Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →

How dreadful, when the people raiſe

Loud murmurs mix’d with hate!

Yet this the tribute greatneſs pays

For its exalted ſtate.

520

E’en now ſome dark and horrid deed

By my preſaging ſoul is fear’d;

For never with unheedful eyes,

When ſlaughter’d thousands bleed,

Did

525

Did the juſt pow’rs of Heav’n regard

The carnage of th’ enfanguin’d plain.

The ruthleſs and oppreſſive pow’r

May triumph for its little hour;

Full ſoon with all their vengeful train

530

The ſullen Furies riſe,

Break his fell force, and whirl him down

Thro’ life’s dark paths, unpitied, and unknown.

And dangerous is the pride of fame,

Like the red light’nings dazzling flame.

535

Nor envied wealth, nor conqueſt let me gain,

Nor drag the conqueror’s hateful chain.

EPODE.

Agamemnon. Aeschylus. Robert Potter (Translator). London. 1779.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Current edition Experimental

Agamemnon (OCR draft) (English) (Agamemnon. Robert Potter, 1779.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (8)

Ἀγαμέμνων First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 488-680 focus

Χορός

τάχ᾽ εἰσόμεσθα λαμπάδων φαεσφόρων¹

φρυκτωριῶν τε καὶ πυρὸς παραλλαγάς,
490

εἴτ᾽ οὖν ἀληθεῖς εἶτ᾽ ὀνειράτων δίκην

τερπνὸν τόδ᾽ ἐλθὸν φῶς ἐφήλωσεν φρένας.

κήρυκ᾽ ἀπ᾽ ἀκτῆς τόνδ᾽ ὁρῶ κατάσκιον

κλάδοις ἐλαίας: μαρτυρεῖ δέ μοι κάσις

πηλοῦ ξύνουρος διψία κόνις τάδε,
495

ὡς οὔτ᾽ ἄναυδος οὔτε σοι δαίων φλόγα

ὕλης ὀρείας σημανεῖ καπνῷ πυρός,

ἀλλ᾽ ἢ τὸ χαίρειν μᾶλλον ἐκβάξει λέγων:

τὸν ἀντίον δὲ τοῖσδ᾽ ἀποστέργω λόγον:

εὖ γὰρ πρὸς εὖ φανεῖσι προσθήκη πέλοι.—
500

ὅστις τάδ᾽ ἄλλως τῇδ᾽ ἐπεύχεται πόλει,

αὐτὸς φρενῶν καρποῖτο τὴν ἁμαρτίαν.

Κηρυξ

ἰὼ πατρῷον οὖδας Ἀργείας χθονός,

δεκάτῳ σε φέγγει τῷδ᾽ ἀφικόμην ἔτους,

πολλῶν ῥαγεισῶν ἐλπίδων μιᾶς τυχών.
505

οὐ γάρ ποτ᾽ ηὔχουν τῇδ᾽ ἐν Ἀργείᾳ χθονὶ

θανὼν μεθέξειν φιλτάτου τάφου μέρος.

νῦν χαῖρε μὲν χθών, χαῖρε δ᾽ ἡλίου φάος,

ὕπατός τε χώρας Ζεύς, ὁ Πύθιός τ᾽ ἄναξ,

τόξοις ἰάπτων μηκέτ᾽ εἰς ἡμᾶς βέλη:
510

ἅλις παρὰ Σκάμανδρον ἦσθ᾽² ἀνάρσιος:

νῦν δ᾽ αὖτε σωτὴρ ἴσθι καὶ παιώνιος,³

ἄναξ Ἄπολλον. τούς τ᾽ ἀγωνίους θεοὺς

πάντας προσαυδῶ, τόν τ᾽ ἐμὸν τιμάορον

Ἑρμῆν, φίλον κήρυκα, κηρύκων σέβας,
515

ἥρως τε τοὺς πέμψαντας, εὐμενεῖς πάλιν

στρατὸν δέχεσθαι τὸν λελειμμένον δορός.

ἰὼ μέλαθρα βασιλέων, φίλαι στέγαι,

σεμνοί τε θᾶκοι, δαίμονές τ᾽ ἀντήλιοι,

εἴ που⁴ πάλαι, φαιδροῖσι τοισίδ᾽ ὄμμασι
520

δέξασθε κόσμῳ βασιλέα πολλῷ χρόνῳ.

ἥκει γὰρ ὑμῖν⁵ φῶς ἐν εὐφρόνῃ φέρων

καὶ τοῖσδ᾽ ἅπασι κοινὸν Ἀγαμέμνων ἄναξ.

ἀλλ᾽ εὖ νιν ἀσπάσασθε, καὶ γὰρ οὖν πρέπει,

Τροίαν κατασκάψαντα τοῦ δικηφόρου
525

Διὸς μακέλλῃ, τῇ κατείργασται πέδον.

βωμοὶ δ᾽ ἄιστοι καὶ θεῶν ἱδρύματα,

καὶ σπέρμα πάσης ἐξαπόλλυται χθονός.

τοιόνδε⁶ Τροίᾳ περιβαλὼν ζευκτήριον

ἄναξ Ἀτρείδης πρέσβυς εὐδαίμων ἀνὴρ
530

ἥκει, τίεσθαι δ᾽ ἀξιώτατος βροτῶν

τῶν νῦν: Πάρις γὰρ οὔτε συντελὴς πόλις

ἐξεύχεται τὸ δρᾶμα τοῦ πάθους πλέον.

ὀφλὼν γὰρ ἁρπαγῆς τε καὶ κλοπῆς δίκην

τοῦ ῥυσίου θ᾽ ἥμαρτε καὶ πανώλεθρον
535

αὐτόχθονον πατρῷον ἔθρισεν δόμον.

διπλᾶ δ᾽ ἔτισαν Πριαμίδαι θἀμάρτια.

538

Χορός

κῆρυξ Ἀχαιῶν χαῖρε τῶν ἀπὸ στρατοῦ.

Κῆρυξ

χαίρω <γε>:⁷ τεθνάναι δ᾽ οὐκέτ᾽⁸ ἀντερῶ θεοῖς.

Χορός

ἔρως πατρῴας τῆσδε γῆς σ᾽ ἐγύμνασεν.
540

Κῆρυξ

ὥστ᾽ ἐνδακρύειν⁹ γ᾽ ὄμμασιν χαρᾶς ὕπο.

Χορός

τερπνῆς ἄρ᾽ ἦτε τῆσδ᾽ ἐπήβολοι νόσου.¹⁰

Κῆρυξ

πῶς δή; διδαχθεὶς τοῦδε δεσπόσω λόγου.

Χορός

τῶν ἀντερώντων ἱμέρῳ πεπληγμένοι.¹¹

Κῆρυξ

ποθεῖν ποθοῦντα τήνδε γῆν στρατὸν λέγεις.
545

Χορός

ὡς πόλλ᾽ ἀμαυρᾶς ἐκ φρενός <μ᾽>¹² ἀναστένειν.

Κῆρυξ

πόθεν τὸ δύσφρον τοῦτ᾽ ἐπῆν στύγος φρενῶν;¹³

Χορός

πάλαι τὸ σιγᾶν φάρμακον βλάβης ἔχω.

Κῆρυξ

καὶ πῶς; ἀπόντων κοιράνων ἔτρεις τινάς;

Χορός

ὡς¹⁴ νῦν τὸ σὸν δή, καὶ θανεῖν πολλὴ χάρις.
550

Κῆρυξ

εὖ γὰρ πέπρακται. ταῦτα δ᾽ ἐν πολλῷ χρόνῳ

τὰ μέν τις ἂν¹⁵ λέξειεν εὐπετῶς ἔχειν,

τὰ δ᾽ αὖτε κἀπίμομφα. τίς δὲ πλὴν θεῶν

ἅπαντ᾽ ἀπήμων τὸν δι᾽ αἰῶνος χρόνον;

μόχθους γὰρ εἰ λέγοιμι καὶ δυσαυλίας,
555

σπαρνὰς παρήξεις καὶ κακοστρώτους, τί δ᾽ οὐ

στένοντες, †οὐ λαχόντεσ†¹⁶ ἤματος μέρος;

τὰ δ᾽ αὖτε χέρσῳ καὶ προσῆν πλέον στύγος:

εὐναὶ γὰρ ἦσαν δαΐων πρὸς τείχεσιν.

ἐξ οὐρανοῦ δὲ¹⁷ κἀπὸ γῆς λειμώνιαι
560

δρόσοι¹⁸ κατεψάκαζον, †ἔμπεδον¹⁹ σίνος

ἐσθημάτων τιθέντες ἔνθηρον τρίχα.

χειμῶνα δ᾽ εἰ λέγοι τις οἰωνοκτόνον,

οἷον παρεῖχ᾽ ἄφερτον Ἰδαία χιών,

ἢ θάλπος, εὖτε πόντος ἐν μεσημβριναῖς
565

κοίταις ἀκύμων νηνέμοις εὕδοι πεσών—

τί ταῦτα πενθεῖν δεῖ; παροίχεται πόνος:

παροίχεται δέ, τοῖσι μὲν τεθνηκόσιν

τὸ μήποτ᾽ αὖθις μηδ᾽ ἀναστῆναι μέλειν.

τί τοὺς ἀναλωθέντας ἐν ψήφῳ λέγειν,
570

τὸν ζῶντα δ᾽ ἀλγεῖν χρὴ τύχης παλιγκότου;

καὶ πολλὰ χαίρειν ξυμφορὰς²⁰ καταξιῶ.

ἡμῖν δὲ τοῖς λοιποῖσιν Ἀργείων στρατοῦ

νικᾷ τὸ κέρδος, πῆμα δ᾽ οὐκ ἀντιρρέπει:

ὡς κομπάσαι τῷδ᾽ εἰκὸς ἡλίου φάει
575

ὑπὲρ θαλάσσης καὶ χθονὸς ποτωμένοις:²¹

“Τροίαν ἑλόντες δήποτ᾽ Ἀργείων στόλος

θεοῖς λάφυρα ταῦτα τοῖς καθ᾽ Ἑλλάδα

δόμων ἐπασσάλευσαν ἀρχαῖων²² γάνος.”

τοιαῦτα χρὴ κλύοντας εὐλογεῖν πόλιν
580

καὶ τοὺς στρατηγούς: καὶ χάρις τιμήσεται

Διὸς τόδ᾽ ἐκπράξασα. πάντ᾽ ἔχεις λόγον.

583

Χορός

νικώμενος λόγοισιν οὐκ ἀναίνομαι:

ἀεὶ γὰρ ἥβη²³ τοῖς γέρουσιν εὖ μαθεῖν.

δόμοις δὲ ταῦτα καὶ Κλυταιμήστρᾳ μέλειν
585

εἰκὸς μάλιστα, σὺν δὲ πλουτίζειν ἐμέ.

Κλυταιμήστρα

ἀνωλόλυξα μὲν πάλαι χαρᾶς ὕπο,

ὅτ᾽ ἦλθ᾽ ὁ πρῶτος νύχιος ἄγγελος πυρός,

φράζων ἅλωσιν Ἰλίου τ᾽ ἀνάστασιν.

καί τίς μ᾽ ἐνίπτων εἶπε, “φρυκτωρῶν δία
590

πεισθεῖσα Τροίαν νῦν πεπορθῆσθαι δοκεῖς;

ἦ κάρτα πρὸς γυναικὸς αἴρεσθαι κέαρ.”

λόγοις τοιούτοις πλαγκτὸς οὖσ᾽ ἐφαινόμην.

ὅμως δ᾽ ἔθυον, καὶ γυναικείῳ νόμῳ

ὀλολυγμὸν ἄλλος ἄλλοθεν κατὰ πτόλιν
595

ἔλασκον εὐφημοῦντες ἐν θεῶν ἕδραις

θυηφάγον κοιμῶντες εὐώδη φλόγα.

καὶ νῦν τὰ μάσσω μὲν τί δεῖ σέ μοι²⁴ λέγειν;

ἄνακτος αὐτοῦ πάντα πεύσομαι λόγον.

ὅπως δ᾽ ἄριστα τὸν ἐμὸν αἰδοῖον πόσιν
600

σπεύσω πάλιν μολόντα δέξασθαι—τί γὰρ

γυναικὶ τούτου φέγγος ἥδιον δρακεῖν,

ἀπὸ στρατείας ἀνδρὶ σώσαντος θεοῦ

πύλας ἀνοῖξαι;—ταῦτ᾽ ἀπάγγειλον πόσει:

ἥκειν ὅπως τάχιστ᾽ ἐράσμιον πόλει:
605

γυναῖκα πιστὴν δ᾽ ἐν δόμοις εὕροι μολὼν

οἵανπερ οὖν ἔλειπε, δωμάτων κύνα

ἐσθλὴν ἐκείνῳ, πολεμίαν τοῖς δύσφροσιν,

καὶ τἄλλ᾽ ὁμοίαν πάντα, σημαντήριον

οὐδὲν διαφθείρασαν ἐν μήκει χρόνου.
610

οὐδ᾽ οἶδα τέρψιν οὐδ᾽ ἐπίψογον φάτιν

ἄλλου πρὸς ἀνδρὸς μᾶλλον ἢ χαλκοῦ βαφάς.

613

τοιόσδ᾽ ὁ κόμπος τῆς ἀληθείας γέμων²⁵

οὐκ αἰσχρὸς ὡς γυναικὶ γενναίᾳ λακεῖν.

Χορός

αὕτη μὲν οὕτως εἶπε μανθάνοντί σοι
615

τοροῖσιν ἑρμηνεῦσιν εὐπρεπῶς λόγον.

σὺ δ᾽ εἰπέ, κῆρυξ, Μενέλεων δὲ πεύθομαι,

εἰ νόστιμός τε²⁶ καὶ σεσωσμένος πάλιν

ἥξει σὺν ὑμῖν, τῆσδε γῆς φίλον κράτος.

Κῆρυξ

οὐκ ἔσθ᾽ ὅπως λέξαιμι τὰ ψευδῆ καλὰ
620

ἐς τὸν πολὺν φίλοισι καρποῦσθαι χρόνον.

Χορός

πῶς δῆτ᾽ ἂν εἰπὼν κεδνὰ τἀληθῆ τύχοις;²⁷²⁸

σχισθέντα δ᾽ οὐκ εὔκρυπτα γίγνεται τάδε.

Κῆρυξ

ἁνὴρ²⁹ ἄφαντος ἐξ Ἀχαιικοῦ στρατοῦ,

αὐτός τε καὶ τὸ πλοῖον. οὐ ψευδῆ λέγω.
625

Χορός

πότερον ἀναχθεὶς ἐμφανῶς ἐξ Ἰλίου,

ἢ χεῖμα, κοινὸν ἄχθος, ἥρπασε στρατοῦ;

Κῆρυξ

ἔκυρσας ὥστε τοξότης ἄκρος σκοποῦ:

μακρὸν δὲ πῆμα συντόμως ἐφημίσω.

Χορός

πότερα γὰρ αὐτοῦ ζῶντος ἢ τεθνηκότος
630

φάτις πρὸς ἄλλων ναυτίλων ἐκλῄζετο;

Κῆρυξ

οὐκ οἶδεν οὐδεὶς ὥστ᾽ ἀπαγγεῖλαι τορῶς,

πλὴν τοῦ τρέφοντος Ἡλίου χθονὸς φύσιν.

Χορός

πῶς γὰρ λέγεις χειμῶνα ναυτικῷ στρατῷ

ἐλθεῖν τελευτῆσαί τε δαιμόνων κότῳ;
635
636

Κῆρυξ

εὔφημον ἦμαρ οὐ πρέπει κακαγγέλῳ

γλώσσῃ μιαίνειν: χωρὶς ἡ τιμὴ θεῶν.

ὅταν δ᾽ ἀπευκτὰ πήματ᾽ ἄγγελος πόλει

στυγνῷ προσώπῳ πτωσίμου στρατοῦ φέρῃ,

πόλει μὲν ἕλκος ἓν τὸ δήμιον τυχεῖν,
640

πολλοὺς δὲ πολλῶν ἐξαγισθέντας δόμων

ἄνδρας διπλῇ μάστιγι, τὴν Ἄρης φιλεῖ,

δίλογχον ἄτην, φοινίαν ξυνωρίδα:

τοιῶνδε μέντοι πημάτων σεσαγμένον³⁰

πρέπει λέγειν παιᾶνα τόνδ᾽ Ἐρινύων.
645

σωτηρίων δὲ πραγμάτων εὐάγγελον

ἥκοντα πρὸς χαίρουσαν εὐεστοῖ πόλιν,

πῶς κεδνὰ τοῖς κακοῖσι συμμίξω, λέγων

χειμῶν᾽ Ἀχαιοῖς οὐκ ἀμήνιτον θεῶν;³¹

ξυνώμοσαν γάρ, ὄντες ἔχθιστοι τὸ πρίν,
650

πῦρ καὶ θάλασσα, καὶ τὰ πίστ᾽ ἐδειξάτην

φθείροντε τὸν δύστηνον Ἀργείων στρατόν.

ἐν νυκτὶ δυσκύμαντα δ᾽ ὠρώρει κακά.

ναῦς γὰρ πρὸς ἀλλήλαισι Θρῄκιαι πνοαὶ

ἤρεικον:³² αἱ δὲ κεροτυπούμεναι³³ βίᾳ
655

χειμῶνι τυφῶ σὺν ζάλῃ τ᾽ ὀμβροκτύπῳ,

ᾤχοντ᾽ ἄφαντοι, ποιμένος κακοῦ στρόβῳ.

ἐπεὶ δ᾽ ἀνῆλθε λαμπρὸν ἡλίου φάος,

ὁρῶμεν ἀνθοῦν πέλαγος Αἰγαῖον νεκροῖς

ἀνδρῶν Ἀχαιῶν ναυτικοῖς τ᾽ ἐρειπίοις.³⁴
660

ἡμᾶς γε μὲν δὴ ναῦν τ᾽ ἀκήρατον σκάφος

ἤτοι τις ἐξέκλεψεν ἢ ᾽ξῃτήσατο

θεός τις, οὐκ ἄνθρωπος, οἴακος θιγών.

τύχη δὲ σωτὴρ ναῦν θέλουσ᾽³⁵ ἐφέζετο,

ὡς μήτ᾽ ἐν ὅρμῳ κύματος ζάλην ἔχειν
665

μήτ᾽ ἐξοκεῖλαι πρὸς κραταίλεων χθόνα.

ἔπειτα δ᾽ Ἅιδην πόντιον πεφευγότες,

λευκὸν κατ᾽ ἦμαρ, οὐ πεποιθότες τύχῃ,

ἐβουκολοῦμεν φροντίσιν νέον πάθος,

στρατοῦ καμόντος καὶ κακῶς σποδουμένου.
670

καὶ νῦν ἐκείνων εἴ τις ἐστὶν ἐμπνέων,

λέγουσιν ἡμᾶς ὡς ὀλωλότας, τί μήν;³⁶

ἡμεῖς τ᾽ ἐκείνους ταὔτ᾽³⁷ ἔχειν δοξάζομεν.

γένοιτο δ᾽ ὡς ἄριστα. Μενέλεων γὰρ οὖν

πρῶτόν τε καὶ μάλιστα προσδόκα μολεῖν.
675

εἰ δ᾽ οὖν τις ἀκτὶς ἡλίου νιν ἱστορεῖ

καὶ ζῶντα³⁸ καὶ βλέποντα, μηχαναῖς Διός,

οὔπω θέλοντος ἐξαναλῶσαι γένος,

ἐλπίς τις αὐτὸν πρὸς δόμους ἥξειν πάλιν.

τοσαῦτ᾽ ἀκούσας ἴσθι τἀληθῆ κλύων.
680

Ἀγαμέμνων Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 488-680 focus

Χορός

τάχʼ εἰσόμεσθα λαμπάδων φαεσφόρων

φρυκτωριῶν τε καὶ πυρὸς παραλλαγάς,
490

εἴτʼ οὖν ἀληθεῖς εἶτʼ ὀνειράτων δίκην

τερπνὸν τόδʼ ἐλθὸν φῶς ἐφήλωσεν φρένας.

κήρυκʼ ἀπʼ ἀκτῆς τόνδʼ ὁρῶ κατάσκιον

κλάδοις ἐλαίας· μαρτυρεῖ δέ μοι κάσις

πηλοῦ ξύνουρος διψία κόνις τάδε,
495

ὡς οὔτʼ ἄναυδος οὔτε σοι δαίων φλόγα

ὕλης ὀρείας σημανεῖ καπνῷ πυρός,

ἀλλʼ ἢ τὸ χαίρειν μᾶλλον ἐκβάξει λέγων—

τὸν ἀντίον δὲ τοῖσδʼ ἀποστέργω λόγον·

εὖ γὰρ πρὸς εὖ φανεῖσι προσθήκη πέλοι.—
500

ὅστις τάδʼ ἄλλως τῇδʼ ἐπεύχεται πόλει,

αὐτὸς φρενῶν καρποῖτο τὴν ἁμαρτίαν.

Κῆρυξ

ἰὼ πατρῷον οὖδας Ἀργείας χθονός,

δεκάτου σε φέγγει τῷδʼ ἀφικόμην ἔτους,

πολλῶν ῥαγεισῶν ἐλπίδων μιᾶς τυχών.
505

οὐ γάρ ποτʼ ηὔχουν τῇδʼ ἐν Ἀργείᾳ χθονὶ

θανὼν μεθέξειν φιλτάτου τάφου μέρος.

νῦν χαῖρε μὲν χθών, χαῖρε δʼ ἡλίου φάος,

ὕπατός τε χώρας Ζεύς, ὁ Πύθιός τʼ ἄναξ,

τόξοις ἰάπτων μηκέτʼ εἰς ἡμᾶς βέλη·
510

ἅλις παρὰ Σκάμανδρον ἦσθʼ ἀνάρσιος·

νῦν δʼ αὖτε σωτὴρ ἴσθι καὶ παιώνιος,

ἄναξ Ἄπολλον. τούς τʼ ἀγωνίους θεοὺς

πάντας προσαυδῶ, τόν τʼ ἐμὸν τιμάορον

Ἑρμῆν, φίλον κήρυκα, κηρύκων σέβας,
515

ἥρως τε τοὺς πέμψαντας, εὐμενεῖς πάλιν

στρατὸν δέχεσθαι τὸν λελειμμένον δορός.

ἰὼ μέλαθρα βασιλέων, φίλαι στέγαι,

σεμνοί τε θᾶκοι, δαίμονές τʼ ἀντήλιοι,

εἴ που πάλαι, φαιδροῖσι τοισίδʼ ὄμμασι
520

δέξασθε κόσμῳ βασιλέα πολλῷ χρόνῳ.

ἥκει γὰρ ὑμῖν φῶς ἐν εὐφρόνῃ φέρων

καὶ τοῖσδʼ ἅπασι κοινὸν Ἀγαμέμνων ἄναξ.

ἀλλʼ εὖ νιν ἀσπάσασθε, καὶ γὰρ οὖν πρέπει

Τροίαν κατασκάψαντα τοῦ δικηφόρου
525

Διὸς μακέλλῃ, τῇ κατείργασται πέδον.

βωμοὶ δʼ ἄιστοι καὶ θεῶν ἱδρύματα,

καὶ σπέρμα πάσης ἐξαπόλλυται χθονός.

τοιόνδε Τροίᾳ περιβαλὼν ζευκτήριον

ἄναξ Ἀτρείδης πρέσβυς εὐδαίμων ἀνὴρ
530

ἥκει, τίεσθαι δʼ ἀξιώτατος βροτῶν

τῶν νῦν· Πάρις γὰρ οὔτε συντελὴς πόλις

ἐξεύχεται τὸ δρᾶμα τοῦ πάθους πλέον.

ὀφλὼν γὰρ ἁρπαγῆς τε καὶ κλοπῆς δίκην

τοῦ ῥυσίου θʼ ἥμαρτε καὶ πανώλεθρον
535

αὐτόχθονον πατρῷον ἔθρισεν δόμον.

διπλᾶ δʼ ἔτεισαν Πριαμίδαι θἀμάρτια.

538

Χορός

κῆρυξ Ἀχαιῶν χαῖρε τῶν ἀπὸ στρατοῦ.

Κῆρυξ

χαίρω γε· τεθνάναι δʼ οὐκέτʼ ἀντερῶ θεοῖς.

Χορός

ἔρως πατρῴας τῆσδε γῆς σʼ ἐγύμνασεν;
540

Κῆρυξ

ὥστʼ ἐνδακρύειν γʼ ὄμμασιν χαρᾶς ὕπο.

Χορός

τερπνῆς ἄρʼ ἦτε τῆσδʼ ἐπήβολοι νόσου.

Κῆρυξ

πῶς δή; διδαχθεὶς τοῦδε δεσπόσω λόγου.

Χορός

τῶν ἀντερώντων ἱμέρῳ πεπληγμένοι.

Κῆρυξ

ποθεῖν ποθοῦντα τήνδε γῆν στρατὸν λέγεις;
545

Χορός

ὡς πόλλʼ ἀμαυρᾶς ἐκ φρενός μʼ ἀναστένειν

Κῆρυξ

πόθεν τὸ δύσφρον τοῦτʼ ἐπῆν θυμῷ στύγος;

Χορός

πάλαι τὸ σιγᾶν φάρμακον βλάβης ἔχω.

Κῆρυξ

καὶ πῶς; ἀπόντων κοιράνων ἔτρεις τινάς;

Χορός

ὡς νῦν, τὸ σὸν δή, καὶ θανεῖν πολλὴ χάρις.
550

Κῆρυξ

εὖ γὰρ πέπρακται. ταῦτα δʼ ἐν πολλῷ χρόνῳ

τὰ μέν τις ἂν λέξειεν εὐπετῶς ἔχειν,

τὰ δʼ αὖτε κἀπίμομφα. τίς δὲ πλὴν θεῶν

ἅπαντʼ ἀπήμων τὸν διʼ αἰῶνος χρόνον;

μόχθους γὰρ εἰ λέγοιμι καὶ δυσαυλίας,
555

σπαρνὰς παρήξεις καὶ κακοστρώτους, τί δʼ οὐ

στένοντες, οὐ λαχόντες ἤματος μέρος;

τὰ δʼ αὖτε χέρσῳ καὶ προσῆν πλέον στύγος·

εὐναὶ γὰρ ἦσαν δηΐων πρὸς τείχεσιν·

ἐξ οὐρανοῦ δὲ κἀπὸ γῆς λειμώνιαι
560

δρόσοι κατεψάκαζον, ἔμπεδον σίνος

ἐσθημάτων, τιθέντες ἔνθηρον τρίχα.

χειμῶνα δʼ εἰ λέγοι τις οἰωνοκτόνον,

οἷον παρεῖχʼ ἄφερτον Ἰδαία χιών,

ἢ θάλπος, εὖτε πόντος ἐν μεσημβριναῖς
565

κοίταις ἀκύμων νηνέμοις εὕδοι πεσών

τί ταῦτα πενθεῖν δεῖ; παροίχεται πόνος·

παροίχεται δέ, τοῖσι μὲν τεθνηκόσιν

τὸ μήποτʼ αὖθις μηδʼ ἀναστῆναι μέλειν.

τί τοὺς ἀναλωθέντας ἐν ψήφῳ λέγειν,
570

τὸν ζῶντα δʼ ἀλγεῖν χρὴ τύχης παλιγκότου;

καὶ πολλὰ χαίρειν ξυμφορὰς καταξιῶ.

ἡμῖν δὲ τοῖς λοιποῖσιν Ἀργείων στρατοῦ

νικᾷ τὸ κέρδος, πῆμα δʼ οὐκ ἀντιρρέπει·

ὡς κομπάσαι τῷδʼ εἰκὸς ἡλίου φάει
575

ὑπὲρ θαλάσσης καὶ χθονὸς ποτωμένοις·

Τροίαν ἑλόντες δή ποτʼ Ἀργείων στόλος

θεοῖς λάφυρα ταῦτα τοῖς καθʼ Ἑλλάδα

δόμοις ἐπασσάλευσαν ἀρχαῖον γάνος.

τοιαῦτα χρὴ κλύοντας εὐλογεῖν πόλιν
580

καὶ τοὺς στρατηγούς· καὶ χάρις τιμήσεται

Διὸς τόδʼ ἐκπράξασα.πάντʼ ἔχεις λόγον.

583

Χορός

νικώμενος λόγοισιν οὐκ ἀναίνομαι·

ἀεὶ γὰρ ἥβη τοῖς γέρουσιν εὖ μαθεῖν.

δόμοις δὲ ταῦτα καὶ Κλυταιμήστρᾳ μέλειν
585

εἰκὸς μάλιστα, σὺν δὲ πλουτίζειν ἐμέ.

Κλυταιμήστρα

ἀνωλόλυξα μὲν πάλαι χαρᾶς ὕπο,

ὅτʼ ἦλθʼ ὁ πρῶτος νύχιος ἄγγελος πυρός,

φράζων ἅλωσιν Ἰλίου τʼ ἀνάστασιν.

καί τίς μʼ ἐνίπτων εἶπε, φρυκτωρῶν δία
590

πεισθεῖσα Τροίαν νῦν πεπορθῆσθαι δοκεῖς;

ἦ κάρτα πρὸς γυναικὸς αἴρεσθαι κέαρ.

λόγοις τοιούτοις πλαγκτὸς οὖσʼ ἐφαινόμην.

ὅμως δʼ ἔθυον, καὶ γυναικείῳ νόμῳ

ὀλολυγμὸν ἄλλος ἄλλοθεν κατὰ πτόλιν
595

ἔλασκον εὐφημοῦντες ἐν θεῶν ἕδραις

θυηφάγον κοιμῶντες εὐώδη φλόγα.

καὶ νῦν τὰ μάσσω μὲν τί δεῖ σέ μοι λέγειν;

ἄνακτος αὐτοῦ πάντα πεύσομαι λόγον.

ὅπως δʼ ἄριστα τὸν ἐμὸν αἰδοῖον πόσιν
600

σπεύσω πάλιν μολόντα δέξασθαι·—τί γὰρ

γυναικὶ τούτου φέγγος ἥδιον δρακεῖν,

ἀπὸ στρατείας ἀνδρὶ σώσαντος θεοῦ

πύλας ἀνοῖξαι;—ταῦτʼ ἀπάγγειλον πόσει·

ἥκειν ὅπως τάχιστʼ ἐράσμιον πόλει·
605

γυναῖκα πιστὴν δʼ ἐν δόμοις εὕροι μολὼν

οἵαν περ οὖν ἔλειπε, δωμάτων κύνα

ἐσθλὴν ἐκείνῳ, πολεμίαν τοῖς δύσφροσιν,

καὶ τἄλλʼ ὁμοίαν πάντα, σημαντήριον

οὐδὲν διαφθείρασαν ἐν μήκει χρόνου.
610

οὐδʼ οἶδα τέρψιν οὐδʼ ἐπίψογον φάτιν

ἄλλου πρὸς ἀνδρὸς μᾶλλον ἢ χαλκοῦ βαφάς.

613

Κῆρυξ

τοιόσδʼ ὁ κόμπος τῆς ἀληθείας γέμων

οὐκ αἰσχρὸς ὡς γυναικὶ γενναίᾳ λακεῖν.

Χορός

αὕτη μὲν οὕτως εἶπε μανθάνοντί σοι
615

τοροῖσιν ἑρμηνεῦσιν εὐπρεπῶς λόγον.

σὺ δʼ εἰπέ, κῆρυξ, Μενέλεων δὲ πεύθομαι.

εἰ νόστιμός τε καὶ σεσωσμένος πάλιν

ἥκει σὺν ὑμῖν, τῆσδε γῆς φίλον κράτος.

Κῆρυξ

οὐκ ἔσθʼ ὅπως λέξαιμι τὰ ψευδῆ καλὰ
620

ἐς τὸν πολὺν φίλοισι καρποῦσθαι χρόνον.

Χορός

πῶς δῆτʼ ἂν εἰπὼν κεδνὰ τἀληθῆ τύχοις;

σχισθέντα δʼ οὐκ εὔκρυπτα γίγνεται τάδε.

Κῆρυξ

ἁνὴρ ἄφαντος ἐξ Ἀχαιικοῦ στρατοῦ,

αὐτός τε καὶ τὸ πλοῖον. οὐ ψευδῆ λέγω.
625

Χορός

πότερον ἀναχθεὶς ἐμφανῶς ἐξ Ἰλίου,

ἢ χεῖμα, κοινὸν ἄχθος, ἥρπασε στρατοῦ;

Κῆρυξ

ἔκυρσας ὥστε τοξότης ἄκρος σκοποῦ·

μακρὸν δὲ πῆμα συντόμως ἐφημίσω.

Χορός

πότερα γὰρ αὐτοῦ ζῶντος ἢ τεθνηκότος
630

φάτις πρὸς ἄλλων ναυτίλων ἐκλῄζετο;

Κῆρυξ

οὐκ οἶδεν οὐδεὶς ὥστʼ ἀπαγγεῖλαι τορῶς,

πλὴν τοῦ τρέφοντος Ἡλίου χθονὸς φύσιν.

Χορός

πῶς γὰρ λέγεις χειμῶνα ναυτικῷ στρατῷ

ἐλθεῖν τελευτῆσαί τε δαιμόνων κότῳ;
635

636

Κῆρυξ

εὔφημον ἦμαρ οὐ πρέπει κακαγγέλῳ

γλώσσῃ μιαίνειν· χωρὶς ἡ τιμὴ θεῶν.

ὅταν δʼ ἀπευκτὰ πήματʼ ἄγγελος πόλει

στυγνῷ προσώπῳ πτωσίμου στρατοῦ φέρῃ,

πόλει μὲν ἕλκος ἓν τὸ δήμιον τυχεῖν,
640

πολλοὺς δὲ πολλῶν ἐξαγισθέντας δόμων

ἄνδρας διπλῇ μάστιγι, τὴν Ἄρης φιλεῖ,

δίλογχον ἄτην, φοινίαν ξυνωρίδα·

τοιῶνδε μέντοι πημάτων σεσαγμένον

πρέπει λέγειν παιᾶνα τόνδʼ Ἐρινύων.
645

σωτηρίων δὲ πραγμάτων εὐάγγελον

ἥκοντα πρὸς χαίρουσαν εὐεστοῖ πόλιν,

πῶς κεδνὰ τοῖς κακοῖσι συμμείξω, λέγων

χειμῶνʼ Ἀχαιοῖς οὐκ ἀμήνιτον θεῶν;

ξυνώμοσαν γάρ, ὄντες ἔχθιστοι τὸ πρίν,
650

πῦρ καὶ θάλασσα, καὶ τὰ πίστʼ ἐδειξάτην

φθείροντε τὸν δύστηνον Ἀργείων στρατόν.

ἐν νυκτὶ δυσκύμαντα δʼ ὠρώρει κακά.

ναῦς γὰρ πρὸς ἀλλήλαισι Θρῄκιαι πνοαὶ

ἤρεικον· αἱ δὲ κεροτυπούμεναι βίᾳ
655

χειμῶνι τυφῶ σὺν ζάλῃ τʼ ὀμβροκτύπῳ

ᾤχοντʼ ἄφαντοι ποιμένος κακοῦ στρόβῳ.

ἐπεὶ δʼ ἀνῆλθε λαμπρὸν ἡλίου φάος,

ὁρῶμεν ἀνθοῦν πέλαγος Αἰγαῖον νεκροῖς

ἀνδρῶν Ἀχαιῶν ναυτικοῖς τʼ ἐρειπίοις.
660

ἡμᾶς γε μὲν δὴ ναῦν τʼ ἀκήρατον σκάφος

ἤτοι τις ἐξέκλεψεν ἢ ʼξῃτήσατο

θεός τις, οὐκ ἄνθρωπος, οἴακος θιγών.

τύχη δὲ σωτὴρ ναῦν θέλουσʼ ἐφέζετο,

ὡς μήτʼ ἐν ὅρμῳ κύματος ζάλην ἔχειν
665

μήτʼ ἐξοκεῖλαι πρὸς κραταίλεων χθόνα.

ἔπειτα δʼ Ἅιδην πόντιον πεφευγότες,

λευκὸν κατʼ ἦμαρ, οὐ πεποιθότες τύχῃ,

ἐβουκολοῦμεν φροντίσιν νέον πάθος,

στρατοῦ καμόντος καὶ κακῶς σποδουμένου.
670

καὶ νῦν ἐκείνων εἴ τίς ἐστιν ἐμπνέων,

λέγουσιν ἡμᾶς ὡς ὀλωλότας, τί μή;

ἡμεῖς τʼ ἐκείνους ταὔτʼ ἔχειν δοξάζομεν.

γένοιτο δʼ ὡς ἄριστα. Μενέλεων γὰρ οὖν

πρῶτόν τε καὶ μάλιστα προσδόκα μολεῖν.
675

εἰ γοῦν τις ἀκτὶς ἡλίου νιν ἱστορεῖ

καὶ ζῶντα καὶ βλέποντα, μηχαναῖς Διός,

οὔπω θέλοντος ἐξαναλῶσαι γένος,

ἐλπίς τις αὐτὸν πρὸς δόμους ἥξειν πάλιν.

τοσαῦτʼ ἀκούσας ἴσθι τἀληθῆ κλύων.
680

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 456 focus

βαρεῖα δ᾽ ἀστών φάτις ξὺν κότῳ·

455

δημοκράντου δ᾽ ἀρᾶς τίνει χρέος.

μένει δ᾽ ἀκοῦσαί τί μου

μέριμνα νυκτηρεφές.

460

τῶν πολυκτόνων γὰρ οὐκ ἄσκοποι θεοί. κελαι

ναὶ δ᾽ Ἐρινύες χρόνῳ

τυχηρὸν ὄντ᾽ ἄνευ δίκας παλιντυχεῖ

τριβᾷ βίου τιθεῖσ᾽ ἀμαυρὸν, ἐν δ᾽ ἀϊ-

465

στοις τελέθοντος οὔτις ἀλκά· τὸ δ᾽ ὑπερκόπως

κλύειν

εὖ βαρύ· βάλλεται γὰρ ὄσσοις Διόθεν κεραυνός.

κρίνω δ᾽ ἄφθονον ὄλβον.

μήτ᾽ εἴην πτολιπόρθης

μήτ᾽ οὖν αὐτὸς ἁλοὺς ὑπ᾽ ἄλλων βίον κατίδοιμι.

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Gottfried Hermann, 1852.) — 456 focus

βαρεῖα δ᾽ ἀστῶν φάτις ξὺν κότῳ·

δημοκράντου δ᾽ ἀρᾶς τίνει χρέος.

μένει δ᾽ ἀκοῦσαί τί μου

μέριμνα νυκτηρεφές.

τῶν πολυκτόνων γὰρ οὐκ
440

ἄσκοποι θεοί. κελαι-

ναὶ δ᾽ Ἐρινύες χρόνῳ

τυχηρὸν ὄντ᾽ ἄνευ δίκας

παλιντυχεῖ τριβᾷ βίου

τιθεῖσ᾽ ἀμαυρόν, ἐν δ᾽ ἀΐστοις
445

τελέθοντος οὔτις ἀλκά·

τὸ δ᾽ ὑπερκόπως κλύειν εὖ

βαρύ· βάλλεται γὰρ ὄσσοις

Διόθεν κεραυνός.

κρίνω δ᾽ ἄφθονον ὄλβον.
450

μήτ᾽ εἴην πτολιπόρθης,

μήτ᾽ οὖν αὐτὸς ἁλοὺς ὑπ᾽ ἄλ-

λων βίον κατίδοιμι.

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ (OCR draft) Experimental (ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 456 focus

Βαρεῖα δ' ἀστῶν φάτις σὺν κότῳ·

δημοκράντου -κράτου δ' ἀρᾶς τίνει χρέος·
455

μένει δ' ἀκοῦσαί τί μοι μου

μέριμνα νυκτηρεφές·

τῶν πολυκτόνων γὰρ οὐκ

ἄσκοποι ἀπόσκ- θεοί· κελαι-

ναὶ δ' δ' οὖν Ἐρινύες χρόνῳ
460

τυχηρὸν ὄντ' ἄνευ δίκας παλιντυχεῖ -χῇ (uel -χῆ)

τριβᾷ βίου τιθεῖσ' ἀμαυρόν, ἐν δ' ἀΐ-

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

ΧΟΡΟΣ

στοις τελέθοντος οὔτις ἀλ-

κά· τὸ δ' ὑπερκόπως -κότως κλύειν

εὖ βαρύ· βάλλεται γὰρ ὅσ-
465

σοις Διόθεν κεραυνός.

Κρίνω δ' ἄφθονον ὄλβον·

μήτ' εἴην μὴ δ' πτολι-
πόρθης -πόρθις,

μήτ' οὖν αὐτὸς ἁλοὺς ὑπ' ἄλ-
λῳ ἄλλων βίον κατίδοιμι.
470

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. N. Wecklein, 1885.) — 456 focus

βαρεῖα δ᾽ ἀστῶν φάτις σὺν κότῳ·

δημοκράτου δ᾽ ἀρᾶς τίνει χρέος.

μένει δ᾽ ἀκοῦσαί τί μου

465

μέριμνα νυκτηρεφές.

τῶν πολυκτόνων γὰρ οὐκ

ἄσκοποι θεοί. κελαι-

ναὶ δ᾽ Ἐρινύες χρόνῳ

τυχηρὸν ὄντ᾽ ἄνευ δίκας

470

παλιντυχεῖ τριβᾷ βίου

τιθεῖσ᾽ ἀμαυρόν, ἐν δ᾽ ἀἰ-

στοις τελέθοντος οὔτις ἀλκά·

τὸ δ᾽ ὑπερκόπως κλύειν εὖ

βαρύ· βάλλεται γὰρ ὄσσοις

475

Διόθεν κεραυνός.

Κρίνω δ᾽ ἄφθονον ὄλβον·

μήτ᾽ εἴην πτολιπόρθης

¹²

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

μήτ᾽ οὖν αὐτὸς ἁλοὺς ὑπ᾽ ἄλ-

λων βίον κατίδοιμι.
480

Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Martin L. West, 1990.) — 456 focus

βαρεῖα δ᾽ ἀστῶν φάτις ξὺν κότωι,

δημοκρά ντου δ᾽ ἀρᾶς τίνει χρέος·

μένει δ᾽ ἀκοῦσαί τί μου

μέριμνα νυκτηρεφές·

460

τῶν πολυκτόνων γὰρ οὐκ

ἄσκοποι θεοί, κελαι-

ναὶ δ᾽ Ἐρινύες χρόνωι

τυχηρὸν ὄντ᾽ ἄνευ δίκας

παλιντυχεῖ τριβᾶι βίου

465

τιθεῖσ᾽ ἀμαυρόν, ἐν δ᾽ ἀϊσ-

τοις τελέθοντος οὔτις ἀλκά.

τὸ δ᾽ ὑπερκόπως κλύειν εὖ

βαρύ’ βάλλεται γὰρ ὄσσοις

Διόθεν κεραυνός.

470

κρίνω δ᾽ ἄφθονον ὄλβον·

μήτ᾽ εἴην πτολιπόρθης,

μήτ᾽ οὖν αὐτὸς ἁλοὺς ὑπ᾽ ἄλ-

λων βίον κατίδοιμι.

Aeschyli Agamemnon (OCR draft) Experimental (Aeschyli Agamemnon. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 456 focus

βαρεῖα δ᾽ ἀστῶν φάτις σὺν κότωι·

δημοκράντου δ᾽ ἀρᾶς τίνει χρέος.

μένει δ᾽ ἀκοῦσαί τί μοι

455

μέριμνα νυκτηρεφές.

τῶν πολυκτόνων γὰρ οὐκ

ἄσκοποι θεοί. κελαι-

ναὶ δ᾽ Ἐρινύες χρόνωι

τυχηρὸν ὄντ᾽ ἄνευ δίκας

460

παλιντυχεῖ τριβᾶι βίου

τιθεῖσ᾽ ἀμαυρόν, ἐν δ᾽ ἀί-

στοις τελέθοντος οὔτις ἀλ-

κά· τὸ δ᾽ ὑπερκόπως κλύειν

εὐ βαρύ· βάλλεται γὰρ ὄσ-

465

σοις Διόθεν κεραυνός.

κρίνω δ᾽ ἄφθονον ὄλβον.

μήτ᾽ εἴην πτολιπόρθης,

Testim.:

445 Epimer. Hom. 119 καὶ ἐν ᾿Αγ. ἀλλοτρίας διαὶ γυναικός ἀντὶ τοῦ ἕνεκα.

Apparatus Criticus

λέβητας τοὺς λέβ. εὐθέτους εὐθέτου corr. Auratus διαὶ διαί διά F γε διὰ προδίκοις προδίκοισιν ἐχθρὰ ἐχθρῶς δημοκράντου δημοκράτου corr. Porson μοι μου corr. Karsten ἄσκοποι ἀπόσκοποι δ᾽ δ᾽ οὖν παλιντυχεῖ παλιντυχῇ -χῆ F corr. Scaliger ὑπερκόπως ὑπερκότως corr. Grotius μήτ᾽ μηδ' πτολιπόρθης πτολιπόρθις

ΧΟ.

μήτ᾽ οὖν αὐτὸς ἁλοὺς ὑπ᾽ ἄλ-

λων βίον κατίδοιμι.

Translations (8)

Agamemnon Perseus (Aeschylus. The poetical works of Robert Browning, Volume 13. Browning, Robert, translator; Berdoe, Edward, editor. London: Smith, Elder and Co., 1889.) — 488-680 focus

KLUTAIMNESTRA.

Soon shall we know — of these light-bearing torches,

And beacons and exchanges, fire with fire —

If they are true, indeed, or if, dream-fashion,
490

This gladsome light came and deceived our judgment.

Yon herald from the shore I see, o’ershadowed

With boughs of olive: dust, mud’s thirsty brother,

Close neighbours on his garb, thus testify me

That neither voiceless, nor yet kindling for thee
495

Mountain-wood-flame, shall he explain by fire-smoke:

But either tell out more the joyance, speaking ..

Word contrary to which, I aught but love it!

For may good be — to good that’s known — appendage!

CHOROS.

Whoever prays for aught else to this city
500

— May he himself reap fruit of his mind’s error!

HERALD.

Ha, my forefathers’ soil of earth Argeian!

Thee, in this year’s tenth light, am I returned to —

Of many broken hopes, on one hope chancing;

For never prayed I, in this earth Argeian
505

Dying, to share my part in tomb the dearest.

Now, hail thou earth, and hail thou also, sunlight,

And Zeus, the country’s lord, and king the Puthian

From bow no longer urging at us arrows!

Enough, beside Skamandros, cam’st thou adverse:
510

Now, contrary, be saviour thou and healer,

O king Apollon! And gods conquest-granting,

All — I invoke too, and my tutelary

Hermes, dear herald, heralds’ veneration, —

And Heroes our forthsenders, — friendly, once more
515

The army to receive, the war-spear’s leavings!

Ha, mansions of my monarchs, roofs beloved,

And awful seats, and deities sun-fronting —

Receive with pomp your monarch, long time absent!

For he comes bringing light in night-time to you,
520

In common with all these — king Agamemnon.

But kindly greet him — for clear shows your duty —

Who has dug under Troia with the mattock

Of Zeus the Avenger, whereby plains are out-ploughed,

Altars unrecognizable, and gods’ shrines,
525

And the whole land’s seed thoroughly has perished.

And such a yoke-strap having cast round Troia ,

The elder king Atreides, happy man — he

Comes to be honoured, worthiest of what mortals

Now are. Nor Paris nor the accomplice-city
530

Outvaunts their deed as more than they are done-by:

For, in a suit for rape and theft found guilty,

He missed of plunder and, in one destruction,

Fatherland, house and home has mowed to atoms:

Debts the Priamidai have paid twice over.
535

538

CHOROS.

Hail, herald from the army of Achaians!

HERALD.

I hail: — to die, will gainsay gods no longer!

CHOROS.

Love of this fatherland did exercise thee?
540

HERALD.

So that I weep, at least, with joy, my eyes full.

CHOROS.

What, of this gracious sickness were ye gainers?

HERALD.

How now? instructed, I this speech shall master.

CHOROS.

For those who loved you back, with longing stricken.

HERALD.

This land yearned for the yearning army, say’st thou?
545

CHOROS.

So as to set me oft, from dark mind, groaning.

HERALD.

Whence came this ill mind — hatred to the army?

CHOROS.

Of old, I use, for mischiefs physic, silence.

HERALD.

And how, the chiefs away, did you fear any?

CHOROS.

So that now, — late thy word, — much joy were — dying!
550

HERALD.

For well have things been worked out: these, — in much time,

Some of them, one might say, had luck in falling,

While some were faulty: since who, gods excepted,

Goes, through the whole time of his life, ungrieving?

For labours should I tell of, and bad lodgments,
555

Narrow deckways ill-strewn, too, — what the day’s woe

We did not groan at getting for our portion?

As for land-things, again, on went more hatred!

Since beds were ours hard by the foemen’s ramparts,

And, out of heaven and from the earth, the meadow
560

Dews kept a-sprinkle, an abiding damage

Of vestures, making hair a wild-beast matting.

Winter, too, if one told of it — bird-slaying —

Such as, unbearable, Idaian snow brought —

Or heat, when waveless, on its noontide couches
565

Without a wind, the sea would slumber falling

— Why must one mourn these? O’er and gone is labour:

O’er and gone is it, even to those dead ones,

So that no more again they mind uprising.

Why must we tell in numbers those deprived ones,
570

And the live man be vexed with fate’s fresh outbreak?

Rather, I bid full farewell to misfortunes!

For us, the left from out the Argeian army,

The gain beats, nor does sorrow counterbalance.

So that ’t is fitly boasted of, this sunlight,
575

By us, o’er sea and land the aery flyers,

Troia at last taking, the band of Argives

Hang up such trophies to the gods of Hellas

Within their domes — new glory to grow ancient!

Such things men having heard must praise the city
580

And army-leaders: and the grace which wrought them —

Of Zeus, shall honoured be. Thou hast my whole word.

583

CHOROS.

O’ercome by words, their sense I do not gainsay.

For, aye this breeds youth in the old — to learn well.

But these things most the house and Klutaimnestra
585

Concern, ’t is likely: while they make me rich, too.

KLUTAIMNESTRA.

I shouted long ago, indeed, for joyance,

When came that first night-messenger of fire

Proclaiming Ilion ’s capture and dispersion.

And someone, girding me, said, Through fire-bearers
590

Persuaded — Troia to be sacked now, thinkest?

Truly, the woman’s way, — high to lift heart up!

By such words I was made seem wit-bewildered:

Yet still I sacrificed; and, — female-song with, —

A shout one man and other, through the city,
595

Set up, congratulating in the gods’ seats,

Soothing the incense-eating flame right fragrant.

And now, what’s more, indeed, why need’st thou tell me?

