Search the Perseus Catalog for:

View: By Commline

← Previous Next →

καὶ τόνδε] And the defendant too, that the cause may be rightly decided. There is difficulty in the verse, since the Schol. read τῶνδ', which he explains τῶν ᾿Αρεοπαγιτῶν, and καταγνῶναι δίκην, for δικάζειν, is unusual without a genitive of the person condemned, καταγνῶναι θάνατόν τινος, &c. Generally, οὗτος is used for the defendant.'

Eumenides. Aeschylus. ed. F. A. Paley. Cambridge. 1885.

Current edition Experimental

Commentary on the Eumenides (OCR draft) (English) (Brief English notes on Aeschylus' Eumenides by F. A. Paley, 1885.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (12)

Εὐμενίδες First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 566-777 focus

Ἀθηνᾶ

κήρυσσε, κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργαθοῦ,

ἥ τ᾽¹ οὖν διάτορος² <αἰθέρος³> Τυρσηνικὴ

σάλπιγξ βροτείου πνεύματος πληρουμένη,

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ.

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου
570

σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς

πόλιν τε πᾶσαν ἐς τὸν αἰανῆ χρόνον

καὶ τούσδ᾽,⁴ ὅπως ἂν εὖ διαγνωσθῇ⁵ δίκη.⁶

Χορός

ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.
575

Ἀπόλλων

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον—ἔστι γὰρ νόμῳ⁷⁸

ἱκέτης ὅδ᾽ ἁνὴρ⁹ καὶ δόμων ἐφέστιος¹⁰

ἐμῶν, φόνου δὲ τοῦδ᾽ ἐγὼ καθάρσιοσ—

καὶ ξυνδικήσων αὐτός: αἰτίαν δ᾽ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ¹¹ φόνου. σὺ δ᾽ εἴσαγε
580

ὅπως <τ᾽¹²> ἐπίστᾳ τήνδε κύρωσον δίκην.

Ἀθηνᾶ

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην.¹³

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ᾽ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορος

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
585

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης

ἔκτεινα: τούτου δ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός

ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

Χορός

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾽ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης

λέγω: ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός

πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασι;

Ὀρέστης

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι: μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;
595

Ὀρέστης

καὶ δεῦρό γ᾽ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός

ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης

πέποιθ᾽, ἀρωγὰς δ᾽ ἐκ τάφου πέμψει¹⁴ πατήρ.

Χορός

νεκροῖσί νυν πέπισθι¹⁵ μητέρα κτανών.

Ὀρέστης

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.¹⁶
600

Χορός

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανε.

Χορός

τοιγὰρ¹⁷ σὺ μὲν ζῇς, ἡ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ.¹⁸

Ὀρέστης

τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορός

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

Ὀρέστης

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

607

Χορός

πῶς γάρ σ᾽ ἔθρεψεν ἐντός, ὦ μιαιφόνε,

ζώνης; ἀπεύχι μητρὸς αἷμα φίλτατον;

Ὀρέστης

ἤδη σὺ μαρτύρησον. ἐξηγοῦ δέ μοι,

Ἄπολλον, εἴ σφε σὺν δίκῃ κατέκτανον.
610

δρᾶσαι γὰρ ὥσπερ ἐστὶν οὐκ ἀρνούμεθα:

ἀλλ᾽ εἰ δικαίως εἴτε μὴ τῇ σῇ φρενὶ

δοκεῖ τόδ᾽ αἷμα, κρῖνον, ὡς τούτοις φράσω.

Ἀπόλλων

λέξω πρὸς ὑμᾶς τόνδ᾽ Ἀθηναίας μέγαν

θεσμὸν δικαίως, μάντις ὢν δ᾽¹⁹ οὐ ψεύσομαι.
615

οὐπώποτ᾽ εἶπον μαντικοῖσιν ἐν θρόνοις,

οὐκ ἀνδρός, οὐ γυναικός, οὐ πόλεως πέρι,

ὃ μὴ κελεύσαι²⁰ Ζεὺς Ὀλυμπίων πατήρ.

τὸ μὲν δίκαιον τοῦθ᾽ ὅσον σθένει μαθεῖν,

βουλῇ²¹ πιφαύσκω δ᾽ ὔμμ᾽²² ἐπισπέσθαι πατρός.
620

ὅρκος γὰρ οὔτι Ζηνὸς ἰσχύει πλέον.

Χορός

Ζεύς, ὡς λέγεις σύ, τόνδε χρησμὸν ὤπασε,

φράζειν Ὀρέστῃ τῷδε, τὸν²³ πατρὸς φόνον

πράξαντα μητρὸς μηδαμοῦ τιμὰς νέμειν;

Ἀπόλλων

οὐ γάρ τι ταὐτὸν ἄνδρα γενναῖον θανεῖν
625

διοσδότοις σκήπτροισι τιμαλφούμενον,

καὶ ταῦτα πρὸς γυναικός, οὔ τι θουρίοις

τόξοις ἑκηβόλοισιν, ὥστ᾽ Ἀμαζόνος,

ἀλλ᾽ ὡς ἀκούσει, Παλλὰς οἵ τ᾽ ἐφήμενοι

ψήφῳ διαιρεῖν τοῦδε πράγματος πέρι.
630

ἀπὸ στρατείας²⁴ γάρ νιν²⁵ ἠμποληκότα

†τὰ πλεῖστ᾽ ἄμεινον²⁶ εὔφροσιν δεδεγμένη,

δροίτῃ²⁷ περῶντι λουτρὰ κἀπὶ τέρματι

φᾶρος παρεσκήνωσεν†,²⁸²⁹³⁰ ἐν δ᾽ ἀτέρμονι

κόπτει πεδήσασ᾽ ἄνδρα δαιδάλῳ πέπλῳ.
635

ἀνδρὸς μὲν ὑμῖν οὗτος εἴρηται μόρος

τοῦ παντοσέμνου, τοῦ στρατηλάτου νεῶν.

ταύτην τοιαύτην εἶπον, ὡς δηχθῇ³¹ λεώς,

ὅσπερ τέτακται τήνδε κυρῶσαι δίκην.

640

Χορός

πατρὸς προτιμᾷ Ζεὺς μόρον τῷ σῷ λόγῳ:
640

αὐτὸς δ᾽ ἔδησε³² πατέρα πρεσβύτην Κρόνον.

πῶς ταῦτα τούτοις οὐκ ἐναντίως λέγεις;

ὑμᾶς δ᾽ ἀκούειν ταῦτ᾽ ἐγὼ μαρτύρομαι.

Ἀπόλλων

ὦ παντομισῆ κνώδαλα, στύγη θεῶν,

πέδαι μὲν ἂν λυθεῖεν,³³ ἔστι τοῦδ᾽ ἄκος,³⁴
645

καὶ κάρτα πολλὴ μηχανὴ λυτήριος:

ἀνδρὸς δ᾽ ἐπειδὰν αἷμ᾽ ἀνασπάσῃ κόνις

ἅπαξ θανόντος, οὔτις ἔστ᾽ ἀνάστασις.

τούτων ἐπῳδὰς οὐκ ἐποίησεν³⁵ πατὴρ

οὑμός, τὰ δ᾽ ἄλλα πάντ᾽ ἄνω τε³⁶ καὶ κάτω
650

στρέφων τίθησιν οὐδὲν ἀσθμαίνων³⁷ μένει.

Χορός

πῶς γὰρ τὸ φεύγειν τοῦδ᾽ ὑπερδικεῖς ὅρα:

τὸ μητρὸς αἷμ᾽ ὅμαιμον ἐκχέας πέδοι³⁸

ἔπειτ᾽ ἐν Ἄργει δώματ᾽ οἰκήσει πατρός;

ποίοισι βωμοῖς χρώμενος τοῖς δημίοις;
655

ποία δὲ χέρνιψ φρατέρων προσδέξεται;³⁹

Ἀπόλλων

καὶ τοῦτο λέξω, καὶ μάθ᾽ ὡς ὀρθῶς ἐρῶ.

οὔκ ἔστι μήτηρ ἡ κεκλημένου⁴⁰ τέκνου

τοκεύς, τροφὸς δὲ κύματος νεοσπόρου.

τίκτει δ᾽ ὁ θρῴσκων, ἡ δ᾽ ἅπερ ξένῳ ξένη
660

ἔσωσεν ἔρνος, οἷσι μὴ βλάψῃ θεός.

τεκμήριον δὲ τοῦδέ σοι δείξω λόγου:

πατὴρ μὲν ἂν γένοιτ᾽ ἄνευ μητρός: πέλας

μάρτυς πάρεστι παῖς Ὀλυμπίου Διός,

οὐδ᾽ ἐν σκότοισι νηδύος τεθραμμένη,
665

ἀλλ᾽ οἷον ἔρνος οὔτις ἂν τέκοι θεός.

ἐγὼ δέ, Παλλάς, τἄλλα θ᾽ ὡς ἐπίσταμαι,

τὸ σὸν πόλισμα καὶ στρατὸν τεύξω μέγαν,

καὶ τόνδ᾽ ἔπεμψα σῶν δόμων ἐφέστιον,

ὅπως γένοιτο πιστὸς ἐς τὸ πᾶν χρόνου
670

καὶ τόνδ᾽ ἐπικτήσαιο σύμμαχον, θεά,

καὶ τοὺς ἔπειτα, καὶ τάδ᾽ αἰανῶς μένοι

στέργειν τὰ πιστὰ⁴¹ τῶνδε τοὺς ἐπισπόρους.

674

Ἀθηνᾶ

ἤδη κελεύω τούσδ᾽ ἀπὸ γνώμης φέρειν

ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων;
675

Χορός

ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος.

μένω δ᾽ ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Ἀθηνᾶ

τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσ᾽ ἄμομφος ὦ;

Ἀπόλλων⁴²

ἠκούσαθ᾽ ὧν ἠκούσατ᾽, ἐν δὲ καρδίᾳ

ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε,⁴³ ξένοι.
680

Ἀθηνᾶ

κλύοιτ᾽ ἂν ἤδη θεσμόν, Ἀττικὸς λεώς,

πρώτας δίκας κρίνοντες αἵματος χυτοῦ.

ἔσται δὲ καὶ τὸ λοιπὸν Αἰγέως στρατῷ

αἰεὶ δικαστῶν⁴⁴ τοῦτο βουλευτήριον.

πάγον δ᾽ Ἄρειον⁴⁵ τόνδ᾽, Ἀμαζόνων ἕδραν
685

σκηνάς θ᾽, ὅτ᾽ ἦλθον Θησέως κατὰ φθόνον

στρατηλατοῦσαι, καὶ πόλιν νεόπτολιν

τήνδ᾽ ὑψίπυργον ἀντεπύργωσαν τότε,

Ἄρει δ᾽ ἔθυον, ἔνθεν ἔστ᾽ ἐπώνυμος

πέτρα, πάγος τ᾽ Ἄρειος: ἐν δὲ τῷ σέβας
690

ἀστῶν φόβος τε ξυγγενὴς τὸ μὴ ʼδικεῖν

σχήσει τό τ᾽ ἦμαρ καὶ κατ᾽ εὐφρόνην ὁμῶς,⁴⁶

αὐτῶν πολιτῶν μὴ ᾽πικαινούντων⁴⁷ νόμους.

κακαῖς <δ᾽⁴⁸> ἐπιρροαῖσι βορβόρῳ θ᾽ ὕδωρ

λαμπρὸν μιαίνων οὔποθ᾽ εὑρήσεις ποτόν.
695

τὸ μήτ᾽ ἄναρχον μήτε⁴⁹ δεσποτούμενον

ἀστοῖς περιστέλλουσι βουλεύω σέβειν,⁵⁰

καὶ μὴ τὸ δεινὸν πᾶν πόλεως ἔξω βαλεῖν.

τίς γὰρ δεδοικὼς μηδὲν ἔνδικος βροτῶν;

τοιόνδε τοι ταρβοῦντες ἐνδίκως σέβας
700

ἔρυμά τε χώρας καὶ πόλεως σωτήριον

ἔχοιτ᾽ ἄν, οἷον οὔτις ἀνθρώπων ἔχει,

οὔτ᾽ ἐν Σκύθαισιν⁵¹ οὔτε Πέλοπος ἐν τόποις.

κερδῶν ἄθικτον τοῦτο βουλευτήριον,

αἰδοῖον, ὀξύθυμον, εὑδόντων ὕπερ
705

ἐγρηγορὸς φρούρημα γῆς καθίσταμαι.

ταύτην μὲν ἐξέτειν᾽ ἐμοῖς παραίνεσιν

ἀστοῖσιν ἐς τὸ λοιπόν: ὀρθοῦσθαι δὲ χρὴ

καὶ ψῆφον αἴρειν καὶ διαγνῶναι δίκην

αἰδουμένους⁵² τὸν ὅρκον. εἴρηται λόγος.
710
711

Χορός

καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδ᾽ ὁμιλίαν χθονὸς

ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

Ἀπόλλων

κἄγωγε⁵³ χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς

ταρβεῖν κελεύω μηδ᾽ ἀκαρπώτους κτίσαι.

Χορός

ἀλλ᾽ αἱματηρὰ πράγματ᾽ οὐ λαχὼν σέβεις,
715

μαντεῖα δ᾽ οὐκέθ᾽ ἁγνὰ μαντεύσει νέμων.⁵⁴

Ἀπόλλων

ἦ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων

πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ἰξίονος;

Χορός

λέγεις: ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης

βαρεῖα χώρᾳ τῇδ᾽ ὁμιλήσω πάλιν.
720

Ἀπόλλων

ἀλλ᾽ ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις

θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ: νικήσω δ᾽ ἐγώ.

Χορός

τοιαῦτ᾽ ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις:

Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

Ἀπόλλων

οὔκουν⁵⁵ δίκαιον τὸν σέβοντ᾽ εὐεργετεῖν,
725

ἄλλως τε πάντως χὤτε⁵⁶ δεόμενος τύχοι;

Χορός

σύ τοι παλαιὰς διανομὰς⁵⁷ καταφθίσας

οἴνῳ παρηπάτησας ἀρχαίας θεάς.

