Aeschylus Agamemnon 1178-1406

View: By Card

Agamemnon. Aeschylus. London. 1889.

Sponsored by Perseus Project, Tufts University.

Current edition Perseus

Agamemnon (English) (Aeschylus. The poetical works of Robert Browning, Volume 13. Browning, Robert, translator; Berdoe, Edward, editor. London: Smith, Elder and Co., 1889.)

Editions (8)
Ἀγαμέμνων First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 1178-1406 focus
Ἀγαμέμνων Perseus (Aeschylus, Volume 2. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1926.) — 1178-1406 focus
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 1178 focus
σῖγα· τίς πληγὴν ἀϋτεῖ καιρίως οὐτασμένος;
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Gottfried Hermann, 1852.) — 1178 focus
ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ (OCR draft) Experimental (ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 1178 focus
Τὸ μὲν εὖ πράσσειν πράττειν ἀκόρεστον ἔφυ
πᾶσι βροτοῖσιν -οῖς· δακτυλοδεικτῶν δ'
οὔτις ἀπειπὼν εἴργει μελάθρων,
« Μηκέτ' ἐσέλθῃς μηκέτι δ' εἰσέλθῃς », τάδε φωνῶν.
Καὶ τῷδε πόλιν μὲν ἑλεῖν ἔδοσαν
1335
μάκαρες Πριάμου, θεοτίμητος δ'
οἴκαδ' ἱκάνει· νῦν δ' εἰ προτέρων
αἷμ' ἀποτείσει -τίσει
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. N. Wecklein, 1885.) — 1178 focus
καὶ μὴν ὁ χρησμὸς οὐκέτ᾽ ἐκ καλυμμάτων
ἔσται δεδορκὼς νεογάμου νύμφης δίκην,
λαμπρὸς δ᾽ ἔοικεν ἡλίου πρὸς ἀντολὰς
πνέων ἐσᾴξειν, ὥστε κύματος δίκην
1180
κλύξειν πρὸς αὐγὰς τοῦδε πήματος πολὺ
μεῖζον· φρενώσω δ᾽ οὐκέτ᾽ ἐξ αἰνιγμάτων.
καὶ μαρτυρεῖτε συνδρόμως ἴχνος κακῶν
ῥινηλατούσῃ τῶν πάλαι πεπραγμένων.
τὴν γὰρ στέγην τήνδ᾽ οὔποτ᾽ ἐκλείπει χορὸς
1185
ξύμφθογγος οὐκ εὔφωνος· οὐ γὰρ εὖ λέγει.
καὶ μὴν πεπωκώς γ', ὡς θρασύνεσθαι πλέον,
βρότειον αἷμα κῶμος ἐν δόμοις μένει,
μάντις μ' Ἀπόλλων τῷδ᾽ ἐπέστησεν τέλει.
τὴν μὲν θυέστου δαῖτα παιδείων κρεῶν
ξυνῆκα καὶ πέφρικα, καὶ φόβος μ᾿ ἔχει
κλύοντ᾽ ἀληθῶς οὐδὲν ἐξῃκασμένα·
τὰ δ᾽ ἀλλ᾽ ἀκούσας ἐκ δρόμου πεσὼν τρέχω.
ὦ πολλὰ μὲν τάλαινα, πολλὰ δ᾽ αὖ σοφὴ
γύναι, μακρὰν ἔτεινας. εἰ δ᾽ ἐτητύμως
1295
μόρον τὸν αὐτῆς οἶσθα, πῶς θεηλάτου
βοὺς δίκην πρὸς βωμὸν εὐτόλμως πατεῖς;
τὸ μὲν εὖ πράσσειν ἀκόρεστον ἔφυ
1330
πᾶσι βροτοῖσιν· δακτυλοδείκτων δ᾽
οὔτις ἀπειπὼν εἴργει μελάθρων,
μηκέτ᾽ ἐσέλθῃς, τάδε φωνῶν.
καὶ τῷδε πόλιν μὲν ἑλεῖν ἔδοσαν
μάκαρες Πριάμου,
1335
θεοτίμητος δ᾽ οἴκαδ᾽ ἱκάνει·
νῦν δ᾽ εἰ προτέρων αἷμ᾽ ἀποτίσει
καὶ τοῖσι θανοῦσι θανών ἄλλων
ποινὰς θανάτων ἐπικρανεῖ,
τίς ἂν εὔξαιτο βροτῶν ἀσινεῖ
1340
δαίμονι φῦναι τάδ᾽ ἀκούων;
ὤμοι, πέπληγμαι καιρίαν πληγὴν ἔσω.
σιγα· τίς πληγὴν ἀυτεῖ καιρίως οὐτασμένος;
ὤμοι μάλ' αὖθις, δευτέραν πεπληγμένος.
τοὔργον εἰργάσθαι δοκεῖ μοι βασιλέως οἰμώγμασιν·
1345
ἀλλὰ κοινωσώμεθ᾽ ἄν πως ἀσφαλῆ βουλεύματα.
ΧΟ. 1. ἐγὼ μὲν ὑμῖν τὴν ἐμὴν γνώμην λέγω,
πολλῶν πάροιθεν καιρίως εἰρημένων
τἀναντί᾽ εἰπεῖν οὐκ ἐπαισχυνθήσομαι.
πῶς γάρ τις ἐχθροῖς ἐχθρὰ πορσύνων, φίλοις
δοκοῦσιν εἶναι, πημονῆς ἀρκύστατ᾽ ἂν
φράξειεν ὕψος κρεῖσσον ἐκπηδήματος;
1375
ἐμοὶ δ᾽ ἀγὼν ὅδ᾽ οὐκ ἀφρόντιστος πάλαι
νείκης παλαιᾶς ἦλθε, σὺν χρόνῳ γε μήν
ἕστηκα δ᾽ ἔνθ᾽ ἔπαισ᾽ ἐπ᾿ ἐξειργασμένοις.
οὕτω δ᾽ ἔπραξα, καὶ τάδ᾽ οὐκ ἀρνήσομαι,
ὡς μήτε φεύγειν μήτ᾽ ἀμύνεσθαι μόρον.
1380
ἄπειρον ἀμφίβληστρον, ὥσπερ ἰχθύων,
περιστιχίζω, πλοῦτον εἵματος κακόν.
παίω δέ νιν δίς· καν δυοῖν οἰμώγμασιν
Ἀγαμέμνων (OCR draft) Experimental (Ἀγαμέμνων. Martin L. West, 1990.) — 1178 focus
καὶ μὴν ὁ χρησμὸς οὐκέτ᾽ ἐκ καλυμμάτων
ἔσται δεδορχὼς νεογάμου νύμφης δίκην,
λαμπρὸς δ᾽ ἔοικεν ἡλίου πρὸς ἀντολάς
1180
πνέων ἐπάιξειν, ὥστε κύματος δίκην
κλύ ζειν πρὸς αὐγὰς τοῦδε πήματος πολύ
μεῖζον. φρενώσω δ᾽ οὐκέτ᾽ ἐξ αἰνιγμάτων·
καὶ μαρτυρεῖτε ξυνδρόμως ἴχνος κακῶν
ῥινηλατούσηι τῶν πάλαι πεπραγμένων.
1185
τὴν γὰρ στέγην τήνδ᾽ οὔποτ᾽ ἐκλείπει χορός
ξύμφθογγος οὐκ εὔφωνος· οὐ γὰρ εὖ λέγει.
καὶ μὴν πεπωχώς γ᾽, ὡς θρασύνεσθαι πλέον,
βρότειον αἷμα κῶμος ἐν δόμοις μένει,
δύσπεμπτος ἔξω, ξυγγόνων Ἐρινύων·
1190
ὑμνοῦσι δ᾽ ὕμνον δώμασιν προσήμεναι
πρώταρχον ἄτην, ἐν μέρει δ᾽ ἀπέπτυσαν
εὐνὰς ἀδελφοῦ τῶι πατοῦντι δυσμενεῖς.
ἥμαρτον, ἢ κυρῶ τι τοξότης τις ὥς;
ἢ ψευδόμαντίς εἰμι θυροκόπος φλέδων;
1195
ἐκμαρτύρησον προυμόσας τό μ᾽ εἰδέναι
λόγωι παλαιὰς τῶνδ᾽ ἁμαρτίας δόμων.
μάντίς μ᾽ Ἀπόλλων τῶιδ᾽ ἐπέστησεν τέλει.
τὴν μὲν θυέστου δαῖτα παιδείων κρεῶν
ξυνῆκα καὶ πέφρικα, καὶ φόβος μ᾽ ἔχει
κλυόντ᾽ ἀληθῶς οὐδὲν ἐξεικασμένα·
τὰ δ᾽ ἄλλ᾽ ἀκούσας ἐκ δρόμου πεσὼν τρέχω.
1245
ὦ πολλὰ μὲν τάλαινα, πολλὰ δ᾽ αὖ σοφή
1295
γύναι, μακρὰν ἔτεινας. εἰ δ᾽ ἐτητύμως
μόρον τὸν αὑτῆς οἶσθα, πῶς θεηλάτου
βοὸς δίκην πρὸς βωμὸν εὐτόλμως πατεῖς;
τὸ μὲν εὖ πράσσειν ἀκόρεστον ἔφυ πᾶσι βροτοῖσ ιν,
δακτυλοδεΐκτων δ᾽ οὔτις ἀπειπὼν εἴργει μελάθρων,
“μηκέτ᾽ ἐσέλθηις", τάδε φωνῶν.
καὶ τῶιδε πόλιν μὲν ἑλεῖν ἔδοσαν μάκαρες Πριάμου,
1335
θεοτίμητος δ᾽ οἴκαδ᾽ ἱκάνει·
νῦν δ᾽ εἰ προτέρων αἷμ᾽ ἀποτείσει
καὶ τοῖσι θανοῦσι θανὼν ἄλλων
ποινὰς θανάτων ἐπικρανεῖ,
1340
τίς ἂν ἐξεύξαιτο βροτῶν ἀσινεῖ
δαίμονι φῦναι τάδ᾽ ἀκούων;
ὤιμοι, πέπληγμαι καιρίαν †πληγὴν ἔσω†.
σῖγα· τίς πληγὴν ἀϋτεῖ, καίρι᾽ ὡς οὐτασμένος;
ὤιμοι μάλ᾽ αὖθις, δευτέραν πεπληγμένος.
1345
τοὔργον εἰργάσθαι δοκεῖ μοι βασιλέως οἰμώγμασιν.
ἀλλὰ κοινωσώμεθ᾽ ἤν πως ἀσφαλῆ βουλεύματ᾽ ἦι.
1 —— ἐγὼ μὲν ὕμιν τὴν ἐμὴν γνώμην λέγω,
πρὸς δῶμα δεῦρ᾽ ἀστοῖσι κηρύσσειν βοήν.
2 --- ἐμοὶ δ᾽ ὅπως τάχιστά γ᾽ ἐμπεσεῖν δοκεῖ
1350
καὶ πρᾶγμ᾽ ἐλέγχειν ξὺν νεορρύτωι ξίφει.
3 --- κἀγὼ τοιούτου γνώματος κοινωνὸς ὢν
ψηφίζομαί τι δρᾶν· τὸ μὴ μέλλειν δ᾽ ἀκμή.
4 —— ὁρᾶν πάρεστι· φροιμιάζονται γὰρ ὡς
τυραννίδος σημεῖα πράσσοντες πόληι.
1355
5 — χρονίζομεν γάρ, οἳ δὲ τῆς μελλοῦς κλέος
πέδον πατοῦντες οὐ καθεύδουσιν χερί.
6 -- οὐκ οἶδα βουλῆς ἧστινος τυχὼν λέγω·
τοῦ δρῶντός ἐστι καὶ τὸ βουλεῦσαι πέρι.
7 --- κἀγὼ τοιοῦτός εἰμ᾽, ἐπεὶ δυσμηχανῶ
1360
λόγοισι τὸν θανόντ᾽ ἀνιστάναι πάλιν.
πολλῶν πάροιθεν καιρίως εἰρημένων
τἀναντί᾽ εἰπεῖν οὐκ ἐπαισχυνθήσομαι.
πῶς γάρ τις ἐχθροῖς ἐχθρὰ πορσύνων, φίλοις
δοκοῦσιν εἶναι, πημονῆς ἀρκύστατ᾽ ἄν
1375
φάρξειεν ὕψος κρεῖσσον ἐκπηδήματος;
ἐμοὶ δ᾽ ἀγὼν ὅδ᾽ οὐκ ἀφρόντιστος †πάλαι
νίκης παλαιᾶς† ἦλθε, σὺν χρόνωι γε μήν.
ἕστηκα δ᾽ ἔνθ᾽ ἔπαισ᾽ ἐπ᾿ ἐξειργασμένοις·
οὕτω δ᾽ ἔπραξα, καὶ τάδ᾽ οὐκ ἀρνήσομαι,
1380
ὡς μήτε φεύγειν μήτ᾽ ἀμύνασθαι μόρον·
ἄπειρον ἀμφίβληστρον, ὥσπερ ἰχθύων,
περιστοχίζω, πλοῦτον εἵματος κακόν·
παίω δέ νιν, δίς, κἀν δυοῖν οἰμωγμάτοιν
μεθῆκεν αὐτοῦ κῶλα’ καὶ πεπτωκότι
1385
τρίτην ἐπενδίδωμι, τοῦ κατὰ χθονός
Διὸς νεκρῶν σωτῆρος εὐκταίαν χάριν.
οὕτω τὸν αὑτοῦ θυμὸν ὁρμαίνει †πεσών†,
κἀκφυσιῶν ὀξεῖαν αἵματος σφαγήν
βάλλει μ᾽ ἐρεμνῆι ψακάδι φοινίας δρόσου,
1390
χαίρουσαν οὐδὲν ἧσσον ἢ διοσδότωι
γάνει σπορητὸς κάλυκος ἐν λοχεύμασιν.
εἰ δ᾽ ἦν, πρεπόντων ὥστ᾽ ἐπισπένδειν νεκρῶι,
1395
τοῦδ᾽ ἂν δικαίως ἦν, ὑπερδίκως μὲν οὖν
τοσόνδε κρατῆρ᾽ ἐν δόμοις κακῶν ὅδε
πλήσας ἀραίων αὐτὸς ἐκπίνει μολών.
ὡς ὧδ᾽ ἐχόντων, πρέσβος Ἀργείων τόδε,
χαίροιτ᾽ ἄν, εἰ χαίροιτ᾽, ἐγὼ δ᾽ ἐπεύχομαι.
Aeschyli Agamemnon (OCR draft) Experimental (Aeschyli Agamemnon. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.) — 1178 focus
Translations (8)
The Agamemnon (OCR draft) Experimental (The Agamemnon. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 1178 focus
Nay, but the oracle no songer shall be peering forth from a veil 1 after the manner of a new-married bride; but clear it seems it will come, blowing towards the rising of the sun, so that a woe much greater than this will, like a wave, dash up against the light. And no longer will I instruct thee by means, of enigmas. And do you, coursing with me, bear witness how I scent the track of evils wrought of old. For a quire that sings in concert, not sweetly, (for 'tis not of good they sing,) never at any time leaves this palace here before us. And truly, having quaffed human blood, so as to riot more, a revel of sister Furies abides in the house, hard to be sent forth : and as they sit on the house-top they hymn a hymn 2 , the ancestral curse : and they in turn loathe the brother's coueh. deadly to him that trampled on it. Did I miss, or hunt I like some archer? or am I a lying, street-door, babbling witch? Testify to me, after first making oath that I accurately know the ancient iniquities of the palace.
The prophet Apollo appointed me to this office.
The banquet of Thyestes on his children's flesh I understand, and I shudder at it; and terror possesses me while I hear it truly told, in nothing feigned: but when I hear the rest I lose the track.
O woman most wretched and most wise, to a great length hast thou spoken. But if thou truly knowest thine own doom, how is it that thou steppest with good courage to the altar, like a heifer led by heaven?
To be thriving indeed, is by nature a glutless thing to all mortals; and none will banish and keep it from their dwelling that all point out 1 , saying these words,
" Enter here no more."
And to this our sovereign the blessed gods have granted to capture the city of Priam; and he returns to his home honoured by heaven. Yet if now he is to pay the price of the bloodshed of his predecessors, and dying for the dead accomplish to the full the vengeance 2 due for the deaths of others, who among mortals that hears this tale would not pray to be born with an innocuous genius 3 ?
(within.) Woe's me! I'm stricken a mortal blow within!
Hush! who is it that cries out
"a blow,"
mortally wounded?
Woe's me, again! struck with a second blow.
To me it seems, from the cry of the king, that the deed hath been done 1 .
I tell you what is my resolve, to summon the townsmen hither to the palace for a rescue.
Though many things have been before spoken as suited the occasion, I shall not blush to speak the contrary. For how else could one, while providing enmity for enemies, construct for those that seem friends dense snares of mischief, a height too great to overleap? and this struggle of an ancient feud came not on me without having been long since meditated, though certainly late. And I stand where I struck him,—now the deed is done and over 1 : I did it too in such a way—and this I will not deny—that he could neither escape nor ward on his doom. I stake around an endless net, as if for fishes, the deathly treasure of a vesture. And I smite him twice, and with two groans he dropped his limbs, and on him fallen I add a third blow, a votive offering to him beneath the earth, Hades, the guardian of the dead. Thus he gulps away 2 his own soul as he falls; and gurgling forth the sharp gush of the shedded blood, he smites with black drops of gory dew me that rejoiced no less than the sown [land] does in Jove's rich gift 3 during the travails of the ear. Since then 'tis thus, oh elders of Argos present here, rejoice ye, if ye can rejoice, for I glory in the deed. And were it possible becomingly 4 to make libation over the corpse, this would be justly done—full justly, sure, he who bath filled up a cup of so many accursed ills in his home, should drain it on his return.
AGAMEMNON (OCR draft) Experimental (AGAMEMNON. Paul Mazon, 1920-1925.) — 1178 focus
forfaits anciens. C'est que cette maison, un chœur jamais ne la déserte, dont les voix, pour s'accorder, n'en sont pas plus douces à l'oreille : car elles sont bien loin d'entonner des louanges 1 ! Ah ! elle a bu, pour se donner plus d'audace — elle a bu du sang humain,
la bande joyeuse qui s'attarde en ce palais et ne s'en laisse pas aisément déloger, la bande des Érinyes de la race ! Attachées à cette demeure, elles y chantent le chant qui dit le crime initial 2 , puis, à son tour, flétrissent la couche fraternelle, cruelle à qui la souilla 3 . Ai-je mis la flèche au
but ? ou l'ai-je manqué ? Suis-je une radoteuse qui va frappant de porte en porte avec de fausses prophéties ? Avant de le prétendre, commence par jurer que tu n'as jamais rien entendu dire des vieilles fautes de ce palais.
fait le délicat dans les jours de bonheur.
du festin préparé à Thyeste avec les chairs de ses enfants : j'ai compris et j'ai frissonné, et la terreur me prend, à ouïr la vérité crue et
sans images. Mais, au reste de tes propos, mon esprit, égaré, court hors de la carrière.
O femme trop malheureuse et trop savante aussi, tu nous en as dit long ! Mais, si vraiment tu
sais où la mort t'attend, pourquoi, comme une génisse poussée par les dieux, marcher ainsi, bravement, à l'autel ?
de pitié.
qui l'exempte de maux ?
a déchiré ma chair !
atteint d'un coup mortel ?
Le crime est accompli : croyez-en les plaintes du roi ! Allons, amis, réunissons
ici de sûrs conseils.
fait à l'Atride.
Agamemnon (OCR draft) Experimental (Agamemnon. Robert Potter, 1779.) — 1178 focus
The oracle no more ſhall ſhroud its viſage
Beneath a veil, as a new bride that bluſhes
To meet the gazing eye; but like the ſun,
When with his orient ray he gilds the east,
Shall burſt upon you in a flood of light,
1315
Diſclofing deeds of deeper dread.
Away,
Ye myſtic coverings! And you, reverend men
Bear witness to me, that with ſteddy ſtep
Apollo grac’d me with this ſkill. At firſt
The curb of modeſty was on my tongue.
Thyeſtes’ bloody feaſt oft have I heard of,
Always with horror; and I tremble now
1390
Hearing th’ unaggravated truth. What elſe
She utters, leads my wand’ring thoughts aſtray
In wild uncertainty.
Unhappy, in thy knowledge moſt unhappy,
Long have thy ſorrows flow’d. But if indeed
Thou doſt foreſee thy death, why, like the heifer
1455
Led by an heav’nly impulſe, do thy ſteps
Advance thus boldly to the cruel altar?
By nature man is form'd with boundless wiſhes
1495
For proſperous fortune; and the great man’s door
Stands ever open to that envied perſon,
On whom ſhe ſmiles: but enter not with words,
Like this poor ſufferer, of ſuch dreadful import.
His arms the pow’rs of Heav’n have grac’d with conqueſt;
1500
Troy’s proud walls lie in duſt; and he returns
Crown’d by the Gods with glory:
but if now
His blood must for the blood there ſhed atone o ,
If he must die for those that died, too dearly
1505
He buys his triumph. Who of mortal men
Hears this, and dares to think his state ſecure?
Oh, I am wounded with a deadly blow.
List, list. What cry is this of wounds and death?
Wounded again, Oh, baſely, baſely murder'd.
1510
’Tis the king’s cry; the dreadful deed is doing.
What ſhall we do? What meaſures ſhall we form?
What if we ſpread th' alarm, and with our outcries
Call at the palace gates the citizens?
To many’ a fair ſpeech ſuited to the times
If my words now be found at variance,
Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, Agamennone: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 1178 focus
Ora non piú come novella sposa
di sotto ai veli guarderà l'oracolo;
ma con impetuoso alito, contro
1365
il sol che sorge lo vedrai lanciarsi,
sí che a guisa di flutto innalzerà
verso la luce una sciagura immane
piú assai che questa.
Non per via d'enigmi
1370
piú vi favellerò. Voi mi sarete
testimonî, se so con nari acute
correr su l'orme di misfatti antichi.
Mai questa casa non diserta un coro
concorde, e pure ingrato: che di bene
1375
giammai non favellò.
D' umano sangue
abbeverata, per piú ardire, sta
dentro la casa la selvaggia schiera
delle cognate Erinni, e niun la scaccia.
1380
Entro i tetti annidate, un inno levano
per lo scempio primiero;
e obbrobrio sputano
sopra il giaciglio del fratello, imprecano
a chi lo violò.
1385
M' inganno forse,
o, come destro arciero, il segno tocco?
Son cianciatrice che alle porte mèndica?
Confessa e giura fin d'ora, ch' io so
di questa casa le misfatte antiche.
1390
M'assegnò tale ufficio il vate Apollo.
Tieste intesi, che vorò le carni
1445
dei figli; e raccapriccio, e orror m'invade:
Donna che molto soffri, e molto sai,
parlasti a lungo.
Or, se il tuo fato scorgi,
1510
come dunque all'altar, quasi giovenca
volenterosa, di gran cuore appressi?
Nessun dei mortali è mai sazio
1550
di beni: nessuno di quelli
cui gli uomini segnano a dito,
tener sa lontana dai tetti
novella fortuna, respingerla,
e dire: « Tu qui non entrar ».
1555
Ahimè! Che colpo, a morte, entro mi fora!
Fa' silenzio! Questo grido chi levò, ferito a morte?
Ahimè! Che un nuovo colpo m' ha percosso!
E' del re questa la voce: dunque il fatto è già compito !
Ecco l'avviso mio: diamo l'allarme,
che i cittadini corrano alla reggia!
Dire l'opposto a quanto prima io dissi
1595
per opportunità, non m'è vergogna.
Come, se no, chi contro ai suoi nemici
che gli sembrano amici, un danno trama,
tale una rete di sciagure tendere
potrebbe mai, che nessun balzo valga
1600
Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 1178 focus
Aeschylus, Agamemnon: German translation (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon: German translation. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1919–1923.) — 1178 focus
wie sie ihm meuchlerisch rüstet das Bad?
Oh,
seligen Untergang
gaben die Götter dir,
schmetternde Nachtigall.
1205
Lebst in dem Federkleid
jeglicher Sorge fern,
kennst nicht die Träne.
Für mich
ein Streich mit scharfem Beil, tief bis
1210
ins Herz.
Sie mußte sinken, also wie sie heute liegt.
Noch wallt mein Blut: bald lieg' ich kalt am Boden.
der Feigling, der zu Hause saß, nimmt Rache, weh,
1295
am Herrn, der heimkehrt — ja, die Sklavin nennt ihn Herr.
Der Flottenherzog, der Zerstörer Ilios'
merkt nicht, was der verworf'nen Hündin Zunge sinnt,
zu listig sinnt. Mit Koboldtücke grüßend leckt
1230 sie ihm die Hand, zuthulich senkt sich der Behang —
1300
o diese Frechheit, Mannesmörderin ein Weib.
Sie ist — was ist sie? Ja, womit vergleich' ich sie?
mit welchem unnatürlich ekelhaftem Wurm,
mit einer Otter, einer Skylla, die vom Schiff
in ihre Höhle den arglosen Mann entführt?
1305
1235 dies Weib, das wie im tollsten Höllentaumel rast,
und Fluch, der nie beschwichtigt wird, den Ihren schnaubt.
Wie rief Triumph sie, gleich dem Krieger in der Schlacht,
wenn ihm der Feind den Rücken kehrt, wie heuchelte
sie Freude, daß er heimgekehrt, gerettet war.
1310
Das mag nun einer glauben wollen oder nicht.
1240 Mir gilt es gleich. Die Zukunft kommt, bald wirst du selbst
mit Tränen die Prophetenkunst mir zugesteh'n.
Apollon, Heiland, wehe.
Da steht sie, diese Löwin, die dem Wolfe sich
gesellte, weil der edle Löwe ferne war.
1260 Mich ärmste wird sie töten; in den argen Trank,
den sie ihm braut, mischt sie für mich die Rache mit.
1335
Sie prahlt, da für den Gatten sie das Messer wetzt,
sein Blut bezahle, daß er mich hierher geführt.
Seid einer andern ihrer Fluchbegabung Zier.
Apollon ist's, er selber nimmt mir das Gewand,
1270
1345
das seine Kunst bezeichnet. Selber sah er zu,
1345
wie mich in diesem Kleide höhnten Freund und Feind,
die mein zu lachen einig waren. Und ich trug's,
daß man wie ein wahrsagendes Landstreicherweib
hungrige Betteldirne mich unsel'ge schalt.
1275 Jetzt fordert sich der Seher seine Gabe heim
1350
und hat zu diesem Todeslos mich hergeführt.
Statt des Altars im Vaterhause wartet mein
der Block, den meines heißen Blutes Purpur färbt.
Und doch, nicht ganz von Gott verlassen scheid' ich hin.
1280 Es kommt und nimmt Vergeltung auch für meinen Tod
1355
den Vater rächend muttermörderisch der Sohn.
Der seiner Heimaterde fern im Elend lebt,
kehrt heim zu krönen seines Hauses Frevelbau.
Ihn ruft der Vaterleiche händeringend Fleh'n.
1285 Wozu denn meine Tränen? Wozu klag' ich hier?
1360
Wenn ich es trug zu sehen, wie die Troerstadt
ein Schicksal traf wie sie es traf, wenn ihre Herrn
verfielen einem solchen göttlichen Gericht,
geh' ich zu enden; auch das Sterben trag' ich nun.
1290 Denn zugeschworen hat es mir ein Götterschwur.
1365
Als Hadespforte grüß' ich dieses Schlosses Tor
und bete nur um einen tötlich sich'ren Streich,
daß voll das Blut hervorquillt, rasch das Auge bricht,
das Leben ohne Krampf und Zucken scheiden kann.
das eig'ne Schicksal kennest, warum gehst du kühn
zur Schlachtbank wie ein gottgeführtes Opfertier?
English (E. D. A. Morshead, 1889, second edition) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Agamemnon — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 1178 focus
List! for no more the presage of my soul,
Bride-like, shall peer from its secluding veil;
1355
But as the morning wind blows clear the east,
More bright shall blow the wind of prophecy,
And as against the low bright line of dawn
Heaves high and higher yet the rolling wave,
So in the clearing skies of prescience
1360
Dawns on my soul a further, deadlier woe,
And I will speak, but in dark speech no more.
Bear witness, ye, and follow at my side—
I scent the trail of blood, shed long ago.
Within this house a choir abidingly
1365
Chants in harsh unison the chant of ill;
Yea, and they drink, for more enhardened joy,
Man's blood for wine, and revel in the halls,
Departing never, Furies of the home.
They sit within, they chant the primal curse,
1370
Each spitting hatred on that crime of old,
The brother's couch, the love incestuous
That brought forth hatred to the ravisher.
Say, is my speech or wild and erring now,
Or doth its arrow cleave the mark indeed?
1375
They called me once, The prophetess of lies,
The wandering hag, the pest of every door—
Attest ye now, She knows in very sooth
The house's curse, the storied infamy.
That is my power—a boon Apollo gave.
Ah—'tis Thyestes' feast on kindred flesh—
1430
I guess her meaning and with horror thrill,
Hearing no shadow'd hint of th' o'er-true tale,
But its full hate fulness: yet, for the rest,
Far from the track I roam, and know no more.
Maid of mysterious woes, mysterious lore,
Long was thy prophecy: but if aright
Thou readest all thy fate, how thus unscared
1495
Dost thou approach the altar of thy doom,
As fronts the knife some victim, heaven-controlled?
Too true it is! our mortal state
With bliss is never satiate,
And none before the palace high
1535
And stately of prosperity
Cries to us with a voice of fear
Away! 'tis ill to enter here!
Lo! this our lord hath trodden down,
By grace of heaven, old Priam's town,
1540
And praised as god he stands once more
On Argos' shore!
Yet now—if blood shed long ago
Cries out that other blood shall flow,
His life-blood, his, to pay again
1545
The stern requital of the slain—
Peace to that braggart's vaunting vain,
Who, having heard the chieftain's tale,
Yet boasts of bliss untouched by bale!
[ A loud cry from within.
O I am sped—a deep, a mortal blow.
1550
Listen, listen! who is screaming as in mortal agony?
O! O! again, another, another blow!
The bloody act is over—I have heard the monarch's cry—
Let us swiftly take some counsel, lest we too be doomed to die.
'Tis best, I judge, aloud for aid to call,
1555
"Ho! loyal Argives! to the palace, all!"
Ho, ye who heard me speak so long and oft
The glozing word that led me to my will—
1580
Hear how I shrink not to unsay it all!
How else should one who willeth to requite
Evil for evil to an enemy
Disguised as friend, weave the mesh straitly round him,
Not to be overleaped, a net of doom.
1585
This is the sum and issue of old strife
Of me deep-pondered and at length fulfilled.
All is avowed, and as I smote I stand
With foot set firm upon a finished thing!
I turn not to denial: thus I wrought
1590
So that he could nor flee nor ward his doom.
Even as the trammel hems the scaly shoal,
I trapped him with inextricable toils,
The ill abundance of a baffling robe;
Then smote him, once, again—and at each wound
1595
He cried aloud, then as in death relaxed
Each limb and sank to earth; and as he lay,
Once more I smote him, with the last third blow,
Sacred to Hades, saviour of the dead.
And thus he fell, and as he passed away,
1600
Spirit with body chafed; each dying breath
Flung from his breast swift bubbling jets of gore,
And the dark sprinklings of the rain of blood
Fell upon me; and I was fain to feel
That dew—not sweeter is the rain of heaven
1605
To cornland, when the green sheath teems with grain.
Elders of Argos—since the thing stands so,
I bid ye to rejoice, if such your will:
Rejoice or not, I vaunt and praise the deed,
And well I ween, if seemly it could be,
1610
'Twere not ill done to pour libations here,
Justly—ay, more than justly—on his corpse
Who filled his home with curses as with wine,
And thus returned to drain the cup he filled.
German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos, Band I, Agamemnon. Independent Donner line citations, Smyth card correspondence, twelve located textual notes and opening metrical facsimiles. Unfinished OCR proofreading and note attribution are documented in the review inventory.) — 1178 focus
Wohlan, mein Spruch soll fürder nicht aus Schleiern mehr
Verhüllt hervorschau'n, gleich der neuvermählten Braut;
Nein, hell der Sonne Morgengruß entgegen soll
Er stürmend schreiten, daß er größres Wehe noch,
Als mein's, der Meereswelle gleich an's Tageslicht
1130
Aufwogt! Ich warne fürder nicht in Räthseln mehr.
Und ihr, bezeugt mir; daß ich Schritt um Schritt die Spur
Der alten Gräuelthaten auszuwittern weiß.
Nie räumt das Haus der Reigen, der, in schaurigen
Mißlauten nur einstimmig, niemals Frohes singt.
1135
Und trank er Blut der Menschen, immer frecher noch
Zu werden, schwelgt der Eumeniden Schwesterchor,
Nicht mehr hinauszubannen, wild im Hause fort.
Am Herd gelagert, stimmen sie den Hymnos an
Vom ersten Frevel; wechselnd auch verfluchen sie
1140
Des Bruders Ehbett, das dem Schänder ward ein Fluch.
Nun? Fehlt' ich oder traf ich, wie der Schüße trifft?
Bin Lugprophetin, bettelhafte Schwägerin?
Bezeuge mir und schwöre, daß ich wohlgewußt
Des Hauses alte Frevel, wie's mein Wort bewährt.
1145
Der Seher Phöbos weihte mich zu diesem Amt.
1150
Was du verkündet von Thyestes' grausem Mahl,
Versteh' ich und mich schaudert und mich faßt ein Schreck,
Zu schau'n der Wahrheit treffend nachgeschaffnes Bild.
Das Andre hörend stürz' ich fort auf irre Bahn.
O du so tief elendes als tiefweises Weib,
Du spinnst die Reden lange. Doch was schreitest du,
1245
Wofern du wahrhaft dein Geschick erkennst, so kühn,
Der gottgetriebnen Färse gleich, zum Opferherd?
Kein Sterblicher fühlt an des Glückes Genuß
1280
Sich jemals satt: von dem reichen Palast,
Dem gepriesenen, weist Niemand es zurück,
„Tritt nicht mehr ein!" ihm gebietend.
Dem Atriden verlieh der Unsterblichen Huld,
Daß er Troja bezwang,
1285
Und zur Heimat kam, von den Göttern geehrt.
Doch wenn er jego der Ahnherrn Blut
Abbüßt, und mit Tod der Gemordeten Tod
Austilgt, um die Todten zu sühnen :
Wer rühmte sich noch, wenn er solches vernahm,
1290
Zu harmlosem Glücke geboren?
Weh! Tief in's Herz des Lebens traf mich Mörderhand!
Stille! Wer, in's Herz getroffen, hebt so lauten Weheruf?
Weh!
Zum zweitenmale traf mich, ach! der Todesstreich.
Mir bezeugt des Königs Angstruf, daß die That vollendet ist.
1295
Ich thue denn euch meine Meinung kund: hieher
Zum Königshause rufen wir sogleich das Volk.
Kühn, ohn' Erröthen, sag' ich nun das Gegentheil
Von Vielem, was ich früher sprach der Zeit gemäß.
Wie könnte sonst dem Feinde, der als Freund erscheint,
Der Feind mit Haß entgegnen, wie des Jammers Nez
Ihm stellen, das unüberspringbar hoch sich schlingt?
1325
Mir kam er endlich, lange schon vorausbedacht,
Der Kampf des alten Grolles, ob mit Zögern auch.
Da steh' ich jekt am Ziele, wo mein Opfer fiel.
Und so vollzog ich's und verläugn' es nimmermehr,
Daß weder Flucht ihm übrig war noch Widerstand.
1330
Ein endlos lang Gewebe, gleich dem Fischerney,
Schlang ich um ihn, ein reiches Prunkgewand des Leids.
Ich traf ihn zweimal; zweimal stöhnt er auf und läßt
Sofort die Glieder sinken: als er niederlag,
Verses' ich ihm den dritten Schlag, willkommnen Dank
1335
Dem Todtenretter Hades dort im Schattenland.
Und also haucht er sinkend aus des Lebens Geist;
Und wie des Blutes jäher Strahl aussprudelte,
Besprigt er mich mit dunkeln Tropfen rothen Thau's,
Die mich erfreuten, wie Kronions feuchter Süd
1340
Die Saaten, wenn's im Mutterschooß der Knospen schwillt.
Ob solchen Glück's, ihr grauen Häupter dieser Stadt,
Freut euch, wofern ihr Freude fühlt; ich juble laut!
Ja, ziemte sich's, Trankopfer über Leichname
Zu sprengen, wär' es hier gerecht, ja vollgerecht.
1345
Er, der so vielen Wehes fluchbeladnen Kelch
Im Hause füllte, leert ihn nun heimkehrend selbst.

