Libation Bearers. Aeschylus. ed. N. Wecklein. Berolini. 1885.
Search the Perseus Catalog for:
Search the Perseus Catalog for:
Current edition Experimental
Χοηφόροι (OCR draft) (Greek) (Χοηφόροι. N. Wecklein, 1885.)
Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.
Editions (7)
Χοηφóρoι First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 83-314 focus
Ἠλέκτρα
δμωαὶ γυναῖκες, δωμάτων εὐθήμονες,
ἐπεὶ πάρεστε τῆσδε προστροπῆς ἐμοὶ
85
πομποί, γένεσθε τῶνδε σύμβουλοι πέρι:
τί φῶ
1
χέουσα τάσδε κηδείους χοάς;
πῶς εὔφρον᾽ εἴπω, πῶς κατεύξομαι
2
πατρί;
πότερα λέγουσα παρὰ φίλης φίλῳ φέρειν
γυναικὸς ἀνδρί, τῆς ἐμῆς μητρὸς πάρα;
90
τῶνδ᾽ οὐ πάρεστι θάρσος, οὐδ᾽ ἔχω τί φῶ,
χέουσα τόνδε πέλανον ἐν τύμβῳ πατρός.
3
ἢ τοῦτο φάσκω τοὔπος, ὡς νόμος βροτοῖς,
ἔσθλ᾽
4
ἀντιδοῦναι τοῖσι πέμπουσιν τάδε
στέφη, δόσιν γε
5
τῶν κακῶν ἐπαξίαν;
95
ἢ σῖγ᾽ ἀτίμως, ὥσπερ οὖν ἀπώλετο
πατήρ, τάδ᾽ ἐκχέασα,
6
γάποτον χύσιν,
στείχω καθάρμαθ᾽ ὥς τις ἐκπέμψας πάλιν
δικοῦσα τεῦχος ἀστρόφοισιν ὄμμασιν;
τῆσδ᾽ ἐστὲ βουλῆς, ὦ φίλαι, μεταίτιαι:
100
κοινὸν γὰρ ἔχθος ἐν δόμοις νομίζομεν.
μὴ κεύθετ᾽ ἔνδον καρδίας φόβῳ τινός.
τὸ μόρσιμον γὰρ τόν τ᾽ ἐλεύθερον μένει
καὶ τὸν πρὸς ἄλλης δεσποτούμενον χερός.
λέγοις ἄν, εἴ τι τῶνδ᾽ ἔχοις
7
ὑπέρτερον.
105
106
ἢ σῖγ᾽ ἀτίμως, ὥσπερ οὖν ἀπώλετο
τῆσδ᾽ ἐστὲ βουλῆς, ὦ φίλαι, μεταίτιαι:
Χορός
αἰδουμένη σοι βωμὸν ὡς τύμβον πατρὸς
λέξω, κελεύεις γάρ, τὸν ἐκ φρενὸς λόγον.
Ἠλέκτρα
λέγοις ἄν, ὥσπερ ᾐδέσω τάφον πατρός.
Χορός
φθέγγου χέουσα κεδνὰ
8
τοῖσιν εὔφροσιν.
Ἠλέκτρα
τίνας δὲ τούτους τῶν φίλων προσεννέπω;
110
Χορός
πρῶτον μὲν αὑτὴν χὤστις Αἴγισθον στυγεῖ.
Ἠλέκτρα
ἐμοί τε καὶ σοί τἄρ᾽ ἐπεύξομαι
9
τάδε;
Χορός
αὐτὴ σὺ ταῦτα μανθάνουσ᾽ ἤδη φράσαι.
Ἠλέκτρα
τίν᾽ οὖν ἔτ᾽ ἄλλον τῇδε προστιθῶ στάσει;
Χορός
μέμνησ᾽ Ὀρέστου, κεἰ θυραῖός ἐσθ᾽ ὅμως.
115
Ἠλέκτρα
εὖ τοῦτο, κἀφρένωσας οὐχ ἥκιστά με.
Χορός
τοῖς αἰτίοις νῦν
10
τοῦ φόνου μεμνημένη???
Ἠλέκτρα
τί φῶ; δίδασκ᾽ ἄπειρον ἐξηγουμένη.
Χορός
ἐλθεῖν τιν᾽ αὐτοῖς δαίμον᾽ ἢ βροτῶν τινα???
Ἠλέκτρα
πότερα δικαστὴν ἢ δικηφόρον λέγεις;
11
120
Χορός
ἅπλῶς τι φράζουσ᾽, ὅστις ἀνταποκτενεῖ.
Ἠλέκτρα
καὶ ταῦτά μοὐστὶν εὐσεβῆ θεῶν πάρα;
Χορός
πῶς δ᾽ οὐ τὸν ἐχθρὸν ἀνταμείβεσθαι κακοῖς;
Ἠλέκτρα
12
κῆρυξ μέγιστε
13
τῶν ἄνω τε καὶ κάτω,
<ἄρηξον,>
14
Ἑρμῆ χθόνιε, κηρύξας ἐμοί,
τοὺς γῆς ἔνερθε δαίμονας κλύειν ἐμὰς
125
εὐχάς, πατρῴων δωμάτων
15
ἐπισκόπους,
καὶ γαῖαν αὐτήν, ἣ τὰ πάντα τίκτεται,
θρέψασά τ᾽ αὖθις τῶνδε κῦμα λαμβάνει:
κἀγὼ χέουσα τάσδε χέρνιβας βροτοῖς
λέγω καλοῦσα πατέρ᾽, “ἐποίκτιρόν τ᾽ ἐμὲ
130
φίλον τ᾽ Ὀρέστην: †πῶς ἀνάξομεν δόμοις.
16
πεπραμένοι
17
γὰρ νῦν γέ πως ἀλώμεθα
πρὸς τῆς τεκούσης, ἄνδρα δ᾽ ἀντηλλάξατο
Αἴγισθον, ὅσπερ σοῦ φόνου μεταίτιος.
κἀγὼ μὲν ἀντίδουλος: ἐκ δὲ χρημάτων
135
φεύγων
18
Ὀρέστης ἐστίν, οἱ δ᾽ ὑπερκόπως
ἐλθεῖν δ᾽ Ὀρέστην δεῦρο σὺν τύχῃ τινὶ
κατεύχομαί σοι, καὶ σὺ κλῦθί μου, πάτερ:
αὐτῇ τέ μοι δὸς σωφρονεστέραν πολὺ
140
μητρὸς γενέσθαι χεῖρά τ᾽ εὐσεβεστέραν.
ἡμῖν μὲν εὐχὰς τάσδε, τοῖς δ᾽ ἐναντίοις
λέγω φανῆναί σου, πάτερ, τιμάορον,
καὶ τοὺς κτανόντας ἀντικατθανεῖν δίκῃ.
21
”
ταῦτ᾽ ἐν μέσῳ τίθημι τῆς καλῆς
22
ἀρᾶς,
145
κείνοις λέγουσα τήνδε τὴν κακὴν ἀράν:
“ἡμῖν δὲ πομπὸς ἴσθι τῶν ἐσθλῶν ἄνω,
σὺν θεοῖσι καὶ γῇ καὶ δίκῃ νικηφόρῳ.”
τοιαῖσδ᾽ ἐπ᾽ εὐχαῖς τάσδ᾽ ἐπισπένδω χοάς.
ὑμᾶς δὲ κωκυτοῖς ἐπανθίζειν νόμος,
150
παιᾶνα τοῦ θανόντος ἐξαυδωμένας.