Ἀπόλλων

σύ τοι τάχ᾽ οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος

ἐμῇ τὸν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσιν⁵⁸ βαρύν.
730

Χορός

ἐπεὶ καθιππάζει με πρεσβῦτιν νέος,

δίκης γενέσθαι τῆσδ᾽ ἐπήκοος μένω,

ὡς ἀμφίβουλος⁵⁹ οὖσα θυμοῦσθαι πόλει.

Ἀθηνᾶ

ἐμὸν τόδ᾽ ἔργον, λοισθίαν κρῖναι δίκην:

ψῆφον δ᾽ Ὀρέστῃ τήνδ᾽ ἐγὼ προσθήσομαι.
735

μήτηρ γὰρ οὔτις ἐστὶν ἥ μ᾽ ἐγείνατο,

τὸ δ᾽ ἄρσεν αἰνῶ πάντα, πλὴν γάμου τυχεῖν,

ἅπαντι θυμῷ, κάρτα δ᾽ εἰμὶ τοῦ πατρός.

οὕτω γυναικὸς οὐ προτιμήσω μόρον

ἄνδρα κτανούσης δωμάτων ἐπίσκοπον.
740

νικᾷ δ᾽ Ὀρέστης, κἂν ἰσόψηφος κριθῇ.

ἐκβάλλεθ᾽ ὡς τάχιστα τευχέων πάλους,

ὅσοις δικαστῶν τοῦτ᾽ ἐπέσταλται τέλος.

744

Ὀρέστης

ὦ Φοῖβ᾽ Ἄπολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται;

Χορός

ὦ Νὺξ μέλαινα μῆτερ, ἆρ᾽ ὁρᾷς τάδε;
745

Ὀρέστης⁶⁰

νῦν ἀγχόνης μοι τέρματ᾽, ἢ φάος βλέπειν.

Χορός

ἡμῖν γὰρ ἔρρειν, ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν.⁶¹⁶²

Ἀπόλλων⁶³

πεμπάζετ᾽ ὀρθῶς ἐκβολὰς ψήφων, ξένοι,

τὸ μὴ ᾽δικεῖν σέβοντες ἐν διαιρέσει.

γνώμης δ᾽ ἀπούσης πῆμα γίγνεται⁶⁴ μέγα,
750

βαλοῦσά τ᾽ οἶκον ψῆφος ὤρθωσεν μία.

Ἀθηνᾶ

ἀνὴρ ὅδ᾽⁶⁵ ἐκπέφευγεν αἵματος δίκην:

ἴσον γάρ ἐστι τἀρίθμημα τῶν πάλων.

Ὀρέστης

ὦ Παλλάς, ὦ σώσασα⁶⁶ τοὺς ἐμοὺς δόμους,
755

γαίας⁶⁷ πατρῴας ἐστερημένον σύ τοι

κατῴκισάς με: καί τις Ἑλλήνων ἐρεῖ,

“Ἀργεῖος ἁνὴρ⁶⁸ αὖθις ἔν τε χρήμασιν

οἰκεῖ πατρῴοις, Παλλάδος καὶ Λοξίου

ἕκατι, καὶ τοῦ πάντα κραίνοντος τρίτου
760

σωτῆρος, ὃς πατρῷον αἰδεσθεὶς μόρον

σῴζει με, μητρὸς τάσδε συνδίκους ὁρῶν.”

ἐγὼ δὲ χώρᾳ τῇδε καὶ τῷ σῷ στρατῷ

τὸ λοιπὸν εἰς ἅπαντα πλειστήρη χρόνον

ὁρκωμοτήσας νῦν ἄπειμι πρὸς δόμους,

μήτοι τιν᾽ ἄνδρα δεῦρο πρυμνήτην χθονὸς
765

ἐλθόντ᾽ ἐποίσειν εὖ κεκασμένον δόρυ.

αὐτοὶ γὰρ ἡμεῖς ὄντες ἐν τάφοις τότε

τοῖς τἀμὰ παρβαίνουσι νῦν ὁρκώματα

ἀμηχάνοισι⁶⁹ †πράξομεν⁷⁰ δυσπραξίαις,

ὁδοὺς ἀθύμους καὶ παρόρνιθας πόρους
770

τιθέντες, ὡς αὐτοῖσι μεταμέλῃ πόνος:

ὀρθουμένων δέ, καὶ πόλιν τὴν Παλλάδος

τιμῶσιν αἰεὶ⁷¹ τήνδε συμμάχῳ δορί,

αὐτοῖσιν ἡμεῖς⁷² ἐσμεν εὐμενέστεροι.

καὶ χαῖρε, καὶ σὺ καὶ πολισσοῦχος λεώς:
775

πάλαισμ᾽ ἄφυκτον τοῖς ἐναντίοις ἔχοις,

σωτήριόν τε καὶ δορὸς νικηφόρον.

778

Εὐμενίδες Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 566-777 focus

Ἀθηνᾶ

κήρυσσε, κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργαθοῦ,

ἥ τʼ οὖν διάτορος Τυρσηνικὴ

σάλπιγξ, βροτείου πνεύματος πληρουμένη,

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ.

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου
570

σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς

πόλιν τε πᾶσαν εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον

καὶ τούσδʼ ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῇ δίκη.

Χορός

ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.
575

Ἀπόλλων

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον—ἔστι γὰρ νόμῳ

ἱκέτης ὅδʼ ἁνὴρ καὶ δόμων ἐφέστιος

ἐμῶν, φόνου δὲ τοῦδʼ ἐγὼ καθάρσιος—

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν δʼ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου. σὺ δʼ εἴσαγε
580

ὅπως τʼ ἐπίστᾳ τήνδε κύρωσον δίκην.

Ἀθηνᾶ

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην·

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτʼ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορός

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
585

ἔπος δʼ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς

τὴν μητέρʼ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης

ἔκτεινα· τούτου δʼ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός

ἓν μὲν τόδʼ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

Χορός

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σʼ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης

λέγω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός

πρὸς τοῦ δʼ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

Ὀρέστης

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;
595

Ὀρέστης

καὶ δεῦρό γʼ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός

ἀλλʼ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλʼ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης

πέποιθʼ. ἀρωγὰς δʼ ἐκ τάφου πέμψει πατήρ.

Χορός

νεκροῖσί νυν πέπισθι μητέρα κτανών.

Ὀρέστης

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.
600

Χορός

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης

ἀνδροκτονοῦσα πατέρʼ ἐμὸν κατέκτανεν.

Χορός

τοιγὰρ σὺ μὲν ζῇς, ἡ δʼ ἐλευθέρα φόνῳ.

Ὀρέστης

τί δʼ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορός

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

Ὀρέστης

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

607

Χορός

πῶς γάρ σʼ ἔθρεψʼ ἂν ἐντός, ὦ μιαιφόνε,

ζώνης; ἀπεύχῃ μητρὸς αἷμα φίλτατον;

Ὀρέστης

ἤδη σὺ μαρτύρησον· ἐξηγοῦ δέ μοι,

Ἄπολλον, εἴ σφε σὺν δίκῃ κατέκτανον.
610

δρᾶσαι γὰρ ὥσπερ ἐστὶν οὐκ ἀρνούμεθα.

ἀλλʼ εἰ δίκαιον εἴτε μὴ τῇ σῇ φρενὶ

δοκεῖ τόδʼ αἷμα, κρῖνον, ὡς τούτοις φράσω.

Ἀπόλλων

λέξω πρὸς ὑμᾶς τόνδʼ Ἀθηναίας μέγαν

θεσμὸν δικαίως,—μάντις ὢν δʼ οὐ ψεύσομαι.
615

οὐπώποτʼ εἶπον μαντικοῖσιν ἐν θρόνοις,

οὐκ ἀνδρός, οὐ γυναικός, οὐ πόλεως πέρι,

ὃ μὴ κελεύσαι Ζεὺς Ὀλυμπίων πατήρ.

τὸ μὲν δίκαιον τοῦθʼ ὅσον σθένει μαθεῖν,

βουλῇ πιφαύσκω δʼ ὔμμʼ ἐπισπέσθαι πατρός·
620

ὅρκος γὰρ οὔτι Ζηνὸς ἰσχύει πλέον.

Χορός

Ζεύς, ὡς λέγεις σύ, τόνδε χρησμὸν ὤπασε,

φράζειν Ὀρέστῃ τῷδε, τὸν πατρὸς φόνον

πράξαντα μητρὸς μηδαμοῦ τιμὰς νέμειν;

Ἀπόλλων

οὐ γάρ τι ταὐτὸν ἄνδρα γενναῖον θανεῖν
625

διοσδότοις σκήπτροισι τιμαλφούμενον,

καὶ ταῦτα πρὸς γυναικός, οὔ τι θουρίοις

τόξοις ἑκηβόλοισιν, ὥστʼ Ἀμαζόνος,

ἀλλʼ ὡς ἀκούσῃ, Παλλὰς οἵ τʼ ἐφήμενοι

ψήφῳ διαιρεῖν τοῦδε πράγματος πέρι.
630

ἀπὸ στρατείας γάρ νιν ἠμποληκότα

τὰ πλεῖστʼ ἄμεινον εὔφροσιν δεδεγμένη,

δροίτῃ περῶντι λουτρὰ κἀπὶ τέρματι

φᾶρος περεσκήνωσεν, ἐν δʼ ἀτέρμονι

κόπτει πεδήσασʼ ἄνδρα δαιδάλῳ πέπλῳ.
635

ἀνδρὸς μὲν ὑμῖν οὗτος εἴρηται μόρος

τοῦ παντοσέμνου, τοῦ στρατηλάτου νεῶν.

ταύτην τοιαύτην εἶπον, ὡς δηχθῇ λεώς,

ὅσπερ τέτακται τήνδε κυρῶσαι δίκην.

640

Χορός

πατρὸς προτιμᾷ Ζεὺς μόρον τῷ σῷ λόγῳ·
640

αὐτὸς δʼ ἔδησε πατέρα πρεσβύτην Κρόνον.

πῶς ταῦτα τούτοις οὐκ ἐναντίως λέγεις;

ὑμᾶς δʼ ἀκούειν ταῦτʼ ἐγὼ μαρτύρομαι.

Ἀπόλλων

ὦ παντομισῆ κνώδαλα, στύγη θεῶν,

πέδας μὲν ἂν λύσειεν, ἔστι τοῦδʼ ἄκος
645

καὶ κάρτα πολλὴ μηχανὴ λυτήριος·

ἀνδρὸς δʼ ἐπειδὰν αἷμʼ ἀνασπάσῃ κόνις

ἅπαξ θανόντος, οὔτις ἔστʼ ἀνάστασις.

τούτων ἐπῳδὰς οὐκ ἐποίησεν πατὴρ

οὑμός, τὰ δʼ ἄλλα πάντʼ ἄνω τε καὶ κάτω
650

στρέφων τίθησιν οὐδὲν ἀσθμαίνων μένει.

Χορός

πῶς γὰρ τὸ φεύγειν τοῦδʼ ὑπερδικεῖς ὅρα·

τὸ μητρὸς αἷμʼ ὅμαιμον ἐκχέας πέδοι

ἔπειτʼ ἐν Ἄργει δώματʼ οἰκήσει πατρός;

ποίοισι βωμοῖς χρώμενος τοῖς δημίοις;
655

ποία δὲ χέρνιψ φρατέρων προσδέξεται;

Ἀπόλλων

καὶ τοῦτο λέξω, καὶ μάθʼ ὡς ὀρθῶς ἐρῶ.

οὔκ ἔστι μήτηρ ἡ κεκλημένου τέκνου

τοκεύς, τροφὸς δὲ κύματος νεοσπόρου.

τίκτει δʼ ὁ θρῴσκων, ἡ δʼ ἅπερ ξένῳ ξένη
660

ἔσωσεν ἔρνος, οἷσι μὴ βλάψῃ θεός.

τεκμήριον δὲ τοῦδέ σοι δείξω λόγου.

πατὴρ μὲν ἂν γένοιτʼ ἄνευ μητρός· πέλας

μάρτυς πάρεστι παῖς Ὀλυμπίου Διός,

οὐδʼ ἐν σκότοισι νηδύος τεθραμμένη,
665

ἀλλʼ οἷον ἔρνος οὔτις ἂν τέκοι θεός.

ἐγὼ δέ, Παλλάς, τἄλλα θʼ ὡς ἐπίσταμαι,

τὸ σὸν πόλισμα καὶ στρατὸν τεύξω μέγαν,

καὶ τόνδʼ ἔπεμψα σῶν δόμων ἐφέστιον,

ὅπως γένοιτο πιστὸς εἰς τὸ πᾶν χρόνου
670

καὶ τόνδʼ ἐπικτήσαιο σύμμαχον, θεά,

καὶ τοὺς ἔπειτα, καὶ τάδʼ αἰανῶς μένοι

στέργειν τὰ πιστὰ τῶνδε τοὺς ἐπισπόρους.

674

Ἀθηνᾶ

ἤδη κελεύω τούσδʼ ἀπὸ γνώμης φέρειν

ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων;
675

Χορός

ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος.

μένω δʼ ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Ἀθηνᾶ

τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσʼ, ἄμομφος ὦ;

Ἀπόλλων

ἠκούσαθʼ ὧν ἠκούσατʼ, ἐν δὲ καρδίᾳ

ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε, ξένοι.
680

Ἀθηνᾶ

κλύοιτʼ ἂν ἤδη θεσμόν, Ἀττικὸς λεώς,

πρώτας δίκας κρίνοντες αἵματος χυτοῦ.

ἔσται δὲ καὶ τὸ λοιπὸν Αἰγέως στρατῷ

αἰεὶ δικαστῶν τοῦτο βουλευτήριον.

