Aeschylus, Persians, ed. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 703

Search the Perseus Catalog for:

← Previous Next →

ΔΑ.

ἀλλ᾽ ἐπεὶ δέος παλαιὸν σοὶ φρενῶν ἀνθίσταται,

τῶν ἐμῶν λέκτρων γεραιὰ ξύννομ᾽, εὐγενὲς γύναι,

κλαυμάτων λήξασα τῶνδε καὶ γόων σαφές τί μοι
705

λέξον. ἀνθρώπεια δ᾽ ἄν τοι πήματ᾽ ἂν τύχοι βροτοῖς.

πολλὰ μὲν γὰρ ἐκ θαλάσσης, πολλὰ δ᾽ ἐκ χέρσου κακά

γίγνεται θνητοῖς, ὁ μάσσων βίοτος ἢν ταθῆι πρόσω.

ΒΑΣ.

ὦ βροτῶν πάντων ὑπερσχὼν ὄλβον εὐτυχεῖ πότμωι,

ὡς, ἕως τ᾽ ἔλευσσες αὐγὰς ἡλίου, Ζηλωτὸς ὤν
710

βίοτον εὐαίωνα Πέρσαις ὡς θεὸς διήγαγες,

νῦν τέ σε Ζηλῶ θανόντα, πρὶν κακῶν ἰδεῖν βάθος·

πάντα γὰρ Δαρεῖ ἀκούσηι μύθον ἐν βραχεῖ λόγωι·

διαπεπόρθηται τὰ Περσῶν πράγμαθ᾽, ὡς εἰπεῖν ἔπος.

Persians. Aeschylus. ed. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff. Berolini. 1914.

Current edition Experimental

Aeschyli Persae (OCR draft) (Greek) (Aeschyli Persae. Ulrich von Wilamowitz-Moellendorff, 1914.)

Provisional text from uncorrected OCR; expect errors.

Editions (6)

Πέρσαι First1KGreek (Aeschyli Tragoediae. Sidgwick, Arthur, editor. Oxford: Clarendon Press, 1902.) — 703-851 focus

Δαρεῖος

ἀλλ᾽ ἐπεὶ δέος παλαιὸν σοὶ φρενῶν ἀνθίσταται,

τῶν ἐμῶν λέκτρων γεραιὰ ξύννομ᾽ εὐγενὲς γύναι,

κλαυμάτων λήξασα τῶνδε καὶ γόων σαφές τί μοι
705

λέξον. ἀνθρώπεια δ᾽ ἄν τοι πήματ᾽ ἂν τύχοι βροτοῖς.

πολλὰ μὲν γὰρ ἐκ θαλάσσης, πολλὰ δ᾽ ἐκ χέρσου κακὰ

γίγνεται θνητοῖς, ὁ μάσσων βίοτος ἢν ταθῇ πρόσω.

Ἄτοσσα

ὦ βροτῶν πάντων ὑπερσχὼν ὄλβον εὐτυχεῖ πότμῳ,¹

ὡς ἕως τ᾽ ἔλευσσες αὐγὰς ἡλίου ζηλωτὸς ὢν
710

βίοτον εὐαίωνα Πέρσαις ὡς θεὸς διήγαγες,

νῦν τέ σε ζηλῶ θανόντα, πρὶν κακῶν ἰδεῖν βάθος.

πάντα γάρ, Δαρεῖ᾽, ἀκούσει μῦθον ἐν βραχεῖ χρόνῳ:²

διαπεπόρθηται τὰ Περσῶν πράγμαθ᾽, ὡς εἰπεῖν ἔπος.³

715

Δαρεῖος

τίνι τρόπῳ; λοιμοῦ τις ἦλθε σκηπτός, ἢ στάσις πόλει;
715

Ἄτοσσα

οὐδαμῶς: ἀλλ᾽ ἀμφ᾽ Ἀθήνας πᾶς κατέφθαρται στρατός.

Δαρεῖος

τίς δ᾽ ἐμῶν ἐκεῖσε παίδων ἐστρατηλάτει; φράσον.

Ἄτοσσα

θούριος Ξέρξης, κενώσας πᾶσαν ἠπείρου πλάκα.

Δαρεῖος

πεζὸς ἢ ναύτης δὲ πεῖραν τήνδ᾽ ἐμώρανεν τάλας;

Ἄτοσσα

ἀμφότερα: διπλοῦν μέτωπον ἦν δυοῖν⁴ στρατευμάτοιν.⁵
720

Δαρεῖος

πῶς δὲ καὶ στρατὸς τοσόσδε⁶ πεζὸς ἤνυσεν περᾶν;

Ἄτοσσα

μηχαναῖς ἔζευξεν Ἕλλης πορθμόν, ὥστ᾽ ἔχειν πόρον.

Δαρεῖος

καὶ τόδ᾽ ἐξέπραξεν, ὥστε Βόσπορον κλῇσαι μέγαν;

Ἄτοσσα

ὧδ᾽⁷ ἔχει: γνώμης δέ πού τις δαιμόνων ξυνήψατο.

Δαρεῖος

φεῦ, μέγας τις ἦλθε δαίμων, ὥστε μὴ φρονεῖν καλῶς.
725

Ἄτοσσα

ὡς ἰδεῖν τέλος πάρεστιν οἷον ἤνυσεν κακόν.

Δαρεῖος

καὶ τί δὴ πράξασιν αὐτοῖς ὧδ᾽ ἐπιστενάζετε;

Ἄτοσσα

ναυτικὸς στρατὸς κακωθεὶς πεζὸν ὤλεσε στρατόν.

Δαρεῖος

ὧδε παμπήδην δὲ λαὸς πᾶς κατέφθαρται δορί;

Ἄτοσσα

πρὸς τάδ᾽ ὡς Σούσων⁸ μὲν⁹ ἄστυ πᾶν κενανδρίαν στένειν.
730

Δαρεῖος

ὦ πόποι κεδνῆς ἀρωγῆς κἀπικουρίας στρατοῦ.

Ἄτοσσα

Βακτρίων δ᾽ ἔρρει πανώλης δῆμος, οὐδέ¹⁰ τις γέρων.

Δαρεῖος

ὦ μέλεος, οἵαν ἄρ᾽ ἥβην ξυμμάχων ἀπώλεσεν.

Ἄτοσσα

μονάδα δὲ Ξέρξην ἔρημόν φασιν οὐ πολλῶν μέτα—

Δαρεῖος

πῶς τε δὴ καὶ ποῖ τελευτᾶν; ἔστι τις σωτηρία;
735

Ἄτοσσα

ἄσμενον μολεῖν γέφυραν γαῖν¹¹ δυοῖν¹² ζευκτηρίαν.

Δαρεῖος

καὶ πρὸς ἤπειρον σεσῶσθαι τήνδε, τοῦτ᾽ ἐτήτυμον;

Ἄτοσσα

ναί: λόγος κρατεῖ σαφηνὴς τοῦτό γ᾽, οὐδ᾽¹³ ἔνι στάσις.

739

Δαρεῖος

φεῦ, ταχεῖά γ᾽ ἦλθε χρησμῶν πρᾶξις, ἐς δὲ παῖδ᾽ ἐμὸν

Ζεὺς ἐπέσκηψεν¹⁴ τελευτὴν θεσφάτων: ἐγὼ δέ που
740

διὰ μακροῦ χρόνου τάδ᾽ ηὔχουν ἐκτελευτήσειν θεούς:

ἀλλ᾽ ὅταν σπεύδῃ τις αὐτός, χὠ θεὸς συνάπτεται.

νῦν κακῶν ἔοικε πηγὴ πᾶσιν ηὑρῆσθαι φίλοις.

παῖς δ᾽ ἐμὸς τάδ᾽ οὐ κατειδὼς ἤνυσεν νέῳ θράσει:

ὅστις Ἑλλήσποντον ἱρὸν δοῦλον ὣς δεσμώμασιν
745

ἤλπισε σχήσειν ῥέοντα, Βόσπορον ῥόον θεοῦ:

καὶ πόρον μετερρύθμιζε, καὶ πέδαις σφυρηλάτοις

περιβαλὼν πολλὴν κέλευθον ἤνυσεν πολλῷ στρατῷ,

θνητὸς ὢν δὲ θεῶν¹⁵ ἁπάντων¹⁶ ᾤετ᾽, οὐκ εὐβουλίᾳ,

καὶ Ποσειδῶνος κρατήσειν. πῶς τάδ᾽ οὐ νόσος¹⁷ φρενῶν
750

εἶχε παῖδ᾽ ἐμόν; δέδοικα μὴ πολὺς πλούτου πόνος

οὑμὸς ἀνθρώποις γένηται τοῦ φθάσαντος ἁρπαγή.

Ἄτοσσα

ταῦτά τοι¹⁸ κακοῖς ὁμιλῶν ἀνδράσιν διδάσκεται

θούριος Ξέρξης: λέγουσι δ᾽ ὡς σὺ μὲν μέγαν¹⁹ τέκνοις

πλοῦτον ἐκτήσω ξὺν αἰχμῇ, τὸν δ᾽ ἀνανδρίας ὕπο
755

ἔνδον αἰχμάζειν, πατρῷον δ᾽ ὄλβον οὐδὲν αὐξάνειν.

τοιάδ᾽ ἐξ ἀνδρῶν ὀνείδη πολλάκις κλύων κακῶν

τήνδ᾽ ἐβούλευσεν κέλευθον καὶ στράτευμ᾽ ἐφ᾽ Ἑλλάδα.

759

Δαρεῖος

τοιγάρ σφιν ἔργον ἐστὶν ἐξειργασμένον

μέγιστον, ἀείμνηστον, οἷον οὐδέπω
760

τόδ᾽ ἄστυ Σούσων ἐξεκείνωσεν πεσόν,

ἐξ οὗτε τιμὴν Ζεὺς ἄναξ τήνδ᾽ ὤπασεν,

ἕν᾽ ἄνδρ᾽ ἁπάσης Ἀσίδος μηλοτρόφου

ταγεῖν, ἔχοντα σκῆπτρον εὐθυντήριον.

Μῆδος γὰρ ἦν²⁰ ὁ πρῶτος ἡγεμὼν στρατοῦ:
765

ἄλλος δ᾽ ἐκείνου παῖς τόδ᾽ ἔργον ἤνυσεν:

φρένες γὰρ αὐτοῦ θυμὸν ᾠακοστρόφουν.²¹

τρίτος δ᾽ ἀπ᾽ αὐτοῦ Κῦρος, εὐδαίμων ἀνήρ,

ἄρξας ἔθηκε πᾶσιν εἰρήνην φίλοις:

Λυδῶν δὲ λαὸν καὶ Φρυγῶν ἐκτήσατο,
770

Ἰωνίαν τε πᾶσαν ἤλασεν βίᾳ.