152
ἡμῖν μὲν εὐχὰς τάσδε, τοῖς δ᾽ ἐναντίοις
τοιαῖσδ᾽ ἐπ᾽ εὐχαῖς τάσδ᾽ ἐπισπένδω χοάς.
Χορός
ἵετε δάκρυ καναχὲς ὀλόμενον
ὀλομένῳ δεσπότᾳ,
πρὸς ἔρυμα τόδε κακῶν, κεδνῶν τ᾽
ἀπότροπον ἄγος
23
ἀπεύχετον
155
κεχυμένων χοᾶν. κλύε δέ μοι, κλύε,
σέβας ὦ
24
δέσποτ᾽, ἐξ ἀμαυρᾶς φρενός.
ὀτοτοτοτοτοτοτοῖ,
ἴτω τις
25
δορυ-
σθενὴς ἀνήρ, ἀναλυτὴρ δόμων,
160
Σκυθικά τ᾽
26
ἐν χεροῖν παλίντον᾽
ἐν ἔργῳ βέλη ʼπιπάλλων Ἄρης
σχέδιά τ᾽ αὐτόκωπα νωμῶν ξίφη.
27
164
Ἠλέκτρα
νέου δὲ μύθου τοῦδε κοινωνήσατε.
165
Χορός
λέγοις ἄν: ὀρχεῖται δὲ καρδία φόβῳ.
Ἠλέκτρα
ὁρῶ
30
τομαῖον τόνδε βόστρυχον τάφῳ.
Χορός
τίνος ποτ᾽ ἀνδρός, ἢ βαθυζώνου κόρης;
Ἠλέκτρα
εὐξύμβολον τόδ᾽ ἐστὶ παντὶ δοξάσαι.
170
Χορός
πῶς οὖν; παλαιὰ παρὰ νεωτέρας μάθω.
Ἠλέκτρα
οὐκ ἔστιν ὅστις πλὴν ἐμοῦ κείραιτό
31
νιν.
Χορός
ἐχθροὶ γὰρ οἷς προσῆκε πενθῆσαι τριχί.
Ἠλέκτρα
καὶ μὴν ὅδ᾽ ἐστὶ κάρτ᾽ ἰδεῖν ὁμόπτερος.
Χορός
ποίαις ἐθείραις; τοῦτο γὰρ θέλω μαθεῖν.
175
Ἠλέκτρα
αὐτοῖσιν ἡμῖν κάρτα προσφερὴς ἰδεῖν.
Χορός
μῶν οὖν Ὀρέστου κρύβδα δῶρον ἦν
32
τόδε;
Ἠλέκτρα
μάλιστ᾽ ἐκείνου βοστρύχοις προσείδεται.
Χορός
καὶ πῶς ἐκεῖνος δεῦρ᾽ ἐτόλμησεν μολεῖν;
Ἠλέκτρα
ἔπεμψε χαίτην
33
κουρίμην χάριν πατρός.
180
Χορός
οὐχ ἧσσον εὐδάκρυτά μοι λέγεις τάδε,
εἰ τῆσδε χώρας μήποτε ψαύσει ποδί.
Ἠλέκτρα
κἀμοὶ προσέστη καρδίας κλυδώνιον
χολῆς, ἐπαίσθην
34
δ᾽ ὡς διανταίῳ βέλει:
ἐξ ὀμμάτων δὲ δίψιοι πίπτουσί μοι
185
σταγόνες ἄφρακτοι δυσχίμου πλημμυρίδος,
πλόκαμον ἰδούσῃ τόνδε: πῶς γὰρ ἐλπίσω
ἀστῶν τιν᾽ ἄλλον τῆσδε δεσπόζειν φόβης;
ἀλλ᾽ οὐδὲ μήν νιν ἡ κτανοῦσ᾽ ἐκείρατο,
ἐμὴ δὲ μήτηρ, οὐδαμῶς ἐπώνυμον
190
φρόνημα παισὶ δύσθεον πεπαμένη.
ἐγὼ δ᾽ ὅπως μὲν ἄντικρυς τάδ᾽ αἰνέσω,
εἶναι τόδ᾽ ἀγλάισμά μοι τοῦ φιλτάτου
βροτῶν Ὀρέστου—σαίνομαι
35
δ᾽ ὑπ᾽ ἐλπίδος.
195
φεῦ.
εἴθ᾽ εἶχε φωνὴν εὔφρον᾽ ἀγγέλου δίκην,
195
ὅπως δίφροντις οὖσα μὴ ᾽κινυσσόμην,
36
ἀλλ᾽ εὖ ᾽σαφήνει
37
τόνδ᾽ ἀποπτύσαι πλόκον,
εἴπερ γ᾽ ἀπ᾽ ἐχθροῦ κρατὸς ἦν τετμημένος,
ἢ ξυγγενὴς ὢν εἶχε συμπενθεῖν ἐμοὶ
ἄγαλμα τύμβου τοῦδε καὶ τιμὴν πατρός.
200
ἀλλ᾽ εἰδότας μὲν τοὺς θεοὺς καλούμεθα,
οἵοισιν ἐν χειμῶσι ναυτίλων δίκην
38
στροβούμεθ᾽: εἰ δὲ χρὴ τυχεῖν σωτηρίας,
σμικροῦ γένοιτ᾽ ἂν σπέρματος μέγας πυθμήν.
καὶ μὴν στίβοι γε, δεύτερον τεκμήριον,
205
ποδῶν
39
ὅμοιοι τοῖς τ᾽ ἐμοῖσιν ἐμφερεῖσ—
καὶ γὰρ δύ᾽ ἐστὸν τώδε περιγραφὰ ποδοῖν,
αὐτοῦ τ᾽ ἐκείνου καὶ συνεμπόρου τινόσ—
πτέρναι τενόντων θ᾽ ὑπογραφαὶ μετρούμεναι
εἰς ταὐτὸ συμβαίνουσι τοῖς ἐμοῖς στίβοις.
210
πάρεστι δ᾽ ὠδὶς καὶ φρενῶν καταφθορά.
40
ἀλλ᾽ εἰδότας μὲν τοὺς θεοὺς καλούμεθα,
καὶ μὴν στίβοι γε, δεύτερον τεκμήριον,
Ὀρέστης
εὔχου τὰ λοιπά, τοῖς θεοῖς τελεσφόρους
εὐχὰς ἐπαγγέλλουσα, τυγχάνειν καλῶς.
Ἠλέκτρα
ἐπεὶ τί νῦν ἕκατι δαιμόνων κυρῶ;
Ὀρέστης
εἰς ὄψιν ἥκεις ὧνπερ ἐξηύχου
41
πάλαι.
215
Ἠλέκτρα
καὶ τίνα σύνοισθά μοι καλουμένῃ βροτῶν;
Ὀρέστης
σύνοιδ᾽ Ὀρέστην πολλά σ᾽ ἐκπαγλουμένην.
42
Ἠλέκτρα
καὶ πρὸς τί δῆτα τυγχάνω κατευγμάτων;
Ὀρέστης
ὅδ᾽ εἰμί: μὴ μάτευ᾽
43
ἐμοῦ μᾶλλον φίλον.
Ἠλέκτρα
ἀλλ᾽ ἦ δόλον τιν᾽, ὦ ξέν᾽, ἀμφί μοι πλέκεις;
220
Ὀρέστης
αὐτὸς καθ᾽ αὑτοῦ τἄρα
44
μηχανορραφῶ.
