Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →

Enſis uerò prope pulmones

Per contrarietatem amarus

Per pænas mouetur.

Non fas est enim, non

595

Calcitrando campum conculcare.

Omnem Iouis

Cultum prætergredientes nefariè.

Libation Bearers. Aeschylus. Ioannes Sanravius (Translator). Basileae. 1555.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Funding provided by Schmidt Sciences.

Current edition Experimental

Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) (Latin) (Aeschylus, Choephori: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (8)

Χοηφóρoι First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 652-782 focus

Ὀρέστης

παῖ παῖ, θύρας ἄκουσον ἑρκείας κτύπον.

τίς ἔνδον, ὦ παῖ, παῖ, μάλ᾽ αὖθις, ἐν δόμοις;

τρίτον τόδ᾽ ἐκπέραμα δωμάτων καλῶ,
655

εἴπερ φιλόξεν᾽ ἐστὶν Αἰγίσθου διαί.¹

Οἰκέτης

εἶεν, ἀκούω: ποδαπὸς ὁ ξένος; πόθεν;

Ὀρέστης

ἄγγελλε τοῖσι κυρίοισι δωμάτων,

πρὸς οὕσπερ ἥκω καὶ φέρω καινοὺς λόγους.

τάχυνε δ᾽, ὡς καὶ νυκτὸς ἅρμ᾽ ἐπείγεται
660

σκοτεινόν, ὥρα² δ᾽ ἐμπόρους καθιέναι

ἄγκυραν ἐν δόμοισι πανδόκοις ξένων.

ἐξελθέτω τις δωμάτων τελεσφόρος

γυνὴ τόπαρχος,³ ἄνδρα δ᾽⁴ εὐπρεπέστερον:

αἰδὼς γὰρ ἐν λεχθεῖσιν οὐκ ἐπαργέμους
665

λόγους τίθησιν: εἶπε θαρσήσας ἀνὴρ

πρὸς ἄνδρα κἀσήμηνεν ἐμφανὲς τέκμαρ.

Κλυταιμηστρα

ξένοι, λέγοιτ᾽ ἂν εἴ τι δεῖ: πάρεστι γὰρ

ὁποῖάπερ δόμοισι τοῖσδ᾽ ἐπεικότα,

καὶ θερμὰ λουτρὰ καὶ πόνων θελκτήριος⁵
670

στρωμνή, δικαίων τ᾽ ὀμμάτων παρουσία.

εἰ δ᾽ ἄλλο πρᾶξαι δεῖ τι βουλιώτερον,

ἀνδρῶν τόδ᾽ ἐστὶν ἔργον, οἷς κοινώσομεν.

Ὀρέστης

ξένος μέν εἰμι Δαυλιεὺς ἐκ Φωκέων:

στείχοντα δ᾽ αὐτόφορτον οἰκείᾳ σαγῇ⁶
675

εἰς Ἄργος, ὥσπερ δεῦρ᾽ ἀπεζύγην πόδα,⁷

ἀγνὼς πρὸς ἀγνῶτ᾽ εἶπε συμβαλὼν ἀνήρ,

ἐξιστορήσας καὶ σαφηνίσας ὁδόν,

Στροφίος ὁ Φωκεύς: πεύθομαι γὰρ ἐν λόγῳ:

“ἐπείπερ ἄλλως, ὦ ξέν᾽, εἰς Ἄργος κίεις,
680

πρὸς τοὺς τεκόντας πανδίκως μεμνημένος

τεθνεῶτ᾽ Ὀρέστην εἰπέ, μηδαμῶς λάθῃ.

εἴτ᾽ οὖν κομίζειν δόξα νικήσει φίλων,

εἴτ᾽ οὖν μέτοικον, εἰς τὸ πᾶν ἀεὶ ξένον,

θάπτειν, ἐφετμὰς τάσδε πόρθμευσον πάλιν.
685

νῦν γὰρ λέβητος χαλκέου πλευρώματα

σποδὸν κέκευθεν ἀνδρὸς εὖ κεκλαυμένου.”

τοσαῦτ᾽ ἀκούσας εἶπον. εἰ δὲ τυγχάνω

τοῖς κυρίοισι καὶ προσήκουσιν λέγων

οὐκ οἶδα, τὸν τεκόντα δ᾽ εἰκὸς εἰδέναι.
690
691

Κλυταιμνήστρα

οἲ ʼγώ, κατ᾽ ἄκρας εἶπας⁸ ὡς πορθούμεθα.

ὦ δυσπάλαιστε τῶνδε δωμάτων Ἀρά,

ὡς πόλλ᾽ ἐπωπᾷς, κἀκποδὼν εὖ κείμενα

τόξοις πρόσωθεν εὐσκόποις χειρουμένη,

φίλων ἀποψιλοῖς με τὴν παναθλίαν.
695

καὶ νῦν Ὀρέστης, ἦν γὰρ εὐβούλως ἔχων,

ἔξω κομίζων⁹ ὀλεθρίου πηλοῦ πόδα,—

νῦν δ᾽ ἥπερ¹⁰ ἐν δόμοισι βακχείας καλῆς

ἰατρὸς ἐλπὶς ἦν, προδοῦσαν ἔγγραφε.¹¹

Ὀρέστης

ἐγὼ μὲν οὖν ξένοισιν ὧδ᾽ εὐδαίμοσιν
700

κεδνῶν ἕκατι πραγμάτων ἂν ἤθελον

γνωστὸς γενέσθαι καὶ ξενωθῆναι: τί γὰρ

ξένου ξένοισίν ἐστιν εὐμενέστερον;

πρὸς δυσσεβείας <δ᾽¹²> ἦν ἐμοὶ τόδ᾽ ἐν φρεσίν,

τοιόνδε πρᾶγμα μὴ καρανῶσαι φίλοις,
705

καταινέσαντα καὶ κατεξενωμένον.

Κλυταιμνήστρα

οὔτοι κυρήσεις μεῖον ἀξίων¹³ σέθεν,

οὐδ᾽ ἧσσον ἂν γένοιο δώμασιν φίλος.

ἄλλος δ᾽ ὁμοίως ἦλθεν ἂν τάδ᾽ ἀγγελῶν.

ἀλλ᾽ ἔσθ᾽ ὁ καιρὸς ἡμερεύοντας ξένους
710

μακρᾶς κελεύθου τυγχάνειν τὰ πρόσφορα.

ἄγ᾽ αὐτὸν εἰς ἀνδρῶνας εὐξένους δόμων,

ὀπισθόπους τε¹⁴ τόνδε καὶ ξυνέμπορον:¹⁵

κἀκεῖ κυρούντων δώμασιν τὰ πρόσφορα.

αἰνῶ δὲ πράσσειν ὡς ὑπευθύνῳ¹⁶ τάδε.
715

ἡμεῖς δὲ ταῦτα τοῖς κρατοῦσι δωμάτων

κοινώσομέν τε κοὐ σπανίζοντες φίλων

βουλευσόμεσθα¹⁷ τῆσδε συμφορᾶς πέρι.

719

Χορός

εἶεν, φίλιαι δμωίδες οἴκων,

πότε δὴ στομάτων
720

δείξομεν ἰσχὺν ἐπ᾽ Ὀρέστῃ;

ὦ πότνια χθὼν καὶ πότνι᾽ ἀκτὴ

χώματος, ἣ νῦν ἐπὶ ναυάρχῳ

σώματι κεῖσαι τῷ βασιλείῳ,

νῦν ἐπάκουσον, νῦν ἐπάρηξον:
725

νῦν γὰρ ἀκμάζει Πειθὼ δολίαν¹⁸

ξυγκαταβῆναι, χθόνιον δ᾽ Ἑρμῆν¹⁹

[καὶ τὸν νύχιον²⁰] τοῖσδ᾽ ἐφοδεῦσαι

ξιφοδηλήτοισιν ἀγῶσιν.

730

ἔοικεν ἁνὴρ²¹ ὁ ξένος τεύχειν κακόν:
730

τροφὸν δ᾽ Ὀρέστου τήνδ᾽ ὁρῶ κεκλαυμένην.

ποῖ δὴ πατεῖς, Κίλισσα, δωμάτων πύλας;

λύπη δ᾽ ἄμισθός ἐστί σοι ξυνέμπορος;

Τροφος

Αἴγισθον ἡ κρατοῦσα τοῖς ξένοις²² καλεῖν

ὅπως τάχιστ᾽ ἄνωγεν, ὡς σαφέστερον
735

ἀνὴρ ἀπ᾽ ἀνδρὸς τὴν νεάγγελτον φάτιν

ἐλθὼν πύθηται τήνδε, πρὸς μὲν οἰκέτας

†θέτο σκυθρωπῶν²³ ἐντὸς ὀμμάτων γέλων

κεύθουσ᾽ ἐπ᾽ ἔργοις διαπεπραγμένοις καλῶς

κείνῃ,²⁴ δόμοις δὲ τοῖσδε παγκάκως ἔχειν,
740

φήμης ὕφ᾽ ἧς ἤγγειλαν οἱ ξένοι τορῶς.

ἦ δὴ κλύων ἐκεῖνος²⁵ εὐφρανεῖ νόον,

εὖτ᾽ ἂν πύθηται μῦθον. ὦ τάλαιν᾽ ἐγώ:

ὥς μοι τὰ μὲν παλαιὰ συγκεκραμένα

ἄλγη δύσοιστα τοῖσδ᾽ ἐν Ἀτρέως δόμοις
745

τυχόντ᾽ ἐμὴν ἤλγυνεν ἐν στέρνοις φρένα.

ἀλλ᾽ οὔτι πω τοιόνδε πῆμ᾽ ἠνεσχόμην.²⁶

τὰ μὲν γὰρ ἄλλα τλημόνως ἤντλουν κακά:

φίλον δ᾽ Ὀρέστην, τῆς ἐμῆς ψυχῆς τριβήν,

ὃν ἐξέθρεψα μητρόθεν δεδεγμένη,—
750

κἀκ²⁷ νυκτιπλάγκτων ὀρθίων κελευμάτων

καὶ πολλὰ καὶ μοχθήρ᾽ ἀνωφέλητ᾽ ἐμοὶ

τλάσῃ:—τὸ μὴ φρονοῦν γὰρ ὡσπερεὶ βοτὸν

τρέφειν ἀνάγκη, πῶς γὰρ οὔ; τρόπῳ φρενός:

οὐ γάρ τι φωνεῖ παῖς ἔτ᾽ ὢν ἐν σπαργάνοις,
755

εἰ²⁸ λιμός, ἢ δίψη τις, ἢ λιψουρία

ἔχει: νέα δὲ νηδὺς αὐτάρκης τέκνων.

τούτων πρόμαντις οὖσα, πολλὰ δ᾽, οἴομαι,

ψευσθεῖσα παιδὸς σπαργάνων φαιδρύντρια,

γναφεὺς τροφεύς²⁹ τε ταὐτὸν εἰχέτην τέλος.
760

ἐγὼ διπλᾶς δὲ τάσδε χειρωναξίας

ἔχουσ᾽ Ὀρέστην ἐξεδεξάμην πατρί:³⁰

τεθνηκότος δὲ νῦν τάλαινα πεύθομαι.