θεὸς γὰρ οὐκ ἤχθηρεν, ὡς εὔφρων ἔφυ.

Κύρου δὲ παῖς τέταρτος ηὔθυνε²² στρατόν.

πέμπτος δὲ Μάρδος²³ ἦρξεν, αἰσχύνη πάτρᾳ

θρόνοισί τ᾽ ἀρχαίοισι: τὸν δὲ σὺν δόλῳ
775

Ἀρταφρένης ἔκτεινεν ἐσθλὸς ἐν δόμοις,

ξὺν ἀνδράσιν φίλοισιν, οἷς τόδ᾽ ἦν χρέος.

[ἕκτος δὲ Μάραφις, ἕβδομος δ᾽²⁴ Ἀρταφρένης.]²⁵

κἀγὼ πάλου τ᾽²⁶ ἔκυρσα τοῦπερ ἤθελον,

κἀπεστράτευσα πολλὰ σὺν πολλῷ στρατῷ.
780

ἀλλ᾽ οὐ κακὸν τοσόνδε προσέβαλον πόλει.

Ξέρξης δ᾽ ἐμὸς παῖς ὢν νέος²⁷ νέα φρονεῖ,

κοὐ μνημονεύει τὰς ἐμὰς ἐπιστολάς:

εὖ γὰρ σαφῶς τόδ᾽ ἴστ᾽, ἐμοὶ ξυνήλικες,

ἅπαντες ἡμεῖς, οἳ κράτη τάδ᾽ ἔσχομεν,
785

οὐκ ἂν φανεῖμεν πήματ᾽ ἔρξαντες τόσα.

787

Χορός

τί οὖν, ἄναξ Δαρεῖε, ποῖ καταστρέφεις

λόγων τελευτήν; πῶς ἂν ἐκ τούτων ἔτι

πράσσοιμεν ὡς ἄριστα Περσικὸς λεώς;

Δαρεῖος

εἰ μὴ στρατεύοισθ᾽ ἐς τὸν Ἑλλήνων τόπον,
790

μηδ᾽ εἰ στράτευμα πλεῖον ᾖ τὸ Μηδικόν.

αὐτὴ γὰρ ἡ γῆ ξύμμαχος κείνοις πέλει.

Χορός

πῶς τοῦτ᾽ ἔλεξας, τίνι τρόπῳ δὲ συμμαχεῖ;

Δαρεῖος

κτείνουσα λιμῷ τοὺς ὑπερπόλλους²⁸ ἄγαν.

Χορός

ἀλλ᾽ εὐσταλῆ²⁹ τοι λεκτὸν ἀροῦμεν στόλον.
795

Δαρεῖος

ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ὁ μείνας νῦν ἐν Ἑλλάδος τόποις³⁰

στρατὸς κυρήσει νοστίμου σωτηρίας.

Χορός

πῶς εἶπας; οὐ γὰρ πᾶν στράτευμα βαρβάρων

περᾷ τὸν Ἕλλης πορθμὸν Εὐρώπης ἄπο;

800

Δαρεῖος

παῦροί γε πολλῶν, εἴ τι πιστεῦσαι θεῶν
800

χρὴ θεσφάτοισιν, ἐς τὰ νῦν πεπραγμένα

βλέψαντα: συμβαίνει γὰρ οὐ τὰ μέν, τὰ δ᾽ οὔ.

κεἴπερ τάδ᾽ ἐστί, πλῆθος ἔκκριτον στρατοῦ

λείπει κεναῖσιν ἐλπίσιν πεπεισμένος.

μίμνουσι δ᾽ ἔνθα πεδίον Ἀσωπὸς ῥοαῖς
805

ἄρδει, φίλον³¹ πίασμα Βοιωτῶν χθονί:

οὗ σφιν κακῶν ὕψιστ᾽ ἐπαμμένει³² παθεῖν,

ὕβρεως ἄποινα κἀθέων φρονημάτων:

οἳ γῆν μολόντες Ἑλλάδ᾽ οὐ θεῶν βρέτη

ᾐδοῦντο συλᾶν οὐδὲ πιμπράναι νεώς:
810

βωμοὶ δ᾽ ἄιστοι, δαιμόνων θ᾽³³ ἱδρύματα

πρόρριζα φύρδην ἐξανέστραπται βάθρων.

τοιγὰρ κακῶς δράσαντες οὐκ ἐλάσσονα

πάσχουσι, τὰ δὲ μέλλουσι, κοὐδέπω κακῶν

κρηνὶς ἀπέσβηκ᾽,³⁴ ἀλλ᾽ ἔτ᾽ ἐκπιδύεται.
815

τόσος γὰρ ἔσται πέλανος αἱματοσταγὴς³⁵

πρὸς γῇ Πλαταιῶν Δωρίδος³⁶ λόγχης ὕπο:

θῖνες νεκρῶν δὲ καὶ τριτοσπόρῳ γονῇ

ἄφωνα σημανοῦσιν³⁷ ὄμμασιν βροτῶν

ὡς οὐχ ὑπέρφευ θνητὸν ὄντα χρὴ φρονεῖν.
820

ὕβρις γὰρ ἐξανθοῦσ᾽ ἐκάρπωσεν στάχυν

ἄτης, ὅθεν πάγκλαυτον ἐξαμᾷ θέρος.

τοιαῦθ᾽ ὁρῶντες τῶνδε τἀπιτίμια

μέμνησθ᾽ Ἀθηνῶν Ἑλλάδος τε, μηδέ τις

ὑπερφρονήσας τὸν παρόντα δαίμονα
825

ἄλλων ἐρασθεὶς ὄλβον ἐκχέῃ μέγαν.

Ζεύς τοι κολαστὴς τῶν ὑπερκόμπων ἄγαν

φρονημάτων ἔπεστιν, εὔθυνος βαρύς.

πρὸς ταῦτ᾽ ἐκεῖνον, σωφρονεῖν κεχρημένον,³⁸

πινύσκετ᾽ εὐλόγοισι νουθετήμασιν,
830

λῆξαι θεοβλαβοῦνθ᾽ ὑπερκόμπῳ θράσει.

σὺ δ᾽, ὦ γεραιὰ μῆτερ ἡ Ξέρξου φίλη,

ἐλθοῦσ᾽ ἐς οἴκους κόσμον ὅστις εὐπρεπὴς

λαβοῦσ᾽ ὑπαντίαζε παιδί. παντὶ³⁹ γὰρ

κακῶν ὑπ᾽ ἄλγους λακίδες ἀμφὶ σώματι
835

στημορραγοῦσι ποικίλων ἐσθημάτων.

ἀλλ᾽ αὐτὸν εὐφρόνως σὺ πράυνον λόγοις:

μόνης γάρ, οἶδα, σοῦ κλύων ἀνέξεται.

ἐγὼ δ᾽ ἄπειμι γῆς ὑπὸ ζόφον κάτω.

ὑμεῖς δέ, πρέσβεις, χαίρετ᾽, ἐν κακοῖς ὅμως
840

ψυχὴν διδόντες ἡδονῇ⁴⁰ καθ᾽ ἡμέραν,

ὡς τοῖς θανοῦσι πλοῦτος οὐδὲν ὠφελεῖ.

843

Χορός

ἦ πολλὰ καὶ παρόντα καὶ μέλλοντ᾽ ἔτι

ἤλγησ᾽ ἀκούσας βαρβάροισι πήματα.

Ἄτοσσα

ὦ δαῖμον, ὥς με πόλλ᾽ ἐσέρχεται⁴¹ κακῶν⁴²
845

ἄλγη, μάλιστα δ᾽ ἥδε συμφορὰ δάκνει,

ἀτιμίαν γε παιδὸς ἀμφὶ σώματι

ἐσθημάτων κλύουσαν, ἥ νιν ἀμπέχει.

ἀλλ᾽ εἶμι, καὶ λαβοῦσα κόσμον ἐκ δόμων

ὑπαντιάζειν παιδί μου⁴³ πειράσομαι.
850

οὐ γὰρ τὰ φίλτατ᾽ ἐν κακοῖς προδώσομεν.

852

Πέρσαι Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, editor. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922.) — 703-851 focus

Δαρεῖος

ἀλλʼ ἐπεὶ δέος παλαιὸν σοὶ φρενῶν ἀνθίσταται,

τῶν ἐμῶν λέκτρων γεραιὰ ξύννομʼ εὐγενὲς γύναι,

κλαυμάτων λήξασα τῶνδε καὶ γόων σαφές τί μοι
705

λέξον· ἀνθρώπεια δʼ ἄν τοι πήματʼ ἂν τύχοι βροτοῖς.

πολλὰ μὲν γὰρ ἐκ θαλάσσης, πολλὰ δʼ ἐκ χέρσου κακὰ

γίγνεται θνητοῖς, ὁ μάσσων βίοτος ἢν ταθῇ, πρόσω.

Ἄτοσσα

ὦ βροτῶν πάντων ὑπερσχὼν ὄλβον εὐτυχεῖ πότμῳ

ὡς ἕως τʼ ἔλευσσες αὐγὰς ἡλίου ζηλωτὸς ὢν
710

βίοτον εὐαίωνα Πέρσαις ὡς θεὸς διήγαγες,

νῦν τέ σε ζηλῶ θανόντα, πρὶν κακῶν ἰδεῖν βάθος.

πάντα γάρ, Δαρεῖʼ ἀκούσῃ μῦθον ἐν βραχεῖ χρόνῳ.

διαπεπόρθηται τὰ Περσῶν πράγμαθʼ, ὡς εἰπεῖν ἔπος.

715

Δαρεῖος

τίνι τρόπῳ; λοιμοῦ τις ἦλθε σκηπτὸς ἢ στάσις πόλει;
715

Ἄτοσσα

οὐδαμῶς· ἀλλʼ ἀμφʼ Ἀθήνας πᾶς κατέφθαρται στρατός.

Δαρεῖος

τίς δʼ ἐμῶν ἐκεῖσε παίδων ἐστρατηλάτει; φράσον.

Ἄτοσσα

θούριος Ξέρξης, κενώσας πᾶσαν ἠπείρου πλάκα.