Ἠλέκτρα
ἀλλ᾽ ἐν κακοῖσι τοῖς ἐμοῖς γελᾶν θέλεις.
Ὀρέστης
κἀν τοῖς ἐμοῖς ἄρ᾽,
45
εἴπερ ἔν γε τοῖσι σοῖς.
Ἠλέκτρα
ὡς ὄντ᾽ Ὀρέστην τἄρ᾽
46
ἐγὼ προσεννέπω;
225
Ὀρέστης
αὐτὸν μὲν οὖν
47
ὁρῶσα δυσμαθεῖς ἐμέ:
225
κουρὰν δ᾽ ἰδοῦσα τήνδε κηδείου τριχὸς
ἰχνοσκοποῦσά τ᾽ ἐν στίβοισι τοῖς ἐμοῖς
ἀνεπτερώθης κἀδόκεις ὁρᾶν ἐμέ.
σκέψαι τομῇ
48
προσθεῖσα βόστρυχον τριχὸς
230
ἰδοῦ δ᾽ ὕφασμα τοῦτο, σῆς ἔργον χερός,
ἔνδον γενοῦ, χαρᾷ δὲ μὴ ᾽κπλαγῇς
54
φρένας:
τοὺς φιλτάτους γὰρ οἶδα νῷν ὄντας πικρούς.
Ἠλέκτρα
ὦ φίλτατον μέλημα δώμασιν πατρός,
235
δακρυτὸς ἐλπὶς σπέρματος σωτηρίου,
ἀλκῇ πεποιθὼς δῶμ᾽ ἀνακτήσῃ πατρός.
ὦ τερπνὸν ὄμμα τέσσαρας μοίρας ἔχον
ἐμοί: προσαυδᾶν δ᾽ ἐστ᾽ ἀναγκαίως ἔχον
πατέρα τε, καὶ τὸ μητρὸς ἐς σέ μοι ῥέπει
240
στέργηθρον: ἡ δὲ πανδίκως ἐχθαίρεται:
καὶ τῆς τυθείσης νηλεῶς ὁμοσπόρου:
πιστὸς δ᾽ ἀδελφὸς ἦσθ᾽, ἐμοὶ σέβας φέρων
μόνον
55
Κράτος τε καὶ Δίκη σὺν τῷ τρίτῳ
πάντων μεγίστῳ Ζηνὶ συγγένοιτό σοι.
56
245
Ὀρέστης
ἰδοῦ δὲ γένναν εὖνιν
59
αἰετοῦ πατρός,
θανόντος ἐν πλεκταῖσι καὶ σπειράμασιν
δεινῆς ἐχίδνης. τοὺς δ᾽ ἀπωρφανισμένους
νῆστις πιέζει λιμός: οὐ γὰρ ἐντελεῖς
60
250
θήραν πατρῴαν
61
προσφέρειν σκηνήμασιν.
οὕτω δὲ κἀμὲ τήνδε τ᾽, Ἠλέκτραν λέγω,
62
ἰδεῖν πάρεστί σοι, πατροστερῆ γόνον,
ἄμφω φυγὴν ἔχοντε τὴν αὐτὴν δόμων.
καὶ τοῦ θυτῆρος καί σε τιμῶντος μέγα
255
πατρὸς νεοσσοὺς τούσδ᾽ ἀποφθείρας πόθεν
ἕξεις ὁμοίας χειρὸς εὔθοινον
63
γέρας;
οὔτ᾽ αἰετοῦ γένεθλ᾽ ἀποφθείρας, πάλιν
πέμπειν ἔχοις ἂν σήματ᾽ εὐπιθῆ
64
βροτοῖς:
οὔτ᾽ ἀρχικός σοι πᾶς ὅδ᾽ αὐανθεὶς πυθμὴν
260
βωμοῖς ἀρήξει βουθύτοις ἐν ἤμασιν.
65
κόμιζ᾽, ἀπὸ σμικροῦ δ᾽ ἂν ἄρειας
66
μέγαν
δόμον, δοκοῦντα κάρτα νῦν πεπτωκέναι.
264
Χορός
ὦ παῖδες, ὦ σωτῆρες ἑστίας πατρός,
σιγᾶθ᾽, ὅπως μὴ πεύσεταί τις, ὦ τέκνα,
265
γλώσσης χάριν δὲ πάντ᾽ ἀπαγγείλῃ τάδε
πρὸς τοὺς κρατοῦντας: οὓς ἴδοιμ᾽ ἐγώ ποτε
θανόντας ἐν κηκῖδι πισσήρει φλογός.
Ὀρέστης
οὔτοι
67
προδώσει Λοξίου μεγασθενὴς
χρησμὸς κελεύων τόνδε κίνδυνον περᾶν,
270
κἀξορθιάζων
68
πολλὰ καὶ δυσχειμέρους
ἄτας ὑφ᾽ ἧπαρ θερμὸν ἐξαυδώμενος,
εἰ μὴ μέτειμι τοῦ πατρὸς τοὺς αἰτίους:
τρόπον τὸν αὐτὸν ἀνταποκτεῖναι λέγων,
ἀποχρημάτοισι ζημίαις ταυρούμενον:
275
αὐτὸν δ᾽ ἔφασκε τῇ φίλῃ ψυχῇ τάδε
τείσειν μ᾽ ἔχοντα πολλὰ δυστερπῆ κακά.
τὰ μὲν γὰρ ἐκ γῆς δυσφρόνων μηνίματα
69
βροτοῖς πιφαύσκων εἶπε, τὰς δ᾽ αἰνῶν
70
νόσους,
σαρκῶν ἐπαμβατῆρας ἀγρίαις γνάθοις
280
λειχῆνας
71
ἐξέσθοντας ἀρχαίαν φύσιν:
λευκὰς δὲ κόρσας τῇδ᾽ ἐπαντέλλειν
72
νόσῳ:
ἄλλας τ᾽ ἐφώνει
73
προσβολάς Ἐρινύων
ἐκ τῶν πατρῴων αἱμάτων τελουμένας:
74
τὸ γὰρ σκοτεινὸν τῶν ἐνερτέρων βέλος
285
ἐκ προστροπαίων ἐν γένει πεπτωκότων,
καὶ λύσσα καὶ μάταιος ἐκ νυκτῶν φόβος
ὁρῶντα λαμπρὸν ἐν σκότῳ νωμῶντ᾽ ὀφρὺν
κινεῖ, ταράσσει, καὶ διώκεσθαι πόλεως
χαλκηλάτῳ πλάστιγγι λυμανθὲν δέμας.
290
καὶ τοῖς τοιούτοις οὔτε κρατῆρος
75
μέρος
εἶναι μετασχεῖν, οὐ φιλοσπόνδου λιβός,
βωμῶν τ᾽ ἀπείργειν οὐχ ὁρωμένην πατρὸς
μῆνιν: δέχεσθαι <δ᾽>
76
οὔτε συλλύειν τινά.
πάντων δ᾽ ἄτιμον κἄφιλον θνῄσκειν χρόνῳ
295
κακῶς ταριχευθέντα παμφθάρτῳ μόρῳ.
77
κεἰ μὴ πέποιθα, τοὔργον ἔστ᾽ ἐργαστέον.