πάγον δʼ Ἄρειον τόνδʼ, Ἀμαζόνων ἕδραν
685

σκηνάς θʼ, ὅτʼ ἦλθον Θησέως κατὰ φθόνον

στρατηλατοῦσαι, καὶ πόλιν νεόπτολιν

τήνδʼ ὑψίπυργον ἀντεπύργωσαν τότε,

Ἄρει δʼ ἔθυον, ἔνθεν ἔστʼ ἐπώνυμος

πέτρα, πάγος τʼ Ἄρειος· ἐν δὲ τῷ σέβας
690

ἀστῶν φόβος τε ξυγγενὴς τὸ μὴ ἀδικεῖν

σχήσει τό τʼ ἦμαρ καὶ κατʼ εὐφρόνην ὁμῶς,

αὐτῶν πολιτῶν μὴ ʼπιχραινόντων νόμους

κακαῖς ἐπιρροαῖσι· βορβόρῳ δʼ ὕδωρ

λαμπρὸν μιαίνων οὔποθʼ εὑρήσεις ποτόν.
695

τὸ μήτʼ ἄναρχον μήτε δεσποτούμενον

ἀστοῖς περιστέλλουσι βουλεύω σέβειν,

καὶ μὴ τὸ δεινὸν πᾶν πόλεως ἔξω βαλεῖν.

τίς γὰρ δεδοικὼς μηδὲν ἔνδικος βροτῶν;

τοιόνδε τοι ταρβοῦντες ἐνδίκως σέβας
700

ἔρυμά τε χώρας καὶ πόλεως σωτήριον

ἔχοιτʼ ἄν, οἷον οὔτις ἀνθρώπων ἔχει,

οὔτʼ ἐν Σκύθῃσιν οὔτε Πέλοπος ἐν τόποις.

κερδῶν ἄθικτον τοῦτο βουλευτήριον,

αἰδοῖον, ὀξύθυμον, εὑδόντων ὕπερ
705

ἐγρηγορὸς φρούρημα γῆς καθίσταμαι.

ταύτην μὲν ἐξέτεινʼ ἐμοῖς παραίνεσιν

ἀστοῖσιν εἰς τὸ λοιπόν· ὀρθοῦσθαι δὲ χρὴ

καὶ ψῆφον αἴρειν καὶ διαγνῶναι δίκην

αἰδουμένους τὸν ὅρκον. εἴρηται λόγος.
710

711

Χορός

καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδʼ ὁμιλίαν χθονὸς

ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

Ἀπόλλων

κἄγωγε χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς

ταρβεῖν κελεύω μηδʼ ἀκαρπώτους κτίσαι.

Χορός

ἀλλʼ αἱματηρὰ πράγματʼ οὐ λαχὼν σέβεις,
715

μαντεῖα δʼ οὐκέθʼ ἁγνὰ μαντεύσῃ νέμων.

Ἀπόλλων

ἦ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων

πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ἰξίονος;

Χορός

λέγεις· ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης

βαρεῖα χώρᾳ τῇδʼ ὁμιλήσω πάλιν.
720

Ἀπόλλων

ἀλλʼ ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις

θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ· νικήσω δʼ ἐγώ.

Χορός

τοιαῦτʼ ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις·

Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

Ἀπόλλων

οὔκουν δίκαιον τὸν σέβοντʼ εὐεργετεῖν,
725

ἄλλως τε πάντως χὤτε δεόμενος τύχοι;

Χορός

σύ τοι παλαιὰς διανομὰς καταφθίσας

οἴνῳ παρηπάτησας ἀρχαίας θεάς.

Ἀπόλλων

σύ τοι τάχʼ οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος

ἐμῇ τὸν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσιν βαρύν.
730

Χορός

ἐπεὶ καθιππάζῃ με πρεσβῦτιν νέος,

δίκης γενέσθαι τῆσδʼ ἐπήκοος μένω,

ὡς ἀμφίβουλος οὖσα θυμοῦσθαι πόλει.

Ἀθηνᾶ

ἐμὸν τόδʼ ἔργον, λοισθίαν κρῖναι δίκην.

ψῆφον δʼ Ὀρέστῃ τήνδʼ ἐγὼ προσθήσομαι.
735

μήτηρ γὰρ οὔτις ἐστὶν ἥ μʼ ἐγείνατο,

τὸ δʼ ἄρσεν αἰνῶ πάντα, πλὴν γάμου τυχεῖν,

ἅπαντι θυμῷ, κάρτα δʼ εἰμὶ τοῦ πατρός.

οὕτω γυναικὸς οὐ προτιμήσω μόρον

ἄνδρα κτανούσης δωμάτων ἐπίσκοπον.
740

νικᾷ δʼ Ὀρέστης, κἂν ἰσόψηφος κριθῇ.

ἐκβάλλεθʼ ὡς τάχιστα τευχέων πάλους,

ὅσοις δικαστῶν τοῦτʼ ἐπέσταλται τέλος.

744

Ὀρέστης

ὦ Φοῖβʼ Ἄπολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται;

Χορός

ὦ Νὺξ μέλαινα μῆτερ, ἆρʼ ὁρᾷς τάδε;
745

Ὀρέστης

νῦν ἀγχόνης μοι τέρματʼ, ἢ φάος βλέπειν.

Χορός

ἡμῖν γὰρ ἔρρειν, ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν.

Ἀπόλλων

πεμπάζετʼ ὀρθῶς ἐκβολὰς ψήφων, ξένοι,

τὸ μὴ ʼδικεῖν σέβοντες ἐν διαιρέσει.

γνώμης δʼ ἀπούσης πῆμα γίγνεται μέγα,
750

βαλοῦσά τʼ οἶκον ψῆφος ὤρθωσεν μία.

Ἀθηνᾶ

ἀνὴρ ὅδʼ ἐκπέφευγεν αἵματος δίκην·

ἴσον γάρ ἐστι τἀρίθμημα τῶν πάλων.

Ὀρέστης

ὦ Παλλάς, ὦ σώσασα τοὺς ἐμοὺς δόμους.

γαίας πατρῴας ἐστερημένον σύ τοι
755

κατῴκισάς με· καί τις Ἑλλήνων ἐρεῖ,

Ἀργεῖος ἁνὴρ αὖθις ἔν τε χρήμασιν

οἰκεῖ πατρῴοις, Παλλάδος καὶ Λοξίου

ἕκατι, καὶ τοῦ πάντα κραίνοντος τρίτου

σωτῆρος, ὃς πατρῷον αἰδεσθεὶς μόρον
760

σῴζει με, μητρὸς τάσδε συνδίκους ὁρῶν.

ἐγὼ δὲ χώρᾳ τῇδε καὶ τῷ σῷ στρατῷ

τὸ λοιπὸν εἰς ἅπαντα πλειστήρη χρόνον

ὁρκωμοτήσας νῦν ἄπειμι πρὸς δόμους,

μήτοι τινʼ ἄνδρα δεῦρο πρυμνήτην χθονὸς
765

ἐλθόντʼ ἐποίσειν εὖ κεκασμένον δόρυ.

αὐτοὶ γὰρ ἡμεῖς ὄντες ἐν τάφοις τότε

τοῖς τἀμὰ παρβαίνουσι νῦν ὁρκώματα

ἀμηχάνοισι πράξομεν δυσπραξίαις,

ὁδοὺς ἀθύμους καὶ παρόρνιθας πόρους
770

τιθέντες, ὡς αὐτοῖσι μεταμέλῃ πόνος·

ὀρθουμένων δέ, καὶ πόλιν τὴν Παλλάδος

τιμῶσιν αἰεὶ τήνδε συμμάχῳ δορί,

αὐτοῖσιν ἡμεῖς ἐσμεν εὐμενέστεροι.

καὶ χαῖρε, καὶ σὺ καὶ πολισσοῦχος λεώς·
775

πάλαισμʼ ἄφυκτον τοῖς ἐναντίοις ἔχοις,

σωτήριόν τε καὶ δορὸς νικηφόρον.

Εὐμενίδες (1518 edition; OCR draft) Experimental (Aeschylus, Eumenides, 1518 edition. VLM-assisted OCR with native lineation and automated correspondence to the Smyth edition.) — 566 focus

Ἀθηνᾶ

κήρυσσε κήρυξ, καὶ στρατὸν κατεργάθου.

ἥ τ᾽ οὖν διάτορος τυρσηνικὴ.

σάλπιγξ βροτείου πνεύματος πληρουμένη.

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ.

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου.
500

σιγᾶν ἀρήγει, καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς,

πόλιν τε πᾶσαν εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον.

καὶ τόνδ᾽ ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῇ δίκη.

Χορὸς Εὐμενίδων

ἄναξ ἄπολλον ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τῷδε σοι μέτεστι πράγματος λέγε.
505

m ii

Ἀπόλλων

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον, ἔστι γὰρ δόμων

ἱκέτης ὅδ' ἀνήρ, καὶ δόμων ἐφέστιος

ἐμῶν, φόνου δὲ τῷδ' ἐγὼ καθάρσιος

καὶ ξυνδικήσων αὐτὸς αἰτίαν ἔχω

τῆς τοῦδε μητρός, τοῦδε φόνου. σὺ δ' εἴσαγε
510

ὅπως ἐπίστᾳ τήνδε κύρωσον δίκην.

Ἀθηνᾶ

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων,

γένοιτ' ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορὸς Εὐμενίδων

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
515

ἔπος δ' ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς,

τὴν μητέρ' εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης

ἔκτεινα· τούτου δ' οὔτις ἄρνησις πέλει,

Χορὸς Εὐμενίδων

ἓν μὲν τόδ' ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης

ἐπευχομένῳ, τόνδε κομπάζεις λόγον.
520

Χορὸς Εὐμενίδων

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ' ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης

λέξω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών,

Χορὸς Εὐμενίδων

πρὸς τοῦ δ' ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

Ὀρέστης

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορὸς Εὐμενίδων

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;
525

Ὀρέστης

καὶ δεῦρό γ' ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορὸς Εὐμενίδων

ἀλλ' εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἀλλ' ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης

πέποιθ', ἀρωγὰς δ' ἐκ τάφου πέμπει πατήρ,

Χορὸς Εὐμενίδων

νεκροῖσι νῦν πέπεισθι μητέρα κτανών;

Ὀρέστης

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτων.
530

Χορὸς Εὐμενίδων

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε,

Ὀρέστης

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ' ἐμὸν κατέκτανεν.

Χορὸς Εὐμενίδων

τοιγὰρ σὺ μὲν ζῇς, ἡ δ' ἐλευθέρα φόνῳ,

Ὀρέστης

τί δ' οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορὸς Εὐμενίδων

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
535

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ. 91

Ὀρέστης

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι.

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 566 focus

Αθ.

κήρυσσε, κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργαθοῦ,

εἴτ᾽ οὖν διάτορος Τυρσηνικὴ

σάλπιγξ βροτείου πνεύματος πληρουμένη

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ.

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου
570

σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς

πόλιν τε πᾶσαν ἐς τὸν αἰανῆ χρόνον

καὶ τόνδ᾽, ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῇ δίκη.

ΧΟ.

ἄναξ῎Απολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.
575

ΑΠ.

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον· ἔστι γὰρ νόμῳ

ἱκέτης ὅδ᾽ ἁνὴρ καὶ δόμων ἐφέστιος

ἐμῶν, φόνου δὲ τοῦδ᾽ ἐγὼ καθάρσιος,

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν δ᾽ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου. σὺ δ᾽ εἴσαγε
580

ὅπως τ' ἐπίστα τήνδε κύρωσον δίκην.

Αθ.

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην.

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ' ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

ΧΟ.

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
585

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

ΟΡ.

ἔκτεινα· τούτου δ' οὔτις ἄρνησις πέλει.

ΧΟ.

ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

ΟΡ.

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

ΧΟ.

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾽ ὅπως κατέκτανες.

ΟΡ.

λέξω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

ΧΟ.

πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασι?

ΟΡ.

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

ΧΟ.

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν?
595

ΟΡ.

καὶ δεῦρό γ᾽ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

ΧΟ.

ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

ΟΡ.

πέποιθ᾽, ἀρωγὰς δ᾽ ἐκ τάφου πέμπει πατήρ.

ΧΟ.

νεκροῖσί νυν πέπεισθι μητέρα κτανών.

ΟΡ.

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.
600

ΧΟ.

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

ΟΡ.

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανε.

ΧΟ.

τοιγὰρ σὺ μὲν ζῆς, ἡ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ.

ΟΡ.

τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

ΧΟ.

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

ΟΡ.

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Gottfried Hermann, 1852.) — 566 focus

Ἀθηνᾶ

κήρυσσε, κήρυξ, καὶ στρατὸν κατειργάθου,
555

εἴτ᾽ οὖν διάτορος Τυρσηνικὴ

σάλπιγξ, βροτείου πνεύματος πληρουμένη,

¹

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ.

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου

σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς
560

πόλιν τε πᾶσαν, εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον

ἐκ τῶνδ᾽ ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῇ δίκη.

Χορός

ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος, λέγε.
565

Ἀπόλλων

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον· ἔστι γὰρ νόμῳ

ἱκέτης ὅδ᾽ ἀνὴρ καὶ δόμων ἐφέστιος

ἐμῶν· φόνου δὲ τοῦδ᾽ ἐγὼ καθάρσιος·

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν δ᾽ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου. σὺ δ᾽ εἴςαγε,
570

ὅπως τ᾽ ἐπίστα τήνδε κύρωσον δίκην.

Ἀθηνᾶ

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰςάγω δὲ τὴν δίκην.

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ' ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορός

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
575

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης

ἔκτεινα· τούτου δ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός

ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
580

Χορός

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾽ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης

λέγω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός

πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

Ὀρέστης

τοῖς τοῖδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν ;
585

Ὀρέστης

καὶ δεῦρό γ' ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός

ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἀλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης

καμοίγ᾽ ἀρωγοὺς ἐκ τάφου πέμψει πατήρ.

Χορός

νεκροῖσι νῦν πέπεισθι μητέρα κτανών.