Δαρεῖος

πεζὸς ἢ ναύτης δὲ πεῖραν τήνδʼ ἐμώρανεν τάλας;

Ἄτοσσα

ἀμφότερα· διπλοῦν μέτωπον ἦν δυοῖν στρατευμάτοιν.
720

Δαρεῖος

πῶς δὲ καὶ στρατὸς τοσόσδε πεζὸς ἤνυσεν περᾶν;

Ἄτοσσα

μηχαναῖς ἔζευξεν Ἕλλης πορθμόν, ὥστʼ ἔχειν πόρον.

Δαρεῖος

καὶ τόδʼ ἐξέπραξεν, ὥστε Βόσπορον κλῇσαι μέγαν·

Ἄτοσσα

ὧδʼ ἔχει· γνώμης δέ πού τις δαιμόνων ξυνήψατο.

Δαρεῖος

φεῦ, μέγας τις ἦλθε δαίμων, ὥστε μὴ φρονεῖν καλῶς.
725

Ἄτοσσα

ὡς ἰδεῖν τέλος πάρεστιν οἷον ἤνυσεν κακόν.

Δαρεῖος

καὶ τί δὴ πράξασιν αὐτοῖς ὧδʼ ἐπιστενάζετε;

Ἄτοσσα

ναυτικὸς στρατὸς κακωθεὶς πεζὸν ὤλεσε στρατόν.

Δαρεῖος

ὧδε παμπήδην δὲ λαὸς πᾶς κατέφθαρται δορί;

Ἄτοσσα

πρὸς τάδʼ ὡς Σούσων μὲν ἄστυ πᾶν κενανδρίαν στένει.
730

Δαρεῖος

ὦ πόποι κεδνῆς ἀρωγῆς κἀπικουρίας στρατοῦ.

Ἄτοσσα

Βακτρίων δʼ ἔρρει πανώλης δῆμος, οὐδέ τις γέρων.

Δαρεῖος

ὦ μέλεος, οἵαν ἄρʼ ἥβην ξυμμάχων ἀπώλεσεν.

Ἄτοσσα

μονάδα δὲ Ξέρξην ἔρημόν φασιν οὐ πολλῶν μέτα—

Δαρεῖος

πῶς τε δὴ καὶ ποῖ τελευτᾶν; ἔστι τις σωτηρία;
735

Ἄτοσσα

ἄσμενον μολεῖν γέφυραν γαῖν δυοῖν ζευκτηρίαν.

Δαρεῖος

καὶ πρὸς ἤπειρον σεσῶσθαι τήνδε, τοῦτʼ ἐτήτυμον;

Ἄτοσσα

ναί· λόγος κρατεῖ σαφηνὴς τοῦτό γʼ, οὐδʼ ἔνι στάσις.

739

Δαρεῖος

φεῦ, ταχεῖά γʼ ἦλθε χρησμῶν πρᾶξις, ἐς δὲ παῖδʼ ἐμὸν

Ζεὺς ἀπέσκηψεν τελευτὴν θεσφάτων· ἐγὼ δέ που
740

διὰ μακροῦ χρόνου τάδʼ ηὔχουν ἐκτελευτήσειν θεούς·

ἀλλʼ ὅταν σπεύδῃ τις αὐτός, χὠ θεὸς συνάπτεται.

νῦν κακῶν ἔοικε πηγὴ πᾶσιν ηὑρῆσθαι φίλοις.

παῖς δʼ ἐμὸς τάδʼ οὐ κατειδὼς ἤνυσεν νέῳ θράσει·

ὅστις Ἑλλήσποντον ἱρὸν δοῦλον ὣς δεσμώμασιν
745

ἤλπισε σχήσειν ῥέοντα, Βόσπορον ῥόον θεοῦ·

καὶ πόρον μετερρύθμιζε, καὶ πέδαις σφυρηλάτοις

περιβαλὼν πολλὴν κέλευθον ἤνυσεν πολλῷ στρατῷ,

θνητὸς ὢν θεῶν τε πάντων ᾤετʼ, οὐκ εὐβουλίᾳ,

καὶ Ποσειδῶνος κρατήσειν. πῶς τάδʼ οὐ νόσος φρενῶν
750

εἶχε παῖδʼ ἐμόν; δέδοικα μὴ πολὺς πλούτου πόνος

οὑμὸς ἀνθρώποις γένηται τοῦ φθάσαντος ἁρπαγή.

Ἄτοσσα

ταῦτά τοι κακοῖς ὁμιλῶν ἀνδράσιν διδάσκεται

θούριος Ξέρξης· λέγουσι δʼ ὡς σὺ μὲν μέγαν τέκνοις

πλοῦτον ἐκτήσω ξὺν αἰχμῇ, τὸν δʼ ἀνανδρίας ὕπο
755

ἔνδον αἰχμάζειν, πατρῷον δʼ ὄλβον οὐδὲν αὐξάνειν.

τοιάδʼ ἐξ ἀνδρῶν ὀνείδη πολλάκις κλύων κακῶν

τήνδʼ ἐβούλευσεν κέλευθον καὶ στράτευμʼ ἐφʼ Ἑλλάδα.

759

Δαρεῖος

τοιγάρ σφιν ἔργον ἐστὶν ἐξειργασμένον

μέγιστον, ἀείμνηστον, οἷον οὐδέπω
760

τόδʼ ἄστυ Σούσων ἐξεκείνωσεν πεσόν,

ἐξ οὗτε τιμὴν Ζεὺς ἄναξ τήνδʼ ὤπασεν,

ἕνʼ ἄνδρʼ ἁπάσης Ἀσίδος μηλοτρόφου

ταγεῖν, ἔχοντα σκῆπτρον εὐθυντήριον.

Μῆδος γὰρ ἦν ὁ πρῶτος ἡγεμὼν στρατοῦ·
765

ἄλλος δʼ ἐκείνου παῖς τόδʼ ἔργον ἤνυσεν·

φρένες γὰρ αὐτοῦ θυμὸν ᾠακοστρόφουν.

τρίτος δʼ ἀπʼ αὐτοῦ Κῦρος, εὐδαίμων ἀνήρ,

ἄρξας ἔθηκε πᾶσιν εἰρήνην φίλοις·

Λυδῶν δὲ λαὸν καὶ Φρυγῶν ἐκτήσατο,
770

Ἰωνίαν τε πᾶσαν ἤλασεν βίᾳ.

θεὸς γὰρ οὐκ ἤχθηρεν, ὡς εὔφρων ἔφυ.

Κύρου δὲ παῖς τέταρτος ηὔθυνε στρατόν.

πέμπτος δὲ Μάρδος ἦρξεν, αἰσχύνη πάτρᾳ

θρόνοισί τʼ ἀρχαίοισι· τὸν δὲ σὺν δόλῳ
775

Ἀρταφρένης ἔκτεινεν ἐσθλὸς ἐν δόμοις,

ξὺν ἀνδράσιν φίλοισιν, οἷς τόδʼ ἦν χρέος.

ἕκτος δὲ Μάραφις, ἕβδομος δʼ Ἀρταφρένης.

κἀγὼ πάλου τʼ ἔκυρσα τοῦπερ ἤθελον,

κἀπεστράτευσα πολλὰ σὺν πολλῷ στρατῷ·
780

ἀλλʼ οὐ κακὸν τοσόνδε προσέβαλον πόλει.

Ξέρξης δʼ ἐμὸς παῖς ὢν νέος νέα φρονεῖ,

κοὐ μνημονεύει τὰς ἐμὰς ἐπιστολάς·

εὖ γὰρ σαφῶς τόδʼ ἴστʼ, ἐμοὶ ξυνήλικες,

ἅπαντες ἡμεῖς, οἳ κράτη τάδʼ ἔσχομεν,
785

οὐκ ἂν φανεῖμεν πήματʼ ἔρξαντες τόσα.

787

Χορός

τί οὖν, ἄναξ Δαρεῖε, ποῖ καταστρέφεις

λόγων τελευτήν; πῶς ἂν ἐκ τούτων ἔτι

πράσσοιμεν ὡς ἄριστα Περσικὸς λεώς;

Δαρεῖος

εἰ μὴ στρατεύοισθʼ ἐς τὸν Ἑλλήνων τόπον,
790

μηδʼ εἰ στράτευμα πλεῖον τὸ Μηδικόν.

αὐτὴ γὰρ ἡ γῆ ξύμμαχος κείνοις πέλει.

Χορός

πῶς τοῦτʼ ἔλεξας, τίνι τρόπῳ δὲ συμμαχεῖ;

Δαρεῖος

κτείνουσα λιμῷ τοὺς ὑπερπόλλους ἄγαν.

Χορός

ἀλλʼ εὐσταλῆ τοι λεκτὸν ἀροῦμεν στόλον.
795

Δαρεῖος

ἀλλʼ οὐδʼ ὁ μείνας νῦν ἐν Ἑλλάδος τόποις

στρατὸς κυρήσει νοστίμου σωτηρίας.

Χορός

πῶς εἶπας; οὐ γὰρ πᾶν στράτευμα βαρβάρων

περᾷ τὸν Ἕλλης πορθμὸν Εὐρώπης ἄπο;

800

Δαρεῖος

παῦροι γε πολλῶν, εἴ τι πιστεῦσαι θεῶν
800

χρὴ θεσφάτοισιν, ἐς τὰ νῦν πεπραγμένα

βλέψαντα· συμβαίνει γὰρ οὐ τὰ μέν, τὰ δʼ οὔ.

κεἴπερ τάδʼ ἐστί, πλῆθος ἔκκριτον στρατοῦ

λείπει κεναῖσιν ἐλπίσιν πεπεισμένος.

μίμνουσι δʼ ἔνθα πεδίον Ἀσωπὸς ῥοαῖς
805

ἄρδει, φίλον πίασμα Βοιωτῶν χθονί·

οὗ σφιν κακῶν ὕψιστʼ ἐπαμμένει παθεῖν,

ὕβρεως ἄποινα κἀθέων φρονημάτων·

οἳ γῆν μολόντες Ἑλλάδʼ οὐ θεῶν βρέτη

ᾐδοῦντο συλᾶν οὐδὲ πιμπράναι νεώς·
810

βωμοὶ δʼ ἄιστοι, δαιμόνων θʼ ἱδρύματα

πρόρριζα φύρδην ἐξανέστραπται βάθρων.