πολλοὶ γὰρ εἰς ἓν συμπίτνουσιν
79
ἵμεροι,
θεοῦ τ᾽ ἐφετμαὶ καὶ πατρὸς πένθος μέγα,
300
καὶ πρὸς πιέζει
80
χρημάτων ἀχηνία,
τὸ μὴ πολίτας εὐκλεεστάτους βροτῶν,
Τροίας ἀναστατῆρας εὐδόξῳ φρενί,
δυοῖν γυναικοῖν ὧδ᾽ ὑπηκόους πέλειν.
θήλεια γὰρ φρήν: εἰ δὲ μή, τάχ᾽ εἴσεται.
305
306
Χοηφóρoι Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 84-314 focus
Ἠλέκτρα
δμωαὶ γυναῖκες, δωμάτων εὐθήμονες,
ἐπεὶ πάρεστε τῆσδε προστροπῆς ἐμοὶ
85
πομποί, γένεσθε τῶνδε σύμβουλοι πέρι·
τί φῶ χέουσα τάσδε κηδείους χοάς;
πῶς εὔφρονʼ εἴπω, πῶς κατεύξομαι πατρί;
πότερα λέγουσα παρὰ φίλης φίλῳ φέρειν
γυναικὸς ἀνδρί, τῆς ἐμῆς μητρὸς πάρα;
90
τῶνδʼ οὐ πάρεστι θάρσος, οὐδʼ ἔχω τί φῶ,
χέουσα τόνδε πέλανον ἐν τύμβῳ πατρός.
ἢ τοῦτο φάσκω τοὔπος, ὡς νόμος βροτοῖς,
ἔσθλʼ ἀντιδοῦναι τοῖσι πέμπουσιν τάδε
στέφη, δόσιν γε τῶν κακῶν ἐπαξίαν;
95
ἢ σῖγʼ ἀτίμως, ὥσπερ οὖν ἀπώλετο
πατήρ, τάδʼ ἐκχέασα, γάποτον χύσιν,
στείχω καθάρμαθʼ ὥς τις ἐκπέμψας πάλιν
δικοῦσα τεῦχος ἀστρόφοισιν ὄμμασιν;
τῆσδʼ ἐστὲ βουλῆς, ὦ φίλαι, μεταίτιαι·
100
κοινὸν γὰρ ἔχθος ἐν δόμοις νομίζομεν.
μὴ κεύθετʼ ἔνδον καρδίας φόβῳ τινός.
τὸ μόρσιμον γὰρ τόν τʼ ἐλεύθερον μένει
καὶ τὸν πρὸς ἄλλης δεσποτούμενον χερός.
λέγοις ἄν, εἴ τι τῶνδʼ ἔχοις ὑπέρτερον.
105
106
ἢ σῖγʼ ἀτίμως, ὥσπερ οὖν ἀπώλετο
τῆσδʼ ἐστὲ βουλῆς, ὦ φίλαι, μεταίτιαι·
Χορός
αἰδουμένη σοι βωμὸν ὡς τύμβον πατρὸς
λέξω, κελεύεις γάρ, τὸν ἐκ φρενὸς λόγον.
Ἠλέκτρα
λέγοις ἄν, ὥσπερ ᾐδέσω τάφον πατρός.
Χορός
φθέγγου χέουσα κεδνὰ τοῖσιν εὔφροσιν.
Ἠλέκτρα
τίνας δὲ τούτους τῶν φίλων προσεννέπω;
110
Χορός
πρῶτον μὲν αὑτὴν χὤστις Αἴγισθον στυγεῖ.
Ἠλέκτρα
ἐμοί τε καὶ σοί τἄρʼ ἐπεύξομαι τάδε;
Χορός
αὐτὴ σὺ ταῦτα μανθάνουσʼ ἤδη φράσαι.
Ἠλέκτρα
τίνʼ οὖν ἔτʼ ἄλλον τῇδε προστιθῶ στάσει;
Χορός
μέμνησʼ Ὀρέστου, κεἰ θυραῖός ἐσθʼ ὅμως.
115
Ἠλέκτρα
εὖ τοῦτο, κἀφρένωσας οὐχ ἥκιστά με.
Χορός
τοῖς αἰτίοις νῦν τοῦ φόνου μεμνημένη—
Ἠλέκτρα
τί φῶ; δίδασκʼ ἄπειρον ἐξηγουμένη.
Χορός
ἐλθεῖν τινʼ αὐτοῖς δαίμονʼ ἢ βροτῶν τινα—
Ἠλέκτρα
πότερα δικαστὴν ἢ δικηφόρον λέγεις;
120
Χορός
ἅπλῶς τι φράζουσʼ, ὅστις ἀνταποκτενεῖ.
Ἠλέκτρα
καὶ ταῦτά μοὐστὶν εὐσεβῆ θεῶν πάρα;
Χορός
πῶς δʼ οὐ τὸν ἐχθρὸν ἀνταμείβεσθαι κακοῖς;
Ἠλέκτρα
κῆρυξ μέγιστε τῶν ἄνω τε καὶ κάτω,
ἄρηξον, Ἑρμῆ χθόνιε, κηρύξας ἐμοὶ
τοὺς γῆς ἔνερθε δαίμονας κλύειν ἐμὰς
125
εὐχάς, πατρῴων δωμάτων ἐπισκόπους,
καὶ Γαῖαν αὐτήν, ἣ τὰ πάντα τίκτεται,
θρέψασά τʼ αὖθις τῶνδε κῦμα λαμβάνει·
κἀγὼ χέουσα τάσδε χέρνιβας βροτοῖς
λέγω καλοῦσα πατέρʼ,
ἐποίκτιρόν τʼ ἐμὲ
130
φίλον τʼ Ὀρέστην· πῶς ἀνάξομεν δόμοις;
πεπραμένοι γὰρ νῦν γέ πως ἀλώμεθα
πρὸς τῆς τεκούσης, ἄνδρα δʼ ἀντηλλάξατο
Αἴγισθον, ὅσπερ σοῦ φόνου μεταίτιος.
κἀγὼ μὲν ἀντίδουλος· ἐκ δὲ χρημάτων
135
φεύγων Ὀρέστης ἐστίν, οἱ δʼ ὑπερκόπως
ἐν τοῖσι σοῖς πόνοισι χλίουσιν μέγα.
ἐλθεῖν δʼ Ὀρέστην δεῦρο σὺν τύχῃ τινὶ
κατεύχομαί σοι, καὶ σὺ κλῦθί μου, πάτερ·
αὐτῇ τέ μοι δὸς σωφρονεστέραν πολὺ
140
μητρὸς γενέσθαι χεῖρά τʼ εὐσεβεστέραν.
ἡμῖν μὲν εὐχὰς τάσδε, τοῖς δʼ ἐναντίοις
λέγω φανῆναί σου, πάτερ, τιμάορον,
καὶ τοὺς κτανόντας ἀντικατθανεῖν δίκῃ.
ταῦτʼ ἐν μέσῳ τίθημι τῆς καλῆς ἀρᾶς,
145
κείνοις λέγουσα τήνδε τὴν κακὴν ἀράν·
ἡμῖν δὲ πομπὸς ἴσθι τῶν ἐσθλῶν ἄνω,
σὺν θεοῖσι καὶ γῇ καὶ δίκῃ νικηφόρῳ.
τοιαῖσδʼ ἐπʼ εὐχαῖς τάσδʼ ἐπισπένδω χοάς.
ὑμᾶς δὲ κωκυτοῖς ἐπανθίζειν νόμος,
150
παιᾶνα τοῦ θανόντος ἐξαυδωμένας.