Commentary

Critical apparatus to Agamemnon (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of Agamemnon.) focus

1178. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-701

NA Copula nulla posita, quia declarantur praegressa. Male Blomfieldius virgulam posuit post
παῖδες
. Non enim
φαιδροί
pertinere potest ad
θανόντες πρὸς τῶν φίλων
, quia in occisis non apparet a quibus sint occisi, sed refertur ad
παῖδες
, quasi pueri videntur. Fregit vim dicti Schützius, vertens pueri mihi apparent. Non sibi, sed quisquis illam imaginum umbram cernere possit, pueros videri significat.
1178

1180. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-702

γέμοντες
γέμοντες
Ven.
1180

1182. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-703

NA Aegisthum dicit: vide v. 1571.
1182

1185. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-704

δούλιον Quoniam heri ac domini appellatione usa est, dolens sortem suam regia virgo illud inserit
φέρειν γὰρ χρὴ τὸ δούλιον ζυγόν
. Farn.
δούλειον
. Flor.
ζυγὸν
ex correctione: antea
ζυγῷ
.
1185

1186. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-705

λέοντ' ἀνάλκιν Libri
λέοντ' ἀνάλκιν
. Glossa in Farn.
οὐκ ἰσχυρόν
. οἰκουρὸς
Ἐπίφθονος
primus edidit Canterus. Supremum ducem intelligit. Pro
ἀναστάτης
Spanhemio scribendum videbatur
ἀναστατής
, qua forma utitur Aeschylus in Sept. c. Th. v. 999. in Choeph. v. 300.
1186

1187. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-706

εὖ οἶδεν
εὖ οἶδεν
Farn.
1187

1188. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-707

καὶ κτείνουσα
καὶ κτείνασα
Ven. Farn. Vict.
καὶ κτείνασα
Flor. Emendavit Canterus.
1188

1189. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-708

τεύξεται κακῇ τύχῃ Mirum, quod nec Stanleius nec Schützius viderunt
Τεῦξαι ᾗ τυγχάνω
dictum esse. Haec enim sententia est,
οὐκ οἶδεν οἷα λέξασα καὶ κτείνασα φαιδρόνους τεύξεται αὐτῶν κακῇ τύχῃ
, consequetur ea, sorte qua non debebat. Nam
οἷα
quum dicit, mentem et sententiam blandis verbis absconditam dicit, quam non intellexerit Agamemno.
1189

1190-1191. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-709

τοιάδε τόλμα· θῆλυς ἄρσενος φονεὺς ἔστιν.
τοιαῦτα τολμᾷ θῆλυς
Farn. Vict.
τοιάδε τολμᾷ θῆλυς
Ven. Flor. Elmsleium in Addendis ad Eur. Heracl. v. 387. secutus Blomfieldius post
τολμᾷ
interpunxit. Idem eodem loco Elmsleius, quod
ἐστί
quattuor tantum in exemplis apud tragicos in principio versus ita positum invenisset, legi volebat
τοιαῦτα τολμᾷ• θῆλυς ἄρσενος φονεὺς ἔσται
, vel, quod ei magis Aeschyleum videbatur,
τοιαῦτα τολμᾷ θῆλυς ἄρσενος φονεύς. εἶεν.
At illa languent prae vulgata. Illud autem dubitari potest, an non sit verum
τοιαῦτα
, quod Farn. praebet, sed
τοιάδε
, codicum Ven. Flor. scriptura. Potuit enim Aeschylus scribere
τοιάδε τόλμα θήλυς ἄρσενος φονεὺς ἐστιν.
Vidit hoc etiam H. L. Ahrens.