στείχω³¹ δ᾽ ἐπ᾽ ἄνδρα τῶνδε λυμαντήριον

οἴκων, θέλων δὲ τόνδε πεύσεται λόγον.³²
765
766

Χορός

πῶς οὖν κελεύει νιν μολεῖν ἐσταλμένον;

Τροφός

ἦ πῶς;³³ λέγ᾽ αὖθις, ὡς μάθω σαφέστερον.

Χορός

εἰ³⁴ ξὺν λοχίταις εἴτε καὶ μονοστιβῆ.

Τροφός

ἄγειν κελεύει δορυφόρους ὀπάονας.

Χορός

μή νυν σὺ ταῦτ᾽ ἄγγελλε δεσπότου στύγει:
770

ἀλλ᾽ αὐτὸν ἐλθεῖν, ὡς ἀδειμάντως κλύῃ,

ἄνωχθ᾽ ὅσον τάχιστα γηθούσῃ³⁵ φρενί.

ἐν ἀγγέλῳ γὰρ κυπτὸς ὀρθοῦται³⁶ λόγος.

Τροφός

ἀλλ᾽ ἦ φρονεῖς εὖ τοῖσι νῦν ἠγγελμένοις;

Χορός

ἀλλ᾽ εἰ τροπαίαν Ζεὺς κακῶν θήσει ποτέ.
775

Τροφός

καὶ πῶς; Ὀρέστης ἐλπὶς οἴχεται δόμων.

Χορός

οὔπω: κακός γε μάντις ἂν γνοίη τάδε.

Τροφός

τί φής; ἔχεις τι τῶν λελεγμένων δίχα;

Χορός

ἄγγελλ᾽³⁷ ἰοῦσα, πρᾶσσε τἀπεσταλμένα.

μέλει θεοῖσιν ὧνπερ ἂν μέλῃ³⁸ πέρι.
780

Τροφός

ἀλλ᾽ εἶμι καὶ σοῖς ταῦτα πείσομαι λόγοις.

γένοιτο δ᾽ ὡς ἄριστα σὺν θεῶν δόσει.

783

Χοηφóρoι Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 653-782 focus

Ὀρέστης

παῖ παῖ, θύρας ἄκουσον ἑρκείας κτύπον.

τίς ἔνδον, ὦ παῖ, παῖ, μάλʼ αὖθις, ἐν δόμοις;

τρίτον τόδʼ ἐκπέραμα δωμάτων καλῶ,
655

εἴπερ φιλόξενʼ ἐστὶν Αἰγίσθου διαί.

Οἰκέτης

εἶεν, ἀκούω· ποδαπὸς ὁ ξένος; πόθεν;

Ὀρέστης

ἄγγελλε τοῖσι κυρίοισι δωμάτων,

πρὸς οὕσπερ ἥκω καὶ φέρω καινοὺς λόγους.

τάχυνε δʼ, ὡς καὶ νυκτὸς ἅρμʼ ἐπείγεται
660

σκοτεινόν, ὥρα δʼ ἐμπόρους καθιέναι

ἄγκυραν ἐν δόμοισι πανδόκοις ξένων.

ἐξελθέτω τις δωμάτων τελεσφόρος

γυνὴ τόπαρχος, ἄνδρα δʼ εὐπρεπέστερον·

αἰδὼς γὰρ ἐν λεχθεῖσιν οὐκ ἐπαργέμους
665

λόγους τίθησιν· εἶπε θαρσήσας ἀνὴρ

πρὸς ἄνδρα κἀσήμηνεν ἐμφανὲς τέκμαρ.

Κλυταιμνήστρα

ξένοι, λέγοιτʼ ἂν εἴ τι δεῖ· πάρεστι γὰρ

ὁποῖά περ δόμοισι τοῖσδʼ ἐπεικότα,

καὶ θερμὰ λουτρὰ καὶ πόνων θελκτηρία
670

στρωμνή, δικαίων τʼ ὀμμάτων παρουσία.

εἰ δʼ ἄλλο πρᾶξαι δεῖ τι βουλιώτερον,

ἀνδρῶν τόδʼ ἐστὶν ἔργον, οἷς κοινώσομεν

Ὀρέστης

ξένος μέν εἰμι Δαυλιεὺς ἐκ Φωκέων·

στείχοντα δʼ αὐτόφορτον οἰκείᾳ σαγῇ
675

εἰς Ἄργος, ὥσπερ δεῦρʼ ἀπεζύγην πόδα,

ἀγνὼς πρὸς ἀγνῶτʼ εἶπε συμβαλὼν ἀνήρ,

ἐξιστορήσας καὶ σαφηνίσας ὁδόν,

Στροφίος ὁ Φωκεύς· πεύθομαι γὰρ ἐν λόγῳ

ἐπείπερ ἄλλως, ὦ ξένʼ, εἰς Ἄργος κίεις,
680

πρὸς τοὺς τεκόντας πανδίκως μεμνημένος

τεθνεῶτʼ Ὀρέστην εἰπέ, μηδαμῶς λάθῃ.

εἴτʼ οὖν κομίζειν δόξα νικήσει φίλων,

εἴτʼ οὖν μέτοικον, εἰς τὸ πᾶν ἀεὶ ξένον,

θάπτειν, ἐφετμὰς τάσδε πόρθμευσον πάλιν.
685

νῦν γὰρ λέβητος χαλκέου πλευρώματα

σποδὸν κέκευθεν ἀνδρὸς εὖ κεκλαυμένου.

τοσαῦτʼ ἀκούσας εἶπον. εἰ δὲ τυγχάνω

τοῖς κυρίοισι καὶ προσήκουσιν λέγων

οὐκ οἶδα, τὸν τεκόντα δʼ εἰκὸς εἰδέναι.
690

691

Κλυταιμνήστρα

οἲ ʼγώ, κατʼ ἄκρας εἶπας ὡς πορθούμεθα.

ὦ δυσπάλαιστε τῶνδε δωμάτων Ἀρά,

ὡς πόλλʼ ἐπωπᾷς, κἀκποδὼν εὖ κείμενα

τόξοις πρόσωθεν εὐσκόποις χειρουμένη,

φίλων ἀποψιλοῖς με τὴν παναθλίαν.
695

καὶ νῦν Ὀρέστης—ἦν γὰρ εὐβούλως ἔχων,

ἔξω κομίζων ὀλεθρίου πηλοῦ πόδα,—

νῦν δʼ ἥπερ ἐν δόμοισι βακχείας καλῆς

ἰατρὸς ἐλπὶς ἦν, προδοῦσαν ἔγγραφε.

Ὀρέστης

ἐγὼ μὲν οὖν ξένοισιν ὧδʼ εὐδαίμοσιν
700

κεδνῶν ἕκατι πραγμάτων ἂν ἤθελον

γνωστὸς γενέσθαι καὶ ξενωθῆναι· τί γὰρ

ξένου ξένοισίν ἐστιν εὐμενέστερον;

πρὸς δυσσεβείας δʼ ἦν ἐμοὶ τόδʼ ἐν φρεσίν,

τοιόνδε πρᾶγμα μὴ καρανῶσαι φίλοις,
705

καταινέσαντα καὶ κατεξενωμένον.

Κλυταιμνήστρα

οὔτοι κυρήσεις μεῖον ἀξίως σέθεν,

οὐδʼ ἧσσον ἂν γένοιο δώμασιν φίλος.

ἄλλος δʼ ὁμοίως ἦλθεν ἂν τάδʼ ἀγγελῶν.

ἀλλʼ ἔσθʼ ὁ καιρὸς ἡμερεύοντας ξένους
710

μακρᾶς κελεύθου τυγχάνειν τὰ πρόσφορα.

ἄγʼ αὐτὸν εἰς ἀνδρῶνας εὐξένους δόμων,

ὀπισθόπους τε τούσδε καὶ ξυνέμπορον·

κἀκεῖ κυρούντων δώμασιν τὰ πρόσφορα.

αἰνῶ δὲ πράσσειν ὡς ὑπευθύνῳ τάδε.
715

ἡμεῖς δὲ ταῦτα τοῖς κρατοῦσι δωμάτων

κοινώσομέν τε κοὐ σπανίζοντες φίλων

βουλευσόμεσθα τῆσδε συμφορᾶς πέρι.

719

Χορός

εἶεν, φίλιαι δμωίδες οἴκων,

πότε δὴ στομάτων
720

δείξομεν ἰσχὺν ἐπʼ Ὀρέστῃ;

ὦ πότνια χθὼν καὶ πότνιʼ ἀκτὴ

χώματος, ἣ νῦν ἐπὶ ναυάρχῳ

σώματι κεῖσαι τῷ βασιλείῳ,

νῦν ἐπάκουσον, νῦν ἐπάρηξον·
725

νῦν γὰρ ἀκμάζει Πειθὼ δολίαν

ξυγκαταβῆναι, χθόνιον δʼ Ἑρμῆν

καὶ τὸν νύχιον τοῖσδʼ ἐφοδεῦσαι

ξιφοδηλήτοισιν ἀγῶσιν.

730

Χορός

ἔοικεν ἁνὴρ ὁ ξένος τεύχειν κακόν·
730

τροφὸν δʼ Ὀρέστου τήνδʼ ὁρῶ κεκλαυμένην.

ποῖ δὴ πατεῖς, Κίλισσα, δωμάτων πύλας;

λύπη δʼ ἄμισθός ἐστί σοι ξυνέμπορος;

Τροφός

Αἴγισθον ἡ κρατοῦσα τοῖς ξένοις καλεῖν

ὅπως τάχιστʼ ἄνωγεν, ὡς σαφέστερον
735

ἀνὴρ ἀπʼ ἀνδρὸς τὴν νεάγγελτον φάτιν

ἐλθὼν πύθηται τήνδε, πρὸς μὲν οἰκέτας

θετοσκυθρωπῶν ἐντὸς ὀμμάτων γέλων

κεύθουσʼ ἐπʼ ἔργοις διαπεπραγμένοις καλῶς

κείνῃ, δόμοις δὲ τοῖσδε παγκάκως ἔχειν,
740

φήμης ὕφʼ ἧς ἤγγειλαν οἱ ξένοι τορῶς.

ἦ δὴ κλύων ἐκεῖνος εὐφρανεῖ νόον,

εὖτʼ ἂν πύθηται μῦθον. ὦ τάλαινʼ ἐγώ·

ὥς μοι τὰ μὲν παλαιὰ συγκεκραμένα

ἄλγη δύσοιστα τοῖσδʼ ἐν Ἀτρέως δόμοις
745

τυχόντʼ ἐμὴν ἤλγυνεν ἐν στέρνοις φρένα.