I of the king himself shall learn the whole word:

And, — as may best be, — I my revered husband
600

Shall hasten, as he comes back, to receive: for —

What’s to a wife sweeter to see than this light

(Her husband, by the god saved, back from warfare)

So as to open gates? This tell my husband —

To come at soonest to his loving city.
605

A faithful wife at home may he find, coming!

Such an one as he left — the dog o’ the household —

Trusty to him, adverse to the ill-minded,

And, in all else, the same: no signet-impress

Having done harm to, in that time’s duration.
610

I know nor pleasure, nor blameworthy converse

With any other man more than — bronze-dippings!

613

HERALD.

Such boast as this — brimful of the veracious —

Is, for a high-born dame, not bad to send forth!

CHOROS.

Ay, she spoke thus to thee — that hast a knowledge
615

From clear interpreters — a speech most seemly.

But speak thou, herald! Meneleos I ask of:

If he, returning, back in safety also

Will come with you — this land’s beloved chieftain?

HERALD.

There’s no way I might say things false and pleasant
620

For friends to reap the fruits of through a long time.

CHOROS.

How then if, speaking good, things true thou chance on?

HERALD.

For not well-hidden things become they, sundered.

The man has vanished from the Achaic army,

He and his ship too. I announce no falsehood.
625

CHOROS.

Whether forth-putting openly from Ilion ,

Or did storm — wide woe — snatch him from the army?

HERALD.

Like topping bowman, thou hast touched the target,

And a long sorrow hast succinctly spoken.

CHOROS.

Whether, then, of him, as a live or dead man
630

Was the report by other sailors bruited?

HERALD.

Nobody knows so as to tell out clearly

Excepting Helios who sustains earth’s nature.

CHOROS.

How say’st thou then, did storm the naval army

Attack and end, by the celestials’ anger?
635

636

HERALD.

It suits not to defile a day auspicious

With ill-announcing speech: distinct each god’s due:

And when a messenger with gloomy visage

To a city bears a fall’n host’s woes— God ward off! —

One popular wound that happens to the city,
640

And many sacrificed from many households —

Men, scourged by that two-thonged whip Ares loves so,

Double spear-headed curse, bloody yoke-couple, —

Of woes like these, doubtless, whoe’er comes weighted,

Him does it suit to sing the Erinues’ paian.
645

But who, of matters saved a glad-news-bringer,

Comes to a city in good estate rejoicing. ...

How shall I mix good things with evil, telling

Of storm against the Achaioi, urged by gods’ wrath?

For they swore league, being arch-foes before that,
650

Fire and the sea: and plighted troth approved they,

Destroying the unhappy Argeian army.

At night began the bad-wave-outbreak evils;

For, ships against each other Threkian breezes

Shattered: and these, butted at in a fury
655

By storm and typhoon, with surge rain-resounding, —

Off they went, vanished, thro’ a bad herd’s whirling.

And, when returned the brilliant light of Helios,

We view the Aigaian sea on flower with corpses

Of men Achaian and with naval ravage.
660

But us indeed, and ship, unhurt i’ the hull too,

Either someone outstole us or outprayed us —

Some god — no man it was the tiller touching.

And Fortune, saviour, willing on our ship sat.

So as it neither had in harbour wave-surge
665

Nor ran aground against a shore all rocky.

And then, the water-Haides having fled from

In the white day, not trusting to our fortune,

We chewed the cud in thoughts — this novel sorrow

O’ the army labouring and badly pounded.
670

And now — if anyone of them is breathing —

They talk of us as having perished: why not?

And we — that they the same fate have, imagine.

May it be for the best! Meneleos, then,

Foremost and specially to come, expect thou!
675

If (that is) any ray o’ the sun reports him

Living and seeing too—by Zeus’ contrivings,

Not yet disposed to quite destroy the lineage —

Some hope is he shall come again to household.

Having heard such things, know, thou truth art hearing!
680

The Agamemnon (OCR draft) Experimental (The Agamemnon. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 456 focus

Bitter is the rumour of the citizens accompanied by wrath, and it pays the debt as of a curse ratified by the people. And my anxious care is waiting to hear something wrapt in nightly gloom. For the gods are not regardless of those that occasion great slaughter: and the black Erinnyes in time, reduce to obscurity the man that is fortunate without righteousness, by a reverse of fortune; and the power of him that lives among the obscure is nought. Now for a man to have an exceedingly high reputation is a sad thing; for the thunderbolt from Jove is launched against his eyes ; but I prefer happiness free from envy. May I never be a sacker of cities, nor yet myself a captive may I see my life under the control of others.

AGAMEMNON (OCR draft) Experimental (AGAMEMNON. Paul Mazon, 1920-1925.) — 456 focus

chemine, mêlée de haine contre les fils d'Atrée, champions de la vengeance.

(Un peu retenu.)

D'autres, autour des murs mêmes qui les ont vus lutter, reposent, corps intacts ¹, dans le sol troyen : la terre ennemie a caché ses vainqueurs.

Le renom est lourd que vous fait le courroux de tout un
pays ; il faut qu'il paye sa dette à la malédiction du peuple ². Mon angoisse pressent quelque coup ténébreux : qui a versé des flots de sang retient le regard des dieux ³ ; les noires
Érinyes, avec le cours des changeantes années, anéantissent un jour celui dont le bonheur offensait la justice, et en

AGAMEMNON

LE CHŒUR

ceux qu'elles détruisent nulle force ne subsiste plus. Trop grande gloire est périlleuse : ce sont

Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 456 focus

Strofe III

Se compagno ha rancor, grave è del popolo

la voce: e chi n'è fatto segno, ben paga il debito.

Onde or, cinta di tènebre,

515

del pensier mio l'ambascia

attende nuovi orror':

ché non isfuggono

allo sguardo dei Numi quei che intridono

le man' troppo nel sangue. E quanti ascesero
520

senza giustizia, poi che gli anni volgono,

le negre Erinni annientano con l'impeto

di sorte avversa.

Nulla può chi vegeta

nel buio: e troppo celebre
525

essere, è grave: il folgore

di Giove ognor minaccia.

Oh!, lungi vivere

da invidia! Espugnar rocche io non vorrei,

né, preso, viver servo i giorni miei.
530
Dalla città si levano clamori e grida confuse.

SECONDO EPISODIO CORIFEO

Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 456 focus

Aeschylus, Agamemnon: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 456 focus

am Bild der Geliebten; er fühlt sich

von Aphrodite verlassen.

Griech. Tragödien. II. 5 66

Chor.

420 Nur im Traum
455

nah'n sich schmeichelnde Gestalten,

Ausgeburt von Schmerz und Sehnsucht,

Spiel des Wahns, eitle Lust.

Greife zu: des Gaukelbildes

Wonnetäuschung ist zerflossen,
460

und des Schlafes

425 dienstgewill'ger Fittich

trägt es nicht zum zweiten Mal zurück.

Solches Weh

wohnt an jedem Herde,
465

manches, ach,

bittrer noch als dieses.

Überall ist der Bürger Aufgebot

430 fort zu Feld; ohne Trauerzeichen steh'n

rings die Pforten, mutgeduldig:
470

vieles liegt schwer doch auf der Seele.

435 Denn wen er hinausließ,

hat keiner vergessen,

und wieder sieht er die Rüstung

475

English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 456 focus

Therefore for each and all the city's breast

Is heavy with a wrath supprest,

As deep and deadly as a curse more loud

Flung by the common crowd:

And, brooding deeply, doth my soul await
545

Tidings of coming fate,

Buried as yet in darkness' womb.

For not forgetful is the high gods' doom

Against the sons of carnage: all too long

Seems the unjust to prosper and be strong,
550

Till the dark Furies come,

And smite with stern reversal all his home,

Down into dim obstruction—he is gone,

And help and hope among the lost is none.

O'er him who vaunteth an exceeding fame,
555

Impends a woe condign;

The vengeful bolt upon his eyes doth flame,

Sped from the hand divine.

This bliss be mine, ungrudged of god, to feel—

To tread no city to the dust,
560

Nor see my own life thrust

Down to a slave's estate beneath another's heel!

German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos, Band I, Agamemnon. Independent Donner line citations, Smyth card correspondence, twelve located textual notes and opening metrical facsimiles. Unfinished OCR proofreading and note attribution are documented in the review inventory.) — 456 focus

Der Bürger zornathmend Wort lastet schwer,

Zahlt die Schuld alten Völkerfluchs zurück,

In banger Angst harr' ich stets,
435

Zu hören, was Nacht verhüllt.

Denn der Götter Aug' entflieht

Nimmerdar, wer Blut vergof.

Wer durch Frevel glücklich ward,

Den stürzt zuleht der Eumeniden
440

Schwarze Schaar in Nacht hinab,

Sein Glück zertrümmernd; ohne Macht

Wohnt er im Dunkel - bei den Todten.

In des Ruhmes Uebermaß droht

Die Gefahr: das Auge trifft,
445

Schmetternd von Zeus, der Blisstrahl.

Neidlos lob' ich das Glück mir.

Weder Städte zertrümmern

Möcht' ich, noch gefangen mich selbst

Schau'n im Joche der Knechtschaft.
450
Schlußgesang.

Commentary

Critical apparatus to Agamemnon (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Agamemnon.) focus

44. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-25

Ἀτρειδᾶν codices et Rob.

Ἀτρειδῶν

Ald. Turn. Aeque ad

τιμῆς

pertinet

Διόθεν

atque ad

Ἀτρειδᾶν

45. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-26

χιλιοναύταν

χιλιονάυτην

Rob. Ad

χιλιοναύταν

in M. G. Flor. adscripta alia lectio,

χιλιονάυτην

. Quod alias

χιλιοναύτης

, hic

χιλιοναύτας

dictum, ut in Iph. Taur. v. 141.

σὺν κόπᾳ χιλιοναύτᾳ

46. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-27

NA In Ven. ingens lacuna: finitur enim folium v. 45. proximum incipit v. 1054.

47. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-28

στρατιῶτιν

στρατιώτιν

Ald. Rob. ἀρωγάν ad ultimam vocalem

αν

supra adscripto M. Non puto haec verba,

στρατιῶτιν ἀρωγάν

, per appositionem ad

στόλον

addita esse, sed epitheti officio fungi: exercitum eduxerunt ad militare auxilium.

48. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-29

κλάζοντες

ἀλάζοντες

Flor. Farn.

50. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-30

ἄλγεσι παίδων Hesychius

ἐκπάτιον, τὸ ἔξω πάτου

ἄλγεσι παίδων

codices et Rob.

ἄλγεσι ποδῶν

Ald. Hinc Turn.

ἄλγεσσι ποδῶν

. Non latuit Bochartum Hieroz. II. p. 319. esse haec ex illis Homeri expressa, Od. XVI. 216.

κλαῖον δὲ λιγέως, ἀδικώτερον ἤ τ' οἰωνοί, φῆναι, ἢ αἰγυπιοὶ γαμψώνυχες, οἶσί τε τέκνα ἀγρόται ἐξείλοντο, πρὶν πετεεινὰ γενέσθαι

52. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-31

ἐρετμοῖσιν

ἐρετμοῖσι

Bess.

53-54. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-32

δεμνιοτήρη πόνον ὀρταλίχων Inutilis est Musgravii coniectura

γόνον

. Hesychius

δεμνιοτήρη πόνον. Αἰσχύλος Ἀγαμέμνονι. καθόσον οἱ νεοσσοὶ ἔτι τοιοῦτοί εἰσιν ὡς τὰ δέμνια τηρεῖν καὶ κατέχειν, μηδέπω πέτεσθαι δυνάμενοι. πόνον δὲ τὰ περὶ τὴν τροφὴν αὐτῶν

. Non satis accurate. Δεμνιοτήρης πόνος ὀρταλίχων est cubiliprema cura pullorum, sive labor quem parentes pullis incubando sustinuerunt.

55. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-33

ἤ τις

ἥτις

G. Ald.

Τίς

cum nomine proprio coniunctum significat talem aliquem qualis est qui nominatur. Explicavit hunc usum Fritzschius in Quaest. Lucian. p. 16. Hic Aeschylus primo agrestes deos, ut proprios in hac re, Apollinem et Panem, tum iracundius assurgens, quippe iam quo tendat similitudo illa in animo habens, supremum deorum Iovem nominat. Mire abutitur doctrina sua Müllerus in Doriens. vol. 1. p. 295. Iovem ut regnatorem mundi, Pana ut concitatorem insaniae, Apollinem ut deum punitorem nominari censens.

57. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-34

τῶνδε μετοίκων Libri

τῶνδε μετοίκων

. Nulla in Rob. interpunctio. In Ald. post

οἰωνόθροον

, tum post

ὀξυβόαν

et post

ὑστερόποινον

interpunctum. A Turnebo virgula post

μετοίκων

posita, ut iungerentur

οἰωνόθροον γόον ὀξυβόαν τῶνδε μετοίκων

. Ita construxisse videtur scholiastes Sophoclis ad Oed. Col. 934.

μετοίκους δὲ καλοῦμεν τοὺς ἀπὸ ἑτέρας χώρας οἰκοῦντας πρὸς τοὺς μετοικισθέντας ποθέν· τοῦτο δὲ ἔνοικον. κέχρηται δὲ καὶ Αἰσχύλος ἐπὶ τῶν οἰωνῶν ἐν Ἀγαμέμνονι λέγων οὕτω, τῶνδε μετοίκων, ἀντὶ τοῦ ἐνοίκων· μετοίκους γὰρ εἶπε τῶν ὑψηλῶν τόπων τοὺς οἰωνοὺς κἀκεῖσε ἀντὶ τῶν ἐνοίκων

. Sic haec ex codice edidit Elmsleius. Eadem fere Suidas habet. Aliter paullo scholiorum editio Romana, aliter rursum Brunckiana, non tamen ut emendatus sit locus. Si

τῶνδε μετοίκων

iungitur cum superioribus, luctus ob amotos pullos est intelligendus. At ita

τῶνδε

inutile est, quoniam aut

τῶν μετοίκων

aut

μετοίκων

ponendum erat. Pauwium, qui verba illa ad sequentia referri iussit, secuti sunt recentiores editores. Scholiastes quo rettulerit, non liquet, qui scribat

ὑπὲρ τῶν μετοικισθέντων νεοσσῶν

. Παραβᾶσιν, quod non potest de raptoribus pullorum anguibus dictum esse, aperte refertur ad Troianos, qui Helenam rapuerint violato iure hospitii. Eodem modo ad hanc rem, non ad pullos, respexit poeta, quum paullo ante Iovem commemoravit. Itaque etiam

μετοίκων

de Helena dictum est, ut omnino ineptum sit

τῶνδε

. Scripsi

τῶν δὲ μετοίκων

, ut ad

ὕπατος δ' ἀΐων

intelligeretur verbum substantivum. Dubitari autem potest, an post

ὀξυβόαν

exciderit hemistichium, hac sententia,

μέγα θυμοῦται

. Idque confirmatur fortasse eo quod in codice M. ceterisque antiquis libris versus ita distincti sunt,

γόον ὀξυβόαν | τῶνδε μετοίκων ὑστέροποινον

59. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-35

παραβᾶσιν

παρὰ βᾶσιν

G. Ald. Ἐρινύν

ἐρινὺν

M. Bess. G. Ald. Rob.

ἐριννὺν

Flor. Farn. Turn.

60. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-36

Ἀτρέως

Ἀτρέος

Turn.

63. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-37

γυιοβαρῆ

Turn. Virgulam quidam recentiorum editorum post

γυιοβαρῆ

posuerunt. Magis conveniunt poeticae dictioni

παλαίσματα γόνατος

, quam genitivi absoluti.

64. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-38

ἐρειδομένου

ἐριδομένου

Bess. G. Ald. Rob. Turn.

ἐρειδομένου

Farn. et

supra scripto Flor. In Farn. glossa

πίπτοντος

65. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-39

ἐν προτελείοις

ἐμπροτελείοις

ἐν πρωτελείοις

Flor.

66. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-40

Δαναοῖσιν

Δαναοῖσι

M. Marc. G. Flor. Farn. Ald. Rob.

Δαναοῖσι

Bess. Turn. Quam egregie hoc verbo, non iis quae sequuntur,

Τρωσί θ' ὁμοίως

, poeta systema concluserit ostendi in Elem. doctr. metr. p. 379.

69-71. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-41

οὔθ᾽ ὑποκλαίων οὔθ᾽ ὑπολείβων ἀπύρων ἱερῶν ὀργὰς ἀτενεῖς παραθέλξει Omnes in initio quoque

οὔθ'

. Non placet asyndeton. Quare, nisi forte aliquid excidit, malim

οὐδ'

. Legitur autem vulgo

οὐδ᾽ ὑποκλαίων οὔθ᾽ ὑπολείβων οὔτε δακρύων ἀπύρων ἱερῶν ὀργὰς ἀτενεῖς παραθέλξει

. Habent

ὑποκλαίων

M. Marc. Bess. Flor. Farn. Rob.

ὑποκλέων

ὑποκλίων

Ald.

ὑποκλείων

Turn. Pauwii coniecturam,

ὑποκλάσας

, ne quis probet, meminerit id non significare in genua procumbentem: v. Ruhnk. Ep. crit. p. 243 (276). Casaubonus scribendum putabat

ὑποκαίων

. Delenda potius sunt haec verba,

οὔτε δακρύων

, in quibus Aldinae error

δακεύων

fecit ut Turnebus ederet

δοκεύων

. Potest quidem

δακρύων

de fletu,

ὑποκλαίων

de lamentis accipi: sed coniungenda potius, quam interposito quod diversi generis est

οὔθ᾽ ὑπολείβων

separanda erant. Nihil est illud

οὔτε δακρύων

nisi interpretatio adscripta aut ad

οὔθ᾽ ὑποκλαίων

, aut fortasse ad

οὔθ᾽ ὑπολείβων

. Hesychius

λείβειν, σπένδειν. Διὶ λείβειν αἴθοπα οἶνον. καὶ δακρύειν, ὅ ἐστι τοῖς δακρύοις ῥέειν. δάκρυα λείβων καὶ στάζων

. Delendum esse

οὔτε δακρύων

vidit etiam Paleyus, sed ut falsa admisceret. In sequentibus verbis decepit interpretes scholiasta,

ἀπύρων ἱερῶν

de Parcis Furiisque dici putans. Eum refutare non ausus Spanhemius ad Callimachi Lav. Pall. v. 107. aliorum testimoniis scriptorum vindicare ignem illis sacris satis habuit. Quae Pindarus Ol. VII. 88. proprie

ἄπυρα ἱερά

dixit, apud Aeschylum metaphorice dicta sunt, ut sacra igne carentia ea intelligantur, quae irrita sunt impieque facta. Hesychius

ἀπύρου, ἀθύτου. ἀπύρου, ἀθύτου. Σοφοκλῆς Μυσοῖς

. Ita apud Aeschinem contra Ctesiph. §. 131. 152.

ἀθύτων καὶ ἀκαλλιερήτων τῶν ἱερῶν

, ubi ad priorem locum videndus est Taylorus. Respicit autem chorus immolationem Iphigeniae, quam v. 140. similiter

θυσίαν ἄδαιτον

vocat. Participia cum scholiasta ad omissum

τις

referenda sunt, de qua constructione dixi ad Hecubae v. 485. Sed cogitat chorus de Agamemnone.

72. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-42

ἀτίτᾳ

ἀτίται

Μ.

ἀτίτῃ

ἀτιταὶ

Farn.

ἀτίτᾳ

Flor. Ald. Turn.

ἀτίτα

Marc. Rob. Vict.

ἀτιταία

Bess. Non temere damnandus est nominativus

ἀτίται

, etsi terminatio illa

ης

pro

ος

, de qua dixerunt Valckenarius ad Phoen. v. 120. Lobeckius ad Phryn. p. 639. et ad Ai. v. 604. quum est in vocibus a verbis factis, raro passivam significationem habet. Sed dictum ita est

ἀτίτας

Eum. v. 254. V. Lob. ad Αi. v. 241. Paralip. p. 428. Hesychius

ἀτίτην, ἀτιμώρητον, ἄπορον, ἄτιμον, τὸν μὴ ἔχοντα ἀποτῖσαι

. Praestare tamen videtur

ἀτίτα

. Homerum ego Il. XIV. 484.

δηρὸν ἔῃ ἄτιτος

posuisse credo cum Clarkio et Heynio, non

δηρὸν ἄτιτος ἔῃ

, quod in libris est.

Πολύτιτον ἐόντα

tamen in oraculo est apud Herod. V. 92. et inde apud Eusebium Praep. euang. V. 29. quod poterat

πολύτιμον

dici.

75. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-43

ἰσόπαιδα

ἰσόπεδα

Flor. Rob.

76. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-44

ὅ τε Librorum scripturam

ὅτε

emendavit Auratus. νεαρὸς

νοερὸς

Bess.

77. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-45

ἀνάσσων Libri

ἀνάσσων

, non aptum infirmae medullae verbum. Correxi in priore Aristophanis Nubium editione ad v. 994.

78. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-46

οὐκ ἔνι χώρᾳ

οὐκ ἔνι χώραι

Μ.

οὐκ ἔνι χώρᾳ

Farn. Vict.

οὐκ ἐνιχώρᾳ

Rob.

οὐκένι χώρᾳ

οὐκένι χώρα

Ald.

οὐκ ἔνι χώρα

Turn.

οὐκ ἐνὶ χώρᾳ

Bess. Frustra

οὐκ ἔνι χώρα

quum ab aliis, tum a Wakefieldio Silv. crit. II. p. 44. tentatum est. De formula

ἐν χώρᾳ, κατὰ χώραν

, quae usurpatur de iis quae firma suo loco stant sive, ut Horatii verbis utar, certa sede manent, videndi Valckenarius ad Herod. IV. 135. ad Theocr. Adon. p. 365. Ernestius ad Callim. h. D. v. 192. Boissonadus ad Eunap. p. 306. Αpud Callimachum est

πλαζομένη πελάγεσσι, πόδες δέ οἱ οὐκ ἐνὶ χώρᾳ

. Similiter Pindarus Pyth. IV. 485.

ῥᾴδιον μὲν γὰρ πόλιν σεῖσαι καὶ ἀφαυροτέροις, ἀλλ᾽ ἐπὶ χώρας αὖτις ἕσσαι δυςπαλὲs δὴ γίγνεται

. Verum id non satis aptum hoc loco videtur, praesertim si

scribitur. Id recte se haberet, si ullo pacto admitti posset scholiastae explicatio

τῷ τόπῳ ἐκείνῳ

. Nam

ἐνί

si legitur, omnis vis in hoc verbo est. Eatenus recte Boissonadus cum cod. Bess.

οὐκ ἐνὶ χώρᾳ

. Sed id vix potest aliter defendi, quam ut tota formula ex epicis petita dicatur. Nam in Attico scriptore requirimus potius

οὐκ ἐν χώρᾳ

, neque tragici

ἐνί

alibi quam in melicis admisisse videntur. Equidem

χώρᾳ

intellexerim de loco et numero in quo quid habetur, ut apud Theognidem v. 151.

ὕβριν, Κύρνε, θεὸς πρῶτον κακὸν ὤπασεν ἀνδρί, οὗ μέλλει χώρην μηδεμίαν θέμεναι.

et v. 821.

οἳ δ᾽ ἀπογηράσκοντας ἀτιμάζουσι τοκῆας, τούτων τοι χώρη, Κύρν', ὀλίγη τελέθει.

Dicit igitur chorus non inest, non censetur in loco aliquo et numero.

79. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-47

τό θ᾽ ὑπεργήρων φυλλάδος

τίθιπεργήρως

M. G. (sic M. G.)

τίθι περ γήρως

Marc. Ald.

τίθι περ γήρυς

Rob.

τόθι περγήρως

Bess.

τόθιπερ γήρως

Flor.

τόθη περ γήρως

Turn.

τόθ' ὑπεργήρων

Farn.

τόθ' ὑπέργηρων

Vict. De accentu v. Göttlingium p. 288. Tum

φυγάδος

φυλάδος

Ald.

80. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-48

τρίποδας

τρίποδος

Flor. Farn.

81. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-49

δ᾽ omittit Bess. ἀρείων

ἀρείων

Ald. Ad

γέρων

, quod in

ὑπεργήρων

inest, referendum esse

ἀρείων

Blomfieldius intellexit.

82. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-50

ἡμερόφαντον

ἡμερόφατον

M. Bess. G. Ald. Rob. Emendatam scripturam

ἡμερόφαντον

habent Farn. Turn. Vict.

83. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-51

Τυνδάρεω Egressam interea dum locutus erat coryphaeus ex regiis aedibus Clytemnestram compellat, quae in scena sacris faciendis occupatur. Pro

Τυνδάρεω

nescio an scribendum sit

Τυνδαρίου

. V. ad Eur. Iph. Aul. v. 596.

87. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-52

πειθοῖ

πυθοῖ

Flor.

πειθοῖ

Farn. cum reliquis. Quod Blomfieldius scribendum coniecit,

πευθοῖ

, Scaliger primus coniecerat, probabile illud, sed ut non necesse sit

πειθοῖ

mutare. θυοσκεῖς Turn.

θυοσκεῖς

, probatum Aurato, Vossio, Bentleio, Stanleio, Blomfieldio. In Farn. in quo

θυοσκινεῖς

, ut in ceteris libris, scriptum est, adscripta haec glossa est,

θύματα κινεῖς, πέμπεις

. Ibidem scholion

εὕρηται καὶ θυοσκοεῖς, ὡς ἀπὸ τοῦ θυοσκόος, ὁ διὰ θυσιῶν τὸ μέλλον κοῶν ἤτοι νοῶν. θύος γὰρ τὸ θύμα

. Hesychius

θυοσκεῖν, ἱεροῖς παρέχεσθαι, ἢ θεοῖς

, quod recte emendatur

ἱερὰ παρέχεσθαι τοῖς θεοῖς

. Eustathio assentitur Blomfieldius, p. 1626, 47. et 1905, 22.

θυοσκόος

κέω

pro

καίω

derivanti, licet posteriore loco, ut p. 1346, 36. 1601, 3. etiam alteram rationem, qua a

κοεῖν

dici voluerunt, sicut Etym. M. p. 457, 42. et Orion p. 73, 16. 102, 21. afferat. V. etiam schol. ad Il. XXIV. 221. Si recte se habet

θυοσκεῖν

, eadem haec analogia est quae in

βοηθεῖν, βοηθόος

. Sed si

θυοσκόος

non est a

θυοσκοέω

factum (ignorare autem videntur hoc verbum grammatici, qui

κοεῖν

pro fonte ponant), verbum esse debebit

θυοσκοεῖν

, ut recte scriptum sit in scholio codicis Farn.

θυοσκοεῖς

. Quis autem contendat non Hesychium quoque

θυοσκοεῖν

potius quam

θυοσκεῖν

scripsisse? Quamquam non probo Boissonadum, qui exhibuit quod Lobeckio ad Phryn. p. 523. in Aeschyli versu placebat,

θυοσκοεῖ

. Id saltem

θυοσκοιεῖς

scribendum erat. Pro

θυοσκόος

etiam

θνησκόος

ab Hesychio adnotatum est, quae nominis forma restituenda est Eustathio p. 1601, 3. Accedunt ad haec alia huius verbi vestigia apud Hesychium:

κοίης, ἱερεὺς Καβείρων ὁ καθαίρων φονέα· οἳ δέ, κόης

. Item

κοιᾶται, ἱερᾶται

, et

κοιώσατο, ἀφιερώσατο, καθιερώσατο

. Quae quum ita sint, non ausus ego quidem sum tam dubia fide nisum

θυοσκεῖς

admittere, sed servandum duxi quod libri habent

θυοσκινεῖς

, etsi ne hoc quidem verbum aliunde innotuit. Videtur sic etiam Porsonus sensisse, qui nullam suspicionis notam apposuerit.

Θυοσκεῖς

si scripsit Aeschylus, decem habemus systemata, caditque Lindneri observatio, quam suam fecit 0. Müllerus, ternario numero procedere anapaestorum systemata. De eo invento dixi in Opusc. VI. p. 142.

90. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-53

NA Hunc versum editores nonnulli, in iisque Porsonus, Heathio suasore eiiciendum censuerunt. Non est cur damnetur. Omnium, inquit, in aris deorum ardet flamma, qui urbem regunt, superum, inferum, quique in caelo degunt, quique hominum negotiis adsunt. Praeterea ne idem quidem si significaretur hoc versu quod praecedente, reprehendi posset. Sic Sophocles Ant. v. 851.

οὔτε βροτοῖσιν οὔτ᾽ ἐν νεκροῖσιν μέτοικος, οὐ ζῶσιν, οὐ θανοῦσιν

. Quin ipse Aeschylus tuetur hunc versum, quum in Sept. ad Th. v. 254. dicat

χώρας τοῖς πολισσούχοις θεοῖς, πεδιονόμοις τε κἀγορᾶς ἐπισκόποις

. Quos ibi dicit

πολισσούχους

, eos hic

ἀστυνόμους

, quo modo

ἀστυνόμους ὀργάς

Sophocles Ant. v. 355.

91. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-54

δώροισι

δώροις

M. Marc. Bess. G. Flor. Ald. Rob.

δώροισι

Farn. Turn. Vict. Schol. Aristophanis ad Equitum v. 1317.

ἔθος ἦν τοῖς ἐν ἀγυιαῖς ἱσταμένοις θεοῖς ἐπὶ ταῖς ἐρχομέναις ἀγγελίαις θύειν, ὡς ἂν εἰ ἀγαθαὶ εἶεν, ἐπινεύσαιεν ταύταις, εἰ δὲ τοὐναντίον, ἀποτρέψαιεν

94. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-55

χρίματος

χρήματος

M. Marc. Rob.

χρήματος

Bess. G. Ald.

χρίσματος

Flor. Farn. Turn. Antiquior et poetis usitata forma

χρίμα

est.

97. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-56

τούτων

τοῦτον

Marc. Rob. λέξασ᾽ M. Flor. Bess. Farn. Rob.

λέξας

λέξαι

Ald. Turn. ὅ τι καὶ δυνατὸν

ὅτι καὶ δυνατὸν

M. Bess. Farn. Ald. Rob.

ὅ τι καὶ δυνατὸν

Flor. Vict. Solus Turn.

ὅτι καὶ σοὶ δυνατὸν

, deceptus errore Aldinae

σοί

. Frustra haesitatum est in constructione. Monui iam in priore Nubium editione ad v. 180. et ad Vigerum n. 219. copulam participio, quasi id verbum rectum esset, esse subiectam, ut apud Homerum Il. ΧΧΙ. 247.

ὣς φαμένη, καὶ κερδοσύνῃ ἡγήσατ' Ἀθήνη

, ubi unus scholiastarum

ἢ περισσὸς ὁ καί, ἢ τὸ φαμένη ἀντὶ τοῦ ἔφη

. Sed quod addit,

ἢ πρὸς τῷ ταῦτα εἰρηκέναι καὶ δολίως ἡγήσατο

, ab Homerica dicendi consuetudine abhorret. Id non reputavit Doederlinus, qui in Lectionum Homericarum specimine II. p. 9. seqq. exempla, quae hoc genus constructionis habent, parum feliciter removere conatus est. Hesiodi quidem illud in Theog. v. 56.

ὃ δ᾽ ἀσφαλέως ἀγορεύων, αἶψά τε καὶ μέγα νεῖκος ἐπισταμένως κατέπαυσεν

, non est hoc modo dictum, sed

τέ

eam habet potestatem, ut plerumque fieri solita notet.

98. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-57

αἰνεῖν

εἰπεῖν

Victorius ex Flor. Farn. Canterus ceterorum librorum scripturam

αἰνεῖν

restituit, cuius explicatio est

εἰπεῖν

. Ancipitis enim significatus est

αἰνεῖν

, ut Latinum praedicare. Vt hic, ita Choeph. v. 187.

100. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-58

ἣ νῦν ποτὲ μὲν

ἣ νῦν τοτὲ μὲν

M. Flor. Bess. Rob. Turn. In M. glossa

ἔσθ' ὅτε μὲν

adscripta est.

ἣ νυν

(cum gl.

δὴ

)

τοτὲ

(cum gl.

ποτὲ

)

μὲν

Farn.

ἣ νῦν ἔσθ' ὅτε μὲν

, verbis

ὅτε μὲν

punctis deletis et supra scripto

τότε μὲν

, G.

ἣ νῦν εὖτ' ὅτε

, omisso

μὲν

, Ald.

100

101. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-59

ἀγανὰ φαίνουσ'

ἀγανὰ φαίνεις

M. G. Turn.

ἄγαν ἀφαίνεις

Ald.

ἀγανὰ φαίνει

Bess.

ἀγανὰ φανεῖσ'

Rob.

ἀγανὰ φαίνουσ'

Flor. Farn. Vict. Butleri elegantem coniecturam

σαίνουσ'

in textum recepit Blomfieldius. Sed recte se habere videtur

φαίνουσ'

, etsi Porsono quoque suspectum erat, non illud quidem cum Wunderlichio et Wellauero omissione participii, sed propria vi verbi defendendum. Est enim

φαίνειν

lucere, et hinc demum activa collustrandi declarandique potestas deducta. Euripides El. v. 1233. de Dioscuris

ἀλλ᾽ οἵδε δόμων ὑπὲρ ἀκροτάτων φαίνουσί τινες δαίμονες ἢ θεῶν τῶν οὐρανίων

. Quod recte interpretatus est Seidlerus. Vt ex

φαείνω

factum est

φαίνω

, sic

φαίνω

ex Homerico

φαείνω

101

102. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-60

ἄπληστον

ἄπλητον

M. G. Ald. Rob. Veram scripturam ceteri habent.

102

103. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-61

τῆς θυμοβόρου φρενολύπης

τὴν θυμοφθόρον λύπης φρένα

M. Bess. G. Ald. Rob.

τὴν θυμοβόρον λυποφρένα

Farn.

τὴν θυμοβόρον λύπης φρένα

Vict. ex Flor.

τὴν θυμοβόρον φρένα λύπην

ex coniectura Turn. Porsonus ex Pauwii coniectura

τὴν θυμοβόρον φρενὶ λύπην

. Languet haec appositio. Quam nonneminis coniecturam in Annalibus Heidelbergensibus memoratam dicit Blomfieldius,

τῆς θυμοβόρου φρενολύπης

, mea est, non illa quidem a genere dicendi Aeschyleo aliena et, ut mihi videtur, aliis coniecturis melior. Requiritur enim genitivus ad

ἄπληστον

. Et sane cogitatio insatiabilis est sollicitudinis de capta urbe et salute Agamemnonis.

103

103.note. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-62

Non respondet choro Clytaemnestra. Scilicet quum ante aedes regias in scena complures arae cerni videantur, in quibus ignis vel accensus erat vel iam accendebatur, egressa ex aedibus regina, ut mos est, cum duabus ancillis, ad eas aras deinceps accedit, tus et suffimenta in ignes iniiciens. Deinde videtur spectatoribus a dextra abire, ut in urbe sacra factura; tum redire finito chori carmine. Postquam igitur chorus parodum et coniunctum cum ea stasimon cecinit, propius ad orchestram accedente Clytaemnestra, unde v. 241.

τόδ᾽ ἄγχιστον Ἀπίας γαίας ἕρκος

vocatur, iterum eam compellat, spectareque ad illud quod antea non responderat videntur haec verba v. 248.

οὐδὲ σιγώσῃ φθόνος

. Parodum autem quum chorus canere incipit, aliquid nuntii acceptum esse ex accensis ignibus coniiciens, adhuc se de reditu sperare significat. Ceterum parodus haec chori similiter composita est ut illa quae est in Persis, ut anapaestos sequantur stropha, antistropha, epodus, tum autem carmen quod iusti chorici carminis formam habeat a totoque choro cani videatur, praegressum autem carmen epodicum inter partes quasdam chori sit distributum. Quomodo ea distributio facta sit, certo dici non potest. Illud patet, non esse de hemichoriis cogitandum, quae strophas cecinerint, epodum deinde universo choro canente. Id enim fieri non patiebatur Calchantis oratio, coepta in antistropha, finita autem in epodo. Multo credibilius est hanc trium partium distinctionem ad tres στοίχους pertinuisse. Atque haud scio an pauci, ac fortasse non plures quam cuiusque στοίχου medius, simul cecinerint stropham, antistropham, epodum; versum autem intercalarem,

αἴλινον αἴλινον εἰπέ, τὸ δ᾽ εὖ νικάτω

, in stropha totus secundus στοῖχος, in antistropha totus tertius, in epodo vel totus primus vel omnes tres στοῖχοι cecinerint. Certe si aequalitatis studium respicimus, quod tam magnum apud tragicos invenitur, consentaneum est ordines sic fuisse dispositos, Quae O. Müllerus in Eumenidibus p. 196. de parodo excogitavit, ab ipso conficta sunt, nec sane perite.

104. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-63

ὅδιον κράτος αἴσιον Attulit hunc versum Aristophanes in Ranis v. 1308. (1276.) ubi vulgo

ὅσιον κράτος αἴσιον

legitur. Ravennatis libri scripturam

ὃς διον

patet ex

ὅσιον

ὅδιον

in unum coniunctis esse conflatam. Scholiastae ad Aristophanis locum verba,

ἐν τοῖς πλείστοις αἴσιον, Ἀσκληπιάδης τὸ ὅσιον

, rectene emendaverit, quem Brunckius probat, Pauwius,

ἐν τοῖς πλείστοις ὅδιον, Ἀσκληπιάδης δὲ ὅσιον

, an contrarium ille rettulerit, dubitari potest. Si ita iudicavit Asclepiades, fecit id eo, quod

ὅδιον

idem esse atque

αἴσιον

existimavit. Nam Hesychius

ὅδιος οἰωνός, αἴσιος

. Hic quidem ego Aeschylum non hoc, sed proprio significatu

ὅδιον κράτος

dixisse puto vim viatricem, quo indicaret profectionem instituentes. Nam etiam

ὅδιος οἰωνός

non quaevis fausta avis est, sed quae iter facturo fausta pronuntiat. Vnus apud Brunckium Aristophanis codex

λέγειν

pro

θροεῖν

104

105. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-64

ἐκτελέων Libri omnes

ἐκτελέων

, nisi quod Rob. divisim

ἐκ τελέων

. Afferuntur haec,

αἴσιον ἀνδρῶν ἐκτελέων

, in scholio ad Aristoph. Ran. v. 1295. Certatim viri docti

ἐντελέων

emendarunt, Auratus, Scaliger, Casaubonus, alii. Nam

ἐντελεῖς

grammatici interpretantur per

οἱ ἄρχοντες

. Librorum scripturam qui defendere volet, divisim scribere debebit

ἐκ τελέων

, ut

κράτος ἐξ ἀνδρῶν τελέων

dicatur imperium quo a supremis ducibus imperata est expeditio. Sic Agamemno

ἀνὴρ τέλειος

dicitur v. 939. et

κράτος

, licet alio significatu,

ἔκ τινος

v. 1438.

κράτος ἰσόψυχον ἐκ γυναικῶν

. Sed multo praestabilius est

ἐντελέων

. καταπνείει Αld.

καταπνέ ει

, erasa post e una littera, M.

καταπνέει

Rob. Turn.

καταπναίει

καταπνεύει

Bess. Flor. Farn. In Farn. ad

καταπνεύει

adscriptum

διὰ τὸ μέτρον

105

106-107. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-65

μολπάν, ἀλκᾷ σύμφυτος αἰών

μολπάν

etiam M. Deinde omnes libri

ἀλκὰν σύμφυτος αἰών

. Scholiastes

ὁ γὰρ σύμφυτός μοι αἰών, ὃ ἐστι τὸ γῆρας, διὰ τὴν εἰς θεοὺς πειθὼ μολπήν μοι καὶ ἀλκὴν καταπνεῖ. ὅ ἐστιν, εἰ καὶ γέρων εἰμί, ὅμως μέλψω τὰ γεγονότα· πέποιθα γὰρ ὅτι εἰς πέρας αὐτὰ ἄξουσιν οἱ θεοί.

Patet haec neque cum verbis poetae congruere, nec, si congruerent, aptam sententiam praebere. Non minus inepta sunt quae recentiores, vel ut similem sententiam extunderent interpretando, vel temere coniectando attulerunt. Quid dici oporteat, res ipsa monstrat. Nam chorus quum dicit adhuc mihi fiducia cantum inspirat, quo augurio suscepta sit expeditio, quid aliud indicat quam adhuc se confidere ratum fore augurium? Cur autem adhuc? Nempe quia destinatum tempus nondum est exactum. Ex quo manifestum est ad

πειθώ

per appositionem adiectum fuisse id quo niteretur ea fiducia. Quare scripsi

ἀλκᾷ σύμφυτος αἰών

. Saepe

ἀλκή

pugnam et bellum significat, ut in Sept. ad Th. v. 855. Bello autem

σύμφυτος αἰών

tempus est coniunctum cum eo, satis usitato genere dicendi. Sophocles Oed. C. v. 7.

στέργειν γὰρ αἱ πάθαι με χὦ χρόνος ξυνὼν μακρὸς διδάσκει.

Oed. R. v. 1082.

οἱ δὲ συγγενεῖς μῆνές με μικρὸν καὶ μέγαν διώρισαν.

Ita Euripidi Herc. fur. v. 1293.

συγγενῶς δύστηνος ὤν

dicitur qui per omnem vitam infelix fuit. Saepe autem

σύμμετρος

eodem modo dicitur, ut in Choeph. v. 602. et in Oed. R. v. 1113. vel

συμμετρούμενος

, ut ibidem v. 73. 963. Aliter paullo, sed tamen non plane dissimiliter persona indutus

Αἰών

apud Nonnum VII. 9.

καὶ Διὶ παμμεδέοντι δυηπαθέων γένος ἀνδρῶν ἄμμορον εὐφροσύνης ἐπεδείκνυε σύντροφος Αἰών.

Insolentius autem Aeschylus

αἰῶνα

, aetatem, de spatio temporis dixit. Sic tamen etiam Apollonius IV. 1216.

ἀλλὰ τὰ μὲν στείχοντος ἄδην αἰῶνος ἐτύχθη

108. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-66

ἥβας Hunc quoque versum habet Aristophanes Ran. v.1317. (1284.) apud quem vulgo ut in Aeschyli libris

ἥβαν

legitur, sed codices Rav. Ven. aliique veram lectionem

ἥβας

conservarunt. Scholiastes ibi

δίθρονον δὲ κράτος, αὐτόν τε καὶ τὸν Μενέλαον. ἀκμὴν δὲ τὴν νεότητα. ἔστι δὲ ἀναπόδοτον.

Scilicet

ἥβαν

erant

ἀκμήν

interpretati, ex quo in nonnullis Aristophanis codicibus ad

ἥβας

adscriptum est

ἀκμῆς, ἰσχύος

108

109. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-67

ξύμφρονα M. G. et edd.

σύμφρονα

Bess. Flor. Farn. ταγάν

τὰν γᾶν

M. G. Ald. Rob.

ταγαν

Turn.

ταγάν

, cum glossa

τὴν ὁμόφρονα τάξιν

, Farn.

ταγάν

Flor. Bess. Vict. Blomfieldius, quod

ταγή

prima brevi est, scripsit

ταγόν

. Adiungenda est altera caussa, non illa levior, quod sententia duces nominari postulat. At non erat scribendum

ταγόν

, sed accentu tantum mutato

τάγαν

. Hac uti forma maluit poeta non solum quod magis poetica esset, sed etiam quod longa vocalis aptius responderet antistrophico

πύργων

109

110-111. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-68

πέμπει ξὺν δορὶ πράκτορι ποινᾶς θοῦριος ὄρνις

σὺν δορὶ καὶ χερὶ πράκτορι θούριος ὄρνις

affert Aristophanes Ran. v.1321. (1289.) qui visus est viris doctis veram servasse scripturam. Aeschyli libri

πέμπει σὺν δορὶ δίκας πράκτορι θούριος ὄρνις

, hac tantum differentia quod

πέμπει σὺν

habent M. G. Ald. Turn.

πέμπει ξὺν

Bess. Farn. Flor.

πέμπῃ σὺν

Rob.

πέμπῃ ξὺν

Vict. et deinde

πλάκτορα

Ald. Scholiastes Aristophanis

τὸ δὲ ξὺν δορὶ καὶ χειρὶ πράκτορι ἐξ Ἀγαμέμνονος, ἐκ τῆς συνεπείας τοῦ κύριός εἰμι θροεῖν

. Aristophanes ista vel minus fida memoria citavit vel pro suo arbitrio paullum mutavit. Aeschylum aliud scripsisse et libri arguunt et ostendit metrum versus antistrophici. Id fuit

ξὺν δορὶ πράκτορι ποινᾶς

112. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-69

νεῶν Ald. Turn. ἀργᾶς

ἀργίας

M. Bess. Flor. Farn. Rob. Turn.

ἀργείας

G. Ald. Simili errore Suidas

ἀργείης, ὁ λευκός

. Scribendum erat

ἀργήεις

, et apud Aeschylum

ἀργᾶς

, quod Blomfieldius quoque et Heindorfius apud Buttmannum in Gramm. Gr. I. p. 172. viderunt. Pindarus Ol. XIII. 99.

ταῦρον ἀργᾶντα

. V. ad Eur. Hel. v. 1322. Hanc aquilam, quae

πύγαργος

sive

νεβροφόνος

vocatur, magnitudine primam, quae autem

μέλας

sive

μελανάετος

λαγωφόνος

dicitur tertiam magnitudine, sed validissimam esse scribit Aristoteles Hist. An. IX. 32.

112

113. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-70

φανέντες

οἱ φανέντες

Flor. χερὸς

χειρὸς

Bess. δοριπάλτου

δορυπάλτου

Μ. G. Bess. Flor. Farn. Rob.

δορυπάλκτου

δορυπάλκτον

Ald.

δοριπάλτου

Turn. Vict.

113

114. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-71

παμπρέπτοις ἐν ἕδραισιν

παμπρέπτοις

scribendum esse Abreschius vidit, et sic

παμπρέπτοις ἐν ἕδραισι

Bess.

παμπρέποις ἐν ἕδραισιν

M. Ald. et ultima littera omissa Turn. Vict.

παμπρέποις ἐνέδραισιν

G. Rob.

παμπρέποισιν ἕδραις

Flor.

παμπρέπεσιν ἕδραις

, cum glossa

εὐπρεπέσιν. ἡ εὐθεῖα ἡ παμπρέπτης

, Farn. Errant qui Stanleio duce has

παμπρεπεῖς ἕδρας

de palatio Agamemnonis intelligunt. Caeli fausta portendens regio est quam dicit chorus. Euripides Herc. fur. v. 596.

ὄρνιν δὲ ἰδών τιν' οὐκ ἐν αἰσίοις ἕδραις

. Plura vide apud Spanhemium ad Callim. Lav. Pall. v. 124. Quod Aeschylus, similiter dixit Ennius apud Ciceronem de div. I. 48.

cedunt de caelo ter quattuor corpora sancta avium, praepetibus sese pulcrisque locis dant

114

115. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-72

βοσκόμενοι

βοσκομένην

Farn. ἐρικύμονα φέρματι

ἐρικύματα φέρματι

Μ. (sic M. non φέρματα) G. Rob.

ἐρ' ἱκύματα φέρματι

Ald.

ἐρικύματα φέρματα

Turn.

ἐρικύμονα φέρματι

Bess.

ἐρικύμονα φέρβοντο

Victorius ex Flor. Farn. In Farn. adscripta glossa

ἤσθιον

. Elegans est Seidleri coniectura

ἐρικυμάδα

, hausta ex eo quod Hesychius adnotavit

κυμάδας, ἐγκύους

. Sed non ausim reiicere

ἐρικύμονα

, quum facile propter sequens

φέρματι

corrumpi potuerit. Et scholiastes

πολυκύμονα

adscripsit.

115

116. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-73

NA Ad

βλαβέντα

intelligendum est

λαγωόν

. Non dicit autem

λοισθίων δρόμων

de postremo ante partum cursu, sed ut significetur quum iam in eo esset ut effugeret lepus impetum aquilarum. Refertur enim augurium ad captam post diuturnum bellum Troiam, sperantibus Troianis non simulato reditu vela dedisse Graecos. Aquila leporem lacerans, itemque serpens passerum nido inhians, conspicitur in anaglypho cuius picturam Böttigerus primo volumini Amaltheae praefixit, quem vide ibi p. 48.

116

117. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-74

αἴλινον αἴλινον

αἴλινον

semel Flor. τὸ δ᾽ εὖ νικάτω

τὸ δ᾽ εὖ νικάτω

Farn. Vict.

τόδ' εὖ νικάτω

Μ. Rob. Τurn.

τόδ᾽ εὐνικάτω

G. Ald. Infra v. 334.

τὸ δ᾽ εὖ κρατοίη

. Comparari potest hoc Demosthenis in fine Philippicae I.

νικῴη δ᾽ ὅ τι πᾶσιν ὑμῖν μέλλει συνοίσειν

117

118. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-75

δύο

δύω

G. Ald. Rob. λήμασι

λήμμασι

Flor. Farn. δισσοὺς Omnes

δισσούς

. Auratus et Canterus coniecerunt

δισσοῖς

, quod Blomfieldius recepit.

Δισσούς

si verum est, non geminos, ut verterant, sed diversos significare dixi ad Soph. El. v. 635. Videri autem potest Aeschylus diversitatem eam ducum intellexisse, qua Plato in Convivio p. 174. C. ex Homero Agamemnonem

διαφερόντως ἀγαθόν

, Menelaum autem

μαλθακὸν αἰχμητὴν

dixit. Non male, opinor, coniiciat quis

δύο λήματα, δισσοὺς Ἀτρείδας

. Saepius enim

λῆμα

de ipsa persona dicitur. Pindarus Pyth. III. 42.

ἔσχε τοιαύταν μεγάλαν ἀάταν καλλιπέπλου λῆμα Κορωνίδος

. Sophocles El. v. 1426.

μηκέτ' ἐκφοβοῦ μητρῷον ὡς σε λῆμ᾽ ἀτιμάσει ποτέ

. Οed. Col. v. 960.

ὦ λῆμ' ἀναιδές, τοῦ καθυβρίζειν δοκεῖς;

Euripides Iph. Aul. v. 1422.

ὦ λῆμ' ἄριστον, οὐκ ἔχω πρὸς τοῦτ᾽ ἔτι λέγειν, ἐπεί σοι τάδε δοκεῖ

. Elegans est Lobeckii ad Ai. v. 151. p. 139. coniectura

δύο λήμασι πιστούς

, ut est in Persis v. 56.

τοξουλκῷ λήματι πιστούς

, et in Simonidis epigr. 38.

εὐτόλμῳ ψυχᾶς λήματι πειθόμενοι

, quod Thucydides II. 39. dixit

πιστεύοντες τῷ ἀφ' ἑαυτῶν εὐψύχῳ

118

119. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-76

Ἀτρείδας Blomfieldius Monkio auctore. Recte fortasse. λαγοδαίτας Victorius ex Flor. Farn.