1191. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-710

δυσφιλές
δυσφιλὴς
Flor.
1191

1194. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-711

Ἄρην
θύουσαν, ᾅδου μητέρ'
Vict.
θύουσαν. ᾅδου μητέρ'
Ven. Flor. In
ἄσπονδόν τ' ἄρην
libri consentiunt. Perinepta quidam de primis verbis excogitarunt. Verissime Stanleius, sublata post
θύουσαν
interpunctione, interpretatus est furentem Orci, i. e. necis, matrem. Similiter Euripides in Cyclope v. 397.
Ἅιδου μάγειρος
. Matris nomen saepius metaphorae inservit. Euripides Troad. v. 1229. de scuto Hectoris
σύ τ', ὦ πότ' οὖσα καλλίνικε μυρίων μῆτερ τροπαίων, Ἕκτορος φίλον σάκος, στεφανοῦ.
Aeschylus Sept. c. Th. v. 207.
πειθαρχία γάρ ἐστι τῆς εὐπραξίας μήτηρ, γονῆς σωτῆρος.
Pers. v. 617.
ἀκήρατόν τε μητρὸς ἀγρίας ἀποποτόν, παλαιᾶς ἀμπέλου γάνος τόδε.
Orci matri non dissimile est
δίκτυον Ἅιδου
supra v. 1074. et
Ἅιδου πύκτωρ
in Persis v. 903. In fine versus
ἄρην
ut suspectum notavit Porsonus, scribi ille haud dubie volens
Ἄρην
, quod posui. Et
Ἄρην
coniecerunt Butlerus et Lobeckius ad Ai. v. 802. p. 352. et nescio quis in libro Raulinsoniano apud Blomfieldium. Naekio, qui in praefatione indicis praelectionum aestivarum Academiae Bonnensis a. 1829. sive Opusc. I. p. 174.
ἀρὰν
tuendum censuit, verbaque sic interpretatus est, furiamque implacabilem concitatam in proximos, non assentior. Nam et
ἀρά
isto significatu dictum exemplo caret, nec
φίλοις πνέουσαν
dici potuit nisi addito ad illud verbum aliquo accusativo.
1194

1199. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-712

καὶ σὺ μὲν Libri
καὶ σὺ μὴν τάχει παρών
. Emendarunt Auratus et Casaubonus.
1199

1200. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-713

ἐγὼ δὲ Libri
ἐγὼ δέ γ'
. Deletum
γ'
a Bothio et Blomfieldio.
1200

1201. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-714

παροιμία Libri
παροιμίου
. Emendavit Schützius.
1201

1202. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-715

NA Coli signo interpungebatur post
πέποιθα
. Recte Schützius in maiore editione omnem interpunctionem sustulit, sed tamen in interpretatione secutus est vulgatum. Vix credas adeo non percepisse editores magnam illam vim, quae in cumulatione verborum est, ut interpunctionem istam, qua plane enervatur oratio, servarent.
1202

1203. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-716

χλιδῶσα
χλιδῶσα
Ven. Flor. Vict.
δειχλιδῶσα
Farn.
1203

1206. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-717

κοίμησον
κοίμησον
Ven. Flor. Vict.
κόμισον
Farn. ut Casaubonus, Vossius, Pearsonus scribendum putarunt. Non mutandum est
κοίμησον
, sed non quod
κοιμᾶν
vetustior forma sit, ut visum est Blomfieldio, qui Callimacho h. Iovis v. 47. male eripuit
κοιμᾶν
.
1206

1207. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-718

δ' οὔτε
δ' οὔτε
, ut Canterus scripsit, Flor. Farn.
δ' οὔτε
Vict. et, ut videtur, Ven.
1207

1208. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-719

οὐκ ἐμπατέσται γ' Libri
οὐκ εἰ παρέσται γ'
. Aurato scribendum videbatur
τάδ᾽ ἔσται γ'
. Emendavit Schützius.
1208

1209. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-720

κατεύχῃ Libri
κατεύχῃ
.
1209

1210. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-721

τίνος
Τίνος
, ut Stanleius scribendum vidit, Ven. Flor.
Τινὸς
male Farn. Vict. ἄκος Deinde libri
ἄχος
, quod correxit Auratus.
1210

1211. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-722

ἂν
ἦ κάρτ᾽ ἄρ᾽ ἂν παρεσκόπης
, ad ultimam syllabam ab eadem manu
εις
supra adscripto, Flor. et, ut videtur, Ven.
κάρτ' ἄρ' ἂν παρεσκόπης
, supra scripta
ης
, Farn.
ἢ κάρτ᾽ ἄρ᾽ ἂν παρεσκόπεις
Vict. Auratus et Canterus
ἀράν
. Heathius
ἢ κάρτ' ἄγαν
vel
ἢ κάρτα γοῦν
. Musgravium
ἢ κάρτ' ὅρον
coniecisse scribit Blomfieldius: voluit
ἢ κάρτ' ὅσον
. Porsonus, ne versus per dipodias incederet, in praef. Hecubae p. XXVIII.
ἢ κάρτα χρησμῶν ἀπ' ἐμῶν παρεσκόπεις
. Secuti sunt editores Britanni. De numeris dictum est in Elem. doctr. metr. p. 112. Ad verba quod attinet, etsi defendi potest
ἂν
, ut sensus sit valde aberrares a dictione mea, si scilicet a viro quopiam id facinus peragi crederes: tamen multo veri similius est non ea particula usam Cassandram finite dicere valde aberrasti a mente mea. Itaque
ἂν
scripsi, iterum. Vidit hoc etiam Franzius. Exprobrat Cassandra quod et ante non intellexerit chorus de Agamemnone eam loqui et nunc non videat interfectricem esse Clytaemnestram.
1211

1213. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-723

ἐπίσταμαι
ἐπίσταμαι
Flor. Farn. Vict.
ἐπίσταται
Ven. Porsonus ex Marklandi coniectura ad Iph. Taur. v. 341.
ἐπίστασαι
. Secutus est Blomfieldius. Sed ineptum esset choro dici Graece scis. Immo satis tamen Graece locuta mihi videor inquit Cassandra. Confirmat etiam responsio chori. Elmsleium, qui "Ἕλλην'" in
ἐμὴν
mutari voluerat, satis refutavit Wellauerus.
1213

1214. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-724

δυσμαθῆ
δυσπαθῆ
Ven. Flor. Vict. Emendavit Canterus, et videtur
δυσμαθῆ
esse in Farn.
1214

1215. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-725

παπαῖ, τόδ᾽ οἷον πῦρ· ἐπέρχεται δέ μοι.
παπαῖ, οἷον τὸ πῦρ ἐπέρχεται δέ μοι
Vict. et ut videtur Ven. Flor. Sic etiam Farn. nisi quod
παπαῖ
. Auratus
ὅσον
, quod arripuit Stanleius, qui
δέ μοι
in
δέμας
mutari voluit. Permirum est Blomfieldi interpunctionem,
παπαῖ· οἷον τὸ πῦρ· ἐπέρχεται δέ μοι;
Wellauero et Scholefieldio, qui tamen interrogationem sustulerunt, probari potuisse. Vellem dixisset Blomfieldius qui sensus quaeve ratio esset istius orationis. Senserat ille partem veri: sed id saltem dici debebat
οἷόν τι πῦρ
. At tam elumbem versum certo non scripsit Aeschylus. Quasi ignem cernere sibi videtur Cassandra, eumque adversus se accedentem: intelligit autem perniciem sibi a Clytaemnestra appropinquantem. Sed id sic dixerat Aeschylus
παπαῖ, τόδ᾽ οἷον πῦρ· ἐπέρχεται δέ μοι.
1215

1217. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-726

δίπους
δίπους
Vict.
δίπους
Ven. Flor. et, quod Elmsleius neglexit, Farn.
1217

1220. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-727

ἐν οἴνῳ
καμοῦ μισθὸν ἐνθήσει κότῳ
Ven. Flor. Vict. In Flor. ad
μισθὸν
supra scriptum alia manu
μνησ
, quod nescio an
μνῆσιν
legi debeat. Auratus
κἀμοὶ
et
κότῳ
: hoc posterius etiam Casaubonus. Scaliger
καμοὶ πιστὸν
et
κύτει
vel
μικτὸν
et
ποτῷ
. Alia non magis utilia protulit Wakefieldius in Silva crit. I. p. 15. Quod ego scribendum conieci,
ἐν οἴνῳ
, confirmavit Farn. Et quasi medicamentum, inquit, parans, mei quoque mercedem se irae admixturam gloriatur, acuens viro ensem, ut pro me adducta rependat caedem.
1220

1222. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-728

ἀντιτίσεσθαι Medio huic verbo
ἀντιτίσεσθαι
superscriptum
τ'
in Farn. notavit Elmsleius, quod quid sit non intelligo, nisi est loco non suo positum
τ'
, ut legi aliquis voluerit
ἐμῆς τ᾿ ἀγωγῆς
. At explicatur hoc versu illud
καμοῦ μισθὸν ἐνθήσειν κότῳ
. Blomfieldius edidit
ἀντιτίσεσθαι
.
1222

1225. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-729

ὀξὺ μὲν Recte ad
ὀξὺ μὲν
in Flor. adscriptum
ἡ στολή
, recteque scholion in Farn.
πρὸς τὴν ἑαυτῆς ἐσθῆτα τοῦτο λέγει, σχίζουσα τὰ ἑαυτῆς ἱμάτια
. Aurati coniectura,
ὀξὺ μὲν
, invenit qui eam probarent. Librorum scripturam servavit quidem Scholefieldius, sed mirabili iudicio Agamemnonem dici putavit. Imitatus est Aeschylum Euripides Troad. v. 451. ubi Cassandra
ὦ στέφη τοῦ φιλτάτου μοι θεῶν, ἀγάλματ' εὐιά, χαίρετ'· ἐκλέλοιφ' ἑορτάς, αἷς πάροιθ᾽ ἀγαλλόμην.
Et v. 256.
ἴτ' ἀπ' ἐμοῦ χρωτὸς σπαραγμοῖς· ὡς ἔτ᾽ οὐδ᾽ ἁγνὴ χρόα δῶ θοαῖς αὔραις φέρεσθαι σοὶ τάδ᾽, ὦ μαντεῖ᾽ ἄναξ.
ῥίπτε, τέκνον, καθέοις κλῇδας καὶ ἀπὸ χροὺς ἐνδυτῶν στεφέων ἱεροὺς στόλους. Omnem hunc Aeschyli locum Canterus in Novis lectionibus II. 9. comparavit cum Statii versibus in Theb. VII. 782. seqq.
1225

1226. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-730

ἴτ' ἐς φθόρον πεσόντ'· ἐγὼ δ᾽ ἅμ᾽ ἕψομαι.
ἀγαθὰ δ' ἀμείψομαι
Ven. Flor. Vict. nec differt Farn. nisi accentu,
ἀγαθῷ δ'
. Adscripta in eo codice glossa,
ἀντὶ τοῦ καλλίω
. In Ven.
ψ
in
ἀμείψομαι
correctum ex
β
. Scaliger
ἀγαθῶν
. Auratus et Vossius
ἐγὼ δὲ ἕως ἂν
, vel
δ᾽ ἢ ἐγὼ δ'
. Sic rettulit Spanhemius. Iacobi malam coniecturam,
ἴτ' ἐς φθόρον πεσόντα γ· ὧδ᾽ ἀμείψομαι
, recepit Blomfieldius. Alii alia coniecerunt, quae non magis probari possunt. Heathius, qui sensum perspexerat,
ἐγὼ δ' ἀμείψομαι
scribendum putabat, quo se quoque perituram diceret Cassandra. Scholefieldius meam emendationem, nesciens cuius esset, recepit,
ἴτ' ἐς φθόρον πεσόντ'· ἐγὼ δ᾽ ἅμ᾽ ἕψομαι.
Communicavi eam ante multos annos in scholis meis cum auditoribus.
1226

1227. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-731

ἄτης Libri
ἄλλην τιν' ἄτην
. Flor.
τίν'
, accentu retracto. Vossius
ἄλλην τιν, ἄλλην
. Stanleius
ἄτης
. Porsonus
ἄτης
. Schutzius
ἄταις
, quod Blomfieldius recepit. Halmius in Lect. Aesch. I. p. 29.
μάντιν τιν' ἄλλην
. Defendere conatus est
ἄτην
Naekius in praefatione illa, cuius ad v. 1194. mentionem feci, ut, quoniam vatum, qui fere mala vaticinari creduntur, ea sors est ut ipsi paene pro caussa malorum habeantur,
ἄτην
Cassandra dicat eam quae sibi successura sit ita ut ipsa quoque noxa esse existimetur. Nimis haec quaesita explicatio est, multumque, ut mihi videtur, a simplici gravitate Aeschyli aliena. Non dubito quin verum sit
ἄτης
, in quo acerba inest exprobratio mali ab Apolline dati.
Τί πλουτεῖν
cum genitivo construitur, ita quidni etiam
πλουτίζειν
?
1227

1229-1231. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-732

ἐποπτεύσας δέ με κἄν τοῖςδε κόσμοις καταγελωμένην μέγα φίλων ὑπ' ἐχθρῶν, οὐ διχορρόπως ματήρ.
ἐπόπτευσας
Vict. sed
ἐποπτεύσας
enotatum ex Ven. Flor.
ἐπώπτευσας
, ut Heathius scribendum coniecit, Farn. cum interpretatione
εἶδες
. Intelligebat enim Triclinius
ἐποπτεύσας δέ με
in ea quidem horum versuum conformatione, quae in libris est, ferri plane non posse. Auratus paullo melius
γέ με
, haud dubie ille
ἐποπτεύσας
legens. In proximo versu
μετά
Vict.
μέτα
codices. Scribendum esse
μέγα
ad Humboldti interpretationem adnotavi. Deinde interpungitur in edd. vett.
φίλων, ὑπ᾽ ἐχθρῶν, οὐ διχορρόπως μάτην
. Si se non ambigue frustra derisam dicit ab amicis, qui ei propter praedictionem malorum inimici fuerint, ea sententia non multum ad rem facit, eoque languet. Non enim hic quod iniuria spreta essent eius vaticinia, sed simpliciter quod spreta et contempta essent queri eam conveniebat. Omnino autem quis non, ubi dixit
ἰδοὺ δ', Ἀπόλλων αὐτὸς ἐκδύων ἐμὲ χρηστηρίαν ἐσθῆτα
, hoc potius eam confirmare, eoque referri
οὐ διχορρόπως
existimabit? At ita
μάτην
adiici non potuit. Neque vero adiectum est, si quid video, ab Aeschylo. Nam illa verba,
ἐποπτεύσας δέ με
, aut verbum aliquod, aut nomen, quod pro verbo esset, requirebant. Id autem unius litterae mutatione restituere licet:
ἐποπτεύσας δέ με κἄν τοῖςδε κόσμοις καταγελωμένην μέγα φίλων ὑπ' ἐχθρῶν, οὐ διχορρόπως ματήρ.
Nam quod me hoc quoque in ornatu valde derisam ab amicis inimicis conspexit, non ambigue eius ornatus vindex est. Hesychius
ματήρ, ἐπίσκοπος, ἐπιζητῶν, ἐρευνητής
, nescio an ex hoc ipso loco, sicut alibi Aeschyleas glossas habet.

1232-1233. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-733

καλουμένη δὲ φοιτάς, ὡς ἀγύρτρια, πτωχός, τάλαινα, λιμοθνὴς ἠνεσχόμην. Libri
καλουμένη δὲ φοιτὰς ὡς ἀγύπτρια, πτωχὸς τάλαινα λιμόθνης ἠνεσχόμην
. Heathius
καλουμένη
. Quod ego multis abhinc annis coniiciebam,
κακουμένη
, etiam Tyrwhitto, Musgravio, Butlero placuisse cognovi. Nec profecto male ita scriberetur. Qui vulgatum defendit Blomfieldius, coniiciens ille
φοιβάς
, in quod etiam Spanhemius inciderat, coniungi voluit
καλουμένη ἠνεσχόμην
, quae constructio nulli interpretum perspecta fuerit. Wellauerus constructionem hanc esse putabat,
καλουμένη δὲ φοιτάς, ἠνεσχόμην πτωχός, τάλαινα, λιμοθνὴς οὖσα
. Quam interpretationem non vereor ne quis eo defensum eat, quod Tzetzes in praefatione commentarii in Lycophronem Cassandram a Priamo narrat propter insaniam
ἐς πετρώροφον οἴκημα
inclusam esse. Elberlingius, iure miratus quod interpretes sibi persuaserint regiae virgini stante adhuc patria periculum fuisse ne fame moreretur, interpungendum censuit
καλουμένη δὲ φοιτάς, ὡς ἀγύρτρια πτωχὸς τάλαινα λιμοθνής, ἠνεσχόμην
, quod vertit furiosa vocari sustinui, quasi circulatrix essem mendica, misera, fame confecta. Probari hoc posset, si et
τάλαινα
abesset, quod de circulatrice dictum misere languet, de ipsa autem Cassandra acceptum alieno loco positum est, et verba hoc ordine legerentur,
ὡς πτωχὸς λιμοθνὴς ἀγύρτρια
. Nec leve momentum in eo est quod sic Cassandra de se parum, de circulatrice autem supervacanea praedicaret. Praeterea
τάλαινα
vix illa nisi de se dicere potuit. Sic enim fere ubique hoc nomen doloris significandi caussa orationi inseritur. His ego argumentis motus ita distinxi,
καλουμένη δὲ φοιτάς, ὡς ἀγύρτρια, πτωχός, τάλαινα, λιμοθνὴς ἠνεσχόμην.
Sustinui, misera, quasi circulatrix, vocari insana, mendica, fame peritura. Enumerat convicia qualia iaci in circulatrices soleant. Legebatur
λιμόθνης
. Scribendum esse
λιμοθνής
monuit Elberlingius.