Ὀρέστης

δυοῖν γὰρ εἶχε προςβολὰς μιασμάτοιν.
590

Χορός

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανεν.

Χορός

τί γάρ; σὺ μὲν ζῇς, ἣ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ.

Ὀρέστης

τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορός

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
595

Ὀρέστης

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ (OCR draft) Experimental (ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 566 focus

Αθ.

Κήρυσσε κή-, κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργαθοῦ κατεργάθου·

εἶτ᾽ οὐρανό)νδε δ)ιάτορος ειτ' (ἥ supra εἶ Μ2) οὖν | διάτορος διάκτορος (dein spat. vac. FV ; πέλει in m. recta, λείπει in sin. F) διάκτορος πέλει Τυρσηνικὴ

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ

[Αθ.]

σάλπιγξ βροτείου πνεύματος πληρουμένη

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ·
565

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου

σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμούς

πόλιν τε πᾶσαν ἐς εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον

καὶ τῶνδ' τὸν δ' ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῇ δίκη δίκηι.

ΧΟ.

Ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει·
570

τί τοῦδε σοὶ τοῦδέ σοι μέτεστι πράγματος λέγε.

ΑΠ.

Καὶ μαρτυρήσων ἦλθον — ἔστι γὰρ νόμῳ δόμων

ἱκέτης ὅδ᾽ ἁνὴρ ἀνὴρ καὶ δόμων ἐφέστιος -τίως -τίων

ἐμῶν, φόνου δὲ τοῦδ' ἐγὼ καθάρσιος —

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν δ' ἔχω
575

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου τοῦδε φόνου. Σὺ δ' εἴσαγε

ὅπως (τ') ἐπίστα τήνδε κύρωσον δίκην.

Αθ.

Ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην·

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ' ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.
580

ΧΟ.

Πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως·

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

Τὴν μητέρ' εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

ΟΡ.

Ἔκτεινα, τούτου δ' οὔτις ἄρνησις πέλει.

ΧΟ.

Ἓν μὲν τόδ' ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.
585

ΟΡ.

Οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.

ΧΟ.

Εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ' ὅπως κατέκτανες.

ΟΡ.

Λέγω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

ΧΟ.

Πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν ;

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ

ΟΡ.

Τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.
590

ΧΟ.

Ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν ;

ΟΡ.

Καὶ δεῦρό γ' αἰεὶ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

ΧΟ.

Ἀλλ' Ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ' ἀλλ' ἐρεῖς τάχα.

ΟΡ.

Πέποιθ', ἀρωγὰς δ' ἐκ τάφου πέμπει πατήρ.

ΧΟ.

Νεκροῖσί νυν νῦν πέπεισθι μητέρα κτανών.
595

ΟΡ.

Δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτων.

ΧΟ.

Πῶς δή ; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

ΟΡ.

Ἀνδροκτονοῦσα πατέρ' ἐμὸν κατέκτανεν.

ΧΟ.

Τοιγὰρ σὺ μὲν ζῇς, ἣ δ' ἐλευθέρα φόνου.

ΟΡ.

Τί δ' οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ ;
600

ΧΟ.

Οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.

ΟΡ.

Ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι ;

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Arthur Sidgwick, 1887.) — 566 focus

Αθ.

κήρυσσε, κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργάθου·

ἥ τ᾽ οὖν διάτορος αἰθέρος Τυρσηνικὴ

σάλπιγξ, βροτείου πνεύματος πληρουμένη,

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ·

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου
570

σιγᾶν ἀρήγει, καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς

πόλιν τε πᾶσαν εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον,

καὶ τούσδ᾽, ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῇ δίκη.

ΧΟ.

ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος, λέγε.
575

ΑΠ.

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον —ἔστι γὰρ νόμῳ

¹

ἱκέτης ὅδ᾽ ἁνήρ, καὶ δόμων ἐφέστιος

ἐμῶν· φόνου δὲ τοῦδ᾽ ἐγὼ καθάρσιος -

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν δ᾽ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου. σὺ δ᾽ εἴσαγε
580

ὅπως τ᾽ ἐπίστᾳ τήνδε κυρώσων δίκην.

Αθ.

ὑμῶν ὁ μῦθος· εἰσάγω δὲ τὴν δίκην.

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ' ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

ΧΟ.

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως·
585

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

ΟΡ.

ἔκτεινα· τούτου δ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει.

ΧΟ.

ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

ΟΡ.

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

ΧΟ.

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾿ ὅπως κατέκτανες.

ΟΡ.

λέγω ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

ΧΟ.

πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης, καὶ τίνος βουλεύμασι;

ΟΡ.

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

ΧΟ.

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν ;
595

ΟΡ.

καὶ δεῦρό γ᾽ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

ΧΟ.

ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

ΟΡ.

πέποιθ'· ἀρωγὰς δ᾽ ἐκ τάφου πέμψει πατήρ.

ΧΟ.

νεκροῖσί νυν πέπεισθι μητέρα κτανών.

ΟΡ.

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.
600

ΧΟ.

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

ΟΡ.

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ' ἐμὸν κατέκτανεν.

ΧΟ.

τοιγὰρ σὺ μὲν ζῇς, ἡ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ.

²

ΟΡ.

τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ ;

ΧΟ.

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

ΟΡ.

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. N. Wecklein, 1885.) — 566 focus

κήρυσσε, κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργαθοῦ,

εἶτ᾽ οὖν διάτορος Τυρσηνικὴ
570

σάλπιγξ, βροτείου πνεύματος πληρουμένη,

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ.

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου

σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς

πόλιν τε πᾶσαν εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον
575

καὶ τόνδ᾽, ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῇ δίκη.

¹²³⁴⁵

λαπαδνὸν λαπαδνὸν λέπαδνον ἄκλαυστος ἄκλαυστος ἄϊστος αἴστος ἄϊστοσ κατειργαθοῦ κατειργαθοῦ κατειργαθοῦ κατεργάδου εἶτ᾽ ἐιτ' (η superscr. m ut videtur) οὖν⁶ Τυρσηνικὴ τυρωσηνική πληρουμένη πληρουμένη (η finali ex ου ut vid. corr.) φαινέτω φαίνεται ante corr. πληρουμένου κληρουμένου τόνδ᾽ τούσδ' τῶν δ' καταγνωσθῇ διαγνωσθῇ δίκη δίκη δίκης ⁷

36 AESCHYLI

ΧΟ.

ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.

ΑΠ.

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον· ἔστι γὰρ δόμων

ἱκέτης ὅδ᾽ ἀνὴρ καὶ δόμων ἐφέστιος
580

ἐμῶν, φόνου δὲ τοῦδ᾽ ἐγὼ καθάρσιος·

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν δ᾽ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου. σὺ δ᾽ εἴσαγε

ὅπως τ᾽ ἐπίστᾳ τήνδε κύρωσον δίκην.

Αθ.

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην·
585

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ᾽ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

ΧΟ.

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.
590

ΟΡ.

ἔκτεινα· τούτου δ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει.

⁸⁹¹⁰¹¹¹²¹³¹⁴

τοῦδε σοὶ τοῦ δέ σοι δόμων δημων corr. in δόμων νόμῳ olim ἀνὴρ ἁνὴρ ἀνὴρ δόμων δόμων fecit ex δόμοσ ἐφέστιος ἐφέστιωσ τοῦ φόνου του φόνου τοῦδε φόνου τ' τ'¹⁵ ¹⁶ ¹⁷ ¹⁸ ¹⁹

EVMENIDES. 37

ΧΟ.

ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

ΟΡ.

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.

ΧΟ.

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾿ ὅπως κατέκτανες.

ΟΡ.

λέγω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.
595

ΧΟ.

πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

ΟΡ.

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

ΧΟ.

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;

ΟΡ.

καὶ δεῦρό γ᾽ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

ΧΟ.

ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.
600

ΟΡ.

πέποιθ', ἀρωγὰς δ' ἐκ τάφου πέμπει πατήρ.

ΧΟ.

νεκροῖσί νυν πέπεισθι μητέρα κτανών.

ΟΡ.

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.

ΧΟ.

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

ΟΡ.

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανεν.
605

ΧΟ.

τοιγὰρ σὺ μὲν ζῇς, ἣ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ.

²⁰²¹²²²³²⁴²⁵²⁶²⁷²⁸

ἀεὶ αἰεὶ πέμπει πέμψει²⁹ ³⁰ νῦν πέπεισθι πέπισθι (vel πέποισθι)³¹ δυοῖν δοιοῖν corr. in δυοῖν³² μιασμάτοιν μιασμάτοιν μιασμάτων τοιγὰρ τί γάρ; φόνῳ φόνῳ φόνου

38 AESCHYLI

ΟΡ.

τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

ΧΟ.

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.

ΟΡ.

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

ΧΟ.

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Εὐμενίδες. Martin L. West, 1990.) — 566 focus

Αθ.

κήρυσσε κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργάθου,

ἥ τ᾽ οὑν† διάτορος Τυρσηνικὴ

σάλπιγξ, βροτείου πνεύματος πληρουμένη

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῶι·

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου
570

σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμούς

πόλιν τε πᾶσαν εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον

καὶ τῶνδ᾽ ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῆι δίκη.

ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει·

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.
575

ΑΠ.

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον — ἔστι γὰρ νόμωι

ἱκέτης ὅδ᾽ ἁνὴρ καὶ δόμων ἐφέστιος

ἐμῶν, φόνου δὲ τῶιδ᾽ ἐγὼ καθάρσιος —

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν δ᾽ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου. σὺ δ᾽ εἴσαγε
580

ὅπως ⟨τ’⟩ ἐπίστᾶι τήνδε κύρωσον δίκην.

Αθ.

ὑμῶν ὁ μῦθος — εἰσάγω δὲ τὴν δίκην —

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ’ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.
585

¹²³⁴⁵⁶⁷⁸⁹¹⁰¹¹¹²¹³¹⁴

ΧΟ.

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
585

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

ΟΡ.

ἔκτεινα· τούτου γ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει.

ΧΟ.

ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

ΟΡ.

οὐ κειμένωι πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

ΧΟ.

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ’ ὅπως κατέκτανες.

ΟΡ.

λέγω· ξιφουλκῶι χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

ΧΟ.

πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

ΟΡ.

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

ΧΟ.

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;
595

ΟΡ.

καὶ δεῦρό γ᾽ αἰεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

ΧΟ.

ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

ΟΡ.

πέποιθ’· ἀρωγὰς δ᾽ ἐκ τάφου πέμπει πατήρ.

ΧΟ.

νεκροῖσί νυν πέπισθι μητέρα κτανών.

ΟΡ.

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.
600

ΧΟ.

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

ΟΡ.

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανεν.

ΧΟ.

τοιγὰρ σὺ μὲν ζῆις, ἣ δ᾽ ἐλευθέρα φόνοι;

ΟΡ.

τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῆι;

ΧΟ.

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

ΟΡ.

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

Aeschyli Eumenides (OCR draft) Experimental (Aeschyli Eumenides. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 566 focus

ΑΘΗΝΑ

κήρυσσε, κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργαθοῦ,

ἥ $\tau^{2}$ †οὖν διάτορος Τυρσηνική

σάλπιγξ, βροτείου πνεύματος πληρουμένη,

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῶι.

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου
570

σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμούς

πόλιν τε πᾶσαν εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον,

Numeri:

550-57 = 558-65 iambi faciles; exeunt in tetrametrum choriambicum.

Actio:

566 intrat Minerva, secuntur Areopagitae praeco aliique ministri, denique haud exigua civium corona. iussu deae tubae signum datur, iudices sellas suas occupant. Orestes ad sedem reorum transit.

Apparatus Criticus

¹ ὢν om $\langle\delta^{\prime}\rangle$ suppl. παρβάδαν περαιβάδαν περβάδαν παρβάταν² (ἄγον)τα suppl. ἄνευ δίκας ἄνευ τινός δ. δίκης (ἐν) suppl. μέσσα δυσπαλεῖ τε δυσπαλεῖται θερμῶι c. gl. ἤγουν θερμουργῶι θερμοεργῶι λαπαδnὸn λέπαδνον³ ἄιστος⁴ κατειργαθοῦ κατεργάθου ἥ $\tau^{2}$ †οὖn διάτορος .ἥ. supra εἴτ' εἴτ' διάκτορος πέλει add πληρουμένη πληρουμένου ⁵

ΑΘ.

καὶ τῶνδ᾽ ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῆι δίκη.

ἄναξ ῎Απολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει,

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.
575

ΑΠΟΛΛΩΝ

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον· ἔστι γὰρ νόμωι

ἱκέτης ὅδ᾽ ἁνὴρ καὶ δόμων ἐφέστιος

ἐμῶν, φόνου δὲ τοῦδ᾽ ἐγὼ καθάρσιος·

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν $\delta^{\circ}$ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου. σὺ $\delta^{3}$ εἴσαγε
580

ὅπως $\langle\tau^{2}\rangle$ ἐπίσται τήνδε κύρωσον δίκην.

ΑΘ.

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην·

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ᾽ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

ΧΟ.

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
585

ἔπος $\delta^{3}$ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

ΧΟ.

τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

ΟΡ.

ἔκτεινα· τούτου $\delta^{3}$ οὔτις ἄρνησις πέλει.

ΧΟ.

ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

ΟΡ.

οὐ κειμένωι πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

ΧΟ.

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ $\sigma^{\prime}$ ὅπως κατέκτανες.

ΟΡ.

λέγω· ξιφουλκῶι χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Actio:

574 subito iuxta Orestam apparet Apollo.

Testim.:

577 Nonius 505, 8 Ennius Eum. id ego aecum [Accius] fecisse expedito et eloquar. nomen, quod paullo ante praecessit, sustulit Ribbeck. videtur Ennius Apollini orationem iudicialem tribuisse, ad quam referendi versus a Cicerone de orat. I 199 laudati, 141 Vahl. ex incerto huius scaenae loco sumptus est versus corruptus, Varro 1. 1. VII 19 (150 V.) Areopagitae quid dedere quam pudam.