152
ἡμῖν μὲν εὐχὰς τάσδε, τοῖς δʼ ἐναντίοις
τοιαῖσδʼ ἐπʼ εὐχαῖς τάσδʼ ἐπισπένδω χοάς.
Χορός
ἵετε δάκρυ καναχὲς ὀλόμενον
ὀλομένῳ δεσπότᾳ
πρὸς ἔρυμα τόδε κακῶν, κεδνῶν τʼ
ἀπότροπον ἄγος ἀπεύχετον
155
κεχυμένων χοᾶν. κλύε δέ μοι, κλύε, σέ-
βας ὦ δέσποτʼ, ἐξ ἀμαυρᾶς φρενός.
ὀτοτοτοτοτοτοτοῖ,
ἴτω τις δορυ-
σθενὴς ἀνήρ, ἀναλυτὴρ δόμων,
160
Σκυθικά τʼ ἐν χεροῖν παλίντονʼ
ἐν ἔργῳ βέλη ʼπιπάλλων Ἄρης
σχέδιά τʼ αὐτόκωπα νωμῶν ξίφη.
164
Ἠλέκτρα
ἔχει μὲν ἤδη γαπότους χοὰς πατήρ·
νέου δὲ μύθου τοῦδε κοινωνήσατε·
165
Χορός
λέγοις ἄν· ὀρχεῖται δὲ καρδία φόβῳ.
Ἠλέκτρα
ὁρῶ τομαῖον τόνδε βόστρυχον τάφῳ.
Χορός
τίνος ποτʼ ἀνδρός, ἢ βαθυζώνου κόρης;
Ἠλέκτρα
εὐξύμβολον τόδʼ ἐστὶ παντὶ δοξάσαι.
170
Χορός
πῶς οὖν; παλαιὰ παρὰ νεωτέρας μάθω.
Ἠλέκτρα
οὐκ ἔστιν ὅστις πλὴν ἐμοῦ κείραιτό νιν.
Χορός
ἐχθροὶ γὰρ οἷς προσῆκε πενθῆσαι τριχί.
Ἠλέκτρα
καὶ μὴν ὅδʼ ἐστὶ κάρτʼ ἰδεῖν ὁμόπτερος—
Χορός
ποίαις ἐθείραις; τοῦτο γὰρ θέλω μαθεῖν.
175
Ἠλέκτρα
αὐτοῖσιν ἡμῖν κάρτα προσφερὴς ἰδεῖν.
Χορός
μῶν οὖν Ὀρέστου κρύβδα δῶρον ἦν τόδε;
Ἠλέκτρα
μάλιστʼ ἐκείνου βοστρύχοις προσείδεται.
Χορός
καὶ πῶς ἐκεῖνος δεῦρʼ ἐτόλμησεν μολεῖν;
Ἠλέκτρα
ἔπεμψε χαίτην κουρίμην χάριν πατρός.
180
Χορός
οὐχ ἧσσον εὐδάκρυτά μοι λέγεις τάδε,
εἰ τῆσδε χώρας μήποτε ψαύσει ποδί.
Ἠλέκτρα
κἀμοὶ προσέστη καρδίας κλυδώνιον
χολῆς, ἐπαίσθην δʼ ὡς διανταίῳ βέλει·
ἐξ ὀμμάτων δὲ δίψιοι πίπτουσί μοι
185
σταγόνες ἄφρακτοι δυσχίμου πλημμυρίδος,
πλόκαμον ἰδούσῃ τόνδε· πῶς γὰρ ἐλπίσω
ἀστῶν τινʼ ἄλλον τῆσδε δεσπόζειν φόβης;
ἀλλʼ οὐδὲ μήν νιν ἡ κτανοῦσʼ ἐκείρατο,
ἐμὴ δὲ μήτηρ, οὐδαμῶς ἐπώνυμον
190
φρόνημα παισὶ δύσθεον πεπαμένη.
ἐγὼ δʼ ὅπως μὲν ἄντικρυς τάδʼ αἰνέσω,
εἶναι τόδʼ ἀγλάισμά μοι τοῦ φιλτάτου
βροτῶν Ὀρέστου—σαίνομαι δʼ ὑπʼ ἐλπίδος.
195
Ἠλέκτρα
φεῦ.
195
εἴθʼ εἶχε φωνὴν εὔφρονʼ ἀγγέλου δίκην,
ὅπως δίφροντις οὖσα μὴ ʼκινυσσόμην,
ἀλλʼ εὖ ʼσαφήνει τόνδʼ ἀποπτύσαι πλόκον,
εἴπερ γʼ ἀπʼ ἐχθροῦ κρατὸς ἦν τετμημένος,
ἢ ξυγγενὴς ὢν εἶχε συμπενθεῖν ἐμοὶ
ἄγαλμα τύμβου τοῦδε καὶ τιμὴν πατρός.
200
ἀλλʼ εἰδότας μὲν τοὺς θεοὺς καλούμεθα,
οἵοισιν ἐν χειμῶσι ναυτίλων δίκην
στροβούμεθʼ· εἰ δὲ χρὴ τυχεῖν σωτηρίας,
σμικροῦ γένοιτʼ ἂν σπέρματος μέγας πυθμήν.
καὶ μὴν στίβοι γε, δεύτερον τεκμήριον,
205
ποδῶν ὅμοιοι τοῖς τʼ ἐμοῖσιν ἐμφερεῖς—
καὶ γὰρ δύʼ ἐστὸν τώδε περιγραφὰ ποδοῖν,
αὐτοῦ τʼ ἐκείνου καὶ συνεμπόρου τινός.
πτέρναι τενόντων θʼ ὑπογραφαὶ μετρούμεναι
εἰς ταὐτὸ συμβαίνουσι τοῖς ἐμοῖς στίβοις.
210
πάρεστι δʼ ὠδὶς καὶ φρενῶν καταφθορά.
ἀλλʼ εἰδότας μὲν τοὺς θεοὺς καλούμεθα,
καὶ μὴν στίβοι γε, δεύτερον τεκμήριον,
Ὀρέστης
εὔχου τὰ λοιπά, τοῖς θεοῖς τελεσφόρους
εὐχὰς ἐπαγγέλλουσα, τυγχάνειν καλῶς.
Ἠλέκτρα
ἐπεὶ τί νῦν ἕκατι δαιμόνων κυρῶ;
Ὀρέστης
εἰς ὄψιν ἥκεις ὧνπερ ἐξηύχου πάλαι.
215
Ἠλέκτρα
καὶ τίνα σύνοισθά μοι καλουμένῃ βροτῶν;
Ὀρέστης
σύνοιδʼ Ὀρέστην πολλά σʼ ἐκπαγλουμένην.
Ἠλέκτρα
καὶ πρὸς τί δῆτα τυγχάνω κατευγμάτων;
Ὀρέστης
ὅδʼ εἰμί· μὴ μάτευʼ ἐμοῦ μᾶλλον φίλον.
Ἠλέκτρα
ἀλλʼ ἦ δόλον τινʼ, ὦ ξένʼ, ἀμφί μοι πλέκεις;
220
Ὀρέστης
αὐτὸς καθʼ αὑτοῦ τἄρα μηχανορραφῶ.
Ἠλέκτρα
ἀλλʼ ἐν κακοῖσι τοῖς ἐμοῖς γελᾶν θέλεις.