1236. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-734

ἀντ' ἐπιξήνου
ἀντεπίξηνον
Ven. Farn. Vict.
ἀντεπίξηνον
Flor. Glossae in Farn.
ἐναντίον. διάδοχον ἐμοῦ τῆς ξένης
. Legebat igitur interpres alius
νιν
, i. e.
ἀντί
, alius
ἀντεπίξενον
. Spanhemius ut Aurati adnotavit
ἀντ᾽ ἐπιξένοις
, ut Vossii
ἀντεπίξεινον
. Maior Canteri fides, Auratum
ἀντ᾽ ἐπίξηνον
emendasse testanti.
Ἀντὶ βωμοῦ πατρῴου ἐπίξηνον
se exspectare dicit. De eo vocabulo videndus Hemsterhusius ad Luciani Dial. mort. X. 9. p. 371.
1236

1237. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-735

κοπείσῃ Libri
κοπείσης
. Auratus
κοπεῖσαν
. Abreschius et Porsonus
κοπείσῃ
, quod recepit Blomfieldius. Ambiguum est
προσφάγματι
utrum mihi victimae, an percussae iracunda crudeli mactatione significet. Hoc posterius malo. Euripides Troad. v. 624.
αἰαῖ, τέκνον, σῶν ἀνοσίων προσφαγμάτων.
1237

1238. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-736

ἄτιμοι
ἄτιμόν γ'
Ven.
1238

1243. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-737

NA Huc revocandum esse hunc versum, qui in libris post v. 1249. intrusus sensum turbabat, hic autem ad sententiam plane necessarius est, ostendi in dissertatione de versibus spuriis apud Aeschylum p. VII. sive in Opusc. vol. II. p. 80. seq. Obsecuti sunt novissimi editores, ut in re apertissima.
1243

1244. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-738

ἄξει νιν
ἄξειν νιν
Vict.
ἄξειν νυν
Flor.
ἄξει νιν
Farn.
1244

1245. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-739

μέτοικος Libri
κάτοικος
. Scaliger
κάτοικτος
. Sagacius Auratus
πρόσοικος
, ut Blomfieldius refert. Scribendum
μέτοικος
. Respicit quae v. 1234. dixerat: confirmaturque verbis quae sequuntur,
οἵ τ' εἶχον πόλιν
, qui opponuntur
τῷ μετοίκῳ
. Eandem emendationem fecit H. L. Ahrens.
1245

1248. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-740

ἐκ θεοῦ
ἐκ θεῶν
Flor.
1248

1249. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-741

ἰοῦσα πράξω Libri
ἰοῦσα πράξω
. Auratus
ἰοῦσα πράξω
. Heathius
ἰοῦσα κἀγώ
, quod recepit Schützius. Iacobsius ad Anthol. vol. III. t. 1. p. 111.
ἰοῦσ᾽ ἅπαξ ὀτλήσομαι τὸ κατθανεῖν
, numero pravo nec verbo accommodato. Prorsus admitti non potest quod P. Camperus ad Eur. El. p. 431. manifestum esse ait tragicum dedisse,
ἰδοῦσ' ἃ πράξω
. Id ne Graecum quidem est. Nihil mutandum est.
Πράξω
refertur ad sequens
ὀτλήσομαι τὸ κατθανεῖν
. Ita locutus est Aeschylus etiam v. 1640.
πρᾶσσε, πιαίνου, μιαίνων τὴν δίκην, ἐπεὶ πάρα.
1249

1250. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-742

τὰς πύλας Libri
τὰς πύλας
. Emendarunt Auratus et Canterus.
1250

1254. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-743

πολλὰ δὲ σοφή
πολλὰ δ᾽ αὖ σοφή
Farn. Vict.
πολλὰ δὲ σοφὴ
Ven. Flor.
1254

1255. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-744

ἔκρυψας
ἔκτεινας
Ven.
1255

1258. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-745

χρόνον
οὐ ξένοι χρόνῳ πλέων
Flor. Vict.
οὐ ξένοι χρόνῳ πλέω
Ven.
οὔ. ξένοι. χρόνῳ πλέῳ
Farn.
ὦ ξένοι
Casaubonus, Pearsonus, Schützius, Blomfieldius. Auratus
οὐ ξέναι
, in quod etiam Pearsonus incidit. Aliorum inutiles coniecturas memoravit Wellauerus, qui illud
χρόνῳ πλέων
recepit. At languidum est
πλέων
, quod si ponere volebat Aeschylus, dicere debebat
ἄλυξίς ἐστιν οὐ πλέων χρόνῳ, ξένοι
, nec satis apta est responsio ad ea quae dixerat chorus, praesertim graviter repetita negatione. Si cunctando nihil se proficere diceret Cassandra, omisisset, opinor, illud
πλέων
, satisque habuisset dicere
οὐκ ἔστ᾽ ἄλυξις, οὔ, ξέναι, χρόνῳ
. Non
πλέω
corrigendum erat, sed
χρόνῳ
mutandum in
χρόνον
.
1258

1259. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-746

τοῦ χρόνου Schützius coniecerat
τῷ χρόνῳ
. Elberlingius
ὁ ὕστατος τοῦ χρόνου
fere idem quod
ὁ ὕστατος χρόνος
significare vult, sicuti
τὸν πολλὸν τοῦ χρόνου
dixerit Herodotus, comparatque illud in Choeph. v. 621.
κακῶν δὲ πρεσβεύεται τὸ Λήμνιον λόγῳ
. Videtur id iam Stanleio in mentem venisse, hanc interpretationem afferenti una cum altera, qua
ὁ ὕστατος
homo intelligitur: quam quum vituperavit Elberlingius, non ipsam debebat interpretationem reprehendere, sed quod eam interpretes fere obscuris parumque aptis verbis enuntiarunt. Mihi illa ut simplicior, ita verior videtur. Sensum aeque et constructionem optime declares Graece:
ὁ δ᾽ ὕστατός γε τοῦ χρόνου μακαρίζεται
, ultimus antefertur propter dilationem.
1259

1262-1263. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-747

NA Hi versus in libris inverso ordine leguntur, servatis vicibus personarum, hoc modo,
ΚΑΣ. οὐδεὶς ἀκούει — ΧΟΡ. ἀλλ᾽ εὐκλεῶς τοι
. Verum ordinem restituit Heathius.

1264. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-748

σῶν Libri
τῶν τε γενναίων τέκνων
. Recte Auratus
σῶν
, quod suum fecit Stanleius. Haec ubi dixit Cassandra, pergens versus aedes regias subito retinet gressum atque avertit se.
1264

1268. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-749

φόνον
φόβον
Ven. Flor. Vict. Sic etiam Farn. sed ad
β
supra adscripto
ν
. Ac
φόνον
scribendum esse viderunt Auratus et Canterus.
1268

1269. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-750

καὶ πῶς; τόδ' ὄζει θυμάτων ἐφεστίων. Libri
καὶ πῶς τόδ᾽ ὄζει θυμάτων ἐφεστίων;
Primus Pauwius
καὶ πῶς; τόδ᾽ ὄζει θυμάτων ἐφεστίων
. Dobraeus ad Aristoph. Plut. v. 1021. p. 129.
τάδ' ὄζει
coniiciebat,
καὶ πῶς
sic nude positum afferens ex Choeph. v. 763. et Euripidis Or. v. 1110. Formula haec mirantis est.
1269

1275-1276. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-751

ἄλλως· θανούσῃ Libri
οὗτοι δυσοίζω θάμνον ὡς ὄρνις, φόβῳ, ἀλλ' ὡς θανούσῃ μαρτυρεῖτέ μοι τόδε
. Monui in adnotatione ad interpretationem Humboldti haec sic scribenda esse,
οὗτοι δυσοίζω θάμνον ὡς ὄρνις φόβῳ ἄλλως· θανούσῃ μαρτυρεῖτε μοι τόδε.
Non ego, inquit, ut avis virgultum, prae timore frustra metuo: testamini hoc mortuae, quum mulier pro me muliere et vir pro infausti connubii viro ceciderit. Scholiastes
οὐ δυσχεραίνω, φησίν, ὡς ὄρνις θέλουσα εἰς καλιὰν εἰςελθεῖν καὶ θῆρά τινα φοβουμένη
. Hesychius
δυσοίζει, δυσχερεῖ
(scr.
δυσχεραίνει
),
ὑπονοεῖ. Λάκωνες
. Et
δυσοίζειν, φοβεῖσθαι, ὑποπτεύειν
. Et
δυσοίζου, οἰωνιζομένου καὶ ἄγαν ὑποπτεύοντος
. Idem
ἐδύσυξα
(sic),
ὑπενόησα
. Metuendi significatu dicitur hoc verbum in Rheso v. 724. 805. Avis circumspectans intelligitur, cauteque intrans in virgulta.

1278. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-752

δυςδάμαρτος Ambigitur sitne nominativus
δυςδάμαρτος
, ut Aegisthum, an genitivus, ut Agamemnonem dicat. Ut nominativum Scottus in appendicem Thesauri Stephaniani rettulit. Genitivum esse iudicarunt Stanleius, Schützius, Blomfieldius, alii. Recte, mea sententia. Nam non solum illis,
γυναικὸς ἀντ᾿ ἐμοῦ
, aptius opponitur
δυςδάμαρτος ἀντ᾽ ἀνδρός
, sed etiam Aegisthus, quia moechus, non maritus Clytaemnestrae est, neque per mulieris istius malitiam, sed propter proprium flagitium perit, perperam ita appellaretur: quod contra in Agamemnonem optime quadrat hoc nomen, ut et maritum et fraude morientem uxoris.
1278

1279. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-753

ἐπεξενοῦμαι Hesychius
ἐπεξενοῦσθαι, μαρτύρεσθαι, πορεύεσθαι. Σοφοκλῆς Ἀχαιῶν συλλόγῳ καὶ Αἰσχύλος Κρήσσαις
. Apollonius in Lexico Homerico
ξεινοδόκος, ξενοδόχος, ὁ τοὺς ξένους ὑποδεχόμενος. ὁ δὲ Πίνδαρος (fr. 278. Boeckh.) “ξεινοδόκησέν τε δαίμων,” ἀντὶ τοῦ ἐμαρτύρησε. καὶ ἐν τῇ Ὀδυσσείᾳ (XVIII. 64.) “ξεινοδόκος μὲν ἐγώ” ἔδοξέ τισι λέγειν. φησὶ γοῦν Σιμωνίδης (p. 82. Schneidew.) ξεινοδόκων δ᾽ ἄριστος ὁ χρυσὸς ἐν αἰθέρι λαμπρός, ἀντὶ τοῦ μαρτύρων
. Conf. Etym. M. p. 610, 44.
1279

1281-1282. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-754

ἅπαξ ἔτ' εἰπεῖν ῥῆσιν, οὐ θρῆνον θέλω ἐμὸν τὸν αὐτῆς. Vulgo legebatur
ἅπαξ ἔτ᾽ εἰπεῖν ῥῆσιν ἢ θρῆνον θέλω ἐμὸν τὸν αὐτῆς
. In Ven.
ἐς
pro
τ'
scriptum est. Quod Elmsleii monitu pro
αὑτῆς
, quod Vict. habet, restituit Blomfieldius,
αὑτῆς
, praebent codices, consentientes cum Vict. in
ῥῆσιν ἢ θρῆνον
. Quod in adnotatione ad versionem Humboldti scribendum esse censebam,
ῥύσιον θρῆνον
, quem locum hic habeat videre se negat Blomfieldius, non cogitans id me vindicem questum voluisse intelligi. Ipse igitur vulgatae, opinor, scripturae tuendae adfert illud in Suppl. v. 260.
μακράν γε μὲν δὴ ῥῆσιν οὐ στέργει πόλις
.
Ῥῆσιν
quin dicere Aeschylo licuerit, quis dubitabit? Illud quaerendum erat, ecquem, qui poeta esset, tam languidam ac plane stultam verborum consociationem, quam illud
ῥῆσιν ἢ θρῆνον
est, non puduisset. Tueri si
ῥῆσιν
volebat, scribere debebat
ἅπαξ ἔτ᾽ εἰπεῖν ῥῆσιν, οὐ θρῆνον θέλω ἐμὸν τὸν αὐτῆς.
Idque ut facillimum et aptissimum posui.

1282-1286. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-755

ἡλίῳ δ' ἐπεύχομαι πρὸς ὕστατον φῶς, βασιλέως τιμαόρους ἴσας δίκας φανέντας ἀσκεύοις ὁμοῦ ἐχθροῖς φονεῦσι τοῖς ἐμοῖς τίνειν ἐμοῦ δούλης θανούσης εὐμαροῦς χειρώματος. Libri
ἡλίῳ δ᾽ ἐπεύχομαι πρὸς ὕστατον φῶς τοῖς ἐμοῖς τιμαόροις ἐχθροῖς φονεῦσι τοῖς ἐμοῖς τίνειν ὁμοῦ, δούλης θανούσης εὐμαροῦς χειρώματος
. Auratus, Scaliger, Vossius male
διὰ
pro
ὁμοῦ
. Ego in adnotatione ad Humboldti interpretationem coniiciebam
ἐμοῦ
. Blomfieldius plana constructione edidit
τοὺς ἐμοὺς τιμαόρους ἐχθροῖς φονεῦσι τοῖς ἐμοῖς τίνειν ὁμοῦ, δούλης θανούσης, εὐμαροῦς χειρώματος
. Planior etiam et elegantior esset constructio, si interpunctiones omisisset. Scholefieldius Pearsoni coniecturam recepit,
τοῖς ἐμοῖς τιμαόροις ἐχθροὺς φονεῦσι τοὺς ἐμοὺς τίνειν ὁμοῦ, δούλης θανούσης, εὐμάρους χειρώματος
. Ita interpretatur ut simul inimici mei solvant poenas ultoribus meis occidentibus eos. Sed id nemo non videt quam durum sit et inscite dictum. Mihi aliter iudicandum videtur. Intelligi quidem possunt quae hic scripta habemus, si ex
φονεῦσι
repetatur
αὐτούς
, quamquam apertior esset constructio
σφ'
ante
ὁμοῦ
inserto, hoc sensu, precor, ut ultoribus meis, qui inimici sunt meis occisoribus, hi simul luant pro servae facili caede. Sed sententia illa habet quo displiceat. Nam sic
ὁμοῦ
vix potest aliter accipi, quam ut simul cum caede Agamemnonis etiam Cassandrae illi interfectionem luant. At id, si propter Agamemnonem punientur, sponte consequetur: ut ineptum sit Cassandram, quum iam introitura erat, rursum se convertere ad chorum et, quasi magnum quid et memorabile dictura esset, proferre quod dici non erat operae pretium. Immo aliud, opinor, in mente habebat summus poeta: fatidicam virginem, quod paullo ante obscurius significaverat, id nunc eam gravius, atque ita uti eventurum atque in proxima fabula appariturum erat, praedicere volebat: id erat autem, precari Cassandram ut ambo, Clytaemnestra atque Aegisthus, una eodem capti dolo ab Oreste et Electra occiderentur. Quare non dubito quin versus exciderit, in cuius fine erat
ὁμοῦ
, quod librarii, omisso per errorem eo versu, transtulerunt in finem proximi versus, ubi scriptum erat simile vocabulum
ἐμοῦ
. Neque vero suos ultores recte diceret Cassandra: non enim ipsam, sed Agamemnonem vindicaturi venient. Quare illud
τοῖς ἐμοῖς τιμαόροις
ortum esse videtur ex eo quod mox in eodem versus loco sequitur
τοῖς ἐμοῖς
, ab Aeschylo autem haec tali fere modo scripta esse puto,
ἡλίῳ δ' ἐπεύχομαι πρὸς ὕστατον φῶς, βασιλέως τιμαόρους ἴσας δίκας φανέντας ἀσκεύοις ὁμοῦ ἐχθροῖς φονεῦσι τοῖς ἐμοῖς τίνειν ἐμοῦ δούλης θανούσης εὐμαροῦς χειρώματος.
Etenim Hesychius hanc vocem
ἀσκεύοις
ex Agamemnone attulit, cuius glossa apertum est quam accommodata sit huic loco,
ἀσκεύοις, γυμνοῖς, ἀπαρασκεύοις. Αἰσχύλος Ἀγαμέμνονι.

1288. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-756

ἂν πρέψειεν Libri
σκιά τις ἂν τρέψειεν
. Porsonus,
ἂν
deesse videns,
ἂν τρέψειεν
, quod ab aliis receptum est, et mox
δυστυχεῖ
edidit, quod Blomfieldius
δυστυχοῖ
scripsit. Vict.
δυστυχῶν
. Recte vero codices
δυστυχῆ
, quod post Wellauerum, hanc vulgatam scripturam esse ratum, edidit Scholefieldius. Sed in prioribus verbis qui sensus requireretur Boissonadus vidit, qui recte scripsit
ἂν πρέψειεν
. Rarior est hic aoristus. Sed Photius
πρέψαι
, inquit,
τὸ ὁμοιῶσαι. Αἰσχύλος
. Hesychius
πρέψας, εἰκασμένος, εἰκασθείς
.
1288

1289. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-757

βλάβαις
βουλαῖς
Ven. ὤλεσεν Deinde libri
ὤλεσεν
.
1289

1290. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-758

ταῦτα ... ἐκείνων Multum a vero aberrarunt interpretes ii qui
ταῦτα
ad postrema illa,
τὰ δυστυχῆ
, rettulerunt: quorum Schützius magis dolere deleta malorum memoria Cassandram putavit, quia, si altius animis hominum inhaereret, melius ad sapientiam ea uterentur; Gallicus autem interpres, De la Porte du Theil, ita interpretatur, toutefois, leur bonheur fait plus de pitié que leur malheur, Scholefieldius denique, dubius haerens, hoc magis deplorari coniicit, si quis ex adversis ad secundas res transierit. Nihil horum in mentem venerat Aeschylo. Verum hic quidem Butlerus vidit,
ταῦτα
ad utrumque illud, quod et felicitas hominum vanum simulacrum est et infortunii subito exstinguitur memoria,
ἐκείνων
autem ad ipsius Cassandrae sortem pertinere.
1290

1291. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-759

πράσσειν
πράσσειν
Porsonus. Libri
πράττειν
.
1291

1292. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-760

δακτυλοδείκτων Libri
δακτυλοδεικτῶν
. Emendavit Pauwius. Deinde libri
δακτυλοδεικτῶν δ'
. Perverso sensu Blomfieldius cum Casaubono
δακτυλόδεικτον δ'
. Recte Schützius in minore editione
δακτυλοδείκτων δ'
.
1292

1294. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-761

μηδ' ἐςελθὼν τάδε φωνῶν Libri
μηκέτι δ᾽ εἰςέλθῃς, τάδε φωνῶν
. Meam emendationem,
μηδ' ἐςελθὼν τάδε φωνῶν
, receperunt Wellauerus et Scholefieldius, tum etiam Blomfieldius, sed ille
τάδε φωνῶν
Dobraei monitu rectius coniungens: quamquam id eo quidem non efficitur, quod in Choeph. v. 310. ita dicitur,
δράσαντι παθεῖν, τριγέρων μῦθος τάδε φωνεῖ
. Sententiam illustravit Lobeckius Aglaoph. p. 1239.
1294

1296. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-762

NA Excidit post
Ἰλίου
aliquid, fortasse
διὰ παντός
, ut est in Choeph. v. 847.
ἢ πάνυ θήσειν Ἀγαμεμνονίων οἴκων ὄλεθρον διὰ παντός.
Respondent enim inter se duo systemata.
1296

1299. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-763

κτανοῦσι Canterus,
κτανοῦσι
coniiciens, saltem
κτανοῦσι
debebat. Nihil vero mutandum. Nunc, inquit, si ille priorum sanguinem luit, et mortuis (Iphigeniae) moriendo aliarum mortium (suae ipsius) poenas adducit, quis haec audiens se innoxio genio natum censebit?
1299

1300. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-764

ποινὰς θανάτων ἐπικραίνει
ποινὰς θανάτων ἄγαν ἐπικρανεῖ
. Quod ego scribendum monui,
ποινὰς θανάτων ἐπικραίνει
, firmatur eo quod
ἄγαν
deest in Ven. Flor. Blomfieldius tamen cum H. Vossio edidit
ἄτην τε κρανεῖ
, non de nihilo illud
ἄγαν
irrepsisse ratus. Profecto non de nihilo: nam Triclinius vel alius metrorum studiosus addidit, quod hominum genus et v. 1294. et ubique paroemiacos, qui non in ipso fine totius anapaesticae orationis sunt, in versus acatalectos mutare consuevit. In
ἐπικρανεῖ
autem, quod libri habent, penultima syllaba nullo modo produci potest.
1300

1301. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-765

τίς ποτ' ἂν εὖ εὔξαιτο βροτῶν Libri
τίς ἂν εὔξαιτο βροτῶν
. Porsonus ad Aristoph. Eccl. v. 363.
τίς ἂν οὖν
, quod Scholefieldius ut e malis minimum se recepisse dicit. Malum profecto est. Canterus
τίς ἂν οὐκ εὔξαιτο
, quod recepit Blomfieldius. Et hoc quidem maius malum est: nam omnes, etiam qui nihil umquam de Agamemnonia domo inaudiverunt, innocua fortuna nati esse optant. Reisigii decretis addictus Ritschelius in Schedis criticis p. 38.
τίς ἄγαν εὔξαιτο
coniiciebat. Scribendum erat
τίς ποτ' ἂν εὖ εὔξαιτο βροτῶν
. Vidit hoc etiam E. A. I. Ahrens. Plerumque
ποτέ
in initio orationis, rarius in apodosi invenitur, ut in Sophoclis Trach. v. 1230.
οἴ μοι, τὸ μὲν νοσοῦντι θυμοῦσθαι κακόν· τὸ δ᾽ ὧδ᾽ ὁρᾶν φρονοῦντα τίς ποτ' ἂν φέροι;
1301

