Aeschylus Libation Bearers 794

ed. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff

ἴσθι δ᾽ ἀνδρὸς φίλου πῶλον εὐ-
νιν ζυγέντ᾽ ἐν ἅρμασιν
πημάτων, (σὺ δ᾽ ἐν δρόμωι
795
προστιθεὶς μέτρον κτίσον
σωιζόμενον ῥυθμόν,
τοῦτ᾽ ἰδεῖν ἀμ πέδον
ἀνόμενον βημάτων ὄρεγμα.
(ἓ ἕ.
πρὸ δὲ δὴ ἐχθρῶν τὸν ἔσω
μελάθρων Ζεῦ θές, ἐπεί νιν μέγαν ἄρας,
790
δίδυμα καὶ τριπλᾶ παλίμποινα θέλων ἀμείψει.) =

Libation Bearers. Aeschylus. ed. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff. Berolini. 1914.

Current edition Experimental

Aeschyli Choephori (OCR draft) (Greek) (Aeschyli Choephori. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (7)
Χοηφóρoι First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 783-837 focus
Χοηφóρoι Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 783-837 focus
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 794 focus
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Gottfried Hermann, 1852.) — 794 focus
ἴσθι δ᾽ ἀνδρὸς φίλου πῶλον εὔ-
νιν ζυγέντ᾽ ἐν ἅρμασιν
πημάτων, ἐν δρόμῳ
προςτιθεὶς μέτρον, τίν' ἂν
σωζόμενον ῥυθμὸν
785
τοῦτ᾽ ἰδεῖν γάπεδον
ἀνομένων βημάτων ὄρεγμα.
στρ. γ'.
ΧΟΗΦΟΡΟΙ (OCR draft) Experimental (ΧΟΗΦΟΡΟΙ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 794 focus
Ἴσθι δ' ἀνδρὸς φίλου πῶλον εὖ-
νιν ζυγέντ' ἐν ἅρματι
795
πημάτων † ἐν δρόμῳ προστιθεὶς
μέτρον τίς ἂν σωζόμενον ῥυθμὸν
τοῦτ' ἰδεῖν δάπεδον
ἀνομένων ἀνωμ- (prius) βημάτων ὄρεγμα. †
1 (Ἐή, πρὸ δὲ δὴ ᾽χθρῶν
800
τὸν ἔσωθεν ἔσωθε μελάθρων, Ζεῦ,
θές, ἐπεί μιν μέγαν ἄρας,
δίδυμα καὶ τριπλᾶ παλίμ-
ποινα θέλων ἀμείψει.)
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. N. Wecklein, 1885.) — 794 focus
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Martin L. West, 1990.) — 794 focus
ἴσθι δ᾽ ἀνδρὸς φίλου πῶλον εὖ-
νιν ζυγέντ᾽ ἐν ἅρμασιν,
795
βημάτων ἐν δρόμωι
προστιθεὶς μέτρον τι καὶ
σωιζόμενος ῥυθμόν·
τοῦτ’ ἰδεῖν, δάπεδον ἀνομένων
†βημάτων† ὄρεγμα.
Translations (9)
Libation Bearers Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926. (Modernized by Perseus.)) — 783-835 focus
The Libation Bearers (OCR draft) Experimental (The Libation Bearers. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 794 focus
Bethink thee too of a beloved hero's orphan youngling yoked In harness of sufferings, and prescribe thou a limit to his race. Who 4 might see this striding of completed paces across the plain keeping due time?
LES CHOÉPHORES (OCR draft) Experimental (LES CHOÉPHORES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 794 focus
Vois le jeune coursier, orphelin d'un héros qui te fut cher,
attelé à un char de douleurs.