λογοδαίτας

M. G. Bess. Ald. Rob. Turn.

119

120. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-77

ἀρχάς M. G. Bess. Ald. Rob. Turn. quod recte restituit Blomfieldius.

ἀρχούς

Victorius ex Flor. Farn.

120

121. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-78

τεράζων

δ᾽ οὖν

pro

δ'

Flor. Pro

τεράζων

scripsi

τεράζων

. V. Etym. M. p. 737, 11.

121

122. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-79

ἀγρεῖ Libri omnes

ἀγρεῖ

. In Farn. glossa est

ἀγρεύσει, πορθήσει

. Blomfieldius Elmsleio auctore

αἱρεῖ

. Illo verbo usa est Sappho II. 14. πόλιν ἅδε

πόλιαδε

superscripto, M.

122

124. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-80

πρόςθετα

πρόσθετὰ

Μ. G.

πρόσθε τὰ

Bess.

πρόσθε τὰ

ceteri. δημιοπληθῆ

δημιοπλησθῆ

Ald. Dici quidem potest

πρόσθε τὰ δημιοπληθῆ

pro

τὰ πρόσθε δημιοπληθῆ

: v. similia apud Soph. Εl. 1456. Oed. R. 617. collato Eustathio p. 1062, 40. Antig. 710. Eur. Alc. 1050. Andr. 215. Sed sententia frigida est, quia

πύργων κτήνη

si antea dicuntur populi Troiani fuisse, tam nihil id ad indicandam opulentiam confert, ea ut minui potius videatur. Recte Pauwius

πρόσθετα

. Sententia haec est, vi fatum turrium opes diripiet collatas a populo. Opulentiam dicit Priami, ex tributis civium collatam.

Δημιοπληθῆ

est

πολλὰ δήμια

, ut dicitur

ἀρσενοπληθής

in Suppl. v. 29. et

γυναικοπληθής

in Pers. v. 122.

124

125. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-81

λαπάξει

μοῖρ᾽ ἀλαπάξει

vulgo.

μοῖρα λαπάξει

Farn. quod merito probarunt Elmsleius ad Med. v. 888. et Blomfieldius.

125

126. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-82

οἷον M. Bess. Flor. Farn. Turn. In Farn. glossa

μόνον

. Ita et scholiastes.

οἷον

G. Ald. Rob. Vict. ἄγα omnes

ἄτα

, nisi quod

ἄτᾳ

Ald. Burneii

ὅσα

probavit Elmsleius ad Med. v. 240. Quod ego in adnotationibus ad Humboldti versionem et in El. doctr. metr. p. 704. suasi,

ἄγα

, receperunt Blomfieldius aliique. κνεφάσῃ

κνεφάσειε

Farn. προτυπὲν M. Bess. Flor. Rob. Vict.

προτυπὲς

G. Ald.

προτυφθὲν

Farn. Non videtur hoc verbo proruens exercitus significari posse, quum ea activi tantum verbi potestas sit; multo minus autem procusum ferrum : sed proprie intelligendum, prius percussum, i. e. ante belli clades immolatione Iphigeniae afflictum. Τροίας

πὸλ

G. spatio relicto, quo novi versus initium indicatur.

126

127. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-83

στρατωθέν M. Bess. Flor. Farn. Rob.

στρατῶθεν

G. Ald.

στρατευθὲν

Turn. Vict. quae Turnebi coniectura esse videtur. Recte Blomfieldius

στρατωθὲν

restituit. Est autem

στρατοῦσθαι

, quod significat in castris esse, diversum a

στρατεύεσθαι

. Hic commorantes Aulide intelliguntur. οἴκτῳ

οἴκτῳ

Scaliger: non recte. ἐπίφθονος Ἄρτεμις ἁγνὰ

ἐπὶ φθόνος ἄρτεμις ἀγνὰ

ἔπι, φθόνος ἄρτεμις ἁγνά

Ald.

127

128. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-84

πτανοῖσιν Μ.

πτανοῖσι

G. Bess. Ald. Rob. Turn. Vict.

πτανοῖς

Flor. Farn. κυσὶ

κυσὶν

M. Rob. Dubitari posset an per parenthesin insertis his verbis,

οἴκτῳ γὰρ ἐπίφθονος Ἄρτεμις ἁγνά

, quae sequuntur cum praecedentibus essent coniungenda, nisi adderetur

στυγεῖ δὲ δεῖπνον αἰετῶν

. Ex quo patet

πτανοῖσιν κυσὶ πατρός

non ad

ἐπίφθονος

referendum esse, ut propter aquilas irata esse Diana dicatur, sed pertinere ad primariam loci sententiam, ut sit quantum per aquilas cognosci potest.

128

129. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-85

πτάκα Porsonus, et ita M. G.

πτᾶκα

Rob.

πτῶκα

Flor. Farn. Turn. Vict.

πτάωνκα

Bess. Etiam Ald.

πτάων καθυομένοισιν

. θυομένοισιν

θυομένοισι

Bess.

129

131. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-86

αἴλινον αἴλινον

αἴλινον

semel Flor. εἰπέ Bess. τὸ δ᾽ εὖ νικάτω

τό δ᾽ εὐνικάτω

G. Ald. sed in G.

οἶμαι εὖ νικάτω

supra scriptum.

τόδ᾽ εὖ νικάτω

Rob. Emendate Vict.

131

132. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-87

τόσσον

τόσσων

M. G. Ald. Rob.

τόσον

rectius fortasse Flor. Farn.

τόσσον

Turn. Vict. εὔφρων ἁ καλά

εὔφρων καλὰ

M. G. Rob.

ἄφρων καλὰ

Bess. Ald.

ἄφρων καλὰ δρόσοισιν

, altera voce cum sequente coniuncta, Turn.

εὔφρων ἁ καλὰ

Flor. Farn. Vict. In Farn. glossa

ἄρτεμις

adscripta. Καλλίστη Diana est apud Euripidem Hipp. v. 66. et apud Leonidam Tar. epigr. 20. eoque nomine culta ab Arcadibus: v. Paus. VIII. 35, 8. et Athenis, teste eodem I. 29, 2. Non infestam feris, sed patronam potius habitam esse monuit Müllerus Dor. I. p. 379. Atque ipsum nomen deae rerum naturae integritatis conservatricem prodit. Quum igitur dicit Aeschylus

τόσσον περ εὔφρων

, hoc significat, quamvis tantopere favens catulis ferarum, tamen bona vult portendi.

132

133. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-88

δρόσοις ἀέπτοις

δρόσοις

Farn. Ceteri

δρόσοισιν

ἀέλπτοις

M. G. Ald. Rob. Τurn.

λέπτοις

Bess. Flor.

ἀέπτοισι

, cum glossa

τοῖς μὴ δυναμένοις πτῆναι

, Farn. et sic Vict. Scribendum erat

δρόσοις ἀέπτοις

. Verissime scholiastes in M.

ἀέλπτοις δέ, τοῖς ἕπεσθαι γονεῦσι μὴ

(μὴ omittit M.)

δυναμένοις

, quae interpretatio ad

ἀέπτοις

pertinet. Blomfieldius coniecit

ἀλέπτοις

, quod vocabulum proprie significaret pullum ovo nondum exclusum,

ἄεπτος

in omnes analogiae regulas peccare ratus. De analogia quod dicit, neque Aristophani grammatico ita visum esse ex scholiis ad Il. I. 567. patet, et falsum esse vel

ἄαπτος

, quod eodem modo formatum est, demonstrat. Wellauerus non dubitavit

λεπτοῖς

reponere, facili ad litteras emendatione: at illud ostendendum erat, potuisse catulos leonum

λεπτούς

dici. μαλερῶν λεόντων

μαλερῶν ὄντων

M. G. Bess. Ald. Turn. Vict.

μαλερῶν ὄλτων

Rob. Posteriorem vocem omittunt Flor. et Farn. in quo

τῶν φθαρτικῶν πετεινῶν

adscriptum est. Etym. Μ. p. 377, 37.

ἔρσαι, αἱ ἐν ἔαρι γεννηθεῖσαι· ἢ αἱ ἁπαλαὶ καὶ τελείως νέαι, μεταφορικῶς, ὡς καὶ Αἰσχύλος ἐν Ἀγαμέμνονι τοὺς σκύμνους τῶν λεόντων δρόσους κέκληκε, μεταφράζων τοῦτο

. Inde Stanleius correxit

μαλερῶν λεόντων

133

135. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-89

ὀβρικάλοις ἔπι τερπνά

ὀβρικάλοις

Flor. Farn.

ὀβρικάλοισι

M. Bess. Rob. Turn. Vict.

ἀκρικάλοισι

G. Ald. Aelianus V. H. VII. 47.

τῶν δὲ ὑστρίχων καὶ τῶν τοιούτων ἀγρίων τὰ ἔκγονα ὄβρια καλεῖται, καὶ μέμνηται Εὐριπίδης ἐν Πελιάσι τοῦ ὀνόματος, καὶ Αἰσχύλος ἐν Ἀγαμέμνονι καὶ Δικτυουλκοῖς

. Hesychius

ὀβρικάλοις, τοῖς τῶν θηρίων ἐκγόνοις

. Photius

ὄβρια καὶ ὀβρίκαλα, τὰ τῶν λεόντων καὶ λύκων σκυμνία. Αἰσχύλος Δικτυουλκοῖς

. Eustathius p. 1395, 47.

ἐκεῖθεν καὶ ὀβρίκαλα παρὰ Αἰσχύλῳ λεόντων σκυμνία, τὰ δηλαδὴ καὶ ὄβριμα καὶ καλά

. Εt p. 1625, 42.

ὑστρίχων δὲ καὶ τῶν τοιούτων ἔβρια καὶ ὀβρίκαλα, ὧν χρῆσις καὶ παρ' Αἰσχύλῳ ἐν Ἀγαμέμνονι

. Idem p.291, 16.

Αἰσχύλος δὲ ὀβρίκαλά φησι τοὺς λεοντιδεῖς

, ubi de

ἅπαξ λεγομένοις

. Post

ὀβρικάλοις

vel

ὀβρικάλοισι

vulgo statim scriptum est

τερπνά

cum sequentibus verbis coniunctum. In Farn. ad

τερπνὰ

adscripta glossa

ἄρτεμις

. Scribendum videtur

θηρῶν ὀβρικάλοις ἔπι τερπνά

, ut

τερπνά

passive dictum sit, laeta. Non puto Aeschylum nisi addito

ἔπι

sic dicturum fuisse, sed omiserunt librarii

ἔπι

, quia

τερπνά

ξύμβολα

referebant. At id absurdum ad sententiam, pravumque ad metrum est, quod dactylicum esse debet.

135

136. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-90

αἰτεῖ Ad

αἰτεῖ

adscriptum

με

in Farn. κρᾶναι M. G. Bess. Ald. Rob.

κρᾶναι

Flor. Farn. Turn. In M. ad hunc versum hoc scholion adscriptum est,

τὰ σύμβολα αἰτεῖ με φάναι

. In Farn.

κρᾶναι

ita explicatur,

τελέσαι, ἀντὶ τοῦ φᾶναι τελεσθῆναι

. Hinc Victorius

φάναι

posuit. Scribendum erat

κρῖναι

136

137. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-91

κατάμομφα

κατάμορφα

Rob. φάσματα

φάσματα στρουθῶν

M. G. Bess. et edd.

φάσματα τῶν στρουθῶν

Flor. Farn. Porsonus Adv. p. 157. (138.) deleri iussit

στρουθῶν

, ut adscriptum ex Il. II. 311. Sed hoc vel quia sic iusta catalexis deesset fieri non potest. Molestum est autem

ξύμβολα

φάσματα

iungi, quorum alterutrum satis erat. Scribendum

φάσματι τῷ στρουθῶν

. Scholiastes

στρουθῶν

interpretatur

τῶν ἀετῶν

. Id probari non potest. Alienum est enim quod Eustathius p. 228, 38. docet,

στρουθόν

esse etiam

γενικὴν λέξιν

, his verbis usus Aelii Dionysii,

ἄγριαι στρουθοὶ αἱ στρουθοκάμηλοι

. Immo notum ex Iliade passerum augurium intelligendum est, quo Troiam decimo anno captum iri significabatur. Id augurium cum altero aquilarum augurio comparat Calchas. Anaglyphum, in quo utrumque coniunctum est, commemoravi ad v. 116.

137

138. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-92

ἰήϊον

ἴον

Ald. Turn.

ἴκιον

Rob. Non Apollinem ad avertendam Dianae iram invocat Calchas, sed Paeanem, qui, quisquis est, non est frater Dianae.

138

139. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-93

ἀντιπνόους

ἀντιπρόους

ἀντὶ πνόους

Ald. χρονίας ἐχενῇδας ἀπλοίας

χρονίας

Farn. habet post

ἐχενηίδας

: sic enim libri.

ἀπλοίας

Turn. Vict.

ἀπλοΐας

M. G. Bess. Rob.

ἁπλοΐας

Αld.

ἀπλοΐδας

Flor. Farn.

139

140. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-94

τεύξῃ, σπευδομένα Ex scholiastae adnotatione,

ὦ Ἄρτεμι

, patet fuisse qui

τεύξῃς

legerent.

σπευδομένα

Μ. Bess. Flor. Farn. Rob. Vict.

σπευδόμενα

, sic, sed mutatum in

σπενδόμενα

, G. Inde

σπενδομένα

Ald. Turn. Reprehensum ab Elmsleio ad Med. v. 179. medium

σπεύδεσθαι

tuitus est Blomfieldius Eumenidum v. 355. cui loco minime fidendum est. Hic quidem etsi

σπερχομένα

scribere poterat poeta, tamen, quoniam ipsi Dianae hoc sacrificium fit, recte usus est medio

σπευδομένα

. Qui

ἑτέραν

infaustam interpretantur, inferunt quod noluit poeta dicere. Respexit is Iphigeniae immolationem, quae

ἑτέρα

est, alia quam aquilarum, quas

μογερὰν πτάκα θυομένους

dixerat.

140

141. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-95

σύμφυτον

συμμενεῖ φυτὸν

pro

σύμφυτον

Bess. Videtur librarius

μενεῖ

, interpretationem ad

μίμνει

adscriptam, textui intulisse. δεισήνορα φωτός Bene vidit Lachmannus deesse post

δεισήνορα

unum trochaeum, quem tamen non apte per

μ' ἦν

supplendum coniecit: quamquam minus etiam probari potest quod mox scripsit

μίμνει γὰρ ὁ φοβερά

, sententia pariter ac metro adversantibus. Numero quidem per novem dactylos porrecto non offenderer, nisi sic

μίμνει

obscuraretur,

γάρ

autem erigeretur. Credibilius est

φωτός

excidisse. Erant autem hi versus 138 – 143. aliter atque vulgo factum est disponendi.

141

142. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-96

γὰρ omittunt Flor. Farn. παλίνορτος Μ. (sic M.) Bess. G. Flor. Farn. Ald. Rob.

παλίνορσος

Turn. Vict. Etym. Μ. p. 648, 27.

παλίνορσος. παρὰ τὸ ὄρω γίνεται ῥηματικὸν ὄνομα ὀρτός, καὶ παλίνορτος, ἐχρῆν διὰ τοῦ τ γράφεσθαι, οὐχὶ διὰ τοῦ σ, ἵν᾽ ᾖ ὁ πάλιν ὡρμημένος, σημαίνει δὲ τὸ ὀπισθόρμητος, ἐκ τοῦ πάλιν, τοῦ σημαίνοντος τὸ εἰς τουπίσω, καὶ τοῦ ὄρσω Αἰολικοῦ μέλλοντος.

Quae adnotatio ad Il. III. 33. pertinet.

142

143. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-97

μνάμων

μνάμην

Ald. Turn. sed G. cum ceteris

μνάμων

143

145. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-98

ἀπέκλαγξεν

ἀπέκλαιξεν

Μ. G. Ald. Ceteri

ἀπέκλαγξεν

145

146. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-99

οἴκοις

οἶκος

Flor.

146

147. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-100

τοῖς δ᾽ Vict. ὁμόφωνον

ὠμόφωνον

Bess.

ὁμόφρονον

Ald. unde Turn.

ὁμόφρων ὤν

. Sed G. cum ceteris

ὁμόφωνον

147

148. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-101

αἴλινον αἴλινον

αἴλινον

semel Flor. τὸ δ'

τόδ'

G. Ald. Rob. Turn.

148

149-150. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-102

εἰ τόδ᾽ αὐτῷ Incipit carmen universi chori trochaeo semanto.

εἰ τό δ᾽ αὖ τῷ

Αld.

εἰ τὸ δ᾽ αὐτῷ

Rob.

151. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-103

τοῦτό νιν

τοῦτον νίν

G. Ald. προςεννέπω

προςἐννέπω

πρὸς ἐννέπω

Rob.

151

154. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-104

Διός, εἰ τὸ μάταν

Διὰ

Ald.

Δία

Turn. Sed

Διός

ut ceteri G. Deinde libri

εἰ τόδε μάταν

, praeter Farn. in quo ex Triclinii emendatione

εἶχε μάταν

est.

εἰ τό γε μάτας

Auratus, et

μάτας

vel

ματᾶν

placet Blomfieldio. Legisse videtur

μάτας

scholiastes, cuius haec interpretatio est,

εἰ τὸ τῆς ματαιότητος ὀφείλει τις ἀποσείσασθαι τῆς γνώμης, Δία νομιζέτω

. Habuit

μάταν

alius scholiastes, cuius explicationem (quae non est in Rob. neque in codicibus M. G.) edidit Stephanus,

ἐγώ, φησί, πάντα ἐρευνῶν καὶ πάντα ἐξετάζων ὡς ἐν σταθμῷ τινί, οὐκ ἔχω ὁμοιόν τι εὑρεῖν τῷ Διῒ, εἰ χρὴ ἀληθῶς ἀποβαλεῖν ἀπὸ τῆς φροντίδος καὶ τοῦ λογισμοῦ μάταιον ἄλλο ἄχθος, τὸ γὰρ περί τινων ἄλλων διαλογίζεσθαι μάταιον ἐστὶν ὄντως ἄχθος. ἡ δέ γε περὶ θεοῦ ἔννοια καὶ τὸ διὰ μνήμης ἐκεῖνον ἔχειν ἀεί, οὐ μόνον ἄχθους παντός ἐστιν ἀπηλλαγμένον, ἀλλὰ καὶ χαρᾶς ἀφάτου τὴν καρδίαν πληροῖ. ὡς καὶ Εὐριπίδης φησίν, “ἦ μέγα μοι τὰ θεῶν μελεδήμαθ', ὅταν φρένας ἔλθῃ, λύπας παραιρεῖ.” τοῦτο δὲ ὅμοιόν ἐστι τῷ “ἐμνήσθην τοῦ θεοῦ, καὶ εὐφράνθην.” ταῦτα δὲ ἄγαν ἐστὶν εὐσεβῆ.

Quae adnotatio ita comparata est, ut suspiceris, qui eam scripsit, in codice suo legisse

εἴ τι μάταν ἄλλο φροντίδος ἄχθος

. Sed quidquid ille legit, a poetae mente longe aberravit. Recte Porsonum ex Pauwii coniectura scripsisse puto

εἰ τὸ μάταν

. Vocat chorus suam sollicitudinem

τὸ μάταν ἄχθος

, quia caussam eius non idoneam esse videt.

154

155. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-105

ἐτητύμως

ἐτυτήμως

G. Ald.

155

158. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-106

οὐδὲ λέξεται πρὶn ὤν

οὐδὲν λέξαι

M. G. Bess. Flor. Ald. Rob. Turn.

οὐδέν τι λέξαι

Farn. Vict. Deinde

πρὶν ἄν

Turn. Ceteri

πρὶν ὤν

. Schutzius scripsit

οὐδὲν ἂν λέξαι

, quod non recte interpretatus est

nec quicquam nobis dicere possit

, quum deberet,

nullius momenti est

. Monui in addendis ad Eur. Suppl. v. 612. et ad Vigerum adn. 189. Aristophanes Eq. v. 334.

νῦν δεῖξον ὡς οὐδὲν λέγει τὸ σωφρόνως τραφῆναι

. Athenaeus XIV. p. 628. D.

εἰ δέ τις ἀμέτρως διαθείη τὴν σχηματοποιΐαν καὶ ταῖς ᾠδαῖς ἐπιτυγχάνων μηδὲν λέγοι κατὰ τὴν ὄρχησιν, οὗτος δ᾽ ἦν ἀδόκιμος

. Non recte haec intellecta erant. Hoc dicit, si quis cantu probaretur, nihil autem valeret saltando, contemnebatur. Blomfieldius, qui

οὐδὲν ἂν δείξαι πρὶν ὤν

legendum coniecit, id ut esset, non se quicquam fuisse ostendet, non videtur animum neque ad

πρίν

attendisse, neque ad totam sententiam, quae haec potius esse deberet, non se nunc aliquid esse ostendet, nec denique ad numeros, in quibus dubitari non potest quin vitiosus sit spondeus. Isque etiam Schützianae emendationi refragatur, praesertim quum vel praeter numeros poeta rectius

λέγοι

dicturus fuisse videatur. Scribendum puto

οὐ λελέξεται πρὶν ὤν

, neque, qui antea potens erat, non dicetur fuisse, i. e. ille dicetur non amplius esse. Ceterum recte haec interpretatus est Schützius, Vranum et Saturnum dici videns, qui ante Iovem regnaverint, recteque quum illa comparans in Prometheo v. 960.

οὐκ ἐκ τῶνδ᾽ ἐγὼ δισσοὺς τυράννους ἐκπεσόντας ᾔσθόμην, τρίτον δὲ τὸν νῦν κοιρανοῦντ᾽ ἐπόψομαι αἴσχιστα καὶ τάχιστα

, tum quae de Vrano Hesiodus narrat in Theog. v. 154. seqq. Nam hunc

παμμάχῳ θράσει βρύοντα

dicit Aeschylus propter saevitiam, qua quiqui ei nati sunt filii, eos non sivit in lucem prodire, sed sub terra occuluit.

158

162. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-107

φρενῶν

φρονῶν

Rob.

162

164. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-108

τῷ πάθει μάθος Libri omnes

τῷ πάθει

, ad quod in M. adscriptum est

τῷ παθεῖν

. Deinde

μάθος

M. Bess. Farn. Ald. Rob. Turn.

μάθος

, ultima syllaba punctis notata, supra autem scripto

ος

, G.

μά

, supra scripto

, et super ea littera

, Flor.

τῷ πάθει μάθον

Vict. Schützius

τὸ

pro

τῷ

, quod receperunt Porsonus et Blomfieldius. Recte se habere

τῷ πάθει μάθος θέντα

vidit Wellauerus. Iuppiter dicitur

βροτοὺς φρονεῖν ὁδῶσαι θεὶς τῷ πάθει μάθος κυρίως ἔχειν

164

166. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-109

πρὸ καρδίας

πρὸς καρδίας

Turn. Gravissima, sed obscurius expressa sententia non videtur satis percepta esse. Ad

στάζει

ex sequentibus, ut particula post posita ostendit, accusativus

τὸ σωφρονεῖν

supplendus est.

Μνησιπήμων πόνος

, etsi conscientiam malefactorum significari patet, tamen utrum, ut Blomfieldio placuit, angor sit ex recordatione malorum, an quod mihi et aptius et fortius dictum videtur, angor excitans vel recordationem peccatorum vel cogitationem poenarum, valde ambigi potest. Certe

μνησιπήμων

similiter ut in contrariam partem

λαθικήδης

dictum videtur. Vtcumque est, eadem ambiguitate Latine dicas

instillat et in somno cordi moderationem admonitor malorum labor, et venit illa ad invitos

166

169. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-110

δέ που

δε που

Ald. Rob. βίαιος

βίαιος

M. Bess. Flor. Farn. Ald. Vict. et e correctione G.

βιαίῳ

Rob.

βίαιος

Turn. et ante correctionem G. Quod Schützius in ultima editione posuit,

βίαια

, sensu carere visum Wellauero, verissima est Bothii emendatio.

Βίαια

sic adverbialiter dictum est in Suppl. v. 789. Versus harum stropharum ultimus recte a Bothio factus est trimeter brachycatalectus, neque credibile est in antistrophico versu Aeschylum non

παλιρρόθοις

scripsisse, sed aliud quid, veluti

παλιρροθίοις

, quo vocabulo Oppianus Hal. V. 220. utitur. Ab sensu autem loci Bothius aeque ut alii aberravit, quum

βίαια

potenter vertit. Hoc dicit poeta, malis ut corrigantur homines deorum forsitan benignitate institutum esse, per vim imperia sua exsequentium, si sponte sua virtutem colere mortales negligant. Blomfieldio

δαιμόνων χάρις

ab interpretibus mirum in modum pro dono deorum accepta esse visa est. Magis mirum est ipsum non sic, sed de reverentia diis adhibenda accepisse.

169

172. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-111

Ἀχαιϊκῶν

ἀχαιικῶν

M. G. Bess. Flor. Farn. Ald. Rob.

ἀχαιικῶν

Turn. Vict.

172

174. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-112

ἐμπαίοις τύχαισι

ἐκπαίοις τύχεσι

Ald. unde

ἐμπαίοις τείχεσι

Turn.

ἐμπαίοις τύχαισι

G. ut ceteri praeter Flor. qui

ἐμπαίοις τύχαις

habet. συμπνέων

συμπνέει

Farn.

174

175. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-113

ἀπλοίᾳ

ἀπλοΐᾳ

M. G. Bess. Farn.

ἀπλοίῳ

Ald.

ἀπλοίᾳ

Rob. Turn. Vict. κεναγγεῖ

κενάγει

Ald.

κεναγγεῖ

Turn.

175

176. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-114

Ἀχαιϊκὸς

ἀχαικὸς

M. G. Bess. Farn. Ald. Rob. Turn.

ἀχαιικὸς

Vict.

176

178. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-115

NA Livius XXVIII. 6. de Chalcide,

ex patenti utrimque coactum in angustias mare speciem intuenti primo gemini portus in ora duo versi praebuerit: sed haud facile alia infestior classi statio est. nam et venti ab utriusque terrae praealtis montibus subiti ac procellosi se deiiciunt, et fretum ipsum Euripi non septies die, sicut fama fert, temporibus statis reciprocat, sed temere in modum venti nunc huc nunc illuc verso mari velut monte praecipiti devolutus torrens rapitur. ita nec nocte nec die quies navibus datur.

178

182. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-116

νεῶν τε καὶ Porsonus. Libri

ναῶν καί

182

183. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-117

παλιμμήκη

πολυμήκη

Flor. et supra adscripto

παλίμμ

Farn.

183

184. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-118

τρίβῳ exquisitius dictum pro

τριβῇ

. V. Steph. Thes. κατέξαινον

κατέξενον

, sed

αι

ad penultimam syllabam superscripto, M.

κατάξενον

Bess. Ἄργους Libri

ἀργείων

. Scribendum

Ἄργους

184

185. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-119

ἐπεὶ

ἐπειδὴ καὶ

Rob.

185

187. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-120

πρόμοισιν

πρόμοις

M. G. Bess. Ald. Rob.

πρόμοισι

Flor. Turn. Vict.

187

188. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-121

ἔκλαγξεν Porsonus. Libri

ἔκλαγξε

188

189. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-122

Ἄρτεμιν, ὥςτε

ὡς τε

Farn. Rob. Turn.

ὅς τε

Ald. Recte ceteri. βάκτροις

μάκτροις

Rob.

189

192. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-123

τότ᾽ Libri

τόδ᾽ εἶπε φωνῶν

, nisi quod

τό δ᾽ εἶπε φρωνῶν

est in Ald. Haec verba quum aperte repetant quod v. 171. dici coeptum erat,

καὶ τόθ᾽ ἡγεμὼν ὁ πρέσβυς

, non

τόδε

, sed

τότε

dici postulant. Vidit hoc Stanleius, cuius emendationem eo minus dubitavi recipere, quod, pronomine si uti voluisset poeta, credibilius est

τάδε

dicturum fuisse.

192

193. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-124

πιθέσθαι Turn.

πειθέσθαι

M. G. Bess. Ald. Rob.

πείθεσθαι

Farn. Vict.

193

196. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-125

παρθενοσφάγοισιν M. G. Ald. Rob. Turn.

παρθενοσφάγοισι

Farn. Vict.

παρθενοσφάγοις

Flor.

196

197. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-126

ῥεέθροις πατρῴους χέρας πέλας βωμοῦ Vulgo legitur

ῥεέθροις πατρῴους χέρας βωμοῦ πέλας

. Quod Porsonus scripsit,

ῥεέθροις

, habet Farn. ex Triclinii, ut patet, coniectura. Deinde

πατρῴοις

πατρώοις

Ald.

πατρώας

Bess. Tum

πέλας

mendose Ald.

Βωμοῦ

credibile est ab interprete profectum esse. Deleto hoc vocabulo et mutato verborum ordine usitatum metrum sic restitui,

πέλας πατρῴους χέρας ῥεέθροις

. Ῥέεθρα, quae forma multo usitatior tragicis est quam contracta, ad profusum sanguinem rettulit Aeschylus, quum alibi, saltem apud tragicos, tantum de fluviis dictum inveniatur.

197

199. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-127

πῶς

τί πῶς

Μ. G. Bess. Flor.

τὶ πῶς

Rob.

τί; πῶς

Vict.

τί πως

Ald. Turn. λιπόναυς γένωμαι

λιπόναυς τε γένωμαι

M. G. Ald. Rob. Turn. In Bess.

τε

supra adscriptum est.

λειπόναυς τὲ γένωμαι

Flor. Vict. Veram scripturam

πῶς λιπόναυς γένωμαι

, quam Porsonus restituit, habet Farn. Male plerique interpretes

λιπόναυς

active dictum putarunt. Hoc dicit, quomodo a classe destituar, orbatus sociis? Nam si nolet immolare filiam, destituent eum qui se socios praebuerunt expeditioni in ipsius et fratris gratiam susceptae.

199

200. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-128

ἁμαρτών

ἁμαρτῶν

200

202-204. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-129

αὐδᾷ περιόργως ἐπιθυμεῖν θέμις

ὀργᾷ

vel

ὀργᾷ

G. Bess. Flor. Ald. Turn. Vict.

ὀργαὶ

Rob. In G.

αὐδᾷ

ὀργᾷ

superscriptum.

αὐδᾷ

, cum glossa

λέγει ὁ μάντις

, Farn. In M. G. hoc scholion est,

τῷ τρόπῳ γὰρ αὐδᾷ ὁ μάντις δηλονότι. Scribendum ὀργᾷ, τῷ τρόπῳ. γρ. αὐδᾷ, ὁ μάντις δὴ λοιπόν

. Ex iis, qui vulgatum

ὀργᾷ

explicare studuerunt, fuere qui verba haec,

ὀργᾷ περιόργως

, fortasse quod

περιόργως

etiam

ὑπεροργῶντως

significat, de Diana, quae irata eiusmodi sacrificium exigeret, dictum existimarent. Quo factum ut Casaubonus adscripserit

ἐπιθυμεῖ Ἄρτεμις

et Ruhnkenius ad Timaeum p. 194. tacens posuerit

παρθενίου θ' αἵματος ὀργῇ, περιέργως τ᾽ ἐπιθυμεῖ Ἄρτεμις

, non laudabili levitate metrorum negligens. Sed ne sententiam quidem haec ratio aptam praebet, propter adiectum

παυσανέμου

, quod hic aperte non ornatus caussa, sed significanter ob rem ipsam est additum. Sacrificium si sibi poscit Diana, poscit, ipsa ut placetur, non ut cessent adversi venti. Illi vero interpretes, quibus

ὀργᾷ

cum scholiasta non pro verbo, sed pro nomine accipere placuit, quod fecerunt H. Vossius, Blomfieldius, Wellauerus, quam moleste inutili additamento oneraverint orationem, non opus est demonstrari. Ὀργᾷ nihil aliud est quam error librarii, ad sequens vocabulum

περιόργως

aberrantis. Recte vero se habet

αὐδᾷ περιόργως ἐπιθυμεῖν θέμις

, vales dicit fas esse avide expetere ventos pacans sacrificium virgineumque sanguinem. De indeclinabili

θέμις

dixi ad Soph. Oed. Col. v. 1189. Non intellectus hic usus fecit ut

εὖ γὰρ εἴη

θέμις γὰρ εὖ

scriberetur in Flor. Farn. Quod reliqui libri habent,

εὖ γὰρ εἴη

, ita explicandum est, ut omissa censeatur sententia, ad quam

γάρ

referatur: sic fiat. Ita quod brevissime dixit poeta, accipiendum est hunc in modum, nam, quoniam evitari non potest, optandum ut bene vertat.

205. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-130

λέπαδνον

λέδαπνον

Bess.

205

206. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-131

δυςσεβῆ

δυσεβῆ

Flor. τροπαίαν

τρόπαιαν

G. Ald.

206

207. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-132

τόθεν

ὅθεν

pro

τόθεν

Turnebus.

207

208. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-133

τὸ παντότολμον Μ. G. Bess. Flor. Farn.

τόπαν τότολμον

Αld.

τὸ ταυτότολμον

Rob.

τὸ πάντολμον

Turn. Vict.

208

209. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-134

βροτοὺς Omnes libri

βροτοῖς

, quod servavit Porsonus una cum mala post hanc vocem plena interpunctione, quae in Ald. recte posita est post

μετέγνω

. Schützius quum recte corrigeret

βροτοὺς

, peccavit eo, quod non ad sequentia hoc verbum rettulit. Id et ego feci et Blomfieldius. Perperam sic emendatum esse pronuntiavit parum considerate G. Bernhardy in Syntaxi p. 93.

209

212. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-135

γυναικοποίνων πολέμων ἀρωγὰν

γυναικοποίνῳ πολέμῳ ἀρωγὸν

infelici coniectura Turnebus.

212

213. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-136

προτέλεια

προτέλειῳ

προτελείῳ

Ald. Turn. Ceteri recte

προτέλεια

213

214. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-137

NA Male strophas distinxerat Canterus. Correctae sunt a me, ab Erfurdtio, a Blomfieldio.

214

215. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-138

παρθένειόν τ'

παρθένιον

M. G. Bess. et edd. Emendate

παρθένειον

Flor. Farn. Copulam

τ'

addendam esse primus vidit Pearsonus.

215

216. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-139

βραβῆς

M. G. Ald. Rob.

βραβεῖς

Turn. Vict.

βραβῆς

Bess. Flor. Farn.

216

217. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-140

φράσεν δ᾽ ἀόζοις Flor. Turn.

φράσεν δ᾽ ἐν ὄσσοις

Farn. μετ' εὐχάν Post

εὐχὰν

Ald. ut in fine versus puncto distinguit, Turn. commate, quem plerique secuti sunt. Recte eam distinctionem omisere Rob. Vict. Nam

μετ' εὐχὰν

cum

λαβεῖν

coniungendum est.

217

218. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-141

χιμαίρας

Flor. Farn. Turn. Vict.

χιμαίρας

M. G. Bess. Ald. Rob. ὕπερθε Flor. Vict. Ceteri recte

ὕπερθε

218

219. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-142

περιπετῆ

περιπετεῖ

G. Ald. sed in G.

εῖ

a pr. manu in

ῆ

mutatum.

219

220. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-143

λαβεῖν

βαλεῖν

Farn. ἀέρδην

ἀέρδειν

Flor.

220

221. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-144

καλλιπρώρου

καλλιπρώιρου

Μ.

καλλιπρώρου

Bess. Flor. Farn. Rob. Turn. Vict.

καλλιπρώιρον

καλλίπρωρον

Ald. φυλακὰν κατασχεῖν

φυλακ᾽ ἀγκατασχεῖν

Ald. unde

φύλακ᾽ ἀγκατασχεῖν

Turn. Sed G. ut ceteri

φυλακὰν κατασχεῖν

221

223. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-145

τ' M. G. Bess. Flor. et edd.

δ'

Farn. ἀναύδῳ

ἀναύδων

Flor.

223

224-225. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-146

κρόκου βαφὰς δ᾽ ἐς πέδον χέουσα ἔβαλλ᾽ ἕκαστον θυτήρων

δ'

omittit Farn.

χέουσα ἔβαλλ'

Μ. Bess. Farn. Rob. Turn.

χέουσα ἔβαν

G. Ald.

χέουσ' ἔβαλ'

Flor. Vict. Deinde

ἕκατον

Bess. Non credam isto hiatu

χέουσα ἔβαλλ'

Aeschylum non abstinuisse. Suspicetur quis forsitan, quoniam post

βαφὰς

in Farn.

δ'

omissum est, scribendum esse

χέουσά δ'

. Sed et parum elegans haec collocatio est et syllabam in fine versus longam requirimus. Scripsisse videtur Aeschylus

κρόκου βαφὰς δ᾽ ἐς πέδον χέουσ', ὧδ᾽ ἔβαλλ᾽ ἕκαστον θυτήρων

. Qui cum Stanleio

κρόκου βαφάς

de sanguine intelligendum censuerunt, non cogitarunt mox dicere chorum

τὰ δ᾽ ἔνθεν οὔτ᾽ εἶδον οὔτ᾽ ἐννέπω

. Nec sanguis nec vittae intelligendae, de quibus Lucretius immolationem Iphigeniae describens I. 88.

cui simul infula virgineos circumdata comtus ex utraque pari malarum parte profusa est

. Qui non abiectas, sed aptatas capiti vittas dicit. Eaeque non croceae, sed albae erant. Aliud est quod Aeschylus narrat. Iusserat Agamemno prehendi Iphigeniam obvolutamque vestibus ne mala imprecaretur ad aram sisti. At illa reiecto croceo velamine, quo ut regia virgo induta erat, sponte vocem comprimit, satis habens adspicere duces, tamquam verba factura.

226. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-147

ἀπ᾽ ὄμματος βέλει

ἀπὸ ὄμματος βέλει

Μ.

βέλει ἀπ᾽ ὀμμάτων

Farn.

226

230-232. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-148

ἔμελψεν M. Bess. Flor. Farn. Vict.

ἔμελθεν

G. Ald. Rob.

ἔμελλεν

Turn. Ἔμελψεν aperte ineptum est. Neque enim illo aevo in conviviis cantabant virgines, quaeque id Aeschyli tempore faciebant, tibicinae erant et saltatrices, et arte illa et corpore quaestum facientes. Scribendum

ἤνυσεν

, quoniam illi saepe in hospitali domo patris ad mensam convenerant. ἁγνᾷ Schutzius: libri

ἁγνά

. αὐδᾷ M. Bess. Turn. Ceteri

αὐδᾷ

. τριτόσπονδον

τριτοσποδον

Rob. εὔποτμον Μ. G. Bess. et edd.

εὐπόταμον

Flor.

εὔποτον

Farn. Elmsleium secutus Blomfieldius

εὔποτμόν τ'

addita copula scripsit. Scribendum potius videtur

εὐπότμαν

. Codicis Flor. scriptura ex

εὔποτμον

orta est. De his formis v. Lobeckium ad Ai. v. 604. In explicando hoc loco mirum quantum a vero aberraverint interpretes. Scholiastes

ἀταύρωτος

interpretatur

ἄζευκτος, παρθενική

. Hesychius

ἀταύρωτος, ἄζυγος, καὶ παρθένος, παρ᾽ ὅσον ἐξεῖχθαι γάμοις αἱ γεγαμημέναι λέγονται

. Vide etiam Eustathium p. 259, 9. 1554, 28. et Valckenarium animadv. ad Ammonium p. 40. seq. Non negaverim hoc significatu potuisse hanc vocem ab aliquo tragico usurpari. Sic Aeschylus infra v. 1054.

ἄπεχε τῆς βοὸς τὸν ταῦρον

, et Horatius

nondum subacta ferre iugum valet cervice, nec tauri ruentis in Venerem tolerare pondus

. Eiusmodi locum in mente habuisse videtur Aristophanes in Lysistrata v. 217. quem versum afferens Suidas scripsit

σταυρώτη, ἀντὶ τοῦ ἁγνὴ καὶ ἄμικτος. ταῦρος γὰρ τὸ αἰδοῖον τοῦ ἀνδρός, καὶ διὰ τοῦτο ἀταυρώτη ἡ ἁγνὴ ἢ ἄζευκτος γάμου καὶ ἀζυγής

: quam obscenam explicationem mirum est probare potuisse Blomfieldium. Idem Suidas mox addit

ἐπειδὴ οἱ ταῦροι κατωφερεῖς· “οἴκοι δ᾽ ἀταυρώτη διάξω τὸν βίον.”

Ab Aeschyli loco haec significatio tam aliena est quam quod maxime. Quid enim attinebat hic virginem incorruptam vocari Iphigeniam? Immo

ἀταύρωτος

est non efferata. Hoc enim dicit poeta, puellam, non indignatam quod immolaretur, pio silentio honorasse sortem patris, faustam futuram per hoc sacrificium. Euripides Med. v. 91.

ἤδη γὰρ εἶδον ὄμμα νιν ταυρουμένην τοῖςδ'

. Et v. 190.

καίτοι τοκάδος δέργμα λεαίνης ἀποταυροῦται δμωσίν

. Eodem pertinent haec in Herc. fur. v. 867.

καὶ διαστρόφους ἑλίσσει σίγα γοργώπους κόρας, ἀμπνοὰς δ᾽ οὐ σωφρονίζει, ταῦρος ὡς ἐς ἐμβολήν, δεινὰ μυᾶται δέ

. Recte vero Schützius

ἁγνᾷ αὐδᾷ

, quod eodem modo dictum quo

τὸ τῆς εὐφήμου στόμα φροντίδος ἱέντες

apud Sophoclem Oed. Col. v. 131. Τριτόσπονδον autem

αἰῶνα

quum dicit, de quibus verbis videndum Blomfieldii glossarium, ad libationem respicit Iovi Servatori factam, qui scilicet servaturus sit classem adversis ventis ab destinato cursu prohibitam.

234. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-149

ἄκραντοι

ἄγραντοι

Ald.

ἄχραντοι

Turn. Dicit hoc universe, non vana est ars Calchantis. Respicit enim quae supra commemoraverat v. 126. seqq. non ex omni parte prospere successuram esse expeditionem, quumque modo de impio facto Agamemnonis dixisset, simul ex hoc aliquid mali nasciturum praesagit.

234

235-236. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-150

τοῖς μὲν παθοῦσιν μαθεῖν ἐπιρρέπει

δίκα δύς τοῖς

error Aldinae a Turnebo repetitus. Deinde omnes libri

παθοῦσι

. Sensus est, iustitia his quidem (eos dicit qui virginem immolarunt) experiundo admovet cognitionem futuri. Id supra dixerat

πάθει μάθος ἔχειν

. Activum est

ἐπιρρέπει

, ut Eum. v. 875.

οὔτἂν δικαίως τῇδ᾽ ἐπιρρέποις πόλει μῆνίν τιν ἢ κότον τίν ἢ βλάβην στρατῷ.

Et apud Theognidem v. 157.

Ζεὺς γάρ τοι τὸ τάλαντον ἐπιρρέπει ἄλλοτε ἄλλως

237. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-151

τὸ προκλύειν δ᾽ ἐπιγνοιη· προχαιρέτω Libri

τὸ δὲ προκλύειν

, nisi quod in Farn. haec verba omissa sunt. In M. ab alia manu adiecta sunt. Deinde post

προκλύειν

sequitur

ἐπιγένοιτ' ἂν κλύοις

(sic M. G.

ἀνκλύοις

Rob.)

προχαιρέτω

M. G. Rob. et Ald. nisi quod haec

ἀνηλύοις

habet.

ἐπεὶ γένοιτ᾽ ἂν κλύοις προχαιρέτω

Bess. Flor. et sic etiam Farn.

ἐπεὶ γένοιτ' ἂν ἡ λύσις προχαιρέτω

Turn. Vict. Triclinius, cuius recensionem codex Farn. exhibet, videtur haec sic constituisse,

τὸ μέλλον, ἐπεὶ γένοιτ', ἂν κλύοις

. Aurati coniectura est

ἤλυσις

, in quam Schutzius quoque incidit. Elmsleius quum

τὸ δὲ προκλύειν

in Farn. omissum videret, non satis caute

τὸ προκλύειν

ab interprete adiectum esse iudicavit, quod verbum minime redolet interpretem, aperteque ad haec verba refertur quod sequitur

ἴσον δὲ τὸ προστένειν

. Secutus eum tamen Blomfieldius exhibuit

δίκα δὲ τοῖς μὲν παθοῦσιν μαθεῖν ἐπιρρέπει· τὸ μέλλον δ᾽ ἐπεὶ οὐ γένοιτ' ἂν λύσις, προχαιρέτω

, atque

ἐπεὶ οὐ γένοιτ' ἂν ἡ λύσις

iam alii coniecerant. Sed haec, sive numeros, sive sententiam spectes, non habent quo commendentur. Ad sensum quidem reprehendi non potest

τὸ προκλύειν δ᾽, ἐπεὶ γένοιτ' ἂν ἤλυσις, προχαιρέτω

: sed ita si legitur, debet aliquid omissum ab librariis in strophicis putari, in quibus tamen nulla est omissionis suspicio. Ego non dubitavi reponere, quod in adnotationibus ad Humboldti versionem conieci,

τὸ προκλύειν δ᾽ ἤλυσιν προχαιρέτω.

Nam illud potius

ἐπεὶ γένοιτ' ἂν ἤλυσις

ab interprete adscriptum fuerat.

237

238. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-152

ἴσον

Farn. Ceteri

ἴσον

238

239. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-153

σύνορθρον αὐγαῖς

σύνορθὸν ἀνταῖς

(id est

αὐταῖς

) Μ.

σύνορθὸν αὐταῖς

Rob.

σὺν ὀρθὸν αὐταῖς

G. Bess. Ald. Turn.

σύναρθρον αὔταις

Flor. Farn. Glossa in Farn.

συνηρμοσμένον βοαῖς καὶ θρήνοις

, et alia,

συνίζησις

. Blomfieldius

αὐταῖς

cum Stanleio ad artes Calchantis refert, quod patet quam putidum sit. Nec melius Elmsleii

αὐτᾷ

, scilicet

τῇ δίκῃ

. Mea coniectura est

αὐγαῖς

. Fallitur Wellauerus,

αὐγαῖς

de luce diei intelligi posse negans, nisi accesserit aliquid quod de his sermonem esse indicet. Quasi non

λεύσσειν ὑπ' αὐγάς

per se intelligatur, aut non in hac ipsa fabula v. 1140. legatur

ὥστε κύματος δίκην κλύζειν πρὸς αὐγὰς τοῦδε πήματος πολὺ μεῖζον

. Recte tamen, quamquam non recto usus argumento, coniecisse videtur Wellauerus

σύνορθρον αὐγαῖς

. Orietur, inquit, cum luce solis eventus.

239

240. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-154

πέλοιτο δ᾽ οὖν

πέλοι δ᾽ οὖν

Rob. τούτοισιν

τούτοις

Flor. Vict. Sed

τούτοισιν

M. G. Bess. Farn. Ald. Rob. εὔπραξις quod libri habent, non Graecum esse censuit Lobeckius ad Phryn. p. 501. Scribere possis

εὖ πρᾶξις

, ut dicitur v. 478.

εὖ γὰρ πρὸς εὖ φανεῖσι προσθήκη πέλοι

. Sed

εὔπραξις

defensum est in Parisina editione Thesauri Stephani in v.

εὐθεράπευσις

240

241-242. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-155

NA Vix credas fuisse qui his verbis chorum semet ipsum dicere existimarent, scholiastam secuti, nec viderent quam haec stolida et importuna esset iactatio, praesertim quum in eo sit, ut alloquantur reginam illi, qui se

ὄναρ ἡμερόφαντον ἀλαίνειν

supra dixerunt. Diversae et originis et significationis esse Homeri

ἀπίην γαῖαν

, ex praepositione

ἀπό

dictam, et tragicorum

Ἀπίαν

, appellatam ab antiquissimo rege Apide, bene animadvertit Buttmannus in Lexilogo c. 19. vol. I. p. 67. sed ille quae de aliquot aliorum nominum cum isto Apide cognatione dixit, cur falsa sint, non opus videtur demonstrare.

Ἄπις

, Doricae linguae nomen, cognatum esse cum

ὕδωρ

satis ostendunt quae de Apide praedicat Aeschylus in Suppl. v. 249. seqq.

243. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-156

Χορὸς Πρεσβυτῶν In G. Bess. Flor. Ald. Turn. Vict. et a sec. manu in M. praefixum

ἄγγελος

ἄγγελος φύλαξ

Farn.

φύλ.

Rob. Chori nomen apposuit Stanleius.

243

244. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-157

φωτὸς

ἐπιφωτός

error Aldinae.

244

245. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-158

ἄρσενος

ἄρσενου

ἀρσένου

Ald. Turn.

245

246. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-159

σὺ δ᾽ εἴ τι κεδνὸν

εὖ δ᾽ εἴτε κεδνόν

error Aldinae. Inde

εὖ δ', εἴτε κεδνὸν

Turn.

σὺ δ' εἴτε κεδνὸν

codices et Rob. Vict. sed in M. ultima in

εἴτε

littera e correctione

est. Aurati coniectura est

σὺ δ᾽ εἴ τι κεδνόν

, quam ex margine Askewiana Blomfieldius recepit. Estque id aptius, licet defendi possit

εἴτε

. Nam potius hic est, num quid fausti acceperit quaeri.

246

247. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-160

ἐλπίσιν

ἐλπίσι

M. Bess.

247

248. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-161

σιγώσῃ Clytaemnestrae hunc versum tribuunt Bess. Flor. Farn. Turn.

σιγῶντι

Flor. Farn.

σιγώσης

M. Ceteri

σιγώσῃ

. Correctoris mutatio est

σιγῶντι

, qui haec verba a Clytaemnestra dici putaret. V. ad v. 256.

248

249. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-162

Κλυταιμνήστρα Clytaemnestrae nomen adscriptum in M. G. Ald. Vict.

γυν.

in Bess. Flor. Farn. Omissa personae nota in Rob. Eustathius p. 22, 32. affert

εὐάγγελος ἠὼς γένοιτο μητρὸς εὐφρόνης πάρα

, comparans cum Soph. Trach. v. 95.

249

251. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-163

Χορὸς Πρεσβυτῶν In M. hic et in sequentibus lineola personas distinguit.

Nuntii

nota adscripta in G. Ald. Rob. Turn. Vict. Nulla personae nota in Rob. πεύσει Bess. Ceteri

πεύσῃ

251

253. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-164

Χορὸς Πρεσβυτῶν Versus chori in G. Bess. Flor. Farn. Ald. Turn. Vict. Clytaemnestrae, Clytaemnestrae versus nuntio tributi sunt. Illis Clytaemnestrae nomen, his

χο.

praefixum in Rob.