1303. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-766

ὤμοι Libri hic et v. 1305.
ὤμοι
, quod revocavit Blomfieldius. Inde a Stanleio
ᾤμοι
scribi coeptum. Diversae de
οἴμοι, ᾤμοι, ὤμοι
sententiae et grammaticorum sunt et recentiorum criticorum. V. ad Soph. Oed. Col. v. 824. Subtiliter de his disputavit Reisigius in Enarratione Oed. Col. p. CXVII. Si quid est inter
ὤμοι
et
οἴμοι
discriminis, hoc esse puto, ut
οἴμοι
doloris sit,
ὤμοι
rei malae eiusque inopinatae. Quare libros sequendos duxi. Ceterum Blomfieldius, librorum scripturam,
ὤμοι, πέπληγμαι καιρίαν πληγὴν ἔσω
, miserabiliter frigere ratus, scripsit
ὤμοι, πέπληγμαι· καιρίαν πληγὴν ἔχω
. Vereor ne illud alii de emendatione ista dicant. Euripides Hel. v. 356.
αὐτοσίδαρον ἔσω πελάσω διὰ σαρκὸς ἅμιλλαν
.
1303

1304. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-767

NA Huic versui et versui 1306. tum a versu 1308. singulis distichis praefixa est in editionibus veteribus nota hemichorii, sed in codicibus Ven. Flor. Farn. ubique chori nomen adscriptum est. Ostendi in dissertatione prima de choro Eumenidum p. 9. sive in Opusc. II. p. 130. haec a singulis quindecim senibus, ex quibus compositus erat chorus, recitari. Initium fit ratione quadam epodica, ut trimeter Agamemnonis et qui eum sequitur trochaicus chorici senis pro stropha, et statim eadem metra pro antistropha sint, quas tertii senis trochaicus epodi loco sequatur. Ex ea re intelligi potest stetisse chorum κατὰ ζυγά, certe quo tempore clamantem audit Agamemnonem. Apte comparari potest adnotatio haec scholiastae Aristophanis ad Acharn. v. 203.
γέγραπται δὲ τὸ μέτρον τροχαϊκόν, πρόςφορον τῇ τῶν διωκόντων γερόντων σπουδῇ. ταῦτα δὲ ποιεῖν εἰώθασιν οἱ τῶν δραμάτων ποιηταὶ κωμικοὶ καὶ τραγικοί, ἐπειδὰν δρομαίως εἰςάγωσι τοὺς χορούς, ἵνα ὁ λόγος συντρέχῃ τῷ δράματι.
Approbarunt propositas a me distinctiones novissimi editores. Sed Godefridus Müllerus sua quadam ratione operam dedit ut duodecim chori personas esse doceret, refragante et re ipsa et testimonio scholiastae Aristophanis ad Equitum v. 586. Voluit enim
γεροντίαν
quandam hic introduci: de quo commento, quod fictum est pro arbitrio, dixi in Opusc. VI. 2. p. 136. seq. Qui similiter de hac scena statuit, Ferdinandus Bambergerus in dissertatione de carminibus Aeschyli a partibus chori cantatis, Marburgi a. 1832. edita, scite animadvertit p. 55. ex distichis illis, quae inde a v. 1308. sequuntur, secundo tertium, quarto quintum, sexto septimum, octavo nonum, decimo undecimum respondere. Nisi falsa opinione praepeditus fuisset, suspicatus esset
ζυγά
hunc in modum disposita fuisse,
β'. α'. γ'. δ'. ε'. ϛ'. ζ'. η'. θ'. ι'. ια'. ιε'. ιβ'. ιγ'. ιδ'.
1304

1305. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-768

NA Male Stanleius post
ὤμοι
interpunxerat. Correxit Blomfieldius.
1305

1306. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-769

οἰμώγματι
τοἔργον εἰργάσθαι
Farn. Deinde idem et Ven.
οἰμώγμασιν
. Flor. Vict.
οἰμώγματι
. Hoc servandum duxi, quum verisimilius sit grammaticorum subtilitati deberi pluralem, quod bis exclamasset Agamemno.
1306

1307. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-770

ἀλλὰ κοινωσώμεθ' ἄν πως ἀσφαλῆ βουλεύματα. Libri
ἀλλὰ κοινωσώμεθ᾽ ἄν πως
. Porsonus
ἀλλὰ κοινωσαίμεθ᾽ ἄν πως
, quod Blomfieldius tolerabilius reddere studuit
ἂν πῶς
scribens apponensque in fine versus signum interrogationis. Secutus est Scholefieldius, sed tamen ut dubitaret an
ἄν πως
esset scribendum. Alii alia coniecerunt. Scribendum erat
ἀλλὰ κοινωσώμεθ᾽ ἄν πως ἀσφαλῆ βουλεύματα
. In eandem sententiam incidisse videtur G. Bernhardy in Syntaxi Graeca p. 331.
1307

1311. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-771

νεορρύτῳ
ὅτι νεορρύτῳ
Ven. Flor. Farn.
δὲν νεορρύτῳ
Vict. Blomfieldius suspicari aliquem posse ait
νεορρύτῳ
. Wellauerum, qui choreutarum gladios intelligendos putabat, reprehendit Scholefieldius, Clytaemnestrae gladium recte intelligens: sed fallitur recenti caede madidum cum aliis interpretans, nec videns, quod viderat Humboldti interpretationem secutus Wellauerus,
νεόρρυτον
longa
υ
dici gladium modo e vagina extractum.
1311

1316. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-772

οἳ δὲ τῆς μελλοῦς
οἱ δὲ μελλούσης
Farn. Vict. Glossa in Farn.
τυραννίδος δηλονότι
. Paulo propius verum Ven. Flor.
οἱ δὲ τῆς μελλούσης
. Legendum esse
οἳ δὲ τῆς μελλοῦς
ostendunt Tryphonis verba in libello de tropis in Museo crit. Cantabr. I. p. 49. et in Museo crit. Vratisl. I. p. 10.
κατὰ παρωνομασίαν, ὡς χρυσῶ ἀπὸ χρυσοῦ, οὕτως ὠνόμασται καὶ παρ' Αἰσχύλῳ μελλώ· “χρονίζομεν ὧδε, τῆς μελλοῦς χάριν.”
In Manuelis Moschopuli Opusc. p. 78.
ὡς καὶ παρ' Αἰσχύλῳ ὠνόμασται “χρονίζομεν ὧδε, τῆς μελλοῦς χάριν.”
Non male hoc auctore
χάριν
legeretur pro
κλέος
, quod Aeschylei libri habent.
1316

1317. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-773

πέδῳ Libri
πάθος πατοῦντες
. In adnotatione ad Humboldti interpretationem poni iusseram
πέδον
, quod
πέδῳ
scribendum esse nunc ex Ioannis Alexandrini
τονικοῖς παραγγέλμασι
p. 36, 8. constat. Blomfieldius et Wellauerus quum tuendae librorum scripturae illud in Choephoris v. 631. adhibuerunt
τὸ μὴ θέμις γὰρ οὐ λαξ πέδον πατούμενον
, corrupta corruptis defenderunt. Constructionem quidem illam duplicis accusativi Graecam esse nemo hodie nescit, sed quae sunt eius exempla si quis cum hoc conferat, vereor ne deprehendat valde esse dissimilia: ut quod supra v. 781. scriptum est,
Ἰλίου φθορὰς ψήφους ἔθεντο
. Nam in his qui proprie cum verbo coniungitur accusativus etiam proprie est intelligendus: ex quo consequitur
πέδον πατεῖν
vix aliud significaturum esse quam in terra incedere: ut recte dicatur
ὁδὸν
vel
πορείαν πέδον πατεῖν
. Sed ubi de conculcando et proterendo sermo est, aliud exspectes loquendi genus. Atque, ut quis in Agamemnone
πέδον
ferat, difficilius id feretur in nominativorum constructione, quae est in Choephoris. καθεύδουσιν
καθεύδουσι
Flor. Sed ceteri
καθεύδουσιν
.
1317

1319. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-774

πέρα Libri
τοῦ ὁρῶντός ἐστι καὶ τὸ βουλεῦσαι πέρι
. Miratus Blomfieldius, quod interpretes in loco satis aperto haesissent, constructionem esse putabat hanc,
ἐστὶ καὶ τὸ βουλεῦσαι περὶ τοῦ ὁρῶντος
, quoniam mortuo succurrere non possumus, at saltim de interfectoribus eius consilium ineamus: idque confirmari censebat iis quae proximus senex dicit. Mirum vero, hoc probatum esse a Wellauero. Si sana est librorum scriptura, haud dubie vera est Scholefieldii interpretatio, qui aliquid facturus sit, eum etiam deliberare decet de re gerenda. Conferri ille iubet adnotata sua ad Hecubae v. 502. cuius libri mihi non est copia: sed quod ibi legitur,
Ἀγαμέμνονος πέμψαντος, ὦ γύναι, μέτα
, valde diversum est, ut per tmesin dictum. Apud Aeschylum si
πέρι
refertur ad intellectum
τοῦ ὁρᾶν
vel
δρωμένου
, insolentior videtur haec ratio loquendi et quae vix defendi possit. G. Bernhardy quum in Syntaxi Graeca p. 260. suspicabatur lucem afferri huic particulae usui posse ex illo Theognidis v. 117.
κιβδήλου δ᾽ ἀνδρὸς γνῶναι χαλεπώτερον οὐδέν, Κύρν', οὐδ᾽ εὐλαβίης ἐστὶ περὶ πλέονος,
miscuit incomparabilia. Recte vero videtur Schützius in minore editione
πέρι
in
πέρα
mutavisse. Coniiciat quis forsitan
πάρος
: sed aptius esse
πέρα
monstrat responsio alterius.
1319

1322. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-775

τείνοντες Libri
κτείνοντες
, quod in Farn. ita explicare studuit interpres,
ἤχουν τρόπον τινὰ τῷ θανάτῳ παραδιδόντες τὴν ζωὴν ἡμῶν
. Sed nemo non probavit Canteri emendationem
τείνοντες
.
1322

1324. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-776

κράτη Libri
κράτη
. Correxit Casaubonus.
1324

1327. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-777

μαντευσόμεσθα
μαντευσόμεθα
Flor.
1327

1328. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-778

θυμοῦσθαι Libri
μυθοῦσθαι
, quod Schneiderus in Lexico pro
μυθεῖσθαι
vitiose scriptum putabat. Incredibile est non offendisse in inaudito verbo criticos, nec vidisse nihil illud nisi antiquum errorem esse librarii
θυμοῦσθαι
scribere debentis. Vidit hoc etiam E. A. I. Ahrens.
1328

1330. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-779

ᾐθέομαι Libri
ᾐθέομαι
. Porsonus
ᾐδοῦμαι
, quem non secuti sunt Blomfieldius et Scholefieldius, quod
αἰθεῖν
breve
ι
habere ex Persarum v. 416. appareat. Sensus verborum hic est, undique conveniunt mihi argumenta, ut hanc sententiam probem, certo cognoscendum esse quid agat Atrides. Monet autem res ipsa, ut eum qui haec loquitur coryphaeum esse statuamus, qui se ducem praebeat choro in aedes irrupturo.
1330

1332. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-780

NA Tractis tabulatis conspicitur Clytaemnestra in conclavi stans ad corpus Agamemnonis. πάροιθεν
πάροιθε
Porsonus scripsit: sed
πάροιθεν
habent Ven. Farn. Vict. et, ut videtur, etiam Flor.
1332

1334-1336. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-781

πᾶς γάρ τις ἐχθροῖς ἐχθρὰ πορσύνων, φίλοις δοκοῦσιν εἶναι, πημονῆς ἀρκύστατ᾽ ἂν φράξειεν ὕψος κρείσσον ἐκπηδήματος. Legebatur
πῶς γάρ τις ἐχθροῖς ἐχθρὰ πορσύνων, φίλοις δοκοῦσιν εἶναι, πημονὴν ἀρκύστατον φράξειεν, ὕψος κρεῖσσον ἐκπηδήματος;
Auratus
πημονῆς ἀρκύστατον
scribendum coniecit. Blomfieldius cum Elmsleio ad Med. v. 416. p. 150.
ἀρκύστατ᾽ ἂν
scripsit, semper Graecos plurali
ἀρκύστατα
uti dicens, suspectumque habens Euripidis in Oreste v. 1420.
ἀρκυστάτων μηχανῶν
. At
ἀρκύστατος
adiectivum est, ex quo patet cur retia ipsa plurali numero
ἀρκύστατα
dicantur: ut propter hanc quidem caussam recte videatur dicere poeta potuisse
πημονὴν ἀρκύστατον
. Recte tamen Elmsleius
ἀρκύστατ᾽ ἂν
scribi iussit: sed praetervidit non perfectam eo esse horum versuum emendationem. Nam si ita, ut voluit Elmsleius, Aeschylus scripsisset, hoc diceret, quomodo enim quis inimicis insuperabilia retia pararet? At hoc parum aptum esset, quia sententia non integra esset, sed referretur ad id quod non est dictum, nisi faceret quod ego feci, ut alia diceret quam sentiret. Multo graviorem et aptiorem orationem unius litterae mutatione restituendam esse putavi,
πᾶς γάρ τις ἐχθροῖς ἐχθρὰ πορσύνων, φίλοις δοκοῦσιν εἶναι, πημονῆς ἀρκύστατ᾽ ἂν φράξειεν ὕψος κρείσσον ἐκπηδήματος.
Male post
φράξειεν
virgula ponitur: nam ad
φράξειεν
alter accusativus,
ὕψος
, modum rei describens, adiungitur. Quod Halmius in Lect. Aesch. I. pagina ultima coniecit,
ὕψος κρεῖσσον ἐκπηδήματος
, minus poetice dictum est.

1338. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-782

νείκης Libri
νίκης
. Recte Heathius
νείκης
, quod vocabulum Suidas atque Etym. M. p. 276, 3.
φιλονεικία
interpretantur. Neque dubia vox videri debebat Blomfieldio, quum Etymologicum diserte doceat ex
νεῖκος
factam cum diphthongo scribi.
1338

1339. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-783

ἐφ'
ἐφ'
Vict. et, ut videtur, Flor. Quod Scaliger scribendum vidit,
ἐφ'
, est in Ven. Farn.
1339

1341. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-784

ἀμύμονα
ἀμύμονα
Vict.
ἀμύμονα
Ven. Flor. Farn. Illud praestat.
1341

1343. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-785

περιστιχίζω
περιστιχίζων
Ven.
περιστοιχίζων
Flor.
περιστοιχίζω
Vict.
περιστιχίζω
Farn. ut Auratus et Canterus emendaverunt.
1343

1344. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-786

οἰμωγμῶν Illo
καὶ δὴ
vir dis respicitur ad v. 1303. 1305. Deinde libri
κἀν δυοῖν οἰμώγμασιν
. Verissimum esse puto, quod Elmsleius ad Med. v. 798. p. 203. significat, scribendum esse
οἰμωγμῶν
, docens ille
δύο
quidem, sed non
δυοῖν
cum alio pluralis numeri nomine consociari. Quod est de tragicis et ceteris antiquioribus scriptoribus intelligendum. Recentiores enim minus in hoc genere videntur diligentes fuisse: vide Göttlingium ad Theodosium p. 212. seq. quem Aristophanis et Demosthenis auctoritate uti non debuisse G. Dindorfius et Schaeferus animadverterunt.
1344

1345. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-787

αὑτοῦ Libri
αὐτοῦ
, quod Wellauerus et Scholefieldius cum Is. Vossio in
αὑτοῦ
mutarunt. Defendit
αὐτοῦ
Blomfieldius, sed male, qui sic intelligi verba velit,
κῶλα αὐτοῦ μεθῆκεν αὐτόν
. Immo
αὐτοῦ
est illico,
κῶλα
autem accusativus. Euripides Hipp. v. 356.
ῥίψω, μεθήσω σῶμ'· ἀπαλλαχθήσομαι βίου θανοῦσα.
1345

1348. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-788

αὑτοῦ Libri
αὑτοῦ
. Emendavit Schützius. ὀρυγάνει Deinde libri
ὁρμαίνει
, quod ne Porsonus quidem obelo notavit. At hoc verbum quum per se suspectum esse debebat, ut quod tragici epicis reliquerint, neque quisquam eorum usurpasse reperiatur nisi Aeschylus valde dubio loco in Sept. adv. Theb. v. 375. tum multo minus hic propter significationem, quam habere deberet, ferri potest. Certo non scripsit Aeschylus
ὁρμαίνει
, sed verbo usus est cuius vim recte expressit Stanleius evomit vertens. Eum iniuria vituperavit Blomfieldius, qui vulgatum interpretatur aestuat animo. Quid? is, cui modo membra soluta esse duobus ictibus percusso dicta sunt, reviviscat et aestuet animo? Apertum esse arbitror vel propter
οὕτως
, sententiam non posse aliam esse quam sic ille animam efflavit. Scribendum putavi
ὀρυγάνει
. Videtur enim ad hunc versum pertinere quod apud Hesychium post vocabulum
ὀρτός
scriptum est,
ὀρυγάνει, ἐρεύγεται
.
1348

1351-1352. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-789

Διοσδότῳ γάνει σπορητός Libri
χαίρουσαν οὐδὲν ἧσσον ἢ διὸς νότῳ γᾶν, εἰ σπορητὸς κάλυκος ἐν λοχεύμασιν
, nisi quod
γᾶν. εἰ σπόρητος
habent Flor. Farn.
γᾶ εἰ σπόρητος
Ven. Eam comparationem ne sic quidem scriptis verbis satis absurdam vocare debebat Valckenarius in Diatr. de fragm. Eur. p. 52. Sed eximia emendatione Porsonus in Porsonianis Kiddii p. 210.
οὐδὲν ἧσσον ἢ Διοσδότῳ γάνει σπορητός
, quod merito receperunt Blomfieldius et Scholefieldius. De accentu nominum quale est
σπορητός
diversae sunt grammaticorum sententiae: v. Valcken. ad Ammonium p. 15.