Apparatus Criticus

τῶνδ᾽ τόνδ'⁶ δίκη δίκηι καταγνωσθῆι⁷ ⁸ δόμων δήμων corr. Erfurdt alii ἐφέστιος ἐφέστιως et -ος ἐφεστίων⁹ δόμων δόμος τοῦ φόνου τοῦδε φ. $\langle\tau^{2}\rangle$ suppl. ¹⁰ $\delta^{3}$ $\gamma^{\prime}$¹¹

ΧΟ.

πρὸς τοῦ $\delta^{3}$ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

ΟΡ.

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

ΧΟ.

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;
595

ΟΡ.

καὶ δεῦρό γ᾽ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

ΧΟ.

ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

ΟΡ.

πέποιθ᾽, ἀρωγὰς [$\delta^{3}$] ἐκ τάφου πέμπει πατήρ.

ΧΟ.

νεκροῖσί νυν πέπισθι μητέρα κτανών.

ΟΡ.

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.
600

ΧΟ.

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

ΟΡ.

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανεν.

ΧΟ.

τοιγὰρ σὺ μὲν ζῆις, ἢ $\delta^{3}$ ἐλευθέρα φόνωι.

ΟΡ.

τί $\delta^{3}$ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῆι;

ΧΟ.

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

ΟΡ.

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Greek text of Aeschylus' Eumenides, edited by F. A. Paley, 1885.) — 566 focus

κήρυσσε, κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργάθου·

εἶθ᾿ ἡ διάτορος † οὐρανοῦ Τυρσηνικὴ

σάλπιγξ, βροτείου πνεύματος πληρουμένη,

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῷ·

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου
540

σιγᾶν ἀρήγει, καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς

πόλιν τε πᾶσαν εἰς τὸν αἰανῆ χρόνον

καὶ τόνδ᾽, ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῇ δίκη.

Χορός

ἄναξ ῎Απολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος, λέγε.
545

Ἀπόλλων

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον· ἔστι γὰρ †δόμων

ἱκέτης ὅδ᾽ ἀνὴρ, καὶ δόμων ἐφέστιος

ἐμῶν· φόνου δὲ τοῦδ᾽ ἐγὼ καθάρσιος· —

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν δ᾽ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου. σὺ δ᾽ εἴσαγε
550

ὅπως ἐπίστᾳ τήνδ᾽ ὁ κυρώσων δίκην.

Ἀθηνᾶ

ὑμῶν ὁ μῦθος· εἰσάγω δὲ τὴν δίκην.

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ᾽ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορός

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως·
555

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης

ἔκτεινα· τούτου δ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός

ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
560

Χορός

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾽ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης

λέγω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός

πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης, καὶ τίνος βουλεύμασι;

Ὀρέστης

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν ;
565

Ὀρέστης

καὶ δεῦρό γ᾽ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός

ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης

πέποιθ᾽· ἀρωγὰς δ᾽ ἐκ τάφου πέμψει πατήρ.

Χορός

νεκροῖσί νυν πέπεισθι μητέρα κτανών.

Ὀρέστης

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.
570

Χορός

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾿ ἐμὸν κατέκτανεν.

Χορός

τοιγὰρ σὺ μὲν ζῇς, ἡ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ.

Ὀρέστης

τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορός

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
575

Ὀρέστης

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

Χορός

Εὐμενίδες (OCR draft) Experimental (Greek text of Aeschylus' Eumenides, edited by Friedrich Blass, 1907.) — 566 focus

κήρυσσε, κῆρυξ, καὶ στρατὸν κατειργάθου

-ῦ, ἡ τ᾽ οὖν διάτορος Τυρσηνική

σάλπιγξ βροτείου πνεύματος πληρουμένη

ὑπέρτονον γήρυμα φαινέτω στρατῶι.

πληρουμένου γὰρ τοῦδε βουλευτηρίου
570

σιγᾶν ἀρήγει καὶ μαθεῖν θεσμοὺς ἐμοὺς

πόλιν τε πᾶσαν ἐς τὸν αἰανῆ χρόνον

καὶ τῶνδ᾽ ὅπως ἂν εὖ καταγνωσθῆι δίκη.

Χορός

ἄναξ Απολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.
575

Ἀπόλλων

καὶ μαρτυρήσων ἦλθον· ἔστι γὰρ δόμων

ἱκέτης ὅδ᾽ ἁνὴρ καὶ μυχῶν ἐφεστίων

ἐμῶν· φόνου δὲ τοῦδ᾽ ἐγὼ καθάρσιος·

καὶ ξυνδικήσων αὐτός· αἰτίαν δ᾽ ἔχω

τῆς τοῦδε μητρὸς τοῦ φόνου. σὺ δ᾽ εἴσαγε
580

ὅπως (τ᾽ ἐπίστᾶι τῆνδε κύρωσον δίκην.

Ἀθηνᾶ

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην.

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ᾽ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορός

ἡ α΄ πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
585

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

ἡ β΄ τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης

ἔκτεινα· τούτου γ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός

ἡ γ΄ ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης

οὐ κειμένωι πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

Χορός

ἡ δ΄ εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾽ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης

λέγω· ξιφουλκῶι χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός

ἡ ε΄ πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

Ὀρέστης

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός

ἡ ς΄ ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;
595

Ὀρέστης

καὶ δεῦρό γ᾽ αἰεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός

ἡ ζ΄ ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης

πέποιθ᾽, ἀρωγὰς δ᾽ ἐκ τάφου πέμπει πατήρ.

Χορός

ἡ η΄ νεκροῖσί νυν πέπισθι μητέρα κτανών.

Ὀρέστης

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.
600

Χορός

ἡ θ΄ πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανεν.

Χορός

ἡ ι΄ τοιγὰρ σὺ μὲν ζῆις, ἡ δ᾽ ἐλευθέρα φόνωι.

Ὀρέστης

τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῆι;

Χορός

ἡ ια΄ οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

Ὀρέστης

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

Χορός

Translations (10)

Eumenides Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926. (Modernized by Perseus.)) — 566-775 focus

Enter, in procession, Athena, a herald, the jury of the Areopagus, a crowd of citizens. Orestes removes to the place appointed for the accused. Apollo appears after Athena’s first speech.

Athena

Herald, give the signal and restrain the crowd; and let the piercing Tyrrhenian¹ trumpet, filled with human breath, send forth its shrill blare to the people!

For while this council-hall is filling, it is good to be silent, and for my ordinances to be learned, by the whole city for everlasting time, and by these appellants, so that their case may be decided well.
570

Enter Apollo.

Chorus

Lord Apollo, be master of what is yours.

Say what part you have in this matter.
575

Apollo

I have come both to bear witness—for this man was a lawful suppliant and a guest of my sanctuary, and I am his purifier from bloodshed—and to be his advocate myself. I am

responsible for the murder of his mother. To Athena. Bring in the case, and, in accordance with your wisdom, decide it.
580

Athena

To the Furies. It is for you to speak—I am only bringing in the case; for the prosecutor at the beginning, speaking first, shall rightly inform us of the matter.

Chorus

We are many, but we will speak briefly. To Orestes. Answer our questions, one by one. Say first if you killed your mother.
585

Orestes

I killed her. There is no denial of this.

Chorus

Of the three falls that win the wrestling match, this one is already ours.

Orestes

You make this boast over a man who is not down yet.
590

Chorus

You must, however, say how you killed her.

Orestes

I will say it: with drawn sword in hand, I stabbed her in the throat.

Chorus

By whom were you persuaded and on whose advice?

Orestes

By the oracles of this god here; he is my witness.

Chorus

The prophet directed you to kill your mother?
595

Orestes

Yes, and to this very hour, I do not blame my fortune.

Chorus

But if the jury’s vote catches hold of you, you’ll soon speak differently.

Orestes

I have good confidence. My father will send protection from his grave.

Chorus

Put your confidence in the dead now, after you have killed your mother!

Orestes

I do, for she was twice afflicted with pollution.
600

Chorus

How so? Teach the judges this.

Orestes

By murdering her husband, she killed my father.

Chorus

And so, although you are alive, she is free of pollution by her death.²

Orestes

But why did you not drive her into exile, while she lived?

Chorus

She was not related by blood to the man she killed.
605

Orestes

Then am I my mother’s kin by blood?

607

Chorus

How else could she have nurtured you, murderer, beneath her belt? Do you reject the nearest kinship, that of a mother?

Orestes

Apollo, give your testimony now. Explain, on my behalf,

whether I was justified in killing her. For I do not deny that I did it, as it is done. But decide whether this bloodshed was, to your mind, just or not, so that I may inform the court.
610

Apollo

I will speak justly before you, Athena’s great tribunal,—

since I am a prophet, I cannot lie. I have never yet, on my oracular throne, said anything about a man or woman or city that Zeus, the father of the Olympians, did not command me to say.
Learn how strong this plea of justice is;
615

and I tell you to obey the will of my father; for an oath is not more powerful than Zeus.³
620

Chorus

Zeus, as you say, gave you this oracular command, to tell Orestes here to avenge his father’s murder but to take no account at all of the honor due his mother?

Apollo

Yes, for it is not the same thing—the murder of a noble man, honored by a god-given scepter, and his murder indeed by a woman, not by rushing arrows sped from afar, as if by an Amazon, but as you will hear, Pallas, and those
625

who are sitting to decide by vote in this matter.
She received him from the expedition, where he had for the most part won success beyond expectation,⁴ in the judgment of those favorable to him; then, as he was stepping from the bath, on its very edge, she threw a cloak like a tent over it,
630

fettered her husband in an embroidered robe, and cut him down. This was his death, as I have told it to you—the death of a man wholly majestic, commander of the fleet. As for that woman, I have described her in such a way as to whet the indignation of the people who have been appointed to decide this case.
635

640

Chorus

Zeus gives greater honor to a father’s death, according to what you say; yet he himself bound his aged father, Cronus. How does this not contradict what you say? I call on you as witnesses turning to the judges to hear these things.
640

Apollo

Oh, monsters utterly loathed and detested by the gods!

Zeus could undo fetters, there is a remedy for that, and many means of release. But when the dust has drawn up the blood of a man, once he is dead, there is no return to life. For this, my father has made no magic spells,
645

although he arranges all other things, turning them up and down; nor does his exercise of force cost him a breath.
650

Chorus

See how you advocate acquittal for this man! After he has poured out his mother’s blood on the ground, shall he then live in his father’s house in Argos ?

Which of the public altars shall he use? What purification rite of the brotherhoods⁵ will receive him?
655

Apollo

I will explain this, too, and see how correctly I will speak. The mother of what is called her child is not the parent, but the nurse of the newly-sown embryo.⁶

The one who mounts is the parent, whereas she, as a stranger for a stranger, preserves the young plant, if the god does not harm it. And I will show you proof of what I say: a father might exist without a mother. A witness is here at hand, the child of Olympian Zeus,
660

who was not nursed in the darkness of a womb, and she is such a child as no goddess could give birth to.
For my part, Pallas, as in all other matters, as I know how, I will make your city and people great; and I have sent this man as a suppliant to your sanctuary
665

so that he may be faithful for all time, and that you, goddess, might win him and those to come after him as a new ally and so that these pledges of faith might remain always, for the later generations of these people to cherish.
670

674

Athena

Am I to assume that enough has been said,

and shall I now command these jurors to cast an honest vote according to their judgment?
675

Chorus

For our part, every bolt is already shot. But I am waiting to hear how the trial will be decided.

Athena

Why not? As for you, To Apollo and Orestes. how shall I arrange matters so that I will not be blamed by you?

Apollo

You have heard what you have heard;

and as you cast your ballots, keep the oath sacred in your hearts, friends.
680

Athena

Hear now my ordinance, people of Attica , as you judge the first trial for bloodshed. In the future, even as now, this court of judges will always exist for the people of Aegeus.

And this Hill of Ares, the seat and camp of the Amazons, when they came with an army in resentment against Theseus, and in those days built up this new citadel with lofty towers to rival his, and sacrificed to Ares, from which this rock takes its name,
685

the Hill of Ares:⁷ on this hill, the reverence of the citizens, and fear, its kinsman, will hold them back from doing wrong by day and night alike, so long as they themselves do not pollute the laws with evil streams; if you stain clear water
690

with filth, you will never find a drink.
Neither anarchy nor tyranny—this I counsel my citizens to support and respect, and not to drive fear wholly out of the city. For who among mortals, if he fears nothing, is righteous?
695

Stand in just awe of such majesty, and you will have a defense for your land and salvation of your city, such as no man has, either among the Scythians or in Pelops’ realm. I establish this tribunal, untouched by greed,
700

worthy of reverence, quick to anger, awake on behalf of those who sleep, a guardian of the land.
I have prolonged this advice to my citizens for the future; but now you must rise and take a ballot, and decide the case
705

under the sacred obligation of your oath. My word has been spoken. The judges rise from their seats and cast their ballots one by one during the following altercation.
710

711

Chorus

And I counsel you not to dishonor us in any way, since our company can be a burden to your land.

Apollo

And I, for my part, command you to stand in fear of the oracles, both mine and Zeus’, and not cause them to be unfulfilled.

Chorus

Although it is not your office, you have respect for deeds of bloodshed. You will prophesy, dispensing prophecies that are no longer pure.
715

Apollo

Then was my father mistaken in any way in his purposes when Ixion, who first shed blood, was a suppliant?

Chorus

You do argue! But if I fail to win the case,

I will once more inflict my company on this land as a burden.
720

Apollo

But you have no honor, among both the younger and the older gods. I will win.

Chorus

You did such things also in the house of Pheres, when you persuaded the Fates to make mortals free from death.⁸

Apollo

Is it not right, then, to do good for a worshipper, especially when he is in need?
725

Chorus

It was you who destroyed the old dispensations when you beguiled the ancient goddesses with wine.

Apollo

Soon, when you have lost the case,

you will spit out your venom—no great burden to your enemies. The balloting is now ended.
730

Chorus

Since you, a youth, would ride me down, an old woman, I am waiting to hear the verdict in the case, since I have not decided whether to be angry at the city.