253

254. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-165

τορῶς

ἦ τορῶς

G. Ald.

254

255. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-166

χαρὰ μ' ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλουμένη Ad Od. XIX. 471.

τὴν δ᾽ ἄρα χάρμα καὶ ἄλγος ἕλε φρένας

, haec habet scholiastes,

Σοφοκλῆς “χάρμα ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλουμένη.”

Aeschyli esse et Barnesium fugit et Buttmannum. Ad eundem Homeri versum Eustathius p. 1872, 64.

ὅθεν λαβών φασι Σοφοκλῆς ἔφη, ὡς χάρμα ὑφέρπει δάκρυον ἐκκαλούμενον

255

256. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-167

φρονοῦντος

φρονούσης

Flor. Farn. Vict. quod correctoris est prava personarum distinctione moti. ὄμμα σοῦ Farn. Turn. Vict. et ante rasuram M.

ὄμμα σου

G. Ald. Rob. et nunc M.

256

257. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-168

τί γάρ; τὸ πιστὸν ἔστι τῶνδέ σοι τέκμαρ Libri

τί γὰρ τὸ πιστόν ἐστιν τῶνδέ σοι τέκμαρ

, nisi quod

ἔστι νῦν

habet Ald.

τί δ᾽ ἂν

Auratus. Sentiebat enim vulgatam scripturam non congruere cum eo quod respondet Clytaemnestra. Eam ob caussam Abreschius

τὶ γὰρ τὸ πιστὸν

scribi volebat, quod esset

ecquod, quod certum sit, signum

. Optime Schutzius

τί γάρ; τὸ πιστὸν ἐστὶ τῶνδέ σοι τέκμαρ ;

Tenuere tamen vulgatum Blomfieldius et Wellauerus, Schützium bene refutatum esse rati a Doederlino in Actis Monac. I. p. 40. Scilicet, ut huic, sic ipsi quoque in solam articuli cum

τίς

consociationem, de qua nemini dubium esse potest, intuentes, parum solliciti de sententia, ne caussam quidem perspexerunt, qua ad mutandam distinctionem vir egregius, qui se poetam legere, non construendi exercitia ante oculos habere sciret, fuerit adductus.

257

258. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-169

ἔστιν· τί δ᾽ M. Farn. Rob. Vict.

ἔστιν τὶ δ᾽

ἔστι τί δ᾽

Bess.

ἔστιν τ' δ'

, omisso per errorem

, Ald. unde Turn.

ἐστὶ τάδ'

258

259. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-170

εὐπιθῆ

εὐπειθῇ

G. Ald. Ceteri

εὐπειθῆ

. Recte Blomfieldius

εὐπιθῆ

259

261. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-171

ἄπτερος

εὔπτερος

Turnebus. Ceteri omnes

ἄπτερος

. Scholiastes

ἰσόπτερος, κούφη

. Hesychius

ἄπτερα, ἰσόπτερα, ταχέα, ἡδέα

. Idem

ἄπτερος, αἰφνίδιος, παρὰ Ὁμήρῳ. ὁ προςηνὴs ἢ ταχύς. Αἰσχύλος Ἀγαμέμνονι. αἰφνίδιον.

Idem

ἀπτέρωτα, ταχέα, αἰφνίδια

. Εtym. Μ. p. 133, 26.

ἄπτερος. “τῇ δ᾽ ἄπτερος ἔπλετο μῦθος.” ταχὺς πρὸς τὸ πεισθῆναι, καὶ ἰσόπτερος. ἡ γὰρ ἅ στέρησις δηλοῖ καὶ τὸ ὅμοιον καὶ τὸ ἴσον, οἷον ἀτάλαντος, ἄλοχος. ἔνιοι δέ, οὐ παραπτάς, ἀλλ᾽ ἔμμονος. ἔνιοι δέ, ἄπτερον τὸ ἡδύ, ἄσμενον, ὀρθόν

. Partem horum habet etiam Zonaras. Vide etiam Apollonium in Lex. Hom. et Eustathium p. 1811, 39. In Etym. Μ. p. 133, 34. et 183, 24.

ἀπτερέως

ex Hesiodo affertur, pro quo Ruhnkenius in Epist. crit. I. p. 67 (sive 105. et noviss. ed. 158.) vereor ne temere Apollonii Rhodii nomen, IV. 1765. ea voce ita ut sit celeriter usi, substituendum censuerit, Parmenidem quoque afferens apud Sextum Emp. adv. log. I. p. 393.

ὡς σφιν βαλανωτὸν ὀχῆα ἀπτερέως ὤσειε πυλέων ἄπο

. Eodem significata

ἀπτέρως

dixit Lycophron v. 627. et nescio qui alius poeta apud Pollucem IX. 152.

ἀπτέρῳ τάχει

, quod ab Leone Diacono VII. 2. assumptum attulit Boissonadus. Scribit autem Etymologus p. 133. 34.

ἀπτερέως παρ' Ἡσιόδῳ, ὥσπερ τὸ ἀψοφέως. σημαίνει τὸ . . ἔστιν ἀπωτέρω, ἀπτέρω, οὕτως Ἡρωδιανός. ἔστι ταχέως, ἑτοίμως, ἀφροντίστως, οἳ δέ, ἀπροθύμως, ἐλαφρῶς. ἔνιοι δέ, ἐμελημένως.

Εt p. 183, 24.

ὅμοιον δὲ τούτου (ἀψοφέως dicit) καὶ τὸ ἀπτερέως παρ' Ἡσιόδῳ, ἀπὸ τοῦ πτερέως, τὸ ταχέως.

Hoc

πτερέως

quidem a grammaticis fictum puto, etsi apud Hesychium est

ἀγαπτερέως, ἀσμένως, προθύμως, ταχέως

. Quod nescio an ipsum quoque inconsiderate Ruhnkenius

ἀγαπτερέως

scribi iusserit. Pertinet huc etiam verbum

ἀπτερύσσεται

, quod Hesychius

πέτεται

interpretatur, et

ἀπτερύονται

apud Aratum v. 1009. agnitum quidem illud a scholiasta, sed in libris etiam

αὖτ' ἐρύονται

αὖ πτερύωνται

scriptum. Vtrumque suspectum habeo vereorque ne fuerit

ἀμπερύσσεται

ἀμπτερύονται

. Apud Atticorum tragicos sicubi

ἄπτερος

invenitur, propria significatione nunc non alatum notat, ut in Eum. v. 53. 249. et in Iph. Taur. v. 1095. nunc implumem, ut in Herc. fur. v. 1039.

ὃ δ᾽, ὡς τις ὄρνις ἄπτερον καταστένων ὠδῖνα τέκνων, πρέσβυς ὑστέρῳ ποδὶ πικρὰν διώκων ἤλυσιν πάρεσθ᾽ ὅδε

Et hic quidem locus accommodatissimus est ad tuendam hanc vocem in Agamemnone. Nam

ἄπτερος φάτις

est rumor immaturus, cui nondum fides habenda, comparatione ab avibus petita, quibus nondum ad volatum pennis firmatae sunt alae. Non est autem obscurum, etiam qui illa voce in contrarium significatum usi videntur, re vera non recessisse a proprio. Sunt enim illi Homerum secuti, cui quum

ἄπτερος μῦθος

dictum significet non avolans, sed sedulo mente custoditum,

ἄπτερος, ἀπτέρως, ἀπτερέως

de iis rebus dictum est, quae non leviter aut oscitanter, sed sedulo et strenue aguntur.

261

262. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-172

ὣς sine accentu M. G. Ald. Rob.

262

265. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-173

καὶ τίς τόδ᾽ ἐξίκοιτ' ἂν ἀγγέλων τάχος

καὶ πῶς

Farn.

καὶ τὶς

Rob. Ceteri

καὶ τίς

. Deinde

ἐξίκοιτ᾽ ἀναγγέλων

ex primae manus correctione, quum antea scriptum fuisset

ἐξ ἵκοιτ' ἀν ἄγχος

, G.

ἐξίκοιτ᾽ ἂν ἀγγέλων

Ald.

ἐξίκοιτ' ἂν ἀγγέλων

ceteri. Stanleius

ἀγγέλλων

scribi volebat, Abreschio vel hoc placebat vel

ἀγγελῶν

, quod recepit Porsonus. Hoc cur praestet vulgato, ac non potius deterius sit, vix intelligas.

265

267. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-174

ἀπ' ἀγγάρου

ἀπαγγέλου

G. et a pr. manu M.

ἀπ' ἀγγέλου

Μ. a sec. manu et ceteri.

ἀγγάρου

commendatum a Cantero receptum est inde a Schützio et Porsono. Etym. M. p. 7, 16. et grammaticus in Bekkeri Anecd. p. 212, 5.

ἔλεγον δὲ καὶ τοὺς σταθμοὺς ἄγγαρα, καὶ τοὺς ἐπὶ τὸ καθοδηγεῖν παραλαμβανομένους ἄκοντας. Αἰσχύλος γοῦν ἐν Ἀγαμέμνονι τὸν ἐκ διαδοχῆς πυρσὸν “ἀπ' ἀγγάρου πυρός” ἔφη

. Suidas et grammaticus in Bekkeri Anecd. p. 325, 13.

ἄγγαροι, οἱ ἐκ διαδοχῆς γραμματοφόροι. οἱ δὲ αὐτοὶ καὶ ἀστάνδαι. τὰ δὲ ὀνόματα Περσικά. Αἰσχύλος Ἀγαμέμνονι “φρυκτὸς δὲ φρυκτὸν δεῦρ᾽ ἀπ' ἀγγάρου πυρὸς ἔπεμπεν.”

Eustathius p. 1854, 26.

παρὰ τῷ αὐτῷ δὲ ποιητῇ ἐν Ἀγαμέμνονι καὶ οἱ ἄγγαροι κεῖνται, λέξις φανερῶς Περσική “φρυκτὸς δὲ φρυκτὸν δεῦρ᾽ ἀπ' ἀγγάρου πυρὸς ἔπεμπε.” τοιοῦτον δὲ τὸ τῶν φανῶν. κυρίως δὲ κατὰ Λίλιον Διονύσιον ἄγγαροι οἱ ἐκ διαδοχῆς γραμματοφόροι. οἱ δὲ αὐτοί, φησί, καὶ ἀστάνδαι Περσικῶς.

Descripsit rem Herodotus VIII. 98. V. Brodaci Misc. VI. 6.

267

268. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-175

Ἑρμαῖον

ἑρμαῖον

G. Ald. Vict. et ut videtur M.

ἕρμαιον

Rob. Turn. Non quadrare videtur in hunc montem quod Arcadius praecipit p. 43, 8.

Ἑρμαῖος

scribi nomen proprium.

Ἑρμαῖος λόφος

, de quo Etym. Μ. p. 375, 57. est Od. XVI. 471.

268

269. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-176

πανὸν Libri

φανόν

. Porsonus

πανόν

ex Athenaeo XV. p. 700. Ε.

πρότερος δὲ τούτων (Menandrum et Diphilum dicit) Αἰσχύλος ἐν Ἀγαμέμνονι μέμνηται τοῦ πανοῦ· ἐχρῶντο δὲ αὐτῷ ὡς λαμπάδι

. Ammonius p. 90.

φανός

comicorum,

πανός

tragicorum esse ait. Valckenarius in Animadv. ad Amm. p. 147. ab scholiasta Aristophanis ad Pacem v. 841. promiscuum utriusque formae usum tragicis adscribi dicit. Sed quum scholiastes iste sic scribat,

τοὺς νῦν φανοὺς καλουμένους λύχνους τινάς φασι λέγειν τῶν παλαιῶν, τὰς δὲ λαμπάδας τοὺς τραγικοὺς φανοὺς ἢ πανοὺς διὰ τοῦ π

, non ille repugnare Ammonio videtur, sed indicare idem esse

πανός

, quo pro altera forma utantur tragici. Photius

πανόν, ἀπὸ τοῦ πάντα φαίνειν σχηματισθέντα, κατὰ μεταβολὴν τοῦ φ. Σοφοκλῆς Ἑλένης γάμῳ

. Idem

πανός, δέσμη κληματίδων. οἱ δὲ νεώτεροι Ἀττικοὶ φανόν. Ἀριστοφάνης

. Pollux X. 117.

πανὸς μέντοι καὶ φανὸς ἡ λαμπάς, ὡς ὅταν φῇ ἐν τῇ Ἀλκμήνῃ Εὐριπίδης “πόθεν δὲ πεύκης πανὸν ἐξεῦρες λαβών;”

269

270. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-177

Ἀθῴου Ἀθῷον Blomfieldius. Libri

ἄθωον

. Affert hunc versum schol. Vict. ad Il. XIV. 229. Iovem in illo monte cultum dicens. Eustathius p. 358.

ὅτι δὲ Θρακικὸς καὶ ὁ Ἄθως, οὗ μνεία καὶ παρὰ τῷ ποιητῇ ἐν τοῖς μετὰ ταῦτα, δηλοῖ φασὶ Σοφοκλῆς ἐν Θαμύριδι, “Θρῇσσαν” εἰπὼν “σκοπιὰν Ζηνὸς Ἀθῴου.” ἔνθα ὅρα τὸ Ἀθῴου, ὁμωνυμοῦν τῷ ἀθῷος, ὑφ' οὗ δηλοῦται ὁ ἀζήμιος. ὧν διαφορά, καθά που καὶ ἑτέρωθι δηλωθήσεται, οὐ μόνον κατὰ σημασίαν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τόνον. ἀθῶος μὲν γὰρ κατά τίνας προπερισπωμένως, ὁ ἀζήμιος, Ζεὺς δὲ Ἀθῷος προπαροξυτόνως, ὁ ἐν τῷ Ἄθῳ τιμώμενος, ὃν φασιν ἔστι καὶ Ἀθώϊον κατὰ διαίρεσιν εἰπεῖν, ὁμοίως τῷ Ἄρειος, Ἀρήιος. κατὰ μέντοι ἑτέρους, ὧν ἐστὶ καὶ Ἡρωδιανός, ἀνάπαλιν, ὁ μὲν παρὰ τὸν Ἄθων Ζεὺς Ἀθῷος περισπασθήσεται, κατὰ τὸ ἥρως, ἥρῳος, Μίνως, Μίνῳος, γάλως, γαλῷος, τὸ δὲ ἕτερον παροξυνθήσεται, καὶ ἔσται ἀθῶος, ἄνωος, ὡς ψυχή, εὔψυχος, βούλη, εὔβουλος, τιμή, ἄτιμος.

Videtur

ἄψυχος

ἄβουλος

scripsisse. De eadem re idem p. 218, 3. 953, 42.

270

271. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-178

ὑπερτελής τε

ὑπερτελῆστε

sic M.

υπερτεληστε

sine accentu G.

ὑπερτελής τε

Ald. Turn.

ὑπερτελεῖς τε

Bess.

ὑπερθ' Ἑλλής τε

Rob.

ὑπεὶρ Ἑλλής τε

Flor. Farn. Vict. In Farn. glossa

ὑπὲρ τὸν Ἑλλήσποντον

. Deinde

πλέοντα

Ald. De verbo

πλέοντα

, tegere significante, dixit, hoc quoque loco allato, Porsonus ad Phoen. v. 663. Quare Musgravii coniectura

φωτίσαι

non opus est. Ὑπερτελής autem super eminentem notat, ut apud Eur. Ion. v. 1549. et ita

ὑπερτελὲς

infra v. 344. eademque metaphora

ὑπερτελὴς

apud Sophoclem Trach. v. 36. Hesychius ex hoc Aeschyli loco, ut videtur,

ὑπερτελής, ὑπὲρ τὸ τέλος ἀφικομένη

. Blomfieldio Aeschylus scripsisse videbatur

ὑπερτελεῖ τε

. V. ad v. 272. 273.

271

272-273. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-179

πεύκη τὸ χρυσοφεγγὲς

ἰσχὺν

dedit Blomfieldius, id habere dicens marg. Ask. et Musgr. Puto hanc coniecturam esse Askewii et Musgravii. Libri enim

ἰσχύς

, quod scholiastes interpretatur

μεγίστη πεύκη, ἰσχὺς πυρός

. Non opus est

ἰσχὺν

scribere: sed

πευκή

, quod libri habent, ad

ἰσχὺς

appositum languet. Id Schützius recte in

πεύκη

mutandum esse censuit: cetera autem non recte tractavit. Coniecit enim

πρὸς ἐκδοχήν, πεύκης τὸ χρυσοφεγγὲς — σέλας

. Sed in

πρὸς ἡδονήν

, quod etiam Pearsono in

πρὸς ἐκδοχὴν

mutandum esse videbatur, nihil vitii est, si reputes non

δέ

, sed

τέ

post

ὑπερτελής

scriptum esse. Nam

δέ

si legeretur, requireretur verbum pro nomine

πεύκη

, veluti

πηδᾷ

, ut in Ione Euripidis v. 1144.

ἔνθα πῦρ πηδᾷ θεοῦ Βακχεῖον

. Nunc vero,

τέ

posito,

ἐξεδέξατο

etiam ad sequentia refertur. Excepit flammam Athos et vis flammae altissime eminens, ut more collustraret, luxuriante pinu. Significat enim

πρὸς ἡδονὴν πεύκης

ut pro lubitu luxuriaretur flamma. Mox

χρυσοφεγγές

Bess.

274. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-180

παραγγείλασα Μακίστου σκοπῷ

παραγγείλας ἀμακίστου σκοπάς

G. Ald.

παραγγείλασα μακίστου σκοπάς

M. Bess. Flor. Farn. Rob.

παραγγείλασα μακίστου σκοπαῖς

Turn. Vict. Lesbi montem Macistum memorat Plinius H. N. V. 39. (140). Habuit etiam Triphylia montem altum cui nomen fuit Macistum, memoratum a Strabone VIII. p. 346. in quo urbs fuit Macistus, de qua Stephanus Byzantius. Aeschylo qui mons hic dictus est, situs ille, ut ordo locorum monstrat, in Euboea, masculino genere

Μάκιστος

videtur appellatus fuisse, si recte editum est

σκοπαῖς

. Blomfieldius

σκοποῖς

scripsit, vix dubium esse ratus quin

σκοπᾶς

ortum sit ex

σκοποῖς

. At

σκοποῖς

absonum foret, quia sic quod sequitur

ὃ δὲ

perperam dictum esset, quod, ubi

σκοπαῖς

legitur, non potest non ad Macistum referri; non item de monte dictum videretur, si

σκοποῖς

praecessisset. Sed illud

σκοπᾶς

, quod ipse in M. G. Ald. Rob. esse dicit, in nullo horum librorum, qui omnes

σκοπάς

habent, legitur. Solus H. Stephanus

σκοπᾶς

ut aliam lectionem adnotavit, sed is haud dubie scribendi error est, quum

σκοπάς

exarare vellet. Scribendum vero

σκοπῷ

274

275. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-181

ἀφρασμόνως

ἀφράσμων ὡς

Turn.

ἀφασμένως

Rob. Ceteri omnes

ἀφρασμόνως

, quam formam probat Lobeckius ad Ai. v. 23.

275

276. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-182

NA Nihil caussae erat cur Blomfieldius hic quoque

ἀγγάρου

scribendum coniiceret.

πάρηκεν

male Stanleius interpretatus est praetermisit, si id voluit significare neglexit, Alio transmissum nuntii officium dixit Aeschylus, quod Orellius non negasset, si reputasset

οὔτι μέλλων

esse celeriter, neque

οὔτι

separari ab eo participio posse.

276

277. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-183

Εὐρίπου

εὐρίππου

Bess.

277

278. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-184

Μεσσαπίου

μεσσαπίου

M. G. Rob.

μεσαπίου

Bess. Flor. Farn. Turn. Vict.

μεταπίου

Ald. Scholiastes

Μεσάπιον ὄρος μεταξὺ Εὐβοίας καὶ Βοιωτίας

. Euboeae montem Messapium esse tradit Stephanus Byzantius: sed Boeotiae est. Strabo IX. p. 405.

ἐν δὲ τῇ Ἀνθηδονίᾳ Μεσσάπιον ὄρος ἐστίν, ἀπὸ Μεσσάπου

. Servius ad Aen. VIII. 9. in Anthedonis enim ora, quae Boeotiae est, mons stat Messapius, a duce Messapo nominatus. V. etiam Müllerum in Orchomeno p. 24. Alius est eo nomine mons Macedoniae, memoratus Aristoteli Hist. an. IX. 32, 1. De utroque v. Schneiderum ad Aristot. vol. IV. p. 232. et Heynii excursum VIII. ad Aen. VII. φύλαξι

φύλαξ

, pro

φύλαξι

error Rob. μολών

μολόν

M. G. Bess. Farn. Ald. Rob.

μολών

Turn. Vict.

278

279. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-185

οἵ τ᾽

Flor.

279

280. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-186

γραίας

γαίας

Ald. Turn. Sed G. cum ceteris

γραίας

280

281. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-187

λαμπάς

λαμπάδ'

λαμπὰ δ'

Ald. μαυρουμένη Deinde

οὐδέπω 'μαυρουμένη

Rob.

281

282. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-188

πεδίον Ἀσωποῦ

πεδίον ἀσωποῦ

Flor. Farn. Vict.

παιδίον ὠποῦ

M. G. Bess. Ald.

πεδίον ὠποῦ

Rob.

πεδίον Ὠρωποῦ

Turn.

282

283. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-189

φαιδρόν

φαιδρᾶς

G. Ald.

283

286. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-190

φρουρά

φρουρὰ

Ald. In G. prius scriptus circumflexus post in gravem mutatus.

286

287. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-191

Γοργῶπιν Etym. M. p. 384, 32.

Ἐσχατιῶτις, λίμνη κειμένη μετὰ τὸν Ἰσθμόν, ὅτι πολλοὶ τῶν ἀπὸ Θρᾴκης σὺν Εὐμόλπῳ στρατευσμένων ἐπ' Ἀθήνας ἐν αὐτῇ λουσάμενοι ἀπέθανον, ὥςπερ ἐσχάτῳ λουτρῷ χρησάμενοι. ἢ ἀπὸ τῆς Ποσειδῶνος θυγατρὸς Ἐσχατιώτιδος, ἥτις ἐκεῖ κατῴκησε, Ποσειδῶνος αὐτῇ χαρισαμένου ἀπόσπασμα θαλάσσης εἰς λουτρόν. ὕστερον δὲ Γοργῶπις ἐκλήθη ἀπὸ Γόργης τῆς Μεγαρέως θυγατρός, γυναικὸς Κορίνθου, ἥτις ἀκούσασα τὸν τῶν παίδων φόνον, περιαλγὴς γενομένη, ἔρριψεν ἑαυτὴν εἰς τὴν λίμνην.

Ita enim haec scribenda sunt. Hesychius

Γοργῶπις. Κρατῖνος ἐν Πυλαίᾳ. λίμνην φασὶν εἶναι ἐν Κορίνθῳ, εἰληφέναι δὲ τοὔνομα διὰ τὸ Γόργην ἐμπεσεῖν εἰς αὐτήν.

Scholiastes, Aegiplanctum Megaridis montem esse affirmans, non sinit dubitare quin Gorgopis ista eadem sit cum illa de qua Aeschylus.

287

288. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-192

Αἰγίπλαγκτον

αἰγίπλακτον

Bess.

288

289. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-193

μὴ χατίζεσθαι

δὴ χαρίζεσθαι

Farn. Ceteri omnes

μὴ χαρίζεσθαι

. Schützius in prima editione recte receperat Heathii emendationem

μὴ χατίζεσθαι

, quod fecit etiam Porsonus. Non potest probari Th. Bergkii coniectura

θεσμὸν ἀγγαρίζεσθαι

, proposita in Diurn. antiq. a. 1835. p. 958. qui quum negaret

χατίζεσθαι

passive dici posse, et novum ipse finxit verbum, et non reputavit non dici hic

θεσμὸς οὐ χατίζει πυρός

, sed

πυρὸς θεσμὸς οὐ χατίζεται

, non desideratur. Hesychius

χατεύει, χατίζει, ἐπιθυμεῖ.

Idem

χατίς, ἐπιθυμία, χρήσις.

289

290. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-194

μένει

μέρει

Rob.

290

292-293. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-195

κάτοπτον πρῶν' ὑπερβάλλειν

κάτοπτρον πρῶν ὑπερβάλλειν

M. G. Bess. Flor. Farn. Rob. Vict.

κάτω πτρονοῦ περβάλλειν

Ald. ex quo Turn. fecit

κάτοπτρον οὐχ ὑπερβάλλειν

. Canterus tacite emendavit

κάτοπτον πρῶν ὑπερβάλλειν

. Confirmat scholiastae interpretatio

τὸ κατόψιον

. Merito

κάτοπτον

ab recentioribus receptum est. Permirum ac potius incredibile est Godofredum Bernhardy in Syntaxi linguae Graecae p. 50. non solum id male emendatum pronuntiasse, sed etiam novo planeque inaudito modo illud

κάτοπτρον

agora spiegelfläche interpretatum esse. Difficilior quaestio est, quem locum appellet poeta

κάτοπτον πρῶνα

. Si adversum Megaridi litus sinus Saronici, satis bene se habebit infinitivus

ὑπερβάλλειν

, et

καί

adeo significans. Sed Is. Vossius ad Melam p. 154. montem intelligi volebat vicinum Hermionae, qui proprio nomine Πρὼν appellabatur, de quo accurate scripsit Pausanias II. 34, 11. iterum eius mentionem faciens II. 36, 2. At non facile montem hic certum nominaret poeta, nisi ut in eo quoque monte ignem accensum esse diceret: quare scribendum mox esset

ἔνθ' ἔσκηψεν· εἶτ᾽ ἀφίκετο Ἀραχναῖον αἶπος

, i. e. ubi (in Prone) constitit: tum venit ad culmen Arachnaeum. Accedit quod Pron remotior est ab Aegiplancto quam mons Arachnaeus: quare quodammodo retro signum a Prone ad Arachnaeum perferri debuisset. Haec qui consideraverit, vix, opinor, dubitare poterit quin Σαρωνικοῦ πορθμοῦ κάτοπτος πρὼν, uti diximus, litus sit trans Saronicum sinum conspicuum. De hac vocis

πρών

significatione dictum est ad Pers. v. 129. Sed critici qui

καί

, quod est ante

Σαρωνικοῦ

, vel non animadverterunt adeo significare, vel non crederent, alii aliud coniecere. εὖτ' ἔσκηψεν, εὖτ' ἀφίκετο In proximo enim versu

εἶτ᾽ ἔσκηψεν, εἶτ᾽ ἀφίκετο

habent M. Farn. Rob. Turn. Vict. et, ut videtur, etiam Bess. Flor.

εἶτ' ἔσκηψεν, εἶτ' ἀφίκετο

G. Ald. Scaliger quid in mente habuerit, quum

ὑπερβάλλων

adscripsit, non exputo. Stanlei coniecturam,

εἶτ᾽ ἔσκηψεν, ἐς τ' ἀφίκετο

recepit Porsonus. Schützius autem in minore editione posuit

καὶ Σαρωνικοῦ πορθμοῦ κάτοπτον πρῶν ὑπερβάλλει πρόσω φλέγουσα· καὶ ἔσκηψεν, ἐς τ' ἀφίκετο Ἀραχναῖον αἶπος

. Blomfieldius versum excidisse suspicatur. Wellauerus denique, quoniam

σκήπτειν

ubi hoc in loco invenitur, idem atque

ἀφίκετο

sit,

εἶτα

cum vi quadam repetitum putat, propter laetitiam, quod nuntius pervenerit iam ad eam stationem quae proxima sit aedibus Atridarum. At haec figura non solum ab ingenio Clytaemnestrae, superba cum gravitate loquentis, abhorret, sed etiam, si ea uti voluisset poeta, fecisset id in iis verbis quibus ad ipsam domum Atridarum accessio signi describitur. Nihil horum ferri potest, sed scribendum est

εὖτ' ἔσκηψεν, εὖτ᾽ ἀφίκετο Ἀραχναῖον αἶπος

294. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-196

ἀστυγείτονας σκοπάς

ἀστυγείτονας σκοπὰς

ab alia manu altero

supra adscripto, M.

ἀστυγείτονας σκόπας

G. Turn.

ἀστυγείτονα σκόπας

ἀστὸ γείτονας σκοπὰς

Rob.

294

295. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-197

ἐς τόδε σκήπτει

ἐς τόγε σκήπτει

M. G.

ἐς τόγε σκήπτει

Rob. Turn.

ἐπόγε σκήπτει

Ald.

ἐς τόδ᾽ ἐνσκήπτει

Bess.

ἐς τόδε σκήπτει

Flor. Farn. Vict. Post hunc versum in M. G. et editionibus ante Victorianam statim sequitur v. 1026. Etenim in M. quaternio deest. Post v. 295. quo quaternio finitur, in M. recentior manus adscripsit

λείπει πολλά

. Robortellus defectum his verbis interpositis indicavit,

Hic videntur multa deesse

295

297. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-198

νόμοι

Flor. Vict. Quod coniectura assecuti sunt Stanleius et Heathius,

τοί μοι

, habent Bess. Farn. Mirum est Porsonum cum Schützio dedisse

τοιοίδε τοί μοι

297

300. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-199

τοιοῦτον

Flor. Farn.

τοιοῦτοι

Bess.

τοιοῦτο

Victorius.

300

302. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-200

NA Personae nota ante hunc versum in Bess. Flor. Farn. In Victoriana editione hic versus 302. Clytaemnestrae continuatur, proximo

ΧΟ

. praefixum est, versui 305.

ΑΓΓ

. Tum versui 306.

ΚΛΥ

. praefixum in Bess. Flor. Farn. Vict. Canterus versus 302-304. choro dedit, v. 305. nuntio, v. 306–335. Clytaemnestrae. Perfecit emendationem Stanleius.

302

304. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-201

ὡς λέγεις Blomfieldius

διανεκῶς

, quia Moeris p. 129.

διανεκεῖ λόγῳ

ut Atticum ex Platone attulit.

ὡς λέγοις

Flor. Farn. Vict. Quod Blomfieldius ex coniectura posuit,

ὡς λέγεις

, habet Bess.

Ὡς λέγοις πάλιν

neque ut dicas iterum significare potest, quia sic inverteretur ordo sententiarum, neque nam dicas iterum, quia hoc genus iubendi, tertiae id personae proprium, obiter imperandi speciem habet, ideoque superbiae aliquid prae se fert, ut infra v. 911.

ἀλλ᾽ εἰ δοκεῖ σοι ταῦθ', ὑπαί τις ἀρβύλας λύοι τάχος

. Non potest, quod Wellauero visum est, de confusione duarum locutionum cogitari, ut

θέλοιμ᾽ ἄν

et ad

ἀκοῦσαι κἀποθαυμάσαι

et ad

λέγοις πάλιν

referatur: neque enim integrae duae locutiones confundi in unam possunt. Recte Bothius

ὡς λέγεις

304

306. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-202

NA Non recte

βοῇ δ'

Auratus.

306

307. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-203

ἄλειφά τ' ἐγχέας

Canterus.

ἄλειφά τ᾽ ἐκχέας

Flor. Farn. Vict.

ἀλείφατ' ἐκχέας

Bess. Pearsonus, Schutzius, alii

ἄλειφάς τ' ἐγχέας

, quod Blomfieldius dubitabat an recipiendum esset, quia

ἄλειφα

Ionicum esse videretur. Nisi tamen etiam poeticum esse existimandum est. Antiquius altero putat Göttlingius ad Hes. Theog. v. 553.

307

308. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-204

οὐ φίλω Libri

οὐ φίλως

. Auratus adscripserat

διχοστατοῦντα οὐ φίλω

. Stanleius emendavit

οὐ φίλω

, quod recepere Schützius, Porsonus, Blomfieldius, quibus male contradixit Wellauerus. Tantum abest enim ut

οὐ φίλω

languidam repetitionem contineat, ut etiam gravius affirmet: quod contra

οὐ φίλως διχοστατοῦντα

frigidum est, quia hic dissidere insociabilia, non quomodo dissiderent dicendum erat. Male autem in fine huius versus plene interpungebatur: nam

τέ

, quod post

ὄξος

est, non ad proxime sequens

δέ

, sed ad

καί

v. 309. refertur.

308

309. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-205

ἑλόντων In Flor.

δὲ

post

ἑλόντων

scriptum erat, sed deletum est.

309

310. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-206

ἔστι

ἐστὶν

Flor.

310

311. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-207

σώμασιν

σώμασι

Bess. πεπτωκότων

πεπτωκότων

Auratus.

311

313. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-208

τεκόντων Libri

παῖδες γερόντων

. Quod Stanleius protulit,

παῖδες, γέροντες

, suffuratus est Aurato. In editionibus Victorii et Canteri iunguntur haec,

φυταλμίων παῖδες γερόντων

. In editione Stanleii aliisque virgula post

φυταλμίων

posita est, quod quum probabat disserens de ea voce Reisigius in Enarr. ad Oed. Col. p. XLIX. neque cogitavit firmandum aliquo exemplo fuisse nomen hoc vi substantivi positum, neque ostendit cur hic omnino commemorentur senum corpora. Sed negligentius ille hos versus inspexerat, ut stratos alios super alios dici putaret, quos vivos amplexos esse corpora mortuorum narrat Aeschylus. Atqui mortui illi non sunt alii quam qui armis captis in hoste ab urbe defendendo ceciderant. Quorum in numero non apparet quomodo hic senes dici potuerint, quum quae praecedunt nomina non ipsorum aetatis diversitatem, sed varietatem necessitudinum indicent. Quare maritis fratribusque memoratis tertii adiici patres debebant, quibus si est

παῖδες

additum, sponte patet ad cetera nomina similiter uxores sororesque debere intelligi. Itaque duarum sive rectius unius litterae mutatione

τεκόντων

restituendum est. Sic Sophocles in Etym. M. p. 503, 5.

προςῆλθε μητρὶ καὶ φυταλμίῳ πατρί.

313

315. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-209

νυκτιβόαντος

Farn.

315

316. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-210

νῆστις

νήσεις

Flor. Vict.

νήστισι

Bess.

νήστεις

Farn. quod coniecerat Pearsonus. Id recipiendum duxi ut maxime simplex.

316

319. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-211

οἰκήμασιν

Farn. Vict.

οἰκήμασι

Bess. Flor.

319

320. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-212

ναίουσιν

νέμουσιν

Vict.

ναίουσιν

Bess. Flor. Farn. ut ex Aurati emendatione, quam tacens adscivit Stanleius, deinceps editum est.

320

321. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-213

ἀπαλλαγέντες

ἀπαλλαχθέντες

Bess. ὡς δ' ἀλήμονες Deinde libri

ὡς δυσδαίμονες

. Blomfieldius recepit quod Vossius, Stanleius, Musgravius coniecerunt

ὡς δ' εὐδαίμονες

. Alii alia coniecerunt. Mihi olim videbatur scribendum esse

ὡς δὲ δαίμονες

: cum diis enim comparantur quicumque vel sunt beati vel esse sibi videntur. Sed videtur tamen Schützius sententiam huius loci recte intellexisse. Is

τῶν δ᾽ ὑπαιθρίων

corrigens servavit

ὡς δυσδαίμονες

, ut dicantur Graeci haud secus ac pauperes, quibus nihil est quod custodiant, incustoditam totam noctem dormire. Eandem sententiam ut efficerem, scripsi

ὡς δ' ἀλήμονες

. Incerta tamen res est. Fortasse Aeschylus scripsisse putandus est

ὡς δ' ἀδείμονες

, etsi non habeo huius vocabuli exemplum: sed huiusmodi formae rariores sunt, ut

ἄμοχθον

apud Euripidem Med. v. 461. et eadem comparatione qua

δαίμων, ἀδαίματος, ἄδειμος, ἀδείμων

, etiam

κύμα, ἀκύματος, ἄκυμος, ἀκύμων

dicuntur.

321

323. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-214

εὔορκον Libri

εὔβουλοι

. Correxit Valckenarius ad Phoen. v. 1331.

323

324. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-215

θεῶν ... ἱδρύματα

θεῶν τ' ἱδρύματα

Bess.

324

325. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-216

οὐ τἂν ἑλόντες

οὐκ ἄν γ' ἑλόντες

Flor. Farn. Vict.

οὐκ ἀνελόντες

Bess. Scripsi

οὐ τἂν ἑλόντες

. V. Opusc. IV. p. 379. et 381. αὖθις ἀνθαλοῖεν Deinde

αὖθις ἂν θάνοιεν ἄν

Flor. Farn. Vict.

αὖθις ἂν θάνοιεν αν

Bess. Duplici manu in excerptis Aurati scriptum

αὖθις ἁλοῖεν

pro suo vendidit Stanleius recte scriptum

αὖθις ἁλοῖεν

. Recepere, pravo tamen accentu, Schützius et Porsonus. Blomfieldius

αὖθις ἁλῷεν

, afferens Eustathium p. 1268, 26. et Choeroboscum in Etym. M. p. 73, 43. et Suidam, apud quem est

ἁλεῖεν, ληφθεῖεν, πορθηθεῖεν

, pro quo

ἁλεῖεν

scriptum in Bekkeri Anecd. p. 379, 17. contendensque

ἁλεῖεν

Atticum,

ἁλοῖεν

Homericum esse. Contraria Buttmanni sententia est. Quam Blomfieldius analogiam affert,

βιώην, βίῳην, συγγνώην

, meam citans dissertationem de ellipsi p. 231. Buttmannique ad eam epimetron, ea certe non constans est. Quare

αὖθις ἀνθαλοῖεν

servandum duxi.

325

326. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-217

πρῶτον

solus Bess. ἐμπέσῃ Deinde

ἐμπίπτει

Bess.

ἐμπίπτῃ

, sed

οι

supra adscripto, Flor.

ἐμπίπτοι

Farn.

ἐμπίπτῃ

Victorius. Metuendi verbum si intelligitur, recte se habet coniunctivus praesentis, quo tempore utitur Clytaemnestra, quod praesentia, non futura metuit.

326

327. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-218

πόθον

πόθος

Bess. Farn. quod Blomfieldius recepit.

νόος

Vict. idque ex Flor. mihi enotatum est. De delubris vastandis, quod placet Blomfieldio, vereor ut cogitaverit Aeschylus, quum incensa urbe etiam fana flamma deflagrata, tosti alti stent parietes. Illa potius in mente habuisse videtur, quae aliis modis impie aut crudeliter facta sunt, ut quod Cassandrae vim inferre, idque in templo Minervae, Aiax Oilei est conatus, quod Astyanax de turri deiectus, quod Polyxena Achilli immolata. Itaque

πόθον

, sive id habeat Flor. sive felix error sit editionis Victorianae, verissimum esse videtur. τὰ ... κέρδεσιν Deinde

ἃ

pro

τὰ

Bess. et

κέρδεσι

Bess. Flor. sed

κέρδεσιν

Farn. Vict.

327

329. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-219

κάμψον

κάμψαι

, superscripto ultimae litterae

, Flor.

329

330. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-220

θεοῖσι δ' ἀμπλάκητος

θεοῖς δ᾽ ἀναμπλάκητος

Bess. Farn. Vict.

θεοῖς δ᾽ ἂν ἀμπλάκητος

Flor. Porsonus

θεοῖς δ᾽ ἂν, ἀπλάκητος

. Canterus scribendum coniiciebat

θεοῖς δ᾽ οὐκ ἀναμπλάκητος

. Male Blomfieldius, servans

ἀναμπλάκητος

(sic ipse cum aliis popularium suorum scribit), sensum esse hunc vult, quin etiam, si nullis erroribus actus redierit exercitus, diis tamen ira ob eos qui interierunt reviviscal, etiam si nihil novi acciderit. At nusquam

ἀμπλακεῖν

significat erroribus agi vel vagari, sed plane ut

ἁμαρτάνειν

dicitur. Recte Stanleium coniecisse puto

θεοῖσι δ' ἀμπλάκητος

. Hoc dicit Clytemnestra, sed si se adversum deos impiaverit exercitus, reviviscal occisorum vindicta, nisi etiam improvisa mala accedant. Plato in Phaedro p. 242. D.

καὶ πῶς ἐδυσωπούμην κατ' Ἴβυκον, μή τι παρὰ θεοῖς ἀμπλακὼν τιμὴν πρὸς ἀνθρώπων ἀμείψω.

330

331. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-221

ἐγρηγορός Libri

ἐγρήγορον

. Adiectivum hoc, adnotatum ab Hesychio usurpatumque ab recentioribus, etsi Abreschius non male defendit simili adiectivo

γεγονός

, tamen cum Porsono et Lobeckio ad Phryn. p. 119. aliisque apud Aeschylum cedere debere participio existimavi.

331

332. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-222

τύχοι

τύχῃ

Farn.

332

333. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-223

τοιαῦτα

τοιαῦτά σοι

Farn. κλύεις Deinde

κλύοις

Flor. Farn. Vict.

κλύεις

scribendum esse vidit Dobraeus Adv. II. p. 23. idque praebet Bess. In hoc versu desinit Bess.

333

335. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-224

τήνδ' ὄνησιν Libri

τὴν ὄνησιν

. Meam emendationem,

τήνδ' ὄνησιν

, quae necessaria est, recepit Blomfieldius. Bona, inquit, ut haud ambigue vincant, hunc ego fructum multae prosperitati praefero.

335

336-339. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-225

NA Hos quoque versus choro dedit Stanleius, quum antea nuntio essent tributi. Pro

εὐφρόνως

Spanhemius et Abreschius

εὔφρονος

scribi volebant. At

εὔφρων

tragicis est mentis sanae compos, non insaniens aut ebrius aut animi deliquium passus. Neque hic prudentiam mulieris laudat chorus, sed quod, ut vir sapiens, moderate modesteque sentit.

338. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-226

NA Jungendum

εὖ θροεῖν

. Male putat Paleius

αὖ

αὖθις

mutandum esse propter

αὖθις

v. 302.

338

339. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-227

NA Post hunc versum abit de scena Clytemnestra.

339

340. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-228

NA Chori nomen praefixum in Flor. Farn. Vict. Godofredus Bernhardy in Syntaxi linguae Graecae p. 74. interpunctionem corrigi, i. e. minus plene v. 346. post

παναλώτου

interpungi voluit, ut efficeret, quod ipsi placuit, quo Pindarus et Sophocles non antiquo scilicet genere dicendi usi sint, ut vocativum in principio orationis ponerent ad quem nullum verbum referretur, non usum esse Aeschylum. Illud rectius quaeras, cur Aeschylus abhorruisse ab ea re censendus sit, quae non aevi ullius aut certorum hominum propria, sed communis omnium est atque in ipsa insita hominis natura. Exemplo si alio opus, vide v. 1436.

340

341. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-229

μεγαλῶν

τῶν μεγάλων

Farn. ex Triclinii imperitia.

341

345. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-230

NA Mire diversa sunt iudicia Schützii, qui

μέγα δουλείας

eiiciendum putabat, et Reisigii in Coni. p. 269. qui post haec verba excidisse

δεκατόπυργον

opinabatur, quo antistrophas cum proodo efficeret, obsequiosum habens Ritschelium in Schedis criticis p. 39.

345

346. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-231

παναλώτου Recentiores cum Stanleio virgula distinxerunt post

γάγγαμον

, ut in appositione esset

ἄτης παναλώτου

. Mihi neque Stanleii ratio, neque si

δουλείας

pro adiectivo sit, tam videtur dictioni poeticae conveniens esse, quam ut alter genitivus ex altero pendeat, sensusque sit

μέγα γάγγαμον ἄτης παναλώτου τῆς δουλείας

. Stanleius ad Prom. v. 1077. et Pearsonus scribendum coniecerunt

πανάλοτον

. Pollux X. 132.

γάγγαμον, ἀφ᾽ οὗ καὶ Αἰσχύλος τὸ δύςλυτον κακὸν ἢ δυςέλικτον ἔφη “γάγγαμον ἄτης παναλώτου.”

346

348-349. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-232

τείνων Interpungebatur

τὸν τάδε πράξαντ᾽ ἐπ' Ἀλεξάνδρῳ, τείνοντα

. Correctum a me et a Blomfieldio. Auratus

τείναντα

, quod non recte recepit Blomfieldius. Tentum diu in Alexandrum habens arcum perfecit illa Iuppiter. ὅπως ἄν Haesitatum est etiam in

ὅπως ἄν

, quod visum est sine

ἄν

dici debuisse. At ut rarius ita loquantur Attici, recte tamen optativo iunguntur hae particulae: v. de particula

ἄν

III. 4. Nec si quis

ὅπως ἄν

hic eo modo quo interpretari malit, quicquam obstat.

350. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-233

ὑπὲρ ἄστρων Aurati coniectura est

ὑπέραστρον

. Frustra haec verba

ὑπὲρ ἄστρων

torserunt Blomfieldium. Recte vidit Stanleius explicanda esse ex proverbio

εἰς οὐρανὸν τοξεύειν

, de quo Zenobius III. 46.

ἐπὶ τῶν διακενῆς πονούντων

, Suidas VI. 14.

ἐπὶ τῶν διακενῆς κατ' αὐθάδειάν τι ποιούντων

, Apostolius VII. 74.

ἐπὶ τῶν ἀδυνάτων, καὶ διακενῆς πονούντων

. Ex Aeschyli loco intelligitur proprie significari nimis longe iaculantes.

350

351. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-234

NA Innocenti spondeo territi Porsonus et Burgesius vix credibilia tentarunt. Ea qui cupit cognoscere, petat a Blomfieldio.

351

352. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-235

ἔχουσιν εἰπεῖν

ἔχουσ'

Vict. Quod Stanleius scribendum esse vidit,

ἔχουσιν

, inventum est in Farn. Ex Flor.

ἔχουσαν

affertur, sed mihi notatum est

ἔχουσιν

esse in eo codice, ita tamen ut

ιν

a correctore scriptum sit. Dictionis numerorumque concinnitate contempta Blomfieldius

Διὸς πλαγὰν ἔχουσιν. εἰπεῖν πάρεστι τοῦτο κἀξιχνεῦσαι

. Nec melius Boissonadus

εἰπεῖν πάρεστι, τοῦτό τ᾽ ἐξιχνεῦσαι

352

353. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-236

τοῦτό γ' ἐξιχνεῦσαι

Farn. Vict.

τοῦτ᾽ ἐξιχνεῦσαι

Flor.

353

354. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-237

ἔπραξαν ὡς ἔκρανεν Libri

ὡς ἔπραξεν, ὡς ἔκρανεν

. Meo monitu prius

ὡς

delevit Blomfieldius. Scribendum vero erat

ἔπραξαν ὡς ἔκρανεν

. Alioqui dixisset

ἔκρανεν ὡς ἔκρανεν

. Vidit hoc etiam Franzius.

354

355. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-238

NA Rarior usus medii

ἀξιοῦσθαι

, quod significat se aliquid dignum iudicare. Sic in Eum. v. 417.

φονεὺς γὰρ εἶναι μητρὸς ἠξιώσατο

. Diagoram Melium his versibus tangi ratus Blomfieldius in glossario de tempore, quo ille vixerit, disseruit. Eum ut respexerit Aeschylus, certe propterea captavit istam ambiguitatem, quia hic proprie non Diagoram, sed Priamum intelligi volebat.

355

358-363. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-239

πέφανται δ' ἐκγόνοις ἀτολμήτως Ἄρη πνεόντων μείζον ἢ δικαίως, φλεόντων δωμάτων ὑπέρφευ, ὅπερ τὸ βέλτιστον· ἔστω δ' ἀπήμαντον. Libri

πέφανται δ᾽ ἐγγόνους ἀτολμήτων ἄρη πνεόντων μείζον ἢ δικαίως, φλεόντων δωμάτων ὑπέρχεον ὑπὲρ τὸ βέλτιστον. ἔστω δ' ἀπήμαντον

. Pravas scripturas peius interpretatus est scholiastes.

ἐγγόνους

ut Flor. Vict. etiam Farn. habet, sed

ad prius

supra adscriptum est. In Flor. ad

φλεόντων

supra adscriptum est

φλυαρούντων

. Stanleius

ἐγγόνοις ἀτόλμητον

scribendum esse coniecit, ad sensum bene, non item ad metrum. Boissonadus edidit

πέφανται δ' ἐκ γένους ἀτολμήτων

, volens

ὢν

intelligi, cetera ut vulgo. Sequebatur enim Blomfieldium

πέφανται δ᾽ ἔκγονος ἀτολμήτων

scribentem, ut haec in atheum dicerentur. Quid vero? Num Diagoras, si de hoc cogitavit, a Priamo Troianisve duxit originem? An, si Paris est qui deos malefacta non punire putavit, hunc filium repertum esse Priami dixisset Aeschylus? Quis id nesciebat? aut quid id, si quis nesciret, hic ad rem? Cetera quae Blomfieldius attulit, posita plena interpunctione post

δικαίως

sic scribendum putans,

φλεόντων δωμάτων ὑπέρφευ, ὑπὲρ τὸ βέλτιστόν ἐστ', οὐδ᾽ ἀπήμαντον

, eo minus opus est refutari quia ne ipsi quidem valde placuerunt. Aliquid horum emendavi in interpretatione Humboldti, sed ut mihi non satisfecerim. Scribendum

πέφανται δ᾽ ἐκγόνοις ἀτολμήτως Ἄρη πνεόντων μείζον ἢ δικαίως, φλεόντων δωμάτων ὑπέρφευ· ὅπερ τὸ βέλτιστον· ἔστω δ᾽ ἀπήμαντον.

Vindictam Iovis in mente habens chorus, apparuit, inquit, natis intolerabiliter maiorem quam fas erat Martem spirantium, nimis affluente opibus domo: quod est quidem praestantissimum: sed vacuum esto crimine.

ἀτολμήτως

scribendum esse vidit etiam Bambergerus.

363. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-240

ὥστε καὶ ἀπαρκεῖν

ὥστ᾽ ἀπαρκεῖν

Flor.

ὥστε κἀπαρκεῖν

Farn. Vict. Est id

καὶ ἀπαρκεῖν

, ita ut satis sit. Sic in Pers. v. 469.

363

364. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-241

NA Non opus esse Schützii coniectura

λαχόντι

, hodie nemini ignotum est.

364

367. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-242

ἐκλακτίσαντι

ἐκλακτίσαντι μέγα Δίκας

, cum glossa

μεγάλως, ἀντὶ μιᾶς

, Farn.

λακτίσαντι μέγα Δίκας

Flor. Vict. Emendavit Canterus. Patet autem coniungendum esse

οὐ γάρ ἐστιν ἔπαλξις πλούτου εἰς ἀφάνειαν

367

369. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-243

NA Male haec a multis intellecta sunt. Urget, inquit, ut quis in perniciem ruat, audax suada, consultrix filia effrenata culpae. Nam semel admissa culpa suadet opus potentiamque ad tuendum conferre quod iniuria possidetur, subministratque ei rei consilia. Referuntur haec ad ea quae proxime praegressa sunt, diciturque suada

σόφρων

, quod

ἔπαλξιν πλούτου

quaerit.