τοιγὰρ κακῶς δράσαντες οὐκ ἐλάσσονα

πάσχουσι, τὰ δὲ μέλλουσι, κοὐδέπω κακῶν

κρηνὶς ἀπέσβηκʼ ἀλλʼ ἔτʼ ἐκπιδύεται.
815

τόσος γὰρ ἔσται πέλανος αἱματοσφαγὴς

πρὸς γῇ Πλαταιῶν Δωρίδος λόγχης ὕπο·

θῖνες νεκρῶν δὲ καὶ τριτοσπόρῳ γονῇ

ἄφωνα σημανοῦσιν ὄμμασιν βροτῶν

ὡς οὐχ ὑπέρφευ θνητὸν ὄντα χρὴ φρονεῖν.
820

ὕβρις γὰρ ἐξανθοῦσʼ ἐκάρπωσεν στάχυν

ἄτης, ὅθεν πάγκλαυτον ἐξαμᾷ θέρος.

τοιαῦθʼ ὁρῶντες τῶνδε τἀπιτίμια

μέμνησθʼ Ἀθηνῶν Ἑλλάδος τε, μηδέ τις

ὑπερφρονήσας τὸν παρόντα δαίμονα
825

ἄλλων ἐρασθεὶς ὄλβον ἐκχέῃ μέγαν.

Ζεύς τοι κολαστὴς τῶν ὑπερκόμπων ἄγαν

φρονημάτων ἔπεστιν, εὔθυνος βαρύς.

πρὸς ταῦτʼ ἐκεῖνον, σωφρονεῖν κεχρημένον,

πινύσκετʼ εὐλόγοισι νουθετήμασιν,
830

λῆξαι θεοβλαβοῦνθʼ ὑπερκόμπῳ θράσει.

σὺ δʼ, ὦ γεραιὰ μῆτερ ἡ Ξέρξου φίλη,

ἐλθοῦσʼ ἐς οἴκους κόσμον ὅστις εὐπρεπὴς

λαβοῦσʼ ὑπαντίαζε παιδί. πάντα γὰρ

κακῶν ὑπʼ ἄλγους λακίδες ἀμφὶ σώματι
835

στημορραγοῦσι ποικίλων ἐσθημάτων.

ἀλλʼ αὐτὸν εὐφρόνως σὺ πράυνον λόγοις·

μόνης γάρ, οἶδα, σοῦ κλύων ἀνέξεται.

ἐγὼ δʼ ἄπειμι γῆς ὑπὸ ζόφον κάτω.

ὑμεῖς δέ, πρέσβεις, χαίρετʼ, ἐν κακοῖς ὅμως
840

ψυχῇ διδόντες ἡδονὴν καθʼ ἡμέραν,

ὡς τοῖς θανοῦσι πλοῦτος οὐδὲν ὠφελεῖ.

843

Χορός

ἦ πολλὰ καὶ παρόντα καὶ μέλλοντʼ ἔτι

ἤλγησʼ ἀκούσας βαρβάροισι πήματα.

Ἄτοσσα

ὦ δαῖμον, ὥς με πόλλʼ ἐσέρχεται κακὰ
845

ἄλγη, μάλιστα δʼ ἥδε συμφορὰ δάκνει,

ἀτιμίαν γε παιδὸς ἀμφὶ σώματι

ἐσθημάτων κλύουσαν, ἥ νιν ἀμπέχει.

ἀλλʼ εἶμι, καὶ λαβοῦσα κόσμον ἐκ δόμων

ὑπαντιάζειν παιδί μου πειράσομαι.
850

οὐ γὰρ τὰ φίλτατʼ ἐν κακοῖς προδώσομεν.

Πέρσαι (OCR draft) Experimental (Πέρσαι. Guilielmus Dindorfius, 1882.) — 703 focus

Δ.Α.

ἀλλ᾽ ἐπεὶ δέος παλαιὸν σοὶ φρενῶν ἀνθίσταται,

τῶν ἐμῶν λέκτρων γεραιὰ ξύννομ᾽ εὐγενὲς γύναι,

κλαυμάτων λήξασα τῶνδε καὶ γόων σαφές τί μοι
705

λέξον. ἀνθρώπεια δ᾽ ἄν τοι πήματ᾽ ἂν τύχοι βροτοῖς.

πολλὰ μὲν γὰρ ἐκ θαλάσσης, πολλὰ δ᾽ ἐκ χέρσου κακὰ

γίγνεται θνητοῖς, ὁ μάσσων βιοτος ἦν ταθῇ πρόσω.

ΑΤ.

ὦ βροτῶν πάντων ὑπερσχὼν ὄλβον εὐτυχεῖ πότμῳ,

ὃς θ᾽, ἕως ἔλευσσες αὐγὰς ἡλίου, ζηλωτὸς ὢν
710

βίοτον εὐαίωνα Πέρσαις ὡς θεὸς διήγαγες,

νῦν τέ σε ζηλῶ θανόντα, πρὶν κακῶν ἰδεῖν βάθος·

πάντα γὰρ, Δαρεῖ, ἀκούσει μῦθον ἐν βραχεῖ χρόνῳ·

διαπεπόρθηται τὰ Περσῶν πράγμαθ', ὡς εἰπεῖν ἔπος.

Πέρσαι (OCR draft) Experimental (Πέρσαι. Gottfried Hermann, 1852.) — 703 focus

ἀλλ᾽ ἐπεὶ δέος παλαιὸν σοὶ φρενῶν ἀνθίσταται,

τῶν ἐμῶν λέκτρων γεραιὰ ξύννομ᾽ εὐγενὲς γύναι,

705

κλαυμάτων λήξασα τῶνδε καὶ γόων σαφές τί μοι

λέξον. ἀνθρώπεια δ᾽ ἄν τοι πήματ' ἂν τύχοι βροτοῖς·

πολλὰ μὲν γὰρ ἐκ θαλάσσης, πολλὰ δ᾽ ἐκ χέρσου κακὰ

γίγνεται θνητοῖς, ὁ μάσσων βίοτος ἢν ταθῇ πρόσω.

Ἄτοσσα

ὦ βροτῶν πάντων ὑπερσχὼν ὄλβον εὐτυχεῖ πότμῳ,
710

ὅς τ᾽ ἕως ἔλευσσες αὐγὰς ἡλίου, ζηλωτὸς ὢν

βίοτον εὐαίωνα Πέρσαις ὡς θεὸς διήγαγες·

νῦν τέ σε ζηλῶ θανόντα πρὶν κακῶν ἰδεῖν βάθος.

ΠΕΡΣΑΙ. 111

Ἄτοσσα

πάντα γάρ, Δαρεῖ᾽, ἀκούσει μῦθον ἐν βραχεῖ λόγῳ.

διαπεπόρθηται τὰ Περσῶν πράγμαθ', ὡς εἰπεῖν ἔπος.
715

Δαρεῖος

ΠΕΡΣΑΙ (OCR draft) Experimental (ΠΕΡΣΑΙ. Paul Mazon, 1920-1925.) — 703 focus

ΔΑΡΕΙΟΣ

Ἀλλ' ἐπεὶ δέος παλαιὸν σοὶ φρενῶν ἀνθίσταται,

τῶν ἐμῶν λέκτρων γεραιὰ ξύννομ', εὐγενὲς γύναι,

κλαυμάτων λήξασα τῶνδε καὶ γόων σαφές τί μοι

λέξον· ἀνθρώπεια δ' ἄν τοι πήματ' ἂν τύχοι βροτοῖς·
700

πολλὰ μὲν γὰρ ἐκ θαλάσσης, πολλὰ δ' ἐκ χέρσου κακὰ

γίγνεται θνητοῖς, ὁ μάσσων βίοτος ἢν ταθῇ πρόσω.

ΠΕΡΣΑΙ

ΒΑΣΙΛΕΙΑ

Ὦ βροτῶν πάντων ὑπερσχὼν ὄλβον εὐτυχεῖ πότμῳ εὐτυχῆ πότμον,

ὡς, ἕως τ' ἔλευσσες αὐγὰς ἡλίου, ζηλωτὸς ὢν

βίοτον εὐαίωνα Πέρσαις ὡς θεὸς διήγαγες,
705

νῦν τέ σε ζηλῶ θανόντα, πρὶν κακῶν ἰδεῖν βάθος·

πάντα γάρ, Δαρεῖ', ἀκούσῃ μῦθον ἐν βραχεῖ λόγῳ χρόνῳ·

διαπεπόρθηται τὰ Περσῶν πράγμαθ', ὡς εἰπεῖν ἔπος.

Πέρσαι (OCR draft) Experimental (Πέρσαι. N. Wecklein, 1885.) — 703 focus

ἀλλ᾽ ἐπεὶ δέος παλαιὸν σοὶ φρενῶν ἀνθίσταται,

705

τῶν ἐμῶν λέκτρων γεραιὰ ξύννομ᾽ εὐγενές γύναι,

κλαυμάτων λήξασα τῶνδε καὶ γόων σαφές τί μοι

λέξον. ἀνθρώπεια δ᾽ ἄν τοι πήματ᾽ ἂν τύχοι βροτοῖς.

πολλὰ μὲν γὰρ ἐκ θαλάσσης, πολλὰ δ᾽ ἐκ χέρσου κακὰ

γίγνεται θνητοῖς, ὁ μάσσων βίοτος ἢν ταθῇ πρόσω.

710

ΑΤ.

ὦ βροτῶν πάντων ὑπερσχὼν ὄλβον εὐτυχεῖ πότμῳ,

ὡς, ἕως τ᾽ ἔλευσσες αὐγὰς ἡλίου, ζηλωτὸς ὢν

βίοτον εὐαίωνα Πέρσαις ὡς θεὸς διήγαγες,

νῦν τέ σε ζηλῶ θανόντα, πρὶν κακῶν ἰδεῖν βάθος.

πάντα γάρ, Δαρεῖ᾽, ἀκούσῃ μῦθον ἐν βραχεῖ χρόνῳ·
715

διαπεπόρθηται τὰ Περσῶν πράγμαθ᾽, ὡς εἰπεῖν ἔπος.

ΔΑ.