Athena

It is my duty to give the final judgment

and I shall cast my vote for Orestes. For there was no mother who gave me birth; and in all things, except for marriage, whole-heartedly I am for the male and entirely on the father’s side. Therefore, I will not award greater honor to the death of a woman
735

who killed her husband, the master of the house. Orestes wins, even if the vote comes out equal.
Cast the ballots out of the urns, as quickly as possible, you jurors who have been assigned this task. The ballots are turned out and separated.
740

744

Orestes

O Phoebus Apollo! How will the trial be decided?

Chorus

O Night, our dark Mother, do you see this?
745

Orestes

Now I will meet my end by hanging, or I will live.

Chorus

Yes, and we will be ruined, or maintain our honors further.

Apollo

Correctly count the ballots cast forth, friends, and be in awe of doing wrong in the division of the votes.

Error of judgment is the source of much distress, and the cast of a single ballot has set upright a house. The ballots are shown to Athena.
750

Athena

This man is acquitted on the charge of murder, for the numbers of the casts are equal. Apollo disappears.

Orestes

Pallas, savior of my house!

I was deprived of a fatherland, and it is you who have given me a home there again. The Hellenes will say, The man is an Argive once again, and lives in his father’s heritage, by the grace of Pallas and of Loxias and of that third god, the one who accomplishes everything,
755

the savior—the one who, having respect for my father’s death, saves me, seeing those advocates of my mother.
I will return to my home now, after I swear an oath to this land and to your people⁹ for the future and for all time to come,
760

that no captain of my land will ever come here and bring a well-equipped spear against them. For I myself, then in my grave, will accomplish it by failure without remedy,
765

making their marches spiritless and their journeys ill-omened, so that those who violate my present oath will repent their enterprise. But while the straight course is preserved, and they hold in everlasting honor this city of Pallas with their allied spears, I will be the more well-disposed to them.
770

And so farewell—you and the people who guard your city. May your struggle with your enemies let none escape, bringing you safety and victory with the spear! Exit.
775

The Eumenides (OCR draft) Experimental (The Eumenides. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 566 focus

Proclaim, herald , and keep back the people: and let the piercing Tuscan trumpet, filled with mortal breath, pour forth its thrilling voice to the multitude. For this assembly being filled, it is fitting to be silent, and that even all the city for ever learn my laws, and this man, that the cause may be duly determined .

CHORUS

King Apollo, rule the things that belong to you. What have you to do with this matter, say.

APOLLO

Both to give evidence have I come (for this man is a suppliant of my dwelling 3

and a guest of my abodes; and I am the cleanser of this murder) and [I have come] myself to plead the cause 4

with him; but I bear the blame of the slaughter of this man's mother. But do thou [Minerva]. open, as you know how, this cause, with a view to deciding it.

MINERVA

It is with you to speak, but I open the cause 1

: for the accuser, speaking first from the beginning, should be rightly the explainer of the matter.

CHORUS

We are many, indeed, but we will speak briefly: and do you answer word for word, giving it in your turn: say first if you slew your mother.

ORESTES

I slew her: of this there is no denial.

CHORUS

This now, indeed, is one of the three wrestlings 2

.

ORESTES

You speak these boasting words on me not yet prostrate.

CHORUS

Nevertheless it behoves you to declare how you slew her.

ORESTES

I will tell; with sword-drawing hand having cut her on the neck

CHORUS

But by whom were you persuaded, and by whose counsels?

ORESTES

By the oracles of this god; and he bears witness to me.

CHORUS

Did the prophet advise you to slay your mother?

ORESTES

And so far ever I blame not Fortune.

CHORUS

But if the condemning vote shall seize you, perhaps you will say other things.

ORESTES

I am confident, and my father will send aid from the tomb 3

.

CHORUS

Put trust now in the dead, having slain your mother!

ORESTES

For she had the concurrence of two pollutions.

CHORUS

How so? inform the judges of these things.

ORESTES

Having slain her husband she murdered my father.

CHORUS

Therefore you, indeed, live, but she is free [from the punishment] of slaughter.

ORESTES

But why did you not drive her out by exile when alive 1

?

CHORUS

She was not the kindred of the man whom she slew.

ORESTES

But am I allied by blood to my mother?

CHORUS

LES EUMÉNIDES (OCR draft) Experimental (LES EUMÉNIDES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 566 focus

en voyant l'insolent, qui ne prévoyait pas cette heure, en proie à des maux sans remède et impuissant à surmonter le flot. Son long bonheur d'antan, il l'a précipité contre l'écueil de la Justice ¹, et, sans que nul
le pleure, le voilà mort, anéanti.

Athéna rentre par la droite. Derrière elle un héraut introduit les juges. Ceux-ci s'asseyent face au public. Le Chœur se groupe d'un côté de l'Orchestre; Oreste se place en face de lui.

ATHÉNA.

Héraut, fais ton office, en contenant la foule. Et que, jusqu'au ciel la trompette perçante d'Étrurie ² fasse

LES EUMÉNIDES

[ATHÉNA]

aux oreilles du peuple éclater sa voix aiguë. A l'heure où ce Conseil s'assemble, il convient de faire silence et de laisser la cité tout entière entendre les lois qu'ici j'établis, pour durer à jamais, et, dès aujourd'hui, pour permettre à ces hommes de prononcer un juste arrêt.

Paraît Apollon.

LE CORYPHÉE.

Sire Apollon, reste sur tes terres. Qu'as-tu à voir, toi, dans cette cause?

APOLLON.

Je viens en témoin, d'abord : cet homme est, suivant la loi, mon suppliant et l'hôte de mon foyer; je l'ai moi-même purifié du sang dont il s'agit. Je viens en défendeur aussi : je suis responsable du meurtre de sa
mère. (A Athéna.) Ouvre le débat, et, suivant ta sagesse, règle cette affaire.

Athéna se tourne vers les Érinyes.

ATHÉNA.

La parole est à vous; je déclare le débat ouvert : à l'accusateur, parlant le premier, de nous instruire d'abord exactement des faits.

LE CORYPHÉE.

Si nous sommes nombreuses, nous saurons parler bref. A chaque question donne réponse nette. Et, d'abord, dis-moi, n'as-tu pas tué ta mère ?

ORESTE.

Je l'ai tuée; cela, je ne le nierai pas.

LE CORYPHÉE.

Sur trois manches, en voilà une déjà gagnée ³.

ORESTE.

Je ne suis pas à terre : ne te vante donc pas.

LE CORYPHÉE.

Il te faut pourtant dire comment tu l'as tuée.

ORESTE.

Mon bras, tirant le fer, lui a tranché la gorge.

LE CORYPHÉE.

Mais qui t'avait poussé ? quels conseils suivais-tu ?

ORESTE.

Les oracles du dieu, aujourd'hui mon témoin.

LES EUMÉNIDES

LE CORYPHEE.

C'est le devin qui te dictait le parricide?

ORESTE.

Et je ne me plains pas jusqu'ici de mon sort.

LE CORYPHÉE.

Quand l'arrêt t'atteindra, tu changeras d'avis.

ORESTE.

Mon père — en lui j'ai foi! — m'enverra son secours.

LE CORYPHÉE.

Mets ta foi dans les morts, toi qui tuas ta mère !

ORESTE.

Elle s'était souillée de deux crimes ensemble

LE CORYPHÉE.

Et comment? instruis ceux qui te doivent juger.

ORESTE.

En tuant son époux, elle a tué mon père ⁴.

LE CORYPHÉE.

Mais tu vis,

The Furies (OCR draft) Experimental (The Furies. Robert Potter, 1779.) — 566 focus

Now, herald, let thy voice to all my people

620

Proclaim attention: ſound the Tuſcan trumpet,

That its ear-piercing notes may fill the city,

Commanding ſilence, and impreſſing awe

Due to this great aſſembly; that the ſtate

May learn my everlaſting laws, and hear

625

The righteous judgment that decides this cauſe.

CHORUS.

Royal Apollo, where thy rule extends,

There lord it: but what right canſt thou claim

here?

APOLLO.

To give my evidence I come. This man
630

Is at my ſhrine a ſuppliant, at my ſhrine

He ſojourns; with ablutions x

pure I cleanſ'd

APOLLO.

His ſtains of blood; and now ſhall plead his

cauſe,

Our common cauſe, ſince for his mother's death
635

Your accuſations reach e'en me: but thou

Urge, as thou canſt, thy plea: open the charge.

MINERVA.

This is incumbent on you; open then

The charge: th' accuſer's voice muſt firſt explain

Clearly thro' ev'ry circumſtance the cauſe.
640

CHORUS.

Tho' we are many, brief ſhall be our words,

Now anſwer me in order, word for word.

My firſt demand is, Didſt thou kill thy mother?

ORESTES.

I did; and never ſhall deny the deed.

CHORUS.

Firſt of the three this is one ſignal foil y

.
645
:

ORESTES.

ORESTES.

Unmov'd I ſtand, and thy proud vaunts are vain.

CHORUS.

Declare it then at once, How didſt thou kill her?

ORESTES.

I drew my ſword, and plung'd it in her breaſt.

CHORUS.

At whoſe perſuaſion? Or by whoſe advice?

ORESTES.

By His oracular voice: he will atteſt it.
650

CHORUS.

The Prophet urge thee to this bloody deed!

ORESTES.

Nor thus far have I to accuſe my fate.

CHORUS.

Far other language the condemning vote

Will teach thy tongue.

ORESTES.

My confidence is firm;
655

My father from the tomb will ſend me aid.

CHORUS.

Confiding in the dead, he flew his mother.

ORESTES.

Her breaſt was ſpotted with a double ſtain.

CHORUS.

What may this mean? Speak, and inform thy

Judges.
660

ORESTES.

She ſlew my father when ſhe ſlew her husband *

.

CHORUS.

And yet thou liveſt: from that ſtain ſhe's free.

ORESTES.

Why, whilſt ſhe liv'd, didſt thou not drive her

out?

1
665

CHORUS.

She had no kindred blood with him ſhe flew.

ORESTES.

Is mine allied then to my mother's blood?

CHORUS.

Eschilo, Le Eumenidi: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Eumenidi: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 566 focus

Chi, non costretto, la giustizia pratica,

585

mai non vivrà d'ogni fortuna privo,

mai non cadrà nell'ultima rovina.

Ma chi veleggia con opposti sensi,

molte recando, e mal raccolte prede,

dovrà col tempo, a forza,

590

raccogliere le vele,

allor che la procella

piomberà sopra la spezzata antenna.

CORO

Soccorso invoca allor, nell'invincibile

vortice chiuso, ma nessun l'ascolta;
595

ché ride il Nume, allorché vede un empio

senza piú millantar, senza piú forza,

tra le iatture senza uscita, al culmine

piú non regger del flutto.

E l'antica fortuna,
600

di giustizia allo scoglio,

non pianta e non veduta, urta, e si fiacca.

QUARTO EPISODIO

ATENA
¹

Lancia l'appello, e frena, o araldo, il popolo.

E la squillante búccina tirrena,

sino al cielo, di vivo alito gonfia,
605

l'acutissima voce alzi alla turba.

²

Poi che già piena è l'assemblea, conviene

che silenzio vi regni, e Atene e i giudici

queste mie leggi, ch'io sancisco eterne,

Aeschylus, Eumenides: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Eumenides: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 566 focus

Clamita præco, & exercitum conuoca.

Siue igitur penetrans Tyrrhenica

Tuba mortalis ſpiritus plena,

Altus clamor appareat exercitui,

Impleto hoc conciliabulo

535

Tacere iube, & intelligere mea iura,

omnem urbem in tempus.

Et horum commodo bene cognoscetur iuſticia.

Cho.

Rex Apollo impera illis quos habes.

Quid huius negotij es particeps? dic.
540

Ap.

Testificaturus ueni & enim domorum

Supplex is uir, & ædis contubernalis

Meæ, cædis uerò huius expiator ego ſum,

Et patrocinaturus, ipſe cauſam habeo,

Matris huius cædis. tu introduc
545

Quemadmodum ſcis, hanc absoluens cauſam.

Mi.

Vestrum sermo, introduco cauſam,

Actor prior à principio dicens,

Sit rectè negocii præceptor.

Cho.

Multæ quidem ſumus, dicemus uerò compendioſe.
550

Verbum uerò ad uerbum reſponde uiciſsim ponens.

Matrem dic primò ſi interfeceris?

Ore.

Interfeci. nullæ ſunt huius rei inficiæ.

Cho.

Vnum quidem iam trium certaminum.

Ore.

Non dispoſito iactas hunc ſermonem.
555

Cho.

Dicere quidem oportet quomodo interfeciſti.

Ore.

Dico, enſi tracta manu ceruicem ſecans.

Cho.

Ab hoc perſuaſus, conſilijq; huius.

Ore.

Huius oraculis testimonium præbetur mihi.

Cho.

Vates iuſsit te matrem interficere?
560

Ore.

Et hunc ſemper fortunam non accuſo.

Cho.

Sed ſi te corripiat enſis dices fortè.

Ore.

Conſisus ſum, auxilium ex ſepulchro miſit pater.

Cho.

Mortuis nunc conſiſus es matrem interficiens.

Ore.

Duorum enim habuit impetus ſcelerum.
565

Cho.

Quomodo doce iudices hæc.

Ore.

Interficiens patrem meum occubuit.

Cho.

Tu quidem uiuis. hæc libera eſt à cæde.

Ore.

Quid non illam uiuentem impulisti fuga?

Cho.

Non erat conſanguinea uiri quem interfecit.
570

Ore.

Ego uerò matris meæ in ſanguine.

Cho.

Aeschylus, Die Eumeniden: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Die Eumeniden: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 566 focus

Jetzt gieb das Zeichen, Herold, weise jedermann

an seinen Platz, und der Drommete Tuskererz,

beseelt von Menschenodem, schmettre das Signal

allübertönend, Ruh' gebietend allem Volk.