369

370. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-244

ἄτας Post

ἄτας

commate distinxit Victorius, quo

ἄτας

accusativus esset construereturque cum

βιᾶται

. Recte vero scholiastes pro genitivo accepit, quem necessario requirit

προβουλόπαις

370

371. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-245

ἄκος δὲ πᾶν μάταιον. οὐκ ἐκρύφθη, πρέπει δέ

ἄκος δὲ παμμάταιον οὐκ ἐκρύφθη. πρέπει δὲ

Victorius. Correxit interpunctionem Schützius.

ὡς ἄκος δὲ

Farn.

πᾶν μάταιον

Meinekius ad Euphorionem p. 187. et coniecerat

πᾶν μάταιον

Musgravius. Recte fortasse.

371

372. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-246

φῶς Victorius distinxit

πρέπει δὲ φῶς, αἰνολαμπὲς σίνος

. Male Schutzius

φῶς

. Auratus

σέλας

pro

σίνος

. Ea scholiastae interpretatio est, quam rectius ad

φῶς

referas. Non dicit autem neque incendium Troiae neque ignes in montibus accensos, de quibus mirum est cogitare quemquam potuisse, sed hic sensus est, non in occulto manet, sed conspicua est lux triste lucens, noxa, i. e. in clara sed tristi luce conspicitur eventus mali facinoris.

372

374-376. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-247

τριβοῖς

τε

deest in Flor. Idem et Farn. Vict.

τριβοῖσι

. Emendaverunt Pearsonus et Stanleius. Vereor autem ne non de lapide Lydio loquatur poeta, sed aes adulterinum dicat, quod usu tritum amisso falso splendore cognoscitur. In explicando verbo

δικαιωθείς

fraudem fecit interpretibus male posita in editionibus Vict. Cant. Stanl. virgula post

μελάναις

, quae, si opus, ponenda erat post

κέλευθος

. Hoc enim dicit, ater est, quum est aestimatus quanti sit.

377. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-248

πτανὸν ὄρνιν Proverbium

τὰ πετόμενα διώκειν

illustravit in glossario Blomfieldius. Eius hic haec vis est, ut inania sperasse dicatur Paris, quum se bello victorem fore credidit.

πτανὸν ὄρνιν

Flor. Vict.

πτανόν τιν' ὄρνιν

ex mala Triclinii coniectura Farn. Emendatio debetur Schützio.

377

378. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-249

ἄφερτον

ἄφερτον θεὶς

Flor.

378

380. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-250

ἐπίστροφον τῶνδε

Ἐπίστροφος τῶνδε

active dicit auctorem qui intulit urbi illud

ἄφερτον πρόςτριμμα

. Blomfieldius quum

τούτων

contra libros edidit, non cogitavit recte se habere syllabam ancipitem, diverso genere numeri sequente.

380

383. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-251

ἐς δόμον

Flor. Vict.

εἰς οἶκον

Farn. τὸν

τὸν

Flor. Vict.

τὸ

Farn. ut Canterus scribendum esse vidit.

383

384. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-252

τὴν ξενίαν

Farn.

384

385. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-253

κλοπαῖσι

, ut Stanleius scribendum vidit, Farn.

κλοπαῖς

Flor. Vict.

385

387. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-254

NA Non eleganter hic

τέ

positum est. Videtur Aeschylus scripsisse

ἀσπίστοράς τε καὶ λογχίμους κλόνους ναυβάτας θ᾽ ὁπλισμούς

387

388. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-255

λίθον Blomfieldio placuit

λίνον

scribere, etsi libri

λίθον

habent.

388

389. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-256

βέβακε

βέβηκεν

Farn. Vict. Blomfieldius cum Porsono

βέβακε

, quod est in Flor. Recte opinor. Nam hoc genus metri, quod ferebam in Elem. doctr. metr. p. 230. nec per se apte compositum nec firmatum idoneis exemplis est. Neque perite paragogicum adiecit Triclinius.

389

390. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-257

πολλὰ δ' ἔστενον

πολὺ δ᾽ ἀνέστενον

Flor.

πολὺ δ᾽ ἔστενον

Vict. Quod Pauwius coniecerat,

πολλὰ δ' ἔστενον

, inventum est in Farn.

390

391. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-258

τάδ' Recte Blomfieldius cum Butlero

τάδ'

. Et iam in Aurati excerptis est

τάδ'

vel

τόνδ'

. Flor. Vict.

τόδ'

, idemque esse putandum est

τὸ δ'

, quod cum glossa

ἤγουν τὸ γεγονός

Farn. habet. Stanleius seu verius Auratus coniecerat

τόνδ᾽ ἐννέποντες δόμον προφῆται

. At frigidum illud

δόμον

recepit Blomfieldius. Nihil mutandum esse vel

στρατόμαντις

v. 118. potuerat ostendere.

391

392. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-259

τὰ δῶμα καὶ πρόμοι

Flor.

392

394-395. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-260

πάρεστι σιγὰς ἀτίμους ἀλοιδόρους αἴσχιστ' ἀφειμένων ἰδεῖν,

πάρεστι σιγᾶς ἄτιμος ἀλοίδορος ἅδιστος ἀφεμένων ἰδεῖν

Flor. Farn. et Vict. nisi quod is

σιγῶσ'

edidit. Auratus

σιγῶσ'

. Non adeo conclamatus hic locus est quam visum est criticis, non recte ille aut a me libro III. de metris p. 432. atque in interpretatione Humboldti, aut ab Orellio ad Isocr. p. 370. aut a Tafelio in programmate Tubingae a. 1828. edito tentatus. Omnium minime admitti potest, quod audacissima coniectura posuit Boissonadus,

πάρεστι σιγαῖς, ἄτιμος, ἀλοίδορος, ἅδιστος, αὖ σφε μένων ἰδεῖν

, quod significare vult blandissimus, illamque venturam adhuc exspectans. Scribendum erat

πάρεστι σιγὰς ἀτίμους ἀλοιδόρους αἴσχιστ᾽ ἀφειμένων ἰδεῖν,

licet videre silentia sine honore, sine vituperatione turpissime desertorum. Ἀφειμένα sunt haec ipsa, quae turpiter missa fecit Helena, domum, torum, maritum. Eo significatu Euripides Or. v. 379.

κράτιστον εἰκῇ ταῦτ᾽ ἐᾶν ἀφειμένα.

Et Sophocles Ant. v. 1165.

καὶ νῦν ἀφεῖται πάντα.

396. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-261

ὑπερποντίας

, ut Stanleius sive potius Auratus scribendum vidit, Farn.

ὑπὲρ ποντίας

Flor. Vict.

396

397. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-262

ἄναξις Auratus

ἄναξις

, unde Stanleius malle se dixit

ἄνασσις

397

398. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-263

εὐμόρφων δέ

εὐμόρφων δὲ

Flor.

εὐμόρφων γὰρ

Farn. Vict. Aurati

δ'

έρsuum fecit Stanleius. Κολοσσοί sunt columnae in domo et fortasse etiam statuae, sed non Helenae.

398

399. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-264

ἀνδρί Aurato duce Stanleius coniecit

ἀνδρί

, male.

ἀνδρί

, quod Pauwius scribendum vidit, Flor.

τἀνδρί

Farn. Vict.

399

400. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-265

ἀχηνίαις

Ἀχηνία

invenitur etiam in Choeph. v. 298. et in versu quem ex Aristophanis Amphiarao Suidas in hac voce habet, quae exempla cum grammaticorum adnotationibus, non omnibus tamen, attulit in glossario Blomfieldius. Falli eos qui ab

ἔχω

derivant, in quibus est Proclus in Bekkeri Anecd. p. 1163. cui restituit

ἀχηνίας

Meinekius ad Theocr. XVI. 33. ostendunt

ἠχῆνες

Hesychii et

ἠχάνω

, quod

ἠχαίνω

scribendum, Suidae. Hinc non est quod quis cum Emperio

ἀχηνίαι

prima syllaba longa dictum credat, pro quo ille non sublato, quod tollere volebat, mensurae vitio

ἀχηνίαις

scribendum esse coniiciebat. Koppiersius quod in Obs. phil. p. 67. sibi monstratum dixit oraculum apud Eusebium, in quo vox ista reponenda videretur, monstratum fuit a Valckenario, ut ex adnotatione ad Hesychii

ἀχηνίαι

manu eius adscripta colligo, ubi oraculum memoravit apud Eusebium Praep. eu. p. 215. ed. Col. v. 23. in

Ἀχαιαίς

, ut videtur, latere eam opinatus. Eleganter, sed iusto doctius Schützius

ὀμμάτων ἀχηνίας

de oculis statuarum hiantibus nec videntium speciem clare prae se ferentibus interpretabatur. Simplicius est dici adspectu Helenae deficiente omnem voluptatem cessare.

400

401. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-266

Ἀφροδίτα

ἀφροδίτη

Flor.

401

403. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-267

πάρεισι δόκαι Libri

πάρεισι δόξαι

, praeter Flor. ex quo adnotatum habeo

πάρεστιν

. Non fecit hic Aeschylus dochmiacum, qualem putabat Wellauerus,

πάρεισιν δόξαι

. Apud Hesychium legitur

δόκαι, ἐνέδραι, παρατηρήσεις

, et

δόκην, δόκησιν, δοχήν

. Inde ad interpretationem Humboldti et in El. doctr. metr. p. 256. corrigebam

πάρεισι δόκαι

. Blomfieldius, cui haec vox aliud quam

δόκησιν

significare visa est, non videtur inspexisse quae Hesychii interpretes attulerunt. Arcadius p. 106, 14.

τὰ εἰς κη λαμβικὰ ἀσυνάλειπτα, εἰ μὲν τῷ ο παραλήγοιτο, ὀξύνεται ῥηματικὰ ὄντα, πλέκω πλοκή, δέκω δοκή, ἡ ὑπόνοια, πέκω ποκή, τὸ ἔριον. τὸ μέντοι κρόκη ἀπὸ τοῦ κρόκος.

Recte hic quidem de accentu, quum insidiae significantur. Videtur autem scripsisse

δοκή, δοχή, δόκη δὲ ἡ ὑπόνοια

. Nam quam adiecit interpretationem,

ἡ ὑπόνοια

, ea pertinet ad

δόκη

, quemadmodum apud Hesychium et Favorinum scriptum est, quae vox non a

δέχομαι

, sed a

δόκος

facta est, quo vocabulo, quod eundem significatum habet, usi sunt Xenophanes in verbis, quae multi veterum memoravere,

δόκος δ' ἐπὶ πᾶσι τέτυκται

(p. 61. Brandisii commentationum Eleaticarum partis I.) et Callimachus fr. 100. apud quem negligenter ex Eustathio p. 1627, 43. 1761, 34. editum est

τῷ γ' ἐμῷ δοκῶ

. Nam ipse Eustathius p. 1967, 25. monet

δόκος μέν, δόκησις καὶ ἀγχόνη· δοκὸς δέ, ὁ τῆς στέγης

. Apud Hesychium tamen legitur

δοκόν, τὴν ἀγχόνην

. Aliud eiusdem potestatis vocabulum est

δοκώ

, quo est Euripides usus. Cum Aeschyli verbis comparari potest

δόκημα νυκτερωπὸν ἐννύχων ὀνείρων

in Euripidis Herc. fur. v. 111.

403

404. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-268

εὖτ᾽ ἂν ἐσθλά τις δοκῶν ὁρᾶν Interpungebatur,

μάταν γὰρ εὐτ᾽ ἂν ἐσθλά τις δοκῶν ὁρᾶν, παραλλάξασα διὰ χερῶν, βέβακεν ὄψις

. Reisigius in comm. crit. ad Oed. Col. p. 375. coniiciebat

εὖ τά γ' ἐσθλά τις δοκῶν ὁρᾶν

. Wellauerus, ut

εὖτ᾽ ἄν

cum participio constructum defenderet, Lobeckium ad Soph. Ai. v. 882. me ad eiusdem fabulae v. 179. Seidlerum ad Eur. El. v. 533. auctores nominavit. Meam et Lobeckii adnotationem si attentius inspexisset, contrarium ibi doceri vidisset. Putabam ego quidem in adnotationibus ad Vigerum p. 832.

εἰ

cum participio construi, sed nec recte satis neque explicate de ea ratione ibi expositum est.

Εἰ

similesque particulas ita cum participio consociari, ut id participium pro verbo recto sit, negandum esse arbitror. Xenophontis locum Mem. Socr. II. 6, 25. recte interpretando removit Bornemannus. Platonis verba in Phaedro p. 260. D. quae Schaeferus in Seidleri ad Electram adnotatione adscripsit, iam sunt e codicibus emendata. Apud Pindarum Ol. II. 102. quod legitur,

εἰ δέ μιν ἔχων τις, οἶδεν τὸ μέλλον

, quum sententiae quoque perversitatem aliquam contineat, sic dictum esse, ut

εἰ

sit cum

οἶδεν

constructum, in adnotationibus monui: nisi quis putabit scripsisse Pindarum

εὖ δέ μιν ἔχων τις οἶδεν τὸ μέλλον

. Id vero recte fieri posse videtur, ut omisso verbi

ἐστί

participium cum

εἰ

coniungatur: quam rationem patet ibi modo posse admitti, ubi liceat pro simplice verbo participium cum verbo auxiliari ponere, id est ubi non facere quis aliquid, sed esse talis, qui faciat, dicatur. Hoc si verum est, recte scripsisse putabimus Euripidem in Electra

οὐκ ἔστιν, εἰ καὶ γῆν κασίγνητος μολών, κερκίδος ὅτῳ γνοίης ἂν ἐξύφασμα σῆς;

Idemque statuendum erit necessario de hoc Platonis loco in Phaedone p. 87. Β.

ἐμοὶ γὰρ δοκεῖ ὁμοίως λέγεσθαι ταῦτα, ὥσπερ ἄν τις περὶ ἀνθρώπου ὑφάντου πρεσβύτου ἀποθανόντος λέγοι τοῦτον τὸν λόγον, ὅτι οὐκ ἀπόλωλεν ὁ ἄνθρωπος, ἀλλ᾽ ἔστι που ἴσως, τεκμήριον δὲ παρέχοιτο τὸ ἱμάτιον ὃ ἐμπείχετο αὐτὸς ὑφηνάμενος, ὅτι ἔστι σῶν καὶ οὐκ ἀπόλωλε, καὶ εἴ τις ἀπιστῶν αὐτῷ, ἀνερωτῴη πότερον πολυχρονιώτερόν ἐστι τὸ γένος ἀνθρώπου ἢ ἱματίου ἐν χρείᾳ τε ὄντος καὶ φορουμένου, ἀποκριναμένου δέ τινος ὅτι πολὺ τὸ τοῦ ἀνθρώπου, οἴοιτο ἀποδεδείχθαι ὅτι παντὸς ἄρα μᾶλλον ὅ γε ἄνθρωπος σῶς ἐστίν, ἐπειδὴ τό γε ὀλιγοχρονιώτερον οὐκ ἀπόλωλε.

Quo in loco qui Heindorfio auctore contra libros omnes

ἀπιστοῖ

ediderunt, non videntur reputasse, si id scripsisset Plato, paullo post eum

ἀποκριναμένου δέ

sine

τινός

dicturum fuisse. Nunc, quum posuerit illud

τινός

, eo ostendit non interrogari illum incredulum, sed qui loquens fingitur, eum dicere quaero, si quis sit qui non credat quod dico, homone sit an vestis diuturnior. Mutata enim constructione dicit

ἀποκριναμένου δέ τινος

pro

ἀποκρίναιτο δέ τις

. Iam, ut ad Aeschyli versum redeam, nullus est in eo locus omisso

ἐστίν

: ex quo consequitur

εὖτ᾽ ἄν

non magis cum participio constructum esse quam construi potest cum

βέβακεν

. Itaque quum

ὁρᾶν

, pro quo

ὁρᾷ

dicendum erat, statim ex

δοκῶν

aptum sit, ne idem verbum repeteretur, omissum est

ὁρᾷ

. Plena enim oratio esset

εὖτ᾽ ἂν ἐσθλά τις δοκῶν ὁρᾶν ὁρᾷ

. Coniungendum est autem

μάταν

cum

βέβακεν

. Nam iucunda si quis videre sibi visus est, vanum abiit elapsum e manibus simulacrum, non rediturum posthac cum somno. Placuit haec ratio etiam Boissonado.

404

405. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-269

παραλλαγαῖσι Libri

παραλλάξασα

. Id per se non falsum est. Euripides Hipp. v. 934.

σοὶ γὰρ ἐκπλήσσουσί με λόγοι παραλλάσσοντες ἔξεδροι φρενῶν

. Hic tamen interpretis esse metrum docet, de quo ad strophae versum dictum est. Scribendum est

παραλλαγαῖσι

. χερῶν Deinde

χειρῶν

Flor.

405

407. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-270

πτεροῦσ᾽ ὀπαδοῦσ᾽ Libri

πτεροῖς ὀπαδοῖς

. Quod etsi explicari potest, ut sit

πτεροῖς οὐ μεθύστερον ὀπαδοῖς ὕπνου κελεύθοις

, tamen neque eleganter collocata sunt verba, neque eminet satis quae in voce

πτεροῖς

inest notio. Quod virum doctum coniecisse ait Stanleius,

πτερὸν ὀπαδόν

, male enotavit Aurati coniecturam,

πτερόεις ὀπαδός

, quem Blomfieldius, Vossio tribuens,

πτεροῦσσ' ὀπαδὸς

scribere voluisse putat. Ego quidem multo ante, quam ista mihi sive Aurati sive Vossii coniectura innotuerat,

πτεροῦσσ᾽ ὀπαδοῦσ᾽ ὕπνου κελεύθοις

scribendum censui. His verbis finitur oratio vatum.

407

408-409. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-271

ἐφ' ἑστίας Libri

ἐφ' ἑστίας

. Vossius, ut Blomfieldius refert, et Stanleius

ἐφεστίους

. Sic etiam Abreschius ad Sept. c. Theb. v. 73. p. 79. Id recepit Blomfieldius, sed cum Aurato male ut interpretationem uncis inclusit. Potuit hic

ἐφεστίους

scribi, et nescio an scripserit Aeschylus, quamquam non falsum est

ἐφ' ἑστίας

. Sed quid essent

οἴκοι ἐφέστιοι

neque Abreschius nec Blomfieldius vidit. Appellatur ita domus quae cuique sua et propria est. ἄχη | τάδ' ἐστί, καὶ τῶνδ' ὑπερβατώτερα· | τὰ δ' ἔστι Vulgatum

τὰ μὲν κατ' οίκους ἐφ᾽ ἑστίας ἄχη τάδ᾽ ἐστὶ καὶ τῶνδ᾽ ὑπερβατώτερα

Halmius in Lect. Aesch. part. I. p. 26. recte vidit sic scribendum esse,

ἄχη· τὰ δ' ἔστι etc.

410. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-272

ἀφ' Ἑλλανίδος γᾶς Libri

ἀφ' Ἑλλάδος αἴας

. Potuit Aeschylus scribere

ἀφ' Ἕλλανος αἴας

: v. ad Eur. Iph. Taur. v. 334. Puto tamen scripsisse eum

ἀφ᾽ Ἑλλανίδος γᾶς

410

411. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-273

τλησικάρδιος Libri

τλησικάρδιος

, qua voce recte usus est poeta in Prom. v. 159. Idem Pindaro est

τλησίφρων

. Hic explicatu difficilior est. Unde Vossius

πλησικάρδιος

, quod suum fecit Stanleius. Aptior scriptura in excerptis Aurati est,

τηξικάρδιος

. Atque glossa est in codice Farn.

τὴν καρδίαν τήκουσα

, quae etsi aperte ad

τλησικάρδιος

spectat, tamen dubitari potest sitne ab Aeschylo sic scriptum, an grammaticus, quod

πλησικάρδιος

non aptum videretur, ita coniecerit. Sed sicut

ταλαίφρων

saepe miserum significat, recte etiam

πένθεια

potuit

τλησικάρδios

dici.

411

412. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-274

δόμων Auratus

δόμοις

, quod in minore editione posuit Schutzius. Scholiastes haec sic explicat,

τῶν συνηγμένων ἀπὸ τῆς Ἑλλάδος ἁπάντων ἑκάστου τοῖς οἴκοις ὀδυνηρὰ πένθησις διαπρέπει

. Non collegerim hinc legisse eum

συνορμένων

δόμοις

. In Farn. ad

δόμων

glossa

τῶν οἴκων

adscripta est.

412

414. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-275

οὓς μὲν γάρ τις

Porsonus. Libri

οὓς μὲν γάρ

, unde in Farn. interpretatio

ὁ δόμος

adscripta est. ἔπεμψεν Deinde

πέμψεν

Farn.

414

415. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-276

φωτῶν

ἀντὶ δὲ βροτῶν

Farn.

415

416-417. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-277

εἰς ἑκάστου δόμους ἀφικνεῖται

εἰς ἑκάστου τοὺς δόμους εἰςαφικνεῖται

Vict.

τοὺς

omittit Flor.

πρὸς ἑκάστου τοὺς δόμους εἰςαφικνεῖται

Farn. Emendatum a me libro III. de metris p. 432. et a Porsono.

421. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-278

βραχύ Schützii coniecturam,

βραχύ

, recepit Blomfieldius. Et est ea sane veri simillima.

421

423-424. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-279

γεμίζων

γεμίζων λέβητας εὐθέτου

Flor.

γεμίζων τοὺς λέβητας εὐθέτου

Farn. Vict.

εὐθέτους

Aurati emendatio est. Quod conieceram scribendum esse

γεμίζον

, ut

ψῆγμα σποδοῦ

coniungeretur, propterea improbavit Blomfieldius, quia hoc verbum non de re, quae aliquid impleret, diceretur. Recte fortasse: etsi non apparet cur vinum calicem non vino implere dicatur. Certe non opus est ut

γεμίζων

mutetur, modo post

δυςδάκρυτον

cum Blomfieldio virgula ponatur.

428. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-280

διαί

διὰ

Flor. Vict.

γε διὰ

Farn.

διαὶ

a me de metris libro III. p. 348. deinde ab aliis restitutum est. Atque ita legitur in Crameri Anecd. Oxon. I. p. 119, 13.

καὶ ἐν Ἀγαμέμνονι “ἀλλοτρίας διαὶ γυναικός,” ἀντὶ τοῦ ἕνεκα.

428

429. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-281

τὰ δέ Libri

τάδε

. At quaenam sunt illa? Male profecto Schutzius

et hoc ipsum multi sunt qui tacite mussitent

. Immo scribendum est

τὰ δέ

, quod iungendum praecedentibus,

τὸν μὲν λέγουσιν ὡς μάχης ἴδρις, τὸν δὲ ἐν φοναῖς καλῶς πεσόντα

τὰ δὲ σιγά τις βαΰζει

, alia tacite quis mussitat, non suscipiendum scilicet bellum fuisse propter mulierem adulteram. Flor.

σιγᾷ τίς

429

431. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-282

προδίκοις

Farn.

προδίκοισιν

Flor. Vict.

431

434-435. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-283

εὔμορφοι

Flor. Vict.

εὐμόρφως

Farn. Plane otiosum ratus

εὔμορφοι

Blomfieldius scribendum putabat

εὐμόρφους

. Profecto, si, ut Schutzius, formosi interpretere, nescias quid de poeta statuas. Venustius Valckenarius in exemplo quod possideo adscripsit l.

εὔμοροι

. Id scribendum esset

εὔμοιροι

. Sed obstare videntur sequentia verba: neque enim felices praedicandi sunt qui non in patrio solo sunt sepulti. Non sollicitem ego quidem vulgatam scripturam. Nam

εὔμορφος

non semper proprie dicitur, sed refertur etiam ad alia quae laudabilia vel ornata sunt. In Choeph. v. 484.

ὦ Περσέφασσα, δὸς δέ γ' εὔμορφον κράτος

. Et in Cyclope Euripidis v.317.

τὰ δ᾽ ἄλλα κόμποι καὶ λόγων εὐμορφίαι

. Itaque intelligendum esse videtur decori. Paleius non combustos, sed integro corpore interpretatur, oppositos cineri combustorum, sententia bona, sed ut scribi debeat

ἄμορφοι

. ἐχθρὰ δ' ἔχοντας ἔκρυψεν Deinde

ἐχθρὰ δ' ἔχοντας ἔκρυψεν

Flor. Vict.

ἐχθρῶν δ᾽ ἔχοντας ἔκρυψεν

Farn. Orellius ad Isocr. p. 371.

ἐχθρὰ δ᾽ ἔχθοντας ἔκρυψεν

. Melius Auratus aliique

ἑλόντας

. Sed recte se habet

ἔχοντας

, quod propter praegressum

κατέχουσι

dictum, etsi, ut vere animadvertit Blomfieldius, ad

θήκας

refertur, tamen sic est dictum, ut simul compotitos terrae illius significet.

436. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-284

NA Libri

οὔτις

436

437. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-285

δημοκράντου

Porsonus. Libri

δημοκράτου

. Ambigua est sententia. Aut hoc dicit, decretae a populo imprecationi persolvit iracundus rumor debitum, h. e. punit auctores multarum caedium, aut hoc, iratus populi rumor persolvit debitam populi imprecationem. Hoc probem.

437

438. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-286

τί μοι

τί μου

Flor.

τι μου

Farn. Vict.

438

441-442. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-287

ἀπόσκοποι

Flor. κελαιναὶ δ' Ἐρινύες

κελαιναὶ δ᾽ οὖν Ἐριννύες

Far. Vict.

κελαιναὶ δ' Ἐρινύες

Flor. quem recte secutus est Blomfieldius.

444. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-288

παλιντυχεῖ

παλιντυχῆ

Flor. Vict.

παλιντυχῇ

, cum gl.

ἐναντίᾳ δυςτυχείᾳ

, Farn.

παλιντυχεῖ

Scaliger et in Excerptis Grotius, indeque alii.

444

445. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-289

ἀΐστοις Ambigue dicit

ἀΐστοις

, quamquam ipse de mortuis cogitans.

445

447. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-290

ὑπερκόπως Libri

ὑπερκότως

. Glossa codicis Farn.

ἤγουν τὸ λίαν, ἁπλῶς

. Grotius, Vossius, Pearsonus, Heathius

ὑπερκόπως

, quod recte recepit Blomfieldius, qui tamen eo progreditur, ut

ὑπερκότως

nullius auctoritatis vocem esse dicat. Eius parum firmam disputationem v. ad Sept. c. Theb. v. 387. Assentiri tamen videtur Aug. Matthiae ad Eur. Herc. fur. v. 1059. ubi cur convenientissimum

ὑπερκότως

, vocabulum recte compositum, damnandum sit, non magis perspicio, quam quomodo

πάχνας ὑπερκόπους

in Agam. v.789. praestet vulgato

ὑπερκότους

. Temere itidem damnatum

ὑπέροπτος

a metro praesidium habet in versibus Menandri apud Strabonem X. p. 452. Hic quidem, ubi de sola immodica felicitate sermo est, praeferendum erat

ὑπερκόπως

. Choeph. v. 129.

οἵ δ' ὑπερκόπως ἐν τοῖσι σοῖς πόνοισι χλίουσιν μέγα

. Sept. c. Theb. v. 435.

πρὶν ἐμὸν ἐςθορεῖν δόμον, πωλικών θ' ἑδωλίων μὲ ὑπερκόπῳ δορί ποτ' ἐκλαπάξαι

447

448. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-291

ὄσσοις

Ὄσσοις

ita addit ut lumine oculorum et luce vitae privatos dicat: referuntur enim haec ad

τιθεῖσ᾽ ἀμαυρόν

ἐν ἀΐστοις τελοῦντος

. Mira est Lobeckii coniectura in Aiacis ed. sec. p. 344.

βάλλεται γὰρ Ὄσσα Διόθεν κεραυνός

448

451. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-292

τὸ

Farn. Vict. Flor. quo etsi melius connecti sententiae videri possunt, tamen hoc in genere dicendi, quo praegressa sententia aliis verbis explicatur, omitti solet copula. ἀποκρύπτει Pro

ἀποκρύπτει

, quod libri habent, Blomfieldius scripsit

ἀποκρυφθῆναι

. Mihi quidem de industria Aeschylus ea forma usus esse videtur quae substantivi potius quam adiectivi speciem praeberet.

451

453. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-293

NA Invenustissime Valckenarius coniiciebat

ἐπαινέσαιμι

453

454. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-294

NA O. Müllerus in Notitiis litterariis Gottingensibus a. 1834. n.198. 199. non se videre ait quomodo hi versus epodus esse possint, quum epodi sit comprehendere summam eorum quae praegressa sint atque ita efficere ut iusto fine carmen lyricum ut totum quid absolvatur. Praeterea etiam numeros plane diversos esse. Itaque haec esse commatica, quae ita distinguit, 1. πυρὸς ν. 454. 2. τίς ὧδε ν. 458. 3. πιθανὸς ν. 464. Epodi notionem, quam sibi ipse finxit Müllerus, antiquis ignotam fuisse vel lyricorum carmina ostendunt. Res haec mere metrica et musica est. Et hanc quidem vere epodum esse praegressi carminis etiam ipsi docent numeri, qui ab initio iidem sunt cum praegressis numeris. Illa autem diversitas, qua pro argumento utitur Müllerus, etiam aliis in epodis est, quas certo nemo negare potest epodos esse. Sed commatica haec esse recte vidit, etsi nec distribuisse recte videtur, et rationem rei plane falsam est commentus. Putat enim, quia v. 573. multis in urbe locis sacra fieri atque ὀλολυγμὸν tolli Clytaemnestra iusserit, eum ολολυγμόν nunc ex propinquo audire chorum, eaque re tantopere commoveri. Immo contrarium in mente habuit Aeschylus. Laeto nuntio accepto facile omnium animi eriguntur ad gaudendum: sed mox, praesertim tali nuntio accepto qui facile fallere potuerit, alius atque alius dubitare incipiunt. Id in hac epodo egregie expressit poeta, quum praesertim veri simile esset suspicionem aliquam fraudis nasci, quia parum sincero animo esse Clytaemnestram novit chorus. Eam putandum est, dum epodus canitur, rursum ad aras accessisse, finita epodo autem reverti ad chorum. Canere autem videntur non tres, ut Müllerus,

χορηγὸν

in mente habens, putabat, sed quattuor, tacente

χορηγῷ

postea, coryphaeo.

454

455. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-295

πόλει

τῇ πόλει

Farn. Vict. Delevit articulum Porsonus, omissum etiam in Flor.

455

456. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-296

ἐτήτυμος Libri

ἐτητύμως

. Aurati emendatio est

ἐτήτυμος

, ex libro Bigotiano a Blomfieldio recepta.

456

457. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-297

εἰ δ' ἐτήτυμος, τίς οἶδεν; εἴ τι θεῖόν ἐστι μὴ ψεῦδος.

τίς οἶδεν· ἤ τοι θεῖόν ἐστι μὴ ψύθος

Vict. et sic Farn. nisi quod post

οἶδεν

non interpunctum est.

ἤτοι

, sed ad priorem syllabam supra scripto

εἰ

, Flor. Idem

ἐστίν

habet. Stanleius scribendum coniecit

εἰ τοι θεῖόν ἐστι μὴ ψεῦδος

. Schneidewinus ad Ibycum p. 213. male

εἴτε

. O. Müllerus

τίς οἶδεν, ἤτοι θεῖόν ἐστιν ἢ ψύθος

, neque oratione iusta, nec metro puris iambis incedente, ex quibus vix dubitari potest quin hic versus constiterit, nec sententia apta. Nimis enim rude convicium est

ψύθος

, si ita dicitur. Nihil nisi aut errorem aut divinitus falsam speciem commemorari decebat. Itaque scribendum erat

εἰ δ᾽ ἐτήτυμος, τίς οἶδεν; εἴ τι θεῖόν ἐστι μὴ ψύθος.

verane, quis scit? nisi divina aliqua fraus est.

457

459. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-298

παραγγέλμασιν Libri

παραγγέλμασι

. Metro prospexit Porsonus.

459

460. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-299

καρδίαν

καρδίαν, ἔπειτ'

Flor.

460

461. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-300

λόγον

λόγους

Flor. Vict. Quod Schützius et Wakefieldius in Silva crit. V. p. 83. reponendum viderunt,

λόγον

, exhibet Farn.

461

462. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-301

γυναικὸς

ἐν γυναικὸς

libri. Recte

ἐν

delevit Porsonus. Blomfieldius, cui

γυναικὸς αἰχμά

hic et in Choeph. v. 620. indolem femineam, non imperium significare videbatur, merito notam subiit Wellaueri.

462

464. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-302

ὅρος Blomfieldius dubitabat an

ὄρος

scribendum esset. Sed tamen ipse memoravit v. 1113. quamquam id proprie intelligi potest,

πόθεν ὅρους ἔχεις θεσπεσίας ὁδοῦ κακορρήμονας;

Verum hic

ὅρος

est decretum, referturque ad sacrificia Clytaemnestrae iussu per urbem instituta. Alio modo determinationem significat

ὅρος

in his Euripidis Phoen. v. 1263.

ἄκραν τε λαμπάδ', ἣ δυοῖν ὅρους ἔχει, νίκης τε σῆμα καὶ τὰ τῶν ἡσσωμένων.

464

466. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-303

γυναικογήρυκτον Quod Ursinus in Virgilio cum Graecis scriptoribus collato p. 343. posuit,

γυναικοκήρυκτον

, habent Flor. et Farn.

τὸ τὸ λεγόμενον ὑπὸ τῶν γυναικῶν

glossa in Farn.

γυναικογήρυκτον

ex coniectura Vict.

466

467. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-304

εἰσόμεσθα

εἰσόμεθα

Flor. Clytaemnestrae nomen huic versui praefixum in Flor. Farn. Vict. Recte Wellauerus, nesciens eandem Scaligeri fuisse sententiam, hanc choragi orationem esse iudicavit, quoniam per totam scenam non loqueretur Clytaemnestra, chorique esse soleret advenientes primo conspicere. Dicit haec coryphaeus medius stans inter quattuor illos quorum dicta epodus continet.

467

469. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-305

NA Cohaerent

ὀνειράτων δίκην ἐλθὸν τερπνόν

, somniorum ritu veniens ut oblectaret.

469

470. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-306

ψευσθείς Libri

ψευσθεὶς

. Emendavit Porsonus.

470

473. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-307

ἀμφίαλος Hesychius

ἀμφίαλος κόρη, ἡ νῆσος

. V. Soph. Ant. v. 429.

473

474. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-308

οὔτε του

ὣς

Flor. Deinde libri

οὔτε σοι δαίων φλόγα

. Sed ineptum est

σοί

. Scribendum

οὔτε του

474

475. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-309

NA An de fumo ab Aeschylo dictum (fr. 426.) apertum est non posse ad hunc locum referri, quae Alberti suspicio erat ad Hesychium in v.

ἄχνη

475

478. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-310

προσθήκη

προσθήκει

Farn. In eodem ad

πέλοι

duae adscriptae glossae,

ἄν

, et

ὑπάρχει

478

479. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-311

ὅστις τάδ' Chori nomen huic versui in Flor. Farn. Vict. praefixum, ut v. 467. Clytemnestrae, delevit Scaliger. Dicit haec chorus de Clytaemnestra cogitans. Rectius autem posita essent verba sic,

τάδ' ὅστις

479

481. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-312

NA Praeconis nomen, in Vict. omissum, apposuit Canterus. Habent illud Flor. Farn.

481

489. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-313

ᾔσθ' Libri

εἰσῆλθ' ἀνάριστος

, nisi quod

εἰσῆλθ'

, superscripto

ες

, Flor. Fuere qui ad puerile traiectionis auxilium confugerent, quos notavi Opusc. III. p. 105. Blomfieldius ex margine Askewiana recepit

εἰσῆλθ'

, in quo nihil est quod quis reprehendat, modo appareret unde

εἰσῆλθ'

in libros venisset. Apparet vero, si, cuius illud interpretatio est,

ᾔσθ'

scribitur. Non recordabatur huius loci vir egregius, cuius huius quoque formae investigationem debemus, P. Elmsleius in censura meae Euripidis Supplicum editionis ad v. 752. in Diario classico part. XVII. p. 51. seq. ubi Platoni in Euthyphr. p. 4. Β. reddendum monuit

ἐπεξῇσθα

. Vulgo ibi

ἐπεξίησθα

, codices fere

ἐπεξήεισθα

, ut

διῇσθα

in Timaeo p. 26. C. quod

διῄεισθα

scribendum esse videtur.

489

490. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-314

καὶ παιώνιος

καὶ παγώνιος

Flor.

κἀπαγώνιος

Farn. Vict.

Κἀπαγώνιος

Auratus et Heathius putabant

καὶ ἐπαγώνιος

esse. Spanhemius ad Aristophanis Plutum v. 1161.

κἀναγώνιος

legi malebat. Dii

ἀγώνιοι

vel

ἐναγώνιοι

proprie sunt gubernatores certaminum, ut Mercurius apud Aristophanem: qui quoniam ideo potissimum invocantur, ut victoriam praebeant, Latine victores dici possunt. Sophocles Trach. v. 26.

τέλος δ᾽ ἔθηκε Ζεὺς ἀγώνιος καλῶς

. Plato de leg. VI. p. 783. Α.

ἃ δὴ δεῖ τρία νοσήματα τρέποντα εἰς τὸ βέλτιστον παρὰ τὸ λεγόμενον ἥδιστον τρισὶ μὲν τοῖς μεγίστοις πειρᾶσθαι κατέχειν, φόβῳ καὶ νόμῳ καὶ τῷ ἀληθεῖ λόγῳ· προςχρωμένους μέντοι Μούσαις τε καὶ ἀγωνίοισι θεοῖς, σβεννύντων τὴν αὔξην τε καὶ ἐπιρροήν

. Sed quid ista significatio ad hunc Aeschyli locum, in quo neque ut tribuat victoriam invocatur Apollo, neque ob tributam gratiae aguntur? Scholiastes

ἀπαγώνιος

intellexit, quod interpretatur

ἀπόμαχος

. Id si cum Blomfieldio probamus, hoc dicit praeco, nunc servator adesto et liberator a belli certaminibus. Verum in cod. Flor. scriptura

καὶ παγώνιος

nihil inesse videtur aliud quam quod Dobraeus Adv. II. p. 24. invenit,

καὶ παιώνιος

. In eandem emendationem incidit H. L. Ahrens. Qui proximo versu dicuntur

ἀγώνιοι θεοί

, illi sunt qui dederunt victoriam. Neque enim

ἀγοραίους

recte quis intellexerit, quos

ἀγωνίους

vocatos ab Aeschylo esse scholiastes Venetus ad Il. XXIV. 1. et Eustathius p. 1335, 58. tradunt, quorum adnotatio pertinere videtur ad Suppl. v. 175. 229.

490

493. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-315

Φίλον κήρυκα

dicit

ἐσθλὰ κηρυκεύσαντα

, ut in Suppl. ν. 208.

ἐλευθέροις νυν ἐσθλὰ κηρυκευέτω

493

494. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-316

NA Sui id Aeschylus aevi more, non antiquo illo Homeri fecit, ut heroes praeco invocet.

494

497. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-317

ἀντήλιον De hac vocabuli forma,

ἀντήλιος

, v. Lob. ad Αi. p. 356.

497

498. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-318

εἴ που Libri

ἤπου

, cui in Farn. adscripta glossa

ὄντως, ἴσως

. Excerpta Aurati

εἴ που πάλαι, ἢ δώμασι ἢ φαιδροῖς ἰδόντες

. Hinc Stanleius

εἴ που

sumpsit, quod recentiores editores receperunt. πάλαι In Flor. in

πάλαι

priori vocali

superscriptum est. τοῖσιν ὄμμασιν

τοῖσιν ὄμμασιν

Farn.

498

499. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-319

δέξαισθε

δέξασθε

Flor. Vict.

δέξαισθε

, cum gl.

ἄν

, Farn.

499

500. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-320

ἡμῖν

ὑμῖν

Farn. Vict.

ἡμῖν

Flor.

500

503. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-321

δικηφόρῳ Praestat fortasse

τῇ δικηφόρῳ

. Aeschylus, ut opinor (v. de Niobe Opusc. III. p. 53.)

μῶρε, μῶρε, μὴ θεῶν κίνει φρένας, δείσασ' ὅπως μή σου γένος πανώλεθρον Διὸς μακέλλῃ πᾶν ἀναστρέψῃ Δίκη,

apud Aristophanem Av. v. 1240. et ibidem apud scholiastam Sophocles

χρυσῇ μακέλλῃ Ζηνὸς ἐξαναστραφῇ

503

505. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-322

NA Quod Salzmannus, qui a. 1822. Berolini Observationes in Agamemnonem edidit, existimabat, versum hunc ex Persis illatum esse, in quibus v. 813. legitur

βωμοὶ δ᾽ ἄΐστοι, δαιμόνων θ' ἱδρύματα,

etsi non inepte coniectum est, quoniam optime cohaerent

τῇ κατείργασται πέδον καὶ σπέρμα πάσης ἐξαπόλλυται χθονός

, tamen non eam habet veri similitudinem, ut sine librorum fide delendus esse versus videatur.

505

507. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-323

τοιῷδε Ex Flor. adnotatum habeo

τοιῷδε Τροίαν

507

512. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-324

ὀφλών Libri

ὄφλων

. Emendavit Blomfieldius.

512

513. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-325

ῥύσιον Stanleium, qui utramque significationem

ῥυσίου

, et pretium redemptionis et pignus, hic aptam esse censet, non magis quam Schützium, qui praedam interpretatus est, intelligere me fateor. Molestiam fecit haec vox etiam aliis in locis Piersono ad Moer. p. 337. et Brunckio ad Oed. Col. v. 858. Hesychius

ῥύσια, ἐνεχυράσματα, σωτήρια, λύτρα, λεηλασία

. Etym. M. p. 706, 41.

ῥύσια, ἐνεχυράσματα, σωτήρια “ῥύσι' ἐλαυνόμενος” Ιλιάδος λ. (ν. 673.) ἀντὶ τοῦ ἐνέχυρα, τὰ ἀντὶ τινῶν ἑλκόμενα, ἅπερ ἀντὶ τῶν ἡρπασμένων ἁρπάζονται. λέγεται ῥύσια καὶ τὰ ὑπὲρ ὑγείας καὶ εὐτυχίας εὐχαριστήρια, παρὰ τὸ ῥύεσθαι, ὡς παρὰ Διονυσίῳ τῷ περιηγήτῃ (ν. 527.) “ῥύσια δ' Ἀπόλλωνι χοροὺς ἀνάγουσιν ἅπασαι.”

Eadem fere Eustathius ad Hom. p. 877, 35. et Favorinus. Conferri cum his potest scholiastes ad Il. XI. 673. et Suidas. Photius

ῥύσια, ἐνέχυρα· καὶ ῥυσιάζεσθαι, τὸ ἐνεχυριάζειν

. Zonaras p. 1622.

ῥύσια, λύτρα, ἐλευθερίας ἐνέχυρα

. Prae ceteris digna memoratu Eustathii adnotatio est ad Dionysii versum:

ὅτι αἱ Κυκλάδες ... χοροὺς ἀνάγουσι τῷ Ἀπόλλωνι, οὓς καὶ ῥύσια λέγει, ὡς ῥύσεως χάριν καὶ ἐπὶ σωτηρίᾳ γινομένους. καίτοι κυρίως ῥύσια, ὡς καὶ ἐν Ἰλιάδι φαίνεται, τὰ ἐξ ἐπιδρομῆς ὁπλιτικῆς καὶ ἑλκυσμοῦ λαμβανόμενα εἰς ἐνέχυρον, ἀπὸ τοῦ ῥύω τὸ ἑλκύω ἐτυμολογούμενα· καταχρηστικῶς δὲ ποτὲ καὶ ἐπὶ ἁπλῶς ἐνεχύρου ἡ λέξις λαμβάνεται. ὁ μέντοι Διονύσιος κατὰ δριμύτητα ῥητορικὴν συνήθη αὐτῷ ἐπὶ δώρων σωτηρίων τὴν λέξιν εἴληφεν, ἅπερ μᾶλλον σῶστρα λεχθήσονται, καθάπερ λύτρα τὰ ὑπὲρ αἰχμαλώτων διδόμενα

. Non satis explicate haec a grammaticis sunt tradita. Ρύσιον, ab

ῥύεσθαι

factum, proprie significat rem ademptam, quae vi vindicanda est atque ita salva praestanda. Ita Aeschylus in Suppl. v. 397.

καὶ μήτε δῆρις ῥυσίων ἐφάψεται.

Et v. 699.

ἄγειν θέλοντες ῥυσίων ἐφάπτορες.

Sic apud Sophoclem Oed. Col. v. 858. Creon Oedipum una cum filiabus abstrahens dicit

καὶ μεῖζον ἆρα ῥύσιον πόλει τάχα θήσεις; ἐφάψομαι γὰρ οὐ ταύταιν μόναιν.

Eo modo etiam in Agamemnonis versu Helena a Paride rapta, a Graecis vindicata,

ῥύσιον

vocatur. Secunda significatio est pignoris, quod pro ea re, quae adempta est, capitur. Ita in Il. XI. 673.

ῥύσι' ἐλαυνόμενος

. Hinc tertius nascitur significatus, qui est satis dationis sive vindictae, quum pignus, si res ipsa restitui non potest, ad satis faciendum laeso adhibetur. Ita Sophocles in Phil. v. 959.

φόνον φόνου δὲ ῥύσιον τίσω τάλας.

Alia est quarta vocabuli potestas, ex primo deducta significatu, quo liberatio rei ex aliena potestate atque in integrum restitutio indicatur. Sic Io quum Iovis contactu Epapho gravida facta formam humanam recuperasset, eam formae restitutionem

ῥύσια

dixit Aeschylus in Suppl. v. 300.

Ἔπαφος, ἀληθῶς ῥυσίων ἐπώνυμος.

Hinc denique quintus prodiit usus, quo quidquid pro salute fit intelligitur, eoque modo accipiendum hoc vocabulum est apud Dionysium periegetam.

513

514. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-326

αὐτόχθον' Porsonus ut suspectum notavit

αὐτόχθονον

. Parum circumspecte Blomfieldius,

αὐτοχθόνοις

apud Lycophronem v. 714. male in quibusdam libris pro

αὐτοκτόνοις

legi observans, quum

αὐτόχθον' ὃν

edidit, duplici vitio auxit Aeschylum, altero languidissime inserti pronominis, altero vocis consulto a poeta declinatae. Nam

αὐτόχθων

quum significet eum qui ipsa in terra natus est, alia forma opus esse videbat poeta, si dicendus esset qui ipsa cum terra sua aliquid pateretur. Vidit hoc etiam Scholefieldius. Formam autem vocabuli defendit Lobeckius Paralip. p. 202. ἤρισεν Ad

ἤρισεν

in Flor. ab alia manu supra adscriptum

ἐθρίσει

. Scholiastes

ἔθρισεν, ἐθέρισεν, ἔκειρε. κοινῶς δὲ ἔθριξεν, ἀφεῖλεν, ἀφ' οὗ καὶ ἡ θρίξ. καὶ Εὐριπίδης (Or. v. 128.) “ἴδετε παρ' ἄκρας ὡς ἀπέθριξε τρίχας.”

514

515. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-327

ἁμαρτίαιν Libri

ἁμαρτία

, quod genuinum visum est Abreschio, quoniam etiam in Persis v.678. inveniatur. Et videatur fortasse

ἁμάρτημα, ἁμαρτία, ἁμάρτιον

eadem comparatione dictum esse ut

ἀμπλάκημα, ἀμπλακία, ἀμπλάκιον

, quo postremo usus est Pindarus Pyth. XI. 41. Sed Persarum versus a me et Blomfieldio emendatus est: hic quum aptissimus sit dualis, scribendum est

ἁμαρτίαιν

. Intelligit praeco peccata, quae modo dixerat,

ἁρπαγήν

κλοπήν

. Auctor fuit Aeschylo Homerus, quum aliis locis, tum Il. XIII. 626. ubi Menelaus de Troianis

οἵ μευ κουριδίην ἄλοχον καὶ κτήματα πολλὰ μὰψ οἴχεσθ᾽ ἀνάγοντες, ἐπεὶ φιλέεσθε παρ' αὐτῇ.

Id uberius narratum fuisse in carminibus Cypriis ex Proclo coniici potest. Non dixit autem Aeschylus

διπλῆν

, quia id ambiguum fuisset, utrum duae duorum peccatorum poenae, an magnitudine duplae essent intelligendae.

Ἁμαρτία

autem

τίνειν

, ut

ἀδικίας

apud Euripidem in Ione v. 447.

515

516. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-328

NA Quae chorus in hac

ὀλοιμωγῇ

loquitur, in libris tributa sunt Clytemnestrae. Animadvertit errorem Heathius. In his verbis

κήρυξ Ἀχαιῶν τῶν ἀπὸ στρατοῦ

notanda est attractio, qua duae locutiones in unam confusae sunt,

κήρυξ Ἀχαιῶν τῶν ἐν στρατῷ

κήρυξ ἀπὸ στρατοῦ

. V. ad Soph. Εl. ν. 135.

516

517. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-329

χαίρω· θεοῖσι τεθνάναι δ' οὐκ ἀντερῶ. Farn. Vict. et scholiastes ad v. 528.

χαίρω. τεθνᾶναι δ᾽ οὐκ ἔτ᾽ ἀντερῶ θεοῖς

. In Flor.

ἔτ'

omissum est.

Τεθνάναι

mediam syllabam et analogiae lege et usu correptam habet. Aristophanes Ran. ν. 1012.

τί παθεῖν φήσεις ἄξιος εἶναι; τεθνάναι· μὴ τοῦτον ἐρώτα,

Quamquam ibi scholiastes, ut de inusitata re,

βραχυκαταληκτεῖ δὲ ἐνταῦθα

. Legebatur quidem apud Theognidem v. 181.

τεθνᾶναι, φίλε Κύρνε, πενιχρῷ βέλτερον ἀνδρί,

sed quod vel sine codice reponi debebat reponendumque viderat Davisius ad Cic. Tusc. disp. I. 8.

τεθνάμεναι

, ex antiquissimo libro restitutum est. Simillimum est

βεβάναι

apud Euripidem Heracl. v. 610.

οὐδὲ τὸν αὐτὸν ἀεὶ βεβάναι δόμον εὐτυχία.

Non sum nescius memorare grammaticos

τεθνᾶναι

. Thomas M. p. 355. ed. Ritsch.