ἀλλʼ οὔτι πω τοιόνδε πῆμʼ ἀνεσχόμην·

τὰ μὲν γὰρ ἄλλα τλημόνως ἤντλουν κακά·

φίλον δʼ Ὀρέστην, τῆς ἐμῆς ψυχῆς τριβήν,

ὃν ἐξέθρεψα μητρόθεν δεδεγμένη,—
750

κἀκʼ νυκτιπλάγκτων ὀρθίων κελευμάτων

καὶ πολλὰ καὶ μοχθήρʼ ἀνωφέλητʼ ἐμοὶ

τλάσῃ·—τὸ μὴ φρονοῦν γὰρ ὡσπερεὶ βοτὸν

τρέφειν ἀνάγκη, πῶς γὰρ οὔ; τρόπῳ φρενός·

οὐ γάρ τι φωνεῖ παῖς ἔτʼ ὢν ἐν σπαργάνοις,
755

εἰ λιμός, ἢ δίψη τις, ἢ λιψουρία

ἔχει· νέα δὲ νηδὺς αὐτάρκης τέκνων.

τούτων πρόμαντις οὖσα, πολλὰ δʼ, οἴομαι,

ψευσθεῖσα παιδὸς σπαργάνων φαιδρύντρια,

γναφεὺς τροφεύς τε ταὐτὸν εἰχέτην τέλος.
760

ἐγὼ διπλᾶς δὲ τάσδε χειρωναξίας

ἔχουσʼ Ὀρέστην ἐξεδεξάμην πατρί·

τεθνηκότος δὲ νῦν τάλαινα πεύθομαι.

στείχω δʼ ἐπʼ ἄνδρα τῶνδε λυμαντήριον

οἴκων, θέλων δὲ τόνδε πεύσεται λόγον.
765

766

Χορός

πῶς οὖν κελεύει νιν μολεῖν ἐσταλμένον;

Τροφός

ἦ πῶς; λέγʼ αὖθις, ὡς μάθω σαφέστερον.

Χορός

εἰ ξὺν λοχίταις εἴτε καὶ μονοστιβῆ.

Τροφός

ἄγειν κελεύει δορυφόρους ὀπάονας.

Χορός

μή νυν σὺ ταῦτʼ ἄγγελλε δεσπότου στύγει·
770

ἀλλʼ αὐτὸν ἐλθεῖν, ὡς ἀδειμάντως κλύῃ,

ἄνωχθʼ ὅσον τάχιστα γηθούσῃ φρενί.

ἐν ἀγγέλῳ γὰρ κυπτὸς ὀρθοῦται λόγος.

Τροφός

ἀλλʼ ἦ φρονεῖς εὖ τοῖσι νῦν ἠγγελμένοις;

Χορός

ἀλλʼ εἰ τροπαίαν Ζεὺς κακῶν θήσει ποτέ.
775

Τροφός

καὶ πῶς; Ὀρέστης ἐλπὶς οἴχεται δόμων.

Χορός

οὔπω· κακός γε μάντις ἂν γνοίη τάδε.

Τροφός

τί φής; ἔχεις τι τῶν λελεγμένων δίχα;

Χορός

ἄγγελλʼ ἰοῦσα, πρᾶσσε τἀπεσταλμένα.

μέλει θεοῖσιν ὧνπερ ἂν μέλῃ πέρι.
780

Τροφός

ἀλλʼ εἶμι καὶ σοῖς ταῦτα πείσομαι λόγοις.

γένοιτο δʼ ὡς ἄριστα σὺν θεῶν δόσει.

Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 639 focus

τὸ δ᾽ ἄγχι πνευμόνων ξίφος

διανταίαν ὀξυπευκὲς οὐτᾷ

640

διαὶ Δίκας. τὸ μὴ θέμις γὰρ οὐ

λὰξ πέδον πατούμενον,

τὸ πᾶν Διὸς σέβας παρεκβάντες οὐ θεμιστῶς.

Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Gottfried Hermann, 1852.) — 639 focus

τὸ δ᾽ ἄγχι πνευμόνων ξίφος

Χορός

διανταίαν ὀξυπευκὲς οὐτᾷ
630

διαὶ Δίκας· τὸ μὴ θέμις γάρ, οὐ

λὰξ πέδοι πατούμενον, τὸ πᾶν Διὸς

σέβας παρεκβάντος οὐ θεμιστῶς.

ἀντ. δ'.

ΧΟΗΦΟΡΟΙ (OCR draft) Experimental (ΧΟΗΦΟΡΟΙ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 639 focus

Τὸ δ' ἄγχι πλευμόνων ξίφος

Str. 4.

διανταίαν ὀξυπευκὲς οὐτᾷ σοῦται

† διαὶ Δίκας. τὸ μὴ θέμις γὰρ οὐ

¹

λὰξ πέδον πατούμενον
640

τὸ πᾶν Διὸς

σέβας παρεκβάντες οὐ θεμίστως. †

²

Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. N. Wecklein, 1885.) — 639 focus

τὸ δ᾽ ἄγχι πλευμόνων ξίφος

διανταίαν ὀξυπευκὲς αὐτῷ

διαὶ Δίκας. τὸ μὴ θέμις γὰρ οὐ

λὰξ πέδοι πατούμενον,

640

τὸ πᾶν Διὸς

σέβας παρεκβάντες οὐ θεμιστῶς.

¹²³⁴⁵⁶⁷⁸⁹¹⁰¹¹¹²¹³¹⁴

γυναικείαν τ' Hermann. αἰχμᾶν ante corr. M. δὴ ποθει Μ. λόγῳ γιατᾷ δὲ δὴ ῥοθεῖ Merkel. ἤκασεν Μ. ἂν αὖ Μ. πήμασι Μ. ἄγει ἄγει Auratus ἄχει Μ. fort. γάνος. οὐτᾷ οὐτᾷ Hermann σοῦται Μ. ὀξυπευκὲσ | . . δίκασ | . οὐ | Μ. διαὶ Δίκας, τὸ μὴ θέμις, λὰξ πέδοι πατουμένας HL Ahrens. πέδοι πέδοι Hermann πέδον Μ. οὐ θεμιστῶς παρεκβάντας Ο Mueller. οὐ θεμιστῶς Dindorf (οὐ θεμίστως Porson) ἀδεμίστωσ, a mutato in ou, M.

CHOEPHOROE.

ΧΟ.
antistr. 4.

Χοηφόροι (OCR draft) Experimental (Χοηφόροι. Martin L. West, 1990.) — 639 focus

τόδ’ ἄγχι πλευμόνων ξίφος

διανταίαν
640

ὀξυπευκὲς οὐτᾶι

διαὶ Δίκας· τὸ μὴ θέμις, {γὰρ οὐ}

λὰξ πέδον πατουμένας —

τὸ πᾶν Διὸς σέβας παρεκ-

βάντες οὐ θεμιστῶς.
645

Aeschyli Choephori (OCR draft) Experimental (Aeschyli Choephori. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 639 focus

τὸ δ᾽ ἄγχι πλευμόνων ξίφος

διανταίαν ὀξυπευκὲς οὐτᾶι

640

διαὶ Δίκας τομήν· θέμις γὰρ οὖν

λάξ πέδοι πατούμενον

τὸ πᾶν Διὸς σέβας παρεκ-

βάντας οὐ θεμιστῶς –

Translations (8)

Libation Bearers Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926. (Modernized by Perseus.)) — 652-781 focus

Enter, with attendants, Orestes and Pylades before the palace

Orestes

Boy! Boy! Hear my knocking at the outer door! Who is inside? Boy! Boy! I say again, who is at home?

Again for the third time I call for some one to come out of the house, if by Aegisthus’ will it offers welcome to strangers.
655

Servant

Yes, yes, I hear. Of what land is the stranger, and whence?

Orestes

Announce me to the masters of the house, for it is in fact to them that I come bearing news.

And hurry, since the chariot of night is speeding on with darkness, and it is time for wayfarers to drop anchor in some house friendly to all guests. Tell some one to come forth who has authority over the house, the mistress in charge. But the master would be more fitting,
660

for then no delicacy in speaking makes words obscure: man speaks boldly to man and reveals his meaning without reserve. The Servant withdraws. Clytaemestra appears at the door with a maid-servant in attendance
665

Clytaemestra

Strangers, you have only to declare your need, for we have everything that suits this house: warm baths, beds to charm away fatigue,

and the presence of honest faces. But if there is another matter requiring graver counsel, that is the concern of men, and we will communicate with them.
670

Orestes

I am a stranger, a Daulian of the Phocians. As I was on my way, carrying my pack on business of my own to Argos ,

just as I ended my journey here,¹ a man, a stranger to me as I to him, fell in with me, and inquired about my destination and told me his. He was Strophius, a Phocian (for as we talked I learned his name), and he said to me,
675

Stranger, since in any case you are bound for Argos , keep my message in mind most faithfully and tell his parents Orestes is dead, and by no means let it escape you. Whether his friends decide to bring him home or to bury him in the land of his sojourn, a foreigner utterly forever,
680

convey their wishes back to me. In the meantime a bronze urn contains the ashes of a man rightly lamented. This much I tell you as I heard it. Whether by any chance I am speaking to those with whom the question rests and whose concern it is,
685

I do not know. But his parent should know the truth.
690

691

Clytaemestra

Oh no! Your story spells our utter undoing. O curse that haunts this house, so hard to wrestle down: how far forward you look! Even what was laid well out of harm’s way you bring down with your well-aimed shafts from far off,

and you strip me of those I love, utterly wretched as I am. And now Orestes: he was indeed prudent in keeping his foot out of the mire of destruction, but now mark down as having abandoned us what was once the one hope in our house of a cure for its fine revelry.²
695

Orestes

As for me, I am sure that with hosts so prosperous I would rather have been made known and welcomed for favorable news. For where is goodwill greater than from guest to host? Yet to my mind it would have been irreverent
700

not to fulfill for friends a charge like this when I was bound by promise and hospitality pledged to me.
705

Clytaemestra

Rest assured you will receive no less a reward than you deserve nor be the less welcome to this house: someone else might just as well have brought your message.