Translations (8)

Persians Perseus (Aeschylus, Volume 1. Smyth, Herbert Weir, translator. London; New York: William Heinemann; G.P. Putnam's Sons, 1922. (Modernized by Perseus.)) — 703-850 focus

Darius

Since dread long ingrained in your mind restrains you,

cease, noble woman, venerable partner of my bed, from your tears and laments, speak to me with all frankness. Afflictions ordained for human life must, we know, befall mankind. For many calamities from the sea, many from the land, arise to mortal men if their span of life is extended far.
705

Atossa

O you who in prosperity surpassed all mortal men by your happy destiny,

since, so long as you gazed upon the beams of the sun, you lived a life of felicity, envied of all, in Persian eyes a god, so now too I consider you fortunate in that you died before you beheld the depth of our calamities. The whole tale, O Darius, you will hear in brief space of time: the power of Persia is ruined almost utterly.
710

715

Darius

How did it happen? Did some stroke of pestilence or factional strife come upon the State?
715

Atossa

Neither; but near Athens our whole host has been brought to ruin.

Darius

Tell me, what son of mine led our army there?

Atossa

Impetuous Xerxes, depopulating the whole surface of the continent.

Darius

Was it by land or sea that he made this mad expedition, the reckless man?

Atossa

By both. There was a twofold front of double armies.
720

Darius

But how was it that so vast a land force won a passage to the farther shore?

Atossa

By a clever device he yoked the Hellespont so as to gain a passage.

Darius

What! Did he succeed in closing the mighty Bosporus ?

Atossa

Yes indeed. One of the divine powers must have assisted him in his purpose.

Darius

Alas! Some mighty power came upon him so that he was not able to think clearly.
725

Atossa

Yes, since we can see the outcome, what ruin he wrought.

Darius

And how then did they fare that you now lament them?

Atossa

Disaster to the naval force brought ruin to the force on land.

Darius

And did the whole army utterly perish by the spear?

Atossa

Yes, and it is for this reason that the whole city of Susa groans at its desolation.
730

Darius

Alas for the loss of our warriors’ valiant force and defence!

Atossa

And the host of the Bactrians is lost, wholly destroyed: not even an old man is left.

Darius

Unhappy man, since he has brought to ruin the youth of our allies.

Atossa

But Xerxes, alone and forlorn, with scanty train, they say—

Darius

Met his end, how, tell me, and where? Of his safety is there any hope?
735

Atossa

To his joy he reached the bridge yoking the two continents.

Darius

And reached our continent in safety? Is this certain?

Atossa

Yes, a proven report establishes this. Doubt there is none.

739

Darius

Alas! The fulfilment of the oracles has indeed come swiftly, and it is my son upon whom

Zeus has caused their issue to descend. Yet I was confident that, only after long lapse of time, the gods would in some way bring them to accomplishment; nevertheless, when man hastens to his own undoing, the god too participates with him. A fountain of misfortune has now, I think, been discovered for all I love. A son of mine it was who, in his ignorance, brought these things to pass through youthful recklessness;
740

for he conceived the hope that he could by shackles, as if it were a slave, restrain the current of the sacred Hellespont , the Bosporus , a stream divine; he set himself to fashion a roadway of a new type, and, by casting upon it hammer-wrought fetters, made a spacious causeway for his mighty host. Mortal though he was, he thought in his folly that he would gain the mastery of all the gods,
745

yes, even over Poseidon. Must this not have been a disease of the soul that possessed my son? I fear that the plenteous treasure amassed by my toil may become the prey of the spoiler.
750

Atossa

This lesson impetuous Xerxes learned through conversation with evil men. For they kept telling him that, whereas you

won plentiful treasure for your children by your spear, he, on his part, through lack of manly spirit, played the warrior at home and did not increase his father’s wealth. Hearing such taunts many a time from evil counsellors, he planned this expedition and army against Hellas .
755

759

Darius

Therefore a calamity

dreadful and unforgettable has been caused by him, a desolating calamity such as never before befell this city of Susa since our Lord Zeus first ordained that one ruler should bear sway over all Asia with its flocks and wield the sceptre of its government.
760

For Medus was first to be the leader of its host; and another, his son, completed his work since wisdom ruled his spirit. Third, after him, Cyrus, blessed in good fortune, came to the throne and established peace for all his people.
765

The Lydians and Phrygians he won to his rule, and the whole of Ionia he subdued by force; for he won the favor of the gods through his right-mindedness. Fourth in succession, the son of Cyrus ruled the host. Fifth in the list, Mardus came to power, a disgrace to his native land
770

and to the ancient throne; but he was slain in his palace by the guile of noble Artaphrenes, with the help of friends whose duty this was. Sixth came Maraphis, and seventh Artaphrenes.¹ And I in turn attained the lot I desired,
775

and many a campaign I made with a valiant force; but disaster so dire as this I brought not upon the state. Yet Xerxes my son, youth that he is, has the mind of youth and does not remember my injunctions. Be sure of this, my age-mates:
780

all of us who have held this sovereign power cannot be shown to have wrought ruin as great as this.
785

787

Chorus

What then, O king Darius? What is the intention of your words? How, after this reverse, may we, the people of Persia , best prosper in time to come?

Darius

If you do not take the field against the Hellenes’ land, even if the forces of the Medes outnumber theirs. The land itself is their ally.
790

Chorus

What do you mean? In what way their ally?

Darius

It wastes with famine an enemy force which is too large.

Chorus

But we will dispatch a force of select and easily managed troops.
795

Darius

Not even the host which now remains in Hellas will be able to return to safety.

Chorus

How is that? Will not the whole barbarian army cross from Europe over the Hellespont ?

800

Darius

Few indeed out of many, if it is right to put any faith in the oracles of Heaven, with regard to what has just been brought to pass; for they are fulfilled, not just some, while others fail. And if this is truth, it is through persuasion of vain hopes that he is leaving behind a body of picked troops.
800

They are now lingering where the plain is watered by the stream of Asopus which nourishes Boeotia ’s fields. Here they will meet their crowning disaster in requital for their presumptuous pride and impious thoughts. For, on reaching the land of Hellas ,
805

restrained by no religious awe, they ravaged the images of the gods and set fire to their temples. Altars have been destroyed, statues of the gods have been thrown from their bases in utter ruin and confusion. Therefore, since they wrought such evil, evil they suffer in no less measure; and other evils are still in store:
810

the spring of their woes is not yet quenched, but it still wells forth. For so great will be the mass of clotted gore spilled by the Dorian lance upon Plataean soil that heaps of dead will reveal, even to the third generation, a voiceless record for the eyes of men
815

that mortal man should not vaunt himself excessively. For presumptuous pride, when it has matured, bears as its fruit a crop of calamity, from which it reaps an abundant harvest of tears.
Bear in mind that such are the penalties for deeds like these, and hold Athens and Hellas in your memory. Let no one of you,
820

through disdain of present fortune and lust for more, squander his abundant wealth. Zeus, in truth, is a chastiser of overweening pride and corrects with heavy hand. Therefore, now that my son has been warned to be prudent by the voice of God,
825

instruct him with admonitions of reason to cease from drawing the punishment of Heaven on himself by his vaunting rashness. And as for you, beloved and venerable mother of Xerxes, withdraw to the palace and bring from there clothing which is suitable for him, and prepare to meet your son. For
830

through grief at his misfortunes, the embroidered apparel which he was wearing has been torn into tattered shreds. Soothe him with words of kindness; for it is to your voice alone, I know, that he will listen. As for me, I depart to the darkness beneath the earth.
835

Farewell, Elders, and despite your troubles, rejoice while each day is yours; for wealth does not profit the dead at all. The ghost of Darius descends
840

843

Chorus

I grieve as I hear the many misfortunes that are now, and are yet to be, the lot of the barbarians.

Atossa

O God! How much grief assails me! But most of all this sorrow wounds me, to hear of the shameful clothes which are now worn by my son. But I will depart, and when I have brought appropriate garments from the palace,
845

I will make attempt to meet my son; for I will not forsake him whom I love so well in his affliction. Exit
850

The Persians. (OCR draft) Experimental (The Persians.. Theodore Alois Buckley, 1849.) — 703 focus

But since the ancient dread of thy spirit is an obstacle to thee, do thou, aged partner of my bed, high-born dame, cease from these wailings and groans of thine, and give me a clear account. Human calamities will befal mankind. For many ills arise to mortals by sea, and many by land, if their more lengthened life be far protracted.

ATOSSA

O thou who in thy prosperous lot didst excel all mortals, inasmuch as thou, so long as thou didst behold the rays of the sun, an object of envy, didst lead a continued life of happiness as a god to the Persians; now too do I envy thee dead, before thou didst witness this depth of ills. For in brief words thou shalt hear, Darius, the whole tale. In a word, the fortunes of the Persians have been utterly o'erthrown.

GHOST OF DARIUS

LES PERSES (OCR draft) Experimental (LES PERSES. Paul Mazon, 1920-1925.) — 703 focus

me tient devant toi.

DARIOS

C'est pour obéir à ta plainte que je suis remonté au jour : renonce à un langage qui nous retarderait. En termes brefs, achève de tout dire et quitte le respect que tu as eu pour moi.

LE CHŒUR
(Même mouvement.)

J'ai peur de te satisfaire ; j'ai peur de te parler en face, pour prononcer des mots cruels à ceux que j'aime.

DARIOS

Eh bien ! si la crainte ancienne possède encore ton âme et te retient ainsi, à toi, vieille compagne de ma couche, à toi, ma noble épouse, d'arrêter tes pleurs, tes
sanglots, et de me dire la vérité. Des maux humains peuvent toujours atteindre des mortels. Les malheurs par milliers sortent de la mer, par milliers de la terre, pour ceux dont la vie

The Persians (OCR draft) Experimental (The Persians. Robert Potter, 1779.) — 703 focus

Since fear hath chain'd his tongue, high-honour'd

dame,

845

Once my imperial confort, check thy tears,

Thy griefs; and ſpeak diſtinctly.

Mortal man

Muſt bear his lot of woe;

afflictions riſe
850

Many from ſea, many from land, if life

Be haply meaſur'd thro' a lengthned courſe.

ATOSSA.

O thou, that graced with fortune's choiceſt gifts

Surpaſſing mortals, whilſt thine eye beheld

Yon' ſun's ætherial rays, livedſt like a God
855

Bleſt 'midſt thy Perſians;

bleſt I deem thee now

In death, e'er ſunk in this abyſs of ills;

Darius, hear at once our ſum of woe,

Ruin thro' all her ſtates hath cruſh'd thy Perſia.
860

DARIUS.

Eschilo, I Persiani: traduzione italiana di Ettore Romagnoli (OCR draft) Experimental (Eschilo, I Persiani: traduzione italiana di Ettore Romagnoli. Ettore Romagnoli, 1922.) — 703 focus

Poi che tanto può l'antica reverenza entro il tuo petto,

parla tu, nobil vegliarda, tu, compagna del mio letto.