ἀπὸ τοῦ θανῶ μέλλοντος ἕτερον ῥῆμα παράγωγον θανέω θανῶ, καὶ θνῶ κατὰ συγκοπήν, ἐξ οὗ θνήσω, τέθνηκα, τέθνημαι, ἐτέθνην, τεθνείς, τεθνείην καὶ τροπῇ Δωρικῇ τοῦ ε εἰς ἃ τεθναίην. ἀπὸ δὲ τοῦ ἐτέθνην, ἐτέθνης, ἐτέθνη, τεθνῆναι, καὶ Δωρικῶς τεθνάκαι

(id quidem videtur

τεθνάναι

scribendum fuisse, sed tamen

τεθνάναι

legitur etiam apud Favorinum, qui eadem habet in v.

θανέω

εἰσὶ δὲ οἳ λέγουσι ταῦτα καὶ οὕτως· ἀπὸ τοῦ θανέω θανῶ καὶ θνῶ, θνῆμι, ὁ δεύτερος αόριστος ἔθνην, ἡ μετοχὴ ὁ θνάς, καὶ κατὰ ἀναδίπλωσιν τεθνάς, τεθνάντος, τεθνάναι, καὶ τεθναίην τὸ εὐκτικόν.

Non dissimilia leguntur apud Favorinum in v.

θνήσκω

τεθνάναι

et in Hortis Adonidis p. 159. aversa sive ed. Dind. p. 417, 4. tum in Appendice Etymologici Gudiani p. 637, 4. Sed magna in his opinionum perversitas est, quum aoristum

ἔθνην

vel etiam

ἐτέθνην

assumpserunt. Diversissima miscuit is qui Draconis Stratonicensis nomen mentitur p. 39, 12. qui quum ostendisset infinitivos praesentis verborum in

μι

exeuntium brevi penultima, aoristorum autem longa esse, sic pergit,

καὶ τῆς μὲν πέμπτης τὸ σημᾶναι καὶ τὸ ὑφᾶναι καὶ τεθνῆναι καὶ διαδρᾶναι καὶ φῦναι, ὡς μαρτυρεῖ τὸ θεῖναι καὶ δοῦναι. καὶ ταῦτα γὰρ ἀορίστου ὄντα ἐμφανέστατα μακρὰν ἔχει

. Nec fidem habeo isti homini p. 108, 24. dicenti

τὰ δὲ εἰς αναι, ὡς τὸ τεθνάναι, ἐσθ᾽ ὅτε ὑπὸ ποιητῶν Ἀττικῶν ἐκτείνει το α

. Magis etiam mira traduntur in Hortis Adonidis p. 186.

τεθνάναι κανόνισον· ἔστι ῥῆμα πρωτότυπον θείνω τὸ τύπτω, ὁ μέλλων θενῶ, καὶ κατὰ μετάθεσιν τοῦ ν θνέω θνῶ· μεταποιεῖται γὰρ εἰς περισπωμένην σημασίαν ὁ μέλλων, ὡς καὶ ἀλλαχοῦ πολλαχοῦ· οὗ ὁ μέλλων θνήσω, ἀφ' οὗ ἀνῆσις. ὥσπερ γὰρ ἀπὸ τοῦ θεῶ θα τίθημι, οὕτω καὶ ἀπὸ θνέω θνῶ τέθνημι, ὁ μέλλων θνήσω, ὡς στήσω. ὁ παρακείμενος τέθνακα, ὡς ἕστακα. τὸ ἀπαρέμφατον τεθνακέναι καὶ κατὰ μετάθεσιν τεθνάναι. διὸ καὶ περισπᾶται. τὸ γὰρ α καὶ ε εἰς α μακρόν κιρνᾶται, πᾶσα φύσει μακρὰ πρὸ βραχείας ληκτικῆς ἐν ἑνὶ μέρει λόγου οὖσα καὶ ἐφ' ἑαυτῆς ἔχουσα τὸν τόνον περισπᾶται· ἐπεὶ τὸ ἐν τοῖς ἀπαρεμφάτοις δίφθογγον βραχύ ἐστιν. οὕτω δὲ γίνεται καὶ τὸ ἑστᾶναι οὐ κατὰ συγκοπὴν τῆς κε συλλαβῆς ἀπὸ τοῦ ἑστακέναι, οὐ γὰρ ἐφίησι

(legitur

ἀφίησι

)

τὸ τεθνεώς καὶ ἑστώς· ὀξύνεται δὲ μόνον τὸ ἑστώς καὶ τεθνεώς· οὐκ ἐξ ὀξείας καὶ βαρείας περισπῶνται, ἀλλ' ἐκ βαρείας καὶ ὀξείας ἡ κρᾶσις ἐγένετο· τὰ μὲν γὰρ ἐξ ὀξείας καὶ βαρείας περισπῶνται, οἷον Πηλέϊ Πηλεῖ· τὰ δὲ ἐκ βαρείας καὶ ὀξείας ὀξύνονται, ἑσταώς ἑστώς, βεβαώς βεβώς, τεθνεώς τεθνώς· τὰ δὲ ἐκ δύο βαρειῶν πάλιν βαρύνονται

(sic pro

βραχειῶν

βραχύνονται

scribendum),

οἷον Δημοσθένεϊ Δημοσθένει, ποίεε ποίει. τὸ δὲ ἑστᾶναι καὶ τεθνᾶναι οὐκ ἀντίκειται ἡμῖν. εἴποι γὰρ ἄν τις ὅτι καὶ ἐκεῖνα ἐκ βαρείας

(legitur

βραχείας

)

καὶ ὀξείας συνεκράθησαν, καὶ ὤφειλον πάλιν ὀξύνεσθαι· ἀλλ' ἐπειδὴ ἡ παραλήγουσα φύσει μακρὰ ἐγένετο, ἡ δὲ λήγουσα βραχεῖα ἐστι, νικᾷ μᾶλλον περισπᾶσθαι κατὰ τὸν κάνονα τὸν λέγοντα, πᾶσα φύσει μακρὰ ποὺ βραχείας ληκτικῆς, ὡς ἔμαθες. ἀλλ᾽ οὕτω μὲν τὸ τεθνάναι κανονίζεται δευτέρας ὂν συζυγίας τῶν εἰς μι, ὡς εἴπομεν

. Apertum est commenta haec esse recentiorum grammaticorum, qui quod

τεθνάναι

ἑστάναι

ut vulgus male pronuntiarent, syllabam putabant longam esse. Quo magis miror quod Buttmannus in Gramm. vol. II. p. 14. in similem ut grammatici, quos non consuluit, sententiam incidit, Göttlingius autem in Doctrina accentus edita a. 1835. p. 93. poetis productionem concessit. Aeschylum ut

τεθνᾶναι

dixisse credam non adducor. Potest scripsisse videri

χαίρω τε, τεθνάναι δ᾽ οὐκ ἔτ᾽ ἀστερῶ θεοῖς.

Rectius tamen, adhibita codicis Florentini scriptura transpositisque verbis, scribetur

χαίρω· θεοῖσι τεθνάναι δ᾽ οὐκ ἀντερῶ.

Veri enim simile est Triclinium, cui

τεθνᾶναι

videretur dici debere, haec mutavisse. Ad sententiam apte comparavit Butlerus Od. VII. 224.

ἰδόντα με καὶ λίποι αἰὼν κτῆσιν ἐμὴν δμῶάς τε καὶ ὑψερεφὲς μέγα δῶμα.

517

519. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-330

ἐκδακρύειν

ἐνδακρύειν

Flor. Vict.

ἐκδακρύειν

Farn. quod non notavit Elmsleius. Id recepi. Euripides Or. v. 1122.

ὥςτ' ἐκδακρῦσαί γ', ἔνδοθεν κεχαρμένη.

Phoen. v. 1353.

ὥςτ᾽ ἐκδακρῦσαί γ', εἰ φρονοῦντ᾽ ἐτύγχανον.

In Orestis versu aliquot libri

ἐνδακρῦσαι

519

520. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-331

ἴστε

Flor.

ἦτε

Farn. Vict. Signum interrogandi praeter necessitatem huic versui apposuit Stanleius. Hinc Th. Bergkius in Diurnis antiq. a. 1835. p. 958.

ᾖστε

, afferens Sophoclis fr. 317. et alia. Vereor ne Bergkium rariorum formarum amor ab recta via abduxerit. Nam quis malit dicere suavis ergo huius morbi sciebatis vos compotes esse, quam eratis compotes? Mihi

ἦτε

a Triclinio profectum, vera autem scriptura esse videtur codicis Florentini, ut hoc dicat, scite vos compotes esse huius suavis morbi.

520

521. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-332

πῶς δή; διδαχθεὶς τοῦδε δεσπόσω λόγου. Libri

πῶς δὴ διδαχθεὶς τοῦδε δεσπόσω λόγου;

Emendavit interpunctionem Schützius. Sic in Suppl. v. 276.

διδαχθεὶς δ᾽ ἂν τόδ᾽ εἰδείην πλέον.

Alia quaedam de multis v. apud Erfurdtium ad Soph. Oed. R. v. 1517.

521

522. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-333

εὐπετῶς Libri

πεπλεγμένος

. Rectissime Tyrwhittus et Schützius

εὐπετῶς

. Non enim quomodo praeco intelligere superiora chori verba debeat dicendum est, sed quid sit cur exercitus prae gaudio lacrimari possit.

522

524. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-334

ἐκ φρενός με ἀναστένειν Libri

ἐκ φρενὸς ἀναστένειν

. Scaliger et Schützius

μ'

inseruerunt.

Ἐς

pro

ἐκ

de effectu dictum tetigi ad Soph. Ant. v. 292. Adde Eur. Andr. v. 588. Iph. T. v. 293. Vide etiam mox v. 528.

524

525. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-335

στύγος στρατῷ Libri

στύγος στρατῷ

. Quod quum aperte non conveniat huic loco, Auratus

στρατοῦ

coniiciebat, quo nihil proficimus. Schützius, eiecto

στρατῷ

, legendum putabat

πολὺ στύγος

; Iacobsius in Animadv. ad Eurip. p. 195. non ineleganter

στρατῷ

φρούριον

mutandum esse censebat. Wellauerus

στρατῷ

interpretandum existimavit populo, ut in Soph. El. v. 739. Et sic ipse Aeschylus in Eum. v. 558. 678. 876. Vereor tamen ne id hic non satis aptum sit, ubi

στρατός

, ut modo v. 523. a civibus distinguitur. Confidenter posui

στύγος στρατῷ

, quod legitur infra v. 1267. et Choeph. v. 70. Aliud agenti librario ex v. 523. in mente haeserat

στρατός

. In eandem emendationem incidit Emperius in Diurn. antiq. a. 1835. p. 627.

525

527. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-336

κοιράνων

τυράννων

Flor. Vict.

κοιράνων

Canterus, et habet id Farn. καὶ πῶς; Continuabatur

καὶ πῶς

cum sequentibus verbis. Non bene Klausenius

καί πως

. Stanleius recte signum interrogandi poni voluit post

καὶ πῶς

. Secuti sunt Schützius et Scholefieldius; non secuti Porsonus, Blomfieldius, Wellauerus, Boissonadus. Et tamen ineptum est quaeri quomodo absente rege aliquem timuerit civitas, quum magis, si praesente timeat, mirandum videatur: nisi putarunt ipsum regem esse qui timeretur. At id iterum ineptum est, quia sic laudari videretur conditio populi nulli parentis imperio.

Καὶ πῶς

mirandi significatum habet: v. infra v. 1269. Choeph. v. 526. 763.

527

528. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-337

νῦν Libri et scholiastes

τοῦ νῦν

. Emendavit primus Scaliger. τὸν σὸν

τὸν σὸν

error Vict.

528

530. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-338

τὰ μέν τις ἂν λέξειεν Libri

τὰ μέν τις εὖ λέξειεν

. Porsonus, ut Blomfieldius refert,

ἂν

reponi voluerat in praecedente versu, hoc modo,

ταῦτα δ᾽ ἂν πολλῷ χρόνῳ

. Sed postea edidit, ut Auratum secuti alii,

τὰ μέν τις ἂν λέξειεν

, quod non dubium videtur quin verum sit. Pro

ταῦτα

Auratus coniiciebat

τἄλλα

530

533. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-339

δυσαυλίας Primus post

δυσαυλίας

distinxit Stanleius.

533

534. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-340

κακοστρώτους

Flor. Vict.

κακοστρώτους

Canterus, et sic Farn.

Παρὰ τὰς

Aeschylus non dixit, ut scholiastes interpretatur,

παραδρομὰς ἐπὶ τοῦ καταστρώματος τῶν νεῶν

, sed, ut Schutzius vidit, raras ad terram appellandi opportunitates. Nam quae sequuntur, hic de profectione classis ad Troiam, diu in Aulide retentae, sermonem esse docent.

σπαρνὰς

ex Euripidis Troad. v. 396. affert Antiatticista Bekkeri p. 99, 4. ubi Euripidis libri

ξένας

habent.

534

535. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-341

οὐ κλαίοντες Libri

οὐ λαχόντες

. Quod Wellauerus verbis quae intelligi nequeunt interpretatus est,

qua parte diei non suspiravimus, quum illa nobis non acciderint?

Id esse voluit

nulla parte diei illa nobis non acciderunt

. Tum vero vertere debebat

qua parte diei non gementes, non sortiti illa eramus?

At id facilius, si quidem, ferri posset, si hoc ordine verba posita essent,

τί δ᾽ οὐ λαχόντες, οὐ στένοντες

. Optime Stanleius

οὐ κλαίοντες

. Aptissimum est enim verbum simile ut

στένοντες

, et id necessario praesentis: quare qui

οὐ καμόντες

coniecit Pauwius,

οὐ κάμνοντες

debebat. Schützius edidit facillima sane mutatione

οὗ λαχόντες

, quae a me ad Vigerum p. 770. non est recte explicata, quum

οὗ

ibi esse volebam, quod dici hic

ὅπου

debebat. Si ita scripsit Aeschylus,

οὗ

non ad

μέρος

referendum est: nam

λαγχάνειν

cum genitivo iunctum significat compotem fieri eius quod quis optat: sed pertinet ad

ἤματος

, nulla parte diei, qui nobis obtigisset, non gemebamus. Dubitari tamen potest an scripserit

τί δ᾽ οὐ στένοντες, εὖ λαχόντες, ἤματος μέρος;

qua parte diei, si bene cecidisset, non gementes? Sed tantopere se commendat

οὐ κλαίοντες

, ut omnium videatur esse veri simillimum. Apodosis deest, quae referatur ad

εἰ λέγοιμι

, ut in sermone familiari: i. e. vix finem invenirem.

535

536. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-342

τὰ δ' αὖ Interpungebatur virgula post

πρός

, credo quod

τά

pro

ἃ

acceptum erat. Mutavi eam interpunctionem: nam

τὰ δέ

, ut saepe, alia significat,

καί

autem iungendum cum

πλέον

536

537. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-343

χέρσῳ At hic tantum legitur et non recte

ἐπὶ χέρσου

in chori carmine Choeph. v. 618. Nusquam ita Sophocles, neque Euripides. Et

χέρσον

ipse Aeschylus in Sept. c. Theb. v. 260. Itaque probanda videtur sententia Dindorfii, scribendum esse

χέρσῳ

537

Wecklein’s commentary on Agamemnon (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 30–140; Iowa and Harvard OCR collated conservatively. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

40-269. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-26

Parodos, bestehend (wie die Parodos der Perser und der Hiketides) aus drei Teilen, dem Recitativ des Chorführers in Anapästen 40-103, dem Gesang des Chorführers mit ἐπιφθέγματα (124) des Gesamtchores 104-169, dem Chorgesang 170-269. Der erste Teil beginnt mit der Schuld und Sühne der Trojaner, legt die äufseren Verhältnisse dar und giebt mit dem Verlangen zu erfahren, was die überall auf den Altären der Stadt angezündeten Opferfeuer zu bedeuten haben (83-87) die Motivierung für das Auftreten des Chors. Der zweite Teil berichtet eine Weissagung des Kalchas, welche ängstliche Besorgnis in betreff des Heerführers weckt. Der dritte begründet diese Besorgnis mit sittlichen Grundsätzen und erklärt das Leiden, das den siegreichen Agamemnon erwartet, als Sühne für eine Schuld, für die unerhörte Opferung der eigenen Tochter.

41-42. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-28

Der Singular entspricht dem metaphorischen Gebrauch von ἀντίδικος, welches für sich steht und in der Apposition Μενέλαος .. Αγαμέμνων seine Erläuterung erhält: ,,der gewaltige Proceſsgegner, vertreten durch Menelaos und Agamemnon". Von dem Bilde des Rechtsstreites ist auch ἀρωγήν 47 entlehnt.

43. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-29

διθρόνου καὶ δισκήπτρου Διόθεν nach Hom. B 107, I 98 f. Vgl. Suppl. 379 μονοσκήπτροισι ἐν θρόνοις. τιμῆς von der königlichen Würde wie Hom. I 616, Z 193. ζεύγος bezieht sich auf den in δι- ( θρόνου, - σκήπτρου) liegenden Begriff: „der von Zeus mit Thron und Scepter begnadeten doppelten Würde Vereinigung". Von dem darin liegenden einheitlichen Begriff,,gottbegnadetes Herrscherpaar" hängt der zweite Gen. Ατρείδαιν ab.

45. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-30

χιλιοναύτην wie Eur. Iph. Τ. 141 σὺν κώπᾳ χιλιοναύτᾳ, Androm. 106 ὁ χιλιόναυς .. " Ἄρης, die dichterische Zahl. Vgl. Thuk. I 10.

47. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-31

ἦραν στόλον wie αἴρειν, απαίρειν ναῦν (das Schiff vom Lande wegheben). στρατιῶτιν ἀρωγήν, einen Rechtsbeistand (zu 41, vgl. Hom. Ψ 574 ἐς μέσον ἀμφοτέροισι δικάσσατε μηδ᾽ ἐπ᾿ ἀρωγῇ), der aus Soldaten besteht, eine Wendung wie κῦμα χερσαῖον στρατοῦ Sept. 64 , vgl. unten zu 82.

48. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-32

κλάζοντες: Hom. Π 428 οἳ δ᾽, ὥς τ᾽ αἰγυπιοὶ γαμψώνυχες ἀγκυλοχείλαι πέτρῃ ἐφ᾽ ὑψηλῇ μεγάλα κλάζοντε μάχωνται.

49. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-33

Hom. π 216 κλαῖον δὲ λιγέως, ἀδινώτερον ἤ τ᾽ οἰωνοί, φῆναι ἢ αἰγυπιοὶ γαμψώνυχες, οἷσί τε τέκνα ἀγρόται ἐξείλοντο πάρος πετεηνὰ γενέσθαι. ἐκπάγλοις, ein Homerisches Wort. Vgl. 853.

⁴

50. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-34

ὕπατοι (hoch über) regiert den Gen. wie ὑπέρ.

51. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-35

Hom. II 792 στρεφεδίνηθεν δέ οἱ ὄσσε. Ebenso will L. Dindorf hier στρεφεδινοῦνται schreiben.

52. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-36

Die gleiche Cäsur 64, 75, 84, 95 u. ö. Vgl. Christ Metrik § 285.

53-54. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-37

⁵

„die nesthütende Arbeit mit den Jungen" d. h.,,die Frucht der Mühen, welche die Pflege der Jungen im Neste verursacht hatte". Anders Hesych. unter δεμνιοτήρη πόνον: καθόσον οἱ νεοσσοὶ ἔτι τοιοὔτοί εἰσιν ὡς τὰ δέμνια τηρεῖν καὶ κατέχειν, μηδέπω πέτεσθαι δυνάμενοι, πόνον δὲ τὰ περὶ τὴν τροφὴν αὐτῶν. Vgl. 1450, Eur. Herc. 1039 ὃ δ᾽ ὥς τις ὄρνις ἄπτερον και ταστένων ὠδῖνα τέκνων, Suppl. 1135 ἰὼ ἰώ· ποῦ δὲ πόνος ἐμῶν τέκνων, Phoen. 30 τὸν ἐμὸν ὠδίνων πόνον.

55. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-38

ὕπατος zeigt durch seine Stellung die Beziehung auf ὕπατοι 50 an: weil die Vögel in der Höhe bei den Göttern sich angesiedelt haben ( μετοίκων 57), hört sie ein Gott in der Höhe. τις ᾿Απόλλων, etwa Apollo ( τὶς cum nomine proprio coniunctum significat talem aliquem qualis est qui nominatur. Explicavit hunc usum Fritzschius in Quaest. Lucian. p. 16). Apollon, Pan, Zeus sind Götter, die auf hohen Bergen verehrt wurden, wie Pausanias VIII 38, 2 ff. auf dem Lykaion in Arkadien Heiligtümer des Zeus, Apollon und Pan angiebt (vgl. Ahrens Philol. Suppl. S. 234 ff.). Sie sind προστάται ihren μέτοικοι, den Geiern, die auf ihren Bergen horsten. τῶνδε μετοίκων, dieser, die ihre μέτοικοι sind, wie Soph. ΕΙ. 790 πρὸς τῆσδ᾽ ὑβρίζῃ μητρός ( νοη dieser, die deine Mutter sein will). .

⁶

58. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-39

ὑστερόποινον, vgl. 705 ὑστέρῳ χρόνῳ, Cho. 382 ὑστερόποινον ἄταν, Soph. Ant. 1074 ὑστεροφθόροι .. Ἐρινύες, Anthol. XII 229 ὑστερόπουν Νέμεσιν, Caes. de b. Gall. I 14 consuesse enim deos immortales, quo gravius homines ex commutatione rerum doleant, quos pro scelere eorum ulcisci velint, his secundiores interdum res et diuturniorem impunitatem concedere, Hor. carm. III 2, 31 Raro antecedentem 3* scelestum Deseruit pede poena claudo und die Abhandlung von Plutarch περὶ τῶν ὑπὸ τοῦ θείου βραδέως τιμωρουμένων.

59. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-40

παραβᾶσιν: „Raum für alle hat die Erde, Was verfolgst du meine Herde?" Ερινύν: ein Sprichwort (Paroemiogr. Gr. App. II 20) lautet: εἰσὶ καὶ κυνῶν Ἐρινύες. Die Erinyen nehmen sich aller Hilflosen an.

60. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-41

οὕτω δέ wie Cho. 251 . ὁ κρείσσων d. i. der machtvoll waltende Zeus.

⁷

61. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-42

Hom. Г 350 ᾿Ατρεΐδης Μενέλαος, ἐπευξάμενος Διὶ πατρί· Ζεῦ ἄνα, δὸς τίσασθαι ὅ με πρότερος κάκ' ἔοργεν, δίον ᾿Αλέξανδρον ὄφρα τις ἐρρίγῃσι καὶ ὀψιγόνων ἀνθρώπων ξεινοδόκον κακὰ ῥέξαι, ὅ κεν φιλότητα παράσχη, Ν 621 Τρώες ὑπερφίαλοι κακαὶ κύνες, οὐδέ τι θυμῷ Ζηνὸς ἐριβρεμέτεω χαλεπὴν ἐδείσατε μῆνιν ξεινίου, ὃς τέ ποτ᾿ ὄμμι διαφθέρσει πόλιν αἰπήν. ..

⁸

62. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-43

πολυάνορος verächtlich von der vielumfreiten ( πολλοὺς μνηστῆρας ἐσχηκυίας Schol.) und buhlerischen Helena. Vgl. Hom. T 325 εἵνεκα ῥιγεδανῆς Ἑλένης Τρωσὶν πολεμίζω.

64. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-44

γόνατος κτἑ. ist gen. absol. Ἐρειδομένου κονίαισιν entspricht dem vorhergehenden γυιοβαρῆ: ein Ringer wird durch den anderen niedergedrückt und niedergehalten. Vgl. das Homerische οὔδει ἐρείδε- · σθαι ( Η 145 u. a.) und Eur. frg. 545 ἡμεῖς δὲ Πολύβου παῖδ᾽ ἐρείσαντες πέδῳ ἐξομματοῦμεν.

65. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-45

προτέλεια das Opfer, das einer heiligen Weihe ( τέλος, bes. τέλος γαμήλιον Eum. 838 ) und Handlung vorhergeht, vgl. 237, deren Einleitung, Beginn (721). Der Lanzenkampf bildet das Vorspiel des Ringkampfes; wenn die Lanze zersplittert ist, kommt es zum Ringen.

66. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-46

Hom. B 39 θήσειν γὰρ ἔτ᾽ ἔμελλεν ( Ζεὺς) ἐπ᾿ ἄλγεά τε στοναχάς τε Τρωσί τε καὶ Δαναοῖσι διὰ κρατερὰς ὑσμίνας. neuem an. -

67-68. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-47

Trotz des grammatischen Anschlusses hebt der Gedanke von ἔστι κτέ., mag es augenblicklich stehen wie es will, das Ende wird der Bestimmung des Schicksals, welche Sühne für Schuld fordert, entsprechen. Vgl. zu 1170 und Cho. 776 , wo ähnliche Wendungen einen verschiedenen Sinn haben.

⁹

69. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-48

¹⁰

Das Asyndeton bei der Erläuterung.

70-71. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-49

Das Opfer, welches die Strafe und das Verderben der Stadt abwenden soll, wird von der zürnenden Gottheit nicht angenommen (1167 ff.). Wenn die Götter ein Opfer verschmähen, so offenbart sich das dadurch, dafs die Opferflamme nicht emporlodert ( ἄπυρα ἱερά, Soph. Ant. 1006 ἐκ δὲ θυμάτων Ἥφαιστος οὐκ ἔλαμπεν), daſs sie im Fettdampf und Qualm erstickt. Mag man auch nachschüren oder Ol (Verg. Aen. VI 256 pingue super oleum infundens ardentibus extis) u. dgl. darauf giefsen ( ὑποκαίων – ἐπιλείβων), es ist vergeblich. Pind. Ol. VII 48 ἀπύροις ἱεροῖς von Opfern bei denen nichts verbrannt wird. - οὔτε δακρύων paſst nicht in den Zusammenhang. παρα-

71. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-50

Der Zorn des Opfers zeigt sich darin; daſs es nicht brennen will. ἀτενεῖς, unbeugsam, weil alle Versuche eine günstige Flamme anzufachen fehlschlagen. θέλξει: Schol. λείπει τὸ τὶς. Dies ergänzt sich aus dem Zusammenhang. Vgl. 464, Eum. 509 , Soph. ΕΙ. 697 ὅταν δὲ τις θεῶν βλάπτη, δύναιτ᾽ ἂν οὐδ᾽ ἂν ἰσχύων φυγεῖν, Hom. Ν 287 οὐδέ κεν ἔνθα τεόν γε μένος καὶ χεῖρας ὄνοιτο.

¹¹

72. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-51

¹²

ἄτιτος, ungeehrt, der Beachtung nicht wert, unnütz. Wegen der Form s. zu 1527. Der Dativ steht kausal.

75. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-52

νέμοντες wie νωμῶντες, in Bewegung setzend. Vgl. 793 οἴακα νέμων mit Sept. 3 οἴακα νωμῶν, Sept. 577 ἀσπίδ᾽ εὔκυκλον νέμων mit Sept. 529 Σφίγγ᾽.. ἐνώμα.

76. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-53

Kind und Greis gleichen sich an körperlicher Ohnmacht ( δὶς παῖδες οἱ γέροντες). Bei den Dichtern wird Gleichnis und eigentlicher Gedanke öfter in beigeordneten Sätzen mit τὲ, καὶ, τὲ τὲ z. B. Sept. 571 μητρός τε πληγὴν τίς κατασβέσει δίκη; πατρίςτε γαῖα σῆς ὑπὸ σπουδῆς δορὶ ἁλοῦσα πῶς σοι ξύμμαχος γενήσεται; mit τὲ καὶ (334 ff.), δὲ, μὲν – δὲ, οὔτε οὔτε, οὐδὲ gegeben. Vgl. Cho. 246 und zu Eur. Bakch. 902.

77. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-54

ἀνάσσων, aufschieſsend wie eine Pflanze, Hom. 2437 ὃ δ᾽ ἀνέδραμεν ἔρνεϊ ἶσος, Pind. Nem. VIII 40 χλωραῖς ἐέρσαις ὡς ὅτε δένδρεον ᾄσσει.

78. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-55

¹³

Die epischen Formen ἐνὶ und εἰν werden bei den attischen Dichtern nur in epischen Redensarten gebraucht. So εἰν ᾿Αίδα δόμοισιν Eur. Alk, 436. πείση nach Hom. v 23 τῷ δ᾽ ἄρα τ᾽ ἐν πείσῃ κραδίη μένε τετληνία. Seinem kriegerischen Sinne fehlt noch der kräftige Halt.

79-80. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-56

Vgl. Archil. frg. 100 οὐκέθ᾽ ὁμῶς θάλλεις ἀπαλὸν χρόα· κάρφεται γὰρ ἤδη. Auch an das Homerische οΐη περ φύλλων γενεή, τοίη δὲ καὶ ἀνδρῶν ( Ζ 146) wird man erinnert. In poetischer Weise ist Gleichnis und eigentlicher Ausdruck verbunden. τρίποδας erinnert an das Rätsel der Sphinx. Eur. Tro. 275 & τριτοβάμονος χερὶ δευομένα βάκτρου.

82. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-57

ὄναρ ἡμερόφαντον, ein Traumbild nicht der Nacht, sondern des Tages. Äschylos liebt es, der Metapher durch ein das Bild aufhebendes Epitheton einen witzigen Anstrich zu geben. Vgl. oben zu 47, unten zu 139, 697 φεράσπιδες κυναγοί, 1257 δίπους λέαινα, 1235 ὄμβρου κτύπον δομοσφαλῆ τὸν αἱματηρόν, Cho. 491 πέδαις ἀχαλκεύ- τοις von dem Fanggarne der Klytämestra (vgl. Eur. frg. 598 αἰδοῦς ἀχαλκεύτοισιν ἔζευκται πέδαις), Eum. 245 μηνυτῆρος ἀφθέγκτου φραδαῖς, 250 ἀπτέροις ποτήμασιν, Suppl. 180 und Sept. 82 κόνις, ἀναυδος ἄγγελος, Sept. 925 ὁ πόντιος ξεῖνος ἐκ πυρὸς συθείς von dem Stahle (Schwerte), fragm. 298, 4 ἄπτεροι πελειάδες von den Pleiaden und zu οἴστρου ἄρδις ἄπυρος Prom. 906 .

83. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-58

Der Chorführer redet die im Hause weilende Klytämestra wie Soph. Ai. 134 den im Zelte abwesenden Aias an.

87. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-59

πειθοὶ, vgl. 284, 286, 481 ff. Ζυ θυοσκεῖν (sacra facere) vgl. Hesych. θυοσκεῖν· ἱεροῖς παρέχεσθαι ἢ θεοῖς, entstanden aus einem Schol. zu Soph. Οed. Τ. 896 τί δεῖ με θυοσκεῖν· ἱερὰ παρέχεσθαι ἢ θεοῖς χορεύειν ( Ν. Rhein. Mus. 36 S. 139). Das Wort verhält sich zu θυοσκόος (von κέω, καίω) wie βοηθείν τα βοηθόος.

88. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-60

Vgl. Aristoph. Ri. 1320 τίν᾿ ἔχων φήμην ἀγαθὴν ἥκεις, ἐφ᾽ ὅτῳ κνισῶμεν ἀγυιάς; und dazu Schol. ἔθος ἦν τοῖς ἐν ἀγυιαῖς ἱσταμένοις θεοῖς ἐπὶ ταῖς ἐρχομέναις ἀγγελίαις θύειν, ὡς ἂν εἰ ἀγαθαὶ εἶεν, ἐπινεύσαιεν ταύταις, εἰ δὲ τοὐναντίον, ἀποτρέψαιεν.

90. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-61

¹⁴

θυραίων: die δαίμονες ἀντήλιοι (524), deren Altäre an den Thoren der Paläste errichtet waren, besonders Apollon. Vgl. 1065, Soph. Oed. T. 919 , El. 637 , 1375, Hesych. ἀντήλιοι θεοί· οἱ πρὸ τῶν πυλῶν ἱδρυμένοι. Εὐριπίδης Μελεάγρῳ und προστατήριος· τὸν ᾿Απόλλωνα οὕτω λέγουσι, παρόσον πρὸ τῶν θυρῶν αὐτὸν ἀφιδρύοντο. Tertull. de Idol. 15 apud Graecos Apollinem Thyraeum et Antelios daemonas ostiorum praesides legimus.

91. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-62

δώροισι, durch die Opfergaben, wie es 94 f. erklärt wird.

¹⁵

92. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-63

ἄλλη δ᾽ ἄλλοθεν: diese Form der anapästischen Dipodie -NIGC findet sich nicht häufig. Vgl. Pers. 47 , Sept. 1060 und unten zu 370. – οὐρανομήκης, ein Homerisches Wort ( ε 239).

95. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-64

ἀδόλοισι: vgl. Eur. Suppl. 1029 συντηχθεὶς αὔραις ἀδόλοις.

96. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-65

πελάνῳ μυχόθεν βασιλείῳ 8. ν. α. πελάνῳ ἐκ μυχοῦ βασιλείου.

98. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-66

αἰνεῖν, sich zu etwas verstehen, zusagen, gewähren.

99. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-67

τε: das zweite Glied ,,undbestätige die Hoffnung, die mir aus den angezündeten Opferfeuern entgegenleuchtet" hat sich in der folgenden Unterabteilung τοτὸ μὲν τοτὲ δ᾽ .. ἐλπὶς κτέ, verloren. Ebenso Pers. 485 ff. ..

102-103. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-68

Die eigentliche Ursache der bangen Stimmung des Chors erklärt der folgende Teil. – ἄπληστον λύπης wie ἄπληστον κακῶν Eum. 977, μάχης ἄπληστον Suppl. 750 . φρενοδαλής auch Eum. 331 . Das handschriftliche θυμοφθόρον ist Erklärung zu φρενοδαλῆ. Vgl. Anhang.

¹⁶

104-105. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-69

¹⁷

δυνατός εἰμι εἰπεῖν τὸ συμβὰν αὐτοῖς σημεῖον ἐξιοῦσιν Schol. Das Vorzeichen, welches den Auszug begleitet, ist erdichtet nach dem Homerischen τέρας, das in Aulis erschien (B 301 ff.).

¹⁸

106-107. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-70

ἐκτελέων, der völlig ausgewachsenen (Eur. Ion 780 ἐκτελῆ νεανίαν) d. h. der kriegstüchtigen, welche die ἤβη ἀκμαία ( Sept. 11 ) haben, in Gegensatz zu den ἔξηβοι, den Greisen (72). ἔτι γὰρ κτἑ., denn noch haucht von Gott her durch Erweckung von Zuversicht mein Alter mir Kraft zum Singen ein d. h. denn wenn nicht zum Kämpfen, so hat doch infolge Gottvertrauens zum Singen mein Alter noch Kraft genug. Vgl. Eur. Herc. 678 ἔτι τοι γέρων ἀοιδὸς κελαδεὶ Μναμοσύναν. Ζα σύμφυτος αἰών vgl. Soph. Oed. Κ. 7 ὁ χρόνος ξυνών, Oed. Τ. 1082 οἱ δὲ συγγενεῖς μῆνες.

113. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-71

πέμπει, geleitet. – δορὶ καὶ χερὶ wie in einer Grabschrift (Kaibel epigr. Gr. n. 24, 3) κτώμενον εὔκλειαν δορὶ καὶ χερί. πράκτορι scil. δίκας, rächend. Eum. 320 , Suppl. 655 . Mit χερὶ πράκτορι vgl. τύχη σωτήρ 669.

¹⁹

115. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-72

βασιλεὺς als Appos. zu ὄρνις. Mit θούριος, βασιλεύς, mit der Verschiedenheit der Farben, mit χερὸς ἐκ δοριπάλτου u. s. w. werden die Momente aufgezählt, welche für die Deutung des Sehers mafsgebend sind.

116. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-73

ὁ κελαινός steht attributiv τα βασιλεύς. Erst die Verschiedenheit der Farben bringt die Unterscheidung der zwei Adler hervor. So steht öfter οἳ δὲ ohne οἱ μὲν z. B. Pers. 816 οὐκ ἐλάσσονα πάσχουσι, τὰ δὲ μέλλουσι, wenn die Teilung gleichsam erst nachträglich einfällt. Ζα κελαινός vgl. Hom. Φ 252 αἰετοῦ οἴματ᾽ ἔχων μέλανος τοῦ θηρητῆρος, ὃς θ᾽ ἅμα κάρτιστός τε καὶ ὤκιστος πετεηνῶν. ἀργᾶς für ἀργάεις. Ἐξόπιν ἀργᾶς, ὁ ἐξοπίσω λευκός, ὅ ἐστιν ὁ πύγαργοςSchol. Vgl. Aristot. Tiergesch. IX c. 32, wo der μέλας oder λαγωφόνος als der stärkste, der πύγαργος als der gröfste bezeichnet wird.

119. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-74

²⁰

δοριπάλτου, δεξιᾶς. So ἐπὶ, παρὰ, εἰς δόρυ, ἐκ δόρατος von der rechten, wie ἐπὶ, παρ᾽ ἀσπίδα, ἐξ ἀσπίδος von der linken, der „Degenseite". Vgl. Hom. Β 353 ἀστράπτων ἐπιδέξι᾽, ἐναίσιμα σήματα φαίνων.

120. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-75

D. i. auf weithin sichtbarem Felsen. Vgl. Prien im N. Rhein. Mus. VIII 378. (Hermann versteht darunter einen glückverheifsenden Bezirk des Himmels nach Eur. Herc. 596 ὄρνιν δ᾽ ἰδών τιν᾿ οὐκ ἐν αἰσίοις ἕδραις.)

121-122. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-76

β. λαγίναν γένναν, ἐρικύμονα φέρματα, ausweidend ein Hasengeschlecht, hochschwangere Tracht (d. i. die Tracht der hochschwangeren Häsin).

²¹

123. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-77

βλαβέντα bezieht sich auf ἐρ. φέρματα als die nähere Bezeichnung der Sache. λοισθίων δρόμων 8. ν. 8. τέλους, von der Rennbahn (Hom. Ψ 373 ἀλλ᾿ ὅτε δὴ πύματον τέλεον δρόμον ὠκέες ἵπποι) entlehnt (,,gebracht um die Vollendung d. i. die Geburt"). Der Gen. wie Hom. a 195 τόν γε θεοὶ βλάπτουσι κελεύθου.

124. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-78

Dieser zweimal (145, 169) wiederholten Aufforderung des Chorführers muſs der Chor jedesmal mit einem ähnlichen und deshalb ausgefallenen ἐπίφθεγμα, etwa (wie Keck vermutet) mit αἴλινον αἴλινον αὖτε, τὸ δ᾽ εὖ νικάτω entsprochen haben. αἴλινον αἴλινον, der Ruf schmerzlicher Klage. Vgl. Soph. Ai. 627 αἴλινον αἴλινον οὐδ᾽ οἰκτρᾶς γόον ὄρνιθος ἀηδοῦς ἥσει δύσμορος, ἀλλ᾽ ὀξυτόνους μὲν ᾠδὰς θρηνήσει κτέ., Eur. Or. 1395 αἴλινον αἴλινον ἀρχὰν ἰαλέμου βάρβαροι λέγουσιν. Ζα τὸ δ᾽ εὖ (id quod felix faustumque est) vgl. 361. An den Ausdruck der Besorgnis wird ein allgemeiner Segenswunsch geknüpft.

²²

125-126. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-79

στρατόμαντις, vgl. πυθόμαντις Cho. 1028 , Soph. Oed. T. 965. Daneben ἰατρόμαντις ( Ag. 1623 , Eum. 62 ), οἰωνόμαντις, ὀνειρόμαντις, ἀληθόμαντις, ὀρθόμαντις, κακόμαντις, ἀριστόμαντις. – λήμασι δισσούς (diversos, vgl. διπλοῦς 337 und δισσῶν ὀνείρων Soph. Εl. 645): die Verschiedenheit des Charakters ist für den Seher das Wahrzeichen, an dem er in den verschiedenfarbigen und verschieden gearteten Adlern die Atriden erkennt.

127. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-80

μαχίμους mit Bezug auf den θούριος ὄρνις 114.

129. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-81

²³

πομποὺς ἀρχᾶς wie πέμπει δίθρονον κράτος 113. Weil das Zeichen mit dem Auszug der Befehlshaber zusammentrifft, deutet Kalchas das Zeichen auf diese. Zu ἀρχᾶς vgl. Suppl. 494 κατ᾿ ἀρχῆς γὰρ φιλαίτιος λεώς.

131. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-82

μὲν: der vorschwebende Gegensatz wird 136 in anderer Weise gegeben. ἀγρεῖ, αἱρεὶ, das Präsens mit der Bedeutung „es ist bestimmt, daſs erobert". Vgl. Prom. 529 ὧδε δεσμὰ φυγγάνω (praesens propheticum), 793 ἡ πρὸς δάμαρτος ἐξανίσταται θρόνων; Eum. 176 οὗ ποτ᾽ ἐλευθεροῦται, Soph. Phil. 113 αἱρεῖ τὰ τόξα ταῦτα τὴν Τροίαν μόνα, Pind. Ol. VIII 42 Πέργαμος ἀμφὶ τεαῖς, ἥρως, χερὸς ἐργασίαις ἁλίσκεται, Herod. III 155 ἤδη ὧν, ἣν μὴ τῶν σῶν δεήσῃ, αἱρέομεν Βαβυλῶνα.

133-134. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-83

Dies schliefst der Seher aus dem Ausweiden der Häsin. μυριοπληθῆ, vgl. Eur. Iph. A. 571 κόσμος ὁ μυριοπληθής, Hom. I 401 οὐδ᾽ ὅσα φασὶν Ἴλιον ἐκτῆσθαι, ἐὐ ναιόμενον πτολίεθρου Τὸ πρὶν ἐπ᾿ εἰρήνης, πρὶν ἐλθέμεν υἷας Ἀχαιῶν.

135. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-84

πρὸς τὸ βίαιον: τα 393.

136. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-85

οἷον μή, Schol. μόνον μή (,,dafs nur nicht, wenn nur nicht"). μὴ mit Konjunktiv zum Ausdruck einer Besorgnis wie 353. Vgl. Kr. I 54, 8, 13.

137. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-86

προτυπὲν, vorher getroffen wie vom Blitze, so daſs es schwarz wird (darauf bezieht sich κνεφάση). Die Missgunst der Gottheit fährt vorher darein durch die Forderung des Opfers der Iphigenie, dessen Leistung dem Heere einen Makel bringt.

139-140. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-87

²⁴

στρατωθέν, kein Halfter gewöhnlicher Art, sondern aus einem Heere gemacht, vgl. στρατιῶτιν ἀρωγήν 47 und zu 82, auch 447 πυρωθὲν ψῆγμα. – ἁγνή und darum eine Feindin solchen Greuels.

141. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-88

κυσὶ wie Prom. 1054 Διὸς .. πτηνὸς κύων, δαφοινὸς αἰετός als Diener des Zeus. Apoll. Rh. Arg. ΙΙ 289 μεγάλοιο Διὸς κύνας von den Harpyien. Artemis zürnt den Adlern, also auch den Atriden, welche, wie die Adler die Häsin, so die Stadt Troja ausleeren werden (vgl. 354, 467 f.), und fordert von ihnen, um die Greuel der Verwüstung zu hindern, ein Opfer das nicht geleistet werden darf und nach dem Willen der Artemis nicht geleistet werden soll ( θυσίαν ἄδαιτον 158).

²⁵

142. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-89

αὐτότοκον, αὐτῷ τόκῳ, samt der Leibesfrucht, wie αὐτόχθονον 541 für αὐτῇ χθονί, αὐτόπρεμνον Eum. 404 für αὐτῷ πρέμνῳ.

144. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-90

²⁶

στυγῶ, mir ist nicht recht; es erweckt mir Grauen. καλά

²⁷

146. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-91

²⁸

εὔφρων scil. ούσα. (Vok.), vgl. Eur. Hipp. 66 ὦ κόρα Λατοῦς Αρτεμι καὶ Διός, καλλίστα πολὺ παρθένων. In Arkadien hatte auf einem Hügel des Mänalischen Gebirges " Αρτεμις Καλλίστη einen Tempel (Paus. VIII 35, 8) und der alte Sänger Pamphos feierte in einem Hymnus Artemis unter dem Namen Καλλίστη. Vielleicht hat es ursprünglich τόσον περ ευφρον ὦ καλὰ Διὸς κόρα geheifsen.

147. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-92

²⁹

δρόσοι wie ἕρσαι bei Homer (1 222) von neugeborenen Lämmern. – ἄλπνος, ἡδύς. Das Wort findet sich noch Pind. Pyth. VIII 120 τοῖς οὔτε νόστος ὁμῶς ἐπ᾿ ἄλπνος ἐν Πυθιάδι κρίθη, der Superlativ ἄλπνιστος ist Pind. Isthm. IV 14 erhalten und Aesch. Pers. 985 wiederhergestellt. Das zarte Wild steht unter dem Schutze der Jagdgöttin Artemis, die einen guten Wildstand fördert. Als λοχεία wacht sie über die Einhaltung der Schonzeit.

³⁰

150. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-93

³¹

Lafs trotz deiner zärtlichen Fürsorge für das junge Wild die Wahrzeichen, die hievon erfreulich sind, in Erfüllung gehen, nämlich die günstigen, die ungünstigen Erscheinungen aber mache gut. Der absol. Inf. κρᾶναι ἀνορθοῦν im Gebete wie bei Homer. Vgl. Cho. 306 , Sept. 239 θεοὶ πολῖται, μή με δουλείας τυχεῖν, ebd. 75 und zu Cho. 365 . Zum Gedanken (das Gute erfülle, das Schlimme stelle her) vgl. Pers. 220 εἴ τι φλαῦρον εἶδες, αὐτοῦ τῶνδ᾽ ἀποτροπὴν τελεῖν, τὰ δ᾽ ἀγάθ᾽ ἐκτελῆ γενέσθαι κτέ., Soph. Εl. 644 ἃ γὰρ προσεῖδον νυκτὶ τῇδε φάσματα δισσῶν ὀνείρων, ταῦτά μοι .. εἰ μὲν πέφηνεν ἐσθλά, δὸς τελεσφόρα, εἰ δ᾽ ἐχθρά, τοῖς ἐχθροῖσιν ἔμπαλιν μέθες.

153. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-94

³²

ἰήιον Παιᾶνα: vgl. Soph. Oed. Τ. 154 ἰήτε Δάλιε Παιάν. Wie εὔιος dem Rufe εὐοῖ, so entspricht ἰήιος der Anrufung ἰὴ ἰὴ ( παιῆον).

155. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-95

χρονίας ἐχενηΐδας αὔρας d.i. χρονίαν ἄπλοιαν.

157-158. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-96

σπευδομένα, für sich betreibend. Das Medium kommt in transitivem Sinne sonst nicht vor ( Eum. 361 ist das überlieferte σπευδόμεναι δ᾽ τη σπεύδομεν αΐδ᾽ ver ἑτέραν θυσίαν, ein anbessert). deres Schlachtopfer (die Opferung der Iphigenie) für die Vertilgung ( θυομένοισιν 143) der Hasen. θυσίαν ἄδαιτον wie θυσίαν ἄθυτον. Mit ἄνομον ἄδαιτον vgl. ἄναγνον ἀνίερον 230, ἀτίμους ἀλοιδόρους 421, ἄμαχον ἀπόλεμον ἀνίερον 763, ἀκέλευστος ἄμισθος 969.

³³

159. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-97

νεικέων τέκτονα σύμφυτον, Stifter von Hader unter den Angehörigen, vgl. Soph. Ant. 794 νεῖκος οὐ δεισήνορα: ἀνδρῶν ξύναιμον. der durch die Opferung der Iphigenie erzeugte Stifter des Haders geht so weit, dafs er sich am Manne vergreift, weil dieser Hader zum Gattenmorde treibt.

³⁴

161. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-98

³⁵

μίμνει οἰκονόμος: während der Mann in den Krieg zieht, bleibt die Gattin als treue (611) Besorgerin des Hauswesens ( οἰκουρός, vgl. 1224) zurück, um alles für die Rückkehr des Gemahls wohl zu bestellen. Hier bleibt die Rachsucht (memor ira Verg. Aen. I 4) zurück nicht als πιστή, sondern als δολία οἰκονόμος und bereitet alles vor, um Buſse für die Kinder (Tochter) zu fordern. δνοφερὰ παλίνορτος, in der Dunkelheit schleichend, aber aus der Dunkelheit wieder hervorbrechend.

³⁶

165. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-99

ἀπέκλαγξεν wie μάντις ἔκλαγξεν 211.

168. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-100

ὁμόφωνον prädikativ zu a ἴλινον.

170. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-101

Im dritten Teile der Parodos wird die Besorgnis des Kalchas durch eine Art Syllogismus begründet: Der machtvoll waltende Gott hat das Gebot festgesetzt: ,,wer nicht hören will, muſs fühlen" ( πάθει μάθος), „wer frevelt, muſs büfsen" (170-193). Nun aber hat Agamemnon, den Eingebungen seines Ehrgeizes folgend, gefrevelt (194-258). Also muſs er büfsen und die schlimme Weissagung des Kalchas wird sich erfüllen (259 bis 266). Vgl. Soph. Ant. 604 ff. - Ζεύς wird durch τόδε wieder aufgenommen, wie μηκέτ᾽ ἐσέλθῃς 1333 durch τάδε, u. τόδε ist Nom. (,,wenn dieser Name ihm, damit benannt, gefällig ist"). Den Brauch bei Gebeten an die Götter εὔχεσθαι οἵτινές τε καὶ ὁπόθεν χαίρουσιν ὀνομαζόμενοι (Plat. Krat. p. 400 E, vgl. Serv. zu Verg. Aen. IV 577 pontificum more qui sic precantur: Iuppiter omnipotens vel quo alio nomine appellari volueris) befolgend löst der Dichter die Idee der Gottheit von der Zufälligkeit des Namens und den mit dem Namen verknüpften, mit der höheren Vorstellung göttlichen Wesens aber unvereinbaren Mythen ab.

173. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-102

προσεικάσαι, αὐτῷ: mit Zeus kann ich nur Zeus vergleichen, ihm kommt niemand gleich.

175. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-103

. τὸ μάταν φροντίδος ἄχθος ἀποβαλεῖν ( ἀποσείσασθαι Schol.), die nichtige Last des Grübelns d. i. die Last unnützen Grübelns abschütteln. Wer sich nicht unnütz mit Zweifeln quälen will, mufs kurzweg und ergeben ( προφρόνως 183) Zeus als höchsten Herrscher anerkennen. Ähnliche Gedanken Eur. Bakch. 424 ff., 893 κούφα γὰρ δαπάνα νομίζειν ἰσχὺν τόδ᾽ ἔχειν, ὅ τι ποτ᾽ ἄρα τὸ δαιμόνιον, το τ ἐν χρόνῳ μακρῷ νόμιμον φύσει τε πεφυκός, Hipp. 1111 ff.

178. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-104

οὐδὲ knüpft an den Gedanken,, Zeus ist der höchste" an. ὅστις allgemein und unbestimmt, da es nachher heifst οὐδὲ λέξεται πρὶν ὧν (von seinem Dasein wird nicht einmal mehr die Rede sein). Der Dichter deutet damit wohl an, dafs der Mythus von Uranos ziemlich verblafst und verschollen war. Von dem Sturze des Uranos und Kronos ist auch Prom. 989 οὐκ ἐκ τῶνδ᾽ (von der Burg des Himmels) ἐγὼ δισσοὺς τυράννους ἐκπεσόντας ἠσθόμην die Rede. Der Schol. setzt für Uranos den Typhos und die Titanen. Zu ὤν vgl. οὖσαν 281. παμμάχῳ θράσει βρύων wegen der rohen Vernichtung seiner Kinder (Hes. Theog. 157). πάμμαχος von roher und rücksichtsloser Streitlust (,, Kampfhahn "). Vgl. Prom. 223 καρτεροῖς φρονήμασιν ὤοντ᾽ ἀμοχθὶ πρὸς βίαν τε δεσπόσειν (nämlich Τιτᾶνες, Οὐρανοῦ τε καὶ Χθονὸς τέκνα).

³⁷

181. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-105

τριακτήρ (Sieger) ist hergenommen vom Ringkampfe, in welchem man Sieger war, wenn man den Gegner dreimal niederwarf ( τριάζειν, ἀποτριάζειν). Vgl. Cho. 338 , Eum. 592 u. Suid. τριαχθῆναι λέγουσιν οἱ παλαιστρικοὶ ἀντὶ τοῦ τρὶς πεσεῖν, Poll. III 30 ἐπὶ πεντάθλου τὸ νικῆσαι ἀποτριάξαι λέγουσιν.

184. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-106

Ζῆνα ἐπινίκια κλάζειν (Zeus Siegesjubel entgegenjauchzen) wie λέγειν τί τινα.

185. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-107

ὁλοσχερῶς φρόνιμος ἔσται Schol. Das adverbiale τὸ πᾶν (prorsus, omnino) liebt Äschylos (437, 982, 1167, Cho. 330 , Eum. 163 u. a.).

186. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-108

Der grammatische Anschluſs an die vorhergehende Strophe ist ähnlich wie 67.

187. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-109

πάθει μάθος: vgl. Hom. P32 ῥεχθὲν δέ τε νήπιος ἔγνω, Hes. W. υ. Τ. 218 παθὼν δὲ τε νήπιος ἔγνω, Herod. 1 207 τὰ δέ μοι παθήματα ἐόντα ἀχάριτα μαθήματα ἐγεγόνεε, Plat. Symp. p. 222 Β μὴ κατὰ τὴν παροιμίαν, ὥσπερ νήπιον, παθόντα γνωναι. So

189. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-110

³⁸

Es wird ausgeführt, wie Zeus dem Spruche, Lehre durch Leid" Geltung verschafft. ,, Im Schlafe bedrückt wie ein Alp das Herz die aus der Erinnerung an böse That hervorgehende Angst." wird im Anfang der Choephoren (33 ff.) erwähnt, wie Klyt. von schlimmen Träumen gequält aufgeschrieen habe. Vgl. ebd. 521 ff. (Hermann erklärt μνησιπήμων πόvos als die Angst, durch welche die Erinnerung an böse Thaten oder der Gedanke an Strafe geweckt wird).

³⁹

190-191. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-111

ἄκοντας enthält den Hauptgedanken: „sie mögen wollen oder nicht, sie müssen Vernunft lernen." Vgl. Eum. 524 ξυμφέρει σωφρονεῖν ὑπὸ στένει. ἦλθε ist gnom. Aor.

192-193. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-112

Der Fragesatz steht statt eines verneinenden Satzes: ,,und nirgends zeigt sich Gnade der Götter, die mit Gewalt das Steuerruder lenken." σέλμα: ὑψίζυγος (nach Hom. H 69) γὰρ ὁ Ζεύς Schol. Mit σέλμα ἡμένων vgl. Eum. 3 τὸ μαντεῖον ἕζετο, Pers. 143 τόδ᾽ ἐνεζόμενοι στέγος, Prom. 405 θακοῦντι παγκρατεῖς ἕδρας. Krüger II § 46, 6, 2.

194. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-113

καὶ schliefst die ganze folgende Ausführung, den speziellen Fall an den allgemeinen Satz an (auch bei Agamemnon wird sich das bestätigen). - τότε weist zurück auf das Adlerzeichen und die daran geknüpfte Weissagung des Kalchas. Darauf bezieht sich auch μάντιν – συμπνέων. Der Gedanke ist: „und während damals der Heerfürst keinen Seher tadelte und sich in die (geweissagten) Schicksalsschläge ergab, wurde er, als Windstille eintrat u. gar der Seher die Forderung der Artemis, die Tochter zu opfern, verkündete, von Unwillen übermannt und sprach." Weil aber statt einer participialen Wendung, wie etwa μέγ᾽ ὀχθήσας, der Konsekutivsatz ὥστε κατασχεῖν (212) eintritt, wird im Gegensatz zu ᾿Ατρείδας das Subjekt mit ἄναξ ὁ πρέσβυς und der durch diesen Gegensatz geforderten Partikel δὲ 215 wiederholt.

196. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-114

οὔτινα wie 1084 οὔτινας. ψέγων: jetzt wäre die Entrüstung am Platze gewesen, mit welcher er den Seher anliefs, als es sich um die Rückgabe der Chryseis handelte: μάντι κακῶν, οὐ πώ ποτέ μοι τὸ κρήγυον εἶπας Hom. A 106.

197. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-115

ἐμπαίοις, ἐμπαισάσαις Schol., wie Wellen über das Schiff hereinschlagen. Vgl. Eur. Hek. 116 συνέπαισε κλύδων und unten 359 πρόσπαια.

198. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-116

κεναγγεῖ: vgl. Hom. μ 329 νηῶν ἐξέφθιτο ἤτα πάντα.

199. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-117

⁴⁰

( ἐ) βαρύνοντο λεώς wie 582 ἑλόντες στόλος ἐπασσάλευσαν.

200. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-118

πέραν steht hier als Akk. von πέρα (das jenseits gelegene Land) abhängig von ἔχων. Vgl. Suppl. 268 ἐκ πέρας Ναυπακτίας. παλιρρόχθοις: Anthol. ΙΧ 73 Εύβοικοῦ κόλποιο παλινδίνητε θάλασσα, πλαγκτὸν ὕδωρ, ἰδίοις ῥεύμασιν ἀντίπαλον κτέ., Liv. 28, 6 fretum Euripi non septies die, sicut fama fert, temporibus statis reciprocat, sed temere in modum venti nunc huc nunc illuc verso mari sicut monte praecipiti devolutus torrens rapitur, daher Soph. Ant. 1145 στονόεντα πορθμόν.

202. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-119

ἀπὸ Στρυμόνος: der ἄνεμος Στρυμονίης, wie bei Herod. VIII 118 der aus dem Norden wehende und für Schiffe auf dem Ägäischen Meere gefährliche Sturm heifst. Vgl. auch Demosth. IV § 31 Φίλιππος φυλάξας τοὺς ἐτησίας ἢ τὸν χειμῶνα ἐπιχειρεῖ, ἡνίκ᾽ ἂν ἡμεῖς μὴ δυναίμεθα ἐκεῖσε ἀφικέσθαι.

⁴¹

203. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-120

κακόσχολοι: ἐπὶ κακῶ ποιοῦσαι σχολάζειν Schol. νήστιδες von den Menschen, auf welche die ἄπλοια κεναγγής ihre Wirkung übt, übertragen. Vgl. νῆστις λιμός Cho. 249 . – δύσορμοι: die Schiffe werden auf der Reede hin- und hergestofsen.

204. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-121

⁴²

Irrsal für die Menschen, weil der fortdauernde Wind Befangenheit des Kopfes erzeugt.

205. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-122

Hom. B 135 καὶ δὴ δοῦρα σέσηπε νεῶν καὶ σπάρτα λέλυνται.

⁴³

207. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-123

τρίβω: διατριβῇ Schol. ἄνθος ᾿Αργείων wie Pers. 255 τὸ Περσῶν ἄνθος.

209-210. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-124

ἄλλο mit Bezug auf βριθύτερον ( πικρότερον).

211-212. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-125

προφέρων (hinweisend auf) " Αρτεμιν deutet die Sache nur von ferne an. -

215. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-126

τόδε wie 418. εἶπε φωνῶν nach epischer Weise ( φωνήσας προσηύδα, ἀπαμειβόμενος προσέφη) wie ἔφη λέγων Soph. Αi. 757, ἔφασκε λέγων Aristoph. Vö. 472.

216. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-127

Vgl. Eur. Iph. A. 1257 δεινῶς δ᾽ ἔχει μοι ταῦτα τολμῆσαι, γύναι, δεινῶς δὲ καὶ μὴ κτἑ.

221. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-128

⁴⁴

Vgl. Cho. 337 τί τῶνδ᾽ εὖ, τί δ᾽ ἄτερ κακῶν; vor

222-223. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-129

Um sein Gewissen zu beruhigen, stellt sich Agamemnon mit der Sophistik der Leidenschaft die unehrenhafte Handlung eines λιπόναυς (desertor classis) Augen. Vor allem aber fürchtet er, seine Bundesgenossen zu verlieren, d. h. den Oberbefehl einzubüfsen. Das letztere wird begründet durch παυσανέμου γὰρ κτέ.

⁴⁵

224. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-130

Vgl. Verg. Aen. II 116 sanguine placastis ventos et virgine caesa.

225-226. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-131

⁴⁶

ὀργᾶν s. v. α. ἐπιτεταμένως ἐπιθυμεῖν (Hesych. Phot. Suid. Et. M.). Der übertreibende Ausdruck ὀργᾶν περιοργώς kommt der Sophistik der Leidenschaft zu. Die Worte στόλον ἀνδρῶν sind dem Sinn entsprechend ergänzt. Vgl. Anhang.

⁴⁷

227. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-132

So möge es denn sein zum Heile. γὰρ wie in εἰ γάρ. Vgl. Eur. Kykl. 261 ἐγώ; κακῶς γὰρ ἐξόλοιο.

228. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-133

ἔδυ, weil λέπαδνον eigentlich der Zuggurt um die Brust der Pferde ist, an welchem das Joch befestigt wird.

229. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-134

τροπαίαν scil. πνοήν, welches sich aus πνέων ergänzt. Vgl. ζεύξω βαρείαις ( ζεύγλαις) 1640. τροπαίαν auch Cho. 771 , Schol. μετατροπήν.

⁴⁸

230-231. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-135

τόθεν, inde. τὸ παντότολμον φρονεῖν, so daſs sein Sinn aller Scheu sich entledigte und vor dem gröfsten Greuel nicht zurückbebte. -

232-233. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-136

Ist einmal in der leidenschaftlichen Verrücktheit der Anfang der geistigen Schädigung ( πῆμα, ἄτη) gegeben ( παρακοπὴ πρωτοπήμων, vgl. 1191), so wird daraus verwegener und rücksichtsloser Frevelmut. Vgl. 396 τάλαινα πειθώ, προβούλου παῖς ἄφερτος ἄτας.

234. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-137

ἔτλα δ᾽ οὖν κτἑ. geht nach der begründenden Bemerkung zurück auf den Hauptgedanken.

⁴⁹

235. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-138

γυναικοποίνων (nicht wert solchen Preises!) ναῶν steht als Apposition zum Inhalt des Satzes und bezeichnet das Ergebnis der Handlung. Vgl. μιασμάτων ἄποινα 1420, χώρας μίασμα 1645. τέλεια ναῶν, Vorweihe für die Schiffe d. i. Opfer, welches dem Auslaufen der Schiffe vorhergeht und dieses erwirkt. Eur. Iph. A. 433 Αρτέμιδι προτελίζουσι τὴν νεάνιδα. προ-

⁵⁰

238. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-139

κληδόνας πατρώους, die Rufe Vater! Vater!

239. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-140

⁵¹

αἰῶ für αἰῶνα wie Cho. 349 , vgl. Bekk. Anecd. I 363 αἰῶ τὸν αἰῶνα κατὰ ἀποκοπὴν Αἰσχύλος εἶπεν. τὸ wie Sept. 386 λόφοι δὲ κώδων τ᾽ οὐ δάκνουσ᾽ ἄνευ δορός.

⁵²

240. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-141

Durch das Epitheton φιλόμαχοι wird der Ehrgeiz als Grund des Frevelmuts hervorgehoben. Vgl. Hor. sat. II 3, 222 quem cepit vitrea fama, Hunc circumtonuit gaudens Bellona cruentis.

241. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-142

ἀόζοις, διακόνοις. Hesych. ἀοζήσω· διακονήσω. Αἰσχύλος Ἐλευσινίαις.

242. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-143

Lucret. I 95 nam sublata virum manibus tremibundaque ad aras deductast, non ut sollemni more sacrorum perfecto posset claro comitari Hymenaeo, sed casta inceste, nubendi tempore in ipso, hostia concideret mactatu maesta parentis, exitus ut classi felix faustusque daretur.

243. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-144

πέπλοισι περιπετῆ d. i. so dafs das Gewand um sie von Nacken und Brust beim Hochheben herabgleite (249). Vgl. Soph. Ai. 907 ἔγχος περιπετές (Schol. ᾧ περιέπεσεν). παντὶ θυμῷ, mit vollem Mute, mit Entschlossenheit.

244. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-145

προνωπῆ, Schol. προνενευκυῖαν, über den Altar vorwärts geneigt, damit sie dem Opferschlächter den Nacken biete. Vgl. Eur. El. 1022 ὑπερτείνας πυρᾶς λευκὴν διήμησ' Ιφιγόνης παρηίδα. Der Dichter beschreibt, als wolle er dem Maler die Hand führen (vgl. über das Bild des Timanthes Plin. N. H. 35, 10 und das bekannte pompejanische Wandgemälde Mus. Borb. IV 3 oder Baumeister, Denkmäler d. kl. Alt. I S. 755) oder als habe er eine bildliche Darstellung vor Augen. Vgl. 253.

245. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-146

στόματος ist abhängig von φθόγγον und φυλακὰν κατασχεῖν ( κατέχειν für ἔχειν mit Rücksicht auf das gewaltsame Mittel 248) regiert den Akk. φθόγγον οἴκοις ἀραῖον wie φυλάττεσθαι. Vgl. Sept. 277 μέριμναι ζωπυροῦσι τάρβος τὸν ἀμφιτειχῆ λεών. καλλίπρωρος, καλλιπρόσωπος nach dem Schol. zu Sept. 520 βλάστημα καλλίπρωρον, ἀνδρόπαις ἀνήρ. Hier steht πρώρα als synonym mit στόμα nach der Redeweise, wie sie in κακόποτμοι τύχαι 1130 (Eur. Hipp. 669 κακοτυχεῖς πότμοι), γυναικοβούλους μήτιδας Cho. 624 , ἐλευθεροστόμου γλώσσης Suppl. 959 , γέννα πεντηκοντάπαις . . θηλύσπορος Prom. 881 , τηλέπλανοι πλάναι ebd. 599, πλῆθος τοσουτάριθμον Pers. 435 , βίοτον εὐαίωνα ebd. 713, εὐάμερον φάος Soph. Ai. 709 hervortritt und besonders von Euripides geliebt wird (zu Med. 200).

⁵³

248. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-147

Mit besonderem Nachdruck wird das rohe und grausame Mittel nachträglich an der Spitze der neuen Strophe gebracht. Vgl. 186, 67. χαλινοί vom Mundknebel. Vgl. Schol. zu Aristoph. Ri. 1147 Αἰσχύλος ἐν Λυκούργῳ ἀλληγορικῶς τοὺς δεσμοὺς κημοὺς εἴρηκε διὰ τούτων „ καὶ τούσδε κημοὺς στόματος“. ἀναύδῳ nicht eigentlich „stumm machend", sondern,,sprachlos", nur poetisch übertragen. Vgl. ἔσχον ὀργὰν ἄναυδον Soph. Εl. 1283, λειχὴν ἄφυλλος Eum. 788 , ἄκαρπος νόσος ebd. 944, inaequales procellae Hor. carm. II 9, 3, securo mero Tibull. II 11, 46.

249. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-148

κρόκου βαφάς von dem Safrangewande, welches Iphigenie als Königstochter trägt wie Antigone Eur. Phoen. 1491 στολίδα κροκόεσσαν. Welcker, Asch. Tril. S. 410. Ζυ χέουσα vgl. Hom. E 734 πέπλον μὲν κατέχευεν ἑανὸν πατρὸς ἐπ᾿ οὔδει. .. τε

251-252. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-149

βέλος νvon dem Blicke der jemand trifft wie 741. Suppl. 1014 καὶ παρθένων χλιδαῖσιν εὐμόρφοις ἔπι Πᾶς τις παρελθὼν ὄμματος θελκτήριον Τόξευμ᾽ ἔπεμψεν, ἱμέρου νικώμενος. φιλοίκτῳ wie vorher ἀναύδῳ (der Blick fleht um Mitleid). Eur. Phoen. 1440 φωνὴν μὲν οὐκ ἀφῆκεν, ὀμμάτων δ᾽ ἄπο προσεἶπε δακρύοις. πρέπουσά schliefst sich an κρόκου χέουσα an, weil durch das Fallen des Gewandes die bildschöne Gestalt sichtbar wurde. Eur. Hek. 558 λαβοῦσα πέπλους ἐξ ἄκρας ἐπωμίδος ἔρρηξε λαγόνος εἰς μέσον παρ᾽ ὀμφαλόν, μαστούς τ᾽ ἔδειξε στέρνα θ᾽ ὡς ἀγάλματος κάλλιστα, Plat. Charm. ΙΙΙ p. 154 C πάντες, ὥσπερ ἄγαλμα, ἐθεῶντο αὐτόν. Dazu tritt προσεννέπειν θέλουσα: sie redet die Sprache des stummen Bildes und erinnert die Opferer: „habe ich nicht oft vor euch gesungen und durch heilige Lieder Segen über euch herabgefleht?"

⁵⁴

256. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-150

ἁγνᾷ αὐδᾷ, vgl. Suppl. 704 ἁγνῶν ἐκ στομάτων. – ἀταύρωτος, Schol. ἄζευκτος, παρθενική. Vgl. Aristoph. Lys. 217 οἴκοι δ᾽ ἀταυρώτη διάξω τὸν βίον.

257-258. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-151

Die Tochter des Hauses sang zur dritten Spende, welche dem Ζεὺς σωτήρ gebracht wurde (vgl. 1386, Suppl. 26 Ζεὺς σωτήρ τρίτος, Soph. frg. 375 Διὸς Σωτη- - ρίου σπονδὴ τρίτου κρατῆρος) den Päan, der von dem rettenden Zeus Heil und Segen für den Vater ( εὔποτμον) erflehte. ἐτίμα νοη dem Feiergesange wie 708 μέλος τίοντας. Vgl. Xen. Symp. II 1 ὡς δ᾽ ἀφηρέθησαν αἱ τράπεζαι καὶ ἔσπεισαν καὶ ἐπαιάνισαν κτέ., Pherekrates fr. 131, 5 Κ. ἔρχει κἀπιβόα τρίτον παιῶν, ὡς νόμος ἐστίν. Die erste Spende galt dem olympischen Zeus und der Hera oder den olympischen Göttern überhaupt, die zweite den Heroen. Schol. zu Pind. Isthm. VI 10 (Aesch. frg. 52 D.), Schol. zu Plat. Phileb. p. 95 A, Poll. VI 15. "

259. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-152

Was weiter geschah, sah ich nicht und sag' ich nicht." Damit wird der Greuel der Schlachtung besonders scharf hervorgehoben. Zugleich vermeidet der Dichter an die Wendung der Sage, nach welcher Iphigenie nicht wirklich geschlachtet wurde u. welche den Zwecken des Dichters nicht entsprach, zu erinnern.

260. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-153

Nur das Eine sage ich, dafs die schlimme Weissagung ( τέχναι wie 1126) des Kalchas, wie sie sich teilweise in der θυσία ἑτέρα (157) erfüllt hat, sich vollständig in weiterem Unheil des Agamemnon erfüllen muſs, weil die göttliche Gerechtigkeit Lehre durch Leid verhängt. Vgl. zu 170. Δὲ wie in Prosa ἀλλά nach τὰ μὲν ἄλλα σιωπώ.

261. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-154

τοῖς μὲν (allgemein) ἐπιρρέπει (transitiv wie Eum. 889 , hergenommen von der Wage, vgl. Theogn. 157 Ζεὺς γάρ τοι τὸ τάλαντον ἐπιρρέπει ἄλλοτε ἄλλως) μαθεῖν παθοῦσιν ( πάθει).

263-264. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-155

⁵⁵

Das Schlimme hört man immer noch bald genug, wenn es geschehen ist; vorher weg damit. Vorher hören heifst vorher bejammern. γένοιτο, Assimilation der Modi. πρό 8. ν. α. τὸ δὲ προκλύειν. Vgl. Eur. Alk. 526 &, μὴ πρόκλαι᾿ ἄκοιτιν· εἰς τόδ᾽ ἀμβαλοῦ, Cic. Tusc. III 15, 32 stultam (censet Epicurus) esse meditationem futuri mali aut fortasse ne futuri quidem; satis esse odiosum omne malum cum venisset; qui autem semper cogitavisset accidere posse aliquid adversi, ei fieri illud sempiternum malum, Schiller in der Braut von Messina: „Zeit ist's, die Unfälle zu beweinen, Wenn sie nahen und wirklich erscheinen."

266. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-156

⁵⁶

Denn deutlich vernehmbar wird die Zukunft anbrechen mit den Strahlen des Frührots d. i. wie die aufgehende Sonne plötzlich die Dunkelheit erleuchtet, so wird die Erfüllung der Weissagung auf einmal deutliche Bestätigung bringen. Vgl. 1179. Zu ἥξει vgl. 1239 τὸ μέλλον ἥξει, Soph. Oed. T. 341 ἥξει γὰρ αὐτά, κἂν ἐγὼ σιγῇ στέγω.

267. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-157

Das Auftreten der Klyt. bietet dem Chor Gelegenheit, seine düsteren Ahnungen mit einem Segenswunsche zu beschliefsen: „möge es nur gut stehen um das, was Klytämestren hierher führt." ἄγχιστον („ganz nahe"), weil der Chor die auftretende ankündigt. Vgl. 590. – ᾿Απίας γαίας von Argos. Vgl. Suppl. 266 αὐτῆς δὲ χώρας Απίας πέδον τόδε πάλαι κέκληται φωτὸς ἰατροῦ (nämlich Ἆπις) χάριν, Soph. Oed. Κ. 1303 γῆς ὅσοιπερ Ἀπίας πρῶτοι καλοῦνται. ἕρκος : bei Homer (A 284, 1299) ἕρκος πολέμοιο.

270-378. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-158

erstes Epeisodion. Für die tragische Entwicklung wird in der Schilderung der siegreichen Einnahme Trojas der Schein des Glückes gegeben. Der Chorführer schickt, bevor er seine Bitte anbringt, einen Ausdruck seiner Ergebenheit und Huldigung voraus: ,,ich bin unterthänig und wenn du meinen Wunsch erfüllest, bin ich dir dankbar ( εὔφρων 275); wenn nicht, verarge ich ( φθόνος ἐστί, νεμεσῶ) es dir nicht." Grofs ist der Kontrast dem Schluſs der Handlung gegenüber, wo der Chor derselben Fürstin drohend gegenüber steht.

273-274. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-159

⁵⁷

D. i. εἴ τι κεδνὸν πεπυσμένη εἴτε, μὴ πεπυσμένη, πεύ- σεσθαι κεδνόν τι ἐλπίζουσα. Mit εὐάγγελος ἐλπίς vgl. δόξης ἐσφάλην εὐαγγέλου Eur. Med. 1009, ἔρως αἱματολοιχός unten 1479, ἀλληλοφόνους μανίας 1575.

276-277. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-160

Wenn du von guter Botschaft sprichst, so möge darin nur, wie man zu sagen pflegt, das Kind seiner Mutter, der Tag der Nacht gleichen. Vgl. Hes. W. u. T. 235 τίκτουσιν δὲ γυναῖκες ἐοικότα τέκνα γονεῦσιν, unten 766 εἰδομέναν τοκεῦσιν. Die Nacht als Mutter des Tages auch 291, Soph. Trach. 94 ὃν αἰόλα νὺξ ἐναριζομένα τίκτει κατευνάζει τε, φλογιζόμενον " Αλιον Αλιον αἰτῶ. ὥσπερ ἡ παροιμία - auch Soph. frg. 255, Eur. frg. 664. Vgl. Soph. Ai. 664 ἀλλ᾽ ἔστ᾽ ἀληθὴς ἡ βροτῶν παροιμία. γένοιτο, nascatur.

281. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-161

οὖσαν scil. φημί oder λέγω. Soph. El. 676 θανόντ᾽ Ὀρέστην νῦν τε καὶ πάλαι λέγω u. oben 180 ὤν.

282. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-162

Vgl. Soph. Εl. 1231 γεγηθὸς ἕρπει δάκρυον ὀμμάτων ἄπο.

285. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-163

μὴ δολώσαντος θεοῦ: vgl. 484, Soph. Ant. 1218 θεοῖσι κλέπτομαι. Die Erinnerung an den Anfang des zweiten Gesanges der Ilias liefs hiebei an einen trügerischen Traum denken. Daher die folgende Frage des Chorführers.

287. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-164

⁵⁸

οὐδ᾽ ἂν λάβοιμι d. i. ich verwahre mich dagegen, daſs ich hinnehme ( καὶ χαίρειν κελεύω). Vgl. Eum. 228 , Soph. Ant. 730 КР. ἔργον γάρ ἐστι τοὺς ἀκοσμοῦντας σέβειν; ΑΙΜ. οὐδ᾽ ἂν κελεύσαιμ εὐσεβεῖν εἰς τοὺς κακούς. -

288. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-165

ἀλλ᾿ ἡ ohne Rücksicht auf das vorhergehende πότερα. Vgl. Soph. El. 537 , Ai. 466 . ἐπίανεν, vgl. 1669. Darin liegt ein leichter Tadel der Leichtgläubigkeit, den Klyt. im folg. Verse zurückweist. - ἄπτερος, nicht mit Fittichen versehen wie der Traumgott (434, Hom. 2 222); mit gewisser Ironie heifst es: „vielleicht ein Gerücht, das meinetwegen nicht im Traume dir zugeflogen ist." Auch in dem Homerischen τῇ δ᾽ ἄπτερος ἔπλετο μύθος ( ρ 57) bedeutet ἄπτερος „ohne Flügel" und die Erklärungen der Grammatiker ἰσόπτερος, κούφη (Schol.), ἄπτερα, ἰσόπτερα, ταχέα, ἡδέα oder ἄπτερος, αἰφνίδιος· παρὰ Ὁμήρῳ ὁ προσηνὴς ἢ ταχύς. Αἰσχύλος Αγαμέμνονι (Hesych.) beruhen auf Mifsverständnis. 4*

289. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-166

Vgl. Prom. 1018 ἐκερτόμησας δῆθεν ὡς παῖδ᾽ ὄντα με.

290. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-167

⁵⁹

Über καί (nur) Krüg. I § 69, 32, 16.

291. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-168

τῆς τεκούσης εὐφρόνης (innerhalb, in) schliefst sich an den Gen. πόσου χρόνου (seit) an.

293. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-169

Die Fernsprache durch Feuer war in den Perserkriegen wohl bekannt. So gedachte Mardonios durch Feuersignale über die Inseln dem Perserkönige in Sardes die Einnahme Athens zu melden. Herod. IX 3. Vgl. ebd. VII 182. Als den Erfinder der Feuerzeichen bezeichnete die Sage den Sinon, welcher dem griechischen Heere auf Tenedos das Zeichen gab, dafs das hölzerne Pferd in die Stadt gezogen sei (Plin. N. H. VII 56).

294. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-170

ἀπ᾿ ἀγγάρου πυρός, mit Hilfe des postlaufenden Feuers: ἄγγαροι hieſs die persische Postenkette von Staatscourieren: ὁ μὲν δὴ πρῶτος δραμών παραδιδοῖ τὰ ἐντεταλμένα τῷ δευτέρω, ὁ δὲ δεύτερος τῷ τρίτῳ· τὸ δὲ ἐνθεῦτεν ἤδη κατ᾿ ἄλλον διεξέρχεται παραδιδόμενα, κατάπερ Ἕλλησι ἡ λαμπαδηφορίη, τὴν τῷ Ἡφαίστῳ ἐπιτελέουσι. Τοῦτο τὸ δράμημα τῶν ἵππων καλέουσι Πέρσαι ἀγγαρήϊον Herod. VIII 98.

295. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-171

Ἑρμαῖον ὄρος auf Lemnos erwähnt Soph. Phil. 1459 .

297. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-172

Ζηνός: Soph. frg. 229 Θρῆσσαν σκοπιὰν Ζηνὸς ᾿Αθώου. Der Schatten des Berges Athos fiel auf Lemnos; daher sprichwörtlich Ἄθως σκιάζει νῶτα Λημνίας βοός Soph. frg. 348. τηλέπομπον οὐκ ἠναίνετο, d. i. sie weigerte sich nicht Feuer in die Ferne zu senden. προσαιθρίζουσα: πρὸς τὸν αἰθέρα ποιοῦσα ὥστε ἄνω πέμπεσθαι τὴν φλόγα Hesych.

⁶⁰

298. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-173

ὑπερτελής, ein Übriges leistend. νωτίζειν wie Eur. Phoen. 654,,den Rücken bedecken", weil die Oberfläche des Meeres feurig erstrahlt. Vgl. Hesych. ἐνώτισε· τὰ νῶτα περιεσκέπασεν.

⁶¹

299. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-174

πορευτοῦ: zu 598. πρὸς ἡδονήν (lustig) wie πρὸς βίαν, πρὸς δίκην.

300. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-175

⁶²

ἤπεικτο, war sie stürmisch hingedrungen. χρυσοφεγγές, vgl. Eur. frg. 781, 11 ὦ καλλιφεγγὲς (andere Lesart χρυσοφεγγὲς) Ἥλιε.

301. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-176

Über den Aor. παραγγείλασα zu 958. Μάκιστον ὄρος Εὐβοίας Schol., wahrscheinlich im Norden der Insel. Nach Strabon X 10 war Eretria eine Kolonie des Makistos von Elis. σκοπάς νοη ἤπεικτο abhängig. -

⁶³

302-303. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-177

⁶⁴

ὃ δὲ, der Berg (metonymisch). Die Negation gehört sowohl zu den Participien als auch zum verb. fin. wie Hom. X 283 οὐ μέν μοι φεύγοντι μεταφρένῳ ἐν δόρυ πήξεις u. ö., Eur. Herakl. 813 ὃ δ᾽ οὔτε τοὺς κλύοντας αἰδεσθεὶς λόγων οὔτ᾽ αὐτὸς αὐτοῦ δειλίαν στρατηγὸς ἂν ἐλθεῖν ἐτόλμησ᾽ ἐγγὺς ἀλκίμου δορός. παρῆκεν, liefs aufser acht. μέρος, Anteil, Rolle, Aufgabe.

⁶⁵

305. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-178

Μέσσαπον ὄρος μεταξὺ Εὐβοίας καὶ Βοιωτίας Schol. Nach Strabon IX S. 405, Paus. IX 22, 5 lag Anthedon am Fufse des Messapios.

307. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-179

⁶⁶

γραίας d. i. trockenes Heidekraut.

308. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-180

οὐδέ πω, und gar nicht. Vgl. οὔπω Soph. Ο. Τ. 105, μήπω Εl. 403.

314. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-181

Hesych. Γοργῶπις: Κρατί νος ἐν Πυλαίᾳ. λίμνην φασὶν εἶναι ἐν Κορίνθῳ, εἰληφέναι δὲ τοὔνομα διὰ τὸ Γόργην ἐμπεσεῖν εἰς αὐτήν. Vgl. Etym. M. p. 384, 32. Der See liegt in der Nähe des Isthmus und heifst jetzt Vuliasmeni. E. Curtius, N. Rhein. Mus. IV (1846) S. 200 ff.

315. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-182

Αἰγίπλαγκτον: ὄρος Μεγαρίδος Schol., dem nördlichen Teile der Gerania zugehörig.

316. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-183

⁶⁷

ἑσμὸν πυρός, eine Fülle von Feuer, wie Eur. Bakch. 710 γάλακτος ἑσμούς.

318-319. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-184

πώγωνα: Poll. II 88 ἐν τῇ τραγωδίᾳ πώγων πυρὸς ἡ εἰς ὅξυ ἀναδρομὴ τῆς φλογός, Φλόγος, Phot. lex. p. 478, 3 πώγωνα πυρός· τὴν ἀναφορὰν τοῦ πυρός. Εὐριπίδης Φρίξω. κάτοπτον: κατόψιον Schol. Zu κάτοπτον πορθμοῦ vgl. Eur. Hipp. 31 πέτραν . . κατόψιον γῆς τῆσδε. – πρῶνα, die hohe Küste, die über den Saronischen Busen hereinragt (an der Südseite der Bucht von Kenchreä). Vgl. Pers. 135 . Über den Infin. ὑπερβάλλειν zu Eum. 491 .

⁶⁸

320. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-185

⁶⁹

ᾄσσουσα, ἡ φλόξ.

⁷⁰

321. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-186

᾿Αραχναίον αἶπος (von ἄσσουσα abhängig) gehört zu dem Grenzgebirge zwischen Argolis u. dem Korinthischen (Paus. II 25, 10).

323. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-187

οὐκ ἄπαππον, d. i. in direkter Abstammung sich von dem Feuer des Ida ableitend.

324. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-188

Klyt. sagt: „so habe ich mir meinen besonderen Fackelwettlauf eingerichtet" mit Bezug auf die griechische, besonders athenische Sitte der Lampadedromie an den Panathenäen, Hephaisteien und Prometheien, wobei in bestimmten Zwischenräumen eine gleiche Zahl von Läufern aufgestellt war, welche die brennende Fackel einander übergaben, und wobei diejenige Reihe siegte, deren letzter zuerst die brennende Fackel ans Ziel brachte (vgl. Hermes VII S. 439 ff.).

325. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-189

Weil λαμπαδηφόρων νόμοι wie ein Begriff steht (Fackelläuferordnung), schliefst sich ἄλλος παρ᾿ ἄλλου grammatisch an νόμοι an, während es dem Gedanken nach zu λαμπαδηφόρων gehört; denn ein Fackelträger löst den anderen ab und dadurch wird die Ordnung eingehalten.

326. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-190

ὁ πρῶτος .. δραμών, der erste Läufer bis zum letzten, wie bei der Lampadedromie, bei der mehrere Reihen neben einander standen und eine ganze Reihe siegte.

327. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-191

τέκμαρ κτέ., Erwiderung auf 284.

329. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-192

αὖθις, hernach (367 ff.). Hesych. αὖθις· πάλιν ἢ μετὰ ταῦτα.

331. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-193

⁷¹

εἰ λέγοις πάλιν enthält den Wunsch der Wiederholung, welchen Klyt. insoweit befriedigt, als sie 332 den Inhalt der Feuerbotschaft noch einmal giebt, um daran anderweitige Betrachtungen über das Verhalten der Sieger zu knüpfen, durch die sie ihre geheimen Wünsche verrät.

333. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-194

ἄμικτον wird durch das Folgende erklärt. Vgl. Hom. ἔνθα δ᾽ ἅμ᾽ οἰμωγή τε καὶ εὐχωλὴ πέλεν ἀνδρῶν ὀλλύντων τε καὶ ὀλλυμένων. Jubelrufe u. Wehklagen stimmen nicht zusammen.

⁷²

334. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-195

Das Asyndeton, weil zuerst das Gleichnis gebracht wird. Über τὸ καὶ zu 76.

⁷³

337. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-196

Man kann von den Siegern und Besiegten Stimmen zwiefachen d. i. verschiedenen Schicksals getrennt d. i. in verschiedenem Tone ( ἀμίκτους) hören. - φυ-

339-340. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-197

⁷⁴

ἀνδρῶν κασιγνήτων τε, also Gattinnen und Schwestern. τάλμιοι . . γέροντες, vgl. Soph. frg. 957 μητρὶ καὶ φυταλμίῳ πατρί. Herod. I 87 sagt Krösos zu Kyros: οὐδεὶς οὕτω ἀνόητός ἐστι, ὅστις πόλεμον πρὸ εἰρήνης αἱρέεται· ἐν μὲν γὰρ τῇ οἱ παῖδες τοὺς πατέρας θάπτουσι, ἐν δὲ τῷ οἱ πατέρες τοὺς παῖδας.

341. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-198

δέρης wie Eur. Or. 41 οὔτε σἴτα διὰ δέρης ἐδέξατο.

342. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-199

νυκτίπλαγκτος πόνος, die Unruhe und Arbeit der Nacht. Vgl. 12.

343. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-200

ὧν ἔχει πόλις: sie nehmen ein Frühmahl von dem was die Stadt bietet. Vgl. Hom. ω 215 δεῖπνον δ᾽ αἶψα συῶν ἱερεύσατε und zu Eum. 859 . τε-

344-345. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-201

πρὸς (zu Eum. 247 ) κμήριον, wie etwa vorher im Lager. Die Marken, welche die Reihenfolge ( ἐν μέρει) bestimmten, wurden sonst durch das Los verteilt, jetzt hat der Zufall jedem seinen Teil zugewiesen. Vgl. Hom. A 730 δόρπον ἔπειθ᾽ ἑλόμεσθα κατὰ στρατὸν ἐν τελέεσσι.

347-348. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-202

πάγων δρόσων τε, vgl. 565 f.

348. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-203

⁷⁵

ὡς εὐδαίμονες: sie stellen sich vor, nunmehr von allem Ungemach erlöst zu sein; darin mögen sie sich nicht täuschen, wenn sie bei der Plünderung der Stadt die Heiligtümer schonen; andernfalls

⁷⁶

349. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-204

ἀφύλακτον: sie brauchen keine Wachen mehr auszustellen.

350. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-205

Vgl. 532, Hom. y 130 αὐτὰρ ἐπεὶ Πριάμοιο πόλιν διεπέρσαμεν αἰπήν, καὶ τότε δὴ Ζεὺς λυγρὸν ἐνὶ φρεσὶ μήδετο νόστον ᾿Αργεΐοις, ἐπεὶ οὗ τι νοήμονες οὐδὲ δίκαιοι πάντες ἔσαν κτέ. Mit τοὺς πολισσούχους θεούς vgl. Suppl. 502 τῶν πολισσούχων θεῶν βωμούς, 1030 θεοὺς πολιούχους, Sept. 106 θεοὶ πολίοχοι χθονός.

⁷⁷

352. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-206

⁷⁸

ἑλόντες ἀνθαλοῖεν sarkastisch. Vgl. Soph. Oed. K. 1025 γνῶθι δ᾽ ὡς ἔχων ἔχῃ καὶ σ᾽ εἶλε θηρῶνθ᾽ ἡ Δίκη und das sprichwörtliche αἱροῦντες ἡρήμεθα Zenob. I 35, Diog. I 33, Apostol. I 69 ( ἐπὶ τῶν ἐλπισάντων κρατεῖν τινων καὶ ὑπ᾽ ἐκείνων ἁλόντων), auch Hor. epist. II 1, 156 Graecia capta ferum victorem cepit.

353. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-207

Thuk. VI 24 ἔρως ἐνέπεσε τοῖς πᾶσιν ὁμοίως ἐκπλεῦσαι. μὴ . . ἐμπίπτη: vgl. zu 136 und Hom. Π 128 μὴ δὴ νῆας ἕλησι (scil. πῦρ) καὶ οὐκέτι φυκτὰ πέλωνται, Σ8 μὴ δή μοι τελέσωσι θεοὶ κακὰ μήδεα θυμῷ, ε 356 ὦ μοι ἐγώ, μή u. s. w. τις μοι υφαίνῃσιν δόλον αυτε, Eur. Alk. 315 μή σοί τιν' αἰσχρὰν προσβαλοῦσα κληδόνα σοὺς διαφθείρῃ γάμους. πρότερον d. i. vor der Heimkehr.

⁷⁹

354-355. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-208

πορθεῖν ἃ μὴ χρή d. i. die Tempel plündern, vgl. Soph. Phil. 1440 τοῦτο δ᾽ ἐννοεῖθ᾽, ὅταν πορθῆτε γαίαν, εὐσεβεῖν τὰ πρὸς θεούς. νικωμένους nach στρατῷ: zu 199. νοστίμου σωτηρίας wie Pers. 799 . Vgl. Cho. 509 τῆς ἀνοιμώκτου τύχης.

357-358. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-209

Wenn ohne Frevel gegen die Götter das Heer abziehen sollte, dann dürfte ihnen die Rückkehr in die Heimat zu teil werden. Der andere Schenkel des Doppellaufs (von der νύσσα zur ἄφεσις) von der Heimfahrt. Vgl. Sept. 600 τείνουσι καμπὴν τὴν μακρὰν πάλιν μολεῖν.

359-360. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-210

⁸⁰

Bei „wenn nicht etwa nachträgliche Leiden schafft das noch wache Weh der Toten" kann der Chor an die vor Troja Gefallenen denken (vgl. 463 ff.), Klyt. hat die Rache für die Opferung der Iphigenie im Auge. Hesych. πρόσπαιον· πρόσφατον, νέον.

361. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-211

τὸ δ᾽ εὖ κρατοίη, vgl. 124. Der Wunsch klingt ebenso gut und ist ebenso schlimm gemeint wie 964 Ζεῦ Ζεῦ τέλειε, τὰς ἐμὰς εὐχὰς τέλει.

362. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-212

⁸¹

„Den Genuſs von vielem Guten erwähle ich mir damit." Vgl. 1653. Der Aor. ειλόμην hat Bezug auf den vorher ausgesprochenen Wunsch. Vgl. ἐπεμνασάμην Cho. 621 .

363. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-213

Weil Klyt. mit affektierter Bescheidenheit vorher γυναικὸς ἐξ ἐμοῦ κλύεις gesagt hat, spendet ihr der arglose Chorführer das Lob: κατ᾿ ἄνδρα . . λέγεις. Ζα εὐφρόνως (verständig) vgl. Pers. 774 θεὸς γὰρ οὐκ ἤχθηρεν, ὡς εὔφρων ἔφυ, 555 Ξέρξης δὲ πάντ᾽ ἐπέσπε δυσφρόνως.

365. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-214

εὖ προσειπεῖν δ. ν. α. δι᾽ εὐλογίας ὑμνῆσαι (Eur. Herc. 355).

366. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-215

Eine Gnade ist erwiesen, die der (um sie aufgewandten) Mühen nicht unwert ist. εἴργασται passivisch wie εἰργάσθαι 1345. Klytämestra ab.

367-378. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-216

Die Anapäste des Chorführers schliefsen das Epeisodion mit dem versprochenen (329, 365) Dankgebete ab.

368. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-217

κτεάτειρα, für uns.

370. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-218

στεγανὸν (deckend, von allen Seiten umfassend) δίκτυον: diese Form der anapästischen Dipodie CUN-GO ist selten. Vgl. 788, Eum. 307 , Suppl. 5 .

371. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-219

ὑπερτελέσαι, darüber hinwegspringen. Vgl. έκπηδήματος 1375.

372-373. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-220

δουλείας, weil sie im Netz gefangen sind. ἄτην πανάλωτον ist nähere Bestimmung zu μέγα δ. γάγγαμον: das groſse Fanggarn der Gefangenschaft wird zu einem alle erfassenden Verderben. Hom. Ε 487 μή πως, ὡς ἀψῖσι λίνου ἁλόντε πανάγρου, ἀνδράσι δυσμενέεσσιν ἕλωρ καὶ κύρμα γένησθε.

⁸²

374. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-221

⁸³

Hom. N 624 Ζηνός.. μῆνιν ξεινίου, ὅς τέ ποτ᾽ ὄμμι διαφθέρσει πόλιν αἰπήν.

375. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-222

ἐπ᾿ ᾿Αλεξάνδρῳ τείνοντα (dem πράξαντα untergeordnet) π. τόξον darf nicht in dem Sinne genommen werden, als habe Zeus in eigener Person den Paris vernichtet, sondern steht nur bildlich etwa für ὑστερόποινον (58). Cho. 381 Ζεῦ Ζεῦ, κάτωθεν ἰάλλων ὑστερόποινον ἄταν κτέ. Zeus wartete den rechten Augenblick ab (vgl. Soph. Phil. 195 καὶ νῦν ἃ πονεῖ, nämlich Philoktetes, δίχα κηδεμόνων οὐκ ἔσθ᾽ ὡς οὐ θεῶν του μελέτῃ τοῦ μὴ πρότερον τόνδ᾽ ἐπὶ Τροία τεῖναι τὰ θεῶν ἀμάχητα βέλη, πρὶν ὅδ᾽ ἐξήκοι χρόνος, ᾧ λέγεται χρῆναί σφ᾽ ὑπὸ τῶνδε δαμῆναι. Der Bogen des Philoktet hat den Paris erlegt) und sein Pfeil traf sicher, nicht ins Blaue. ὅπως, wie. – ὑπὲρ ἄστρων nach dem sprichwörtlichen εἰς οὐρανὸν τοξεύειν, welches gesagt wird ἐπὶ τῶν διακενῆς πονούντων (Zenob. III 46). Ein bildlicher Ausdruck, der nicht weiter ausgedeutet werden darf.

⁸⁴

378. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-223

ἠλίθιον proleptisch. Gewöhnlich ist der vorletzte Fufs des Parömiakos ein reiner Anapäst; wie hier, steht dafür ein Spondeus auch Suppl. 8 ψήφῳ πόλεως γνωσθείσαι.

379-480. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-224

⁸⁵

erstes Stasimon. Die rhythmischen Ephymnien, bestehend in der dreimaligen Wiederkehr des gleichen Versmafses am Schlusse der drei Strophen und Antistrophen, lassen vermuten, daſs die drei Strophenpaare von den drei στοίχοι des Chors, die Ephymnien von dem Gesamtchore vorgetragen wurden. Eine ähnliche Form hat das Segensgebet Suppl. 638 ff. Die sittlichen Erwägungen, welche der Fall Trojas in Bezug auf die Besiegten und die Sieger erweckt (zu 413), werden mit, dafs Zeus getroffen, darf man wohl sagen" das Vorhergehende angeschlossen. an

⁸⁶

380-381. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-225

⁸⁷

„So viel lässt sich jeden- falls feststellen: es ist ihm (dem Alexandros) ergangen entsprechend seinen Thaten." Der Grundsatz göttlicher Gerechtigkeit εἰ δείν᾽ ἔδρασας, δεινὰ καὶ παθεῖν σὲ δεὶ (Soph. frg. 11) hat sich an ihm erfüllt. Vgl. παθεῖν τὸν ἔρξαντα· θέσμιον γάρ 1563, δράσαντι παθεῖν τριγέρων μύθος τάδε φωνεί Cho. 312 . τὶς (gar mancher, vgl. 456): Man braucht nicht anzunehmen, dafs der Dichter an eine bestimmte Persönlichkeit gedacht habe.

⁸⁸

382. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-226

( οὐκ) ἀξιοῦσθαι d. i. es vertrage sich nicht mit der Würde der Gottheit. μέλειν persönlich wie Soph. El. 342, Eur. Herc. 773 θεοὶ τῶν ἀδίκων μέλουσι καὶ τῶν ὁσίων ἐπάειν.

383-384. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-227

⁸⁹

ἀθίκτων: Soph. Oed. T. 891 τῶν ἀθίκτων ἕξεται ματάζων. Das Heilige, das nicht angetastet werden darf, sind die sittlichen Grundsätze, die,,ungeschriebenen Gesetze" ( Soph. Ant. 454 ). γάνος, Schmuck (584) wie Cho. 634 θεοστυγήτῳ δ᾽ ἄγει βροτῶν ἀτιμωθὲν οἶχεται γάνος. Dieses steht zu πατοὶτο in scharfem Gegensatz: Der Schmuck, der in Ehren gehalten werden sollte, wird mit Füfsen getreten.

385. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-228

⁹⁰

„Vielmehr ist offenbar geworden, dafs der Rachegeist (" Αρης, vgl. μέλας Ἄρης 1512) rasch wahrnimmt die Sünden solcher, die über Gebühr hoffärtig sind, wenn das Haus allzusehr über das eben richtige Mafs hinaus von Fülle des Reichtums strotzt." Über den relat. Gen. ἀτολμήτων Krüg. Sprachl. II § 47, 26, 6. ἀτόλμητος auch Pind. Isthm. VII 11 ἀτόλματον Ἑλλάδι μόχθον (Schol. ἀνυπομόνητος): ἀτόλμητα wie ἄτλητα 417 sind Dinge, die man nicht wagen, nicht über sich bringen soll, also frevelhafte Wagnisse wie die Entführung der Helena (417 die ehebrecherische Flucht der Helena). ὑπέρφευ· ὑπεράγαν Hesych. – ὑπὲρ τὸ βέλτιστον wie παρὰ τὸ βέλτιστον Plat. Phaedr. p. 233 A, Plut. Gracch. c. 8.

389. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-229

Nur nebenbei (wie Eur. Iph. T. 419 über das mäfsige Streben nach Reichtum) wird eine Bemerkung über das richtige Mafs des Reichtums angefügt: „es soll so viel sein, dafs es ohne wehe zu thun (d. h. ohne harte Not fühlen zu lassen) genügt dem der richtigen Verstand hat." Vgl. ἀπημάντῳ σθένει (mit einer Gewalt die nicht wehe thut) Suppl. 584 . εὖ πραπίδων λαχόντι wie εὖ πρ. ἔχοντι.

⁹¹

392. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-230

,, Keine Schutzwehr giebt es für den Mann, der in der Übersättigung des Reichtums (wenn es ihm zu wohl ist) den hohen Altar des Rechts in das Nichtvorhandensein wegstöfst d. h. für sich nicht vorhanden sein läfst. πρὸς κόρον wie πρὸς βίαν Eum. 5, πρὸς ἀνάγκαν Pers. 572 , οὐ κατ᾿ ἰσχὺν οὐδὲ πρὸς τὸ καρτερόν Prom. 228 , πρὸς τὸ βίαιον Αg. 135. Δίκας βωμός wie Eum. 542 .

396-397. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-231

Ausführung von οὐ γὰρ ἔστιν ἔπαλξις: „es bemächtigt sich dessen, der kein Rechtsgefühl hat, die Überredung (Verführung), welche ausgeht von der ihn beratenden leidenschaftlichen Verblendung (die Sophistik der Leidenschaft)." Vgl. 233. So führt auch Sophokles Ant. 615 ff. aus, wie der das Recht nicht achtende Mensch sich durch seine rücksichtslose Begehrlichkeit selbst ins Verderben stürzt: σοφίᾳ γὰρ ἔκ του κλεινὸν ἔπος πέφανται, τὸ κακὸν δοκεῖν ποτ᾽ ἐσθλὸν τῷδ᾽ ἔμμεν ὅτῳ φρένας θεὸς ἄγει πρὸς ἄταν.

398. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-232

⁹²

Ist dann der Schaden ( σίνος) gestiftet, das Verbrechen verübt, so giebt es keine Heilung und kein Verbergen. Es verbreitet sich vielmehr der Ruf des Verbrechers, ein schrecklicher Ruf; wie eine schlechte Münze durch Berührung und Anstofsen schwarz wird, so schwindet bei ihm der äufsere Glanz und er zeigt sich in seiner häfslichen Blöfse; es wird über ihn das Urteil gesprochen, dafs er einem Knaben gleicht, der nach dem flüchtigen Vogel hascht; aber auch auf den Staat fällt seine Schande; sein Flehen hört kein Gott und nimmt ein Mensch sich seiner an, so reifst er diesen mit ins Verderben. Zu οὐκ ἐκρύφθη, πρέπει δε vgl. Sept. 274 μέλει, φόβῳ δ᾽ οὐχ ὑπνώσσει κέαρ. ἐκρύφθη ist sog. gnomischer Aorist.

400. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-233

κακοῦ χαλκοῦ: vgl. Soph. frg. 742, λάμπει γὰρ ἐν χρείαισιν ὥσπερ εὐγενὴς (andere Lesart εὐπρεπὴς) χαλκός. κων.

⁹³

403-404. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-234

δικαιωθεὶς ἐπεὶ διώκει für das unverständliche δικαιωθεὶς διώSprichwörtlich τὰ πετόμενα διώκειν Plat. Euthyphr. p. 4 A, vgl. Hom. P 75 ἀκίχητα διώκων, Apostol. XII 100 ὄρνις ζητεῖς, ἀνέμους θηρεύεις· ἐπὶ τῶν μάτην κοπιώντων.

405. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-235

πρόστριμμα, der mitgeteilte Makel. Über den Aor. ἐνθείς κα 958. Zum Gedanken vgl. Hes.. W. u. Τ. 240 πολλάκι καὶ ξύμπασα πόλις κακοῦ ἀνδρὸς ἀπηύρα, Eur. Hek. 640 κοινὸν δ᾽ ἐξ ἰδίας ἀνοίας (des Paris) κακὸν τᾷ Σιμουντίδι γᾷ ὀλέθριον ἔμολε.

406. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-236

⁹⁴

λιτᾶν κτέ., vgl. Eum. 561 καλεῖ δ᾽ ἀκούοντας οὐδὲν ἐν μέσᾳ δυσπαλεί τε δίνα· γελᾷ δὲ δαίμων ἐπ᾿ ἀνδρὶ θερμῷ κτέ.

407. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-237

⁹⁵

τοῦδ᾽ ἐπίστροφον (sich kümmernd) nach Hom. a 177 ἐπίστροφος ἦν ἀνθρώπων. Vgl. Hesych. ἐπίστροφος· ἐπιστροφὴν ποιούμενος καὶ φροντίζων, ἐπιμελητής. Der Schlechte zieht diejenigen die ihm gesellt sind mit ins Verderben, wie es Sept. 586 ἐν παντὶ πράγει δ᾽ ἔσθ᾽ ὁμιλίας κακῆς κάκιον οὐδέν κτέ. ausgeführt wird. So mufsten die Trojaner mit Paris zu Grunde gehen, da sie sich seiner annahmen und sich zu Genossen seiner Frevelthat machten. Vgl. 537.

411. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-238

ξενίαν τράπεζαν: vgl. Hom. Ν 626 οἱ μεν κουριδίην ἄλοχον καὶ κτήματα πολλὰ μάψ οἴχεσθ᾽ ἀνάγοντες, ἐπεὶ φιλέεσθε παρ' αὐτῇ, Archil. frg. 96 Bgk. ὅρκον δ᾽ ἐνοσφίσθης μέγαν, ἅλας τε καὶ τράπεζαν.

413. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-239

Mit dem Gedanken des zweiten Strophenpaares ,,damals nach der Entführung der Helena war Jammer im Hause des Menelaos, nunmehr ist Jammer in jedem Hause Griechenlands" geht der Chor über auf die unseligen Folgen des Krieges für Hellas. Der allgemeine Unwille des Volkes flucht der verderblichen und um eines Weibes willen viel Blut der Bürger vergiefsenden Ruhmsucht der Führer, der Fluch aber weckt die Rachegeister. Die Trojaner frevelten in der Üppigkeit des Reichtums, die Atriden fehlten in ihrem rücksichtslosen Ehrgeize. In beiderlei Hinsicht ist das rechte Maſs, die rechte Mitte ( παντὶ μέσῳ τὸ κράτος θεὸς ὤπασεν Cho. 532 ) das Wünschenswerte: 389 ἔστω δ᾽ ἀπήμαντον ὥστ᾽ ἀπαρκεῖν κτέ. κρίνω δ᾽ ἄφθονον ὄλβον κτέ.

⁹⁶

413-414. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-240

ἀσπίστοράς τε καὶ λογχί μους κλόνους ναυβάτας θ᾽ ὁπλισμούς: vgl. 977 ναυβάτας στρατός, Pers. 107 ἱππιοχάρμας κλόνους, Eur. Herakl. 699 ὁπλίτην κόσμον, 800 ὁπλίτην στρατόν, 84 νησιώτην βίον.

415. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-241

ἀντίφερνον, ἀντὶ φερνῆς, vgl. ἀντήνωρ 450. Eur. Androm. 103 Ἰλίῳ αἰπεινᾶ Πάρις οὐ γάμον, ἀλλά τιν᾿ τιν᾿ ἄταν ἠγάγετ᾽ εὐναίαν εἰς θαλάμους ῾Ελέναν.

416. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-242

διὰ πυλᾶν, des Atridenpalastes.

418. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-243

⁹⁷

τόδ': zu 215. δόμων προφῆται sind (nach der Erklärung von Bamberger Philol. VII S. 151 und H. L. Ahrens Philol. Suppl. I S. 520) Leute welche die Verhältnisse des Hauses kennen und deuten. Diesen wird die Schilderung der Vorgänge im Inneren des Palastes, die der Chor nicht kennen kann, in den Mund gelegt.

420. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-244

Wie unter λέχος das jetzt verlassene Ehebett des Menelaos und der Helena zu verstehen ist, so bezeichnet στίβοι φιλάνορες das frühere ξυνελθεῖν τὸ λέχος ( Soph. Ai. 491 ) von Seite der Helena.

421-422. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-245

⁹⁸

,, Man kann das verschmähte (und doch) nicht schmähende Stillschweigen der in schmerzlichsten Gefühlen einsam für sich Dasitzenden sehen.“ ἀτίμους ἀλοιδόρους νοη der Person des Schweigenden übertragen. ἀφημένων (von Menelaos, der Plural generell) wie Hom. O 106 ὃ δ᾽ ἀφήμενος οὐκ ἀλεγίζει οὐδ᾽ ὄθεται.

423-424. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-246

φάσμα δόξει ἀνάσσειν: das Fut. von δόξει bezieht sich auf φάσμα: den (stumm und regungslos dasitzenden) Herrscher des Hauses wird man nicht für einen machtvollen Herrscher ( ἶφι ἀνάσσειν), sondern für ein Schattenbild halten.

425. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-247

κολοσσών, Bildsäulen. Vgl. Herod. II 130, Theokr. 22, 47.

427-428. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-248

ἀχηνίαις: ἀπορίαις Schol., vgl. Cho. 300 χρημάτων ἀχηνία, Aristoph. frg. 91 νόσῳ βιασθεὶς ἢ φίλων ἀχηνία. Weil seine Augen die schöne Helena nicht mehr sehen, ist ihm alle Liebeslust verschwunden.

429. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-249

⁹⁹

πειθήμονες aktiv (,, überredend") wie Tryphiod. 455.

431. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-250

Umsonst dürfte einer nach schönen Traumbildern greifen: er wacht auf und entschwunden ist, was er in der Hand zu haben glaubte. Hom. Ψ 99 ὠρέξατο χερσὶ φίλησιν οὐδ᾽ ἔλαβεν (Achilleus das Schattenbild des Patroklos, welches ihm im Traume erschienen), X 199 ὡς δ᾽ ἐν ὀνείρῳ οὐ δύναται φεύγοντα διώκειν. Das Asyndeton bei der Erklärung. - διὰ χερῶν gehört τα παραλλάξασα. – οὐ μεθύστερον (illico) wird erläutert durch πτεροῖς κελεύθων (die Fittiche des Traumes begleiten die Pfade des Schlafes d. i. mit dem Schlafe entschwindet auch der Traum).

¹⁰⁰

435. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-251

¹⁰¹

οἴκους ἐφεστίους wie 842, Sept. 73 δόμους ἐφεστίους von dem Inneren des Hauses.

436. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-252

καὶ ὑπερβατώτερα τῶνδε.

437-438. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-253

¹⁰²

Durchweg ist bei denen, welche von hellenischen Landen zusammen aufgebrochen sind, herzverzehrende Trauer des Hauses eines jeden sichtbar d.h. in jedem Hause derer die nach Troja gezogen sind sieht man die Zeichen tiefer Trauer. ὁ δὲ ἀντὶ τοῦ γάρ merken die Schol. gewöhnlich in solchen Fällen (z. B. Cho. 238 ) an, wo die Erklärung in Form einer neuen Angabe gebracht wird. Ἕλλανος αἴας wie 1253 Ἕλληνα φάτιν, Eur. Iph. Τ. 341 Ἕλληνος ἐκ γῆς, 495 πατρίδος Ἕλληνος. πένθεια τηξικάρδιος in Gegensatz zu den Sehnsuchtsschmerzen. Hom. τ 263 μηδέ τι θυμὸν τῆκε, πόσιν γοόωσα, Eur. frg. 900 τήκω τάλαιναν καρδίαν ὀρρωδία, Cic. Tusc. IV § 36 tabificae mentis perturbationes.

¹⁰³

440. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-254

¹⁰⁴

χρίμπτεται (Hesych. χρίμπτεται· προσεγγίζει) πρὸς ἡπαρ wie ἐφ᾿ ἡπαρ προσικνείται 783, χωρεί πρὸς ἦπαρ γενναία δύη Soph. Ai. 938 .

¹⁰⁵

443. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-255

τεύχη νοn Aschenkrügen wie τεῦχος Soph. El. 1120.

445. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-256

¹⁰⁶

Ares macht Wechselgeschäfte mit Körpern und die Wage haltend nicht am Wechseltische ( τράπεζα), sondern im Lanzenkampfe giebt er den Lieben für die Körper nicht Goldstaub ( ψήγμα mit oder ohne χρυσοῦ, χρυσίου, vgl. Herod. 1 93 τοῦ ἐκ τοῦ Τμώλου καταφερομένου ψήγματος), sondern Staub der vom Scheiterbaufen gewonnen ist ( πυρωθέν wie στρατωθέν 139). Vgl. zu 82. – ἐν μάχη δορός wie Eur. Kykl. 5 γηγενή μάχην δορός. Doch s. Anhang. πέμπει: Hom. Η 333 κατακήομεν αὐτοὺς ( νεκρούς) τυτθὸν ἀποπρὸ νεῶν, ὡς κ᾽ ὀστέα παισὶ ἕκαστος οἰκαδ᾽ ἄγῃ, ὅτ᾽ ἂν αὖτε νεώμεθα πατρίδα γαίαν. – βαρύ: wenn auch nur Staub, doch eine schwere Last (von Leid), vgl. Eur. Suppl. 1152 φέρω ἐκ πυρᾶς πατρὸς μέλη, βάρος μὲν οὐκ ἀβριθὲς ἀλγέων υπ ύπερ. ἀντήνωρ, vg!. ἀντίφερνος 415, Soph. E Ι. 1158 ἀντὶ φιλτάτης μορφῆς σποδόν τε καὶ σκιὰν ἀνωφελή.

¹⁰⁷

451. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-257

λέβης vom Aschenkruge auch Cho. 682 , Soph. El. 1401 . εὐθέτους, εὐβαστάκτους nach dem Schol. zu Sept. 629 γρ. εὔθετον, ἵν᾿ ἡ εὐβάστακτον· θείναι γὰρ τὸ ἀναλαβεῖν λέγουσιν Αττικοί. Die Aschen- krüge sind leicht zu handhaben, also klein. Vgl. Soph. El. 757 ἐν βραχεῖ χαλκῷ μέγιστον σῶμα δειλαίας σποδοῦ, Eur. Suppl. 1130 σποδοῦ τε πλῆθος ὀλίγον ἀντὶ σωμάτων εὐδοκίμων δή ποτ᾽ ἐν Μυκήναις.

453. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-258

ἴδρις scil. ἦν.

456. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-259

τάδε bezieht sich nur auf die Worte ἀλλοτρίας διαὶ γυναικός. Vgl. auch τάδε 1333.

457. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-260

φθονερὸν ἄλγος ὑφέρπει πρ. A. d. i. unbemerkt bemächtigt sich ihres Herzens das schmerzliche Gefühl der Mifsgunst gegen die Atriden als die Führer des Rachezugs.

459. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-261

Andere aber ruhen an Ort und Stelle in voller Gestalt (d. h. nicht zu Staub verbrannt), als Feinde in feindlicher Erde. Wie schlimm das ist, zeigt die Freude des Herolds 510 ff. über das Glück, daſs er nunmehr ein Grab in der Heimat finden kann. -

463-464. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-262

¹⁰⁸

Bedenklich ist die grollende Rede der Bürger. Der betreffende zahlt damit die Schuld eines Volksfluches. D. i. in den grollenden Reden äufsert sich der Fluch des Volkes, dessen man sich schuldig gemacht hat. Das Subjekt zu τίνει ergiebt sich wie 71 aus dem Zusammenhang, indem derjenige, welcher den Groll der Bürger erregt hat, vorsch webt. Ζα δημόκραντος ἀρά vgl. φήμη δημόθρους 929, δημοθρόους ἀράς 1409, δημορριφεῖς λευσίμους ἀράς 1616 u. Prom. 943 πατρὸς δ᾽ ἀρὰ Κρόνου τότ᾽ ἤδη παντελῶς κρανθήσεται.

¹⁰⁹

465-466. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-263

νυκτηρεφές τι, caliginosi aliquid. Eine Vorahnung des Schicksals des Agamemnon.

468-469. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-264

ἄσκοποι, 1579. Der Gen. wegen des steretischen a, Krüger II 47, 26, 9. - κελαιναί (die finsteren, furchtbaren) wie Sept. 964 μέλαιν᾿ ᾿Ερινύς, hier nicht von dem äufseren Aussehen (zu Eum. 52 ).

471. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-265

παλιντυχεῖ τριβᾷ βίου: τριβᾷ βίου von der (kürzeren oder längeren) Dauer des Lebens, bis der Umschlag von Glück in Unglück ( παλιντυχεῖ) plötzlich eintritt. Vgl. Soph. frg. 14 ὅταν δὲ δαίμων ἀνδρὸς εὐτυχοῦς τὸ πρὶν πλάστιγγ᾽ ἐρείσῃ τοῦ βίου παλίντροπον, τὰ πολλὰ φροῦδα καὶ καλῶς εἰρημένα.

472-473. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-266

ἐν δ' ἀλκά, ein beigeordneter Satz für einen untergeordneten Gedanken: „Die Erinyen stürzen ihn von der Höhe seines Glücks in die Dunkelheit, wo er verschollen, vergessen und machtlos ist." Vgl. 1536 ψεκὰς δὲ λήγει, Suppl. 659 βαρὺς δ᾽ ἐφίζει, Pers. 146 χρεία δὲ προσήκει.

475. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-267

¹¹⁰

δὲ: zu 437. – ὄρογκοι wird von Hesych. mit ὀρῶν λόφοι erklärt. Über den lokalen Dativ Krüger II 46, 2, 4. Vgl. Eur. Phoen. 1534 σκότον ὄμμασι σοῖσι βαλών. Ζu dem Gedanken vgl. Herod. VII 10 φιλέει γὰρ ὁ θεὸς τὰ ὑπερέχοντα πάντα κολούειν, Hor. carm. II 10, 11 feriuntque summos fulgura montes.

477. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-268

κρίνω, ich entscheide mich für, wie Suppl. 401 κρίνε σέβας τὸ πρὸς θεῶν, Xenoph. Hell. 1 7, 34 τὸ μὲν πρῶτον ἔκριναν τὴν Εὐρυπτολέμου.

479-480. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-269

,möge ich nicht mein Leben sehen als einer u. s. w." d. h. möge ich es nicht erleben, daſs ich von anderen vergewaltigt bin.

481-685. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-270

zweites Epeisodion. Die vorausgehenden Erwägungen haben den Chor trübsinnig gemacht. Da er nur Schlimmes ahnt, kann er an die durch die Feuerpost mitgeteilte Siegesbotschaft nicht mehr recht glauben. Sein Mifstrauen wird zwar bei dem Auftreten des Herolds scheinbar Lügen gestraft, aber doch erfährt man aus der weiteren Erzählung desselben, dafs der Groll der Gottheit (654) bei der Heimkehr des Heeres bereits gefühlt worden ist (vgl. 353-355 mit 532 f.). So rechtfertigen die ethischen Gedanken des vorhergehenden Stasimon die Einfügung eines Berichts über die im Epos mehrfach behandelten Leiden der Heimfahrt (Einl. S. 2 und 5) und die Schicksale des Menelaos, der für die eigentliche Handlung des Stücks nur die Bedeutung einer Episode hat, jedoch die für die Handlung dieses und des folgenden Stücks nötige Abwesenheit des Menelaos motiviert und jedenfalls auch zur Erklärung des nachfolgenden Satyrspiels Proteus diente. 481-507 unterreden sich Choreuten und zwar, wie es scheint, der Chorführer als Führer des einen und der Führer des anderen Halbchors. Der Chor erweckt die Vorstellung, als dringe der Ton von den Opfergesängen in der Stadt (599 f.) an sein Ohr. So will im Phaethon des Euripides (fr. 781, 4 f.) Klymene den Hochzeitsgesang aus der Nähe hören, während der Chor, welcher nachher das Brautlied zu singen hat, sich noch auf der Bühne befindet. Soph. Oed. K. 18 spricht Antigone von dem Gesang der Nachtigallen im Haine. Trach. 863 hört der Chor Weherufe im Hause, während der Zuschauer nichts vernimmt.

¹¹¹

484. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-271

¹¹²

τοι mit Bezug auf 285.

485. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-272

φρενῶν κεκομμένος wie νόου βεβλαμμένος ἐσθλοῦ Theogn. 223.

487-488. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-273

πυρωθέντα bildlich (vgl. Soph. Αi. 478 ὅστις κεναῖσιν ἐλπίσιν θερμαίνεται), aber mit Bezug auf die Art der wirkenden Ursache wie Prom. 376 κεραυνός αὐτὸν ἐξέπληξε τῶν ὑψηγόρων κομπασμάτων, 386 τοιόνδε Τυφὼς ἐξαναζέσει χόλον θερμοῖς ἀπλάτου βέλεσι πυρπνόου ζάλης. – καμεῖν von dem Gefühle schmerzlicher Enttäuschung. Über den epexegetischen Infinitiv nach ὧδε vgl. Krüger I 57, 10, 9. Daher der Acc. πυρωθέντα nach dem Sinne παιδνόν ἐστι πυρωθέντα καμεῖν.

¹¹³

489-490. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-274

Man merkt, daſs ein Weib den Ton angiebt. Denn es ist eines Weibes Art, eine unsichere Freudenbotschaft vor erbrachtem Beweise als Wahrheit hinzunehmen und dafür Dank zuzugestehen. Vgl. Tac. ann. XIV 4 facili feminarum credulitate ad gaudia. Mit αἰχμᾷ vgl. Cho. 628 .

491. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-275

¹¹⁴

In seiner Leichtgläubigkeit greift weibliches Verlangen weiter, schnell Rat und Mittel wissend; aber ebenso schnell vergeht der vom Weibe verkündete Preis d. i. was das Weib wünscht, das glaubt es gerne und ein kleines Anzeichen macht es gleich zur ganzen Wahrheit, indem es, wo der Mann Bedenken und Zweifel findet, sich alles nach Wunsch zurechtlegt. Darum folgt der stolzen Verkündung die Enttäuschung auf dem Fufse nach. ἔρος wie Soph. El. 197 und ἔρον Eur. Hipp. 337, 449 u. sonst. ἐπινέμεται ist von dem Weitergrasen der Weidetiere hergenommen. Vgl. προνέμεται Soph. El. 1384. Sarkastisch ist der Gleichklang ταχύπορος – ταχύμορον (der schnelle πόρος führt zum schnellen μόρος). - γυναικογήρυτον κλέος nimmt Bezug auf die glänzende und stolze Beschreibung der Feuerpost.

¹¹⁵

494-495. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-276

Emperius wollte die Worte φαεσφόρων πυρός als unnötig weglassen. Aber der Chorführer nimmt den Mund voll, um das yu ναικογήρυτον κλέος zu persiflieren.

496-497. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-277

ὀνειράτων δίκην ἐλθὸν τερπνόν, somniorum ritu veniens ut oblectaret (Hermann). φῶς ἐφ. φρένος: die Allitteration deutet wie Sept. 648 φλύοντα σὺν φοίτῳ φρενῶν das Windige und Flatterhafte an. Hesych. ἐφήλωσεν: ἠπάτησεν.

¹¹⁶

498-499. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-278

κατάσκιον ἐλαίας, weil er Siegesbotschaft bringt. Vgl. Soph. Oed. Τ. 82 ἀλλ᾽ εἰκάσαι μέν, ἡδὺς ( βαίνει)· οὐ γὰρ ἂν κάρα πολυστεφὴς ὧδ᾽ εἶρπε παγκάρπου δάφνης.

¹¹⁷

499-500. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-279

κάσις ξύνουρος, der nebenanliegende Bruder, der Zwillingsbruder. Vgl. Sept. 481 λιγνὺν μέλαιναν, αἰόλην πυρὸς κάσιν. – διψία κόνις wie Soph. Ant. 246 . Hesych. διψία κόνις· ξηρά.

501. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-280

Die Eile, mit welcher der Bote herankommt, läfst vermuten, dafs er eine Neuigkeit zu vermelden hat. Vgl. Sept. ὅ τοι κατόπτης, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ, στρατοῦ πευθώ τιν᾿ ἡμῖν, ὦ φίλαι, νέαν φέρει σπουδῇ διώκων πομπίμους χνόας ποδῶν, Prom. 975 πάντως τι καινὸν ἀγγελῶν ἐλήλυθεν. Dieser Gedanke wird hier in Gegensatz zu der stummen Feuerpost gebracht, welche dem Chore unzuverlässig erscheint. Der vertrauliche dat. eth. σοί hebt den Ausdruck der Geringschätzung der Feuermeldung.

¹¹⁸

502. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-281

καπνῷ, ironisch, zur Bezeichnung des Nichtigen, da doch nicht mit dem Rauche, sondern mit der Flamme das Zeichen gegeben wird. Vgl. das sprichwörtliche καπνοῦ σκιά Soph. Ant. 1170.

503. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-282

τὸ χαίρειν, das sich freuen sollen. μᾶλλον ἐκβάξει, deutlicher heraussagen d. h. die gute Nachricht durch Rede ( λέγων, nicht ἄναυδος) sicherer machen.

507. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-283

τὴν ἁμαρτίαν φρενῶν καρποῖτο wie καρποῦσθαι χθόνα, er möge die Früchte der Verkehrtheit seines Sinnes für sich allein geniefsen (,, der ernte selber seines Herzens Sündenfrucht" Keck). Zu dem ironischen Ausdruck vgl. Hom. Ζ 352 τούτῳ δ᾽ οὔτ᾽ ἂρ νῦν φρένες ἔμπεδοι οὔτ᾽ ἄρ᾽ ὀπίσσω ἔσσονται· τῷ καί μιν ἐπαυρήσεσθαι ὀίω, Ο 16 οὐ μὴν οἶδ᾽ εἰ αὖτε κακορραφίης ἀλεγεινῆς πρώτη ἐπαύρηαι.

508. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-284

¹¹⁹

Der Herold, welcher von der Küste herkommt (498), tritt links auf. Schol. τινὲς μέμφονται τῷ ποιητῇ, ὅτι αὐθημερὸν ἐκ Τροίας ποιεῖ τοὺς Ἕλληνας ἥκοντας. Für die Vorgänge aufserhalb der Bühne gilt nur eine ideale Zeit. Vgl. Einl. S. 23.

510. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-285

ῥαγεισῶν: ἐκ μεταφορᾶς τῶν ἀγκυρῶν. Schol. Aristoph. Ri. 1244 λεπτή τις ἐλπίς ἐστ᾽ ἐφ᾿ ἧς ὀχούμεθα, Eur. Hel. 277 ἄγκυρα δ᾽ ἤ μου τὰς τύχας ὤχει μόνη, πόσιν ποθ᾽ ἤξειν κτέ.

511. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-286

ηὔχουν, ich wagte zu hoffen. Vgl. zu Prom. 715 und Eum. 564 .

512. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-287

Cho. 290 κρατῆρος μέρος μετασχεῖν.

514. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-288

¹²⁰

D. i. und du als höchster Herr des Landes Zeus und du der Gott von Pytho. Vgl. Pers. 652 ᾿Αϊδωνεὺς ἀναπομπὸς ἀνείης, Soph. Αί. 861 ὦ πατρῶον ἑστίας βάθρον κλειναί τ᾿ ᾿Αθῆναι καὶ τὸ σύντροφον γένος, Krüger I 45, 2, 8.

515-516. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-289

μηκέτ' unter dem Einflufs des Imperat. χαῖρε (der du nicht mehr schleuderst). Vgl. 897. Man wird hierbei besonders an Hom. A 44 ff. erinnert.

517. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-290

παιώνιος: d. i. „da du παιήων ( παιάν) heifst, so mache deinen Beinamen wahr", eine gewöhnliche Art der Bitte. Vgl. 964, Eum. 90 Ἑρμῆ, φύλασσε, κάρτα δ᾽ ἂν ἐπώνυμος πομπαῖος ἴσθι, Sept. 8 , 125, 131. Anders 1065. ..

518-519. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-291

τούς τ᾿ προσαυδῶ: vgl. Prom. 88 ὦ δῖος αἰθὴρ παμμήτόρ τε γῆ, καὶ τὸν πανόπτην κύκλον ἡλίου καλῶ, Soph. Αi. 859 ὦ φέγγος, ὦ γῆς ἱερὸν οἰκείας πέδον κρῆναί τε ποταμοί θ᾽ οἶδε, καὶ τὰ Τρωικὰ πεδία προσαυδῶ, χαίρετ', ὦ τροφῆς ἐμοί. Hesych. ἀγώνιοι θεοί· οἱ τῶν ἀγώνων προεστῶτες. Diese Bedeutung pafst aber schwerlich Suppl. 195 πάγον προσίζειν τόνδ᾽ ἀγωνίων θεῶν, 248, 335, 359. Andere verstehen die Götter der Versammlung ( ἀγών), die θεοὶ ἀγοραῖοι. Vgl. Schol. zu Hom. 2 1 παρὰ δὲ Βοιωτοῖς ἀγὼν ἡ ἀγορά ὅθεν καὶ ἀγωνίους θεοὺς Αἰσχύλος τοὺς ἀγοραίους. Wahrscheinlich aber sind, wie Suppl. 228 πάντων δ᾽ ἀνάκτων τῶνδε κοινοβωμίαν zeigt, die zu einem θεῖος ἀγών (Hom. Η 298) vereinigten Götter zu verstehen, die eine ξυντέλεια ( Sept. 237 , Schol. τὸ κοινὸν ἄθροισμα τῶν θεῶν) bilden. τιμάορον: Schol. βοηθόν. Hesych. τιμήορος: τιμωρός, βοηθός.

¹²¹

520. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-292

σέβας, Gegenstand der Verehrung, wie Prom. 1125 u. a.

521. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-293

Über den Heroenkultus, welcher der nachhomerischen Zeit angehört, vgl. Schömann gr. Alt. II³ S. 153 ff. Über den Einfluss auf glückliche Führung des Kriegs, welchen man den Heroen zuschrieb, vgl. ebd. S. 156.

524. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-294

Das Wort θᾶκοι erinnert an Hom. β 14 ἔζετο (Telemachos) δ᾽ ἐν πατρὸς θώκω, εἶξαν δὲ γέροντες. 5* Hier aber hat man nicht an den Ehrensitz des Königs in der Volksversammlung zu denken, sondern an alte Steinbänke zu beiden Seiten des Palasteinganges nach Hom. γ 406 ἐκ δ᾽ ἐλθὼν (Nestor aus seinem Palaste) κατ᾿ ἄρ᾽ ἕζετ᾽ ἐπὶ ξεστοῖσι λίθοισιν, οἱ οἱ ἔσαν προπάροιθε θυράων ὑψηλάων, λευκοί, ἀποστίλβοντες ἀλείφατος· οἷς ἔπι μὲν πρὶν Νηλεὺς ἵζεσκεν κτέ. Wegen dieses Alters heiſsen sie σεμνοί. ἀντήλιοι: οἱ εἰς ἀνατολὴν ὁρῶντες Schol., οἱ πρὸ τῶν πυλῶν ίδρυμένοι Hesych, die Götter, deren Standbilder oder Symbole vor den nach Osten gerichteten Eingängen der Paläste standen ( θυραῖοι), zu 90.

525-526. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-295

¹²²

Man erklärt φαιδροῖσι τοῖσίδ᾽ ὄμμασιν „so heiteren Blicks, wie ihr jetzt seid", da die Götter gerade jetzt der Morgensonne zugekehrt im heitersten Glanze strahlen (Schneidewin) und κόσμῳ, κατὰ κόσμον, nach Gebühr. Aber wahrscheinlich ist V. 525 interpoliert (s. Anhang) und bedeutet κόσμῳ ,,mit festlichem Gepränge". – πολλῷ χρόνῳ (nach 1. Z.) wie χρόνῳ μακρῷ Soph. Εl. 1273, Krüger II 48, 2, 11.

¹²³

527. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-296

φῶς ἐν εὐφρόνῃ φέρων (22f.): die Allitteration wie Soph. Phil. 297 ἔφην᾽ ἄφαντον φῶς, den Ausdruck der Freude unterstützend.

¹²⁴

528. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-297

Bei τοῖσδε wendet er sich zum Chore.

529. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-298

Mit ἀλλ᾽ εὖ νιν ἀσπ. wird δέξασθε κόσμῳ eindringlich wieder aufgenommen. "

530-531. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-299

Da kein Stein auf dem anderen geblieben" ist, so erscheint der Boden mit der Hacke umgearbeitet, und da die Atriden die Vollstrecker von Zeus' Willen gewesen (61 f.), so ist es die Hacke des Zeus, die den Boden umgegraben hat. Nachgeahmt von Soph. frg. 767 χρυσῇ μακέλλῃ (Blitz) Ζηνὸς ἐξαναστραφῇ, welche Stelle Aristoph. Vö. 1240 ὅπως μή σου γένος πανώλεθρον Διὸς μακέλλῃ πᾶν ἀναστρέψει Δίκη parodiert hat.

532. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-300

Der gleiche Vers findet sich Pers. 813 . Man wollte ihn deshalb hier als nachträglichen Zusatz ausscheiden; aber er scheint passend als Ausdruck des Triumphs und des befriedigten Rachegefühls. Zugleich wird der Zuschauer an die Befürchtungen der Klytämestra 350 ff. erinnert.

537. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-301

¹²⁵

Vgl. 407 f. Πάρις οὐδὲ πόλις für οὔτε Πάρις οὔτε πόλις wie Cho. 293 , Pind. Pyth. VI 48, Simon. frg. 5, Soph. Phil. 771 , Aristoph. Vö. 694, Herod. IV 28 u. a. – συντελής, συνεισφέρων (Poll. VIII 156, Harpokr. unt. συντελεῖς), mitsteuernd, hier mitbüfsend.

Search the Perseus Catalog for:

Search the Perseus Catalog for:

Current edition Experimental

Χορός κῆρυξ Ἀχαιῶν χαῖρε τῶν ἀπὸ στρατοῦ.

Κῆρυξ χαίρω <γε>: 7 τεθνάναι δ᾽ οὐκέτ᾽ 8 ἀντερῶ θεοῖς.

Χορός ἔρως πατρῴας τῆσδε γῆς σ᾽ ἐγύμνασεν. 540

Κῆρυξ ὥστ᾽ ἐνδακρύειν 9 γ᾽ ὄμμασιν χαρᾶς ὕπο.

Χορός τερπνῆς ἄρ᾽ ἦτε τῆσδ᾽ ἐπήβολοι νόσου. 10

Κῆρυξ πῶς δή; διδαχθεὶς τοῦδε δεσπόσω λόγου.

Χορός τῶν ἀντερώντων ἱμέρῳ πεπληγμένοι. 11

Κῆρυξ ποθεῖν ποθοῦντα τήνδε γῆν στρατὸν λέγεις. 545

Χορός ὡς πόλλ᾽ ἀμαυρᾶς ἐκ φρενός <μ᾽> 12 ἀναστένειν.

Κῆρυξ πόθεν τὸ δύσφρον τοῦτ᾽ ἐπῆν στύγος φρενῶν; 13

Χορός πάλαι τὸ σιγᾶν φάρμακον βλάβης ἔχω.

Κῆρυξ καὶ πῶς; ἀπόντων κοιράνων ἔτρεις τινάς;

Χορός ὡς 14 νῦν τὸ σὸν δή, καὶ θανεῖν πολλὴ χάρις. 550

Κῆρυξ οὐκ ἔσθ᾽ ὅπως λέξαιμι τὰ ψευδῆ καλὰ 620 ἐς τὸν πολὺν φίλοισι καρποῦσθαι χρόνον.

Χορός πῶς δῆτ᾽ ἂν εἰπὼν κεδνὰ τἀληθῆ τύχοις; 27 28 σχισθέντα δ᾽ οὐκ εὔκρυπτα γίγνεται τάδε.

Κῆρυξ ἁνὴρ 29 ἄφαντος ἐξ Ἀχαιικοῦ στρατοῦ, αὐτός τε καὶ τὸ πλοῖον. οὐ ψευδῆ λέγω. 625

Χορός πότερον ἀναχθεὶς ἐμφανῶς ἐξ Ἰλίου, ἢ χεῖμα, κοινὸν ἄχθος, ἥρπασε στρατοῦ;

Κῆρυξ ἔκυρσας ὥστε τοξότης ἄκρος σκοποῦ: μακρὸν δὲ πῆμα συντόμως ἐφημίσω.

Χορός πότερα γὰρ αὐτοῦ ζῶντος ἢ τεθνηκότος 630 φάτις πρὸς ἄλλων ναυτίλων ἐκλῄζετο;

Κῆρυξ οὐκ οἶδεν οὐδεὶς ὥστ᾽ ἀπαγγεῖλαι τορῶς, πλὴν τοῦ τρέφοντος Ἡλίου χθονὸς φύσιν.

Χορός πῶς γὰρ λέγεις χειμῶνα ναυτικῷ στρατῷ ἐλθεῖν τελευτῆσαί τε δαιμόνων κότῳ; 635 636

Χορός κῆρυξ Ἀχαιῶν χαῖρε τῶν ἀπὸ στρατοῦ.

Κῆρυξ χαίρω γε· τεθνάναι δʼ οὐκέτʼ ἀντερῶ θεοῖς.

Χορός ἔρως πατρῴας τῆσδε γῆς σʼ ἐγύμνασεν; 540

Κῆρυξ ὥστʼ ἐνδακρύειν γʼ ὄμμασιν χαρᾶς ὕπο.

Χορός τερπνῆς ἄρʼ ἦτε τῆσδʼ ἐπήβολοι νόσου.

Κῆρυξ πῶς δή; διδαχθεὶς τοῦδε δεσπόσω λόγου.

Χορός τῶν ἀντερώντων ἱμέρῳ πεπληγμένοι.

Κῆρυξ ποθεῖν ποθοῦντα τήνδε γῆν στρατὸν λέγεις; 545

Χορός ὡς πόλλʼ ἀμαυρᾶς ἐκ φρενός μʼ ἀναστένειν

Κῆρυξ πόθεν τὸ δύσφρον τοῦτʼ ἐπῆν θυμῷ στύγος;

Χορός πάλαι τὸ σιγᾶν φάρμακον βλάβης ἔχω.

Κῆρυξ καὶ πῶς; ἀπόντων κοιράνων ἔτρεις τινάς;

Χορός ὡς νῦν, τὸ σὸν δή, καὶ θανεῖν πολλὴ χάρις. 550

Κῆρυξ τοιόσδʼ ὁ κόμπος τῆς ἀληθείας γέμων οὐκ αἰσχρὸς ὡς γυναικὶ γενναίᾳ λακεῖν.

Κῆρυξ οὐκ ἔσθʼ ὅπως λέξαιμι τὰ ψευδῆ καλὰ 620 ἐς τὸν πολὺν φίλοισι καρποῦσθαι χρόνον.

Χορός πῶς δῆτʼ ἂν εἰπὼν κεδνὰ τἀληθῆ τύχοις; σχισθέντα δʼ οὐκ εὔκρυπτα γίγνεται τάδε.

Κῆρυξ ἁνὴρ ἄφαντος ἐξ Ἀχαιικοῦ στρατοῦ, αὐτός τε καὶ τὸ πλοῖον. οὐ ψευδῆ λέγω. 625

Χορός πότερον ἀναχθεὶς ἐμφανῶς ἐξ Ἰλίου, ἢ χεῖμα, κοινὸν ἄχθος, ἥρπασε στρατοῦ;

Κῆρυξ ἔκυρσας ὥστε τοξότης ἄκρος σκοποῦ· μακρὸν δὲ πῆμα συντόμως ἐφημίσω.

Χορός πότερα γὰρ αὐτοῦ ζῶντος ἢ τεθνηκότος 630 φάτις πρὸς ἄλλων ναυτίλων ἐκλῄζετο;

Κῆρυξ οὐκ οἶδεν οὐδεὶς ὥστʼ ἀπαγγεῖλαι τορῶς, πλὴν τοῦ τρέφοντος Ἡλίου χθονὸς φύσιν.

Χορός πῶς γὰρ λέγεις χειμῶνα ναυτικῷ στρατῷ ἐλθεῖν τελευτῆσαί τε δαιμόνων κότῳ; 635

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ μήτ᾽ οὖν αὐτὸς ἁλοὺς ὑπ᾽ ἄλ- λων βίον κατίδοιμι. 480

κρίνω δ᾽ ἄφθονον ὄλβον· μήτ᾽ εἴην πτολιπόρθης, μήτ᾽ οὖν αὐτὸς ἁλοὺς ὑπ᾽ ἄλ- λων βίον κατίδοιμι.

Testim.:

Apparatus Criticus

ΧΟ. μήτ᾽ οὖν αὐτὸς ἁλοὺς ὑπ᾽ ἄλ- λων βίον κατίδοιμι.

CHOROS. Whoever prays for aught else to this city 500 — May he himself reap fruit of his mind’s error!

CHOROS. Hail, herald from the army of Achaians!

HERALD. I hail: — to die, will gainsay gods no longer!

CHOROS. Love of this fatherland did exercise thee? 540

HERALD. So that I weep, at least, with joy, my eyes full.

CHOROS. What, of this gracious sickness were ye gainers?

HERALD. How now? instructed, I this speech shall master.

CHOROS. For those who loved you back, with longing stricken.

HERALD. This land yearned for the yearning army, say’st thou? 545

CHOROS. So as to set me oft, from dark mind, groaning.

HERALD. Whence came this ill mind — hatred to the army?

CHOROS. Of old, I use, for mischiefs physic, silence.

HERALD. And how, the chiefs away, did you fear any?

CHOROS. So that now, — late thy word, — much joy were — dying! 550

CHOROS. O’ercome by words, their sense I do not gainsay. For, aye this breeds youth in the old — to learn well. But these things most the house and Klutaimnestra 585 Concern, ’t is likely: while they make me rich, too.

HERALD. Such boast as this — brimful of the veracious — Is, for a high-born dame, not bad to send forth!

CHOROS. Ay, she spoke thus to thee — that hast a knowledge 615 From clear interpreters — a speech most seemly. But speak thou, herald! Meneleos I ask of: If he, returning, back in safety also Will come with you — this land’s beloved chieftain?

HERALD. There’s no way I might say things false and pleasant 620 For friends to reap the fruits of through a long time.

CHOROS. How then if, speaking good, things true thou chance on?

HERALD. For not well-hidden things become they, sundered. The man has vanished from the Achaic army, He and his ship too. I announce no falsehood. 625

CHOROS. Whether forth-putting openly from Ilion , Or did storm — wide woe — snatch him from the army?

HERALD. Like topping bowman, thou hast touched the target, And a long sorrow hast succinctly spoken.

CHOROS. Whether, then, of him, as a live or dead man 630 Was the report by other sailors bruited?

HERALD. Nobody knows so as to tell out clearly Excepting Helios who sustains earth’s nature.

CHOROS. How say’st thou then, did storm the naval army Attack and end, by the celestials’ anger? 635

LE CHŒUR ceux qu'elles détruisent nulle force ne subsiste plus. Trop grande gloire est périlleuse : ce sont

Commentary

Stable identifiers

Χορός

κῆρυξ Ἀχαιῶν χαῖρε τῶν ἀπὸ στρατοῦ.

Κῆρυξ

χαίρω <γε>:⁷ τεθνάναι δ᾽ οὐκέτ᾽⁸ ἀντερῶ θεοῖς.

Χορός

ἔρως πατρῴας τῆσδε γῆς σ᾽ ἐγύμνασεν.
540

Κῆρυξ

ὥστ᾽ ἐνδακρύειν⁹ γ᾽ ὄμμασιν χαρᾶς ὕπο.

Χορός

τερπνῆς ἄρ᾽ ἦτε τῆσδ᾽ ἐπήβολοι νόσου.¹⁰

Κῆρυξ

πῶς δή; διδαχθεὶς τοῦδε δεσπόσω λόγου.

Χορός

τῶν ἀντερώντων ἱμέρῳ πεπληγμένοι.¹¹

Κῆρυξ

ποθεῖν ποθοῦντα τήνδε γῆν στρατὸν λέγεις.
545

Χορός

ὡς πόλλ᾽ ἀμαυρᾶς ἐκ φρενός <μ᾽>¹² ἀναστένειν.

Κῆρυξ

πόθεν τὸ δύσφρον τοῦτ᾽ ἐπῆν στύγος φρενῶν;¹³

Χορός

πάλαι τὸ σιγᾶν φάρμακον βλάβης ἔχω.

Κῆρυξ

καὶ πῶς; ἀπόντων κοιράνων ἔτρεις τινάς;

Χορός

ὡς¹⁴ νῦν τὸ σὸν δή, καὶ θανεῖν πολλὴ χάρις.
550

Κῆρυξ

οὐκ ἔσθ᾽ ὅπως λέξαιμι τὰ ψευδῆ καλὰ
620

ἐς τὸν πολὺν φίλοισι καρποῦσθαι χρόνον.

Χορός

πῶς δῆτ᾽ ἂν εἰπὼν κεδνὰ τἀληθῆ τύχοις;²⁷²⁸

σχισθέντα δ᾽ οὐκ εὔκρυπτα γίγνεται τάδε.

Κῆρυξ

ἁνὴρ²⁹ ἄφαντος ἐξ Ἀχαιικοῦ στρατοῦ,

αὐτός τε καὶ τὸ πλοῖον. οὐ ψευδῆ λέγω.
625

Χορός

πότερον ἀναχθεὶς ἐμφανῶς ἐξ Ἰλίου,

ἢ χεῖμα, κοινὸν ἄχθος, ἥρπασε στρατοῦ;

Κῆρυξ

ἔκυρσας ὥστε τοξότης ἄκρος σκοποῦ:

μακρὸν δὲ πῆμα συντόμως ἐφημίσω.

Χορός

πότερα γὰρ αὐτοῦ ζῶντος ἢ τεθνηκότος
630

φάτις πρὸς ἄλλων ναυτίλων ἐκλῄζετο;

Κῆρυξ

οὐκ οἶδεν οὐδεὶς ὥστ᾽ ἀπαγγεῖλαι τορῶς,

πλὴν τοῦ τρέφοντος Ἡλίου χθονὸς φύσιν.

Χορός

πῶς γὰρ λέγεις χειμῶνα ναυτικῷ στρατῷ

ἐλθεῖν τελευτῆσαί τε δαιμόνων κότῳ;
635
636

Χορός

κῆρυξ Ἀχαιῶν χαῖρε τῶν ἀπὸ στρατοῦ.

Κῆρυξ

χαίρω γε· τεθνάναι δʼ οὐκέτʼ ἀντερῶ θεοῖς.

Χορός

ἔρως πατρῴας τῆσδε γῆς σʼ ἐγύμνασεν;
540

Κῆρυξ

ὥστʼ ἐνδακρύειν γʼ ὄμμασιν χαρᾶς ὕπο.

Χορός

τερπνῆς ἄρʼ ἦτε τῆσδʼ ἐπήβολοι νόσου.

Κῆρυξ

πῶς δή; διδαχθεὶς τοῦδε δεσπόσω λόγου.

Χορός

τῶν ἀντερώντων ἱμέρῳ πεπληγμένοι.

Κῆρυξ

ποθεῖν ποθοῦντα τήνδε γῆν στρατὸν λέγεις;
545

Χορός

ὡς πόλλʼ ἀμαυρᾶς ἐκ φρενός μʼ ἀναστένειν

Κῆρυξ

πόθεν τὸ δύσφρον τοῦτʼ ἐπῆν θυμῷ στύγος;

Χορός

πάλαι τὸ σιγᾶν φάρμακον βλάβης ἔχω.

Κῆρυξ

καὶ πῶς; ἀπόντων κοιράνων ἔτρεις τινάς;

Χορός

ὡς νῦν, τὸ σὸν δή, καὶ θανεῖν πολλὴ χάρις.
550

Κῆρυξ

τοιόσδʼ ὁ κόμπος τῆς ἀληθείας γέμων

οὐκ αἰσχρὸς ὡς γυναικὶ γενναίᾳ λακεῖν.

Κῆρυξ

οὐκ ἔσθʼ ὅπως λέξαιμι τὰ ψευδῆ καλὰ
620

ἐς τὸν πολὺν φίλοισι καρποῦσθαι χρόνον.

Χορός

πῶς δῆτʼ ἂν εἰπὼν κεδνὰ τἀληθῆ τύχοις;

σχισθέντα δʼ οὐκ εὔκρυπτα γίγνεται τάδε.

Κῆρυξ

ἁνὴρ ἄφαντος ἐξ Ἀχαιικοῦ στρατοῦ,

αὐτός τε καὶ τὸ πλοῖον. οὐ ψευδῆ λέγω.
625

Χορός

πότερον ἀναχθεὶς ἐμφανῶς ἐξ Ἰλίου,

ἢ χεῖμα, κοινὸν ἄχθος, ἥρπασε στρατοῦ;

Κῆρυξ

ἔκυρσας ὥστε τοξότης ἄκρος σκοποῦ·

μακρὸν δὲ πῆμα συντόμως ἐφημίσω.

Χορός

πότερα γὰρ αὐτοῦ ζῶντος ἢ τεθνηκότος
630

φάτις πρὸς ἄλλων ναυτίλων ἐκλῄζετο;

Κῆρυξ

οὐκ οἶδεν οὐδεὶς ὥστʼ ἀπαγγεῖλαι τορῶς,

πλὴν τοῦ τρέφοντος Ἡλίου χθονὸς φύσιν.

Χορός

πῶς γὰρ λέγεις χειμῶνα ναυτικῷ στρατῷ

ἐλθεῖν τελευτῆσαί τε δαιμόνων κότῳ;
635

ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ

μήτ᾽ οὖν αὐτὸς ἁλοὺς ὑπ᾽ ἄλ-

λων βίον κατίδοιμι.
480

κρίνω δ᾽ ἄφθονον ὄλβον·

μήτ᾽ εἴην πτολιπόρθης,

μήτ᾽ οὖν αὐτὸς ἁλοὺς ὑπ᾽ ἄλ-

λων βίον κατίδοιμι.

ΧΟ.

μήτ᾽ οὖν αὐτὸς ἁλοὺς ὑπ᾽ ἄλ-

λων βίον κατίδοιμι.

CHOROS.

Whoever prays for aught else to this city
500

— May he himself reap fruit of his mind’s error!

CHOROS.

Hail, herald from the army of Achaians!

HERALD.

I hail: — to die, will gainsay gods no longer!

CHOROS.

Love of this fatherland did exercise thee?
540

HERALD.

So that I weep, at least, with joy, my eyes full.

CHOROS.

What, of this gracious sickness were ye gainers?

HERALD.

How now? instructed, I this speech shall master.

CHOROS.

For those who loved you back, with longing stricken.

HERALD.

This land yearned for the yearning army, say’st thou?
545

CHOROS.

So as to set me oft, from dark mind, groaning.

HERALD.

Whence came this ill mind — hatred to the army?

CHOROS.

Of old, I use, for mischiefs physic, silence.

HERALD.

And how, the chiefs away, did you fear any?

CHOROS.

So that now, — late thy word, — much joy were — dying!
550

CHOROS.

O’ercome by words, their sense I do not gainsay.

For, aye this breeds youth in the old — to learn well.

But these things most the house and Klutaimnestra
585

Concern, ’t is likely: while they make me rich, too.

HERALD.

Such boast as this — brimful of the veracious —

Is, for a high-born dame, not bad to send forth!

CHOROS.

Ay, she spoke thus to thee — that hast a knowledge
615

From clear interpreters — a speech most seemly.

But speak thou, herald! Meneleos I ask of:

If he, returning, back in safety also

Will come with you — this land’s beloved chieftain?

HERALD.

There’s no way I might say things false and pleasant
620

For friends to reap the fruits of through a long time.

CHOROS.

How then if, speaking good, things true thou chance on?

HERALD.

For not well-hidden things become they, sundered.

The man has vanished from the Achaic army,

He and his ship too. I announce no falsehood.
625

CHOROS.

Whether forth-putting openly from Ilion ,

Or did storm — wide woe — snatch him from the army?

HERALD.

Like topping bowman, thou hast touched the target,

And a long sorrow hast succinctly spoken.

CHOROS.

Whether, then, of him, as a live or dead man
630

Was the report by other sailors bruited?

HERALD.

Nobody knows so as to tell out clearly

Excepting Helios who sustains earth’s nature.

CHOROS.

How say’st thou then, did storm the naval army

Attack and end, by the celestials’ anger?
635

LE CHŒUR

ceux qu'elles détruisent nulle force ne subsiste plus. Trop grande gloire est périlleuse : ce sont