Ὀρέστης
κἀν τοῖς ἐμοῖς ἄρʼ, εἴπερ ἔν γε τοῖσι σοῖς
Ἠλέκτρα
ὡς ὄντʼ Ὀρέστην τάδε σʼ ἐγὼ προσεννέπω;
225
Ὀρέστης
αὐτὸν μὲν οὖν ὁρῶσα δυσμαθεῖς ἐμέ·
225
κουρὰν δʼ ἰδοῦσα τήνδε κηδείου τριχὸς
ἰχνοσκοποῦσά τʼ ἐν στίβοισι τοῖς ἐμοῖς
ἀνεπτερώθης κἀδόκεις ὁρᾶν ἐμέ.
σκέψαι τομῇ προσθεῖσα βόστρυχον τριχὸς
230
σαυτῆς ἀδελφοῦ σύμμετρον τὠμῷ κάρᾳ.
ἰδοῦ δʼ ὕφασμα τοῦτο, σῆς ἔργον χερός,
σπάθης τε πληγὰς ἠδὲ θήρειον γραφήν.
ἔνδον γενοῦ, χαρᾷ δὲ μὴ ʼκπλαγῇς φρένας·
τοὺς φιλτάτους γὰρ οἶδα νῷν ὄντας πικρούς.
Ἠλέκτρα
ὦ φίλτατον μέλημα δώμασιν πατρός,
235
δακρυτὸς ἐλπὶς σπέρματος σωτηρίου,
ἀλκῇ πεποιθὼς δῶμʼ ἀνακτήσῃ πατρός.
ὦ τερπνὸν ὄμμα τέσσαρας μοίρας ἔχον
ἐμοί· προσαυδᾶν δʼ ἐστʼ ἀναγκαίως ἔχον
πατέρα τε, καὶ τὸ μητρὸς ἐς σέ μοι ῥέπει
240
στέργηθρον· ἡ δὲ πανδίκως ἐχθαίρεται·
καὶ τῆς τυθείσης νηλεῶς ὁμοσπόρου·
πιστὸς δʼ ἀδελφὸς ἦσθʼ, ἐμοὶ σέβας φέρων
μόνος· Κράτος τε καὶ Δίκη σὺν τῷ τρίτῳ
πάντων μεγίστῳ Ζηνὶ συγγένοιτό σοι.
245
Ὀρέστης
Ζεῦ Ζεῦ, θεωρὸς τῶνδε πραγμάτων γενοῦ·
ἰδοῦ δὲ γένναν εὖνιν αἰετοῦ πατρός,
θανόντος ἐν πλεκταῖσι καὶ σπειράμασιν
δεινῆς ἐχίδνης. τοὺς δʼ ἀπωρφανισμένους
νῆστις πιέζει λιμός· οὐ γὰρ ἐντελεῖς
250
θήραν πατρῴαν προσφέρειν σκηνήμασιν.
οὕτω δὲ κἀμὲ τήνδε τʼ, Ἠλέκτραν λέγω,
ἰδεῖν πάρεστί σοι, πατροστερῆ γόνον,
ἄμφω φυγὴν ἔχοντε τὴν αὐτὴν δόμων.
καὶ τοῦ θυτῆρος καί σε τιμῶντος μέγα
255
πατρὸς νεοσσοὺς τούσδʼ ἀποφθείρας πόθεν
ἕξεις ὁμοίας χειρὸς εὔθοινον γέρας;
οὔτʼ αἰετοῦ γένεθλʼ ἀποφθείρας, πάλιν
πέμπειν ἔχοις ἂν σήματʼ εὐπιθῆ βροτοῖς·
οὔτʼ ἀρχικός σοι πᾶς ὅδʼ αὐανθεὶς πυθμὴν
260
βωμοῖς ἀρήξει βουθύτοις ἐν ἤμασιν.
κόμιζʼ, ἀπὸ σμικροῦ δʼ ἂν ἄρειας μέγαν
δόμον, δοκοῦντα κάρτα νῦν πεπτωκέναι.
264
Χορός
ὦ παῖδες, ὦ σωτῆρες ἑστίας πατρός,
σιγᾶθʼ, ὅπως μὴ πεύσεταί τις, ὦ τέκνα,
265
γλώσσης χάριν δὲ πάντʼ ἀπαγγείλῃ τάδε
πρὸς τοὺς κρατοῦντας· οὓς ἴδοιμʼ ἐγώ ποτε
θανόντας ἐν κηκῖδι πισσήρει φλογός.
Ὀρέστης
οὔτοι προδώσει Λοξίου μεγασθενὴς
χρησμὸς κελεύων τόνδε κίνδυνον περᾶν,
270
κἀξορθιάζων πολλὰ καὶ δυσχειμέρους
ἄτας ὑφʼ ἧπαρ θερμὸν ἐξαυδώμενος,
εἰ μὴ μέτειμι τοῦ πατρὸς τοὺς αἰτίους·
τρόπον τὸν αὐτὸν ἀνταποκτεῖναι λέγων,
ἀποχρημάτοισι ζημίαις ταυρούμενον·
275
αὐτὸν δʼ ἔφασκε τῇ φίλῃ ψυχῇ τάδε
τείσειν μʼ ἔχοντα πολλὰ δυστερπῆ κακά.
τὰ μὲν γὰρ ἐκ γῆς δυσφρόνων μηνίματα
βροτοῖς πιφαύσκων εἶπε, τὰς δʼ αἰνῶν νόσους,
σαρκῶν ἐπαμβατῆρας ἀγρίαις γνάθοις
280
λειχῆνας ἐξέσθοντας ἀρχαίαν φύσιν·
λευκὰς δὲ κόρσας τῇδʼ ἐπαντέλλειν νόσῳ·
ἄλλας τʼ ἐφώνει προσβολάς Ἐρινύων
ἐκ τῶν πατρῴων αἱμάτων τελουμένας·
τὸ γὰρ σκοτεινὸν τῶν ἐνερτέρων βέλος
285
ἐκ προστροπαίων ἐν γένει πεπτωκότων,
καὶ λύσσα καὶ μάταιος ἐκ νυκτῶν φόβος
ὁρῶντα λαμπρὸν ἐν σκότῳ νωμῶντʼ ὀφρὺν
κινεῖ, ταράσσει, καὶ διώκεσθαι πόλεως
χαλκηλάτῳ πλάστιγγι λυμανθὲν δέμας.
290
καὶ τοῖς τοιούτοις οὔτε κρατῆρος μέρος
εἶναι μετασχεῖν, οὐ φιλοσπόνδου λιβός,
βωμῶν τʼ ἀπείργειν οὐχ ὁρωμένην πατρὸς
μῆνιν· δέχεσθαι
δʼ οὔτε συλλύειν τινά.
πάντων δʼ ἄτιμον κἄφιλον θνῄσκειν χρόνῳ
295
κακῶς ταριχευθέντα παμφθάρτῳ μόρῳ.
τοιοῖσδε χρησμοῖς ἆρα χρὴ πεποιθέναι;
κεἰ μὴ πέποιθα, τοὔργον ἔστʼ ἐργαστέον.
πολλοὶ γὰρ εἰς ἓν συμπίτνουσιν ἵμεροι,
θεοῦ τʼ ἐφετμαὶ καὶ πατρὸς πένθος μέγα,
300
καὶ πρὸς πιέζει χρημάτων ἀχηνία,
τὸ μὴ πολίτας εὐκλεεστάτους βροτῶν,
Τροίας ἀναστατῆρας εὐδόξῳ φρενί,
δυοῖν γυναικοῖν ὧδʼ ὑπηκόους πέλειν.