Lascia i pianti, lascia gli ululi, parla chiaro. Questi mali

saran quelli a cui soggetti sono pur tutti i mortali:

ché per gli uomini, allorquando la lor vita troppo dura,

805

e dal mare e dalla terra sorge piú d'una sventura.

ATOSSA

Tra i mortali o beatissimo, sin che i rai del sol vedesti,

come fosti invidiato, quando al pari dei Celesti

t'adorò la Persia!

E anche ora ben t'invidio, che al tuo fine
810

giunto sei prima di scorgere questo abisso di rovine.

Un discorso molto breve basta, o Dario, a dirti il tutto:

il poter dei Persïani potrai dir che sia distrutto.

DARIO

Aeschylus, Persae: versio Latina Ioannis Sanravii (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Persae: versio Latina Ioannis Sanravii. Ioannes Sanravius, 1555.) — 703 focus

Dar. Sed posiğ metus antiquus tuis mentib.aduerfatur,

650

Meorum lectorum fenex confors, generofa mulier,

Fletus relinquens, hos luctus apertè mibi

Dicito, humana uerò hominibus accidunt mala.

Sæpe enim ex mari, ſepe extera mala

Sunt mortalib ſi lõgior uita ulterius extenſa fuerit.

655

Ato.

O'oim mortalıŭ fuper as beatitudinë felici mor-

Quomodo ueniſti ad ſolis radios beatus existes,

Vitam eui boni Perſis,tanquam Deus adduxiſti.

Nuc te beatu iudico cũ mortuus ſis, anteğ uideres

Omnem audiet sermone Darius breuiter,
660

Euerfæ funt res ut ita dicam.

Dar.

English (E. D. A. Morshead, 1908) (OCR draft) Experimental (Aeschylus, Persians — Morshead translation. Wikisource transcription; speech corresp and card milestones aligned to Smyth perseus-grc2.) — 703 focus

Nay, but if the old-time terror on your spirit keeps its hold,

Speak thou, O royal lady who didst couch with me of old!

Stay thy weeping and lamenting and to me reveal the truth—

Speak! for man is born to sorrow; yea, the proverb sayeth sooth!
720

'Tis the doom of mortal beings, if they live to see old age,

To suffer bale, by land and sea, through war and tempest's rage.

Atossa

O thou whose blissful fate on earth all mortal weal excelled—

Who, while the sunlight touched thine eyes, the lord of all wert held!

A god to Persian men thou wert, in bliss and pride and fame—
725

I hold thee blest too in thy death, or e'er the ruin came!

Alas, Darius! one brief word must tell thee all the tale—

The Persian power is in the dust, gone down in blood and bale!

Ghost of Darius

German (J. J. C. Donner, 1854; OCR review) (OCR draft) Experimental (Aeschylos. Deutsch in den Versmaßen der Urschrift. Stuttgart: Hoffmann, 1854. Native Donner line citations, Smyth card correspondence, selected textual readings and metrical facsimiles. Remaining OCR differences and unattributed reading notes are documented in the linked review inventory.) — 703 focus

Weil die Scheu der alten Ehrfurcht euren Sinn gefesselt hält:

Auf, Genossin meines Lagers, greise, hochgeborne Frau,

Hemme du denn deine Thränen, deinen Schmerz, und ohne Hehl

Rede mir! Leicht überfällt wohl menschlich Leid die Sterblichen;
680

Viele Noth auf Meeresfluten, viele Noth zu Lande stürmt

Auf die Menschen, wenn in weite Ferne sich ihr Leben dehnt.

Atossa.

Du vor allen Erdensöhnen durch ein Segensloos beglückt,

Daß du neidenswerth, solang dein Auge sah zum Sonnenlicht,

Selig, deinem Volk zum Heile, lebtest einem Gotte gleich!
685

Selig nun auch, daß du starbest, eh du sahst den tiefen Fall!

Denn, Dareios, allen Jammer nenne dir ein kurzes Wort:

Nieder liegt, in Staub getreten, Persis' Macht! Du weißt es nun.

Dareios.

Commentary

Critical apparatus to The Persians (OCR draft) (Latin and Greek critical apparatus to Gottfried Hermann's 1852 edition of The Persians.) focus

703. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-580

προλέγων:

λsas

, quod libri habent, ferri nequit, quum aut praesens requiratur aut futurum, et simul anapaestus. Itaque

оλéуш

scripsi.

703

703. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-581

δύςλεκτα:

δυσλεκτρα

Ven. Β.

δύσκολα

Lips.

703

703. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-582

φίλοισιν:

qihoot

Cantabr. 1. Ald. Rob.

703

704. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-583

παλαιὸν:

паhair

Cantabr. 1. et circumflexo a sec. manu ex acuto facto Vit.

παλαιῶν σοι φρενῶν ἀνθίσταμαι

G. cum hoc scholio,

παλαιῶν φρενῶν, τῶν πάλαι προςόντων σοι ὑπὲρ τῆς ἐμῆς αἰδοῦς λο-your

. M. Lips. Ald. Rob. Turn.

nakaóv σo

. Correxit, ut metrum indicabat, accentum Porsonus.

704

705. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-584

γύναι:

road

Ven. A. Ox. Ald. Rob.

náλa

teste Blomfieldio Cantabr. 1.

705

705. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-585

ξύννομ᾽:

ξύνομ'

G. Cantabr. 1. Ald.

ξύννομε

Vit. Lips.

705

705. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-586

εὐγενὲς:

εὐγενὴς

705

706. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-587

κλαυμάτων:

κλαυσμάτων

Vit. Colb. 1.

706

706. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-588

σαφές:

aq és

a pr. manu M. quod sec. manus in

σαφές

mutavit. In Par. C. hic versus post sequentem positus est.

706

707. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-589

ἀνθρώπεια:

ἀνεῖσα

pro

ανθρώπεια

707

707. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-590

ἄν τοι:

δ᾽ ἄν τι

Ask. A.

γὰρ δ᾽

Par. L.

707

707. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-591

ἂν τύχοι:

av tuzo

Ven. A. Mosc. Ox. Colb. 1. et a pr. manu M. a sec. accentus particulae deletus est.

ἀντύχοι

Ald.

ἂν τύχη

Vit.

ἐντύχοι

Rob. Turn.

vtúyn

Ask. A.

707

709. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-592

γίγνεται:

γίνεται

libri.

γίγνεται

Porsonus.

709

709. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-593

θνητοῖς:

γνητοῖς

Ald.

709

709. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-594

βίοτος ἢν ταθῇ:

βίο-Tos y tu (vel ta97)

M. Vit. Lips. Par. A. K. L. aliique.

Biotos (non βίοτον) ἐνταθῆ

βίοτα ἢν ταθῇ

Colb. 1.

βίος ἢν παθῆ

Αld.

βίος Ta Par. B. C. Rob.

ex quo Turnebus

Bios Ta9

fecit.

709

709. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-595

πρόσω:

πρώσω

Vit.

πρόσθεν

Colb. 1.

709

710. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-596

εὐτυχεῖ πότμῳ:

εvτv пóτuor

M. Vit. Ven. A. Mosc. Ox. Ald. sed in M. in litura.

εὐτυχῆ πότμω

Lips.

710

711. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-597

ὅς τ᾽:

wowor'

os os

Ven. A. Par. K. Colb. 1. Turn. idemque supra scriptum in Par. B.

os ws

G. Vit. Lips. Par. B. Ald.

o wç

Rob. Recte Brunckius ex Par. A. recepit

oss

. Idem in Cantabr. 2. inveniri Blomfieldius ait.

711

711. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-598

ἔλευσσες:

εvooɛs

, quod Stanleius Scaligero debebat, praebent M. G. (sic G.) Lips. Ven. B.

hɛvois

Par. C. K. et

ad supra scripto Colb. 1.

evσes

Vit. Cantabr. 1. 2.

evous

Ald. Rob. Turn.

711

713. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-599

βάθος:

βάρος

G. sed addita glossa,

βάθος, ἀντὶ τοῦ πέλαγος

713

714. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-600

ἀκούσει:

ἀκούσῃ

libri.

714

714. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-hermann1852-appcrit-lat1-601

λόγῳ:

λóy

Ven. A. Ox. Par. C. Ald. Turn. et adscriptum in Par. B.

zoóro

M. G. Vit. Lips. Par. B. Rob. V. ad Prom. v. 878.

714

Commentary (W. S. Teuffel; revised by N. Wecklein, 1886; German; OCR draft) (Persians, explanatory commentary pp. 43–97. Single-witness OCR; source readings and all reference placements require scan review.) focus

703-708. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-103

Die angestammte Furcht stellt sich beim Chor der Besinnung gegenüber, sie verdun- kelnd. Über das Maſs des Mensch- lichen wird es nicht hinausgehen. αν... ἂν ἂν 429 f. Prom. 537 τὸν μακρὸν τείνειν βίον ἐλπίσι. Anrede des D. und Antwort der Atossa je 6 Verse.

709-714. mvp-aeschylus-tlg0085-tlg002-teuffel-wecklein1886-com-ger1-104

⁴

ὡς begründend. ἕως τε... νῦν τε, felix non vitae tan- tum claritate sed etiam opportuni- tate mortis (Tac. Agr. 45). – ζηλω- τὸς ὢν Πέρσαις, Eur. Med. 1035 ζηλωτὸν ἀνθρώποισι. μύθον, rem dicendam, Kunde. δια- πεπόρθ. vgl. 260. 517. Soph. Αi. 885. ᾤχωκ᾽, ὄλωλα, διαπεπόρθημαι, φίλοι. ὡς εἰπ. ἔπος, um es mit einem Wort zu sagen.

Search the Perseus Catalog for:

Search the Perseus Catalog for:

Current edition Experimental

Δαρεῖος τίνι τρόπῳ; λοιμοῦ τις ἦλθε σκηπτός, ἢ στάσις πόλει; 715

Ἄτοσσα οὐδαμῶς: ἀλλ᾽ ἀμφ᾽ Ἀθήνας πᾶς κατέφθαρται στρατός.

Δαρεῖος τίς δ᾽ ἐμῶν ἐκεῖσε παίδων ἐστρατηλάτει; φράσον.

Ἄτοσσα θούριος Ξέρξης, κενώσας πᾶσαν ἠπείρου πλάκα.