570 So sollen auch in Zukunft meine Richter, soll

mein ganzes Volk, wenn dies Gericht zusammentritt,

schweigen und horchen, daſs in ungestörtem Gang

zu sich'rer Urteilsfindung die Verhandlung führt.

Apollon erscheint auf dem Platze des Verklagten neben Orestes.

Apollon, wo du Herr bist, schalte, wie du willst,

575 doch hier, sag' an, was geht dich dieser Handel an?

Apollon.

Ich kam als Zeuge (denn auf meinen Beistand hat

Anspruch der Angeklagte, weil er nach der That

an meinem Herde Schutz gesucht, um Reinigung

mich angefleht und sie bei mir gefunden hat)

und auch als Mitverklagter: seinen Muttermord

580 hab' ich veranlaſst. Leite die Verhandlung ein,

Athena, find' in deiner Weisheit den Entscheid.

Athena.

Ihr habt das Wort. So leit' ich die Verhandlung ein.

Denn in die Sache führt der Kläger grades Wegs

die Richter ein, wenn er zuerst zu Worte kommt.

Chorführerin.

585 Unser sind viel, doch wenig Worte machen wir.

Gieb du auf unsre Fragen Antwort Schlag auf Schlag.

Zuerst denn: hast du deine Mutter umgebracht?

Orestes.

Ihr Mörder bin ich, ich bestreit' es keineswegs.

Chorführerin.

Drei Gänge hat das Ringen; einmal warf ich dich.

Orestes.

590 Noch lieg' ich nicht am Boden, und du jubelst schon?

Chorführerin.

Nun muſst du aber sagen, wie du sie erschlugst.

Orestes.

Ich sag' es. In die Kehle stieſs ich ihr das Schwert.

Chorführerin.

Wer hat dich angestachelt? Wessen war der Rat?

Orestes.

Apollons Spruch. Hier steht er und bezeugt es mir.

Chorführerin.

595 Zum Muttermord geraten hat der Sehergott?

Orestes.

Er that es, und bis heute hab' ich's nicht bereut.

Chorführerin.

Du wirst schon anders reden, wenn dein Urteil fällt.

Orestes.

Ich hoffe, Beistand schickt der Vater aus dem Grab.

Chorführerin.

Auf Tote hoffst du? Wohl; die Mutter starb durch dich.

Orestes.

600 Sie war belastet mit zwiefacher Sündenschuld.

Chorführerin.

Belehre deine Richter, wie du das verstehst.

Orestes.

Sie schlug den Gatten, und sie schlug den Vater mir.

Chorführerin.

Nun aber lebst du; sie ist frei durch deinen Mord.

Orestes.

Weswegen habt ihr sie im Leben nicht verfolgt?

Chorführerin.

605 Es war kein blutsverwandter Mann, den sie erschlug.

Orestes.

Ich aber bin mit meiner Mutter blutsverwandt?

Chorführerin.

English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, The Furies — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 566 focus

O herald, make proclaim, bid all men come.
655

Then let the shrill blast of the Tyrrhene trump,

Fulfilled with mortal breath, thro' the wide air

Peal a loud summons, bidding all men heed.

For, till my judges fill this judgment-seat,

Silence behoves,—that this whole city learn,
660

What for all time mine ordinance commands,

And this man, that his cause be judged aright.

[ Apollo approaches.

Chorus.

O king Apollo, rule what is thine own,

But in this thing what right hast thou to claim?

Apollo.

First, as a witness come I, for this man
665

Is suppliant of mine by sacred right,

Guest of my holy hearth and cleansed by me

Of blood-guilt: then, to set me at his side

And in his cause bear part, as part I bore

Erst in his deed, whereby his mother fell.
670

Let whoso knoweth now announce the cause.

Athena (to the Chorus).

'Tis I announce the cause—first speech be yours;

For rightfully shall they whose plaint is tried

Tell the tale first and set the matter clear.

Chorus.

Though we be many, brief shall be our tale.
675

( To Orestes) Answer thou, setting word to match with word;

And first avow—hast thou thy mother slain?

Orestes.

I slew her. I deny no word hereof.

Chorus.

Three falls decide the wrestle—this is one.

Orestes.

Thou vauntest thee—but o'er no final fall.
680

Chorus.

Yet must thou tell the manner of thy deed.

Orestes.

Drawn sword in hand, I gashed her neck. 'Tis told.

Chorus.

But by whose word, whose craft, wert thou impelled?

Orestes.

By oracles of him who here attests me.

Chorus.

The prophet-god bade thee thy mother slay?
685

Orestes.

Yea, and thro' him not ill I fared, till now.

Chorus.

If the vote grip thee, thou shalt change that word.

Orestes.

Strong is my hope; my buried sire shall aid.

Chorus.

Go to now, trust the dead, a matricide!

Orestes.

Yea, for in her combined two stains of sin.
690

Chorus.

How? speak this clearly to the judges' mind.

Orestes.

Slaying her husband, she did slay my sire.

Chorus.

Therefore thou livest; death assoils her deed.

Orestes.

Then while she lived why didst thou hunt her not?

Chorus.

She was not kin by blood to him she slew.
695

Orestes.

And I, am I by blood my mother's kin?

Chorus.

German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 566 focus

Verkünde, Herold, schaffe Ruh' im Volk umher!

Hellauf zum Himmel schmettre nun tyrrhenische

Drommete, tiefgeschöpfter Menschenhauche voll,

Und brause mächt'gen Schalles an der Männer Ohr!

Denn weil in vollen Reihen hier der Rath erschien,
540

So ziemt zu schweigen, daß die ganze Stadt und ihr

Vernehmet, was ich festgestellt für alle Zeit,

Damit der Handel tadellos geschlichtet wird.

(Heroldsruf und Trompetenstoß. Apollon erscheint und tritt an die Seite des Orestes.)

Die Chorführerin.

O Fürst Apollon, schalte, wo du Meister bist!

Doch welchen Antheil hast du, sprich, an diesem Streit?
545

Apollon.

Ich kam zu zeugen, (denn vor meinem Thron erschien

Der Mann als Schüßling, und an meinem Herde saß

Er flehend, ich entsühnte seines Mordes ihn,)

Dann selbst für ihn zu rechten. Denn ich habe Schuld

Am Morde seiner Mutter. Du eröffne nun
550
(Zu Athene.)

Und ordne, wie du's kundig bist, des Handels Gang.

Athene.
(Zu den Erinnyen.)

Ihr habt zu reden — ich eröffne das Gericht -;

Denn durch den Kläger, der zuerst anhebt das Wort,

Wird uns die Sache nach Gebühr in's Licht geseßt.

Die Chorführerin.

Zwar Viele sind wir; dennoch sei die Rede kurz.
555
(Zu Orestes.)

Antworte du nun wechselnd Wort um Wort mit uns.

Sprich erstens, ob du mordend trafft der Mutter Haupt.

Orestes.

Wohl, ich erschlug sie; läugnen mag ich dieses nicht.

Die Chorführerin.

Im ersten Ringkampf hätt' ich denn bereits gesiegt.

Orestes.

Noch lieg' ich nicht am Boden, und schon prahlst du dies!
560

Die Chorführerin.

Doch mußt du weiter sagen, wie du sie erschlugst.

Orestes.

Vernimm: mit blankem Schwerte traf ich ihren Hals.

Die Chorführerin.

Von wem beredet thatest du's, auf wessen Rath?

Orestes.

Nach Phöbos' Schicksalsworten: er bezeugt es mir.

Die Chorführerin.

Des Sehers Worte trieben dich zum Muttermord?
565

Orestes.

Und bis zu dieser Stunde lob' ich mein Geschick.

Die Chorführerin.

Bald wirst du anders reden, wenn der Spruch dich faßt.

Orestes.

Ich hoffe, Beistand sendet mir des Vaters Grab.

Die Chorführerin.

Hoff auf die Todten, der die Mutter mordete!

Orestes.

Zwiefacher Unthat Gräuelschuld befleckte sie.
570

Die Chorführerin.

Wie das? Erweise dieses doch den Richtern hier.

Orestes.

Den Mann erschlug sie, und erschlug den Vater mir.

Die Chorführerin.

Doch lebst du noch, sie sühnte durch den Tod die Schuld.

Orestes.

Warum denn ward sie lebend nicht verfolgt von dir?

Die Chorführerin.

Kein Blutsverwandter war es, den sie tödtete.
575

Orestes.

Ich aber bin mit meiner Mutter blutsverwandt?

Die Chorführerin.

English (Smyth; revised Bannon and Nagy, CHS) (OCR draft) Experimental (CHS Primary Sources revision of Herbert Weir Smyth’s translation by Cynthia Bannon and Gregory Nagy, with transliterated Greek terms tagged and aligned to the Smyth edition.)

No corresponding passage available

Commentary

Commentary on Aeschylus: Eumenides (Aeschylus. Eumenides. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1887.)

529. παντὶ μέσῳ , ever to the mean god gives success: a common Greek maxim: so Ag. 378 ἔστω δ᾽ ἀπήμαντον ὥστ᾽ ἀπαρκεῖν, ib. 466 τὸ δ᾽ ὑπερκόπως εὖ κλύειν βαρὺ κρίνω δ᾽ ἄφθονον ὄλβον, etc., the idea being that excess was dangerous: so Eur. Fr. 80 τὰ μείζω τῶν μέσων τίκτει νόσους.

Critical apparatus to Eumenides (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Eumenides.) focus

mvp-comment-375-1 ἐπέσται:

ἕπεται

pro

ἐπέσται

Ven. Flor. Farn.

Wecklein’s commentary on Eumenides (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 251–322; HW42J8 and HXJHA8 OCR collated, with missing comparison pages 294–295 explicitly marked. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

mvp-comment-277-1 Wecklein 1888, p. 287

mvp-comment-277-2 zweites Stasimon: Der Umsturz der alten Satzungen durch den Sieg des Muttermörders müfste schreckliche Zügellosigkeit und sittliche Verwilderung zur Folge haben, da man für Mord und blu- tige Mifshandlungen keinen Rächer mehr zu fürchten hätte. Furcht mufs herrschen; ohne Furcht kann kein Recht bestehen. Keine Gewaltherrschaft, aber auch keine Gesetzlosigkeit! Das Richtige liegt in der Mitte. Diese rechte Mitte hängt zusammen mit Gesundheit des Geistes, während Gottlosigkeit des Sinnes Übermut und damit Zuchtlosigkeit oder Gewaltherrschaft erzeugt ( ὕβρις φυτεύει τύραννον Soph. Oed. T.873 ). Drum übe man Recht, ehre die Eltern und achte das Gastrecht. Wem diese Rechtlichkeit aus innerer Überzeugung hervorgeht, der wird nicht unbeglückt sein; jedenfalls wird er nie ganz zu Grunde gehen. Für den Frevler aber wird über kurz oder lang die Stunde der Demütigung kommen; dann wird niemand sein Flehen erhören; die Gottheit wird sich vielmehr seines Untergangs freuen und sein früherer Glanz wird für alle Zeit verschollen und vergessen sein.

Search the Perseus Catalog for:

Search the Perseus Catalog for:

Current edition Experimental

Χορός ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει. τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε. 575

Ἀθηνᾶ ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην. 13 ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων γένοιτ᾽ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορος πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως. 585 ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς. τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης ἔκτεινα: τούτου δ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον. 590

Χορός εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾽ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης λέγω: ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασι;

Ὀρέστης τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι: μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν; 595

Ὀρέστης καὶ δεῦρό γ᾽ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης πέποιθ᾽, ἀρωγὰς δ᾽ ἐκ τάφου πέμψει 14 πατήρ.

Χορός νεκροῖσί νυν πέπισθι 15 μητέρα κτανών.

Ὀρέστης δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν. 16 600

Χορός πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανε.

Χορός τοιγὰρ 17 σὺ μὲν ζῇς, ἡ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ. 18

Ὀρέστης τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορός οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν. 605

Ὀρέστης ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι; 607

Χορός πῶς γάρ σ᾽ ἔθρεψεν ἐντός, ὦ μιαιφόνε, ζώνης; ἀπεύχι μητρὸς αἷμα φίλτατον;

Χορός Ζεύς, ὡς λέγεις σύ, τόνδε χρησμὸν ὤπασε, φράζειν Ὀρέστῃ τῷδε, τὸν 23 πατρὸς φόνον πράξαντα μητρὸς μηδαμοῦ τιμὰς νέμειν;

Ἀθηνᾶ ἤδη κελεύω τούσδ᾽ ἀπὸ γνώμης φέρειν ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων; 675

Χορός ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος. μένω δ᾽ ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Ἀθηνᾶ τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσ᾽ ἄμομφος ὦ;

Ἀπόλλων 42 ἠκούσαθ᾽ ὧν ἠκούσατ᾽, ἐν δὲ καρδίᾳ ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε, 43 ξένοι. 680

Χορός καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδ᾽ ὁμιλίαν χθονὸς ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

Ἀπόλλων κἄγωγε 53 χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς ταρβεῖν κελεύω μηδ᾽ ἀκαρπώτους κτίσαι.

Χορός ἀλλ᾽ αἱματηρὰ πράγματ᾽ οὐ λαχὼν σέβεις, 715 μαντεῖα δ᾽ οὐκέθ᾽ ἁγνὰ μαντεύσει νέμων. 54

Ἀπόλλων ἦ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ἰξίονος;

Χορός λέγεις: ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης βαρεῖα χώρᾳ τῇδ᾽ ὁμιλήσω πάλιν. 720

Ἀπόλλων ἀλλ᾽ ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ: νικήσω δ᾽ ἐγώ.

Χορός τοιαῦτ᾽ ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις: Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

Ἀπόλλων οὔκουν 55 δίκαιον τὸν σέβοντ᾽ εὐεργετεῖν, 725 ἄλλως τε πάντως χὤτε 56 δεόμενος τύχοι;

Χορός σύ τοι παλαιὰς διανομὰς 57 καταφθίσας οἴνῳ παρηπάτησας ἀρχαίας θεάς.