1355. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-790

εἰ δ᾽ ἦν πρέπον τῷδ' ὡςτ᾽ ἐπισπένδειν νεκρῷ Libri
εἰ δ' ἦν πρεπόντων
. Quod Fr. A. Wolfius ad Demosth. or. in Lept. p. 217. existimabat,
ἦν πρεπόντων
pro
ἦν πρέπον
vel
ἔπρεπε
dictum esse eo modo quo
τῶν ἀδίκων ἐστίν
et similia, falsum esse intellexerunt Blomfieldius et Wellauerus, articulo in ea formula opus esse videntes, probavitque horum sententiam non sine quadam acerbitate in Wolfium Schaeferus ad Demosthenem vol. III. p. 69. Recte se haberet
πρεπόντων
, si masculino, non neutro genere dictum esset referreturque ad Clytaemnestram et Aegisthum: ut si Latine, quoniam decentium non licet, sic diceres, quod si honestorum esset libare propter occisum.
Πρέποντας
recte sic dici, ut intelligantur
οὓς πρέπει
, ostendit illud in Sophoclis Oedipo rege v. 9.
ἀλλ᾽, ὦ γεραιέ, φράζ᾽, ἐπεὶ πρέπων ἔφυς πρὸ τῶνδε φωνεῖν
. Imitati id sunt recentiores. Memoravit Stephanus in Thesauro Plutarchi hoc in Poplicola c. 17.
ἀνδρὸς ἀγαθοῦ καὶ φίλου μᾶλλον ἢ πολεμίου Ῥωμαίοις εἶναι πρέποντος
. Ad quem locum Schaeferus ab eodem Stephano
πρέπειν ἑστάναι
ex epitaphio Callimachi afferri rettulit. Quaeras quod hoc sit aut cuius epitaphium Callimachi. Calchantis filii Porphyrii athletae, qui etiam Calliopus dictus est, videtur epitaphium esse, primum epigrammatum in statuas athletarum, quorum in hunc plurima sunt, in Brunckii Anal. t. III. p. 17. sive Anthol. Planud. V. 2, ep. 1. Anth. Pal. vol. II. p. 727.
ἔπρεπε μὴν χρυσέῳ ἐν ἀγάλματι, μηδ' ἐνὶ χαλκῷ τοῦτον τοῖς ἄλλοις εἴκελον ἑστάμεναι.
Sic ipse edidit Stephanus,
μὲν
pro
μὴν
scribens, non recte. Patet vero, si hoc epigramma in Thesauro in mente habuit, memoria falsum esse. Aeschylus autem si illo modo uti voluisset hoc vocabulo, dicturus potius fuisse videtur
εἰ δ᾽ ἦμεν πρέποντες
. Quod Stanleius sive potius Vossius scribendum coniecit,
πρεπόντως
, recipiendum suspicanti Blomfieldio facile quis assentiatur, si non
εἰ δ᾽ ἦν πρεπόντως, ὥςτ᾽ ἐπισπένδειν
, sed sic potius construi vellet,
εἰ δ᾽ ἦν, πρεπόντως ὥςτ᾽ ἐπισπένδειν
. Mihi videtur Aeschylus scripsisse
εἰ δ᾽ ἦν πρέπον τῷδ᾽ ὡςτ᾽ ἐπισπένδειν νεκρῷ
.
1355

1356. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-791

τάδ' Tyrwhitto videbatur
τάδ'
in
τοῦδ'
esse mutandum, ut hoc diceretur, si mortuo libationem dare liceret, huic iuste daretur. Ea mutatione ne tum quidem opus esse videtur, si
πρεπόντως
scribitur. Plene in fine huius versus interpungendum esse vidit Tyrwhittus: atque interpunctum ita est in editionibus Victorii et Canteri, quas pessime deseruit Stanleius, non videns
ὑπερδίκως μὲν οὖν
esse immo iustissime, nec reputans integro disticho includi debere sententiam qua finitur oratio.
1356

1357. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-792

τοσόνδε Blomfieldius mavult
τοσόνδε
. Sic amant loqui. V. Prom. v. 112. Choeph. v. 40.
1357

1358. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-793

NA
Πλήσας ἀραίων
per se constant. Male iungunt
κακῶν πλήσας ἀραίων
.
1358

1361. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-794

ἐμοῦ In Ven. deest
μου
.
1361

1362. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-795

NA
Πρὸς εἰδότας
dicit ut sit
πρὸς εἰδότας
.
1362

1365. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-796

NA Interpungebatur post
χειρός
. Correxit Abreschius.
1365

1366. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-797

δικαίως
δικαίως
Farn.
1366

1368. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-798

ἐδανόν Dimeter iambicus acatalectus. Leni spiritu
ἐδανὸν
scribendum esse vidit Casaubonus. Hesychius
δανά, ἐδώδιμα, βρώσιμα. ἐδανοῖς, βρωσίμοις. Αἰσχύλος.
In Flor. glossa
βρωτόν
.
1368

1369. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-799

ῥοὰς
ῥοῦς
Farn. Vict.
ῥοὰς
Flor. Ven. Glossa in Flor. Farn.
ῥοάς
. Correxit Stanleius. Sophocles Ai. v. 883.
νείαι Βοσπορίων ποταμῶν
, et Oed. Col. v. 1597.
φυτῶν ὑδάτων λουτρὰ καὶ χοάς
. ὄρμενον Deinde
δρώμενον
Flor. Ven. Vict.
ὁρώμενον
, cum glossis
κινηθέν, γεγονός
Farn.
ὁρόμενον
Canterus. Rectius Abreschius
ὄρμενον
.
1369

1370-1371. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-800

τόδ᾽ ἐπέθου θύος, δημοθρόους τ' ἀρὰς ἀπέδικες ἀποτόμως; ... ἀπόπτολις ... ἔσῃ
ἐπεύθου
Farn.
ἀπέταμες
Ven. Vict. et ad
α
superscripto
ε
Flor.
ἀπέτεμες
, ad alterum
ε
superscripto
α
, Farn. Ridicule haec verba,
τόδ᾽ ἐπέθου θύος δημοθρόους τ' ἀράς;
Scholefieldius interpretatus est, imposuisti tibi (ut victimae mox ob crimina mactandae) hoc thus publicarum execrationum? Scribendum est
τόδ᾽ ἐπέθου θύος, δημοθρόους τ' ἀρὰς ἀπέδικες ἀποτόμως;
et populi diras contempsisti praefracte. Respicit ad v. 1363. Euripides Alc. v. 992.
οὐδέ τις ἀποτόμου λήματός ἐστιν αἰδώς
. Deinde libri
ἄπολις
. Casaubonus
ἀπόπτολις
. Ex mea et Seidleri sententia
ἀπόπτολις
Blomfieldius ceterique. Quod si quis obiiciat vix inventum iri aliud huius formae exemplum, reputet velim talium vocabulorum hanc esse rationem, ut poeticae formae, quod vulgaribus metris aptiores essent, in communem usum venerint, veluti quae in
γυμνός
et
σοφός
terminantur; quo factum esse ut simpliciores magis viderentur esse poeticae. Libri
ἔσῃ
.

1372. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-801

ὀμβρίμου
ὀμβρίμου
etiam Ven. Farn. ut edd. vett.
1372

1375. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-802

οὐδὲν τόδε Libri
οὐδὲν τόδ'
. Stanleius, sive potius Vossius, Orelliusque ad Isocr. p. 375. et Blomfieldius
οὐδὲν τότ'
, id ut ad
νῦν
referatur. Probabiliter illud quidem, firmavitque Blomfieldius exemplis, sed non ut sit necessarium. Inscite oblocutus est Wellauerus,
οὐδὲν τόδε
nihil eiusmodi significare putans. Immo non hoc: illud
hoc
autem explicatur iis quae sequuntur.
1375

1377. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-803

εὐπόκοις
εὐπόκοις
Flor. Farn. Vict.
εὐτόκοις
Ven.
1377

1379. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-804

Θρηικίων ... πνευμάτων
Θρηκίων τε
(
τε
Farn.)
λημμάτων
Ven. Farn. Vict. Ex Flor. enotatum
ἐλημμάτων
. Emendavit Canterus.
1379

1380. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-805

χρήν Libri
χρή
. Emendavit Porsonus. βιαμάτων
βιαμάτων
Ven.
1380

1383-1385. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-806

NA In Farn. post
τοιαῦτ'
puncto est distinctum. Blomfieldius haec ita distribuit,
λέγω δέ σοι τοιαῦτ᾽· ἀπειλεῖν ὡς παρεσκευασμένης ἐκ τῶν ὁμοίων — χειρὶ νικήσαντ᾽ ἐμοῦ ἄρχειν
. Wellauerus, quem secutus est Scholefieldius, ita scripsit,
λέγω δέ σοι, τοιαῦτ᾽ ἀπειλεῖν ὡς παρεσκευασμένῃ ἐκ τῶν ὁμοίων, χειρὶ νικήσαντ' ἐμοῦ ἄρχειν
. Deteriora etiam aliorum commenta sunt. Sensum perspexit Schützius, qui in minore editione non male, sed praeter necessitatem scripsit
ὡς παρεσκευασμένῃ σ᾽ ἐκ τῶν ὁμοίων
. Consentiunt in
παρεσκευασμένης
libri, nec quicquam mutandum est. Hoc dicit, iubeo te talia minari, ut me parata imperare mihi, qui vicissim me vi vicerit. id est, minitare, si libet: ego parata sum. si, quemadmodum ego nunc potentior sum, sic tu me viceris, ferre imperium.
Ἐκ τοῦ ὁμοίου
satis explicatum a Stephano in Thesauro.

1386. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-807

γνώσῃ Libri
γνώσῃ
vel
γνώσῃ
.
1386

1388. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-808

περίφρονα
περίφρονα
, superba, plena contemptus. Suppl. v. 727.
περίφρονες δ᾽ ἄγαν ἐν ἀντέρῳ μένει μεμαργωμένοι κυνοθρασεῖς θεῶν οὐδὲν ἐπαΐοντες
.
1388

1389. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-809

NA In Vict. nulla interpunctio post
ἐπιμαίνεται
, ubi Canterus plene interpunxit.
1389

1390-1391. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-810

λίβος ... ἐμπρέπειν ἀτίετον Libri
λίπος
. Correxit Porsonus. Deinde
εὐπρέπειαν τίετον. ἔτι σε χρὴ
Ven. Vict.
εὖ πρέπει ἀντίετον ἔτι σε χρὴ
Flor.
εὖ πρέπει ἀτίετον ἔτι σε χρὴ
Farn. Auratus et Canterus
ἐμπρέπει ἀτίετον
. Schutzius cum Heathio
οὐ πρέπει ἀτίετον
. Blomfieldius, adscito Casauboni
λίβος
, haec obscura atque inconnexa dedit,
μεγαλόμητις εἶ, περίφρονα δ᾽ ἔλακες· ὥςπερ οὖν φονολιβεῖ τύχᾳ φρὴν ἐπιμαίνεται. λίβος ἐπ' ὀμμάτων αἵματος ἐμπρέπει ἀτίετον
. Secutus est Scholefieldius. Sed ista quid sibi volunt?
Ὥςπερ οὖν
particulae sunt quibus confirmantur quae adiuncta sunt. Supra v. 1130.
τὸ μὴ πόλιν μὲν ὥςπερ οὖν ἔχει παθεῖν.
Choeph. v. 56.
ἢ σῖν᾽ ἀτίμως, ὥςπερ οὖν ἀπώλετο πατήρ, τάδ᾽ ἐκχέουσα, γάποτον χύσιν, στείχω;
et v. 876.
δόλοις ὀλούμεθ', ὡςπερ οὖν ἐκτείναμεν.
Sophocles Ai. v. 990.
καὶ μὴν ἔτι ζῶν, Τεῦκρε, τοῦδέ σοι μέλειν ἐφίεθ᾽ ἀνὴρ κεῖνος, ὥςπερ οὖν μέλει.
Ex his intelligitur connexas esse istis particulis sententias. Quod libri habent,
εὐπρέπειαντίετον
, ex supra scripto
ν
ortum est, quo
ἐνπρέπειν
legendum esse significabatur. Itaque scripsi
ἐμπρέπειν ἀτίετον
. Respondet chorus Clytaemnestrae verbis iis quibus se paratam ostendit ad cernendum ferro et sanguine. Itaque sic loquitur, audax consiliis es et sicut furibunda sanguineam fortunam expetis, adspersam oculis sanguinis guttam inultam conspici: aliquando te oportebit orbatam amicis ictum ictu luere, i. e. sicut expetis caedem, habebis, prouti merita es. Facies Clytaemnestrae sanguine erat conspersa, ut ipsa v. 1350. gloriatur.
Αἷμα ἄναιμον
Sophocles quoque dixit Antig. v. 1022.

1392. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-811

τύμματι τύμμα Libri
τύμμα τύμμα
. Emendavit Vossius, et quis non? τίσαι Deinde libri
τίσαι
. Correxit Porsonus.
1392

1393. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-812

ἀκούεις Recte libri
ἀκούεις
. Eo si quis gravem a debili orationem discernere nesciens offenderetur, saltem
ἀκούοις
, non soloecum
ἀκούσεις
adsciscere debebat.
1393

1395. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-813

Ἐρινὺν Libri
Ἐριννύν θ'
.
1395

1396. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-814

φόβον μέλαθρ' ἂν ἐλπὶς ἐμπατεῖν Libri
οὐ μοι φόβου μέλαθρον ἐλπίς
. Deinde codices
ἐμπατεῖ
. Vict.
ἐμπατεῖν
. Vix credibile est editores non offendisse ad illud
φόβου μέλαθρον
. Quin Elmsleius ad Heracl. v. 996. comparavit hunc Aeschyli versum cum iis quae ibi Euripides habet,
τὸ λοιπὸν μὴ ξυνοικοίην φόβῳ
. At num qui una cum timore habitat, non id in sua facere domo potest, sed concedere in illam nescio quam timoris domum debet? Solus ille omnium qui Aeschylum attigerunt princeps Auratus vitio hunc locum affectum esse animadvertit,
φόνον
scribendum esse coniiciens. Sed scripsisse potius videtur Aeschylus
οὐ μοι φόβον μέλαθρ᾽ ἂν ἐλπὶς ἐμπατεῖν.
Sophocles Ant. v. 235.
τῆς ἐλπίδος γὰρ ἔρχομαι δεδραγμένος, τὸ μὴ παθεῖν ἂν ἄλλο πλὴν τὸ μόρσιμον.
Non, inquit Clytemnestra, spes mihi est timorem in domum meam ingressurum esse, quamdiu Aegisthus in foco meo ignem accendet.
1396

1397. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-815

φλέγουσαν Libri
φλέγουσ'
. Emendavit Porsonus.
1397

1400. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-816

λυμαντήριος Nullus interpretum aut criticorum hic obhaesit. Adeo in verbis occupati, quid res, quid recta ratio, quid poesis flagitet, negligere consueverunt. Graviter quidem hoc verbo
κεῖται
hanc sententiam incipit Clytaemnestra: sed quis, obsecro, qui non omni aptae orationis sensu destitutus sit, Agamemnonem isto adiectivo
λυμαντήριος
recte designari credet, nec censebit Aeschylum, si dicere quod illo adiectivo continetur voluisset,
λυμαντὴς ὅδε
vel
λυμαντὴς νεκρός
fuisse dicturum? Nam ne articulum quidem si addidisset,
κεῖται γυναικὸς τῆςδ᾽ ὁ λυμαντήριος
, satis apte esset locutus. Nulla tamen in hoc versu vitii suspicio est. Ex quo consequitur, quod certissimum esse arbitror, excidisse aut ante hunc versum alium versum, in quo nomen aliquod substantivum fuerit, aut post eum. Ac vel hebetior aliquis, opinor, sentiet quantum ab librorum illa debili atque imperfecta oratione distet plene enuntiata sententia, ut si eiusmodi versum, qualem potuit saltem facere Aeschylus, adiicias,
κεῖται γυναικὸς τῆςδε λυμαντήριος ἀνήρ, θυγατρὸς τῆς ἐμῆς φονεὺς ὅδε, Χρυσηίδων μείλιγμα τῶν ὑπ᾽ Ἰλίῳ.
Choeph. v. 751.
στείχω δ᾽ ἐπ' ἄνδρα τῶνδε λυμαντήριον οἴκων
. Itaque versum excidisse indicavi.
1400

1405-1406. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-hermann1852-appcrit-lat1-817

ναυτίλοις δὲ σελμάτων ἰσοτριβής Libri
ναυτίλων δὲ σελμάτων ἱστοτρίβης
. Wellauerus in Lexico Aeschyleo scribendum esse suspicabatur
ναυτικῶν
. Idem, ut Blomfieldius dicit, coniecerat Casaubonus. Pauwius
ἰσοτριβής
, quod receperunt Schützius et Porsonus. Porsonus haec quomodo intellexerit nescio: ceteros nihil expedivisse video. Schützii interpretatio, itineris maritimi consors, neque cum verbis poetae congruit, qui si illud in mente habuisset, non
ἰσοτριβής
, sed
ὁμοτριβής
dixisset; neque continet, quod exspectamus, aliquid exprobationis.
Σέλματα
potuerunt fortasse
ναυτίλα
dici, si intelligebantur navigantia. Sic Sophocles Phil. v. 220.
τίνες πότ᾽ ἐς γῆν τήνδε ναυτίλῳ πλάτῃ κατέσχετ';
et Euripides initio Archelai
Αἴγυπτος, ὡς ὁ πλεῖστος ἔσπαρται λόγος, σὺν παισὶ πεντήκοντα ναυτίλῳ πλάτῃ Ἄργος κατασχών.
Sed Aeschylum scripsisse puto
ναυτίλοις δὲ σελμάτων ἰσοτριβής
. Captiva ista, inquit, et prodigiorum interpres et tori socia huic fatidica fida conius, nautis vero aeque cum transtris trita.

Wecklein’s commentary on Agamemnon (1888; German; OCR draft) (Explanatory commentary, pp. 30–140; Iowa and Harvard OCR collated conservatively. Unresolved OCR and provisional reference mappings are explicitly marked.) focus

1177-1178. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-648

In den ersten Tagen nach der Vermählung war die Frau verschleiert; an dem Tage, wo sie den Schleier ablegte, wurde sie von dem Manne und von Freunden und Verwandten beschenkt( ἀνακαλυπτήρια). S. Harpokr. unter ἀνακαλυπτήρια. Vgl. Eur. Iph. Α. 1146 ἄκουε δή νυν· ἀνακαλύψομεν λόγους κοὐκέτι παρῳδοῖς χρησόμεσθ᾽ αἰνίγμασιν.

1179. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-649

Wie der Morgenwind die Wellen gegen Sonnenaufgang treibt, so treibt der Sturm der Weissagung, welcher nach der Region des Lichtes hin weht, die Wogen des Unglücks dem Lichte d. h. der Offenbarung oder Erfüllung zu. schlagen die Wogen des Unglücks nicht πρὸς ἀγάς, sondern πρὸς αὐγάς, die nächste noch gröfser als Sodie eben jetzt brandet ( τοῦδε, weil sich die Seherin als Zuschauerin der Unglücksbrandung denkt; die Änderung von Enger πῆμα πήματος scheint darum unnötig zu sein). Vgl. 266 und Catull LXIV 269 hic, qualis flatu placidum mare matutino horrificans zephyrus proclivas incitat undas Aurora exoriente vagi sub limina solis, quae tarde primum clementi flamine pulsae procedunt (leni resonant plangore cachinni), post vento crescente magis magis increbrescunt etc.
1

1183-1184. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-650

συνδρόμως ῥινηλατούσῃ, die Spur witternd und im Laufe verfolgend wie der Spürhund thut. Vgl. 1078. Das Particip in dem Sinne,,wenn ich es thue, bezeugt (bestätigt) es mir".

1187. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-651

Trotz aller Harmonie klingt der Gesang nicht gut; denn der Inhalt ist schlimm. von
2

1188. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-652

Sehr wirkungsvoll wird zuerst das Bild von der Menschenblut berauschten Zechgenossenschaft ( κῶμος), die im Hause festsitzt und nicht wie andere κωμάζοντες durch die Strafse schwärmt, ausgeführt und erst am Schlusse mit συγγόνων Ερινύων die Zechgenossenschaft gekennzeichnet. σύγγονοι Ἐρινύες, weil sie Verwandtenmord rächen durch Verwandte. - Vgl. 159 und Eur. Herc. 1076 πρὸς Ἐρινύσι θ᾽ αἷμα σύγγονον ἕξει.

1191-1192. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-653

πρώταρχον (vgl. Cho. 1066 f.) ἄτην (die Urschuld, nämlich die Schlachtung der Kinder des Thyestes) steht als Inhalt des Liedes appositionell zu ὕμνον. ἐν μέρει (abwechselnd) mufs sich, da der Chor zusammensingt (1186), während das Skolion Einzelgesang voraussetzt, auf die Abwechslung von Strophe und Antistrophe beziehen. Der Gesang von dem Ehebruch des Thyestes bildet gleichsam die Gegenstrophe zu dem Gesang von der Frevelthat des Atreus. ἀπέπτυσαν wie ἀπέπτυσα (pfui!) Prom. 1103 . Krüger II § 53, 6, 2. εὐνὰς δυσμενεῖς: das Lager des Atreus ist dem Ehebrecher übelgesinnt, weil der Ehebruch blutig gerächt wird. πατεῖν betreten (besteigen) wie Cho. 728 .
3

1193. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-654

4
Vgl. Prom. 860 (wo Prometheus wie hier Kasandra seine Kenntnis der Vergangenheit als Beglaubigung seiner Voraussicht der Zukunft bietet) τῶνδε προσσαίνει σε τι; und 868 σημεῖά σοι τάδ᾽ ἐστὶ τῆς ἐμῆς φρενός, ὡς δέρκεται πλέον τοῦ πεφασμένου. Ζα κυρώ vgl. 633. τι -
5

1194. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-655

Kasandra weist in betreft ihrer Person die Worte des Chors 1125 ff. zurück. Zu θυροκόπος vgl. Plat. Staat II p. 364 Β ἀγύρται δὲ καὶ μάντεις ἐπὶ πλουσίων θύρας ἰόντες. φλέδων· φλυαρία, καὶ ὁ ἀλαζών, εὐήθης Hesych.
6

1195. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-656

7
ἐκμαρτυρεῖν bedeutet nach gerichtlichem Sprachgebrauch „bezeugen was man nicht selbst gesehen, sondern von einem Augenzeugen gehört hat" (Poll. VIII 36 μαρτυρία δὲ καλεῖται ὅταν τις αὐτὸς ἰδὼν μαρτυρῇ, ἐκμαρτυρία δέ, ὅταν τις παρὰ τοῦ ἰδόντος ἀκούσας λέγῃ, Etym. M. 324, 1 und Suid. ἐκμαρτυρεῖν φασι τὸ λέγειν, οὐχ͵ ἅπερ αὐτὸς εἶδεν, ἀλλ᾽ ἅπερ ἑτέρων ἤκουσε λεγόντων). – προυμόσας wie bei feierlichen Zeugenaussagen vor Gericht. Kasandra sagt: „schwöre und bezeuge dann, dafs du die alten Frevel dieses Hauses aus meiner Rede wie von einer Augenzeugin erfahren hast." Der Chor weist zwar den Eid als unnütz ab, bestätigt aber, dafs sie wie eine Augenzeugin gesprochen habe ( ὥσπερ εἰ παρεστάτεις). ..