θήλεια γὰρ φρήν· εἰ δὲ μή, τάχʼ εἴσεται.
305
306
τοιοῖσδε χρησμοῖς ἆρα χρὴ πεποιθέναι;
Χορός
ἀλλʼ ὦ μεγάλαι Μοῖραι, Διόθεν
τῇδε τελευτᾶν,
τὸ δίκαιον μεταβαίνει.
ἀντὶ μὲν ἐχθρᾶς γλώσσης ἐχθρὰ
γλῶσσα τελείσθω· τοὐφειλόμενον
310
πράσσουσα Δίκη μέγʼ ἀυτεῖ·
ἀντὶ δὲ πληγῆς φονίας φονίαν
πληγὴν τινέτω. δράσαντι παθεῖν,
τριγέρων μῦθος τάδε φωνεῖ.
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 71 focus
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Gottfried Hermann, 1852.) — 71 focus
θιγόντι δ᾽ οὔτι νυμφικῶν ἑδωλίων
ἄκος· πόροι τε πάντες ἐκ μιᾶς ὁδοῦ
ῥαίνοντες τὸν χερομυσῆ
φόνον καθαρσίοις ἴοιεν ἂν μάτην.
65
ἐπῳδός.
ΧΟΗΦΟΡΟΙ (OCR draft) Experimental (ΧΟΗΦΟΡΟΙ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 71 focus
Θιγόντι
Οἴγοντι δ' οὔτι νυμφικῶν ἑδωλίων
Ant. 3.
ἄκος, πόροι τε πάντες ἐκ μιᾶς ὁδοῦ
ΧΟΡΟΣ
† βαίνοντες † τὸν
χερομυσῆ
χαιρ-
70
φόνον καθαίροντες
ἔλουον ἂν
ἰοῦσαν
μάταν
ἄτην (α supra η Μ2).
Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Martin L. West, 1990.) — 71 focus
Aeschyli Choephori (OCR draft) Experimental (Aeschyli Choephori. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 71 focus
Translations (10)
Libation Bearers Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926. (Modernized by Perseus.)) — 84-311 focus
Electra
You handmaidens who set our house in order, since you are here as my attendants in this rite of supplication,
give me your counsel on this: what should I say while I pour these offerings of sorrow? How shall I find gracious words, how shall I entreat my father? Shall I say that I bring these offerings to a loved husband from a loving
85
wife—from my own mother? I do not have the assurance for that, nor do I know what I should say as I pour this libation onto my father’s tomb. Or shall I speak the words that men are accustomed to use:
To those who send these honors may he return benefits—
90
a gift, indeed, to match their evil?
1
Or, in silence and dishonor, even as my father perished, shall I pour them out for the earth to drink and then retrace my steps, like one who carries refuse away from a rite, hurling the vessel from me with averted eyes?
95
In this, my friends, be my fellow-counsellors. For we cherish a common hatred within our house. Do not hide your counsel in your hearts in fear of anyone. For the portion of fate awaits both the free man and the man enslaved by another’s hand.
100
If you have a better course to urge, speak!
105
106
Or, in silence and dishonor, even as my father perished, shall I pour them out for the earth to drink and then retrace my steps, like one who carries refuse away from a rite, hurling the vessel from me with averted eyes?
Chorus
In reverence for your father’s tomb, as if it were an altar, I will speak my thoughts from the heart, since you command me.
Electra
Speak, even as you revere my father’s grave.
Chorus
While you pour, utter benedictions for loyal hearts.
Electra
And to whom of those dear to me should I address them?
110
Chorus
First to yourself, then to whoever hates Aegisthus.
Electra
Then for myself and for you also shall I make this prayer?
Chorus
That is for you, using your judgment, to consider now for yourself.
Electra
Then whom else should I add to our company?
Chorus
Remember Orestes, though he is still away from home.
115
Electra
Well said! You have indeed admonished me thoughtfully.
Chorus
For the guilty murderers now, mindful of—
Electra
What should I say? Instruct my inexperience, prescribe the form.
Chorus
Pray that some divinity or some mortal may come to them—
Electra
As judge or as avenger, do you mean?
120
Chorus
Say in plain speech,
One who will take life for life.
Electra
And is it right for me to ask this of the gods?
Chorus
How could it not be right to repay an enemy with ills?
Electra
Supreme herald of the realm above and the realm below, O Hermes of the nether world, come to my aid,
summon to me the spirits beneath the earth to hear my prayers, spirits that watch over my father’s house, and Earth herself, who gives birth to all things, and having nurtured them receives their increase in turn. And meanwhile, as I pour these lustral offerings to the dead,
125
I invoke my father:
Have pity both on me and on dear Orestes! How shall we rule our own house? For now we are bartered away like vagrants by her who bore us, by her who in exchange got as her mate Aegisthus, who was her accomplice in your murder.
130
As for me, I am no better than a slave, Orestes is an outcast from his inheritance, while they in their insolence revel openly in the winnings of your toil. But that Orestes may come home with good fortune I pray to you, father: Oh, hearken to me!
135
And as for myself, grant that I may prove far more circumspect than my mother and more reverent in deed.
I utter these prayers on our behalf, but I ask that your avenger appear to our foes, father, and that your killers may be killed in just retribution.
140
So I interrupt my prayer for good to offer them this prayer for evil. But be a bearer of blessings for us to the upper world, with the help of the gods and Earth and Justice crowned with victory.
She pours out the libations
Such are my prayers, and over them I pour out these libations.
145
It is right for you to crown them with lamentations, raising your voices in a chant for the dead.
150
152
I utter these prayers on our behalf, but I ask that your avenger appear to our foes, father, and that your killers may be killed in just retribution.
Such are my prayers, and over them I pour out these libations.
Chorus
Pour forth your tears, splashing as they fall for our fallen lord, to accompany this protection against evil, this charm for the good
against the loathsome pollution. Hear me, oh hear me, my honored lord, out of the darkness of your spirit.
2
Woe, woe, woe! Oh for
155
a man mighty with the spear to deliver our house, an Ares, brandishing in the fight the springing Scythian bow and wielding his hilted sword in close combat.
As they conclude, Electra discovers the lock of Orestes’ hair
160
164
Woe, woe, woe! Oh for
Electra
My father has by now received the libations, which the earth has drunk.
But take your share of this startling news.
165
Chorus
Speak—but my heart is dancing with fear.
Electra
I see here a lock cut as an offering for the tomb.
Chorus
A man’s, or a deep-girt maid’s?
Electra
That is open to conjecture—anyone may guess.
170
Chorus
How then? Let my age be taught by your youth.
Electra
There is no one who could have cut it but myself.
Chorus
Yes, for those who ought to have mourned with a lock of hair are enemies.
Electra
And further, in appearance it is very much like—
Chorus
Whose lock? This is what I would like to know.
175
Electra
It is very much like my own in appearance.
Chorus
Then can this be a secret offering from Orestes?
Electra
It is his curling locks that it most resembles.
Chorus
But how did he dare to come here?
Electra
He has merely sent this cut lock to honor his father.
180
Chorus
What you say is no less a cause of tears for me, if he will never again set foot on this land.
Electra
Over my heart, too, there sweeps a surge of bitterness, and I am struck as if a sword had run me through.