But it is the hour when strangers who have been travelling on a long day’s journey should have their proper entertainment. To an attendant Conduct him to the rooms where the men are hospitably lodged, him and his attendants here and his fellow-traveller, and let them be tended to there as is proper in our house.
710

I command you to do this as you shall be held to strict account. Meantime we will communicate this matter to the master of the house, and since we have no lack of friends we will confer on this occurrence.
715

719

All withdraw except the Chorus

Chorus

Ah, loyal handmaidens of the house,

low long will it be before we display the power that lies in our mouths to do Orestes service?
O hallowed earth, and hallowed barrow raised high that now lies on the royal form of the commander of the fleet,
720

now hear me, now lend me aid! Now is the hour for Persuasion with her guile to join forces with him, and for Hermes of the nether world, who works in stealth, to direct this encounter of the deadly sword. Enter Orestes’ Nurse
725

730

Our stranger, I think, is working mischief: for over there I see Orestes’ nurse all in tears. Cilissa³! Where are you going? Why as you set foot in the palace gate do you have a grief as an unhired companion?
730

Nurse

My mistress commands me to summon Aegisthus for the strangers

in all haste, so that he may come and learn more clearly, from man to man, these tidings that have just arrived. Indeed, before the servants, behind eyes that feigned grief she hid her laughter over what has occurred fortunately for her.
735

But the news so plainly told by the strangers means utter ruin for this house. I expect that when he hears it he will rejoice in his heart to know the story. Miserable woman that I am! How the old unbearable troubles of every sort
740

that occurred in this house of Atreus have always made my heart ache within my breast! But never yet have I endured a blow like this. For all the other troubles I bore patiently, but my beloved Orestes, on whom I spent my soul,
745

whom I took from his mother at birth and nursed, and the many and troublesome tasks, fruitless for all my enduring them, when his loud and urgent cries broke my rest.... For one must nurse the senseless thing like a dumb beast, of course one must, by following its humor.
750

For while it is still a baby in swaddling clothes, it has no speech at all, whether hunger moves it, or thirst perhaps, or the call of need: children’s young insides work their own relief. I would anticipate these needs. Yet many a time, I think, having to wash the child’s linen because of my own errors,
755

laundress and nurse had the same function. It was I who, with these two handicrafts, received Orestes for his father. And now, wretch that I am, I hear that he is dead. But I am on my way to fetch the man who wrought destruction on
760

our house, and he will be glad enough to hear this news.
765

766

Chorus

Then arrayed how does she tell him to come?

Nurse

Arrayed how? Say it again so that I may catch your meaning better.

Chorus

With his guards or perhaps unattended?

Nurse

She tells him to come with his retinue of spearmen.

Chorus

Well, do not give this message to our loathed master, but with all haste and with a cheerful heart tell him to come himself, alone, so that he may be told without alarm. For in the mouth of a messenger a crooked message is made straight.⁴
770

Nurse

What! Are you gladdened at heart by the present news?

Chorus

Why not, if Zeus at last may cause our ill wind to change?
775

Nurse

But how can that be? Orestes, the hope of our house, is gone.

Chorus

Not yet; he would be a poor prophet who would so interpret.

Nurse

What are you saying? Do you know something beyond what has been told?

Chorus

Go, deliver your message! Do what you are asked to do!

The gods take care of what they take care of.
780

Nurse

Well, I will go and do your bidding. With the gods’ blessing may everything turn out for the best! Exit

The Libation Bearers (OCR draft) Experimental (The Libation Bearers. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 639 focus

But the sword, sharp and bitter, inflicts a wound right through the lungs, driven by the hand of Justice. For the lawless conduct of him that hath lawlessly trespassed against every awful attribute of Jupiter, is not trampled under foot on the ground.

LES CHOÉPHORES (OCR draft) Experimental (LES CHOÉPHORES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 639 focus

personne qui honore ce qu'abominent les dieux. Quelle est de ces vérités celle que je n'aie pas le droit de rappeler ?
Le glaive aigu vise au cœur et le transperce, au nom de la Justice ¹. Elle a tous les droits sur ceux qui, contre tout

The Choephoræ (OCR draft) Experimental (The Choephoræ. Robert Potter, 1779.) — 639 focus

Thro' the gored breast

With rage impreſt

The ſword of justice hews the dreadful wound;

And haughty might

715

That mocks at right,

Like the vile duſt is trampled on the ground.

CHORUS.

Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Le Coefore: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 639 focus

Immerge al reo nel petto

del ferro suo la punta aspra Giustizia:

a mortal non concede

che deluda il rispetto

dovuto al re dei Superi,

515

né su vi calchi iniquamente il piede.

4 Antistrofe IV.

Aeschylus, Die Totenspende: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Die Totenspende: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 639 focus

Das bohrt in die Seele

mir stechende Wunde;

Gerechtigkeit fordr' ich. Wo bleibt sie?

640 Wenn jegliche Scheu

vor Gottes Gesetzen sie schmählich

mit Füfsen treten dürfen

645

English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, The Libation-Bearers — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 639 focus

It is well of these tales to tell; for the sword in the grasp of Right
720

With a cleaving, piercing blow to the innermost heart doth smite,

And the deed unlawfully done is not trodden down nor forgot,

When the sinner out-steppeth the law and heedeth the high God not;

German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 639 focus

Das Schwert, gezückt auf Frevlerbrust,

Es stürmt grad' ein bitterscharf, und mordet

Durch Dike's Hand. In Staub hinab
640

Tritt ihr Fuß die Missethat,

Die sich von aller Furcht des Zeus frevelnd abgewendet.

Vierte Gegenstrophe.

Commentary

Critical apparatus to The Libation Bearers (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Libation Bearers.) focus

587-592. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-379

ἀλλ᾽ ὑπέρτολμον ἀνδρὸς φρόνημα τίς λέγοι, καὶ γυναικῶν φράσει τλημόνων παντόλμους ἔρωτας, ἄταισι συννόμους βροτῶν, συζύγους θ' ὁμαυλίας: Libri ἀλλ᾽ ὑπέρτολμον ἀνδρὸς φρόνημα τίς λέγοι καὶ γυναικῶν φρεσσὶν τλημένων καὶ παντόλμους ἔρωτας ἄταισι συννόμους βροτῶν ξυζύγους δ᾽ ὁμαυλίας. In φρεσσιν G. cum M. consentit. φρεσὶν Ald. Rob. Turn. Deinde παντόλμους M. Rob. Turn. παντόμοις G. Ald. Tum ἄταισι αἱ συννόμους Rob. Denique ξυζύγους δ' Μ. G. Ald. ξυζύγους το Rob. Turn. ξυζύγους θ' Vict. Ad secundum versum scholiastes haec adnotavit, τίς λέγοι φρεσίν, ἀντὶ τοῦ ἐννοήσειεν. Defendi potest τίς λέγοι, sed hoc quidem loco, quum etiam goɛooìv vel qoɛoir vix possit sanum esse, multo probabilius est Aeschylum scripsisse τίς λόγῳ — φράσει. Deinde καί, quod post πλημόνων libri habent, delendum esse non minus sententia docet quam metrum. Neque enim dubito quin pro παντόλμους scribendum sit παντόλμοις, ut errore felici scriptum est in G. Sic igitur bene procedunt hi versus, ἀλλ' ὑπέρτολμον ἀν- δρὸς φρόνημα τίς λόγῳ - καὶ γυναικῶν φράσει πλημόνων παντόλμοις ἔρωτας ἄταισι συννόμους βροτῶν συζύγους θ' ὁμαυλίας;

593-594. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-380

θηλυκρατὴs ἀπέρωτος ἔρως παρανικᾷ κνωδάλων τε καὶ βροτῶν: Libri θηλυκράτης ἀπέρωτος ἔρως παρανικᾷ κνωδάλῶν τε καὶ βροτῶν, nisi quod ἀπ᾽ ἔρωτος est in G. Ald. Rob. et βοτῶν in Rob. Scholiastes απέρωτος interpretatur στυγνὸς καὶ ὑπερήφανος. Apud Hesychium haec leguntur, ἀπερωπός, ἀπάνθρωπος. ἀπερωπῶς, θαυμαστῶς, ἀδοκήτως. In Etym. Μ. p. 120, 41. ἀπερωπόν, ἄγριον καὶ ἀπηνῆ· ἢ σκληρόν, ἢ δυςπαραίτητον, στυγνόν, ὑπερήφανον, ἀπαράπειστον. Haque Kustero in adnotatione ad Hesychium aut ἀπερωπός apud Aeschylum, aut ἀπέρωτος apud Hesychium et in Etymologico scribendum videbatur. Sed vocabulum hoc ἀπερωπός sive rectius ἀπέρωπος tuetur Phrynichus in Bekkeri Anecd. p. 8, 8. ἀπέρωπος· σημαίνει ἀναιδής, σκληρός, τραχύς, οἷον ἀπερίοπος καὶ ἀπερίβλεπτος, ὃν οὐκ ἂν τις περιωπήσαιτο διὰ τὴν ἀηδίαν. καὶ ἀπέρωπον οἷον τραχὺ καὶ ἀνατεταμένον. Apud Aeschylum scribendum esse απέρωπος putarunt etiam Pauwius, Heathius, Schutzius, Bothius. Sed praestat hic quidem απέρωτος, quamquam Lobeckius Paral. p. 259. nullum similis formae exemplum novit. Coniunxerunt autem haec cum iis quae praecedunt, συζύγους δ' ὁμαυλίας, Heathium secuti Schutzius, Wellauerus, Blomfieldius, alii, sententia minime commoda. Praeterea mirum verbum est παρανικᾶν. Scribendum erat συζύγους θ' ὁμαυλίας cum Victorio, idque cum praecedentibus iungendum: hic autem Aeschylum ita scripsisse puto, θηλυκρατὴς ἀπέρωτος έρως πάρα νείκα κνωδάλων τε καὶ βροτῶν. De vocabulo νείκη v. ad Ag. v. 1338.

595-598. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-381

ἴστω δ᾽, ὅςτις οὐχ ὑπόπτερος φροντίσιν, τὰν δαεῖσ᾽ ἃ παιδολυμὰs τάλαινα Θεστιὰς μήσατο πυρδαῆτιν πρόνοιαν: υπόπτερος M. G. Ald. Rob. υποπτέροις Turn. Vict. ex scholiastae adnotatione, γινωσκέτω δ᾽ ὁ παιδευθεὶς οὐχ ὑποπτέροις φροντίσιν, ὃν ᾖ τὸ ὅς ὑποτακτικὸν ἀντὶ τοῦ ὁ προτακτικού. Sed in altera margine codicis M. adscriptum est ὁ μὴ κούφος, ἀλλ᾽ ἀληθῶς μαθεῖν θέλων. Deinde libri φροντίσιν δαεὶς τὴν ἁπαιδολύμας τάλαινα θεστιὰς μήσατο πυρδαντινα πρόνοιαν. Post φροντίσαν punctum posuit Rob. τὴν ἁπαιδολύμας Μ. Rob. τὴν ἁπαιδολύμας G. τὴν ἄπαιδο λύμας Αld. τὰν ἡ παιδολύμας Turn. Correcto accentu scribendum esse παιδολυμὰς Dindorfius vidit. Deinde πυρδαῆτινα Rob. et, ut videtur, Μ. πυρδαή τινα G. Ald. πυρδαής τινα Turn. Vict. ex scholio, οὕτω τὸ ἑξῆς· ἥντινα μήσατο πρόνοιαν τάλαινα Θεστιὰς ἢ παιδολύμας καὶ πυρδαής. Scribendum esse videtur ἴστω δ᾽, ὅστις οὐχ ὑπόπτερος φροντίσιν, τὴν δαεῖσ᾽ ὁ παιδολυ- μὰς τάλαινα Θεστιὰς μήσατο πυρδαῆτιν πρόνοιαν. Aptum est δαεῖσα, quod sic demum, quia titionis vim norat, comburere eum isto fine potuit.

599. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-382

καταίθουσα: καταίθουσα Canterus. κ' αἴθουσα M. (sic M.) Rob. Turn. καἴθουσα G. Ald.

599

600. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-383

ἥλικ', ἐπεὶ μολὼν: ηνίκ' ἐπιμολὼν Ald. Sed G. ut M. Rob. ἥλικ᾽ ἐπεὶ μολὼν habet. ἥλικα, ἐπεὶ μολών Turn.

600

601. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-384

ματρόθεν κελάδησεν: μακρόθεν Rob. Deinde libri κελάδησε.

601

602. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-385

ξύμμετρόν τε διαὶ: ξύμμετρόν τε Μ. G. Ald. Rob. συμμετρόν τε Turn. Deinde διαὶ Canterus. Libri διά.

602

603. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-386

μοιρόκραντον ἐς ἦμαρ: μοιρόκραντον ἐς ἦμαρ Canterus. μοιροκραντοσδ᾽ ἐς ἦμαρ, ν ab alia manu supra adscripto r, et cum litura post ἐς, Μ. μοιρόκραντοίδ᾽ ἐς ἦμαρ G. Ald. μοιρόκρατον δ᾽ ἐς ἦμαρ Rob. μοιρόκρατον ἐς ήμαρ Turn. μοιρόκραντον δ᾽ ἐς ἦμαρ Vict.

603

604. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-387

ἄλλαν δ᾽ ἔστιν: ἀλλὰ δή τιν' M. G. Rob. ἀλλὰ δὴ τιν Ald. ἀλλὰ δεῖ τίν Turn. Canterus ἄλλαν scribendum esse vidit. Hinc άλλων δεῖ τιν Pauwius, Schützius, alii. Sed non est hic nexus is qui Aeschylo convenire videatur. Scribendum potius est ἄλλαν δ᾽ ἔστιν. Similiter in Prometheo v. 803. ἄλλην δ᾽ ἄκουσον δυςχερῆ θεωρίαν.

604

605. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-388

ὑπαὶ: Porsonus ύπερ, quod non diffiteor aptissimum esse. Nec tamen necessarium putavi vлai mutare, quo significatur ab hostibus inductam esse ad istud facinus Scyllam.

605

606. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-389

ἀπώλεσεν: ἀπόλεσεν Ald. ἀπώλεσε Turn.

606

607. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-390

χρυσοκμήτοισιν: Libri χρυσεοδμήτοισιν. Scribendum erat χρυσοκμήτοισιν.

607

608. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-391

πιθήσασα ... Μίνω: πιθήσασα Abreschius. Libri πειθήσασα. Deinde δόροισι G. Tum μίνω Rob. Turn. et ita M. sed ut i ex et factum sit. μείνω G. Ald.

608

609. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-392

Νῖσον: Libri νίσον. Correxit accentum Blomfieldius.

609

610. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-393

νοσφίσασ᾽ ἀπροβούλως: νοσφίσ᾽ ἀπροβούλως Rob. Celeri νοσφίσασ᾽ ἀπροβούλως. - Porsonus νοσφίσασα προβούλως, adverbio otioso et ideo valde inepto. Scholiastes ἀπρονοήτως, οὐ προσκεψαμένη τὸ ἀποβησόμενον. ὡς προδότες γὰρ τοῦ πατρὸς ἐτιμωρήθη ὑπὸ Μίνωος.

610

611. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-394

πνέονθ' ὁ κυνόφρων: πνείονθ' Heathius. Libri πνέονθ'. Deinde ἁ κυνόφρων Μ. Rob. ἀκυνόφρων G. ἀκανόφρων Ald. ἀγανόφρονι Turn.

611

612. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-395

κιγχάνει δέ μιν: κιγχάνει Porsonus. Libri κιχάνει, sed in M. inter ut et y una littera erasa est. Deinde viv Blomfieldius. Libri μιν.

612

613. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-396

ἐπεὶ δ᾽ ἐπεμνησάμην: ἐπεὶ δ᾽ ἐπεμνήσαμεν Μ. ἐπεὶ δ᾽ ἐπεμνήσαμεν G. Ald. Turn. ἐπεὶ δ᾽ ἐμνήσαμεν Rob. Scribendum esse ἐπεὶ δ᾽ ἐπεμνησάμην Heathius vidit. Apodosis incipit cum antistropha, ubi dé particula de more posita est post ἐπεὶ δέ, longiore parenthesi interposita.

613

614. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-397

ἄκαιρος δ᾽ ὁ δυςφιλὴs: Libri ἀκαίρως δὲ δυσφιλές etc. In M. haec scholia adscripta sunt, λείπει μνήσομαι Κλυταιμνήστρας (ut ad μήτιδας ν. 616. adscriptum est λείπει εἰργάσατο), εἰ ὁ δὲ ἀντὶ τοῦ γάρ. Scribendum ἄκαιρος δ᾽ ὁ δυςφιλές etc.

614

617. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-398

ἐπ' ἀνδρὶ τευχεσφόρῳ: Hunc versum Ald. Rob. Turn. omittunt. Prima eum habet editio Victorii. Scriptus est in M. in margine, sed a prima manu. In G. iisdem litteris eodemque atramento, quo scholia scripta sunt, supra adscriptus est postremis verbis praecedentis versus.

617

618. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-399

ἐπ' ἀνδρὶ δᾴοις ἐπικλύτῳ, σέβας: ἐπ' ἀνδρὶ δηΐοις ἐπικότω σέβας Μ. in quo antea ἐπὶ κότω scriptum fuerat. ἐπὶ κάτῳ G. ἐπὶ κάτω Ald. ἐπικότῳ Rob. Τurn. In reliquis ceteri libri cum M. consentiunt. Scholiastes haec adnotavit, ¿a' ἀνδρὶ φοβερῷ καὶ σεβαστῷ καὶ παρὰ τοῖς πολεμίοις. Malas coniecturas, quibus Aeschyli verba vexata sunt, tacere praestat. Scribendum erat ἐπ' ἀνδρὶ δᾴοις ἐπικλύτῳ σέβων. Apollonius Rhodius Il. 236. εἰ δὲ ἐγὼν ὁ πρίν ποτ᾽ ἐπίκλυτος ἀνδράσι Φινεὺς ὄλβῳ μαντοσύνῃ τε.

618

619-620. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-400

τίων τ᾽ ἀθέρμαντον ἑστίαν δόμων γυναικείαν τ' ἄτολμον αἰχμάν: τίων δ' M. G. Ald. Rob. τοιώνδ' Turn. Stanleii coniectura, τίω δ', a Wellauero et Blomfieldio recepta est. Scribendum erat τίων τ'. Addidi τ' ante άτολμον. Sic igitur hane stropham scripsi, ἐπεὶ δ᾽ ἐπεμνησάμην ἀμειλίχων πόνων (ἄκαιρος δ᾽ ὁ δυςφιλὲς γαμήλευμὶ ἀπεύχετον δόμοις γυναικοβούλους τε μήτιδας φρενῶν ἐπ᾽ ἀνδρὶ τευχεςφόρῳ, ἐπ' ἀνδρὶ δάοις ἐπικλύτῳ σέβων, τίων τ' ἀθέρμαντον ἑστίαν δόμων γυναικείαν τ' ἄτολμον αἰχμάν)· Quando autem mentionem feci tristium laborum (intempestivus enim, qui inimicum connubium, exsecrandum aedibus, et femineae mentis insidias viro bellatori, viro apud hostes claro structas colit, et suspicil igne carentem focum atque imbelle mulieris sceptrum): malorum maxime celebratur Lemnium.

622-623. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-401

γοᾶται δὲ δήποθεν πάθος κατὰ πτυστόν· ᾔκασεν δέ τις: γοᾶται δὲ δὴ ποθεὶ κατάπτυστον M. (sic M.) G. Ald. γοᾶται δὲ δήποθ', εἰκατάπτυστον Rob. γοᾶται δὲ δήπουθεν κατάπτυστον Turn. Nemo haec sana esse putabit. Audacius hic, sed, ut spero, non temere, scripsi γοᾶται δὲ γὰ πάθος κατάπτυστον, terra Lemnia abominandum malum luget. Foão9a Attici, non, ut Homerus, your dicunt. Aldinae vitiosa scriptura, κατά πτυςονήος κασενδέτις e male lecto G. orta est, in quo est κατάπτυστον ήκασεν δέ τις, sed spiritus lenis, qui est in 7, similis est litterae o, quae quum og significare soleat, ab Asulano pro ea syllaba accepta est. ήκασεν habet etiam M. εἴκασεν Rob. είκασε Turn. Praetuli ήκασεν.

624. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-402

Λημνίοισι πήμασιν: Libri τὸ δεινὸν αὖ λημνίοισι πήμασι. Recte Stanleius et ante eum Portus a in ar mutandum esse censuerunt. πήμασιν Porsonus.

624

625. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-403

ἄγει: θεοστυγείτω Ald. ἄγει Auratus et Schutzius. Libri ἄχει.

625

628. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-404

ἀγείρω: Αγείρω scholiastes interpretatur συνάξας κατηγορῶ. νύσσει γάρ με τὸ δίκαιον ταῦτα λέγειν. Non opus est ut ἐγείρω scribatur, quae Erfurdtii erat opinio.

628

629. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-405

ἄγχι πνευμόνων: Scaligero scribendum videbatur ἄχρι, quod non invenitur apud tragicos. Ensem chorus dicit, quo mox transfigendus sit Aegisthus. πνευμόνων Rob. Ceteri πλευμόνων.

629

630. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-406

διανταίαν ... οὐτᾷ: δι' ἀνταίαν Ald. Turn. Deinde libri σοῦται. Glossa in G. ὁρμα. Scholiastes τὸ δὲ ξίφος τῆς Δίκης τὸ ἔχον πικρίαν ἀντικρὺ διὰ πνευμόνων ὁρμα. Scribendum erat οὐτῷ, ut in Elem. doctr. metr. p. 236. indicavi. Hoc ipsum οὐτῷ legisse videtur scholiastes, cuius non rectam horum verborum explicationem ad v. 628. adscripsi: dicit enim νύσσει.

630

631-632. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-407

διαὶ Δίκας· τὸ μὴ θέμις γάρ, οὐ λὰξ πέδοι πατούμενον: διαὶ Μ. G. Ald. Rob. διὰ Turn. Deinde οὔ, ] λὰξ G. Ald. οὐ | λαξ Rob. οὐ | λὰς Turn. Deinde libri πέδον πατούμενον. Id ferri nequit. V. ad Ag. v. 1317. Schützius in postrema editione ex mea emendatione dedit πεδοῖ πατούμενον. Sed scribendum erat πέδοι.

633. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-408

παρεκβάντος οὐ θεμιστῶς: Libri παρεκβάντες. Scholiastes λείπει ὁ γάρ καὶ ἔστι, τὸ γὰρ πᾶν τοῦ Διὸς σέβας παρεξήβησαν ἀθεμίστως οἱ περὶ τὸν Αίγισ- 2ον. Item ad παρεκβάντες haec adscripsit, ἀντὶ παρεξέβησαν· καὶ ἔστι μετοχὴ ἀντὶ ῥήματος, ὡς τὸ “καρπῷ βριθομένη” (II. VIII. 307). Immo scribendum est παρεκβάντος, ut Stanleius quoque in curis secundis et Musgravius viderunt. Deinde οὐθεμίστως Μ. sed ut or litterae a simile sit. Ceteri αθεμίστως. Porsonus οὐ θεμίστως. Scribendum esse οὐ θεμιστῶς monuit Dindorfius. Hoc autem dicitur, scelus cius, qui Iovis reverentiam impie violavit, non negligitur. Non satis recte scholiastes τὸ γὰρ μὴ δίκαιον οὐ δεῖ ἀμελεῖσθαι, οὐδὲ παρασιωπᾶ- σθαι, ἀλλ᾽ ἐκδικήσεως τυγχάνειν.

633

634. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-409

Δίκας: δίκης, supra scripto a, Μ. δίκας, supra scripto η, G. δίκης Rob. δίκας Ald. Turn.

634

635. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-410

προχαλκεύει: Libri προσχαλκεύει, nisi quod Ald. πρὸς χαλκεύει. Scribendum esse προχαλκεύει indicavi in El. doctr. metr. p. 236.

635

636-638. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-411

τέκνον δ᾽ ἐπειςφέρει δόμοισιν, ἐκ δ' αἱμάτων παλαιτέρων τίνει μύσος χρόνῳ κλυτὰ βυσσόφρων Ἐρινύς: τέκνον δ᾽ ἐπεισφέρει διμασε | δωμάτων παλαιτέρων M. Eodem modo G. A. nisi quod δίμασε habent. Pro eo δόμασι Rob. δώμασι Turn. Scholiastes haec adnotavit, ἀντὶ τοῦ ποινήν. ἐπεισφέρει δὲ τοῖς οἴκοις τέκνον παλαιῶν αἱμάτων· ὅ ἐστι, τίκτει ὁ φόνος ἄλλον φόνον. Eum non δωμάτων legisse, sed αἱμάτων, animadvertit Stephanus. Edidit αἱμάτων Canterus. Deinde τείνει M. G. Ald. Rob. Scholiastes ἀπαιτεῖ. Recte τίνει Turn. In ultimo chori versu libri κλυτή. Denique ἐρινὺς M. G. Ald. Rob. ἐρινὸς Turn. Ita scribendi videntur hi versus, τέκνον δ᾽ ἐπειςφέρει δόμοισιν, ἐκ δὲ αἱμάτων παλαιτέρων τίνει μύσος χρόνῳ κλυτὰ βυσσόφρων Ἐρινύς.

639. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-412

παῖ, παῖ,: Personae notam omittunt G. Ald. Linea praefixa est in M.

639

641. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-413

τίς: τίς recte Rob. Ceteri τις.

641

642. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-414

εἴπερ φιλόξεν᾽ ἐστίν, Αἰγίσθου βίᾳ: εἴπερ φιλόξεν᾽ ἐστιν αἰγίσθου διαι• sic M. Ita etiam G. Ald. Rob. nisi quod diu habent. Robortellus in margine * Bíg addidit, εἴπερ φιλόξενος ἐστιν Αιγίσθου βία Turn. et reliqui ante Porsonum. Porsonus in editione Aeschyli et in praefatione ad Hecubam p. IX. ɛɛg φιλοξένη στον Αιγίσθου βία. Non probo. Nam quod in hoc, ψυχὴ Τειρεσίας, χρύσεον σκῆπτρον ἔχων, ut insolentius dictum notatur, id in his, Bin Hoaxhrein et similibus, usitatum est. II. XI. 690. 29Dór γάρ δ' εκάκωσε βίη Ηρακληείη. Aeschylus infra v. 881. φίλτατ' Αι- rio9ov Bía. Atque ipse Porsonus recte de hoc usu iudicavit ad Hec. v. 293. Sponte autem patet diversa esse talia ut icon is Trkeμázoro, quae eadem necessitate sic dicuntur, qua r' 'Odvooćws ßía apud Sophoclem. Elmsleius ad Med. v. 807. scribendum putabat eineo qikó§e- νός τις Αιγίσθου βία, recepitque hoc Blomfieldius. Sed non recte se habere illud ris indicavi in Opusc. III. p. 217. Neque sane tireo qió- ξεν᾽ ἐστὶν Αιγίσθου διαί ferri potest. Verum ex illo διαι lenissima mutatione fit Biar. Quare scripsi τρίτον τόδ᾽ ἐκπέραμα δωμάτων καλῶ, εἴπερ φιλόξεν᾽ ἐστίν, Αιγίσθου βίαν. Structura verborum non fallet nisi imperitissimos. Hoc dicit, tertium dico Aegisthum e domo, si quidem hospitibus amica est, exire. Eandem emendationem fecit Bambergerus.

642

643. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-415

εἶεν, ἀκούω: Nullam personae notam habet Ald. Lineam M. G. Tais Rob. Oi. Turn. Quod libri habent, ɛlɛv, ázòów, confirmatur versu Aristophanis in Pace 663. ita in optimis libris scripto, εἶεν, ἀκούω. ταῦτ᾽ ἐπικαλεῖς; μανθάνω.

643

644. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-416

ἄγγελλε: Personae nota omissa in Ald. Rob. Linea praefixa in M. G. άγγελε G. Ald.

644

645. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-417

πρὸς οὓςπερ: Huic versui op. praefixum in Rob.

645

647. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-418

ὥρα: ώρα Rob. Turn. ὥρα M. G. Ald.

647

650. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-419

στέγαρχος· ἄνδρα δ': τάπαρχος Μ. τόπαρχος G. Ald. Turn. τἄπαρχος Rob. Recepi στέγαρχος, aptissimam emendationem Bambergeri. Deinde άνδρα 'Turn. ardoa t' M. G. Ald. Rob.

650

651. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-hermann1852-appcrit-lat1-420

ἐν λέσχαισιν οὐκ ἐπαργέμους: Libri v ezelow. Ineptum est participium praeteriti temporis. Aeschylus scripsit év kéozaior, idque interpretatur scholiastes, cuius haec est adnotatio, ἐν ταῖς πρὸς γυναῖκας ὁμιλίαις. In eandem emendationem incidit Emperius, cui scribendum esse videbatur aidos γὰρ ἐν λέσχαισιν οὖσ᾽ ἐπαργέμους λόγους τίθησιν. Inepte scholiastes Thεováε nov. Neque tamen videtur mutanda esse negatio, sed recte haec ita interpretari Schützius, sic (si vir cum viro loquatur) pudor non reddit orationem obscuram.

651

Wecklein’s commentary on Choephoroi / Libation Bearers (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 163–234; single HW42J8 OCR witness, conservatively retained. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

592. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-327

ὑπέρτολμον: Hor. carm. I 3, 26 audax omnia perpeti gens humana ruit per vetitum nefas. wer

593. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-328

τίς λέγοι ( ἄν ergänzt sich aus dem Vorhergehenden), könnte schildern?" (d. i. die Verwegenheit übersteigt alle Begriffe). Nur der Form nach entspricht λέγοι dem vorausgehenden φράσαι.

594. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-329

⁴

τλήμων, δύστηνος, τάλας (604), ἄνολβος, infelix öfter von bethörtem, unseligem, gottverlassenem Sinne.

596. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-330

⁵

Gesellt dem Unheil der Sterblichen", d. h. wo solche Begierden sind, da fehlt das Unheil nicht. Vgl. Soph. Εl. 240 μήτ', εἴ τῷ πρόσκειμαι χρηστῷ, ξυνναίοιμ' εύκηλος, Oed. Κ. 514 ἀλγηδόνος, ο ξυνέστας, Oed. Τ. 303 οἵα νόσῳ σύνεστιν, Eur. Herakl. 996 συνοίκοίην φόβῳ. Mit dem Gedanken vgl. Hom. λ 427 ὣς οὐκ αἰνότερον καὶ κύντερον ἄλλο γυναικός, Soph. frg. 197 ὦ πᾶν σὺ τολμήσασα καὶ πέρα, γύναι· κάκιον ἄλλ᾽ οὐκ ἔστιν οὐδ᾽ ἔσται ποτὲ γυναικὸς εἴ τι πῆμα γίγνεται βροτοῖς, Eur. frg. 1045 δεινὴ μὲν ἀλκὴ κυμάτων θαλασσίων, δειναὶ δὲ ποταμῶν καὶ πυρὸς θερμοῦ πνοαί ἀλλ᾽ οὐδὲν οὕτω δεινὸν ὡς γυνὴ κακόν. Mit

597-598. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-331

⁶

⁷

ξυζύγου ὁμαυλίας θηλυκρατὴς ἀπ. ἔρως d. i. ξυζύγου ὁμαυλίας κρατῶν θῆλυς ἀπ. ἔρως, die weibliche Liebe, die das Gegenteil von Liebe ist, die über eheliches Bündnis sich hinwegsetzt. ἀπέρωτος ἔρως vgl. die zu Ag. 1137 angeführten Ausdrücke und ἀπόμουσος ( άμουσος), ἀπόθεος ( ἄθεος), ἀπότιμος ( ἄτιμος) u. a. · παρανικᾷ, ist in verkehrter Weise stärker (schlimmer) als, mit Gen. wie Soph. Ai. 1357

νικῷ γὰρ ἀρετή με τῆς ἔχθρας πολύ

und öfter νικᾶσθαι (schwächer sein, zu 1050).

600. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-332

⁸

⁹

στρόβων, αἰγίδων (591). Hesych. στρόβοι· συστροφαί und στρόμβος· συστροφὴ ἀνέμων.

601-602. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-333

¹⁰

Das mag, wer nicht flatterhaft im Sinn, erkennen, indem er erfährt. Schol. ὁ μὴ κούφος, ἀλλ᾽ ἀληθῶς μαθεῖν θέλων. Hesych. δαείς· μαθών.