1197-1198. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-657

πῶς ἂν γένοιτο wie Eur. Alk. 142 καὶ πῶς ἂν αὐτὸς κατθάνοι τε καὶ βλέποι; γενναίως παγέν d. i. mag der Eid auch mit noch so aufrichtigem und wahrhaftem Sinne geschworen sein. Vgl. τοὺς κακῶς παγέντας ὅρκους Eur. Iph. A. 395.
8

1200. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-658

κυρεῖν λέγουσαν wie τυγχάνειν λέγουσαν, eine Sache genau und richtig bezeichnen. Vgl. 1231 f., Cho. 14 , 417, Suppl. 596 καὶ τόδ ἂν γένος λέγων ἐξ Ἐπάφου κυρήσαις. Ähnlich auch Cho. 316 .

1203. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-659

Vgl. Hom. Ω 699 Κασσάνδρη ἰκέλη χρυσέη Αφροδίτη.

1204. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-660

ἁβρύνεται, ziert sich. Vgl. Plat. Phaedr. p. 228 C ἐθρύπτετο, ὡς δὴ οὐκ ἐπιθυμῶν λέγειν.

1205. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-661

ἀλλ᾽ ἦν κτἑ., wohlan so sei es gesagt, er war ein Ringer (heftiger Bewerber) der sehr mir Liebe atmete.
9

1206. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-662

τέκνων ἔργον wie παιδουργία Soph. Oed. T. 1248. ἠλθέτην ὁμοῦ, συνηλθέτην. Die attische Form der zweiten Person Dual der hist. Tempora endigt in την. Vgl. Krüger I § 30, 1, 1.
10

1208. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-663

ᾑρημένη wie μανίᾳ ἡρημένη, wenn es nicht ursprünglich ἐπηρμένη geheiſsen hat.

1210. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-664

Hat nicht der Groll des L. dich geschädigt?" d. h. „hat er sich nicht in seinem Grolle an dir gerächt?" Hesych. ἄνατος· ἀβλαβής.
11

1211. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-665

ὡς temporal (seitdem). Apollod. III 12, 5 Κασάνδραν, ἡ συνελθεῖν βουλόμενος ᾿Απόλλων τὴν μαντικὴν ὑπέσχετο διδάξειν. ἢ δὲ μαθοῦσα οὐ συνῆλθεν· ὅθεν ᾿Απόλλων ἀφείλετο τῆς μαντικῆς αὐτὸ τὸ πείθειν.

1214-1215. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-666

12
ὑποστροβεῖ με δῖνος ὀρθομαντείας ταράσσων φροιμίοις πόνων, wieder dreht mich der Wirbelwind der Weissagung und peinigt mich mit dem Vorspiel der Qualen. ὑπο bezeichnet, wie es sich allmählich und unvermerkt in ihr rührt und regt. φροίμια πόνων auch Suppl.842 .

1216. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-667

ὁρᾶτε; nicht Imperativ: aptior et fortior est ad animos commovendos interrogatio. Nam si iubet videre, spectatores quoque oculos illuc advertunt, cumque nihil conspexerunt, tum demum solam illa fatidicam virginem cernere intellegunt. Si autem interrogat, ipsa quaestio statim prodit ipsam videre quod alii non videant: quo statim horror animos corripit (Hermann).

1218-1219. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-668

ὡσπερεί d. h. es hat das Aussehen als ob sie u. s. w. Sie sieht es gleichsam ihnen an, dafs sie von Verwandten gemordet sind. Ebenso nachher πρέπουσι (sehen aus wie) πλήθοντες τε ἔχοντες. χείρας πλήθοντες wie χεῖρας πεπλησμένοι. κρεῶν οἰκείας βορᾶς, „von dem eigenen Fleischesfrafs" für „von dem Frafse eigenen Fleisches", weil der Vater von dem Fleische seiner Kinder, also dem eigenen Fleische afs.
13

1223. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-669

λέοντ᾽ ἄναλκιν: ein Löwe nur der Wildheit und Verderblichkeit, nicht dem Mute nach, kein echter Löwe ( λέοντος εὐγενοῦς 1258), vgl. Hom. y 310 ἀνάλκιδος Αἰγίσθοιο, Soph. Εl. 301 ὁ πάντ᾿ ἄναλκις οὗτος, ἡ πᾶσα βλάβη, ὁ σὺν γυναιξὶ τὰς μάχας ποιούμενος und aufserdem Hom. 8 333 ὦ πόποι, ἡ μάλα δὴ κρατερόφρονος ἀνδρὸς ἐν εὐνῇ ἤθελον εὐνηθῆναι ἀνάλκιδες αὐτοὶ ἐόντες.

1224-1225. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-670

„Er sinnt auf Rache gegen den heimgekehrten Herrn - meinen Herrn." Ihr königlicher Sinn bäumt sich auf gegen den Gedanken, eine Sklavin zu sein.
14

1227. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-671

15
οἴαν ἄτην. Βei κυνὸς δίκην (die Stellung wie 1040 f.) wie bei τεύξεται wird nicht γλῶσσα, sondern die ganze Person als Subjekt gedacht. Vgl. zu Eur. Med. 1244 ὦ τάλαινα χεὶρ ἐμή, λαβὲ ξίφος, λάβ᾽, ἕρπε κτέ. und Soph. oph. Trach. 549 ὀφθαλμὸς .. ὑπεκτρέπει πόδα. Schmeichelnde Hunde lecken den Herrn und teils spitzen sie das Ohr, teils lassen sie es hängen (Hom. 0 302 οὐρῇ μὲν δ᾽ ὅ γ᾽ ἔσηνε καὶ οὔατα κάββαλεν ἄμφω). – δρὸν οὐς, weil dabei das Auge in Freude strahlt, vgl. Aristoph. Frie. 156 φαιδροῖς ὠσίν. φαι-

1229. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-672

16
τεύξεται (zu τεύχω, vgl. Hom. T 208 τεύξεσθαι μέγα δόρπον, Hesych. τευξομένη· ποιήσουσα) κακῇ τύχῃ, nicht, wie man sonst wünscht, ἀγαθῇ τύχη (eine Paronomasie).

1230. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-673

Kasandra sagt die ganze Wahrheit heraus, doch so, dafs der Chorführer sich einreden kann, das nicht zu verstehen (1244), was er nicht hören will. -

1231-1232. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-674

ἔστιν (Elmsley ἔσται), weil Kas. die That schon vollendet sieht. Vgl. 1119. καλοῦσα τύχοιμ᾽ ἄν: zu 1200. Ζα Σκύλλαν τινὰ (eine Art Sk.) vgl. Eur. Med. 1342 λέαιναν, οὐ γυναῖκα,, τῆς Τυρσηνίδος Σκύλλης ἔχουσαν ἀγριωτέραν φύσιν.

1234. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-675

17
θύουσαν, furentem, vgl. zu 1409. – Mit " Αιδου λήτορα (Hesych. λείτορες· ἱέρειαι. λήτειραι· ἱέρειαι. λήτειραι· ἱέρειαι τῶν σεμνῶν θεῶν) vgl. ἱερεὺς ἄτας 736, Ερινύος κλητῆρα ( Η. L. Ahrens λητῆρα) Sept. 561 . Die rasende Hadespriesterin ist die Mörderin, welche dem Hades Opfer schlachtet. ἄσπονδον Ἄρη wie ἄσπονδος oder ἄσπειστος πόλεμος von dem bellum internecivum.
18

1238. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-676

τῶνδ᾽ πείθω kurz für εἴτε τι τῶνδε πείθω εἴτε μή, ὅμοιον ( οὐδὲν διαφέρει). Vgl. 1402f., Eur. Suppl. 1069 .

1239. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-677

παρών d. i. beim Anblick der Leiche des Agamemnon.

1242. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-678

19
τάφος, stupor. Vgl. Herod. ΙΙ 156 τέθηπα ἀκούων.

1243. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-679

κλύοντ᾿ ἀληθῶς wie Cho. 433 τὸ πᾶν ἀτίμως ἔλεξας. – οὐδὲν ἐξηκασμένα, nicht bildlich (in Gleichnissen und blofsen Andeutungen) gesprochen. Vgl. Sept. 432 κεραυνὸν οὐδὲν ἐξηκασμένον (,,nicht blofs auf dem Bilde des Schildes dargestellt, sondern wirklich", wenn 433 mit Recht getilgt worden ist).

1244. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-680

ἐκ δρόμου πεσών (aus dem Geleise geraten) τρέχω wie Prom. 909 ἔξω δὲ δρόμου φέρομαι λύσσης πνεύματι μάργῳ, Cho. 1020 , auch 512.

1246. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-681

εὔφημον (proleptisch) κτέ. wie Soph. Ai. 362 εὔφημα φώνει nach ἀλλά με συνδάϊξον.

1247. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-682

„Aber für das, was ich meine, giebt es keinen Arzt; da also keine Hilfe denkbar und keine Rettung möglich ist, braucht man das schlimme Omen, das im Aussprechen der Sache liegt, nicht zu fürchten."

1248. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-683

ἔσται, was du sagst.

1250-1251. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-684

τίνος πρὸς ἀνδρός sagt der Chorführer im allgemeinen Sinne von wem?", Kasandra aber fafst ἀνδρός in dem speziellen Sinne „von welchem Manne?" und sagt: „Fürwahr gar sehr traun, wie ich enttäuscht einsehe ( ἄρα), hast du meinen Spruch mifsverstanden, wenn du an einen Mann als Mörder denkst." Zu παρακόπτομαι vgl. Suppl. 461 ή κάρτα νείκους τοῦδ᾽ ἐγὼ πα παροίχομαι (ich verkenne die Natur dieses Streites).

1252. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-685

20
„Diejenigen, welche den Anschlag vollbringen sollen ( τελοῦντας fut.), habe ich nicht erfafst."

1253-1254. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-686

Mit Bitterkeit erinnert sie an die Worte der Klyt. 1035. In dem vorliegenden Zusammenhang hat Ἕλληνα (zu 437) ἐπίσταμαι φάτιν den Sinn „ich spreche griechisch"; daher καὶ γὰρ τὰ πυθόκραντα die Bedeutung erhält: „auch das Orakel des Apollon spricht ja griechisch und ist doch schwer verständlich". τὰ πυθόκραντα wie Cho. 900 μαντεύματα τὰ πυθόχρηστα.

1255. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-687

,,Weh mir, wie stark das Feuer ist; es naht sich mir!" Die innere Aufregung, die ihr heifs macht, erweckt ihr die Vorstellung eines mächtig sie erfassenden Feuers. Über die Quantität von olov vgl. Krüger II 3, 3, 1. Häufiger ist οι verkürzt in τοιόσδε und besonders in τοιοῦτος, in ποιεῖν nur Prom. 967 (aber das Wort ποιεῖν ist überhaupt bei Äschylos selten).

1257. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-688

δίπους λέαινα wie Suppl. 906 δίπους ὄφις (von dem Herolde). Vgl. zu 82.

1259-1260. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-689

,,Wie einer, der ein Heilmittel bereitet, verschiedene Ingredienzen zu dem Tranke mischt, so wird sie den Lohn für mich (dafür, dafs er mich ins Haus bringt) als einen Teil ihres Rachewerks ausgeben." Vgl. 1441 ff.

1262. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-690

D. i. τίσασθαι φόνον (als Akk. des inneren Objekts wie Soph. Αi. 304 ὅσην κατ᾿ αὐτῶν ὕβριν ἐκτίσοιτ᾿ ἰών) ἀντὶ ἐμῆς ἀγωγῆς.

1264. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-691

Vgl. Hom. A 14 στέμματ᾿ ἔχων ἐν χερσὶν ἑκηβόλου Απόλλωνος χρυσέῳ ἀνὰ σκήπτρῳ, Hesych. ἴθυντήριον· ὁ φέρουσιν οἱ μάντεις σκῆπτρον ἀπὸ δάφνης: Nachgeahmt hat die Stelle des Aschylos Eurip. Tro. 451 ὦ στέφη τοῦ φιλτάτου μοι θεῶν, ἀγάλματ᾿ εὔια, χαίρετ᾽ ἴτ᾿ ἀπ᾿ ἐμοῦ χρωτὸς σπαραγμοῖς κτέ. und 256 ff.

1265-1266. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-692

Sie reifst sich den Kranz ab, wirft ihn zerrissen zu Boden und schleudert bei ἴτε πεσόντα (oder πεσόντε) den Lorbeerstab nach, nachdem sie ihn zerbrochen hat. Weil sie bei ἴτε beide zusammennimmt, folgt nicht das bei σὲ μὲν beabsichtigte σὺ δέ.
21

1267. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-693

Der V. scheint unecht zu sein; denn der vernichtete Kranz kann niemanden mehr dienen. Für das abstruse ἄτην setzt Stanley ἄτης.

1268. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-694

αὐτός ( ἐστιν) ἐκδύων ἐσθῆτα, insofern Apollon Schuld trägt, daſs sie sich ihres Schmuckes entledigt hat.

1270. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-695

22
καταγ. μάτην d. i. als Wahnsinnige verhöhnt, ähnlich wie o νοσῶν μάταν und φρενομόρως νοσοῦντα Soph. Ai. 635, 625.

1271. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-696

23
„Von Freunden, von Feinden nicht in uneiniger Weise anzuhören (von Freunden, Feinden in schönster Einigkeit). ὑπὸ ist zu φίλων zu ergänzen. Krüger II 68, 9 Anm. διχ. μαθεῖν wie διχορρόπως ἰδεῖν 361.

1272. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-697

„Und wie eine Geld sammelnde Verzückte ( ψευδόμαντις θυροκόπος 1194) muiste ich Unglückliche mich Hunger leidendes Bettelweib nennen lassen."
24

1274. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-698

25
ὁ μάντις μάντιν, gleichsam ohne amtsbrüderlichen Sinn. Vgl. Prom. 29 θεὸς θεῶν γὰρ οὐχ ὑποπτήσσων χόλον. ἐκπράξων, confecturus, wie Soph. Oed. K. 1658 οὐ γάρ τις αὐτὸν οὔτε πυρφόρος θεοῦ κεραυνὸς ἐξέπραξεν 8. v. a. ὤλεσεν.
26

1276. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-699

βωμοῦ πατρώου: am Hausaltare (1022) hätte sie als priesterliche Seherin ihre Stelle. Nachgestellt, ohne am Ende des Verses zu stehen, werden im Trimeter nur Präpositionen, die nicht anastrophisch sind, so ὑπαὶ Eum. 420 . 8* Vgl.

1277. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-700

27
κοπείσης scil. ἐμοῦ. πρόσφαγμα wie πρόθυμα eigentlich „Sühnopfer", aber wie σφάγμα, θύμα gebraucht (mactatio). Vgl. Eur. Iph. T. 458, Hek. 41, Tro. 628.
28

1278. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-701

ἄτιμοι, ἀτιμώρητοι. Eur. Hipp. 1417. Hoc saepe morituris fuit solatium: „neque enim moriemur inulti" (Valckenaer zur a. St.). Verg. Aen. II 673 numquam omnes hodie moriemur inulti. Daher der Scherz Hor. sat. II 8, 34 nos nisi damnose bibimus, moriemur inulti.

1280. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-702

φίτυμα (abstr. pro concr.), proles, hebt den Muttermord durch Sohneshand hervor.
29

1282. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-703

ἄτας φίλοις, um diesen Mordwerken die Spitze aufzusetzen und sie abzuschliefsen. Vgl. Cho. 931 ἐπεὶ δὲ πολλῶν αἱμάτων ἐπίκρισεν τλήμων Ὀρέστης.

1283. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-704

30
ἐκ θεῶν: vgl. Hom. a 37 ff.

1284. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-705

,,Daſs er rächen soll die That, durch welche der Vater rücklings zu Boden fiel ( ὕπτιος οὔδει ἐρείσθη), den Sturz des Vaters". Ζυ πράσσειν (exigere, ulcisci) vgl. Eum. 626 τὸν πατρὸς φόνον πράξαντα.

1285-1286. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-706

31
κάτοικτος (vgl. ἔποικτος), d. i. vielen Klagen mich hingebend. - ἐπεὶ τὸ πρῶτον, nachdem doch einmal. Vgl. Hom. A 235 οὔποτε φύλλα καὶ ὄζους φύσει, ἐπεὶ δὴ πρῶτα τομὴν ἐν ὄρεσσι λέλοιπεν.
32

1287-1288. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-707

33
πράξασαν ὡς ἔπραξεν: zu 1170. – οἳ δ᾽ εἶλον πόλιν allgemein von Agamemnon. – ἀπαλλάσσουσιν, wegkommen, davonkommen, wie Herod. 1 16 ἀπὸ τούτων οὐκ, ὡς ἤθελε, ἀπήλλαξε.

1289. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-708

34
ἄραρεν, es steht fest, es ist beschlossen. τὸ κατθανεῖν: Häufig steht so der Infin. mit Artikel bei den dramatischen Dichtern, z. B. Soph. Oed. K. 442 τὸ δρᾶν οὐκ ἠθέλησαν, Eur. Iph. A. 655 τὸ σιγᾶν οὐ σθένω.

1292. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-709

Vgl. Soph. Αi. 831 καλῶ δ᾽ ἅμα πομπαίον Ἑρμῆν χθόνιον εὖ με κοιμίσαι, ξὺν ἀσφαδάστῳ καὶ ταχεὶ πηδήματι πλευρὰν διαρρήξαντα τῷδε φασγάνῳ. εὐθνησίμων, leichten Tod bringend. Sie bittet um εὐθανασία.

1296-1297. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-710

αὐτῆς wie 1136. θεήλατον βοῦν dicit quae se ultro offert ad immolandum, quales memorant historici plus semel (Stanley). Vgl. Tac. hist. III 56 accessit dirum omen, profugus altaribus taurus disiecto sacrificii apparatu longe nec ubi feriri hostias mos est confossus.

1298. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-711

35
οὐκ ἄλυξις verhält sich wie 1300 ἥκει τόδ᾽ ἦμαρ kausal zu dem Folgenden:,,da es kein Entrinnen giebt, was erreiche ich durch Aufschub?" Vgl. zu Cho. 706 und zum Gedanken Soph. Εl. 1485 τί γὰρ βροτῶν ἂν σὺν κακοῖς μεμιγμένων θνήσκειν ὁ μέλλων τοῦ χρόνου κέρδος φέροι;

1299. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-712

,, Wenigstens wird das Letzte der Lebenszeit sonst wert geschätzt" d. h. „gewöhnlich betrachtet man den Aufschub des Todes als grofsen Gewinn.“ Zu ὁ ὕστατος τοῦ χρόνου vgl. Krüger I 47, 28, 9.

