvp-sidgwick-280-1-1 The bearing of this question is explained below l. 660

, when Apollo lays down the principle that the real parent is the father.

Search the Perseus Catalog for:

Search the Perseus Catalog for:

Χορός ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει. τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε. 575

Ἀθηνᾶ ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην· ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων γένοιτʼ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορός πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως. 585 ἔπος δʼ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς τὴν μητέρʼ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης ἔκτεινα· τούτου δʼ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός ἓν μὲν τόδʼ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον. 590

Χορός εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σʼ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης λέγω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός πρὸς τοῦ δʼ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

Ὀρέστης τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν; 595

Ὀρέστης καὶ δεῦρό γʼ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός ἀλλʼ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλʼ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης πέποιθʼ. ἀρωγὰς δʼ ἐκ τάφου πέμψει πατήρ.

Χορός νεκροῖσί νυν πέπισθι μητέρα κτανών.

Ὀρέστης δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν. 600

Χορός πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης ἀνδροκτονοῦσα πατέρʼ ἐμὸν κατέκτανεν.

Χορός τοιγὰρ σὺ μὲν ζῇς, ἡ δʼ ἐλευθέρα φόνῳ.

Ὀρέστης τί δʼ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορός οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν. 605

Ὀρέστης ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

Current edition Perseus

Χορός ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει. τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε. 575

Ἀθηνᾶ ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην. 13 ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων γένοιτ᾽ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορος πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως. 585 ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς. τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης ἔκτεινα: τούτου δ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον. 590

Χορός εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾽ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης λέγω: ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασι;

Ὀρέστης τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι: μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν; 595

Ὀρέστης καὶ δεῦρό γ᾽ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης πέποιθ᾽, ἀρωγὰς δ᾽ ἐκ τάφου πέμψει 14 πατήρ.

Χορός νεκροῖσί νυν πέπισθι 15 μητέρα κτανών.

Ὀρέστης δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν. 16 600

Χορός πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανε.

Χορός τοιγὰρ 17 σὺ μὲν ζῇς, ἡ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ. 18

Ὀρέστης τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορός οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν. 605

Ὀρέστης ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι; 607

Χορός πῶς γάρ σ᾽ ἔθρεψεν ἐντός, ὦ μιαιφόνε, ζώνης; ἀπεύχι μητρὸς αἷμα φίλτατον;

Χορός Ζεύς, ὡς λέγεις σύ, τόνδε χρησμὸν ὤπασε, φράζειν Ὀρέστῃ τῷδε, τὸν 23 πατρὸς φόνον πράξαντα μητρὸς μηδαμοῦ τιμὰς νέμειν;

Ἀθηνᾶ ἤδη κελεύω τούσδ᾽ ἀπὸ γνώμης φέρειν ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων; 675

Χορός ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος. μένω δ᾽ ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Ἀθηνᾶ τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσ᾽ ἄμομφος ὦ;

Ἀπόλλων 42 ἠκούσαθ᾽ ὧν ἠκούσατ᾽, ἐν δὲ καρδίᾳ ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε, 43 ξένοι. 680

Χορός καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδ᾽ ὁμιλίαν χθονὸς ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

Ἀπόλλων κἄγωγε 53 χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς ταρβεῖν κελεύω μηδ᾽ ἀκαρπώτους κτίσαι.

Χορός ἀλλ᾽ αἱματηρὰ πράγματ᾽ οὐ λαχὼν σέβεις, 715 μαντεῖα δ᾽ οὐκέθ᾽ ἁγνὰ μαντεύσει νέμων. 54

Ἀπόλλων ἦ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ἰξίονος;

Χορός λέγεις: ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης βαρεῖα χώρᾳ τῇδ᾽ ὁμιλήσω πάλιν. 720

Ἀπόλλων ἀλλ᾽ ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ: νικήσω δ᾽ ἐγώ.

Χορός τοιαῦτ᾽ ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις: Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

Ἀπόλλων οὔκουν 55 δίκαιον τὸν σέβοντ᾽ εὐεργετεῖν, 725 ἄλλως τε πάντως χὤτε 56 δεόμενος τύχοι;

Χορός σύ τοι παλαιὰς διανομὰς 57 καταφθίσας οἴνῳ παρηπάτησας ἀρχαίας θεάς.