603-604. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-334

¹¹

¹²

τὰν ( ἃν) πυρδαῆτιν πρόνοιαν (welchen Plan mit dem Feuerbrande) & . . Θεστιὰς μήσατο. Α1- thäa war die Tochter des ätolischen Königs Thestios (und der Eurythemis), Gemahlin des Öneus, des Königs von Kalydon. Apollod. I 7, 10. VIII 1, 2. Über die dem Homer unbekannte Sage, dafs Althäa ihren Sohn Meleagros durch einen Feuerbrand, den die Mören ihr gegeben, tötete im Kummer darüber, dafs ihre Brüder durch Meleagros umgekommen waren, berichtet Paus. Χ 31, 4 τὸν δὲ ἐπὶ τῷ δαλῷ λόγον, ὡς δοθείη μὲν ὑπὸ Μοιρῶν τῇ ᾿Αλθαία, Μελεάγρῳ δὲ οὐ πρότερον ἔδει τὴν τελευτὴν συμβῆναι, πρὶν ἢ ὑπὸ πυρὸς ἀφανισθῆναι τὸν δαλόν, καὶ ὡς ὑπὸ τοῦ θυμοῦ καταπρήσειεν αὐτὸν ἡ ᾿Αλθαία, τοῦτον τὸν λόγον Φρύνιχος ὁ Πολυφράδμο νος πρῶτος ἐν δράματι ἔδειξε Πλευ ρωνίαις· « Κρυερὸν γὰρ οὐκ ἤλυξεν μόρον, ὠκεῖα δέ νιν φλὸξ κατεδαίσατο, δαλοῦ περθομένου ματρὸς ὑπ᾽ αἰνᾶς κακομηχάνου. 66

606. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-335

¹³

δαφοινόν von dem rot glühenden Scheite. Nur von dem brennenden Scheite gilt das folgende ἥλικ' κτἑ. Hesych. δαφοινόν: μέλαν, δεινόν, ποικίλον, ἐρυθρόν, πυρρόν.

607-608. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-336

¹⁴

ἥλικα wird bestimmt durch ἐπεὶ .. ἆμαρ: die Lebenszeit mit ihm gemeinsam habend vom Tage der Geburt bis zur Stunde des Todes. Ov. Met. VIII 454 tempora, dixerunt (triplices sorores), eadem lignoque tibique, o modo nate, damus. μολὼν ματρόθεν καλάδησε, a matre editus vagirit.

611. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-337

¹⁵

¹⁶

Ein anderes verderbliches Mägdlein kann man hassen, wenn man von ihm erzählen hört." Nisos, der König von Megara, hatte unter seinen Haupthaaren ein goldenes (oder purpurnes), an welches sein Leben geknüpft war. Als Minos den Nisos in Nisäa belagerte, verleitete er durch einen Goldschmuck dessen Tochter Skylla, dem Vater das verhängnisvolle Haar im Schlafe auszuziehen. Nach anderer Darstellung geschah es aus Liebe ( σημείωσαι ὅτι ὅρμον ὑπὸ Μίνωός φησιν εἰληφέναι Σκύλλαν, οὐ δι' ἔρωτα Schol. Vgl. Paus. I 19, 4, Apollod. III 15, 8). Aber die goldene Kette schliefst das Liebesverhältnis ( ἀπέρωτος ἔρως) nicht aus. Über diese Sage vgl. Schwartz, der Ursprung der Mytho- logie, S. 63 f. πιθήσασα (s. F. a. πεισθεῖσα), eine epische Form. - ἀθανάτας, weil die Erhaltung des Haares dem Nisos die Unsterblichkeit sicherte. ἀπροβούλως ἐνδόντα ὕπνῳ, als er ahnungslos sich dem Schlafe hingegeben hatte. κυνόφρων wie bei Homer κύων (z. Β. Ζ 344), κύντερος, κύντατος, κυνῶπα (4 159) zur Bezeichnung der Schamlosigkeit dient. Schutz. 766 κυνοθρασείς. χάνει . . Ἑρμῆς ( χθόνιος), er fel aber dem (in die Unterwelt führenden) Hermes anheim. Vgl. Hom. Ρ 672, Χ 436 νῦν αὖ θάνατος καὶ μοῖρα κιχάνει, Χ 303 νῦν αὐτέ με μοῖρα κιχάνει. Vgl. κιγ

629. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-338

¹⁷

πρεσβεύεται, gilt als das höchste.

630-631. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-339

¹⁸

¹⁹

λόγω γιατᾷ (vgl. 818) ῥοθεῖ κατάπτυστον, in Klagereden hört man es allenthalben als etwas Verabscheuungswürdiges nennen und hin und wieder verglich man das Schlimmste lemnischem Weh d. h. lemnisches Leid ist sprichwörtlich geworden für die ärgste Missthat. Vgl. Herod. VI 138 ἀπὸ τούτου δὲ τοῦ ἔργου καὶ τοῦ προτέρου τούτων, τὸ ἐργάσαντο αἱ γυ ναῖκες τοὺς ἅμα Θόαντι ἄνδρας σφετέρους ἀποκτείνασαι, νενόμισται ἀνὰ τὴν Ἑλλάδα τὰ σχέτλια ἔργα πάντα Λήμνια καλέεσθαι, Hesych. Λήμνιον κακόν· παροιμία κτἑ., Pind. Pyth. IV 252 Λαμνιᾶν τ᾽ ἔθνει γυναικῶν ἀνδροφόνων, Eur. Hek. 886 τί δ᾽; οὐ γυναῖκες εἷλον Αἰγύπτου τέκνα καὶ Λήμνον ἄρδην ἀρσένων ἐξώκισαν. Mit δοθεί vgl. Soph. ῥοθεῖ Ant. 259

λόγοι δ᾽ ἐν ἀλλήλοισιν ἐρρόθουν κακοί

. ᾔκασεν ἄν: Kr. I § 53, 10, 3. δεινός mit Artikel bezeichnet häufig das vorzugsweise Schlimme, das Allerärgste.

633-634. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-340

²⁰

Durch gottverhafste Greuel verliert alle Zier der Sterblichen ( γάνος, zu Ag. 383 ) Ehre und Achtung d. h. was den Menschen als hoch und erhaben gilt (wie königliche Würde, vgl. 53), büfst die Verehrung ein, wenn gottverhafste Schuld auf ihm ruht.

636. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-341

²¹

D. i.,,Gehören nicht diese Beispiele mit Recht zusammen? Und nachdem ich Fälle lieblosen Verlangens angeführt habe, soll ich dann nicht hinzufügen den widerwärtigen Ehebund und die weiberarglistigen Ränke gegen den dem Volke Ehrfurcht einflöfsenden Kriegshelden etwa aus Achtung vor dem Heiligtum der Familie das kein Heiligtum ist und vor feiger Gewaltherrschaft von Weibern?" Αμειλίχων πόθων wie ἀπέρωτος ἔρως 598. γυναικοβούλους μήτιδας: zu Ag. 245 . ἐντόκος ist wie ἐντίκτων konstruiert, vgl. zu Ag. 1075 und zum Gedanken Hom. Γ 170 βασιλῆι γὰρ ἀνδρὶ ἔοικεν. ἀθέρμαντος ἑστία ist gesagt wie ἀνέστιος ἑστία, vgl. Eur. Or. 621 ἀνηφαίστῳ πυρί. — Mit αἰχμάν vgl. Prom. 421

ὑπερήφανον θεοῖς τοῖς πάρος ἐνδείκνυσιν αἰχμήν

643-644. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-342

²²

Δίκας ist gen. def zu πυθμήν. Dike wird als Grundstock, als Ambofs festgemacht, auf dem das Verhängnis vorsorglich schmiedet. Die A ἶσα oder Μοίρα als das Weltgesetz verhängt Blut für Blut (462 τὸ μόρσιμον μένει πάλαι), sie schmiedet also das Schwert gegen den Mörder. Die Aisa ist nicht ein blindes Verhängnis; denn sie hat Gerechtigkeit als festen Grund ihrer Bestimmungen. Mit der Zeit nimmt dann die tiefdenkende (nie vergessende, vgl. Eum. 386 ) Erinys, der die Exekutive obliegt, der Aisa das Erzeugnis ( τέκνον) ihrer vorsorgenden Schmiedearbeit ab und bringt es in das schuldbeladene Haus, um alten Mord mit neuem zu vergelten. Vgl. Soph. Ai. 1390

μνήμων Ερινὺς καὶ τελεσφόρος Δίκη κακοὺς κακῶς φθείρειαν

. Mit dem Bilde vgl. ebd. 1034 ἆρ᾽ οὐκ Ερινὺς τοῦτ᾽ ἐχάλκευσεν ξίφος; Hor. carm. IV 15, 19 non ira quae procndit enses, auch Pind. Pyth. Ι 165 ἀψευδεῖ δὲ πρὸς ἄκμονι χάλκευε γλῶσσαν und Ag. 1537 f.

τίνειν

im Sinne von τίνεσθαι wie Soph. Οed. K. 229 ἂν προπάθῃ τὸ τίνειν.

637. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-343

²³

tò de bezieht sich zurück auf τέκνον und wird erklärt durch ξίφος: Dieses aber, das scharfbittere Schwert, trifft mit durchbohrendem Stofse ins Herz die Übertreter u. s. w. ἄγχι πλευμόνων ist nähere Bestimmung zu διανταίαν. Vgl. Eur. Ion 767 διανταῖος ἔτυπεν ὀδύνα με πλευμόνων τῶνδ᾽ ἔσω. διανταίαν (scil. πληγήν, vgl. Soph. Αnt. 1308 τί μ᾽ οὐκ ἀνταίαν ἔπαισέν τις ἀμφιθήκτῳ ξίφει;) ist inneres, παρεκβάντας ufseres Objekt zu οὐτᾷ. ὀξυ- πευκές: ὀξύπικρον Hesych. - τὸ ( δ) μὴ θέμις bezieht sich auf den Inhalt von λαξ πέδοι πατουμένας. οὐ θεμιστῶς wie Sept. 681

αἵματος οὐ θεμιστοῦ

649-778. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-344

²⁴

zweites Epeisodion. Die Ausführung der Rache wird auf listige Weise vorbereitet. Orestes kommt mit Pylades von der linken Seite und pocht an das Thor des Hauses. Beide haben mittlerweile sich als Gepäck tragende Wanderer (671) verkleidet.

649. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-345

²⁵

παῖ παὶ der gewöhnliche Ruf, vgl. Aristoph. Ach. 395, Vö. 57, Wo. 132.

650. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-346

²⁶

μάλ' αὖθις (zu Ag. 1344 ) bezieht sich auf den mit Klopfen verbundenen wiederholten Ruf παι παϊ. Eur. Phon. 1067 f. φή, τίς ἐν πύλαισι δωμάτων κυρεῖ; . . ωὴ μάλ' αὖθις κτέ.

651. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-347

²⁷

τρίτον .. καλῶ d. i. zum dritten Male fordere ich so (mit Klopfen), dafs jemand aus dem Hause komme. Schol. ἐκπεράσαί τινα καλώ.

652. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg006-wecklein1888-com-ger1-348

²⁸

²⁹

Soph. Εl. 661 εἰ τοῦ τυ ράννου δώματ' Αιγίσθου τάδε, 1101 Αἴγισθον ἔνθ' ᾤκηκεν ἱστορῶ πάλαι.