(Oui, fais triompher de ses ennemis, Zeus, celui qui est dans ce palais; car, si tu l'exaltes et le fais puissant, de bon cœur il t'en paiera double et triple récom- pense.)
Et
The Choephoræ (OCR draft) Experimental (The Choephoræ. Robert Potter, 1779.) — 794 focus
Yok'd to affliction's iron car
This orphan son of a lov'd father ſpare:
895
Reſtrain its headlong force;
And let the rapid wheels, with many’ a bound
Rolling o'er the rugged ground,
Here ſtop their painful course.
Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 794 focus
Mira il giovin rampollo
d'un uomo a te carissimo,
a cui grava sul collo
delle sciagure il plaustro.
675
Il corso tu misura
a certa mèta. Oh!, chi vedrà lo scalpito
su questo suolo dell'orma secura?
Contro le genti infeste
che covo han nella reggia,
680
Giove, fa' tu che Oreste
pianti securo il piede:
ché se lo esalti, duplice
e triplice ne avrai lieta mercede.
Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 794 focus
Scias uerò uiri amici pullum ipſum bene coiuugatu currui
Calamitatum, in curſu propoſitus,
740
Metri aliquis ſeruatu rhythmum hoc uideat pauimentum
Finientium calamitatum gradum. qui intus ædes
Diuitem receſsum exiſtimatis
Audite concordes dij.
Aeschylus, Die Totenspende: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Die Totenspende: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 794 focus
Schau' herab
auf des lieben Vaters Waise.
Erstes Rennen wagt das Füllen,
nicht zu schwere
Prüfung verlange von ihm; unermüdet flieg' er
durch die Bahn,
Sprung um Sprung,
rasch und rascher zum Ziele.
Dem drinnen im Hause
gieb über die Feinde
die Oberhand, Zeus.
Sein Opfer an deinen Altären
wird doppelt und dreifach es lohnen.
800
English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, The Libation-Bearers — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 794 focus
Bethink thee, the young steed, the orphan foal
Of sire beloved by thee, unto the car
Of doom is harnessed fast.
Guide him aright, plant firm a lasting goal,
890
Speed thou his pace,—O that no chance may mar
The homeward course, the last!
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 794 focus
Unsers vieltheuren Herrn Waise ward
Eingeschirrt in's Joch des Leids:
790
Sez' ein Maß seiner Noth,
Daß er unversehrt im Glück
Seiner Geliebten Land
Wiederum schauen mag,
Dem sein Schritt längst verlangend zustrebt!
795
Dritte Strophe.

Commentary

Critical apparatus to The Libation Bearers (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Libation Bearers.) focus

789. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-504

πλουτογαθῆ ... ἐνίζετε: πλουτογαθή Turn. et hoc ipse M. habere videtur. πλουταγαθῆ G. Rob. πλουτ᾽ ἀγαθῆ Ald. Deinde libri μυχὸν νομίζετε, quod scholiastes interpretatur ήνιοχεῖτε καὶ διοικεῖτε. Scribendum μυχὸν ἐνίζετε. Neque enim antistrophicus versus, sed hic emen- dandus est. Euripides Hel. v. 1117. μουσεῖα καὶ θάκους ἐνίζουσαν ἀηδόνα.
789

790. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-505

κλῦτε: Libri κλύετε. Scribendum esse κλυτε vidit etiam Dindorfius.
790

791. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-506

ἄγετε, τῶν πάλαι: Librt ἄγετε, τῶν πάλαι πεπραγμένων. Delendum est πεπραγμένων, ut voluit Canterus, quamquam ille quidem non intellecta vera stropharum ratione.
791

792. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-507

προςφάτοις δίκαις: πρὸς φάτοις Ald. Nisi metra ostenderent hic versum intercidisse, satis id argueret oratio per nullam particulam cum superioribus nexa.
792

795. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-508

τὸ δὲ καλῶς κτάμενον: Libri τόδε καλῶς κτάμενον, nisi quod τὸ δεκαλῶς habet Rob. Scholiastes διὰ τοῦτο τὸ καλῶς ἀναιρεθησόμενον. λέγει δὲ τὸ αἷμα τοῦ Αἰγίσθου. Recte Bambergerus haec sie emendavit, τὸ δὲ καλῶς κτίμενον.
795

796. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-509

ὦ μέγα ναίων στόμιον: Scholiastes haec verba, ὦ μέγα ναίων στόμιον, interpretatur ὦ Αιδη. Apollinem recte intellexit Heathius. Infra v. 941. ὁ Λοξίας ὁ Παρνάσσιος μέγαν ἔχων μυχὸν χθονός. Hesychius στόμια, χάσματα. Strabo IX. p. 641. de oraculo Delphico, υπερκεῖσθαι δὲ τοῦ στομίου τρίποδα υψηλόν.
796

796-798. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-510

εὖ δὸς ἀνέδην ἰδεῖν δόμον ἀνδρός, καί νιν ἐλευθερίοις ὄμμασιν ἐκ δνοφερᾶς καλύπτρας: εὖ δὸς ἀνιδεῖν δόμον ἀνδρὸς καί νιν ἐλευθερίως λαμπρῶς ἰδεῖν φιλίοις όμμασι δνοφερὰς καλύπτρας M. G. Ald. Rob. nisi quod Rob. εν δὸς ἂν ἰδεῖν habet, et per errorem δνοφερὰς καλύπτας, alioque errore Ald. δνοφερός καλύπτρας. Turnebus dedit λαμπρῶς τὸ ἰδεῖν. Emendavi haec in Opusc. I. p. 115. seq. Nam in iis, quae libri habent, duo sunt ad quae nemo non statim offendat, άνιδεῖν, insolens verbum, quod scholiastes interpretatur αναβλέψαι, sequente mox ἰδεῖν, et ἐλευθερίως λαμπρῶς. llud sic est dictum, ut ferri nemqueat, alterum sic ut non possit addita copula emendari: languet enim hoc, ἐλευθερίως λαμπρῶς τε. Vtrumque adverbium interpretatio est alius adverbii, ανέδην, quod deinde in ἀνδεῖν mutatum est. Eustathius p. 168, 36. ἀνέδην interpretatur ἀνέτως καὶ ἐλευθέρως, Suidas δαψιλῶς, ἀκωλύτως, κατακόρως, Zonaras p. 225. et Favorinus φανερῶς. Deinde genitivos δνοφερᾶς καλύπτρας agnoscit scholiastes, cuius haec est adnotatio, τοῦ σκότους. Metri pariter ac sensus caussa addidi ἐκ. Itaque sic scripsi hanc mesodum, τὸ δὲ καλῶς κτίμενον ὦ μέγα ναίων στόμιον, εὖ δὸς ἀνέδην δόμον ἀνδρός, καί νιν ἰδεῖν φιλίοις ὄμμασιν ἐκ δνοφερᾶς καλύπτρας. Tu vero, qui bene conditam magnam speluncam lenes, fac ul domus viri libere, et ipse (Agamemno) amicis oculis ex caliginoso velamine (sepulcri) adspiciat.

799. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-511

ξυλλάβοι: ξυλλάβοι Μ. Turn. ξυμλάβοι Ald. ut G. habet, in quo tamen β erasum et pro a scriptum β a prima manu. ξυμβάλοι Rob.
799

Wecklein’s commentary on Choephoroi / Libation Bearers (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 163–234; single HW42J8 OCR witness, conservatively retained. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

779-836. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-424

1
zweites Stasimon. Mit der starken Erregung, welche durch das Gefühl hochwichtiger Entscheidung hervorgebracht wird, fleht der Chor um glückliches Vollbringen des Rachewerks: » Lafs mich, Zeus, den Sieg des Rechtes sehen. Lenke den Sturmlauf des Orestes, dafs sein Fufs nicht strauchle. Ihr, Götter des Familienschatzes, sühnt die alte Blutschuld, damit das Haus rein wird. Du, Apollon, lafs den Palast des Agamemnon wieder den heiteren Tag der Freiheit schauen nach der finsteren Umnachtung. Seinen Beistand leiste endlich Hermes, der Gott der List, der sogar zur hellen Tageszeit das Auge mit Finsternis blendet. Wenn dann der Tag der Freiheit anbricht, dann werden wir fröhlichen Sang anstimmen. Nun aber vollende du, Orestes, mutig das Werk und schaffe Genugthuung den Freunden drunten und auf der Oberwelt durch Vernichtung des Mörders." - Von den drei Strophenpaaren scheint jeder Stoichos eines zu singen, während die Ephymnien dem Gesamtchore zufallen.

790. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-430

2
,,Achte darauf, dafs eines teuren Mannes verwaistes Füllen an den Leidenswagen gespannt ist, und gieb ihm das richtige Mafs beim Laufe. Welches Streben der vorwärts gelenkten Schritte könnte beim Lauf über solches Feld sich das rechte Mafs wahren?" Πώλος, das auch sonat wie μόσχος von Jungfrau und Jüngling gebraucht wird, entspricht hier in besonderer Weise dem folgenden Bilde ἐν ὥρμασιν πημάτων ζυγέντα. προστι θεὶς μέτρον, damit er nicht infolge der Hast ausgleitet. σωζόμενον (med.) zu ὄρεγμα. γάπεδον ist gebraucht für δάπεδον, wie die Handschrift bietet. Ebenso ist Prom. 855
πρὸς Μολοσσὰ δάπεδα
für γάπεδα überliefert. Vgl. Dind. lex. Aesch. unter γάπεδον. ἀνομένων mit kurzem a wie Hom. Σ 473 ἔργον ἄνοιτο, Aesch. frg. 156, 2 D. οὔτ᾽ ἄν τι θύων οὔτ᾽ ἐπισπέν δων ἄνοις. Die Ephymnien stehen mit der Antistrophe gewöhnlich nicht in innerem Zusammenhang.

796. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-431

3
4
Und ihr Götter, die ihr im Innern des Hauses des Ortes waltet, wo der liebe Schatz geborgen, höret und seid zugleich (mit Zeus) achtsam. Der alten Frevelthaten Blut waschet ab durch neues Gericht, auf dafs der alte Mord nicht fortzeugt im Hause." Mit πλουτογαθῆ vgl. φιλογαθής Sept. 902 . Das Wort verbindet die Vorstellungen von Reichtum und der Freude des Besitzers. νομίζετε, Schol. ἡνιοχεῖτε καὶ διοικεῖτε, vgl. on von der gewohnten Stätte. σύμφρονες steht in Bezug zu ἴσθι 790 ( φρόνει — συμφρονεῖτε). Die Rache an Klyt. und Agisthos ist nicht φόνος, sondern δίκη und diese Sühne des früher vergossenen Blutes soll dem Morden im Hause ein Ende machen. προσφάτοις, weil die Rache eben im Werke ist.