Δαρεῖος πεζὸς ἢ ναύτης δὲ πεῖραν τήνδ᾽ ἐμώρανεν τάλας;

Ἄτοσσα ἀμφότερα: διπλοῦν μέτωπον ἦν δυοῖν 4 στρατευμάτοιν. 5 720

Δαρεῖος πῶς δὲ καὶ στρατὸς τοσόσδε 6 πεζὸς ἤνυσεν περᾶν;

Ἄτοσσα μηχαναῖς ἔζευξεν Ἕλλης πορθμόν, ὥστ᾽ ἔχειν πόρον.

Δαρεῖος καὶ τόδ᾽ ἐξέπραξεν, ὥστε Βόσπορον κλῇσαι μέγαν;

Ἄτοσσα ὧδ᾽ 7 ἔχει: γνώμης δέ πού τις δαιμόνων ξυνήψατο.

Δαρεῖος φεῦ, μέγας τις ἦλθε δαίμων, ὥστε μὴ φρονεῖν καλῶς. 725

Ἄτοσσα ὡς ἰδεῖν τέλος πάρεστιν οἷον ἤνυσεν κακόν.

Δαρεῖος καὶ τί δὴ πράξασιν αὐτοῖς ὧδ᾽ ἐπιστενάζετε;

Ἄτοσσα ναυτικὸς στρατὸς κακωθεὶς πεζὸν ὤλεσε στρατόν.

Δαρεῖος ὧδε παμπήδην δὲ λαὸς πᾶς κατέφθαρται δορί;

Ἄτοσσα πρὸς τάδ᾽ ὡς Σούσων 8 μὲν 9 ἄστυ πᾶν κενανδρίαν στένειν. 730

Δαρεῖος ὦ πόποι κεδνῆς ἀρωγῆς κἀπικουρίας στρατοῦ.

Ἄτοσσα Βακτρίων δ᾽ ἔρρει πανώλης δῆμος, οὐδέ 10 τις γέρων.

Δαρεῖος ὦ μέλεος, οἵαν ἄρ᾽ ἥβην ξυμμάχων ἀπώλεσεν.

Ἄτοσσα μονάδα δὲ Ξέρξην ἔρημόν φασιν οὐ πολλῶν μέτα—

Δαρεῖος πῶς τε δὴ καὶ ποῖ τελευτᾶν; ἔστι τις σωτηρία; 735

Ἄτοσσα ἄσμενον μολεῖν γέφυραν γαῖν 11 δυοῖν 12 ζευκτηρίαν.

Δαρεῖος καὶ πρὸς ἤπειρον σεσῶσθαι τήνδε, τοῦτ᾽ ἐτήτυμον;

Ἄτοσσα ναί: λόγος κρατεῖ σαφηνὴς τοῦτό γ᾽, οὐδ᾽ 13 ἔνι στάσις. 739

Χορός τί οὖν, ἄναξ Δαρεῖε, ποῖ καταστρέφεις λόγων τελευτήν; πῶς ἂν ἐκ τούτων ἔτι πράσσοιμεν ὡς ἄριστα Περσικὸς λεώς;

Δαρεῖος εἰ μὴ στρατεύοισθ᾽ ἐς τὸν Ἑλλήνων τόπον, 790 μηδ᾽ εἰ στράτευμα πλεῖον ᾖ τὸ Μηδικόν. αὐτὴ γὰρ ἡ γῆ ξύμμαχος κείνοις πέλει.

Χορός πῶς τοῦτ᾽ ἔλεξας, τίνι τρόπῳ δὲ συμμαχεῖ;

Δαρεῖος κτείνουσα λιμῷ τοὺς ὑπερπόλλους 28 ἄγαν.

Χορός ἀλλ᾽ εὐσταλῆ 29 τοι λεκτὸν ἀροῦμεν στόλον. 795

Δαρεῖος ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ὁ μείνας νῦν ἐν Ἑλλάδος τόποις 30 στρατὸς κυρήσει νοστίμου σωτηρίας.

Χορός πῶς εἶπας; οὐ γὰρ πᾶν στράτευμα βαρβάρων περᾷ τὸν Ἕλλης πορθμὸν Εὐρώπης ἄπο; 800

Χορός ἦ πολλὰ καὶ παρόντα καὶ μέλλοντ᾽ ἔτι ἤλγησ᾽ ἀκούσας βαρβάροισι πήματα.

Δαρεῖος τίνι τρόπῳ; λοιμοῦ τις ἦλθε σκηπτὸς ἢ στάσις πόλει; 715

Ἄτοσσα οὐδαμῶς· ἀλλʼ ἀμφʼ Ἀθήνας πᾶς κατέφθαρται στρατός.

Δαρεῖος τίς δʼ ἐμῶν ἐκεῖσε παίδων ἐστρατηλάτει; φράσον.

Ἄτοσσα θούριος Ξέρξης, κενώσας πᾶσαν ἠπείρου πλάκα.

Δαρεῖος πεζὸς ἢ ναύτης δὲ πεῖραν τήνδʼ ἐμώρανεν τάλας;

Ἄτοσσα ἀμφότερα· διπλοῦν μέτωπον ἦν δυοῖν στρατευμάτοιν. 720

Δαρεῖος πῶς δὲ καὶ στρατὸς τοσόσδε πεζὸς ἤνυσεν περᾶν;

Ἄτοσσα μηχαναῖς ἔζευξεν Ἕλλης πορθμόν, ὥστʼ ἔχειν πόρον.

Δαρεῖος καὶ τόδʼ ἐξέπραξεν, ὥστε Βόσπορον κλῇσαι μέγαν·

Ἄτοσσα ὧδʼ ἔχει· γνώμης δέ πού τις δαιμόνων ξυνήψατο.

Δαρεῖος φεῦ, μέγας τις ἦλθε δαίμων, ὥστε μὴ φρονεῖν καλῶς. 725

Ἄτοσσα ὡς ἰδεῖν τέλος πάρεστιν οἷον ἤνυσεν κακόν.

Δαρεῖος καὶ τί δὴ πράξασιν αὐτοῖς ὧδʼ ἐπιστενάζετε;

Ἄτοσσα ναυτικὸς στρατὸς κακωθεὶς πεζὸν ὤλεσε στρατόν.

Δαρεῖος ὧδε παμπήδην δὲ λαὸς πᾶς κατέφθαρται δορί;

Ἄτοσσα πρὸς τάδʼ ὡς Σούσων μὲν ἄστυ πᾶν κενανδρίαν στένει. 730

Δαρεῖος ὦ πόποι κεδνῆς ἀρωγῆς κἀπικουρίας στρατοῦ.

Ἄτοσσα Βακτρίων δʼ ἔρρει πανώλης δῆμος, οὐδέ τις γέρων.

Δαρεῖος ὦ μέλεος, οἵαν ἄρʼ ἥβην ξυμμάχων ἀπώλεσεν.

Ἄτοσσα μονάδα δὲ Ξέρξην ἔρημόν φασιν οὐ πολλῶν μέτα—

Δαρεῖος πῶς τε δὴ καὶ ποῖ τελευτᾶν; ἔστι τις σωτηρία; 735

Ἄτοσσα ἄσμενον μολεῖν γέφυραν γαῖν δυοῖν ζευκτηρίαν.

Δαρεῖος καὶ πρὸς ἤπειρον σεσῶσθαι τήνδε, τοῦτʼ ἐτήτυμον;

Ἄτοσσα ναί· λόγος κρατεῖ σαφηνὴς τοῦτό γʼ, οὐδʼ ἔνι στάσις.

Χορός τί οὖν, ἄναξ Δαρεῖε, ποῖ καταστρέφεις λόγων τελευτήν; πῶς ἂν ἐκ τούτων ἔτι πράσσοιμεν ὡς ἄριστα Περσικὸς λεώς;

Δαρεῖος εἰ μὴ στρατεύοισθʼ ἐς τὸν Ἑλλήνων τόπον, 790 μηδʼ εἰ στράτευμα πλεῖον τὸ Μηδικόν. αὐτὴ γὰρ ἡ γῆ ξύμμαχος κείνοις πέλει.

Χορός πῶς τοῦτʼ ἔλεξας, τίνι τρόπῳ δὲ συμμαχεῖ;

Δαρεῖος κτείνουσα λιμῷ τοὺς ὑπερπόλλους ἄγαν.

Χορός ἀλλʼ εὐσταλῆ τοι λεκτὸν ἀροῦμεν στόλον. 795

Δαρεῖος ἀλλʼ οὐδʼ ὁ μείνας νῦν ἐν Ἑλλάδος τόποις στρατὸς κυρήσει νοστίμου σωτηρίας.

Χορός πῶς εἶπας; οὐ γὰρ πᾶν στράτευμα βαρβάρων περᾷ τὸν Ἕλλης πορθμὸν Εὐρώπης ἄπο;

Χορός ἦ πολλὰ καὶ παρόντα καὶ μέλλοντʼ ἔτι ἤλγησʼ ἀκούσας βαρβάροισι πήματα.

Ἄτοσσα πάντα γάρ, Δαρεῖ᾽, ἀκούσει μῦθον ἐν βραχεῖ λόγῳ. διαπεπόρθηται τὰ Περσῶν πράγμαθ', ὡς εἰπεῖν ἔπος. 715

Δαρεῖος

ΔΑ.

Darius How did it happen? Did some stroke of pestilence or factional strife come upon the State? 715

Atossa Neither; but near Athens our whole host has been brought to ruin.

Darius Tell me, what son of mine led our army there?

Atossa Impetuous Xerxes, depopulating the whole surface of the continent.

Darius Was it by land or sea that he made this mad expedition, the reckless man?

Atossa By both. There was a twofold front of double armies. 720

Darius But how was it that so vast a land force won a passage to the farther shore?

Atossa By a clever device he yoked the Hellespont so as to gain a passage.

Darius What! Did he succeed in closing the mighty Bosporus ?

Atossa Yes indeed. One of the divine powers must have assisted him in his purpose.

Δαρεῖος

τίνι τρόπῳ; λοιμοῦ τις ἦλθε σκηπτός, ἢ στάσις πόλει;
715

Ἄτοσσα

οὐδαμῶς: ἀλλ᾽ ἀμφ᾽ Ἀθήνας πᾶς κατέφθαρται στρατός.

Δαρεῖος

τίς δ᾽ ἐμῶν ἐκεῖσε παίδων ἐστρατηλάτει; φράσον.

Ἄτοσσα

θούριος Ξέρξης, κενώσας πᾶσαν ἠπείρου πλάκα.