Search the Perseus Catalog for:

Search the Perseus Catalog for:

Current edition Experimental

Οἰκέτης εἶεν, ἀκούω: ποδαπὸς ὁ ξένος; πόθεν;

ἔοικεν ἁνὴρ 21 ὁ ξένος τεύχειν κακόν: 730 τροφὸν δ᾽ Ὀρέστου τήνδ᾽ ὁρῶ κεκλαυμένην. ποῖ δὴ πατεῖς, Κίλισσα, δωμάτων πύλας; λύπη δ᾽ ἄμισθός ἐστί σοι ξυνέμπορος;

Χορός πῶς οὖν κελεύει νιν μολεῖν ἐσταλμένον;

Τροφός ἦ πῶς; 33 λέγ᾽ αὖθις, ὡς μάθω σαφέστερον.

Χορός εἰ 34 ξὺν λοχίταις εἴτε καὶ μονοστιβῆ.

Τροφός ἄγειν κελεύει δορυφόρους ὀπάονας.

Τροφός ἀλλ᾽ ἦ φρονεῖς εὖ τοῖσι νῦν ἠγγελμένοις;

Χορός ἀλλ᾽ εἰ τροπαίαν Ζεὺς κακῶν θήσει ποτέ. 775

Τροφός καὶ πῶς; Ὀρέστης ἐλπὶς οἴχεται δόμων.

Χορός οὔπω: κακός γε μάντις ἂν γνοίη τάδε.

Τροφός τί φής; ἔχεις τι τῶν λελεγμένων δίχα;

Χορός ἄγγελλ᾽ 37 ἰοῦσα, πρᾶσσε τἀπεσταλμένα. μέλει θεοῖσιν ὧνπερ ἂν μέλῃ 38 πέρι. 780

Τροφός ἀλλ᾽ εἶμι καὶ σοῖς ταῦτα πείσομαι λόγοις. γένοιτο δ᾽ ὡς ἄριστα σὺν θεῶν δόσει. 783

Οἰκέτης εἶεν, ἀκούω· ποδαπὸς ὁ ξένος; πόθεν;

Χορός πῶς οὖν κελεύει νιν μολεῖν ἐσταλμένον;

Τροφός ἦ πῶς; λέγʼ αὖθις, ὡς μάθω σαφέστερον.

Χορός εἰ ξὺν λοχίταις εἴτε καὶ μονοστιβῆ.

Τροφός ἄγειν κελεύει δορυφόρους ὀπάονας.

Τροφός ἀλλʼ ἦ φρονεῖς εὖ τοῖσι νῦν ἠγγελμένοις;

Χορός ἀλλʼ εἰ τροπαίαν Ζεὺς κακῶν θήσει ποτέ. 775

Τροφός καὶ πῶς; Ὀρέστης ἐλπὶς οἴχεται δόμων.

Χορός οὔπω· κακός γε μάντις ἂν γνοίη τάδε.

Τροφός τί φής; ἔχεις τι τῶν λελεγμένων δίχα;

Χορός ἄγγελλʼ ἰοῦσα, πρᾶσσε τἀπεσταλμένα. μέλει θεοῖσιν ὧνπερ ἂν μέλῃ πέρι. 780

Τροφός ἀλλʼ εἶμι καὶ σοῖς ταῦτα πείσομαι λόγοις. γένοιτο δʼ ὡς ἄριστα σὺν θεῶν δόσει.

τὸ δ᾽ ἄγχι πνευμόνων ξίφος

Χορός διανταίαν ὀξυπευκὲς οὐτᾷ 630 διαὶ Δίκας· τὸ μὴ θέμις γάρ, οὐ λὰξ πέδοι πατούμενον, τὸ πᾶν Διὸς σέβας παρεκβάντος οὐ θεμιστῶς. ἀντ. δ'.

CHOEPHOROE.

ΧΟ. antistr. 4.

Orestes Boy! Boy! Hear my knocking at the outer door! Who is inside? Boy! Boy! I say again, who is at home? Again for the third time I call for some one to come out of the house, if by Aegisthus’ will it offers welcome to strangers. 655

Servant Yes, yes, I hear. Of what land is the stranger, and whence?

Our stranger, I think, is working mischief: for over there I see Orestes’ nurse all in tears. Cilissa 3 ! Where are you going? Why as you set foot in the palace gate do you have a grief as an unhired companion? 730

Chorus Then arrayed how does she tell him to come?

Nurse Arrayed how? Say it again so that I may catch your meaning better.

Chorus With his guards or perhaps unattended?

Nurse She tells him to come with his retinue of spearmen.

Chorus Well, do not give this message to our loathed master, but with all haste and with a cheerful heart tell him to come himself, alone, so that he may be told without alarm. For in the mouth of a messenger a crooked message is made straight. 4 770

Nurse What! Are you gladdened at heart by the present news?

Chorus Why not, if Zeus at last may cause our ill wind to change? 775

Nurse But how can that be? Orestes, the hope of our house, is gone.

Chorus Not yet; he would be a poor prophet who would so interpret.

Nurse What are you saying? Do you know something beyond what has been told?

Chorus Go, deliver your message! Do what you are asked to do! The gods take care of what they take care of. 780

Nurse Well, I will go and do your bidding. With the gods’ blessing may everything turn out for the best! Exit

CHORUS.

4 Antistrofe IV.

It is well of these tales to tell; for the sword in the grasp of Right 720 With a cleaving, piercing blow to the innermost heart doth smite, And the deed unlawfully done is not trodden down nor forgot, When the sinner out-steppeth the law and heedeth the high God not;

Das Schwert, gezückt auf Frevlerbrust, Es stürmt grad' ein bitterscharf, und mordet Durch Dike's Hand. In Staub hinab 640 Tritt ihr Fuß die Missethat, Die sich von aller Furcht des Zeus frevelnd abgewendet. Vierte Gegenstrophe.

Commentary

Stable identifiers

Οἰκέτης

εἶεν, ἀκούω: ποδαπὸς ὁ ξένος; πόθεν;

Χορός

πῶς οὖν κελεύει νιν μολεῖν ἐσταλμένον;

Τροφός

ἦ πῶς;³³ λέγ᾽ αὖθις, ὡς μάθω σαφέστερον.

Χορός

εἰ³⁴ ξὺν λοχίταις εἴτε καὶ μονοστιβῆ.

Τροφός

ἄγειν κελεύει δορυφόρους ὀπάονας.

Τροφός

ἀλλ᾽ ἦ φρονεῖς εὖ τοῖσι νῦν ἠγγελμένοις;

Χορός

ἀλλ᾽ εἰ τροπαίαν Ζεὺς κακῶν θήσει ποτέ.
775

Τροφός

καὶ πῶς; Ὀρέστης ἐλπὶς οἴχεται δόμων.

Χορός

οὔπω: κακός γε μάντις ἂν γνοίη τάδε.

Τροφός

τί φής; ἔχεις τι τῶν λελεγμένων δίχα;

Χορός

ἄγγελλ᾽³⁷ ἰοῦσα, πρᾶσσε τἀπεσταλμένα.

μέλει θεοῖσιν ὧνπερ ἂν μέλῃ³⁸ πέρι.
780

Τροφός

ἀλλ᾽ εἶμι καὶ σοῖς ταῦτα πείσομαι λόγοις.

γένοιτο δ᾽ ὡς ἄριστα σὺν θεῶν δόσει.

783

Οἰκέτης

εἶεν, ἀκούω· ποδαπὸς ὁ ξένος; πόθεν;

Χορός

πῶς οὖν κελεύει νιν μολεῖν ἐσταλμένον;

Τροφός

ἦ πῶς; λέγʼ αὖθις, ὡς μάθω σαφέστερον.

Χορός

εἰ ξὺν λοχίταις εἴτε καὶ μονοστιβῆ.

Τροφός

ἄγειν κελεύει δορυφόρους ὀπάονας.

Τροφός

ἀλλʼ ἦ φρονεῖς εὖ τοῖσι νῦν ἠγγελμένοις;

Χορός

ἀλλʼ εἰ τροπαίαν Ζεὺς κακῶν θήσει ποτέ.
775

Τροφός

καὶ πῶς; Ὀρέστης ἐλπὶς οἴχεται δόμων.

Χορός

οὔπω· κακός γε μάντις ἂν γνοίη τάδε.

Τροφός

τί φής; ἔχεις τι τῶν λελεγμένων δίχα;

Χορός

ἄγγελλʼ ἰοῦσα, πρᾶσσε τἀπεσταλμένα.

μέλει θεοῖσιν ὧνπερ ἂν μέλῃ πέρι.
780

Τροφός

ἀλλʼ εἶμι καὶ σοῖς ταῦτα πείσομαι λόγοις.

γένοιτο δʼ ὡς ἄριστα σὺν θεῶν δόσει.

Χορός

διανταίαν ὀξυπευκὲς οὐτᾷ
630

διαὶ Δίκας· τὸ μὴ θέμις γάρ, οὐ

λὰξ πέδοι πατούμενον, τὸ πᾶν Διὸς

σέβας παρεκβάντος οὐ θεμιστῶς.

ἀντ. δ'.

ΧΟ.
antistr. 4.

Orestes

Boy! Boy! Hear my knocking at the outer door! Who is inside? Boy! Boy! I say again, who is at home?

Again for the third time I call for some one to come out of the house, if by Aegisthus’ will it offers welcome to strangers.
655

Servant

Yes, yes, I hear. Of what land is the stranger, and whence?

Our stranger, I think, is working mischief: for over there I see Orestes’ nurse all in tears. Cilissa³! Where are you going? Why as you set foot in the palace gate do you have a grief as an unhired companion?
730

Chorus

Then arrayed how does she tell him to come?

Nurse

Arrayed how? Say it again so that I may catch your meaning better.

Chorus

With his guards or perhaps unattended?

Nurse

She tells him to come with his retinue of spearmen.

Chorus

Well, do not give this message to our loathed master, but with all haste and with a cheerful heart tell him to come himself, alone, so that he may be told without alarm. For in the mouth of a messenger a crooked message is made straight.⁴
770

Nurse

What! Are you gladdened at heart by the present news?

Chorus

Why not, if Zeus at last may cause our ill wind to change?
775

Nurse

But how can that be? Orestes, the hope of our house, is gone.

Chorus

Not yet; he would be a poor prophet who would so interpret.

Nurse

What are you saying? Do you know something beyond what has been told?

Chorus

Go, deliver your message! Do what you are asked to do!

The gods take care of what they take care of.
780

Nurse

Well, I will go and do your bidding. With the gods’ blessing may everything turn out for the best! Exit

It is well of these tales to tell; for the sword in the grasp of Right
720

With a cleaving, piercing blow to the innermost heart doth smite,

And the deed unlawfully done is not trodden down nor forgot,

When the sinner out-steppeth the law and heedeth the high God not;

Das Schwert, gezückt auf Frevlerbrust,

Es stürmt grad' ein bitterscharf, und mordet

Durch Dike's Hand. In Staub hinab
640

Tritt ihr Fuß die Missethat,

Die sich von aller Furcht des Zeus frevelnd abgewendet.

Vierte Gegenstrophe.