Ἀπόλλων σύ τοι τάχ᾽ οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος ἐμῇ τὸν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσιν 58 βαρύν. 730

Χορός ἐπεὶ καθιππάζει με πρεσβῦτιν νέος, δίκης γενέσθαι τῆσδ᾽ ἐπήκοος μένω, ὡς ἀμφίβουλος 59 οὖσα θυμοῦσθαι πόλει.

Ὀρέστης ὦ Φοῖβ᾽ Ἄπολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται;

Χορός ὦ Νὺξ μέλαινα μῆτερ, ἆρ᾽ ὁρᾷς τάδε; 745

Ὀρέστης 60 νῦν ἀγχόνης μοι τέρματ᾽, ἢ φάος βλέπειν.

Χορός ἡμῖν γὰρ ἔρρειν, ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν. 61 62

Ἀθηνᾶ ἀνὴρ ὅδ᾽ 65 ἐκπέφευγεν αἵματος δίκην: ἴσον γάρ ἐστι τἀρίθμημα τῶν πάλων.

Χορός ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει. τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε. 575

Ἀθηνᾶ ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην· ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων γένοιτʼ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορός πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως. 585 ἔπος δʼ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς τὴν μητέρʼ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης ἔκτεινα· τούτου δʼ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός ἓν μὲν τόδʼ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον. 590

Χορός εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σʼ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης λέγω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός πρὸς τοῦ δʼ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

Ὀρέστης τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν; 595

Ὀρέστης καὶ δεῦρό γʼ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός ἀλλʼ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλʼ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης πέποιθʼ. ἀρωγὰς δʼ ἐκ τάφου πέμψει πατήρ.

Χορός νεκροῖσί νυν πέπισθι μητέρα κτανών.

Ὀρέστης δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν. 600

Χορός πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης ἀνδροκτονοῦσα πατέρʼ ἐμὸν κατέκτανεν.

Χορός τοιγὰρ σὺ μὲν ζῇς, ἡ δʼ ἐλευθέρα φόνῳ.

Ὀρέστης τί δʼ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορός οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν. 605

Ὀρέστης ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

Χορός πῶς γάρ σʼ ἔθρεψʼ ἂν ἐντός, ὦ μιαιφόνε, ζώνης; ἀπεύχῃ μητρὸς αἷμα φίλτατον;

Χορός Ζεύς, ὡς λέγεις σύ, τόνδε χρησμὸν ὤπασε, φράζειν Ὀρέστῃ τῷδε, τὸν πατρὸς φόνον πράξαντα μητρὸς μηδαμοῦ τιμὰς νέμειν;

Ἀθηνᾶ ἤδη κελεύω τούσδʼ ἀπὸ γνώμης φέρειν ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων; 675

Χορός ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος. μένω δʼ ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Ἀθηνᾶ τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσʼ, ἄμομφος ὦ;

Ἀπόλλων ἠκούσαθʼ ὧν ἠκούσατʼ, ἐν δὲ καρδίᾳ ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε, ξένοι. 680

Χορός καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδʼ ὁμιλίαν χθονὸς ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

Ἀπόλλων κἄγωγε χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς ταρβεῖν κελεύω μηδʼ ἀκαρπώτους κτίσαι.

Χορός ἀλλʼ αἱματηρὰ πράγματʼ οὐ λαχὼν σέβεις, 715 μαντεῖα δʼ οὐκέθʼ ἁγνὰ μαντεύσῃ νέμων.

Ἀπόλλων ἦ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ἰξίονος;

Χορός λέγεις· ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης βαρεῖα χώρᾳ τῇδʼ ὁμιλήσω πάλιν. 720

Χορός

ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.
575

Ἀθηνᾶ

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην.¹³

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτ᾽ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορος

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
585

ἔπος δ᾽ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς.

τὴν μητέρ᾽ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης

ἔκτεινα: τούτου δ᾽ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός

ἓν μὲν τόδ᾽ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

Χορός

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σ᾽ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης

λέγω: ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός

πρὸς τοῦ δ᾽ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασι;

Ὀρέστης

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι: μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;
595

Ὀρέστης

καὶ δεῦρό γ᾽ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός

ἀλλ᾽ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλ᾽ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης

πέποιθ᾽, ἀρωγὰς δ᾽ ἐκ τάφου πέμψει¹⁴ πατήρ.

Χορός

νεκροῖσί νυν πέπισθι¹⁵ μητέρα κτανών.

Ὀρέστης

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.¹⁶
600

Χορός

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης

ἀνδροκτονοῦσα πατέρ᾽ ἐμὸν κατέκτανε.

Χορός

τοιγὰρ¹⁷ σὺ μὲν ζῇς, ἡ δ᾽ ἐλευθέρα φόνῳ.¹⁸

Ὀρέστης

τί δ᾽ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορός

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

Ὀρέστης

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

607

Χορός

πῶς γάρ σ᾽ ἔθρεψεν ἐντός, ὦ μιαιφόνε,

ζώνης; ἀπεύχι μητρὸς αἷμα φίλτατον;

Χορός

Ζεύς, ὡς λέγεις σύ, τόνδε χρησμὸν ὤπασε,

φράζειν Ὀρέστῃ τῷδε, τὸν²³ πατρὸς φόνον

πράξαντα μητρὸς μηδαμοῦ τιμὰς νέμειν;

Ἀθηνᾶ

ἤδη κελεύω τούσδ᾽ ἀπὸ γνώμης φέρειν

ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων;
675

Χορός

ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος.

μένω δ᾽ ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Ἀθηνᾶ

τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσ᾽ ἄμομφος ὦ;

Ἀπόλλων⁴²

ἠκούσαθ᾽ ὧν ἠκούσατ᾽, ἐν δὲ καρδίᾳ

ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε,⁴³ ξένοι.
680

Χορός

καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδ᾽ ὁμιλίαν χθονὸς

ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

Ἀπόλλων

κἄγωγε⁵³ χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς

ταρβεῖν κελεύω μηδ᾽ ἀκαρπώτους κτίσαι.

Χορός

ἀλλ᾽ αἱματηρὰ πράγματ᾽ οὐ λαχὼν σέβεις,
715

μαντεῖα δ᾽ οὐκέθ᾽ ἁγνὰ μαντεύσει νέμων.⁵⁴

Ἀπόλλων

ἦ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων

πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ἰξίονος;

Χορός

λέγεις: ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης

βαρεῖα χώρᾳ τῇδ᾽ ὁμιλήσω πάλιν.
720

Ἀπόλλων

ἀλλ᾽ ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις

θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ: νικήσω δ᾽ ἐγώ.

Χορός

τοιαῦτ᾽ ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις:

Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

Ἀπόλλων

οὔκουν⁵⁵ δίκαιον τὸν σέβοντ᾽ εὐεργετεῖν,
725

ἄλλως τε πάντως χὤτε⁵⁶ δεόμενος τύχοι;

Χορός

σύ τοι παλαιὰς διανομὰς⁵⁷ καταφθίσας

οἴνῳ παρηπάτησας ἀρχαίας θεάς.

Ἀπόλλων

σύ τοι τάχ᾽ οὐκ ἔχουσα τῆς δίκης τέλος

ἐμῇ τὸν ἰὸν οὐδὲν ἐχθροῖσιν⁵⁸ βαρύν.
730

Χορός

ἐπεὶ καθιππάζει με πρεσβῦτιν νέος,

δίκης γενέσθαι τῆσδ᾽ ἐπήκοος μένω,

ὡς ἀμφίβουλος⁵⁹ οὖσα θυμοῦσθαι πόλει.

Ὀρέστης

ὦ Φοῖβ᾽ Ἄπολλον, πῶς ἀγὼν κριθήσεται;

Χορός

ὦ Νὺξ μέλαινα μῆτερ, ἆρ᾽ ὁρᾷς τάδε;
745

Ὀρέστης⁶⁰

νῦν ἀγχόνης μοι τέρματ᾽, ἢ φάος βλέπειν.

Χορός

ἡμῖν γὰρ ἔρρειν, ἢ πρόσω τιμὰς νέμειν.⁶¹⁶²

Ἀθηνᾶ

ἀνὴρ ὅδ᾽⁶⁵ ἐκπέφευγεν αἵματος δίκην:

ἴσον γάρ ἐστι τἀρίθμημα τῶν πάλων.

Χορός

ἄναξ Ἄπολλον, ὧν ἔχεις αὐτὸς κράτει.

τί τοῦδε σοὶ μέτεστι πράγματος λέγε.
575

Ἀθηνᾶ

ὑμῶν ὁ μῦθος, εἰσάγω δὲ τὴν δίκην·

ὁ γὰρ διώκων πρότερος ἐξ ἀρχῆς λέγων

γένοιτʼ ἂν ὀρθῶς πράγματος διδάσκαλος.

Χορός

πολλαὶ μέν ἐσμεν, λέξομεν δὲ συντόμως.
585

ἔπος δʼ ἀμείβου πρὸς ἔπος ἐν μέρει τιθείς

τὴν μητέρʼ εἰπὲ πρῶτον εἰ κατέκτονας.

Ὀρέστης

ἔκτεινα· τούτου δʼ οὔτις ἄρνησις πέλει.

Χορός

ἓν μὲν τόδʼ ἤδη τῶν τριῶν παλαισμάτων.

Ὀρέστης

οὐ κειμένῳ πω τόνδε κομπάζεις λόγον.
590

Χορός

εἰπεῖν γε μέντοι δεῖ σʼ ὅπως κατέκτανες.

Ὀρέστης

λέγω· ξιφουλκῷ χειρὶ πρὸς δέρην τεμών.

Χορός

πρὸς τοῦ δʼ ἐπείσθης καὶ τίνος βουλεύμασιν;

Ὀρέστης

τοῖς τοῦδε θεσφάτοισι· μαρτυρεῖ δέ μοι.

Χορός

ὁ μάντις ἐξηγεῖτό σοι μητροκτονεῖν;
595

Ὀρέστης

καὶ δεῦρό γʼ ἀεὶ τὴν τύχην οὐ μέμφομαι.

Χορός

ἀλλʼ εἴ σε μάρψει ψῆφος, ἄλλʼ ἐρεῖς τάχα.

Ὀρέστης

πέποιθʼ. ἀρωγὰς δʼ ἐκ τάφου πέμψει πατήρ.

Χορός

νεκροῖσί νυν πέπισθι μητέρα κτανών.

Ὀρέστης

δυοῖν γὰρ εἶχε προσβολὰς μιασμάτοιν.
600

Χορός

πῶς δή; δίδαξον τοὺς δικάζοντας τάδε.

Ὀρέστης

ἀνδροκτονοῦσα πατέρʼ ἐμὸν κατέκτανεν.

Χορός

τοιγὰρ σὺ μὲν ζῇς, ἡ δʼ ἐλευθέρα φόνῳ.

Ὀρέστης

τί δʼ οὐκ ἐκείνην ζῶσαν ἤλαυνες φυγῇ;

Χορός

οὐκ ἦν ὅμαιμος φωτὸς ὃν κατέκτανεν.
605

Ὀρέστης

ἐγὼ δὲ μητρὸς τῆς ἐμῆς ἐν αἵματι;

Χορός

πῶς γάρ σʼ ἔθρεψʼ ἂν ἐντός, ὦ μιαιφόνε,

ζώνης; ἀπεύχῃ μητρὸς αἷμα φίλτατον;

Χορός

Ζεύς, ὡς λέγεις σύ, τόνδε χρησμὸν ὤπασε,

φράζειν Ὀρέστῃ τῷδε, τὸν πατρὸς φόνον

πράξαντα μητρὸς μηδαμοῦ τιμὰς νέμειν;

Ἀθηνᾶ

ἤδη κελεύω τούσδʼ ἀπὸ γνώμης φέρειν

ψῆφον δικαίαν, ὡς ἅλις λελεγμένων;
675

Χορός

ἡμῖν μὲν ἤδη πᾶν τετόξευται βέλος.

μένω δʼ ἀκοῦσαι πῶς ἀγὼν κριθήσεται.

Ἀθηνᾶ

τί γάρ; πρὸς ὑμῶν πῶς τιθεῖσʼ, ἄμομφος ὦ;

Ἀπόλλων

ἠκούσαθʼ ὧν ἠκούσατʼ, ἐν δὲ καρδίᾳ

ψῆφον φέροντες ὅρκον αἰδεῖσθε, ξένοι.
680

Χορός

καὶ μὴν βαρεῖαν τήνδʼ ὁμιλίαν χθονὸς

ξύμβουλός εἰμι μηδαμῶς ἀτιμάσαι.

Ἀπόλλων

κἄγωγε χρησμοὺς τοὺς ἐμούς τε καὶ Διὸς

ταρβεῖν κελεύω μηδʼ ἀκαρπώτους κτίσαι.

Χορός

ἀλλʼ αἱματηρὰ πράγματʼ οὐ λαχὼν σέβεις,
715

μαντεῖα δʼ οὐκέθʼ ἁγνὰ μαντεύσῃ νέμων.

Ἀπόλλων

ἦ καὶ πατήρ τι σφάλλεται βουλευμάτων

πρωτοκτόνοισι προστροπαῖς Ἰξίονος;

Χορός

λέγεις· ἐγὼ δὲ μὴ τυχοῦσα τῆς δίκης

βαρεῖα χώρᾳ τῇδʼ ὁμιλήσω πάλιν.
720

Ἀπόλλων

ἀλλʼ ἔν τε τοῖς νέοισι καὶ παλαιτέροις

θεοῖς ἄτιμος εἶ σύ· νικήσω δʼ ἐγώ.

Χορός

τοιαῦτʼ ἔδρασας καὶ Φέρητος ἐν δόμοις·

Μοίρας ἔπεισας ἀφθίτους θεῖναι βροτούς.

Ἀπόλλων

οὔκουν δίκαιον τὸν σέβοντʼ εὐεργετεῖν,
725

ἄλλως τε πάντως χὤτε δεόμενος τύχοι;