Δαρεῖος

πεζὸς ἢ ναύτης δὲ πεῖραν τήνδ᾽ ἐμώρανεν τάλας;

Ἄτοσσα

ἀμφότερα: διπλοῦν μέτωπον ἦν δυοῖν⁴ στρατευμάτοιν.⁵
720

Δαρεῖος

πῶς δὲ καὶ στρατὸς τοσόσδε⁶ πεζὸς ἤνυσεν περᾶν;

Ἄτοσσα

μηχαναῖς ἔζευξεν Ἕλλης πορθμόν, ὥστ᾽ ἔχειν πόρον.

Δαρεῖος

καὶ τόδ᾽ ἐξέπραξεν, ὥστε Βόσπορον κλῇσαι μέγαν;

Ἄτοσσα

ὧδ᾽⁷ ἔχει: γνώμης δέ πού τις δαιμόνων ξυνήψατο.

Δαρεῖος

φεῦ, μέγας τις ἦλθε δαίμων, ὥστε μὴ φρονεῖν καλῶς.
725

Ἄτοσσα

ὡς ἰδεῖν τέλος πάρεστιν οἷον ἤνυσεν κακόν.

Δαρεῖος

καὶ τί δὴ πράξασιν αὐτοῖς ὧδ᾽ ἐπιστενάζετε;

Ἄτοσσα

ναυτικὸς στρατὸς κακωθεὶς πεζὸν ὤλεσε στρατόν.

Δαρεῖος

ὧδε παμπήδην δὲ λαὸς πᾶς κατέφθαρται δορί;

Ἄτοσσα

πρὸς τάδ᾽ ὡς Σούσων⁸ μὲν⁹ ἄστυ πᾶν κενανδρίαν στένειν.
730

Δαρεῖος

ὦ πόποι κεδνῆς ἀρωγῆς κἀπικουρίας στρατοῦ.

Ἄτοσσα

Βακτρίων δ᾽ ἔρρει πανώλης δῆμος, οὐδέ¹⁰ τις γέρων.

Δαρεῖος

ὦ μέλεος, οἵαν ἄρ᾽ ἥβην ξυμμάχων ἀπώλεσεν.

Ἄτοσσα

μονάδα δὲ Ξέρξην ἔρημόν φασιν οὐ πολλῶν μέτα—

Δαρεῖος

πῶς τε δὴ καὶ ποῖ τελευτᾶν; ἔστι τις σωτηρία;
735

Ἄτοσσα

ἄσμενον μολεῖν γέφυραν γαῖν¹¹ δυοῖν¹² ζευκτηρίαν.

Δαρεῖος

καὶ πρὸς ἤπειρον σεσῶσθαι τήνδε, τοῦτ᾽ ἐτήτυμον;

Ἄτοσσα

ναί: λόγος κρατεῖ σαφηνὴς τοῦτό γ᾽, οὐδ᾽¹³ ἔνι στάσις.

739

Χορός

τί οὖν, ἄναξ Δαρεῖε, ποῖ καταστρέφεις

λόγων τελευτήν; πῶς ἂν ἐκ τούτων ἔτι

πράσσοιμεν ὡς ἄριστα Περσικὸς λεώς;

Δαρεῖος

εἰ μὴ στρατεύοισθ᾽ ἐς τὸν Ἑλλήνων τόπον,
790

μηδ᾽ εἰ στράτευμα πλεῖον ᾖ τὸ Μηδικόν.

αὐτὴ γὰρ ἡ γῆ ξύμμαχος κείνοις πέλει.

Χορός

πῶς τοῦτ᾽ ἔλεξας, τίνι τρόπῳ δὲ συμμαχεῖ;

Δαρεῖος

κτείνουσα λιμῷ τοὺς ὑπερπόλλους²⁸ ἄγαν.

Χορός

ἀλλ᾽ εὐσταλῆ²⁹ τοι λεκτὸν ἀροῦμεν στόλον.
795

Δαρεῖος

ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ὁ μείνας νῦν ἐν Ἑλλάδος τόποις³⁰

στρατὸς κυρήσει νοστίμου σωτηρίας.

Χορός

πῶς εἶπας; οὐ γὰρ πᾶν στράτευμα βαρβάρων

περᾷ τὸν Ἕλλης πορθμὸν Εὐρώπης ἄπο;

800

Χορός

ἦ πολλὰ καὶ παρόντα καὶ μέλλοντ᾽ ἔτι

ἤλγησ᾽ ἀκούσας βαρβάροισι πήματα.

Δαρεῖος

τίνι τρόπῳ; λοιμοῦ τις ἦλθε σκηπτὸς ἢ στάσις πόλει;
715

Ἄτοσσα

οὐδαμῶς· ἀλλʼ ἀμφʼ Ἀθήνας πᾶς κατέφθαρται στρατός.

Δαρεῖος

τίς δʼ ἐμῶν ἐκεῖσε παίδων ἐστρατηλάτει; φράσον.

Ἄτοσσα

θούριος Ξέρξης, κενώσας πᾶσαν ἠπείρου πλάκα.

Δαρεῖος

πεζὸς ἢ ναύτης δὲ πεῖραν τήνδʼ ἐμώρανεν τάλας;

Ἄτοσσα

ἀμφότερα· διπλοῦν μέτωπον ἦν δυοῖν στρατευμάτοιν.
720

Δαρεῖος

πῶς δὲ καὶ στρατὸς τοσόσδε πεζὸς ἤνυσεν περᾶν;

Ἄτοσσα

μηχαναῖς ἔζευξεν Ἕλλης πορθμόν, ὥστʼ ἔχειν πόρον.

Δαρεῖος

καὶ τόδʼ ἐξέπραξεν, ὥστε Βόσπορον κλῇσαι μέγαν·

Ἄτοσσα

ὧδʼ ἔχει· γνώμης δέ πού τις δαιμόνων ξυνήψατο.

Δαρεῖος

φεῦ, μέγας τις ἦλθε δαίμων, ὥστε μὴ φρονεῖν καλῶς.
725

Ἄτοσσα

ὡς ἰδεῖν τέλος πάρεστιν οἷον ἤνυσεν κακόν.

Δαρεῖος

καὶ τί δὴ πράξασιν αὐτοῖς ὧδʼ ἐπιστενάζετε;

Ἄτοσσα

ναυτικὸς στρατὸς κακωθεὶς πεζὸν ὤλεσε στρατόν.

Δαρεῖος

ὧδε παμπήδην δὲ λαὸς πᾶς κατέφθαρται δορί;

Ἄτοσσα

πρὸς τάδʼ ὡς Σούσων μὲν ἄστυ πᾶν κενανδρίαν στένει.
730

Δαρεῖος

ὦ πόποι κεδνῆς ἀρωγῆς κἀπικουρίας στρατοῦ.

Ἄτοσσα

Βακτρίων δʼ ἔρρει πανώλης δῆμος, οὐδέ τις γέρων.

Δαρεῖος

ὦ μέλεος, οἵαν ἄρʼ ἥβην ξυμμάχων ἀπώλεσεν.

Ἄτοσσα

μονάδα δὲ Ξέρξην ἔρημόν φασιν οὐ πολλῶν μέτα—

Δαρεῖος

πῶς τε δὴ καὶ ποῖ τελευτᾶν; ἔστι τις σωτηρία;
735

Ἄτοσσα

ἄσμενον μολεῖν γέφυραν γαῖν δυοῖν ζευκτηρίαν.

Δαρεῖος

καὶ πρὸς ἤπειρον σεσῶσθαι τήνδε, τοῦτʼ ἐτήτυμον;

Ἄτοσσα

ναί· λόγος κρατεῖ σαφηνὴς τοῦτό γʼ, οὐδʼ ἔνι στάσις.

Χορός

τί οὖν, ἄναξ Δαρεῖε, ποῖ καταστρέφεις

λόγων τελευτήν; πῶς ἂν ἐκ τούτων ἔτι

πράσσοιμεν ὡς ἄριστα Περσικὸς λεώς;

Δαρεῖος

εἰ μὴ στρατεύοισθʼ ἐς τὸν Ἑλλήνων τόπον,
790

μηδʼ εἰ στράτευμα πλεῖον τὸ Μηδικόν.

αὐτὴ γὰρ ἡ γῆ ξύμμαχος κείνοις πέλει.

Χορός

πῶς τοῦτʼ ἔλεξας, τίνι τρόπῳ δὲ συμμαχεῖ;

Δαρεῖος

κτείνουσα λιμῷ τοὺς ὑπερπόλλους ἄγαν.

Χορός

ἀλλʼ εὐσταλῆ τοι λεκτὸν ἀροῦμεν στόλον.
795

Δαρεῖος

ἀλλʼ οὐδʼ ὁ μείνας νῦν ἐν Ἑλλάδος τόποις

στρατὸς κυρήσει νοστίμου σωτηρίας.

Χορός

πῶς εἶπας; οὐ γὰρ πᾶν στράτευμα βαρβάρων

περᾷ τὸν Ἕλλης πορθμὸν Εὐρώπης ἄπο;

Χορός

ἦ πολλὰ καὶ παρόντα καὶ μέλλοντʼ ἔτι

ἤλγησʼ ἀκούσας βαρβάροισι πήματα.

Ἄτοσσα

πάντα γάρ, Δαρεῖ᾽, ἀκούσει μῦθον ἐν βραχεῖ λόγῳ.

διαπεπόρθηται τὰ Περσῶν πράγμαθ', ὡς εἰπεῖν ἔπος.
715

Darius

How did it happen? Did some stroke of pestilence or factional strife come upon the State?
715

Atossa

Neither; but near Athens our whole host has been brought to ruin.

Darius

Tell me, what son of mine led our army there?

Atossa

Impetuous Xerxes, depopulating the whole surface of the continent.

Darius

Was it by land or sea that he made this mad expedition, the reckless man?

Atossa

By both. There was a twofold front of double armies.
720

Darius

But how was it that so vast a land force won a passage to the farther shore?

Atossa

By a clever device he yoked the Hellespont so as to gain a passage.

Darius

What! Did he succeed in closing the mighty Bosporus ?

Atossa

Yes indeed. One of the divine powers must have assisted him in his purpose.

Darius

Alas! Some mighty power came upon him so that he was not able to think clearly.
725

Atossa

Yes, since we can see the outcome, what ruin he wrought.

Darius

And how then did they fare that you now lament them?

Atossa

Disaster to the naval force brought ruin to the force on land.

Darius

And did the whole army utterly perish by the spear?