Ἀπόλλων σύ τοι τάχ᾽ οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος ἐμῇ τὸν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσιν 58 βαρύν. 730

Χορός ἐπεὶ καθιππάζει με πρεσβῦτιν νέος, δίκης γενέσθαι τῆσδ᾽ ἐπήκοος μένω, ὡς ἀμφίβουλος 59 οὖσα θυμοῦσθαι πόλει.

Ὀρέστης ὦ Φοῖβ᾽ Ἄπολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται;

Χορός ὦ Νὺξ μέλαινα μῆτερ, ἆρ᾽ ὁρᾷς τάδε; 745

Ὀρέστης 60 νῦν ἀγχόνης μοι τέρματ᾽, ἢ φάος βλέπειν.

Χορός ἡμῖν γὰρ ἔρρειν, ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν. 61 62

Ἀθηνᾶ ἀνὴρ ὅδ᾽ 65 ἐκπέφευγεν αἵματος δίκην: ἴσον γάρ ἐστι τἀρίθμημα τῶν πάλων.

Χορὸς Εὐμενίδων ἄναξ ἄπολλον ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει. τί τῷδε σοι μέτεστι πράγματος λέγε. 505

Ἀθηνᾶ ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων, γένοιτ' ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορὸς Εὐμενίδων πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως. 515 ἔπος δ' ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς, τὴν μητέρ' εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης ἔκτεινα· τούτου δ' οὔτις ἄρνησις πέλει,

Χορὸς Εὐμενίδων ἓν μὲν τόδ' ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης ἐπευχομένῳ, τόνδε κομπάζεις λόγον. 520

Χορὸς Εὐμενίδων εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ' ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης λέξω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών,

Χορὸς Εὐμενίδων πρὸς τοῦ δ' ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

Ὀρέστης τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορὸς Εὐμενίδων ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν; 525

Χορός

ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.
575

Ἀθηνᾶ

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην·

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτʼ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορός

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
585

ἔπος δʼ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς

τὴν μητέρʼ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης

ἔκτεινα· τούτου δʼ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός

ἓν μὲν τόδʼ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

Χορός

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σʼ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης

λέγω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός

πρὸς τοῦ δʼ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

Ὀρέστης

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;
595

Ὀρέστης

καὶ δεῦρό γʼ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός

ἀλλʼ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλʼ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης

πέποιθʼ. ἀρωγὰς δʼ ἐκ τάφου πέμψει πατήρ.

Χορός

νεκροῖσί νυν πέπισθι μητέρα κτανών.

Ὀρέστης

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.
600

Χορός

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης

ἀνδροκτονοῦσα πατέρʼ ἐμὸν κατέκτανεν.

Χορός

τοιγὰρ σὺ μὲν ζῇς, ἡ δʼ ἐλευθέρα φόνῳ.

Ὀρέστης

τί δʼ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορός

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

Ὀρέστης

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

Χορός

ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.
575

Ἀθηνᾶ

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην.¹³

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ᾽ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορος

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
585

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης

ἔκτεινα: τούτου δ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός

ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

Χορός

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾽ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης

λέγω: ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός

πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασι;

Ὀρέστης

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι: μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;
595

Ὀρέστης

καὶ δεῦρό γ᾽ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός

ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης

πέποιθ᾽, ἀρωγὰς δ᾽ ἐκ τάφου πέμψει¹⁴ πατήρ.

Χορός

νεκροῖσί νυν πέπισθι¹⁵ μητέρα κτανών.

Ὀρέστης

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.¹⁶
600

Χορός

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανε.

Χορός

τοιγὰρ¹⁷ σὺ μὲν ζῇς, ἡ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ.¹⁸

Ὀρέστης

τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορός

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

Ὀρέστης

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

607

Χορός

πῶς γάρ σ᾽ ἔθρεψεν ἐντός, ὦ μιαιφόνε,

ζώνης; ἀπεύχι μητρὸς αἷμα φίλτατον;

Χορός

Ζεύς, ὡς λέγεις σύ, τόνδε χρησμὸν ὤπασε,

φράζειν Ὀρέστῃ τῷδε, τὸν²³ πατρὸς φόνον

πράξαντα μητρὸς μηδαμοῦ τιμὰς νέμειν;

Ἀθηνᾶ

ἤδη κελεύω τούσδ᾽ ἀπὸ γνώμης φέρειν

ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων;
675

Χορός

ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος.