1301-1302. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-713

D. i. „die Anerkennung empfange von mir: du zeigst dich mutig im Unglück.“ In ἀπ᾿ εὐτόλμου φρενός liegt das Hauptgewicht des Gedankens. Dieses Lob weckt in Kas. eine schmerzliche Erinnerung an die εὐτολμία oder γενναιότης ihres ganzen Geschlechts und das Unglück des ganzen Geschlechts. Vgl. Soph. Ant. 839 .

1303-1304. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-714

Der Chorführer giebt der schmerzlichen Erregung der Kas. gegenüber eine Rechtfertigung seiner Worte. Kas. erwidert: „ein Glücklicher ist das nicht, den man mit solchen Worten tröstet " Darauf tritt Kas. der Thüre näher, weicht aber entsetzt zurück. Den Grund giebt sie 1308 an.

1307. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-715

εἴ . . στύγος d. h. es mufs ein innerer Schauder sein; denn ich kann nichts entdecken, was deinen Wehruf veranlafst haben könnte.

1309. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-716

καὶ πῶς; wie 554, Cho.772 , Eur. Or. 1110: „du irrst dich; das ist nur der Geruch von den am Herde geschlachteten Opfertieren (1040 f.)."

1311. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-717

Σύριον ἀγλάισμα von Wohlgerüchen, vgl. Eur. Bakch. 144 Συρίας λιβάνου καπνός, Hor. carm. II 7, 7 coronatus nitentes malobathro Syrio capillos. Der Chorführer meint: „in Wirklichkeit rieche ich Weihrauch; was du aber sagst, ist nicht Weihrauch."

1313-1314. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-718

Mit den Worten „doch ich kann auch im Hause (beim Sterben) noch mein und Agamemnons Geschick beklagen" wendet sich Kas. wieder zum Eingange des Palastes, bebt aber zum zweiten Male zurück. Diese wiederholte Unentschlossenheit entschuldigt sie im Folgenden dem Chore gegenüber.

1315-1316. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-719

Wie ein Vogel mit ängstlichem Geschrei um das Gebüsch flattert, in welchem er ein feindliches Tier sieht, so mache ich es hier am Hause nicht ohne Grund. Wenn ich im Hause meinen Tod gefunden haben werde, dann bezeugt mir mir dies, daſs ich meine guten Gründe hatte. Ihr werdet aber meiner Worte gedenken, wenn an Klyt. und Ägisthos die Rache vollzogen wird. - θάμνον ist abhängig νοη δυσοίζω φόβῳ wie von φοβοῦμαι, vgl. Sept. 276 μέριμναι ζωπυροῦσι τάρβος τὸν ἀμφιτειχῆ λεών, Demosth. IV 45 τεθνᾶσι τῷ δέει τοὺς τοιούτους ἀποστόλους. θάμνον für οἶκον ὡς ὄρνις θάμνον wie Pers. 131 πᾶς λεὼς σμήνος ὡς ἐκλέλοιπεν μέλισσαι.
36

1318. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-720

ἀνδρὸς δυσδάμαρτος, der eine unselige Gattin hat.

1319. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-721

ἐπιξενοῦμαι, ich erbitte mir als Gastgeschenk. Nach Hesych. ἐπιξενοῦσθαι· μαρτύρεσθαι, πορεύεσθαι. Σοφοκλῆς Ἀχαιῶν συλλόγῳ καὶ Αἰσχύλος Κρήσσαις scheint an einer dieser Stellen das Wort in ähnlichem Zusammenhang gebraucht worden zu sein. Über die Stellung von δέ τυ 744.

1321-1322. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-722

ἅπαξ ἔτι d. h. zum letzten Male. ῥῆσιν ἢ θρῆνον ἐμὸν τὸν αὐτῆς, einen Spruch oder vielmehr ein Klagelied um mich selber, nicht um Tote. Obwohl der θρῆνος den Toten gilt, weihe ich mir, die ich noch lebe, einen θρῆνος: ζῶσα γόοις με τιμῶ Suppl. 122 .
37

1323-1324. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-723

Der Text ist nicht in Ordnung und scheint lückenhaft. Hermann hat dieser Lücke nach Hesych. ἀσκεύοις· ψιλοῖς, ἀπαρασκεύοις. Αἰσχύλος ᾿Αγαμέμνονι das Wort ἀσκεύοις zugewiesen, wodurch der Gedanke angedeutet wird: „wie sie mich eine schwache, hilflose Sklavin gemordet haben (1325), so mögen sie wehrlos und schutzlos ( στερομέναν φίλων 1430) zu Grunde gehen." Vgl. Cho. 554 f.
38

1326. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-724

„Das Glück kann ein Schatten wandeln; ist man aber unglücklich, so ist weg die Zeichnung von einem nassen Schwamm getilgt" d. h. so ist es gerade so wie wenn ein nasser Schwamm die Zeichnung auf einer Tafel in einem Augenblick vertilgt. Vgl. Eur. frg. 621 τὸν ὄλβον οὐδὲν οὐδαμοῦ κρίνω βροτοῖς, ὃν γ᾽ ἐξαλείφει ῥᾶον ἢ γραφὴν θεός. Das Glück ist schnell vergänglich; hat man aber Mifsgeschick, dann ist auf einmal alles dahin und vergessen; Glanz, Ruhm, Dank, Liebe sind mit einem Schlage verschwunden; nicht blofs die Gegenwart und Zukunft, auch die Vergangenheit erscheint mit einem Male vernichtet. Diese Wirkung des Unglücks ist noch trauriger als die Vergänglichkeit des Glücks. Kasandra tritt in den Palast.
39

1330. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-725

Des Glückes haben die Menschen nie genug und kein Haus besitzt daran solchen Überflufs, daſs es weiterem Glücke den Zutritt verweigerte. Vgl. Herod. IV 49 εὐπρηξίης γὰρ οὐκ ἔστι ἀνθρώποισι οὐδεμία πληθώρη. Mit δακτυλοδείκτων δείκτων vgl. Lukian. Traum 11 τῶν ὁρώντων ἕκαστος τὸν πλησίον κινήσας δείξει σε τῷ δακτύλῳ ῾οὗτος ἐκεῖνος” λέγων, Hor. carm. IV 3, 22 quod monstror digito praetereuntium, Pers. I 28 at pulchrum est digito monstrari et dicier: hic est.

1333. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-726

Vgl. Plaut. Aulul. I 2, 22 Si Bona Fortuna veniet, ne intromiseris, Martial. I 25, 5 Ante fores stantem dubitas admittere Famam? τάδε ( ταῦτα, τοῦτ᾽ ἔπος) vor oder nach direkter Anführung wie 456, Cho. 313 δράσαντι παθεῖν, τριγέρων μύθος τάδε φωνεί, Eum. 513 τοῦτ᾽ ἔπος θροούμενος· ὦ δίκα, Pers. 126 ὀᾶ, τοῦτ᾽ ἔπος ἀπύων.
40

1337. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-727

προτέρων unbestimmt, so dafs man ebenso an Iphigenie wie an die Kinder des Thyestes denken kann.

1338-1339. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-728

41
und wenn es so ist, dafs immer ein anderer durch seinen Tod den Getöteten Sühne des Mordes verschafft", allgemein, daher das Präsens ἐπικραίνει. Der Plural θάνατοι von Mordthaten wie 1572, Cho. 52 น. 0.
42

1343. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-729

Diesen Vers scheint der Führer des einen Halbchors zu sprechen, der siya dem Chorführer zuruft, welcher 1330-1341 vorgetragen hat. V. 1345 f. spricht der Koryphaios, der auch Führer des anderen Halbchors ist; dann geben alle Mitglieder des Chors ihre Stimme ab, als zwölfter der Koryphaios, der das Ergebnis der Abstimmung verkündet (1369 f.). Er ist ἐπιψηφίζων und ἐπικυρῶν.

1345. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-730

οἰμώγμασιν, nach den Weherufen zu schliefsen.

1348. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-731

πρὸς δῶμα δεῦρο βοήν d. i. den Hilferuf πρὸς δῶμα δεῦρο ( βοηδρομῆσαι πρὸς δῶμα δεῦρο). νεορ-

1350. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-732

σὺν ξίφει, vgl. Pers. 757 πλοῦτον ἐκτήσω σὺν αἰχμῇ, Sept. 869 διήλλαχθε σὺν σιδάρω. ρύτῳ scheint nicht νεορρύτῳ,,frischgezückt" ( νεοσπαδὲς ξίφος Eum. 42 ), sondern v εορρύτῳ „frisch (von Blut) fliefsend" zu sein (Suidas νεορρύτοις· νεωστὶ ῥέουσι). νεορράντῳ ξίφει (wie Soph. Ai. 30, 828) vermutet Spanheim. Jedenfalls ist von dem Schwerte des Mörders die Rede.

1352. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-733

τὸ μὴ μέλλειν ἀκμή: vgl. Pers. 410 κοὐκέτ᾽ ἦν μέλλειν ἀκμή, Soph. Εl. 22 οὐκέτ᾽ ὀκνεῖν καιρός, ἀλλ᾽ ἔργων ἀκμή, Ai. 811 und Eur. Or. 1292 οὐχ ἕδρας ἀκμή.

1353-1354. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-734

43
ὡς d. i. das Vorspiel läfst erkennen, daſs sie Dinge gegen die Stadt ins Werk setzen, welche Wahrzeichen der Gewaltherrschaft sind. τυραννίς von der Herrschaft eines Usurpators.

1357. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-735

44
Ich weiss nicht, was ich als meine Meinung sagen soll; ich bin noch zu keinem Entschluſs gekommen. Wer handeln will, muſs sich vorher erst beraten.

1359. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-736

45
Vgl. Eur. Herakl. 266 und Οr. 1680 κἀγὼ τοιοῦτος.

1361-1362. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-737

46
βίον τείνοντες d. i. φιλοψυχοῦντες (um nur das liebe Leben zu fristen). – ὑπείξομεν ἡγουμένοις, als Herrschern uns fügen.
47

1364. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-738

πεπαιτέρα: ὡριμωτέρα, γλυκυτέρα Schol. μοῖρα, das Todeslos. Lieber sterben als sich von einem Tyrannen knechten lassen.
48

1366. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-739

μαντευσόμεσθα ὡς ὀλωλότος τοῦ ἀνδρός: vgl. 677, Herod. ΙΙ 1 Αἰολέας ὡς δούλους πατρωίους ἐόντας ἐνόμιζε, Krüger II § 56, 4, 4 und I § 47, 10, 13.

1367. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-740

49
D. i. erst muss man sich genaues Wissen verschaffen, bevor man sich dem Unmute hingiebt.

1368. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-741

Vgl. Prom. 959 ὅσον τό τ᾽ ἄρχειν καὶ τὸ δουλεύειν δίχα und zum Gedanken Soph. frg. 225 D. & δὲ δόξῃ τοπάζω, ταῦτ᾽ ἰδεῖν σαφῶς θέλω, Trach. 425 ταὐτὸ δ᾽ οὐχὶ γίγνεται, δόκησιν εἰπεῖν κἀξακριβῶσαι λόγον.
50

1369. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-742

51
ταύτην scil. γνώμην. πάντοθεν πληθύνομαι, wenn ich die von allen Seiten vorgebrachten Gründe erwäge, so entscheide ich mich mit der Mehrzahl dahin. Vgl. Suppl. 612 δήμου κρατοῦσα χείρ θ᾽ ὅπῃ πληθύνεται.

1370. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-743

κυροῦνθ᾽ ὅπως für ὅπως κυρεῖ, wie an die Stelle von πῶς κυρεῖ; etwa κυρεί πῶς; treten könnte. Nach diesen Worten tritt der Chor von der Orchestra auf die Bühne und da durch das Ekkyklem das Zimmer auf die Bühne gerollt wird, so bedeutet das für die Illusion dasselbe wie wenn der Chor in den Palast hineinträte. In gleicher Weise heifst es Soph. Ai. 329 ἀρήξατ᾽ εἰσελθόντες, während in Wirklichkeit Aias durch das Ekkyklem im Innern des Zeltes sichtbar wird. Man sieht Klyt. neben der Leiche des Agamemnon, welche in der silbernen Badewanne (1540 f.) liegt, und der Leiche der Kasandra stehen. Sie hält in der Hand das blutbenetzte Schwert; ihre Stirn und ihr Gewand ist mit Blut bespritzt (1389, 1429).

1371. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-744

καιρίως, opportune, zweckentsprechend.

1373. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-745

πῶς γὰρ κτἑ., scil. εἰ μὴ οὕτως ποιήσειε.

1374-1375. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-746

πημονῆς ἀρκύστατα wie δουλείας γάγγαμον 372. – φράξειεν, weil das Netz zur Umhegung dient. ὕψος als eine Höhe (zu einer Höhe); die Fangnetze ergeben die Höhe. κρεῖσσον ἐκπ., mächtiger als dafs man hinüberspringen könnte.

1376-1377. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-747

πάλαι und παλαιᾶς stehen in Beziehung: mir ist dieser Strauſs langen Grolls nach langer Vorbereitung gekommen; freilich wurde die Zeit mir lange, bis er kam. Die Form νείκη auch Eur. Or. 1679 in der besten Handschrift. Zu γὲ μήν vgl. Eur. Εl. 754 μακρὰν γὰρ ἕρπει γῆρυς, ἐμφανής γε μήν.
52

1378. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-748

ἐπ᾿ ἐξειργασμένοις (mit dem Hochgefühl vollbrachter That), vgl. Pers. 528 , Herod. IV 164 μαθὼν ἐπ᾿ ἐξειργασμένοισι τὸ μαντήιον ἐὸν τοῦτο.

1381. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-749

Vgl. Eum. 637 ἐν δ᾽ ἀτέρμονι κόπτει πεδήσασ᾽ ἄνδρα πέπλῳ, Eur. Or. 25 ἢ πόσιν ἀπείρῳ περιβαλοῦσ᾽ ὑφάσματι ἔκτεινεν.

1382. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-750

πλοῦτον von der Weite und dem Faltenreichtum des Gewandes.
53

1384. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-751

μεθῆκεν (remisit) αὑτοῦ κῶλα, er sank zusammen. Eur. Hipp. 356 ῥίψω, μεθήσω σῶμα. Αηdere schreiben αὐτοῦ (illico).

1385-1386. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-752

τρίτην Διὸς .. σωτῆρος εὐκταίαν χάριν mit sarkastischer Beziehung auf die τρίτη σπονδή, welche dem Ζεὺς σωτήρ gebracht wurde. Vgl. frg. 52 τρίτην Διὸς σωτῆρος εὐκταίαν λίβα und zu 257.
54

1387. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-753

55
Hesych. ὀρυγάνει· ἐρεύγεται, evomit, ein höhnisch roher Ausdruck. Vgl. Verg. Aen. IX 349 purpuream vomit ille animam.

1388. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-754

Nachgeahmt und zu einem edleren Bilde verklärt von Sophokles Ant. 1238 καὶ φυσιῶν ὀξεῖαν ἐκβάλλει ῥοὴν λευκῇ παρειᾷ φοινίου σταλάγματος. – αἵματος σφαγή, das durch Schlachten fliefsende Blut (also etwa einen hoch aus der Wunde spritzenden Blutstrom aushauchend"), wie αἷμα σφάττειν. "

1390-1391. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-755

διοσδότω, νοη Ζεὺς ὄμβριος gegeben. - Vgl. Hom. Ψ 597 τοῖο δε θυμὸς ἰάνθη, ὡς εἴ τε περὶ σταχύεσσιν ἐέρση ληίου ἀλδήσκοντος, ὅτι φρίσσωσιν ἄρουραι. – κάλυκος ἐν λ. d. i. wenn die Knospen beginnen aufzubrechen. 1392 ὡς ὧδ᾽ ἐχόντων ( τῶνδε) wie Soph. Ai. 981. Krüger I 47, 4, 3.
56

1393. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-756

Vgl. 1033, Soph. El. 1457 χαίροις ἄν, εἰ σοι χαρτὰ τυγχάνοι τάδε. ἐγὼ δ᾽ ἐπεύχομαι, ich bin stolz darauf.
57

1394-1395. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-757

εἰ δ᾽ ἦν ( τῶν) πρεπόντων: ,, wenn es überhaupt schicklich wäre, bei einem Toten Trankopfer (als Ausdruck des Dankes und der Freude) darzubringen, so wäre es bei diesem recht, nein mehr als recht." Der Gedanke erinnert an Hom. x 411 ἐν θυμῷ, γρηῦ, χαῖρε καὶ ἴσχεο μηδ᾽ ὀλόλυξε· οὐχ ὁσίη κταμένοισιν ἐπ᾿ ἀνδράσιν εὐχετάασθαι. Der Artikel fehlt wie 39, Pers. 248 ἰόντων ( κιόντων), Eur. Iph. Τ. 1301 κρατούντων. Mit ὥστε nach πρεπόντων ἦν vgl. Eum. 228 οὐδ᾽ ἂν δεχοίμην ὥστ᾽ ἔχειν τιμὰς σέθεν, Soph. Phil. 656 ἄρ᾽ ἔστιν ὥστε λαβεῖν, auch Eum. 202 ἔχρησας ὥστε, 802 μαρτυρῶν ὡς ( ὥστε), Soph. Oed. Κ. 1350 δικαιῶν ὥστε, 570 παρἥκεν ὥστε, Eur. Hipp. 1327 ἤθελ᾽ ὥστε, Thuk. I 119 δεηθέντες ώστε, V 17 συγχωρεῖν ὥστε. δικαίως ἂν ἦν wie ὀρθῶς ἐστιν, vgl. zu Cho. 196 , Eum. 520 und Krüger II 62, 2, 2. μὲν οὖν wie 1075.
58

1396-1397. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-758

59
Den das Vorhergehende begründenden Gedanken „so grofs ist das Maſs der von ihm dem Hause verursachten Leiden" kann Klyt. nicht aussprechen, ohne triumphierend hinzuzufügen „aber er hat dafür gebüfst". Zu dem bildlichen Ausdruck vgl. Aristoph. Ach. 937 κρατὴρ κακῶν, Dionys. Hal. VII 44 κρατῆρα αἵματος πολιτικοῦ στῆσαι. στήσας wie in der eben a. St. und στήσασθαι κρητῆρα Hom. ẞ 431, Z 528 u. a.

1398. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-759

γλῶσσαν ὡς θρασύστομός ( έστι) wie 453 εὖ λέγοντος ἄνδρα τὸν μὲν ὡς μάχης ἴδρις. Mit γλῶσσα θρασύστομος vgl. ἐξ ἐλευθεροστόμου γλώσσης Suppl. 959 .

1399. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-760

ἀνδρί, marito.

1400. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-761

πειρᾶσθε ist Indikativ.

1401-1402. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-762

πρὸς εἰδότας λέγω: vgl. - ἀπόπολις δ᾽ ἔσῃ – Suppl. 750 λέγω πρὸς εἰδότα und zu Prom. 457 εἰδυίαισιν ἂν ὑμῖν λέγοιμι. - λέγω, nämlich οὗτός ἐστιν κτέ., denn σὺ ὅμοιον steht parenthetisch. εἴτε für εἴτε wie Cho. 992 μύραινά γ᾽ εἰτ᾽ ἔχιδν᾽ ἔφν. Krüger I 69, 25, 1. εἴτε
60

1404. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-763

,,ein Toter als Werk" u.s. w.

1406. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg005-wecklein1888-com-ger1-764

Der inneren Erregung, welche durch die unerhörte Frechheit hervorgerufen wird, entspricht der Wechsel des Versmafses. Der Vortragende scheint nicht zu wechseln, also der Koryphaios das Strophenpaar zu singen.
„Du musst ein Giftkraut von der Erde oder (wahnsinnig machendes) Wasser vom Meere zu dir genommen haben, dafs du solche Tobsucht ( θύος wie θύουσαν 1234) und die Flüche des Volkes über dich gebracht hast. Ja weggeschleudert, abgetrennt (von sich) hat dich der Hafs der Bürger." Vgl. Hom. X 94 βεβρωκώς κακὰ φάρμακ᾽, ἔδυ δέ τέ μιν χόλος αἰνός. Das Asyndeton ἀπέδικέ σ' wie an der gleichen Stelle der Antistrophe.