From my eyes thirsty drops of a stormy flood fall unchecked at the sight of this tress. For how can I expect to find that someone else, some townsman, owns this lock? Nor yet in truth did she clip it from her head, the murderess,
185
my own mother, who has assumed a godless spirit regarding her children that ill accords with the name of mother. But as for me, how am I to assent to this outright, that it adorned the head of Orestes, the dearest to me of all mortals? No, hope is merely flattering me.
190
Ah, woe! If only, like a messenger, it had a kind voice, so that I would not be tossed by my distracted thoughts. Rather it would plainly bid me to spurn this tress, if it was severed from a hated head. Or if it were a kinsman’s, he would share my grief
195
as an adornment to this tomb and a tribute to my father.
But I invoke the gods, who know by what storms we are tossed like seafarers. Yet if I am fated to reach safety, a great stock may come from a little seed.
200
And look! Another proof! Footprints>matching each other—and like my own! Yes, here are the outlines of two sets of feet, his own and some companion’s. The heels and the imprints of the tendons agree
205
in proportion with my own tracks. I am in torment, my brain is in a whirl!
210
Enter Orestes
But I invoke the gods, who know by what storms we are tossed like seafarers. Yet if I am fated to reach safety, a great stock may come from a little seed.
Orestes
Give recognition to the gods that your prayers have been fulfilled, and pray that success may attend you in the future.
Electra
What? Have I succeeded now by the will of the gods?
Orestes
You have come to the sight of what you have long prayed for.
215
Electra
And do you know whom among mortals I was invoking?
Orestes
I know that you are pining for Orestes.
Electra
Then how have I found an answer to my prayers?
Orestes
Here I am. Search for no other friend than me.
Electra
But surely, stranger, you are weaving some snare about me?
220
Orestes
Then I am devising plots against myself.
Electra
No, you wish to mock my distress.
Orestes
Then my own also, if yours.
Electra
Am I then to address you as Orestes in truth?
225
Orestes
Now, even though you see him in me, you are slow to learn. Yet at the sight of this tress cut in mourning, and when you were scrutinizing the footprints of my tracks, your thought took wings and you knew you had found me.
225
Put the lock of hair, your own brother’s, in the spot it was cut from and observe how it matches the hair on my head. And see this piece of weaving, your handiwork, the strokes of the batten and the beasts in the design. Control yourself! Do not go mad with joy! For I know that our nearest kin are bitter foes to us both.
230
Electra
O best beloved darling of your father’s house, its hope of a saving seed longed for with tears, trust in your prowess and you will win back your father’s house. O delightful eyes that have four parts of love for me: for I must call you father;
235
and to you falls the love I should bear my mother, whom I most rightly hate; and the love I bore my sister, victim of a pitiless sacrifice; and you were my faithful brother, bringing me your reverence. May Might and Justice,
240
with Zeus, supreme over all, in the third place, lend you their aid!
245
Orestes
O Zeus, O Zeus, regard our cause! Behold the orphaned brood of a father eagle that perished in the meshes, in the coils of a fierce viper. They are utterly orphaned, gripped by the famine of hunger:
for they are not grown to full strength to bring their father’s quarry to the nest. So you see both me and poor Electra here, children bereft of their father, both outcasts alike from our home.
250
If you destroy these nestlings of a father who made sacrifice and revered you greatly, from what like hand will you receive the homage of rich feasts? Destroy the brood of the eagle and you cannot again send tokens that mortals will trust;
255
nor, if this royal stock should wither utterly away, will it serve your altars on days when oxen are sacrificed. Oh foster it, and you may raise our house from low estate to great, though now it seems utterly overthrown.
260
264
Chorus
O children, O saviors of your father’s hearth,
speak not so loud, dear children, in case someone should overhear and report all this to our masters merely for the sake of rumor. May I some day see them dead in the ooze of flaming pitch!
265
Orestes
Surely he will not abandon me, the mighty oracle of Loxias,
who urged me to brave this peril to the end and loudly proclaims calamities that chill the warmth of my heart, if I do not take vengeance on my father’s murderers. He said that,
270
I should pay the debt myself with my own life, after many grievous sufferings. For he spoke revealing to mortals the wrath of malignant powers from underneath the earth, and telling of plagues:
275
leprous ulcers that mount with fierce fangs on the flesh and eat away its primal nature; and how a white down
3
should sprout up on the diseased place. And he spoke of other assaults of the Furies that are destined to be brought to pass from paternal blood.
280
For the dark bolt of the infernal powers, who are stirred by kindred victims calling for vengeance, and madness, and groundless terrors out of the night, torment and harass a man, and he sees clearly, though he moves his eyebrows in the dark.
4
And with his body marred by the brazen scourge,
285
he is even chased in exile from his country. And the god declared that to such as these it is not allowed to have a part either in the ceremonial cup or in the cordial libation; his father’s wrath, though unseen, bars him from the altar; no one receives him or lodges with him;
290
and at last, despised by all, friendless, he perishes, shrivelled pitifully by a death that wastes him utterly away.
Must I not put my trust in oracles such as these? Yet even if I do not trust them, the deed must still be done. For many impulses conspire to one conclusion.
295
Besides the god’s command, my keen grief for my father, and also the pinch of poverty—that my countrymen, the most renowned of mortals, who overthrew
Troy
in the spirit of glory, should not be subjected so to a pair of women.
300
For he has a woman’s mind, or if not, it will soon be found out.
305
306
Must I not put my trust in oracles such as these? Yet even if I do not trust them, the deed must still be done. For many impulses conspire to one conclusion.
Chorus
You mighty Fates, through the power of Zeus grant fulfilment in the way to which Justice now turns.
For a word of hate let a word of hate be said,
Justice cries out as she exacts the debt,
and for a murderous stroke let a murderous stroke be paid.
Let it be done to him as he does, says the age-old wisdom.
The Libation Bearers (OCR draft) Experimental (The Libation Bearers. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 71 focus
LES CHOÉPHORES (OCR draft) Experimental (LES CHOÉPHORES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 71 focus
apporter au coupable une foison de maux largement suffisante !
Qui a forcé la chambre d'une vierge
The Choephoræ (OCR draft) Experimental (The Choephoræ. Robert Potter, 1779.) — 71 focus
Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 71 focus
Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 71 focus
Aeschylus, Die Totenspende: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Die Totenspende: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 71 focus
The Libation Bearers (OCR draft) Experimental (The Libation Bearers. Anna Swanwick, 1886.) — 71 focus
ORESTES
ANTISTROPHE IV.
Oh that, with arm of might
Great Zeus, who guards the right,
†Woe, woe, would strike the guilty pair!
Come peace to this domain !
390
Just meed may the unjust obtain !
Earth, and ye powers of Hades, hear my prayer.
English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, The Libation-Bearers — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 71 focus
Lo, when man's force doth ope
The virgin doors, there is nor cure nor hope
For what is lost,—even so, I deem,
85
Though in one channel ran Earth's every stream,
Laving the hand defiled from murder's stain,
It were in vain.
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 71 focus
Wer keusche Brautgemächer kühn erstürmt, wird nie
75
Gefühnt; und strömten alle Ström' auf Einer Bahn
Vereint, mordrother Hände Fluch
1
Hinwegzuspülen: strömten all' umsonst daher.
Schlußgesang.
Commentary
Critical apparatus to The Libation Bearers (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Libation Bearers.) focus
69-70.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-49
70.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-50
71.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-51
72.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-52
73.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-53
Wecklein’s commentary on Choephoroi / Libation Bearers (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 163–234; single HW42J8 OCR witness, conservatively retained. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus
59-73.
mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-29