μένω δ᾽ ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Ἀθηνᾶ

τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσ᾽ ἄμομφος ὦ;

Ἀπόλλων⁴²

ἠκούσαθ᾽ ὧν ἠκούσατ᾽, ἐν δὲ καρδίᾳ

ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε,⁴³ ξένοι.
680

Χορός

καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδ᾽ ὁμιλίαν χθονὸς

ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

Ἀπόλλων

κἄγωγε⁵³ χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς

ταρβεῖν κελεύω μηδ᾽ ἀκαρπώτους κτίσαι.

Χορός

ἀλλ᾽ αἱματηρὰ πράγματ᾽ οὐ λαχὼν σέβεις,
715

μαντεῖα δ᾽ οὐκέθ᾽ ἁγνὰ μαντεύσει νέμων.⁵⁴

Ἀπόλλων

ἦ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων

πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ἰξίονος;

Χορός

λέγεις: ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης

βαρεῖα χώρᾳ τῇδ᾽ ὁμιλήσω πάλιν.
720

Ἀπόλλων

ἀλλ᾽ ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις

θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ: νικήσω δ᾽ ἐγώ.

Χορός

τοιαῦτ᾽ ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις:

Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

Ἀπόλλων

οὔκουν⁵⁵ δίκαιον τὸν σέβοντ᾽ εὐεργετεῖν,
725

ἄλλως τε πάντως χὤτε⁵⁶ δεόμενος τύχοι;

Χορός

σύ τοι παλαιὰς διανομὰς⁵⁷ καταφθίσας

οἴνῳ παρηπάτησας ἀρχαίας θεάς.

Ἀπόλλων

σύ τοι τάχ᾽ οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος

ἐμῇ τὸν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσιν⁵⁸ βαρύν.
730

Χορός

ἐπεὶ καθιππάζει με πρεσβῦτιν νέος,

δίκης γενέσθαι τῆσδ᾽ ἐπήκοος μένω,

ὡς ἀμφίβουλος⁵⁹ οὖσα θυμοῦσθαι πόλει.

Ὀρέστης

ὦ Φοῖβ᾽ Ἄπολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται;

Χορός

ὦ Νὺξ μέλαινα μῆτερ, ἆρ᾽ ὁρᾷς τάδε;
745

Ὀρέστης⁶⁰

νῦν ἀγχόνης μοι τέρματ᾽, ἢ φάος βλέπειν.

Χορός

ἡμῖν γὰρ ἔρρειν, ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν.⁶¹⁶²

Ἀθηνᾶ

ἀνὴρ ὅδ᾽⁶⁵ ἐκπέφευγεν αἵματος δίκην:

ἴσον γάρ ἐστι τἀρίθμημα τῶν πάλων.

Χορὸς Εὐμενίδων

ἄναξ ἄπολλον ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τῷδε σοι μέτεστι πράγματος λέγε.
505

Ἀθηνᾶ

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων,

γένοιτ' ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορὸς Εὐμενίδων

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
515

ἔπος δ' ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς,

τὴν μητέρ' εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης

ἔκτεινα· τούτου δ' οὔτις ἄρνησις πέλει,

Χορὸς Εὐμενίδων

ἓν μὲν τόδ' ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης

ἐπευχομένῳ, τόνδε κομπάζεις λόγον.
520

Χορὸς Εὐμενίδων

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ' ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης

λέξω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών,

Χορὸς Εὐμενίδων

πρὸς τοῦ δ' ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

Ὀρέστης

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορὸς Εὐμενίδων

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;
525

Ὀρέστης

καὶ δεῦρό γ' ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορὸς Εὐμενίδων

ἀλλ' εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἀλλ' ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης

πέποιθ', ἀρωγὰς δ' ἐκ τάφου πέμπει πατήρ,